Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

29 521

Nederlandse deelname aan vredesmissies

Nr. 183

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 25 april 2012
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie
over de brief van 5 april 2012 inzake aanvulling op de artikel 100-brief
inzake piraterijbestrijding (Kamerstuk 29 521, nr. 182).
De ministers hebben deze vragen beantwoord bij brief van 20 april 2012.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Ormel
De griffier van de commissie,
Van Toor

kst-29521-183
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 521, nr. 183

1

1
Deelt u de mening dat een analyse uit juni 2011 onvoldoende basis biedt
om het mandaat uit te breiden? Bent u bereid een aanvullende analyse
aan de Kamer te doen toekomen?
De EU heeft op 23 maart jl. besloten het mandaat van de anti-piraterijoperatie Atalanta te verlengen en op 3 april besloten het operatiegebied
uit te breiden. Het mandaat blijft ongewijzigd. Binnen de kaders van het
mandaat is het operatieplan wel aangepast. In de artikel 100-brief van
1 juni 2011 (Kamerstuk 29 521, nr. 168) werd uw Kamer reeds geïnformeerd dat een effectieve aanpak van piraterij een pro-actiever optreden
vergt. Deze laatste aanpassing van het operatieplan is een logisch vervolg
op eerdere stappen van de EU op dit vlak met als doel piraten zo vroeg
mogelijk te storen in hun activiteiten voordat zij een bedreiging kunnen
zijn voor de koopvaardij.
2
Hoeveel kapingen vonden er plaats voor de kust van Somalië sinds uw
laatste update? Hoeveel aanvallen zijn afgeslagen? Hoeveel waren
succesvol? Kunt u een uiteenzetting geven over mogelijke verschuivingen
van het operatiegebied? Kunt u een uiteenzetting geven over de mogelijk
gewijzigde vorm van opereren door de piraten?
Sinds juli vorig jaar werden dertien koopvaardijschepen gekaapt. Het
aantal aanvallen was negenenvijftig. Hiernaast is er nog een onbekend
aantal dhows gekaapt. Het operatiegebied van piraten is niet verschoven,
de meeste aanvallen vinden plaats ten oosten en ten zuiden van de transit
corridor in de Golf van Aden. De wijze van opereren van piraten is niet
gewijzigd. Piraten gebruiken nog steeds moederschepen en kapen
schepen tot ver op de Indische Oceaan. Deze moederschepen worden
bevoorraad vanuit logistieke kampen op de Somalische kust. Het aantal
kapingen en aanvallen is sinds juli vorig jaar afgenomen. Op dit moment
zijn nog acht schepen gekaapt.
3
Waaruit blijkt dat alle huidige mogelijkheden om piraterij te bestrijden zijn
uitgeput, en dat een robuuster militair optreden noodzakelijk is?
Het aantal aanvallen en kapingen is sinds juli vorig jaar afgenomen maar
stabiliseert zich op dit moment. Het pro-actieve optreden van de internationale vlootverbanden heeft er toe geleid dat piraten belemmerd worden
in hun optreden op zee. Piraten beschikken evenwel nog steeds over
voldoende logistieke middelen om piraterijactiviteiten uit te voeren, wat
blijkt uit het nog steeds hoge aantal aanvallen en nieuw gekaapte
schepen. Door piraten zo vroeg mogelijk te storen en logistieke middelen
van piraten aan te grijpen, kan worden voorkomen dat piratengroepen
naar zee vertrekken. Het wordt voor de piraten dan steeds moeilijker hun
piraterijactiviteiten uit te voeren waardoor de kans op een kaping wordt
verkleind.
4
Klopt het dat de best management practices (BMP) nog altijd onvoldoende worden opgevolgd door reders? Klopt het nog steeds dat reders
die zich aan de BMP’s houden nauwelijks gevaar lopen?
Een zo volledig mogelijke toepassing van de BMP’s is de beste
bescherming tegen piraterij maar biedt geen absolute garantie. Zeer
kwetsbare schepen hebben nog steeds aanvullende bescherming nodig.
Nederlandse reders passen de BMP’s in de regel goed toe. Uit rapportages blijkt dat de recent gekaapte schepen de BMP’s niet volledig hadden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 521, nr. 183

