Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

31 305

Mobiliteitsbeleid

Nr. 770

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 november 2019
Hierbij bied ik u het rapport aan dat de Onderzoeksraad voor Veiligheid
(OVV) op 28 november 2019 heeft gepubliceerd: «Wie stuurt? Verkeersveiligheid en automatisering in het wegverkeer»1. Ik ben de OVV erkentelijk
voor zijn rapport en deel de conclusies. De aanbevelingen die het rapport
doet aan het ministerie neem ik over. Binnen zes maanden krijgen de OVV
en uw Kamer een uitgebreide beleidsreactie toegezonden. In deze brief
treft u een eerste reactie op hoofdlijnen aan.
De OVV heeft onderzoek gedaan naar het gebruik van Advanced Driver
Assistance Systems (ADAS). ADAS zijn geautomatiseerde rijhulpsystemen
die de bestuurder ondersteunen bij het uitvoeren van de rijtaak. Dit kan
door de bestuurder van informatie te voorzien en te waarschuwen bij
gevaarlijke situaties. Ook kunnen sommige systemen de besturing van de
snelheid en/of rijrichting overnemen op basis van waarnemingen van de
omgeving.2 Bij rijhulpsystemen gaat het om waarschuwingssystemen en
comfortverhogende systemen in de auto. De bestuurder blijft eindverantwoordelijk voor het bedienen van het voertuig.
De OVV stelt in zijn rapport vast dat de introductie en het gebruik van
rijhulpsystemen kan bijdragen aan vergroting van de verkeersveiligheid
maar gepaard gaat met nieuwe veiligheidsrisico’s. Deze risico’s worden,
zo stelt ook de OVV, nog niet voldoende onderkend en beheerst. Auto’s
zijn steeds meer rijdende computers geworden. De ontwikkeling en
introductie van rijhulpsystemen moeten volgens de OVV gebaseerd
worden op uitgangspunten die behoren bij maatschappelijk verantwoord
innoveren. Daarbij moet nadrukkelijk naar de invloed op de bestuurder
gekeken worden.

1
2

kst-29398-770
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Voorbeelden hiervan zijn Adaptive Cruise Control (ACC), Advanced Emergency Braking System
(AEBS), Lane Departure Warning (LDW) of Lane Departure Avoidance (LDA)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 398, nr. 770

1

Opvolging van de aanbevelingen
De OVV doet zes aanbevelingen waarvan er vier gericht zijn aan het
ministerie:
Aan de autofabrikanten en de koepelorganisaties OICA en ACEA:
1. Toon aan dat de ontwikkeling en introductie van ADAS plaatsvindt volgens de principes van maatschappelijk verantwoord
innoveren.
Aan de BOVAG en RAI Vereniging:
2. Zorg ervoor dat BOVAG-leden klanten uitgebreid instrueren over
de mogelijkheden en beperkingen van hun auto met ADAS. En
zorg dat BOVAG-leden daartoe in staat worden gesteld.
Aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat:
3. Neem initiatief om binnen de UNECE human factors en
maatschappelijk verantwoord innoveren op de agenda te
krijgen.
4. Steun de initiatieven van Euro NCAP om human factors en
consumenteninformatie over ADAS onderdeel te laten zijn van
de veiligheidsbeoordeling van autos (Euro NCAP sterren).
5. Verbeter de mogelijkheden om te leren van verkeersongevallen
in het algemeen en de rol van ADAS in het bijzonder en tref
maatregelen ten behoeve van de verkeersveiligheid op basis
van de onderzoeksresultaten.
6. Kaart bij de Europese Commissie aan dat de voertuigregelgeving aan moet sluiten bij de huidige generatie ADAS (SAE level
2 en lager). Daarbij moet de verantwoordelijkheid om aan te
tonen dat nieuwe ADAS de veiligheid verbeteren bij de
fabrikanten komen te liggen. Verder moet aandacht besteed
worden aan de eisen op het gebied van human factors,
opleiding van gebruikers, toegankelijkheid van data uit ADAS na
ongevallen en ongevalsonderzoek door fabrikanten.
Aanbeveling 1 en 2
De eerste twee aanbevelingen liggen op het terrein van autofabrikanten,
koepelorganisaties, BOVAG en RAI. Ik zal mij via ons regulier overleg laten
informeren hoe zij invulling geven aan deze aanbeveling.
Aanbeveling 3:
Zoals ook de OVV aangeeft is Nederland een actief pleitbezorger van
innovatie in het algemeen en maatschappelijk verantwoord innoveren in
het bijzonder. Nederland zal deze positie gebruiken om deze onderwerpen
te agenderen bij internationale gremia waarvan in ieder geval de UNECE.
Hierbij wordt de gekozen aanpak van de experimenteerwet gebruikt
waarin veel aandacht is voor de driehoek mens, techniek en omgeving.
Deze aanbeveling vraagt samenwerking tussen landen, maar ook met
fabrikanten en kennisinstellingen. Met dit rapport in de hand zal ik de
urgentie hiervan agenderen in internationale gremia.
Aanbeveling 4:
Als deelnemer zal Nederland het initiatief van Euro NCAP ondersteunen
om human factors en consumenteninformatie over rijhulpsystemen
onderdeel te laten zijn van de veiligheidsbeoordeling van auto’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 398, nr. 770

