Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-08

Milieuraad

Nr. 901

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT EN DE MINISTER VOOR NATUUR EN STIKSTOF
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 mei 2023
Hierbij doen wij u, mede namens de Minister van Infrastructuur en
Waterstaat, de Minister voor Klimaat en Energie en de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, de geannoteerde
agenda van de Milieuraad van 20 juni 2023 toekomen. Het kabinet is
voornemens deel te nemen aan deze Milieuraad. De inhoud van deze
geannoteerde agenda geeft de meest recente stand van zaken weer.
Mocht de agenda op belangrijke punten veranderen, dan zullen wij u
hierover tijdens het commissiedebat van 14 juni 2023 informeren.
Daarnaast koppelen we in deze brief ook terug over de motie van de leden
Grinwis en Tjeerd de Groot1 betreffende de wijziging van artikel 9 van de
verordening landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw («Land
Use, Land Use Change, and Forestry regulation»; LULUCF-verordening).
Tevens wordt uw Kamer in deze brief geïnformeerd over de algemene
oriëntaties die zijn bereikt in de Raad op de verordening gefluoreerde
broeikasgassen, de verordening betreffende ozonlaag afbrekende stoffen,
en de Europese verordening overbrenging afvalstoffen.
Tot slot informeren we uw Kamer over de kabinetsreactie op de publieke
consultatie van de Europese Commissie betreffende EU-milieutaxonomie.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen
De Minister voor Natuur en Stikstof,
C. van der Wal-Zeggelink

1

kst-21501-08-901
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 36 200 XIV, nr. 102.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 901

1

GEANNOTEERDE AGENDA MILIEURAAD
Op de voorlopige agenda van de Milieuraad in Luxemburg op 20 juni 2023
is een algemene oriëntatie voorzien op de natuurherstelverordening.
Daarnaast staan er beleidsdebatten geagendeerd over de herziening van
de richtlijn luchtkwaliteit en de verordening CO2 normen zware
voertuigen. Onder het punt «diversen» wordt er een aantal lopende
wetgevingsvoorstellen op het gebied van milieu door het Zweeds
voorzitterschap behandeld. Tot slot zal het inkomende Spaanse voorzitterschap zijn werkprogramma toelichten.
Natuurherstel
Om de natuur te beschermen en te herstellen heeft de Commissie op
22 juni 2022 een voorstel voor een verordening Natuurherstel uitgebracht2. Het voorstel bevat verschillende, bindende natuurhersteldoelstellingen en verplichtingen voor een breed scala aan ecosystemen en
soorten, met een focus op systemen met veel potentie om koolstof vast te
leggen en natuurrampen te voorkomen of de impact daarvan te
verkleinen. Het voorstel raakt daarmee aan de al geldende natuurwetgeving zoals Natura 2000, de Kaderrichtlijn Water, de Kaderrichtlijn
Mariene Strategie en de Vogel- en Habitatrichtlijnen. Het voorstel omvat
zeven natuurgerelateerde elementen; 1. terrestrische, kust- en zoetwaterecosystemen; 2. mariene ecosystemen; 3. stedelijke ecosystemen;
4. rivieren en uiterwaarden; 5. bestuivers; 6. landbouwecosystemen; en
7. bossen. Het eerste beleidsdebat over de verordening Natuurherstel
vond plaats tijdens de Milieuraad van 20 december 2022.3 Tijdens de
Milieuraad van 20 juni zal het Zweedse voorzitterschap de positie van de
Raad over de verordening Natuurherstel willen aannemen via een
zogeheten Algemene Oriëntatie. Vervolgens zal in de tweede helft van
2023 de triloog starten tussen het Europees Parlement en de Raad met als
streven om in december een politiek akkoord tussen te bereiken.
Inzet Nederland
Het kabinet stelt zich, conform het BNC-fiche en Kamermoties4, kritisch op
in de onderhandelingen over de natuurherstelverordening. Zoals
beschreven in het BNC-fiche, onderschrijft het kabinet de doelen in het
voorstel. Op een aantal onderdelen gaat de ontwerpverordening echter
verder dan het kabinet op dit moment wenselijk, uitvoerbaar en realistisch
acht. Het kabinet heeft in het bijzonder zorgen dat het verslechteringsverbod voor natuur buiten Natura 2000-gebieden zal leiden tot de
noodzaak van een vergunningsprocedure voor alle voorgenomen
bouwprojecten en andere activiteiten op land en op zee (zoals
woningbouw, de energietransitie, infrastructuur, landbouw en visserij), en
dat álle natuur in Nederland in kaart moet worden gebracht op een niveau
dat vereist is voor een juridisch houdbare toestemmingsverlening. Door
de beperkingen van het verslechteringsverbod kunnen deze maatschappelijke opgaven en andere activiteiten ernstig gehinderd worden. Daarnaast
zet het kabinet o.a. in op voldoende ruimte voor vernatting van veenweidegebieden, kwalitatieve doelen voor stedelijke vergroening op nationaal
niveau, behouden van voldoende ruimte voor het realiseren van energietransitieprojecten (en daarmee voldoen aan Europese regelgeving m.b.t.
hernieuwbare energie) en het voorkomen van bindende lange termijndoelen. Het kabinet erkent dat aanvullende maatregelen op lange termijn
wellicht noodzakelijk kunnen zijn, maar geeft daarbij tegelijkertijd aan dat
2