2

toegepast. Zo bevond zich op een aantal schepen bijvoorbeeld geen
beveiligde ruimte voor de bemanning (een zogenaamde citadel).
5
Hoe wordt de kuststrook precies aangepakt? Gebeurt dit vanuit de lucht,
vanaf zee, of beide? Kunt u een aantal scenario’s schetsen die zich onder
de nieuwe strategie mogelijk voordoen, met daarbij de precieze inzet van
militaire middelen?
Met de aanpassing van het operatieplan kunnen onder strikte uitvoeringscriteria voortaan logistieke kampen vanuit de lucht worden aangepakt. Uit
operationele veiligheidsoverwegingen kan de precieze inzet van militaire
middelen hier niet worden beschreven.
6
Hoe ver in het land zal geopereerd worden? Vanaf welke afstand zal
geopereerd worden?
De logistieke kampen van de piraten bevinden zich op het strand van
Somalië. Het gaat eerder om enkele honderden meters dan kilometers.
Een verdere precisering is uit operationele veiligheidsoverwegingen hier
niet mogelijk.
7
Tijdens de persconferentie na de ministerraad van donderdag 5 april sprak
de minister-president over geheime militaire operaties waar hij niets over
kon zeggen. Kan de Kamer daar (vertrouwelijk) over geïnformeerd
worden?
Tijdens de persconferentie na de ministerraad van 5 april jl. werd de
minister-president gevraagd of het uitgesloten is dat Nederlandse
militairen ook maar kort even voet aan wal zetten op het strand, of waar
dan ook in Somalië, en als dat uitgesloten is, hoe de infrastructuur precies
zal worden aangevallen. In het inleidend statement heeft de ministerpresident al opgemerkt dat er geen sprake is van «boots on the ground».
Vervolgens heeft hij, in antwoord op het tweede deel van de vraag,
gezegd dat hij om operationele veiligheidsoverwegingen geen mededelingen over de wijze van optreden kan doen.
8
Kunt u de posities van de overige EU-lidstaten schetsen ten aanzien van
de robuustere aanpak? Zijn er landen tegen deze aanpak?
Over het Raadsbesluit en aangepaste operatieplan is met unanimiteit
besloten. In enkele deelnemende landen zijn, net als in Nederland,
nationale procedures van toepassing voordat overgegaan kan worden tot
de bijdrage aan het aangepaste operatieplan.
9
Houdt u voorlopig vast aan de nieuwe strategie, of zult daarnaast pleiten
voor nieuwe maatregelen?
De regering volgt de ontwikkelingen en de effectiviteit van de huidige
mogelijkheden om piraterij proactiever te bestrijden op de voet. De
regering blijft de effecten van de missie evalueren en bepaalt dan of
aanvullende maatregelen nodig zijn en of de huidige wijze van optreden
moet worden aangepast.
10
Welke landen gaan uitvoering geven aan deze nieuwe EU-operatie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 521, nr. 183

