Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

30 175

Luchtkwaliteit

Nr. 223

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 november 2015
Het onderwerp luchtkwaliteit is verschillende malen besproken met uw
Kamer. Met de motie Cegerek/Van Tongeren (Kamerstuk 34 300 XII, nr. 25)
en de motie Van Tongeren (Kamerstuk 30 175, nr. 216) is verzocht om
beleid te ontwikkelen gericht op een permanente verbetering van de
luchtkwaliteit, ook in gebieden die (net) aan de norm voldoen. Tegen deze
achtergrond is samen met zeven grote gemeenten bezien welke aanvullende maatregelen nodig zijn om ook binnenstedelijk overal zo snel
mogelijk de Europese grenswaarden te halen, en om met het oog op de
gezondheid de lucht schoner te maken. Met deze brief informeer ik u over
de uitkomsten van dit overleg zoals ook toegezegd tijdens de begrotingsbehandeling van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu van oktober jl.
Actieplan
Zowel gemeenten als het Rijk hebben de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in het verbeteren van de luchtkwaliteit. De gezamenlijke aanpak
vanuit het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL)
heeft ertoe geleid dat de lucht de afgelopen jaren aanzienlijk schoner is
geworden; er resteren slechts nog enkele hardnekkige binnenstedelijke
knelpunten. Bij aanvang van het NSL was er langs ruim 300 km rijbaan
sprake van een NO2-concentratie hoger dan de grenswaarde. Naar
verwachting ligt dit in 2015 rond de 10 km voor het Nederlandse
wegennet. De laatste, veelal hardnekkige knelpunten doen zich voor in
binnenstedelijk gebied. Om deze reden, en omdat ook onder de grenswaarde zich gezondheidsrisico’s kunnen voordoen, is in het bestuurlijk
overleg van 22 september jl. gekeken waar mogelijkheden liggen om de
luchtkwaliteit verder te verbeteren.
Samen met de gemeenten ben ik gekomen tot een Actieplan Luchtkwaliteit waarmee door de inzet van een breed maatregelenpakket de
luchtkwaliteit verder wordt verbeterd. Dit maatregelenpakket bestaat
onder andere uit Europees bronbeleid voor voer- en vaartuigen, nationale

kst-30175-223
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 175, nr. 223

1

stimuleringsmaatregelen schoon vervoer en ontmoedigen vervuilend
vervoer, diverse lokale initiatieven en maatregelen van decentrale
overheden, en het programma Slimme en Gezonde Stad. Een nadere
toelichting op het Actieplan Luchtkwaliteit is bijgevoegd.
Met de uitvoering van bovengenoemd maatregelenpakket wordt de
luchtkwaliteit in heel Nederland de komende jaren nog verder verbeterd.
Anders dan in andere steden blijven alleen in Amsterdam en Rotterdam,
o.a. door het verschil tussen de theoretische en praktijkemissies van
auto’s, meerdere over de stad verspreide hardnekkige knelpunten
(normoverschrijdingen) bestaan.
Gezien de omvang en hardnekkigheid van de binnenstedelijke luchtkwaliteitsknelpunten in Amsterdam en Rotterdam ben ik voornemens deze
gemeentes te ondersteunen bij de aanpak van deze knelpunten. Daarom
zullen extra middelen worden uitgetrokken om de verbetering van de
luchtkwaliteit in deze steden te bevorderen. Het betreft een eenmalig
bedrag van naar verwachting € 16 mln; € 8 mln voor Amsterdam en € 8
mln voor Rotterdam.
Vervolg
Samen met de gemeenten zal het Rijk zich blijven inzetten om de
luchtkwaliteit te verbeteren. In overleg met gemeenten wordt bezien wat
de meest geschikte samenwerkingsvorm is. Verder is mijn voornemen om
het NSL te verlengen tot het moment waarop de Omgevingswet in
werking treedt (in 2018). Voordeel hiervan is dat de (bijna) luchtkwaliteitsknelpunten op de huidige manier gemonitord kunnen blijven en de steden
meer tijd krijgen om de hun reeds toegekende NSL-budgetten te besteden
aan luchtkwaliteitsmaatregelen. Met het verlengen van het NSL sluiten het
NSL en de Omgevingswet mooi op elkaar aan waardoor er geen juridisch
overgangsregime nodig is. Ook na het NSL zal de luchtkwaliteit worden
gemonitord, waarbij gebruik zal worden gemaakt van nieuwe beschikbare
technieken en innovaties, zoals de inzet van sensoren.
Naast gemeenten, provincies en het Rijk zetten ook andere partijen zich in
voor het schoner maken van de lucht, zoals verschillende maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven. Zij blijven de komende tijd nauw
betrokken bij de gesprekken over mogelijkheden om de luchtkwaliteit
verder te verbeteren en de innovatieve kracht op dit terrein te benutten.
Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu neemt daarom het initiatief
voor het organiseren van het nationaal congres Luchtkwaliteit op
7 december 2015.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 175, nr. 223