Kamerstuk 33 576, nr. 3530.
Kamerstuk 21 501-08, nr. 891.
4
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1852, Kamerstuk 33 576, nr. 339 en Kamerstuk 21 501-32, nr. 1537.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 901

2

Nederland gegeven de voorgestelde tijdpaden tot 2030, 2040 en 2050, de
beperkte ruimte in Nederland, en de andere belangrijke kabinetsdoelen
niet of nauwelijks aan dit voorstel kan voldoen.
Indicatie krachtenveld
Momenteel lijkt er in de raadswerkgroepen op de meeste onderdelen van
de compromistekst van het Zweeds voorzitterschap een gekwalificeerde
meerderheid te bestaan. De compromistekst van het Zweeds voorzitterschap sluit gedeeltelijk aan op de Nederlandse inzet, maar vooral nog
onvoldoende op het verslechteringsverbod. In het Europees Parlement
keren een aantal fracties zich nadrukkelijk tegen de verordening. Of
hiervoor een meerderheid zal ontstaan bij de uiteindelijke stemming in juli
is nog niet bekend.
Luchtkwaliteit
Op 26 oktober 2022 presenteerde de Commissie meerdere voorstellen in
het kader van de Green Deal en het EU-actieplan «Verontreiniging van
lucht, water en bodem naar nul»5, waaronder een voorstel voor een
herziening van de richtlijn luchtkwaliteit6. De herziening heeft volgens de
Commissie drie hoofddoelen. Ten eerste de EU-luchtkwaliteitsnormen
meer in lijn brengen met de in september 2021 herziene advieswaarden
van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)7, ten tweede het verbeteren
van het juridisch kader (bijvoorbeeld met betrekking tot boetes en
publieksinformatie) en ten derde het beter ondersteunen van lokale
autoriteiten bij het realiseren van een schonere lucht door het
aanscherpen van luchtkwaliteitsmonitoring, -modellering en -plannen.
Luchtkwaliteitsnormen op EU-niveau dragen bij aan het harmoniseren van
nationaal beleid ten behoeve van het creëren van een gelijk speelveld en
het tegengaan van grensoverschrijdende effecten van verontreiniging.
Uw Kamer is via het gebruikelijke BNC-fiche8 geïnformeerd over de
kabinetsappreciatie van dit voorstel. Het kabinet gaf daarin aan de
hoofddoelen van het voorstel te steunen, maar ook het RIVM te verzoeken
een analyse uit te voeren om de haalbaarheid te onderzoeken. Uw Kamer
heeft deze analyse en de reactie van het kabinet daarop inmiddels
ontvangen.9
Tijdens de Milieuraad op 16 maart jl. heeft de Commissie dit voorstel kort
gepresenteerd, waar uw Kamer via de geannoteerde agenda10 en het
verslag11 van de Raad over is geïnformeerd. Tijdens de aankomende
Milieuraad op 20 juni staat het voorstel voor een eerste beleidsdebat
geagendeerd.
Inzet Nederland
Een ambitieuze en haalbare Europese luchtkwaliteitsrichtlijn is in het
belang van de hele EU. Deze richtlijn zal namelijk een belangrijke bijdrage
leveren aan de verdere verbetering van de gezondheid van alle Europese
burgers. Het kabinet onderschrijft deze ambitie en Nederland zal naar
verwachting binnen afzienbare tijd de voorgestelde grenswaarden voor de
5

