,2

ACTIEPLAN CLUSTER 6
GERICHT OP OPLOSSINGEN

Opdrachtgever: Stuurgroep NPVI
Gedelegeerd opdrachtgever: Directeur Verduurzaming Industrie / Cluster6
Opdrachtnemers: MT-leden Verduurzaming Industrie / Realisatie Energietransitie / Cluster6

Inhoudsopgave
1. Introductie .......................................................................................................................................... 2
1.1 Het NPVI jaagt verduurzaming van de industrie aan .................................................................. 2
1.2 Doelgroep...................................................................................................................................... 2
1.3 Kernelementen van de aanpak .................................................................................................... 3
a. Focus op beschikbaarheid van energie(-infrastructuur) en financieel instrumentarium ........ 3
b. Op korte termijn aan de slag met concrete bedrijfscasussen in de regio ................................ 3
c. Op lange termijn toewerken naar beter inzicht in kansrijke oplossingen ................................ 4
d. Meerjarige aanpak waarbij opgedane lessen constant worden gedeeld en waar mogelijk
breed toegepast .............................................................................................................................. 4
e. Versterking van de mens- en organisatiekracht van Cluster6 .................................................. 4
f. De aanpak draagt bij aan de doelstellingen van het NPVI ......................................................... 4
2. Thema’s voor de verduurzaming van Cluster6 .................................................................................. 5
2.1 Energie-infrastructuur .................................................................................................................. 5
2.2 Huidig financieel instrumentarium .............................................................................................. 6
3. Organisatie en werkwijze ................................................................................................................... 7
3.1 Regieteam Cluster6....................................................................................................................... 7
3.2 Inventariseren en oppakken van nieuwe casussen ..................................................................... 7
3.3 Huidige werkvoorraad .................................................................................................................. 8
3.4 Verdere uitrol lessen casus-gerichte aanpak ............................................................................... 8
3.5 Communicatie ............................................................................................................................... 8
3.6 Motie Erkens ................................................................................................................................. 9

1

1. Introductie
Verduurzaming van de regionale industrie (Cluster6) is belangrijk voor het behalen van de
klimaatdoelstellingen, voor de (regionale) economie en voor het voortbestaan van de bedrijven zelf.
Bedrijven werken vaak zelf al plannen uit om te kunnen verduurzamen, maar komen bij de uitvoering
vervolgens knelpunten tegen die zij zelf niet altijd kunnen oplossen. Bijvoorbeeld omdat zij niet op
tijd een nieuwe of zwaardere elektriciteitsaansluiting kunnen krijgen, terwijl dit wel nodig is om hun
productieproces te verduurzamen. Of omdat hun verduurzamingsplan net niet onder een
subsidieregeling past, die wel nodig is om een onrendabele top te kunnen financieren. Bedrijven die
onder de ETS en de CO2-heffing vallen, hebben niet de luxe om te wachten met verduurzamen.
Bedrijven zullen hun uitstoot gemiddeld genomen moeten halveren voor 2030, een periode van 7
jaar. Als dit niet tijdig lukt, dreigen er hoge kosten voor hun CO2-uitstoot, die het voortbestaan van
deze bedrijven in gevaar kunnen brengen. We willen de komende 7 jaar met het actieplan het risico
verkleinen dat dit gebeurt, omdat omstandigheden ‘buiten de poort’ niet tijdig op orde zijn. Het
actieplan stuurt op vermindering van de CO2 uitstoot door verduurzaming van Cluster6-bedrijven.
De bedrijven in de vijf grote industriële clusters van Nederland worden op dit moment al
ondersteund door de gebiedsgerichte aanpak bij de uitbreiding van hun energie- en
grondstoffeninfrastructuur via het nationale MIEK en de maatwerkaanpak verduurzaming industrie.
De energiebehoefte van Cluster6-bedrijven zal met name onderdeel worden van de provinciale
MIEK’s. Een generieke maatwerkaanpak is voor Cluster6-bedrijven echter niet mogelijk vanwege het
grote aantal bedrijven, de grote geografische spreiding van deze bedrijven en de verscheidenheid
aan processen. Dit vraagt om een andere aanpak.