2

Bijlage

Actieplan
Europees bronbeleid
Europees bronbeleid voor voertuigen is de afgelopen jaren, ondanks de
verschillen die er zijn tussen theoretische en praktijkemissies van auto’s,
een effectieve manier geweest om bij te dragen aan een landelijke daling
van de te hoge concentraties van stikstofdioxide en fijnstof en daarmee
aan een afname van het huidige aantal lokale knelpunten. Als deze
verschillen er niet waren geweest, dan zou vrijwel overal aan de normen
voor luchtkwaliteit zijn voldaan. Dankzij de regelmatige praktijktesten van
voertuigen en het doorvoeren van de resultaten daarvan in de luchtkwaliteitsmodellen, heeft Nederland zich niet rijk gerekend. Het luchtkwaliteitsbeleid hoeft naar aanleiding van de softwarefraude bij Volkswagen dan
ook niet te worden aangepast. De laatste inzichten in praktijkemissies,
zoals op 6 juli 2015 (Kamerstuk 30 175, nr. 220) gedeeld met uw Kamer,
zullen nog wel verwerkt moeten worden in de modellen. Dit loopt mee
met de jaarlijkse update die rond maart volgend jaar beschikbaar komt.
Het bronbeleid richt zich niet alleen op het wegverkeer. Het Rijk streeft
samen met het bedrijfsleven naar het terugdringen van de milieubelasting
vanuit het goederenvervoer per binnenvaart, waardoor deze modaliteit in
de toekomst aantrekkelijk blijft voor verladers. De inzet van het Rijk is
hierbij gericht op het verkrijgen van een modern en adequaat internationaal regelgevend kader voor veilige, milieuvriendelijke en duurzame
ontwikkeling van de binnenvaart en van havens. Concreet betekent dit
bijvoorbeeld dat de rijksoverheid zich inspant om in het kader van de Non
Road Mobile Machinery Richtlijn de normen voor uitstoot van NOx, PM10,
PN en methaan voor nieuwe binnenvaartmotoren aan te scherpen.
Op 1 januari 2015 is in de Sulphur Emission Control Area (SECA) een
strengere zwavelnorm ingegaan. Deze norm geldt voor de Baltische zee,
de Noordzee en Het Kanaal. Een onderzoek van de DCMR Milieudienst
Rijnmond toont aan dat de lucht in het westelijk deel van het Rotterdams
havengebied als gevolg van deze norm zo’n 20% minder SO2 (zwaveldioxide) bevat dan in 2014. Daarnaast is onlangs met de overige Noordzeelanden afgesproken om een aanvraag voor de NOx Emission Control Area
(NECA) voor de Noordzee in te dienen (gericht op nieuwe schepen), zodra
overeenstemming wordt bereikt met de Oostzeelanden. Er wordt
vooralsnog geen nieuwe EU-regelgeving voor de bestaande vloot
verwacht. Nederland richt zich daarom op «vrijwillige vergroening» en
benutting van het bestaande instrumentarium (CEF, Horizon 2020, LIFE,
EFSI). Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu onderzoekt daarnaast
een scenario van verdere uitbreiding van regionale gebiedsverboden
(zoals Tweede Maasvlakte).
Europees beleid leidt er niet alleen toe dat voer- en vaartuigen in
Nederland schoner worden, maar ook die in ons omringende landen.
Hierdoor dalen ook de achtergrondconcentraties in Nederland.
Momenteel wordt er onderhandeld over een herziening van de Richtlijn
inzake reductie van nationale emissies van bepaalde luchtverontreinigende stoffen (ook bekend als de NEC-Richtlijn). Deze Richtlijn is van
groot belang om de luchtkwaliteit in heel Europa -ook in Nederland- te
verbeteren. Nederland zet zich in voor een hoog Europees ambitieniveau.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 175, nr. 223