COM (2021) 400 final.
COM (2022) 542.
7
Zie: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/345329/9789240034228eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y.
8
Kamerstuk 36 246, nr. 5.
9
Kamerstuk 36 246, nr. 12.
10
Kamerstuk 21 501-08, nr. 892.
11
Kamerstuk 21 501-08, nr. 898.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 901

3

belangrijkste luchtvervuilende stoffen, stikstofdioxide en fijnstof (NO2,
PM10 en PM2.5), kunnen halen. Dit kan worden geconcludeerd op basis
van het RIVM-rapport.12 Nederland zal daarmee goed gepositioneerd zijn
voor het vervolgtraject naar nul vervuiling (zero pollution) in 2050 zoals
geformuleerd is het EU-actieplan «Verontreiniging van lucht, water en
bodem naar nul». Het kabinet zal op Europees niveau in ieder geval
pleiten voor een tijdig akkoord, vòòr de verkiezingen voor het Europees
Parlement in juni 2024. Het is nog niet volledig zeker of de nieuwe
voorgestelde grenswaarden al in 2030 overal in Nederland behaald
kunnen worden. Voorgenomen beleid, zoals het voorgenomen klimaat- en
stikstofbeleid, dat nog niet is meegenomen in de analyse van het RIVM
gaat daarbij helpen. Het kabinet ziet daarom graag een realistische
combinatie van nieuwe luchtkwaliteitsstandaarden (waaronder grenswaarden), doeljaren waarin deze behaald moeten zijn en mogelijkheden
voor flexibiliteit (zoals tijdelijke uitzonderingen op specifieke locaties).
Daarnaast zal het kabinet benadrukken dat voor het behalen van
ambitieuze doelen op het gebied van schone lucht gecoördineerd
bronbeleid op alle niveaus en door alle spelers, inclusief de lidstaten en
de Commissie, essentieel is. Een vermindering van emissies uit luchtverontreinigende bronnen zorgt namelijk voor een betere luchtkwaliteit. Het
kabinet wil daarom dat er vastgehouden wordt aan maatregelen uit
diverse Europese voorstellen (zoals Euro-7 en industriële emissies) gericht
op bronbeleid, gezien de samenhang met luchtkwaliteit. De ambitie die
het kabinet kan tonen op het gebied van luchtkwaliteit is mede afhankelijk
van het overeind blijven van de doelen van Europees bronbeleid.
Indicatie krachtenveld
Over het algemeen zijn vrijwel alle lidstaten positief over het voorstel voor
een herziening van de richtlijn Luchtkwaliteit. Het belang van een goede
luchtkwaliteit voor Europese burgers wordt breed erkend. Toch zijn er ook
veel lidstaten kritisch op het voorstel van de Commissie. De haalbaarheid
wordt door een groot aantal lidstaten in twijfel getrokken. Op dit moment
kan een aantal lidstaten al niet voldoen aan de huidige normen.
Een grote groep lidstaten heeft zich nog niet duidelijk uitgesproken over
het voorstel. De verwachting is dat er na het beleidsdebat in de Milieuraad
meer duidelijk zal zijn over hun positie, en daarmee het krachtenveld in
den brede. Daar wordt uw Kamer via het verslag van deze raad over
geïnformeerd.
Beleidsdebat CO2 normen zware voertuigen
Op 14 februari 2023 presenteerde de Commissie het voorstel voor een
Verordening inzake de herziening van Europese CO2-emissies voor nieuwe
zware bedrijfsvoertuigen13. Onder zware bedrijfsvoertuigen vallen
vrachtwagens en trekker-opleggercombinaties, bussen en touringcars, en
zware opleggers. De kern van het voorstel van de Commissie bevat een
aantal belangrijke punten. Ten eerste stelt de Commissie een verbreding
voor van de reikwijdte van de verordening naar meer voertuigcategorieën
vanaf 2030. Daarnaast staan er aangescherpte CO2 reductiedoelen in het
voorstel: 45% in 2030, 65% in 2035 en 90% in 2040 (ten opzichte van
basisjaar 2019). Hierbij zit ook een CO2-reductiedoel van 100% in 2030
voor stadsbussen. Belangrijk is dat de verordening enkel over de
CO2-uitstoot van het voertuig gaat. Duurzame brandstoffen zijn geen
onderdeel van de verordening en worden behandeld in de (herziening)
richtlijn hernieuwbare energie (RED)14.
12