1.1 Het NPVI jaagt verduurzaming van de industrie aan
Met het Nationaal Programma Verduurzaming Industrie (NPVI) versterkt het kabinet haar inzet op de
verduurzaming van de industrie, onder het motto: ‘’liever groen hier dan grijs elders’’. Cluster6bedrijven zijn hier een integraal onderdeel van. Er zijn op dit moment al meerdere instrumenten en
beleidsinitiatieven waar Cluster6-bedrijven ondersteuning kunnen vinden voor hun
verduurzamingsopgave, zoals subsidieregelingen als de SDE++ en VEKI, het Landelijk Actieprogramma
Netcongestie (LAN) en het provinciaal MIEK (pMIEK). Er is tot op heden echter geen programma of
aanpak exclusief gericht op Cluster6. Het beleid is vaak gericht op een bredere groep van bedrijven
en/of sectoren. Mede hierdoor blijft sprake van, vaak hardnekkige, onopgeloste knelpunten.
Met dit actieplan, dat exclusief is gericht op Cluster6, willen we daar verandering in brengen door
deze verschillende initiatieven te combineren in één aanpak. Aangezien Cluster6 een omvangrijk en
divers cluster is, met een groot aantal bedrijven verspreid over Nederland, kiezen we voor een casusgerichte aanpak. Dat wil zeggen dat we ons richten op concrete bedrijfscasussen en samen met deze
bedrijven en hun relevante partners als provincies of gemeenten, omgevingsdiensten en
netbeheerders, hun knelpunten proberen op te lossen, de geleerde lessen delen en breder
toepassen, en vervolgens het proces herhalen met een volgende groep bedrijven. Er wordt op deze
manier gedacht vanuit het Cluster6-bedrijf: het oplossen van hun problematiek is leidend. Op deze
manier blijft de aanpak gefocust.

1.2 Doelgroep
De primaire doelgroep van dit actieplan zijn de circa 200 ETS-bedrijven in Nederland die geen
onderdeel uitmaken van de vijf grote geografische industrieclusters. Bij de aanpak kunnen andere
bedrijven buiten deze doelgroep van ongeveer 200 bedrijven worden betrokken wanneer dit helpt

2

om het knelpunt van een Cluster6-bedrijf op te lossen, bijvoorbeeld bij het vormen van een energy
hub. Het startpunt van de casusgerichte aanpak is echter altijd een Cluster6-bedrijf1.
Daarbij geldt wel dat deze casusgerichte aanpak geen bypass kan zijn voor gereguleerde processen
en procedures. Bedrijven die meedoen aan de casusgerichte aanpak kunnen bijvoorbeeld niet hoger
op een wachtlijst voor een nieuwe aansluiting of meer transportcapaciteit terecht komen. Dit zou
immers andere bedrijven juist weer kunnen benadelen. We richten ons daarom met name op
generieke oplossingen die knelpunten oplossen of meer duidelijkheid bieden voor zowel Cluster6bedrijven als (nieuwe) bedrijven die buiten deze groep vallen.

Voor een aantal branches binnen Cluster6 is daarbij een specifieke branche-aanpak nodig (zoals de
AVI’s en ElementNL). Binnen de resterende groep gaat de aandacht naar bedrijven die concrete
verduurzamingsplannen hebben en hier actief ondersteuning bij nodig hebben. Generieke
oplossingen kunnen gezocht worden:
• voor een bedrijf afzonderlijk;
• gebiedsgericht in een verband met andere (Cluster6) bedrijven op een bedrijventerrein in
samenwerking met gemeenten en omgevingsdiensten;
• gebiedsgericht in een verband met andere sectoren, bijv. in de vorm van een energy-hub;
• door inventarisatie van wat er mogelijk is op het gebied van energieopslag en -conversie en
gebruik van restwarmte;
• via de betrokken branches.

