Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2086
Vragen van het lid Ceder (ChristenUnie) aan de Minister van Buitenlandse
Zaken over de werking van de economische sancties in relatie tot noodhulp en
wederopbouw in de door de aardbeving getroffen gebieden in Syrië
(ingezonden 17 februari 2023).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken), mede namens de
Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (ontvangen
30 maart 2023).
Vraag 1
Worden hulporganisaties die geen EU-funding ontvangen en noodhulp willen
bieden aan gebieden in Syrië die door de aardbeving zijn getroffen belemmerd door de EU-sancties die tegen Syrië zijn ingesteld? Zo ja, hoe?
Antwoord 1
De berichten dat EU-sancties jegens Syrië de hulpverlening belemmeren wil
ik graag in perspectief plaatsen. De sancties zijn gericht tegen het Syrische
regime, omdat het de Syrische bevolking onderdrukt. De grootste belemmeringen voor humanitaire hulp worden dan ook veroorzaakt door het Syrische
regime zelf.
Humanitaire hulpgoederen en -activiteiten zijn in principe niet gesanctioneerd. Zo is de export van veel hulpgoederen toegestaan, zoals van tenten,
voedsel en medicijnen, maar ook van zwaar materieel zoals machines om
puin te ruimen. In het zeldzame geval dat een goed of activiteit toch
gesanctioneerd mocht zijn, is het mogelijk een ontheffing aan te vragen voor
humanitaire doeleinden.
Financiële transacties naar lokale hulporganisaties of familieleden in Syrië zijn
ook toegestaan, zolang deze entiteiten of personen niet op de EU-sanctielijst
staan of, in het geval van hulporganisaties, verbonden zijn met entiteiten of
personen op de EU-sanctielijst. Voor humanitaire doeleinden is daarnaast een
uitzondering gemaakt op de sancties voor het overmaken van geld naar
personen en entiteiten op de sanctielijst. Deze uitzondering geldt voor de VN
en hun implementerende partners, de Rode Kruis Rode Halve Maan
beweging en organisaties die financiering ontvangen vanuit de EU of één van
de lidstaten.
Zoals toegezegd tijdens het Commissiedebat humanitaire hulp Turkije en
Syrië op 22 februari jl., heeft de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking tijdens de Informele Raad Buitenlandse Zaken

ah-tk-20222023-2086
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Ontwikkelingssamenwerking op 8 en 9 maart jl., de Europese Commissie
verzocht om eventuele hinder voor de hulpverlening in Syrië als gevolg van
sancties in kaart te brengen. Ook bracht de Minister dit onderwerp op tijdens
haar gesprek met de High Commissioner Filippo Grandi van de vluchtelingenorganisatie UNHCR op 22 maart jl.
Vraag 2
Bent u bekend met de oproep van het Syrische Rode Kruis dat het Westen
heeft gevraagd om de economische sancties op te schorten? Zoja, wat is de
achtergrond van die oproep?
Antwoord 2
Ja, daarmee ben ik bekend.
De in Damascus gevestigde Syrische Rode Halve Maan vervult, conform het
mandaat van Nationale Rode Kruis/Rode Halve Maanverenigingen, een
aanvullende rol op de overheid. Ze spreekt zich vaker uit tegen de westerse
sancties, waarmee ze meegaat met het verhaal van het Syrische regime. Zo
gaf zij recentelijk onterecht aan dat de import van ambulances verboden is
onder de sancties. Binnen de Rode Kruis/Rode Halve Maan beweging wordt
geregeld gesproken over de onafhankelijke positie van nationale verenigingen
waaronder de Syrische Rode Halve Maan.
Vraag 3
Kunnen Syrische Nederlanders via de bank geld overmaken naar hun
familieleden in de getroffen gebieden om hen te ondersteunen nu hun
levensonderhoud nu zij geraakt zijn door de aardbevingen? Zo nee, komt dit
door de EU-sancties?
Antwoord 3
Ja. Het overmaken van geld is gewoon toegestaan, zolang dit niet naar
personen of entiteiten op de EU-sanctielijst gaat, of naar met hen verbonden
personen of entiteiten. Banken zijn soms terughoudend om transacties naar
gesanctioneerde landen uit te voeren. Het kabinet is continu in gesprek met
banken en andere sectoren die verantwoordelijk zijn voor handhaving van de
sancties om eventuele hindernissen weg te nemen en eventuele vragen te
beantwoorden. Zoals toegezegd tijdens het Commissiedebat humanitaire hulp
Turkije en Syrië op 22 februari jl. voert het kabinet gesprekken met banken en
de Nederlandse Vereniging van Banken over de mogelijkheden om geld over
te maken naar Syrië. Zie ook beantwoording vraag 1 en 7.
Vraag 4
Kunnen hulporganisaties die geen EU-funding ontvangen zware bouwmachines (graafmachines) en bouwmaterieel leveren aan de getroffen gebieden,
zodat lijken worden geruimd en hersteloperaties aan duizenden huizen
kunnen beginnen? Zo nee, welke mogelijkheden ziet u en bent u bereid hier
in Europees verband te pleiten voor gerichte maatwerk zodat dit toch snel
mogelijk wordt gemaakt?
Antwoord 4
De EU-sancties laten de export van materieel voor opruimwerkzaamheden
toe. Er wordt hierbij geen onderscheid gemaakt tussen al dan niet door de EU
gefinancierde organisaties. In het zeldzame geval dat een te exporteren goed
toch onder de sancties zou vallen, is het mogelijk voor humanitaire doelen
een ontheffing aan te vragen en te krijgen.
Vraag 5
Biedt het sanctieregime uitzonderingen voor hulpverleningsorganisaties en
bijvoorbeeld voor het importeren van zwaar materieel voor wederopbouw?
Zo ja, voldoen deze volgens u in de huidige situatie?
Antwoord 5
Zie beantwoording vraag 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 6
Bent u bekend met de maatregel die het Amerikaanse Ministerie van
Financiën heeft genomen, namelijk om een bredere ontheffing voor de
sancties voor te stellen?
Antwoord 6
Ja.
Vraag 7
Acht u een dergelijke maatregel ook nodig voor Nederlandse hulporganisaties
en (Nederlandse) banken? Zo ja, waarom en bent u van plan een dergelijke
maatregel te treffen?
Antwoord 7
Nee. De Europese Unie heeft op 23 februari jl. het EU-sanctieregime reeds
aangepast om de snelle levering van humanitaire hulp mogelijk te maken.
Deze aanpassing betekent dat niet langer voorafgaande toestemming van
EU-lidstaten nodig is voor het verstrekken van tegoeden of economische
middelen door bepaalde humanitaire organisaties voor humanitaire doeleinden aan de ruim 200 personen en entiteiten op de EU-sanctielijst. Daarmee
versimpelt de EU de administratieve regels, en brengt deze in lijn met
bestaande uitzonderingen in VN-sancties en Amerikaanse sancties. Hierdoor
wordt humanitaire hulpverlening makkelijker gemaakt, en derisking en
overcompliance door banken tegen gegaan.
Vraag 8
Kunt u deze vragen gezien de urgentie van de situatie zo snel mogelijk
beantwoorden?
Antwoord 8
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3