Kamerstuk 36 246, nr. 12.
COM (2023) 88.
14
COM (2021) 557 final.
13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 901

4

Uw Kamer is met het BNC-fiche15 over dit voorstel en de Nederlandse
inzet geïnformeerd. Op 25 mei jl. heeft het kabinet de vragen en opmerkingen beantwoord die op 12 april jl. door de vaste commissie voor
Infrastructuur en Waterstaat zijn gesteld16. Het voorstel staat op de
Milieuraad van 20 juni gepland voor een eerste beleidsdebat.
Inzet Nederland
Het kabinet onderschrijft de noodzaak voor een ambitieuze herziening van
de CO2-emissienormen voor zware bedrijfsvoertuigen. Dit is vanwege de
positieve bijdrage aan de klimaatopgave en aan de energiezekerheid17,
het verwachte kostenvoordeel voor gebruikers over de totale levensduur
van hun voertuigen, en de versterking van de concurrentiekracht en het
innovatievermogen van de EU. Het kabinet acht een ambitieuze herziening
ook mogelijk. Voor vrijwel alle segmenten van de markt zijn emissieloze
voertuigen rond 2030 beschikbaar tegen concurrerende totale kosten over
de levensduur.
Het kabinet is daarom van mening dat de voorgestelde doelen onvoldoende ambitieus zijn. Het kabinet zal zich in de onderhandelingen
inzetten voor hogere reductiedoelen voor de doeljaren 2030, 2035 en
2040. Het kabinet zal die inzet en de argumenten waarom deze inzet
wenselijk en haalbaar is, tijdens het voorziene beleidsdebat inbrengen in
de Raad. Ook is het kabinet van mening dat over dit dossier vóór de
komende verkiezingen van het Europese Parlement in maart 2024
overeenstemming moet zijn bereikt. Zo wordt een meerjarige vertraging
voorkomen en kan er op wezenlijke wijze bijgedragen worden aan het
Nederlandse en Europese klimaatdoel.
Het krachtenveld
Onder het huidige Voorzitterschap heeft een eerste bespreking plaatsgevonden van het voorstel. Veel lidstaten moeten nog een formele positie
bepalen. Het is daarom te vroeg om nu al een uitspraak te doen over het
Europese krachtenveld. Nederland heeft wel gezamenlijk met Luxemburg,
Denemarken en België een brief aan de Commissie gestuurd om een
ambitieuze herziening te bepleiten18. Meerdere andere lidstaten hebben
de door Nederland geïnitieerde mondiale overeenkomst over emissieloos
vrachtvervoer getekend19, met als ambitie om in 2040 100 procent van de
nieuwverkoop van vrachtvervoer emissieloos te laten zijn. Het kabinet
trekt zoveel mogelijk gezamenlijk met bovenstaande landen op om een zo
ambitieus mogelijke herziening te realiseren.
Diversen
− Informatie van het Zweeds Voorzitterschap over huidige
wetgevingsvoorstellen
Het Voorzitterschap zal informatie geven over de stand van zaken van
lopende wetgevingsvoorstellen die op het gebied van milieu spelen.
− Presentatie werkprogramma Spaans voorzitterschap

15

Kamerstuk 22 112, nr. 3634.
Kamerstuk 22 112, nr. 3683.
Volgens de impact assessment van de Europese Commissie die bijgevoegd is bij de herziening
van de CO2-normen verbruiken zware bedrijfsvoertuigen 42% van alle diesel die binnen de EU
gebruikt wordt. Door de nieuwe normen kan in Europa jaarlijks 250–330 miljoen liter diesel
bespaard worden in de periode 2031–2050.
18
Met de Tweede Kamer gedeeld als onderdeel van: Kamerstuk 21 501-33, nr. 1005, Verslag van
een schriftelijk overleg.
19
Global Memorandum of Understanding on Zero Emission Medium and Heavy-Duty Vehicles.
16
17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 901