3

Operaties met effect op land maken deel uit van het operatieplan van
Atalanta. Als de commandant van Atalanta zou besluiten dergelijke
operaties uit te voeren, kan hij een beroep doen op militaire middelen die
landen bijdragen aan Atalanta. Alle landen die middelen leveren aan
operatie Atalanta kunnen dus een bijdrage leveren aan operaties met
effect op land.
11
Wat is de positie van de NAVO ten aanzien van de robuustere aanpak?
Behalve de uitvoering van operaties met effect op land, biedt het
operatieplan van de Navo dezelfde proactieve mogelijkheden om piraterij
aan te pakken als de EU.
12
Het zogeheten EU-Operatieplan legt de beperkingen op aan manier van
operaties. Welke ruimte biedt dit EU-Operatieplan? Welke ruimte biedt het
NAVO-Operatieplan?
Zie vraag 11.
13
Kan en gaat Nederland acties uitvoeren op het land of aan de kust vanuit
Somalisch binnenwater? En operaties binnen de baseline? En operaties in
de territoriale wateren?
Nederland zal een bijdrage leveren aan de activiteiten die binnen de
EU-operatie Atalanta en Navo-operatie Ocean Shield mogelijk zijn.
14
Welk personeel wordt voor deze missie ingezet? Hoe verschilt dit met
voorgaande missies? En ten aanzien van het materiaal?
De Nederlandse bijdrage aan Atalanta blijft ongewijzigd ten opzichte van
de gemelde inzet in de artikel 100-brief van 1 juni 2011 (Kamerstuk 29 521,
nr 168). De Nederlandse bijdrage aan Ocean Shield is gewijzigd als gevolg
van de uitfasering van de Lynx-helikopter en het verzoek van de Navocapaciteiten te leveren op het gebied van informatie- en inlichtingenvergaring, zoals een onbemand vliegtuig en een onderzeeboot. Het personeel
dat voor beide missies wordt ingezet is voor het merendeel afkomstig van
Commando Zeestrijdkrachten. Voor de inzet van de Cougar-helikopters
wordt gebruikgemaakt van personeel van het Commando Luchtstrijdkrachten. Ook wordt voor specialistische taken, zoals de verwerking van
informatie en tolken, gebruikgemaakt van personeel van het Commando
Landstrijdkrachten.
15
Wat verwacht u ten aanzien van geweldsescalatie? Hoe groot is de kans
dat de piraten zich zo reorganiseren dat ze robuuster terug zullen slaan?
Geweldsescalatie kan niet worden uitgesloten. Door strikte uitvoeringscriteria wordt dit risico wel zoveel mogelijk geminimaliseerd. Het pro-actievere optreden van de EU sinds de zomer van 2011 heeft tot nu toe niet
geleid tot geweldsescalatie. De verwachting is dat hierin geen verandering
komt.
16
Kunt u aangeven wat de betrokkenheid is van landen in de regio?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 521, nr. 183

4

Landen in de regio doen, hoewel beperkt, aan de bestrijding van piraterij.
Oman, Yemen, Djibouti, Kenia, Tanzania, Seychellen en de Somalische
regio’s Somaliland en Puntland voeren patrouilles uit. Ook Zuid-Afrika
patrouilleerde al eerder in de straat van Mozambique. Ook zijn de landen
betrokken bij de berechting van piraten en nemen zij actief deel aan
discussies over piraterij in internationaal verband, zoals de Contactgroep
Piraterij. Door maritieme capaciteitsopbouwpro-gramma’s van de
International Maritime Organization (IMO) in het kader van de Djibouti
Code of Conduct en binnenkort de EU kan ervan worden uitgegaan dat de
betrokkenheid van de landen in de regio op termijn verder zal toenemen.
17
Wat doet u om de kern van het probleem op het Somalische vasteland,
zoals armoede en rechteloosheid, aan te pakken?
Om duurzame stabiliteit in Somalië te bereiken moet op een geïntegreerde manier gewerkt worden aan het vergroten van veiligheid, het
versterken van bestuur, het opbouwen van een rechtsstaat en het
bevorderen van ontwikkeling. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt
primair bij de Somalische autoriteiten, met een ondersteunende rol voor
de regio en de bredere internationale gemeenschap. Ook Nederland levert
een bijdrage aan de stabilisering van Somalië (zie ook antwoorden op
onderstaande vragen).
18
Deelt u de mening dat intensivering van ontwikkelingssamenwerkingsprojecten noodzakelijk is, zoals extra inzet op economische projecten in het
noordoosten, zoals onder andere het stimuleren van bedrijven die vis
inblikken, de verbetering van havens en het bouwen van wegen?
Ontwikkelingsactiviteiten en economische investeringen kunnen een
belangrijke bijdrage leveren aan het bevorderen van stabiliteit. Er is echter
een samenspel met de politieke en veiligheidssituatie: zolang geen sprake
is van stabiliteit en veiligheid kan er ook geen redelijk stabiel investeringsklimaat ontstaan en zullen bedrijven weinig geneigd zijn om in fragiele
staten activiteiten te ontplooien.
Somalië is geen OS-partnerland van Nederland en heeft geen toegang tot
het Nederlands bedrijfsleveninstrumentarium. In de brief van 16 september 2011 (22 831, nr. 63) is een beperkte intensivering aangekondigd van
de Nederlandse OS-inzet in Somalië. Deze intensivering zal gedeeltelijk
gericht zijn op het bevorderen van sociaal-economische ontwikkeling in
Somalië. Zo ondersteunt Nederland sinds kort een project van Kaalo
Nederland (bijdrage van ongeveer EUR 200 000 voor periode 2012–13)
gericht op het bevorderen van visserij en viswerking in Eyl.
19
Kunt u uiteenzetten welke projecten op het gebied van ontwikkelingssamenwerking lopen en nog zullen lopen, bilateraal en in EU- en
VN-verband?
In de brief van 16 september 2011 (22831, nr. 63) zijn de OS-inspanningen
van Nederland en de EU uiteengezet. Momenteel ligt een aantal nieuwe
projectvoorstellen ter beoordeling voor.
Tijdens de Somalië-conferentie in Londen van 23 februari 2012 kondigde
minister Rosenthal een bijdrage van 2 miljoen euro aan voor een nieuw
Trust Fund voor Somalië: het Multi-Donor Local Stability Fund (MDLSF).
Dit fonds, waaraan ook het Denemarken, Noorwegen, Verenigd Koninkrijk
en de Verenigde Arabische Emiraten deelnemen, heeft tot doel om
vredesdividend (bijv. sociaal-economische ontwikkelingsprojecten) voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 521, nr. 183

