Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

237
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Minister voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking over het bericht «Roemenië voelt TTIP
nu al» (ingezonden 24 september 2015).
Antwoord van Minister Ploumen (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 8 oktober 2015)
Vraag 1
Wat is uw oordeel over het bericht dat het Canadese bedrijf Gabriel Resources haar gederfde winst wil verhalen op de Roemeense overheid, nadat
Roemenië het besluit om goud te winnen annuleerde?1
Antwoord 1
Het idee van een rechtsstaat is dat iedereen zich mag verweren tegen
overheidsbesluiten. Buitenlandse investeerders kunnen dat vaak zowel via de
reguliere rechtsgang als via arbitrage doen. Of de claim slaagt, ligt nu ter
beslissing voor aan een arbitrage tribunaal. Dat is toegestaan.
Vraag 2
Deelt u de mening dat een dergelijke claim, die mogelijk op kan lopen tot 4
miljard euro, een enorme impact heeft op de Roemeense Rijksbegroting?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Begrijpt u dat de bevolking ernstige bezwaren heeft tegen het plan omdat
«inwoners moeten wijken voor een meer vol gif» terwijl «de mijn over 15 jaar
leeg is en de natuur verwoest»?
Antwoord 3
Ja.

1

ah-tk-20152016-237
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://www.rtlnieuws.nl/economie/home/roemenie-voelt-ttip-nu-al

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 4
Deelt u de mening dat dergelijke claims de kans op «regulatory chill»
versterken (c.q. dat overheden terughoudend worden om nieuwe regels te
maken vanwege het risico van een rechtszaak)?
Antwoord 4
Nee. In investeringsverdragen worden afspraken gemaakt over een minimum
bescherming. Bijvoorbeeld dat onteigening is toegestaan, mits dit gebeurt in
het publieke belang, met rechtswaarborgen omkleed, zonder discriminatie
wordt toepast en een redelijke schadevergoeding wordt betaald. Dit is niet
anders in het Nederlands recht. Het doel daarvan is investeerders te
beschermen tegen ongerechtvaardigd en willekeurig overheidshandelen. Het
gaat dus niet om wat het onderwerp van overheidsingrijpen is, maar om hoe
deze wordt ingevoerd. De beste garantie tegen ongerechtvaardigde claims is
juist het voeren van zorgvuldig overheidsbeleid.
Vraag 5
Hoe oordeelt u over het feit dat het bedrijf Gabriel Resources gebruik maakt
van een handelsverdrag tussen het Verenigd Koninkrijk en Roemenië via een
dochterbedrijf op Jersey om de Roemeense staat aan te klagen? Is dit een
vorm van treaty shopping volgens u? Deelt u de mening dat dit een zeer
onwenselijke praktijk is? Welke waarborgen zijn er opgenomen in de
vrijhandelsverdragen van de EU met Canada (CETA) en de VS (TTIP) om
treaty shopping te voorkomen?
Antwoord 5
De bedrijfsstructuur van dit bedrijf is mij niet bekend. Het is de wens van het
kabinet om bedrijven zonder substantiële bedrijfsactiviteiten uit te sluiten van
investeringsbescherming. Dit is onder andere aangegeven in de Kamerbrief
van 25 juni 2014 in reactie op de motie Van Ojik en in reactie op uw
Kamervragen met het kenmerk 2015Z11781. In CETA is de definitie van
investeerder in art. X.3 opgenomen en in TTIP zal dit ook worden gedaan.
Vraag 6
Bent u ervan op de hoogte dat er diverse voorbeelden zijn van WestEuropese bedrijven die Oost-Europese staten op een vergelijkbare manier
aanklagen? Deelt u de mening dat dit een zeer onwenselijke praktijk is? Zo ja,
welke conclusies verbindt u daaraan, zowel op nationaal als Europees
niveau?2
Antwoord 6
Het kabinet vindt dat het een cruciaal onderdeel van de rechtsstaat is dat
iedereen zich mag en kan verweren tegen een overheidsbesluit, in Nederland
en daarbuiten.
Vraag 7
Kunt u een overzicht geven van lopende arbitragezaken binnen Europa, en
daarbij onderscheid maken tussen Europese en buiten Europa gevestigde
bedrijven die een zaak aanspannen? Kunt u daarbij aangeven of het moederof dochterbedrijven betreft, en van welke handelsverdragen daarbij gebruik
wordt gemaakt?
Antwoord 7
Alle bekende informatie is verwerkt in de studies van het CPB en de UNCTAD,
die zijn bijgevoegd bij de beantwoording van Kamervragen van het lid
Thieme met het kenmerk 2015Z05826.
Vraag 8
Welke parallellen ziet u tussen de Roemeense casus en de scenario’s die zich
kunnen voordoen onder TTIP en CETA? Kan een zaak als deze met de
ISDS-clausule in CETA op dezelfde wijze worden aangespannen? Indien nee,
wat zijn de verschillen? Welke les trekt u uit deze casus?

2

https://www.tni.org/files/download/briefing_on_intra-eu_bits_0.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Het doel van investeringsbescherming blijft hetzelfde: bescherming tegen
ongerechtvaardigd overheidsgrijpen. Er moet de garantie zijn dat overheden
legitiem beleid kunnen maken om publieke belangen te beschermen. Maar
overheden moeten op een behoorlijke en betrouwbare manier besturen.
In de nieuwe voorstellen van de Europese Commissie voor investeringsbescherming in TTIP wordt de beleidsvrijheid voor overheden expliciet
vastgelegd in een verdragsartikel. Daarnaast kunnen alleen bedrijven met een
substantiële bedrijfsactiviteit gebruik maken van de geboden investeringsbescherming. Ook wordt een investeringshof voorgesteld. Dat betekent o.a. dat
de zaak zal worden toegewezen aan onafhankelijke rechters en de verliezende
partij in beroep kan gaan.
Deze casus bevestigt de Nederlandse inzet om het traditionele regime van
investeringsbescherming te verbeteren en te vernieuwen. We presenteren nu
een nieuw model dat de belangen van staten en investeerders in evenwicht
brengt.
Vraag 9
Deelt u de opvatting «Met het huidige systeem houden we een too-big-to-fail
systeem voor multinationals»? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Nee. In de kabinetsreactie op het AIV-rapport (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1516)
wordt een historisch overzicht van de investeringsverdragen gegeven.
Investeringsverdragen zijn juist in het belang van het MKB. Voordat deze
verdragen werden afgesloten, waren investeerders afhankelijk van diplomatieke bescherming of van nationale procedures, die helaas niet overal
onpartijdig zijn.
Vraag 10
Waarom verkiest u arbitrage via ISDS of een Investeringshof in plaats van te
kiezen voor de reguliere rechtsgang? Acht u het in het kader van de slimme
overheid niet veel zinniger als staten zelf de expertise in huis halen om de
nationale rechtsgang te bevorderen indien een bedrijf een zaak wil aanspannen tegen een land?
Antwoord 10
Het kabinet verkiest investeringsarbitrage of een investeringshof niet boven
de reguliere rechtsgang. Integendeel, in principe zouden investeringsverdragen overbodig moeten zijn omdat nationale rechtssystemen overal voldoende
waarborgen bieden aan nationale en buitenlandse investeerders. Helaas is dit
niet de realiteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3