5

Het inkomende Spaanse Voorzitterschap zal zijn inhoudelijke prioriteiten voor de tweede helft van 2023 presenteren.
I. Reactie motie LULUCF
De motie Grinwis/De Groot20 verzoekt het kabinet in Europa te pleiten
voor het wijzigen van artikel 9 van de verordening landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw («Land Use, Land Use Change, and
Forestry regulation»; LULUCF-verordening)21, zodat, conform de
systematiek bij bosbouw, 50% van de koolstofvastlegging toegerekend
wordt aan de telers van biogrondstoffen en daarmee aan de agrarische
sector. Het kabinet wil zich er mede naar aanleiding van de motie voor
inzetten dat de systematiek uit de LULUCF-verordening voor geoogste
houtproducten waarin koolstof wordt opgeslagen ook zal gelden voor
andere met biogrondstoffen gemaakte producten en materialen waarin
lang-cyclisch koolstof wordt opgeslagen.22
De inzet op dit onderwerp zal met name vorm moeten krijgen in de
onderhandelingen over een volgende herziening van de LULUCFverordening. Die onderhandelingen zullen naar verwachting op zijn
vroegst eind 2024 beginnen, na de vaststelling van het klimaatdoel voor
de EU in 2040 en naar aanleiding van een voorstel van de Commissie. Uw
kamer zal, nadat de Commissie een voorstel tot herziening van de
LULUCF-verordening heeft gepubliceerd, via het gebruikelijke BNC-fiche
geïnformeerd worden over de appreciatie van dit voorstel.
Het kabinet schreef eerder aan uw kamer dat de potentiële bijdrage van
hoogwaardige toepassingen van biogrondstoffen aan de realisatie van de
klimaatdoelen van 2030 en 2050 groot is23. Van biogrondstoffen gemaakte
bouwmaterialen zijn een goed voorbeeld van hoogwaardige toepassingen. Uw Kamer is al eerder geïnformeerd over de mogelijkheden om
met het Nationaal Strategisch Plan en het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid in te zetten op ondersteuning van de teelt van biogrondstoffen voor
biobased bouwen.24
Het kabinet staat er ook positief tegenover dat producten en materialen
die gemaakt zijn van biogrondstoffen en die lang-cyclisch koolstof opslaan
meegenomen worden binnen de LULUCF-verordening. Hierbij heeft het
wel een aantal voorwaarden, om de integriteit van klimaatwetgeving in de
EU te waarborgen. Een belangrijke voorwaarde is dat er een duidelijke
definitie en afbakening komt voor de lang-cyclische opslag van koolstof in
dergelijke producten en materialen. Daarnaast zijn strikte regels belangrijk
om vast te kunnen stellen hoeveel koolstof wordt vastgelegd en voor hoe
lang. De door de Commissie voorgestelde verordening betreffende een
certificeringskader voor koolstofverwijdering25 voorziet hier deels in, maar
dit moet verder uitgewerkt worden in de aangekondigde gedelegeerde
handeling over de certificeringsmethodologie voor koolstofopslag in
producten. Het kabinet deelde eerder met uw Kamer de appreciatie van
het voorstel van de Commissie.26
20

Kamerstuk 36 200 XIV, nr. 102.
Verordening inzake de opname van broeikasgasemissies en -verwijderingen door landgebruik,
verandering in landgebruik en bosbouw in het klimaat- en energiekader 2030 (COM 2018/841).
22
De Stichting Nationale Koolstofmarkt hanteert voor de term «lang-cyclische opslag» een
termijn van tenminste 50 jaren. Zie het methodedocument «Hennep voor langdurige
CO2-opslag».
23
Kamerstukken 32 813 en 31 239, nr. 1039.
24
Kamerstuk 36 200 XIV, nr. 118.
25
Voorstel voor een verordening tot vaststelling van een certificeringskader van de Unie voor
koolstofverwijderingen (COM/2022/672).
26
Kamerstuk 22 112, nr. 3618.
21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 901