1.3 Kernelementen van de aanpak
De kern van de aanpak bestaat uit de volgende elementen:
a. Focus op beschikbaarheid van energie(-infrastructuur) en financieel instrumentarium;
b. Op korte termijn aan de slag met concrete bedrijfscasussen in de regio;
c. Op langere termijn toewerken naar beter inzicht in kansrijke oplossingen;
d. Meerjarige aanpak waarbij opgedane lessen constant worden gedeeld en waar mogelijk breed
toegepast;
e. Versterking van de mens- en organisatiekracht van Cluster6;
f. De aanpak draagt bij aan de doelstellingen van het NPVI.
Toelichting

a. Focus op beschikbaarheid van energie(-infrastructuur) en financieel instrumentarium
De belangrijkste thema's voor de verduurzaming van Cluster6 zijn tijdige beschikbaarheid en
zekerheid omtrent de toekomstige prijs van duurzame energie, daarbij passende energieinfrastructuur en de toegang tot financieel instrumentarium (onder andere onder voorwaarde van
verenigbaarheid met begrotingsregels -en procedures en met geldende Europese staatssteunregels)
dat gebruikt kan worden voor nieuwe technieken gericht op CO2-reductie en energiebesparing. Deze
thema’s worden verderop in het actieplan verder toegelicht.

b. Op korte termijn aan de slag met concrete bedrijfscasussen in de regio
Een aantal Cluster6-bedrijven loopt nu al vast bij hun verduurzaming, waardoor concrete
investeringsplannen worden stopgezet. Als het gaat om vervangingsinvesteringen die niet op zich
kunnen laten wachten, kan dit tot aanzienlijke vertraging leiden in de verduurzaming. In sommige
gevallen zal er dan voor bestaande (fossiele) technologieën gekozen moeten worden. Of wordt
1

Bij het opstellen van een provinciale CES kijken provincies veelal breder naar energie-intensieve bedrijven in
een gebied, inclusief niet-ETS-bedrijven.

3

productiecapaciteit naar het buitenland verplaatst. Voor de korte termijn is de inzet om optimaal
gebruik te maken van de bestaande energie-infrastructuur. Bij de aanpak van netcongestie in
Limburg en Noord-Brabant is hierin al het nodige bereikt. Ook flexibilisering van de vraag en opslag
van energie zijn thema’s die op regionaal schaalniveau grote impact kunnen hebben. Hier wordt
aangesloten bij oplossingen die in het kader van het LAN worden ontwikkeld. Wat niet kan worden
opgelost in de regio en vraagt om landelijke sturing zal worden geëscaleerd naar centraal niveau.

c. Op lange termijn toewerken naar beter inzicht in kansrijke oplossingen
De insteek van het actieplan is om zoveel mogelijk in samenwerking met decentrale overheden en
landelijke en regionale netbeheerders te komen tot oplossingen. Decentrale overheden en
omgevingsdiensten kunnen meer inzicht verschaffen in de lokale situatie, geschiedenis en context.
Daarnaast kunnen de decentrale overheden helpen meer inzicht te bieden in regelgeving en
subsidies, het ruimtelijke instrumentarium en over lokale bestemmingsplannen. Ook hebben de
decentrale overheden strategisch overzicht over de overkoepelende ontwikkelingen in de regio zoals
een waterstofnetwerk of een bedrijvenstrategie. Voor de langere termijn is het programmeren en
vervolgens prioriteren van investeringen in energie-infrastructuur één van deze oplossingen. Dat
geeft bedrijven duidelijkheid wanneer duurzame energie-infrastructuur beschikbaar is en maakt het
mogelijk hun verduurzamingsplannen hierop af te stemmen. Het uiteindelijke doel is om te komen
tot een overzicht van waar kansen en mogelijkheden liggen voor (nieuwe) bedrijven, knooppunten
waar investeringen in energie-infrastructuur worden gefocust en knelpunten in gebieden die voor
bepaalde ontwikkelingen minder aantrekkelijk worden. Dit is bedoeld om bedrijven meer zekerheid
te geven over de investeringen die zij moeten doen. Dit sluit ook aan bij de oproep van de motie
Erkens (zie paragraaf 3.6).

d. Meerjarige aanpak waarbij opgedane lessen constant worden gedeeld en waar mogelijk
breed toegepast
Het combineren van een landelijke verduurzamingsopgave voor Cluster6 met een casus-gerichte
aanpak (bottom-up) vraagt om een voortschrijdende agendasetting. Inzichten die worden opgedaan
bij casussen worden constant gedeeld via openbare platforms en de bij Cluster6 betrokken
brancheorganisaties zodat deze breed kunnen worden toegepast. Nieuwe casussen worden
aangeleverd vanuit de Cluster6 organisatie, met daarin bedrijven met concrete hulpvragen. Deze
aanpak wordt gedurende de looptijd van het actieplan (in ieder geval tot 2030) verder
doorontwikkeld.