5

de bevolking te creëren, representatief lokaal bestuur te ondersteunen en
verzoening te bevorderen op lokaal niveau.
20
Welke landen doen wat op het gebied van ontwikkelingssamenwerking?
Kunt u hierbij financiële plaatjes leveren?
Een totaaloverzicht van de OS-bijdragen van andere landen aan Somalië
is niet beschikbaar. Het Verenigd Koninkrijk geeft ongeveer GBP 50 miljoen per jaar aan OS (2011–2015) voor Somalië, Denemarken ongeveer
EUR 14 miljoen per jaar en Noorwegen ongeveer EUR 5,5 miljoen per jaar.
De EU heeft circa EUR 400 miljoen beschikbaar voor de periode 2008–13
uit het Europees Ontwikkelingsfonds.
21
Wat is de totale Nederlandse ODA-bijdrage aan Somalië?
In periode 2009–2011 was Nederlandse ODA-bijdrage aan Somalië
gemiddeld EUR 2,5 mln per jaar (exclusief humanitaire hulp). In de brief
van 16 september 2011 is een beperkte intensivering aangekondigd. Naar
verwachting zal de gemiddelde jaarlijkse ODA-bijdrage voor de jaren
2012–2015 uitkomen op ongeveer EUR 3 mln per jaar. In 2011 droeg
Nederland EUR 18,3 mln bij aan humanitaire hulpverlening in Somalië
(exclusief core bijdragen aan VN-organisaties).
22
Kunt u uiteenzetten wat de Nederlandse inzet op het gebied van diplomatie is ten aanzien van de situatie in Somalië? Concreet in inzet en taken,
alsmede in budget?
Op het vlak van diplomatie ziet de regering een belangrijke rol weggelegd
voor de EU. De EU is de grootste donor in Somalië. Zoals gesteld in de
brief van 16 september 2011 (22831 nr. 63) vertaalden de omvangrijke
OS-investeringen van de EU zich tot voor kort nog onvoldoende in politiek
gewicht in Somalië. De recente benoeming van een EU Speciaal Vertegenwoordiger (EUSV) voor de Hoorn van Afrika, Alexander Rondos, geeft
zicht op verbetering op dit vlak. Namens de EU werkt de heer Rondos aan
intensivering van de politieke dialoog met de Transitional Federal
Institutions en andere relevante Somalische spelers, vanzelfsprekend in
samenspel met de VN en AU. De heer Rondos zal de komende tijd
prioriteit geven aan Somalië. De regering volgt zijn inzet met interesse en
zal blijven aandringen op vormgeving van een geïntegreerd EU-beleid
t.a.v. Somalië.
De bilaterale politieke dialoog van Nederland met Somalië is complementair en ondersteunend aan de genoemde EU-dialoog. Hierin worden
ook specifieke Nederlandse belangen aan de orde gesteld, zoals het
bevorderen van terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers uit Somalië.
Nederland neemt actief deel aan internationaal overleg over Somalië,
zoals de International Contact Group on Somalia en de Somaliëconferentie in Londen van 23 februari jl.
23
Hoe worden vissersboten van piratenboten onderscheiden?
Vissersboten en piratenboten verschillen niet van elkaar, al is de lading
wel een indicatie van wat het gebruikersdoel is. Onderscheidend zijn
vooral het gedrag van de opvarenden en de wijze waarop de boot wordt
gevaren, zoals de snelheid en de mate van koerswijzigingen. Goede en
betrouwbare inlichtingen en situational awareness zijn daarom van
belang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 521, nr. 183