6

LULUCF-verordening
De huidige LULUCF-verordening schrijft, in lijn met de voorschriften van
het verdrag van Parijs, al voor dat koolstof die wordt opgeslagen in
geoogste houtproducten volledig wordt toegerekend aan de lidstaat waar
het betreffende hout is geoogst. In artikel 9 van de huidige LULUCFverordening staat niet dat 50% van de koolstofvastlegging wordt
toegerekend aan bosbouwers, zoals de motie suggereert. Dit artikel
omschrijft wel hoe koolstofopslag in geoogste houtproducten mee mogen
tellen in de koolstofboekhouding. Hierbij wordt gebruik gemaakt van
verschillende productgroepen: gezaagd hout, houtenpanelen en hout voor
de papier- en kartonindustrie. De koolstof blijft niet voor iedere productgroep even lang opgeslagen, daarom wordt gebruik gemaakt van een
eerste orde vervalfunctie met standaardhalfwaardetijden.
Standaardhalfwaardetijden geven aan na hoeveel jaar steeds de helft van
de opgeslagen koolstof weer in de atmosfeer vrijkomt. Voor gezaagd hout
is de standaardhalfwaardetijd bijvoorbeeld 35 jaar.27 Dit betekent dat
wordt aangenomen dat na 35 jaar de helft van de opgeslagen koolstof is
vrijgekomen en dat na de daarop volgende 35 jaar de helft van de
overgebleven hoeveelheid koolstof is vrijgekomen, en zo verder.28
Overigens wordt koolstofvastlegging niet toegerekend aan individuele
bosbouwers of boseigenaren, maar deze wordt in de LULUCF-rapportage
momenteel voor het hele Nederlandse bosgebied berekend.29
Vervolg
In de herziene versie van de LULUCF-verordening30, die in maart 2023
formeel is goedgekeurd en waarin artikel 9 ongewijzigd is, staat dat zal
worden overwogen om een proces op te zetten om duurzame koolstofopslagproducten op te nemen binnen de LULUCF-verordening. Met
koolstofopslagproducten worden naast houtproducten met name
producten vervaardigd van niet-houtige biogrondstoffen bedoeld, zoals
vezelgewassen.
In artikel 17 van de herziene LULUCF-verordening is opgenomen dat de
Commissie binnen een jaar na de inwerkingtreding van de verordening
betreffende een certificeringskader voor koolstofverwijdering een rapport
aanlevert. Dit rapport zal ingaan op de voor- en nadelen van het
meenemen van duurzame koolstofopslagproducten binnen de LULUCFverordening. Daarbij wordt ook gekeken naar de samenhang met andere
duurzaamheidsdoelen van de EU en de richtsnoeren van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) in het kader van het verdrag van
Parijs. De beschreven inzet van het kabinet ten aanzien van het opnemen
van duurzame koolstofopslagproducten binnen de LULUCF-verordening is
onder voorbehoud dat het rapport niet leidt tot nieuwe inzichten en
zwaarwegende aanbevelingen ten nadele van dit type koolstofopslag.

27

LULUCF-verordening (2018/841), bijlage V.
https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/2006gl/pdf/4_Volume4/V4_12_Ch12_HWP.pdf, p. 12.11.
29
National Inventory Report 2023; Greenhouse gas emissions in the Netherlands 1990–2021.
30
COM (2023) 839, verordening tot wijziging van Verordening (EU) 2018/841 wat betreft het
toepassingsgebied, vereenvoudiging van de rapportage- en nalevingsvoorschriften, en
vaststelling van de streefcijfers voor de lidstaten voor 2030.
28

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 901

7

II. Algemene Oriëntaties verordening gefluoreerde broeikasgassen en verordening betreffende de ozonlaag afbrekende
stoffen
Verordening gefluoreerde broeikasgassen (F-gassen)
Op 5 april jl. is overeenstemming bereikt tussen de lidstaten en een
Raadspositie vastgesteld betreffende de herziening van de verordening
betreffende gefluoreerde broeikasgassen (F-gassen)31. Een aantal
lidstaten volhardde in hun zorgen over de terugfaseerschema’s en
ingangsdata voor productverboden (met name rondom warmtepompen).
Met een paar kleine aanpassingen (vanaf 2027 bijvoorbeeld impact voor
warmtepompen met eisen over het «aardopwarmingsvermogen» (Global
Warming Potential = GWP) van het koudemiddel) kon overeenstemming
worden bereikt over het verhogen van de ambitie voor het versneld
reduceren van fluorkoolwaterstoffen (HFK’s) tot 2050. Alleen voor de
periodes 2024–2026 en 2027–2029 is nu door de Raad een iets ruimer
quotum overeengekomen dan aanvankelijk door de Commissie was
voorgesteld.
Het kabinet is positief over deze uitkomst, dat het tempo in het reduceren
van HFK’s tot 2030 opschroeft en richting 2050 ook aanzienlijk versnelt.
Hiermee loopt de EU verder uit op het Kigali Amendement van het
Montreal Protocol32. Ook sluit het voorstel goed aan bij het bereiken van
de EU klimaatdoelen van ten minste 55% emissiereductie in 2030 en
klimaatneutraliteit in 2050. Het kabinet heeft, samen met een aantal
gelijkgezinde lidstaten, opgeroepen om verdere verwatering van het
ambitieniveau te voorkomen en om de transitie naar natuurlijke koudemiddelen te stimuleren.
Verordening betreffende de ozonlaag afbrekende stoffen (ODS)
Gelijktijdig is op 5 april jl. overeenstemming bereikt over de herziening
van de verordening betreffende de ozonlaag afbrekende stoffen (ODS)33.
Lidstaten zijn het eens over aangescherpte regelgeving ten aanzien van
het voorkomen van emissies uit isolatieschuim in de afvalfase. Ook is er
overeenstemming over het moderniseren van het ODS quotum- en
vergunningensysteem en het leggen van een koppeling met het Europese
douane systeem Single Window CERTEX. Het kabinet is positief over de
overeengekomen aanscherpingen en modernisering van het quotum- en
vergunningensysteem.
Met de overeenstemming op deze dossiers in de Raad kunnen de
onderhandelingen met het Europees Parlement (EP) van start gegaan.
III. Algemene oriëntatie Europese verordening overbrenging
afvalstoffen (EVOA)
Op 24 mei jl. is een algemene oriëntatie bereikt tussen de lidstaten en
daarmee een Raadspositie vastgesteld betreffende het voorstel tot
wijziging van de Europese Verordening betreffende de Overbrenging van
Afvalstoffen, de EVOA34. Het voorstel werd op 17 november 2021 door de
Commissie gepubliceerd en uw Kamer is destijds middels het gebruike-