3

Nationaal beleid
Roet (elementair koolstof, EC)
Roet is één van de vervuilende stoffen die een indicator zijn voor
luchtvervuiling; roet is dat met name met het oog op de gezondheid.
Hoewel de concentraties door invoering van roetfilters al zijn verlaagd,
willen gemeenten en het Rijk actief de roetconcentraties verder terugdringen. Bij de maatregelen om roetconcentraties te verlagen, gaat het
met name om maatregelen die resulteren in een lager aandeel van oudere
dieselauto’s (zonder roetfilter) in de (binnen)steden en om inzet gericht op
vergroten van het aandeel van de nieuwste generatie bussen (Euro-VI).
Met het landelijk meetnet kan de voortgang worden beoordeeld.
Ten aanzien van het verminderen van roet wordt op nationaal niveau de
komende jaren ingezet op het tegengaan van verwijderen van roetfilters in
dieselpersonenauto’s met affabriek roetfilters. Zoals aangekondigd in de
brief van 6 juli 2015 (Kamerstuk 30 175, nr. 220) wordt in opdracht van het
Ministerie van Infrastructuur en Milieu op dit moment een aantal
testmethoden onderzocht om tijdens de APK te kunnen controleren of
affabriek roetfilters niet zijn verwijderd en nog goed functioneren. Tijdens
het AO Milieuraad van 15 oktober 2015 is aangegeven dat u in januari op
de hoogte wordt gebracht van de bevindingen van het onderzoek. Omdat
daarna de scope van het onderzoek is uitgebreid met een aanvullende
testmethode verwacht ik u in maart 2016 hierover te kunnen berichten. De
planning is dat in de loop van 2016 de gekozen APK-roetfiltertest zal
worden getest bij een aantal geselecteerde bedrijven. Daarna zal verdere
besluitvorming plaatsvinden.
Binnenvaart
De provincie Zuid-Holland neemt met het samenwerkingsproject Clean
Inland Shipping (CLINSH) het initiatief om de binnenvaart verder te
verschonen. Dit project is opgezet samen met o.a. de gemeente Nijmegen,
het Havenbedrijf Rotterdam, het bedrijfsleven, Antwerpen, Gent en de
deelstaat Noordrijn-Westfalen. Recent is een voorstel ingediend voor het
LIFE-programma van de Europese Commissie. Doel van dit project is de
effectiviteit van emissiereducerende technieken en brandstoffen in de
binnenvaart te demonstreren, de potentiële impact hiervan op de
luchtkwaliteit in haven- en riviersteden vast te stellen, en voorstellen te
doen voor regulerend en stimulerend beleid op Europees, nationaal en
lokaal niveau. Hierbij is speciale aandacht voor grensoverschrijdende
harmonisatie van lokaal beleid.
Dieselauto’s en oude bestelauto’s
In Autobrief II die op 19 juni jl. door de Staatssecretaris van Financiën aan
de Tweede Kamer (Kamerstuk 32 800, nr. 27) is gezonden, is een accentverschuiving in de autobelastingen aangekondigd waarbij het belang van
luchtkwaliteit zwaarder wordt gewaardeerd. Het Planbureau voor de
Leefomgeving (PBL) geeft aan dat de schadelijke uitstoot (NOx en fijnstof)
van vooral zeer oude dieselvoertuigen steviger ingrijpen rechtvaardigt1.
Voor deze meest vervuilende dieselauto’s wordt een extra bijdrage
verwacht in de vorm van een verhoging van de MRB per 1 januari 2019.