6

24
Hoe garandeert u dat de infrastructuur en eigendommen van piraten
aangetast worden, en geen onschuldige burgers en hun eigendommen?
Hoe zal de EU reageren indien burgers worden geraakt?
Alle geweldgebruik in het kader van een militaire operatie moet proportioneel zijn. Het risico van onbedoelde nevenschade kan bij geen enkele
operatie worden uitgesloten, maar wordt door de hantering van strikte
uitvoeringscriteria door de EU wel geminimaliseerd. Uit operationele
veiligheidsoverwegingen kan hier in het openbaar niet verder op worden
ingegaan.
25
Deelt u de mening dat escalatie van geweld kan bijdragen aan een
negatief beeld van Somaliërs ten aanzien van buitenlandse inmenging?
Zo ja, wat gaat u hier aan doen?
De afgelopen periode is er intensief geconsulteerd met verschillende
betrokken partijen over operaties met effect op land. Hieruit is duidelijk
geworden dat er brede steun is voor de aanpassing van het operatieplan
bij de Somalische autoriteiten, zowel nationaal, regionaal als lokaal, bij de
landen in de regio en bij de VN.
In het algemeen kan gebrekkige kennis of onvoldoende betrokkenheid van
de lokale bevolking bij militaire operaties leiden tot negatieve beeldvorming. Het belang van strategische communicatie en beïnvloeding van
de beeldvorming wordt in toenemende mate onderkend door de
internationale gemeenschap. Specifiek wordt in de context van de
Contactgroep Piraterij gewerkt aan een communicatiestrategie waarbij
kernboodschappen op elkaar worden afgestemd. Verder dringt Nederland
erop aan dat Atalanta in nauw overleg met de lokale en de regionale
autoriteiten werkt aan een concreet communicatieplan dat zich specifiek
richt op operaties met effect op land.
26
Is een militaire operatie de meest kostenefficiënte inzet voor het
probleem, en zo ja, hoe kunt u dat aantonen?
Piraterij kost de internationale gemeenschap, maar ook de regio,
miljarden euro’s per jaar. De militaire inspanningen kosten een fractie
daarvan. De internationale gemeenschap bestrijdt piraterij niet alleen met
militaire middelen, maar ook door in te zetten op beëindiging van
straffeloosheid van piraterij door het vervolgen van piraten en piratenleiders en de aanpak van de financiële netwerken achter piraterij. Door het
opleiden en versterken van de maritieme capaciteiten van Somalië en de
landen in de regio kan de regio op termijn zelfstandig de wetteloosheid op
deze wateren wegnemen. Deze integrale aanpak van piraterij, waar
militaire inzet deel van uitmaakt, is een doelmatige aanpak van het
probleem.
27
Klopt het dat de autoriteiten van Puntland een groot aantal leidende
piratenbendes op zouden kunnen pakken? Zo ja, deelt u de mening dat
Nederland energie in diplomatieke druk moet steken om dit te
bevorderen?
Het afgelopen jaar hebben de Puntlandse autoriteiten enkele acties
uitgevoerd tegen piraten, waarbij ten minste één piratenleider is
opgepakt. Het is onduidelijk of de Puntlandse autoriteiten voldoende
capaciteiten hebben en bereid zijn om piratenkampen en piratengroeperingen op gestructureerde wijze aan te pakken. Nederland grijpt iedere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 521, nr. 183