e. Versterking van de mens- en organisatiekracht van Cluster6
Parallel met het actieplan wordt ook meer mens- en organisatiekracht voor Cluster6 georganiseerd:
• Stichting Cluster6 ontvangt een subsidie om de organisatie verder op te bouwen;
• Bij het NPVI wordt een unit voor ondersteuning Cluster6 georganiseerd;
• De clusterregisseur voor Cluster6 neemt zitting in de Stuurgroep NPVI. De taken en het profiel
van de clusterregisseur voor Cluster 6 zijn gebaseerd op die van de andere 5 industrieclusters.
Cluster6 doet de voordracht voor deze regisseur in samenspraak met de bestuurlijke partners
van het NPVI.
• Bij iedere provincie komt er een aanspreekpunt voor Cluster6-bedrijven en deze aanpak.

f. De aanpak draagt bij aan de doelstellingen van het NPVI
Onderdeel van het actieplan is om de bijdrage van het NPVI aan de verduurzaming van Cluster6bedrijven duidelijk te maken. Tussentijdse evaluaties dienen zichtbaar te maken of de gekozen
procesaanpak in voldoende mate aansluit en bijdraagt aan het daadwerkelijk versnellen van de
verduurzaming. De stuurgroep NPVI en de Tweede Kamer worden met regelmaat geïnformeerd over
de voortgang.
4

2. Thema’s voor de verduurzaming van Cluster6
2.1 Energie-infrastructuur
Om als bedrijf te kunnen verduurzamen is vaak tijdig nieuwe of uitbreiding van bestaande energieinfrastructuur nodig, in combinatie met duidelijkheid over energiekosten en zekerheid over hoeveel
energie op welk moment geleverd kan worden.
Aanpak van netcongestie
Er zijn momenteel verschillende initiatieven die hiervoor oplossingen kunnen bieden. Het Landelijk
Actieprogramma Netcongestie (LAN) werkt aan oplossingen die helpen bij korte termijn
verduurzamingsplannen van bedrijven, maar vanwege netcongestie op korte termijn geen aansluiting
op het net of onvoldoende capaciteit hebben. Het LAN zet in op drie werksporen, die met name zijn
gericht op hoog- en middenspanningsniveau:
• Werkspoor 1 sneller bouwen (koppeling met lange termijn uitbreiding)
• Werkspoor 2 sterker sturen (koppeling met o.a. netcode elektriciteit)
• Werkspoor 3 vergroten flexibele capaciteit (educatie, communicatie en best practices).
Als onderdeel van werkspoor 1 wordt in iedere provincie een energy board opgericht, waar op
bestuurlijk niveau gesproken wordt over onder andere het sneller realiseren van meer infrastructuur,
betere benutting van het bestaande net, flexibilisering van de vraag en goede programmering van de
projecten in de tijd, tijdig ruimte reserveringen en vergunningen. Eventuele knelpunten in de
verduurzaming van regionale bedrijvigheid kunnen via deze regionale bestuurlijke overleggen
worden besproken. In een energy board worden ook de direct betrokken gemeenten meegenomen.
In werkspoor 3 loopt een aantal acties die op korte termijn gericht zijn op het aanbod van flexibel
vermogen voor de industrie. Door op een goede wijze te ondersteunen dat waar mogelijk energie
flexibel kan worden gebruikt, kunnen er meer bedrijven worden aangesloten of kan de capaciteit
voor bestaande bedrijven worden uitgebreid. De regionale industrie kan zo een bijdrage leveren aan
het verminderen van netcongestie nu en zich voorbereiden op momenten van meer flexibel aanbod
door zon en wind in de toekomst. Dit kan een aanvulling zijn op de noodzakelijke acties van
(decentrale) netbeheerders. Acties die relevant zijn:
• Delen van narratief/communicatief over waarde van flex
• Toolkits voor slimme flex-oplossingen en energyhubs
• Verbeteren communicatie netbeheerder/netgebruiker, o.a. marktconsultatie
• Een verkenning naar knelpunten en de onzekerheden die de industrie ervaart bij investeringen in
flexibiliteit
Alhoewel de business cases voor investeringen in flexibel vermogen voor een steeds grotere
wordende groep van bedrijven aantrekkelijker wordt, zijn deze vaak nog (te) onzeker. Netbeheerders
en overheden kunnen bedrijven meer guidance geven door beter inzicht te geven in de
ontwikkelingen in het energiesysteem en de invloed daarvan op het aanbod van elektriciteit en
daarmee op de energieprijzen en door beter inzicht te geven in de investeringsplannen. Daarbij dient
ook te worden gekeken naar de ontwikkeling van producten bij en met netbeheerders om het
potentieel aan flexibiliteit bij de industrie te kunnen activeren.
Voor congestie op laagspanningsnetten wordt een extra spoor toegevoegd aan het LAN waarin
specifiek voor deze netten oplossingen worden bedacht. Het actieplan is een aanvulling op het LAN,
dat niet zozeer gericht is op concrete knelpunten van Cluster6-bedrijven maar op een bredere
doelgroep.
5