1

http://www.pbl.nl/vraag-en-antwoord/worden-de-normen-voor-luchtkwaliteit-in-binnenstedengehaald

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 175, nr. 223

4

De MRB-verhoging gaat gelden voor dieselpersonenvoertuigen en
dieselbestelvoertuigen met een fijnstofuitstoot van meer dan 5 mg/km.
Het betreft met name personenvoertuigen zonder affabriek roetfilter ouder
dan 2005. Bij bestelvoertuigen gaat de MRB-verhoging uitsluitend gelden
voor voertuigen van 12 jaar en ouder.
Voorts komt het Rijk ondernemers, die gevestigd zijn in randgemeenten
van gemeenten die kiezen voor een milieuzone voor bestelauto’s,
tegemoet bij de vervanging van oude bestelauto’s. Deze regeling wordt
opengesteld zodra er meer zicht is op de afwikkeling van de softwarefraude bij Volkswagen.
Schone bussen, aanbod om de NOx-uitstoot in de praktijk te laten meten
Door de inzet van schone bussen kan de luchtkwaliteit in steden worden
verbeterd. Door het laten uitvoeren van een praktijktest kunnen belanghebbenden inzicht krijgen of Euro-VI dieselbussen en distributietrucks in
de praktijk tijdens een typische stadsdienst daadwerkelijk zeer schoon zijn.
Om hierin te voorzien biedt het Ministerie van Infrastructuur en Milieu aan
dat TNO als onderdeel van het emissiemeetprogramma voor vrachtwagens en bussen een monitortest uitvoert waarbij de NOx-uitstoot
tijdens een normale dienst wordt gemeten. Het gaat hierbij om een test
die gedurende meerdere dagen tijdens de praktijkinzet van een bus op de
lijn of truck tijdens het distributievervoer wordt uitgevoerd. In principe kan
de bus of truck zijn normale dienst vervullen.
Concessieverleners die voor nieuw aan te schaffen Euro-VI bussen
aanvullende eisen willen stellen op het gebied van luchtkwaliteit, kunnen
er door uitvoering van een praktijktest voor zorgen dat de meest schone
bussen worden gebruikt. Maar ook vervoersmaatschappijen die inzicht
willen krijgen in de NOx-prestaties van reeds aangeschafte Euro-VI
dieselbussen komen in aanmerking om door TNO een test te laten
uitvoeren. De kosten van de test worden door het Ministerie van Infrastructuur en Milieu gedragen. Het ministerie beoogt op deze manier de
ontwikkeling en aanschaf van daadwerkelijk schone voertuigvloten te
bevorderen.
Verbinding beleid luchtkwaliteit en klimaat
Zowel gemeenten als het Rijk blijven inzetten op verschoning van het
wagenpark en streven op termijn naar geheel emissieloze voertuigen. Dit
draagt niet alleen bij aan een gezondere leefomgeving, maar ook aan de
doelen van het Energieakkoord. Bij de inzet op elektrische aandrijflijnen en
de introductie van waterstof en LNG lopen de doelen voor klimaat en
gezondheid gelijk op. De steden zijn goede pilotregio’s voor deze nieuwe
voertuigen, omdat met relatief weinig tank- en oplaadpunten veel
voertuigen bediend kunnen worden. De inwoners profiteren omdat de
voertuigen ook stiller en schoner zijn. Voorbeelden van samenwerkingsprogramma’s van Rijk, regio’s en private partijen zijn de green deals over
zero emissie bussen, zero emissie stadslogistiek en elektrische laadpalen
in de publieke ruimte. Opschaling en versterking van zero-emissie
projecten in steden is mogelijk door betrokken partijen en middelen voor
luchtkwaliteit en klimaat te verbinden, projecten op te schalen, en de gang
naar Europese cofinanciering te maken.
Met name op het gebied van het OV is de focus gericht op het optimaliseren van aanbestedingsregels en het ontsluiten van EU cofinancieringsinstrumenten waarmee een overgang in gang kan worden gezet naar zero
emissie rijden. Hierover bent u geïnformeerd op 1 juli jl. (Kamerstuk
23 645, nr. 604).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 175, nr. 223