31

COM (2022) 150 final.
Amendment to the Montreal Protocol on Substances that Deplete the Ozone Layer, Kigali,
15 October 2016.
33
COM (2022) 151 final.
34
COM (2021) 790.
32

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 901

8

lijke BNC-fiche over de kabinetsappreciatie van het voorstel geïnformeerd35.
De EVOA geeft wettelijke kaders en beschrijft de administratieve procedures voor afvaltransporten die de nationale grens overschrijden. Daarbij
is de EVOA tevens het instrument voor de implementatie van de van
toepassing zijnde internationale verdragen en overeenkomsten, zoals het
Verdrag van Bazel36 en het besluit van de Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling (OESO)37.
In het vastgestelde onderhandelingsmandaat zijn veel van de Nederlandse
prioriteiten opgenomen, zoals deze zijn geformuleerd in de kabinetsappreciatie van het voorstel in het BNC-fiche. Zo worden de mogelijkheden voor
het handhaven op een milieuverantwoorde verwerking van het uit de EU
geëxporteerde afval aanzienlijk versterkt, onder andere door het invoeren
van een verplichte audit door een onafhankelijke partij. Verder zal de
export van afval uit de EU alleen nog worden toegestaan als de
verwerking van dat afval overeenkomt met de regels, die daarvoor binnen
de EU gelden. Ook binnen de EU zullen procedures en bijbehorende
handhaving verder worden gestroomlijnd onder andere door de digitalisering van de administratieve handelingen. De mogelijkheid om te sturen
richting hoogwaardige verwerking wordt verbeterd door een verbeterde
verwijzing naar de van toepassing zijnde nationale afvalbeheerplannen.
In het vastgestelde onderhandelingsmandaat zijn nagenoeg alle voor
Nederland belangrijke punten opgenomen, zodat het kabinet heeft kunnen
instemmen met de algemene oriëntatie. Met de overeenstemming op dit
dossier in de Raad kunnen de onderhandelingen met het Europees
Parlement (EP) van start gaan.
IV. Publieke consultatie EU-milieutaxonomie
Het kabinet heeft gereageerd op een publieke consultatie van de
Commissie over aanvullende criteria in EU-taxonomie38, 39 gedelegeerde
handelingen. De kabinetsreactie op de consultatie is op 3 mei jl. aan de
Commissie gestuurd en is als bijlage bij deze Kamerbrief bijgevoegd.
In het voorstel van de Commissie gaat het om criteria om vast te stellen of
economische activiteiten substantieel bijdragen aan een of meer van de
volgende milieudoelstellingen: 1. duurzaam gebruik en bescherming van
water en mariene hulpbronnen, 2. overgang naar een circulaire economie,
3. voorkoming en bestrijding van vervuiling en 4. bescherming en herstel
van de biodiversiteit en ecosystemen. De Commissie stelt ook gerichte
wijzigingen voor van de gedelegeerde handeling taxonomie klimaat40 en
de gedelegeerde handeling taxonomie openbaarmakingen41. Met deze
criteria kunnen nu ook activiteiten die substantieel bijdragen aan andere