7

mogelijkheid aan, zowel multilateraal als in directe gesprekken, om de
Puntlandse autoriteiten ertoe te bewegen hun inspanningen op gebied
van piraterijbestrijding verder te intensiveren.
28
Verschillende nieuwsbronnen melden dat Somalische piraten recentelijk
de beschikking hebben gekregen over nieuwe, hoogwaardige wapens uit
Libië. Het gaat hierbij om mijnen en schouderwapens (Stingers) waarmee
raketten kunnen worden afgevuurd. Dit kan leiden tot (tegen)acties in een
hoger geweldsspectrum door piraten. Is een dergelijke escalatie van
geweld meegenomen in de risicoanalyse die is uitgevoerd en waarin de
risico’s door u aanvaardbaar worden genoemd?
De nieuwsberichten zijn bij Defensie bekend. De MIVD heeft deze
berichten betrokken bij de beoordeling van de dreiging.
29
Betekent de uitbreiding van het operatiegebied tot en met de kust van
Somalië dat er geen doelen zullen worden aangevallen op het kustgebied
van de semi-autonome staten Puntland en Somaliland?
Somalië is de enige internationaal erkende staat, Puntland en Somaliland
worden gezien als sub-nationale, regionale autoriteiten binnen de staat
Somalië. De uitbreiding van het operatiegebied behelst daardoor in
beginsel ook de kustgebieden van Puntland en Somaliland.
30
Hoe is internationaal gereageerd op het voornemen van de Europese Unie
om doelen van piraten op de Somalische kust aan te pakken? Zijn landen
als China, Rusland en India die ook actief zijn in de internationale strijd
tegen piraterij, van plan operaties op de kuststrook van Somalië te
steunen? In hoeverre hebben zij zich uitgesproken over dit voornemen?
Internationaal wordt er steun uitgesproken voor pro-actiever optreden
tegen piraterij, zoals onder andere blijkt uit de communiqués van de
Contactgroep Piraterij. Het is niet bekend of landen als China, Rusland en
India zich expliciet hebben uitgesproken over operaties met effect op land
en of zij plannen hebben zelf dergelijke operaties uit te voeren. In de
VN-Veiligheidsraad hebben China en Rusland voor resolutie 1851 (2008)
gestemd, die optreden op het Somalische vasteland ter bestrijding van
piraterij autoriseert.
31
Hoe worden de inlichtingen verzameld die noodzakelijk zijn om te bepalen
waar zich de logistieke kampen van piraten exact bevinden? U geeft in de
brief aan dat in het kader van de NAVO-operatie Ocean Shield Nederland
een onderzeeboot en onbemande vliegtuigen beschikbaar stelt voor
beeldopbouw bij bepaalde locaties op en voor de kust van Somalië.
Worden deze inlichtingen ook gebruikt voor de EU-missie Atalanta?
De informatie over de logistieke kampen wordt verzameld door vliegtuigen en varende eenheden van landen die deelnemen aan de internationale antipiraterij- operaties. Deze informatie wordt met elkaar gedeeld.
De door Nederlandse eenheden, binnen operatie Ocean Shield, verzamelde inlichtingen worden dus ook beschikbaar gesteld aan eenheden
van operatie Atalanta.
32
Kunt u aangeven of het te verwachten is dat het operatieplan van de
NAVO-antipiraterijmissie Ocean Shield eveneens zal worden aangepast