5

Glastuinbouw
Per 2019 gaan regels gelden voor het verlagen van de uitstoot van de
glastuinbouw. Met name voor de Metropoolregio Rotterdam Den Haag
(MRDH) is glastuinbouw naast verkeer een belangrijke bron voor de
concentratie stikstofdioxide in het stedelijke gebied. Het Ministerie van
Infrastructuur en Milieu neemt het initiatief om samen met de provincie
Zuid-Holland en de betreffende gemeenten de mogelijkheden te onderzoeken hoe tuinders kunnen voorsorteren op de regels die per 2019 gaan
gelden.
Stedelijk beleid
Ondanks alle maatregelen en inzet van eigen middelen kampen
Rotterdam en Amsterdam met meerdere knelpunten verspreid over de
stad die moeilijk oplosbaar zijn. Om deze nog resterende hardnekkige
knelpunten aan te pakken, hebben Amsterdam en Rotterdam aanvullende
maatregelen ontwikkeld.
Amsterdam heeft de afgelopen jaren tal van maatregelen genomen om de
luchtkwaliteit te verbeteren. De belangrijkste daarvan zijn een grote
milieuzone voor het vrachtverkeer en daarnaast is de gemeente koploper
op het gebied van elektrisch vervoer. De komende jaren gaat Amsterdam
voortvarend verder met het verbeteren van de luchtkwaliteit. Zo worden
er milieuzones ingevoerd voor onder meer bestelvoertuigen, taxi’s en
touringcars. Er komt ook een regeling schoner parkeren voor nieuwe
parkeervergunningen (via leeftijdseisen voertuigen).
Om de knelpunten aan te pakken, wil Amsterdam dat het lokale openbaar
vervoerbedrijf (GVB) versneld dieselbussen vervangt door schone zero
emissie bussen. De aanschaf van zero emissie bussen kent echter
meerkosten, en bovendien is extra geld nodig voor de benodigde
infrastructuur.
Rotterdam zet in op het vergroten van het aandeel van fietsverkeer en
OV-gebruik en op het verschonen van het wagenpark in de stad; dat ziet
Rotterdam als de meest doelmatige inzet in stedelijk gebied. De Rotterdamse Raad heeft daarnaast besloten tot een forse ambitie voor het
terugdringen van de concentratie roet (EC), teneinde een betere
gezondheid voor Rotterdammers mogelijk te maken. Verdergaande inzet
is zeker ook nodig omdat anders pas in 2022 aan de wettelijke normen
voor NO2 kan worden voldaan. Er is besloten tot een groot aantal
maatregelen, waaronder bijvoorbeeld het stimuleren van schonere
binnenvaart, een verbod voor vrachtauto’s op de ’s-Gravendijkwal, het
invoeren van een milieuzone voor alle categorieën sterk vervuilende
voertuigen, en het instellen van een sloop- en stimuleringsregeling om
bewoners en ondernemers te ondersteunen bij de overstap naar een
schoner voertuig. Er zullen acht zero emissie bussen in en naar Rotterdam
rijden (zes brandstofcel elektrische en twee range extender elektrische
bussen) als opmaat voor verdere opschaling. Daarbovenop zijn extra
gemeentelijke middelen vrijgemaakt voor het treffen van maatregelen.
Rotterdam verzoekt het Rijk financieel bij te dragen aan een nieuwe
sloopregeling voor bestel- en personenauto’s, een aanvullende stimuleringsregeling voor schone voertuigen en de verbetering van de elektrische
laadinfrastructuur.
Zoals hierboven aangegeven ben ik voornemens eenmalig naar
verwachting € 16 mln beschikbaar te stellen; € 8 mln voor Amsterdam en
€ 8 mln voor Rotterdam, om deze gemeenten te helpen bij de aanpak van
de hardnekkige knelpunten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 175, nr. 223