2

Aanbeveling 5
Het leren van verkeersongevallen blijft essentieel om het aantal verkeersslachtoffers terug te brengen. Goede ongevalsdata zijn daarvoor de basis.
Zoals de OVV aangeeft, voert SWOV momenteel in opdracht van
Rijkswaterstaat gericht onderzoek uit naar dodelijke ongevallen op
rijkswegen.
Bij het in kaart brengen van de rol van rijhulpsystemen zijn de verscheidenheid van systemen en het niet kunnen uitlezen van data uit auto’s na
een ongeval belemmeringen. Dit moet internationaal opgepakt worden en
daarom zal dit onder de aandacht worden gebracht van onder andere de
Europese Commissie en UNECE.
Aanbeveling 6
Deze aanbeveling bevat diverse thema’s waarbij verschillende partijen zijn
betrokken. Met de Europese Commissie zal worden besproken op welke
wijze deze aanbeveling om de voertuigregelgeving aan te laten sluiten bij
de huidige generatie rijhulpsystemen in Europees verband het best op
korte termijn kan worden opgepakt.
Tot slot
In de toegezegde beleidsreactie zal ik uitgebreider ingaan op hoe invulling
wordt gegeven aan de aanbevelingen. Vorig jaar bent u in de kamerbrief
Smart Mobility geïnformeerd3 over de actielijn «verantwoorde introductie
van nieuwe generatie voertuigen». Deze aanpak wordt de komende
periode verder verdiept op basis van de aanbevelingen van de OVV.
Veel van de aanbevelingen vergen internationale inspanning en overleg
met onder andere fabrikanten en verkopers. Het is ook van belang hier
voortvarend mee aan de slag te gaan omdat de ervaring leert dat dit een
tijdrovend proces is.
Op nationaal niveau hebben we sinds afgelopen juni met tientallen
partijen afspraken over het vergroten van bekendheid van rijhulpsystemen die de verkeersveiligheid verbeteren. Het doel hiervan is dat
bestuurders bewust worden hoe ze veilig kunnen handelen en ook de
beperkingen kennen van rijhulpsystemen. Samen met de SWOV wordt in
kaart gebracht welke rijhulpsystemen aantoonbaar bijdragen aan de
verkeersveiligheid.
Het rapport geeft goed inzicht in de kansen en risico’s van rijhulpsystemen
en hoe deze rijhulpsystemen een significante bijdrage kunnen leveren aan
de verkeersveiligheid. Hiermee kan een nieuwe stap gezet worden richting
het streven van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid naar nul doden in
2050.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

3

Kamerstuk 31 305, nr. 264

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 398, nr. 770

3