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 521, nr. 183

8

om het operatiegebied uit te breiden naar Somalische kust? Bent u bereid
daarvoor te pleiten?
Op dit moment is er geen overeenstemming in Navo-verband over het
uitvoeren van operaties met effect op land. Nederland zal de komende tijd
hiervoor blijven pleiten.
33
Zal de uitbreiding van het mandaat van Atalanta gevolgen hebben voor de
manier waarop de Hr. Ms. Van Amstel van april tot juni zal worden
ingezet? Kan en zal de Van Amstel een bijdrage leveren aan de bestrijding
van piraterij aan de kust?
De aanpassing van het operatieplan van Atalanta maakt het mogelijk
onder strikte uitvoeringscriteria operaties met effect op land uit te voeren.
Als de commandant van Atalanta besluit dergelijke operaties uit te voeren
zou hij gedurende de inzetperiode een beroep kunnen doen op Hr. Ms.
Van Amstel. Zie ook vraag 6.
34
Wat zal de bijdrage van Nederland zijn aan de bestrijding van piraterij op
de Somalische kust? Welke middelen en welk materieel zal hiervoor
worden ingezet?
De artikel 100-brief (Kamerstuk 29 521, nr. 168) en de aanvulling daarop
(Kamerstuk 29 521, nr. 182) gaan over de Nederlandse bijdrage aan de
operatie Atalanta, die operaties met effect op land toestaat, en de operatie
Ocean Shield tot en met eind 2012. Met deze brieven wordt uw Kamer
geïnformeerd over in te zetten middelen en materieel.
35
Welk type helikopter zal worden meegenomen aan boord van de Hr. Ms.
Van Amstel tijdens de inzetperiode? Op welke manier wordt deze
helikopter ingezet voor de bestrijding van piraterij tot en met de
kuststrook van Somalië?
De Hr. Ms. Van Amstel is uitgerust met een Lynx-helikopter. Deze
helikopter zou door de commandant van de EU kunnen worden
opgeroepen om een bijdrage te leveren aan operaties met effect op land.
36
Het uitbreiden van het operatiegebied van Atalanta zorgt niet voor een
uitbreiding of aanpassing van de Nederlandse bijdrage aan deze missie.
Hebben andere landen besloten of zullen andere landen besluiten meer of
andere middelen of materieel bij te dragen ten gevolge van de verbreding
van het operatiegebied?
De uitbreiding van het operatiegebied heeft vooralsnog niet geleid tot
uitbreiding of aanpassing van de bijdragen van andere landen. Met de
reeds aangeboden eenheden beschikt EU-operatie Atalanta al over de
benodigde middelen om acties vanuit de lucht uit te kunnen voeren.
37
Wat zijn op het moment van indienen van deze vragen (17 april 2012) de
bezigheden geweest van de Hr. Ms. Van Amstel in het kader van de
operatie Atalanta sinds 1 april 2012?
Hr. Ms. Van Amstel voert patrouilles uit in de Golf van Aden en heeft
WFP-transporten geëscorteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 521, nr. 183