6

De OV-concessies voor de schone aardgasbussen in en om Den Haag
lopen eind 2017 af. Voor de vernieuwing van bussen door de Metropoolregio is een zo laag mogelijke emissie een belangrijk uitgangspunt. Den
Haag gaat de luchtkwaliteit verder verbeteren. Niet alleen worden de
succesvolle sloopregeling, de uitrol van het laadpalennetwerk en de
verbetering van fietsvoorzieningen verder uitgebreid, maar ook worden
nieuwe mogelijkheden aangeboord, zoals betere luchtkwaliteit in scholen
en andere bestemmingen voor gevoelige groepen. Hierbij worden
initiatieven van burgers en bedrijven in de wijken zelf gebruikt en
gestimuleerd.
Utrecht zet zich in voor een reductie van het autoverkeer in de stad, en
daar waar dat niet kan op zo schoon en stil mogelijk. Op die wijze tracht
Utrecht de ambitie op het gebied van gezondheid en duurzaamheid te
bereiken. Dit gebeurt door in te zetten op het stimuleren van het fiets- en
OV-gebruik, invoeren van een milieuzone om sterk vervuilende voertuigen
te weren, en het stimuleren van zo schoon mogelijke voertuigen richting
zero emissie.
In de regio Arnhem-Nijmegen worden voorbereidingen getroffen om de
volgende OV-concessie volledig nul emissie te maken: er loopt een proef
met waterstofbussen, er wordt naar verwachting een waterstoftankstation
gerealiseerd (met steun van de EU), en er loopt een E-bus 2020 project
waarbij de nieuwe generatie trolleybussen wordt getest (verder rijden
zonder bovenleiding). De huidige concessie in deze regio is al erg schoon
met 220 groen gas bussen en 45 trolleybussen. Bij de eerste vervanging in
2018 is er echter een kans om verder richting zero emissie op te schuiven.
De regio zoekt daarbij de samenwerking met het Ministerie van Infrastructuur en Milieu én met Duitse partners.
Nijmegen streeft naar een groene stad met een gezonde luchtkwaliteit en
introduceert daarvoor een Nijmeegse roetnorm. Nijmegen onderzoekt de
hoogte van deze reductienorm en bekijkt welke maatregelen nodig zijn om
aan de reductienorm te voldoen. Nijmegen werkt samen met Arnhem aan
een initiatief voor gezondere lucht en zoekt daarvoor samenwerking met
een aantal grote steden in het aangrenzende Noordrijn-Westfalen in
Duitsland. Gezamenlijk hebben zij meer slagkracht om de lucht in de
Euregio gezonder te maken en ook roet te reduceren.
De kern van het Eindhovense programma Luchtkwaliteit en Mobiliteit is
«schoner en – waar nodig – minder». In het kader van het uitgangspunt
«schoner» heeft Eindhoven actief het gebruik van schone motoren
gestimuleerd, zoals een grote milieuzone voor vrachtverkeer, schoner
openbaar vervoer en faciliteiten ten aanzien van elektrisch vervoer.
Eindhoven kent inmiddels een groot netwerk van laadpalen en breidt dat
de komende jaren fors uit. Tevens zijn op de ring en de invalswegen
maatregelen getroffen om de doorstroming te bevorderen, wat eveneens
zorgt voor een verminderde uitstoot. In het kader van het uitgangspunt
«minder» is het aantal gemotoriseerde verkeersbewegingen binnen de
ring de afgelopen jaren actief verminderd door vervoersstromen als
openbaar vervoer, fiets en voetganger meer te faciliteren en het gemotoriseerde verkeer naar de ring en de randweg Eindhoven te verplaatsen.
Eindhoven zet ter verbetering van de luchtkwaliteit in op verregaande
maatregelen om het aantal gemotoriseerde verkeersbewegingen binnen
de ring en op de belangrijkste radiaal van de stad (John F. Kennedylaan)
nog verder terug te brengen. Via dynamisch verkeersmanagement op alle
modaliteiten zal sturing gaan plaatsvinden. Op de ring zal het aantal
kruisingen verminderd worden, en de links/rechtsbewegingen richting
centrum verder geoptimaliseerd. Op het gebied van schone stedelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 175, nr. 223