Programmeren van de uitbreiding van energie- en grondstoffeninfrastructuur
De noodzakelijke uitbreiding van de energie- en grondstoffeninfrastructuur op regionaal
schaalniveau voor de middellange termijn wordt geprogrammeerd en geprioriteerd via het
provinciale MIEK (pMIEK). Dit vraagt om (georganiseerde) input t.a.v. de energiebehoefte van de
regionale industrie. In een gezamenlijke aanpak met provincies, gemeenten, netbeheerders en de
Cluster6-organisatie wordt deze energiebehoefte per provincie in kaart gebracht in de vorm van een
provinciale Cluster Energiestrategie (pCES). De inhoud van deze provinciale CES’en is in lijn met de
CES’en die worden opgesteld voor de vijf geografische industrieclusters, maar dan een wat lichtere
variant vanwege de spreiding van de Cluster6-bedrijven. Dit dient als input voor het pMIEK, waarin
deze energiebehoefte wordt gecombineerd met de vraag naar energie vanuit andere sectoren (zoals
mobiliteit en gebouwde omgeving), om te komen tot programmering en prioritering van nieuwe
investeringen in infrastructuur. In Limburg en Noord-Brabant zijn reeds een eerste versie van
provinciale CES’en opgesteld. De komende tijd gaat dat ook plaatsvinden in de provincies ZuidHolland, Overijssel, Drenthe en Groningen, waarna ook de andere provincies zullen volgen. Er wordt
een ‘Blueprint pCES’ opgesteld die als doel heeft een uniforme aanpak voor doelen, aanpak en opzet
voor pCES’en.
Het is van belang dat Cluster6-bedrijven goed zijn of worden aangesloten op het pMIEK via het
proces van de provinciale CES’en. Dit is de primaire verantwoordelijkheid van de provincies, de
Cluster6-organisatie en de bedrijven zelf. Waar nodig zal dit proces worden ondersteund vanuit dit
casusgerichte actieplan. In aanvulling daarop zal gericht actie worden ondernomen op het verkennen
van regionale aftakkingen op de landelijke waterstofinfrastructuur. Deze behoefte komt ook naar
voren in de pMIEK's die door de provincies zijn opgesteld en is belangrijk voor de verduurzaming van
Cluster6.

2.2 Huidig financieel instrumentarium
Er bestaat een vrij uitgebreid financieel instrumentarium (zie onderstaande afbeelding), waar ook
Cluster6-bedrijven gebruik van kunnen maken.