9

38
Hoe breed is de kuststrook van Somalië waarbinnen operaties zijn
toegestaan?
Uit operationele veiligheidsoverwegingen kan hier geen exact antwoord
op de vraag worden gegeven. Zie ook antwoord op vraag 6.
39
Onder welke uitvoeringscriteria wordt Atalanta te land uitgevoerd?
Er worden binnen Atalanta geen operaties te land uitgevoerd. Het
gewijzigde optreden van Atalanta betreft de aanpak van logistieke kampen
van piraten vanuit de lucht en is gericht op de aanwezige logistieke
voorraden. De gewijzigde inzet is dus niet gericht op de piraten. Operaties
met effecten op het land worden pas uitgevoerd nadat er afdoende
inlichtingen zijn verzameld. Om operationele veiligheidsoverwegingen
kan hier niet worden ingegaan op de uitvoeringscriteria die worden
gehanteerd bij operaties met effect op land.
Alle geweldgebruik in het kader van een militaire operatie moet proportioneel zijn. Het risico van onbedoelde nevenschade kan bij geen enkele
operatie worden uitgesloten, maar wordt door de hantering van strikte
uitvoeringscriteria door de EU wel geminimaliseerd. Uit operationele
veiligheidsoverwegingen kan hier in het openbaar niet verder op worden
ingegaan.
40
Wat zijn «operaties met effecten op de Somalische kust»? Welke wapens
en wapensystemen worden daarbij ingezet?
Met operaties met effecten op land wordt het, vanuit de lucht, aangrijpen
van logistieke kampen van piraten bedoeld. De EU hanteert daarvoor
strikte uitvoeringscriteria. Dit betekent dat operaties, wapens en wapensystemen aan deze criteria moeten voldoen. Alle geweldgebruik in het
kader van een militaire operatie moet proportioneel zijn. Het risico van
onbedoelde nevenschade kan bij geen enkele operatie worden uitgesloten, maar wordt door de hantering van strikte uitvoeringscriteria door
de EU wel geminimaliseerd. Uit operationele veiligheidsoverwegingen
kan hier in het openbaar niet verder op worden ingegaan.
41
Wat staat er in het operatieplan van Atalanta? Kan de Kamer inzage
krijgen in dit plan? Zo niet, kan de Kamer een samenvatting krijgen?
Uit operationele veiligheidsoverwegingen is het operatieplan geclassificeerd en niet beschikbaar voor inzage.
42
Wat zijn de precieze grenzen van het operatiegebied van Ocean Shield?
Worden de schepen en helikopters genoemd onder Ocean Shield alleen
ingezet voor Ocean Shield? Worden de Cougars uitgerust met wapensystemen? Zo ja, welke?
Het operatiegebied van Ocean Shield eindigt bij de Somalische kust
(waterlijn). Er kunnen bij deze operatie daarom geen effecten op het land
worden bereikt zoals bij de EU-operatie Atalanta. Deze aanvullende artikel
100-brief gaat over de Nederlandse bijdrage van Hr. Ms. Rotterdam, met
twee gemaritimiseerde Cougar-helikopters aan boord, en Hr. Ms.
Evertsen, uitgerust met een Lynx-helikopter, aan de Navo-operatie Ocean
Shield. De Cougar-helikopters zijn evenals de Lynx-helikopter standaard
uitgerust met een mitrailleur (MAG of .50).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 521, nr. 183

10

43
Welk type tactische UAV (ombemand vliegtuig) wordt toegevoegd aan de
capaciteit van Hr. Ms. Rotterdam? Wordt deze UAV ingezet voor zowel
Ocean Shield als Atalanta?
Aan Hr. Ms. Rotterdam wordt een tactische UAV van het type Scan Eagle
toegevoegd. De producten van alle intelligence, surveillance and
reconnaissance (ISR)-systemen ten behoeve van piraterijbestrijding
worden internationaal gedeeld zonder onderscheid te maken tussen de
verschillende operaties.
44
Zijn er afspraken gemaakt om schepen of andere wapensystemen tijdelijk
te detacheren voor andere taken tijdens de inzetperiode voor Ocean
Shield? Zo ja, onder welke omstandigheden kan dit gebeuren?
Nee.
45
Wordt de eenheid van mariniers aan boord van de Rotterdam gebruikt in
Atalanta, Ocean Shield, of beide operaties? Hoe worden de kleinere
varende eenheden ingezet om de kust te blokkeren? Betekent dit dat de
Rotterdam ook ingezet wordt voor Atalanta?
Deze artikel 100-brief gaat over de inzet van Hr. Ms. Rotterdam, inclusief
alle middelen waarmee dit Landing Platform Dock wordt uitgerust, ten
behoeve van de Navo-operatie Ocean Shield. De kleine varende eenheden
worden ingezet zoals eerder Hr. Ms. Johan de Witt in 2010 en Hr. Ms.
Zuiderkruis in 2011 deze eenheden inzetten. Door de inzet als Afloat
Forward Operating Base is Hr. Ms. Rotterdam in staat een groot deel van
de kust te blokkeren, waardoor piraten de toegang tot zee kan worden
ontzegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 521, nr. 183

11