7

distributie worden de partners in de stad uitgenodigd hiervoor met
initiatieven te komen. Ook een uitbreiding van de milieuzone voor andere
voertuigcategorieën kan zo’n initiatief zijn. Onderzocht worden nog de
mogelijkheden om het mobiliteitsknelpunt bij Neckerspoel/Fellenoord op
te lossen. Daarnaast worden in gang gezette maatregelen binnen de ring
voortgezet.
Voortgang programma Slimme en Gezonde Stad
Het programma Slimme en Gezonde stad heeft tot doel te verkennen hoe
tot een permanente verbetering van de leefbaarheid en gezondheid in de
stad te komen zonder hierbij nieuwe normen op te leggen. Samen met
steden, bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties
wordt door het Ministerie van Infrastructuur en Milieu gewerkt aan
oplossingen voor een gezonde, duurzame en leefbare stad. De focus ligt
daarbij op luchtkwaliteit en geluid, omdat deze twee thema’s uit oogpunt
van milieu in hoge mate bepalend zijn voor de kwaliteit van de leefomgeving en de gezondheid van burgers. Met een aantal steden wordt
samengewerkt in concrete ruimtelijke plannen waarin geëxperimenteerd
wordt met inzet van methoden voor gezond ontwerpen, de inzet van
nieuwe technologie (sensoren en big data) en het uitlokken van gezond
gedrag van de gebruikers van de openbare ruimte. Naast kennisoverdracht en het inzetten op gezondheid in concrete situaties wordt aandacht
besteed aan uitwisseling van ervaringen via netwerkbijeenkomsten,
congressen en publicaties. Het programma loopt tot en met 2018.
De aanpak in het thans lopende traject met de gemeente Eindhoven geeft
een goede illustratie van de aanpak. Eindhoven heeft met behulp van de
Milieu Gezondheidsrisico-indicator van het RIVM geconcludeerd dat
relatief eenvoudig substantiële bijdragen aan de verbetering van de
leefomgeving gerealiseerd kunnen worden door al in het planproces
aandacht te schenken aan gezondheid. Verder onderzoekt de gemeente
samen met onder meer het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN)
hoe gegevens over luchtkwaliteit, die met het lokale meetsysteem AiREAS
zijn verkregen, door inwoners gebruikt kunnen worden. Verschillende
andere steden hebben in navolging van de ervaringen in Eindhoven
aangegeven dit meetsysteem te willen inzetten voor het betrekken van
hun burgers bij de luchtkwaliteit in hun stad. In netwerkbijeenkomsten
voor steden wordt de komende tijd aandacht geschonken aan de
ervaringen en de mogelijkheden die deze instrumenten bieden voor lokaal
leefbaarheidsbeleid.
In Rotterdam zijn twee pilotprojecten gestart. Eén pilot betreft een
initiatief van een groot aantal stakeholders om zich als coalitie in te zetten
om te komen tot vergaande verduurzaming van het Schouwburgplein en
directe omgeving. De tweede pilot betreft het realiseren van een nieuw
stedelijk verkeersplan in Rotterdam, waarbij verbeteren van de kwaliteit
van de leefomgeving en van de gezondheid één van de randvoorwaarden
is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 175, nr. 223

8