Diverse bedrijven zijn reeds met PBL in overleg over cascadering van warmtepompen in de SDE++.
Deze mogelijkheid kan met name bedrijven die warmte of stoom gebruiken tot 250 graden Celsius
een uitkomst bieden. Zoals voedings- en genotmiddelbedrijven (onder andere suiker,
aardappelverwerking, bier- en drankenfabrikanten, zuivelfabrikanten, groente- en fruitverwerkers,
6

oliën en vetten producenten), de papier- en kartonindustrie, de diervoederindustrie en diverse
chemiebedrijven. PBL zal eind 2023 een advies uitbrengen voor opname in de SDE++ in 2024. De
Stuurgroep SDE neemt op basis van dit advies een besluit over al dan niet opnemen in de SDE++
2024. Het ontbreken van hybride warmtepompen ter ondersteuning in het financieel
instrumentarium zal in het actieplan ook bekeken worden.
Er wordt gestreefd naar adequate toepasbaarheid van het beschikbare financiële instrumentarium
voor Cluster6-bedrijven. Het verlagen van de drempel voor de VEKI is een voorbeeld van een
dergelijke actie. Hierdoor is de VEKI makkelijker toepasbaar geworden voor Cluster6-bedrijven.
Daarnaast zal er vanuit de Rijksoverheid worden ingezet op informatiedeling en kennisoverdracht
van het bestaande financieel instrumentarium en duurzame technologieën richting Cluster6bedrijven. Hierbij wordt geëvalueerd of de huidige informatie en kennis aansluit bij de behoefte van
Cluster6-bedrijven en waar nodig aanpassing behoeft.
In aanvulling daarop kan InvestNL in samenwerking met de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen
mogelijk een ondersteunende rol vervullen bij consortiavorming voor regionale energieinfrastructuur, bij het ontwikkelen en beschikbaar maken van financierings- en eigendomsmodellen
(in het kader van energy hubs en slimme flexibiliteit oplossingen) en bij de financiering van duurzame
technologieën in samenwerking met de financiële sector.

3. Organisatie en werkwijze
3.1 Regieteam Cluster6
Direct onder de stuurgroep van het NPVI wordt op managementniveau het ‘Regieteam Cluster6’
ingericht. Deelnemers aan dit team zijn de Cluster6-organisatie en -regisseur, de nationale en
regionale netbeheerders, IPO, VNG, RVO en het ministerie van EZK. Het regieteam houdt het
overzicht over de lopende casussen zal de knelpunten bespreken die binnen de casusteams niet
kunnen worden opgelost. Wanneer het regieteam ook niet tot een oplossing kan komen, kunnen
deze knelpunten via de clusterregisseur worden geëscaleerd naar de stuurgroep NPVI.

3.2 Inventariseren en oppakken van nieuwe casussen
Als bedrijven interesse hebben om deel te nemen aan de casusgerichte aanpak, kunnen zij zich
melden bij de Cluster6-organisatie. Vanuit het proces van de provinciale CES’en zullen zich mogelijk
ook interessante casussen aandienen. Deze casussen kunnen in het regieteam worden besproken,
waarna in gezamenlijkheid wordt besloten welke bedrijven geschikt zijn om opgepakt te worden in
de casusgerichte aanpak. Er zal worden gewerkt met een vaste werkvoorraad van vier (groepen) van
Cluster6-bedrijven: als er een casus is afgerond, wordt er weer een nieuwe casus opgepakt. De
uitkomsten van de casussen worden achteraf geanalyseerd en er zal gekeken worden of deze
veralgemeniseerd kunnen worden om bedrijven met gelijkwaardige casussen te helpen.
Per casus zal er een casusteam worden gevormd dat zal worden getrokken door het ministerie van
EZK. Deelnemers zijn indien relevant voor de casus in ieder geval:
• Vertegenwoordiger Cluster6;
• EZK expert energie(-infrastructuur);
• EZK expert financieel instrumentarium;
• Inhoudelijke ondersteuning vanuit RVO;
• Vertegenwoordiger provincie;
• Vertegenwoordiger gemeente;
• Vertegenwoordigers nationale en regionale netbeheerder;
• Vertegenwoordiger InvestNL.
7

Bij een succesvolle uitwerking van de eerste casussen kan het wenselijk zijn om op te schalen en zo
meer bedrijven sneller te helpen. Het idee is om een poule van mensen te creëren die allen ervaring
hebben met het uitwerken van Cluster6-casussen. Leden uit het eerste team bouwen ervaring op
met het aanpakken en uitwerken van de aangeleverde casussen en kunnen bij uitbreiding van het
team een trekkende rol pakken en nieuwe leden meenemen in volgende casussen. Dit biedt ook de
mogelijkheid om te rouleren binnen het uitvoerende team, afhankelijk van de beschikbaarheid van
de deelnemers.

3.3 Huidige werkvoorraad
De huidige werkvoorraad (medio 2023) van het regieteam en de casusteams bestaat uit de volgende
activiteiten:
• Knelpunten op het gebied van netcongestie bij drie bedrijven in Noord-Brabant. Er zijn twee
sessies georganiseerd met de bedrijven om de knelpunten waar tegenaan wordt gelopen helder
te krijgen. Er worden nu met elk bedrijf afzonderlijk vervolgsessies georganiseerd om mogelijke
oplossingen verder uit te werken.
• Keramiekbedrijf in Limburg. Er wordt op korte termijn een overleg georganiseerd om het
knelpunt helder te krijgen.
• Verkennen of cascadering van warmtepompen onderdeel kan worden van de SDE++ 2024.
• Verkennen ondersteuning duurzame glasoven als onderdeel van de SDE++ 2025.
• Onderzoek naar regionale uitrol van waterstof door EZK, Netbeheer Nederland en HyNetwork
Services (HyRegions).

3.4 Verdere uitrol lessen casus-gerichte aanpak
Steeds zal worden bezien of oplossingen die uitgewerkt worden bij een casus ook veralgemeniseerd
kunnen worden. Te denken valt aan:
• Verbetering en/of vernieuwing van het financieel instrumentarium.
• Uitbreiden van oplossingen en best practices voor de tool-kit flexibiliteitsoplossingen.
• Faciliteren soepele en zorgvuldige vergunningverlening, ook voor vergunningen ‘binnen de
poort'.
• Mogelijkheden voor ondersteuning van flexibele oplossingen, energy hubs en toetsen met
behulp van Cluster6 casussen.
• Optie om voor elk bedrijf dat nog geen concreet plan heeft aangeboden, een scan te laten maken
van bedrijfsspecifieke mogelijkheden/handelingsperspectief.
• Bedrijven dicht bij de waterstof backbone ondersteunen bij het verkrijgen van een aansluiting (in
o.a. het proces).

3.5 Communicatie
Het is zaak dat de opbrengst van de Cluster6 aanpak duidelijk worden gecommuniceerd zowel naar
de bedrijven als naar de betrokken partners als de decentrale overheden, omgevingsdiensten en
netbeheerders. In de communicatie naar bedrijven toe is het belangrijk helderheid te verschaffen
over wat wel kan, bijvoorbeeld op het gebied van energie-infrastructuur, maar ook helderheid te
verschaffen over wat niet kan. Binnen het actieplan moet hier vanaf de start aandacht voor zijn.
Hierbij wordt aangesloten op initiatieven die worden ontplooid in het kader van het NPVI, het al
lopende RVO programma Verduurzaming Industrie en/of in het kader van het LAN. Communicatie zal
vooral verlopen via de Cluster6 omgeving van het RVO programma Verduurzaming Industrie. Nadat
de eerste resultaten zijn behaald uit de casusgerichte aanpak, zal deze omgeving verder worden
uitgewerkt, bijv. door het delen van ‘best practices' via de relevante social media kanalen. In het
najaar van 2023 wordt een brede bijeenkomst georganiseerd voor Cluster6.
8

3.6 Motie Erkens
Via de motie van het lid Erkens2 heeft de Tweede Kamer de regering verzocht om het zesde cluster
een integraal onderdeel te laten zijn van de NPVI, en om samen met de netbeheerders en Gasunie
duidelijkheid te bieden aan het zesde cluster waar en wanneer duurzame infrastructuur aangelegd
gaat worden en daar de Kamer voor het einde van het jaar over te informeren. Via dit actieplan
wordt Cluster6 een integraal onderdeel van het NPVI.
Het verkrijgen van duidelijkheid over de aanleg van duurzame (energie)infrastructuur zal primair
lopen via het proces van pCES’en en pMIEK's. In aanvulling daarop zal er overleg plaatsvinden met de
netbeheerders, Gasunie, provincies en gemeenten om Cluster6-bedrijven te informeren over de
planning van de aanleg nieuwe infrastructuur, in relatie tot de investeringsplannen van de
netbeheerders. Het regieteam is verantwoordelijk voor de tijdige beantwoording van de motie.

2

Kamerstukken II, 29826, nr. 195.

9