35

Kamerstuk 22 112, nr. 3259.
Verdrag van Bazel inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van
gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan.
37
OESO-beluit betreffende het toezicht op de grensoverschrijdende overbrenging van afvalstoffen bestemd voor handelingen tot nuttige toepassing.
38
De EU-Taxonomie is een classificatie van duurzame economische activiteiten, bedoeld voor
vrijwillig gebruik door de private markt voor financieringen. Dit beoogt het spreken van één
taal over duurzaamheid te vergemakkelijken, en te voorkomen dat private investeringen als
duurzaam worden aangemerkt, als deze in feite niet in lijn zijn met de lange termijn
EU-milieudoelstellingen (het zogenaamde «groenwassen»).
39
Verordening (EU) 2020/852.
40
Gedelegeerde verordening (EU) 2021/2139 van de Commissie.
41
Gedelegeerde verordening (EU) 2021/2178 van de commissie.
36

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 901

9

milieudoelen dan klimaat worden aangemerkt als groen onder de
taxonomie.
In diens reactie heeft het kabinet steun uitgesproken voor een objectief,
wetenschappelijk onderbouwd, proportioneel en holistisch taxonomiekader. Over het algemeen is het kabinet redelijk tevreden over het voorstel
van de Commissie. Op enkele onderdelen heeft het kabinet wel vragen en
opmerkingen. Zo heeft het kabinet verduidelijking gevraagd voor een
aantal voorgestelde technische beoordelingscriteria voor activiteiten die
bijdragen aan het bestrijden van vervuiling en met name hoe deze verder
uitgewerkt zullen worden. Voor industriële economische activiteiten heeft
het kabinet voorgesteld om criteria op te stellen voor het hebben van een
managementsysteem om emissies van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS)
te identificeren en minimaliseren. Daarnaast heeft het kabinet steun
uitgesproken voor het stimuleren van het gebruik van veiligere alternatieven voor schadelijke stoffen. Het kabinet heeft zorgen geuit over de
ogenschijnlijke grote reikwijdte van de voorgestelde beperkingen aan het
gebruik van schadelijke stoffen volgens de generieke criteria voor het
geen afbreuk doen aan preventie en beheersing van vervuiling in
Appendix C van de gedelegeerde handelingen taxonomie klimaat en
milieu42. De reden voor deze zorgen is dat niet duidelijk is omschreven
wat de uitzonderingsgronden «beschikbaarheid van alternatieven» en
«streng gecontroleerde condities» inhouden. Hierdoor is niet duidelijk
wanneer deze schadelijke stoffen wel gebruikt mogen worden.»
De voorstellen ten behoeve van het milieudoel betreffende biodiversiteit
gaan in op de activiteiten natuurbescherming en -herstel en accommodatie. De criteria lijken logisch, redelijk en bereikbaar in de Nederlandse
context. Daarbij vraagt het kabinet wel naar de haalbaarheid buiten de EU
en of bepaalde internationale definities en richtlijnen zijn overwogen. Ten
aanzien van natuurbescherming en -herstel onderstreept het kabinet dat
de eisen van de taxonomie en natuurherstelverordening idealiter op
elkaar aansluiten, zodat de financiering van natuurherstel ook voor private
partijen aantrekkelijker wordt. Ook vraagt het kabinet of de Commissie
agrotoerisme heeft overwogen expliciet te behandelen, aangezien het
boeren kan helpen in hun overgang naar een natuur-inclusievere manier
van landbouw. Tot slot vraagt het kabinet wanneer de Commissie
conceptvoorstellen voor andere activiteiten voor biodiversiteit zal
presenteren.
Het kabinet wil voorts een algemene taxonomie met een «oranje»
categorie43 voor transitieactiviteiten en heeft de Commissie gevraagd om
nu, en voor alle toekomstige transitieactiviteiten, duidelijk te maken hoe
deze in een 1,5 °C-pad passen. Het kabinet verwelkomt de intentie van de
Commissie om criteria vast te stellen waarmee investeringen in duurzame
luchtvaart kunnen bijdragen aan klimaatmitigatie vanwege het grote
belang om privaat kapitaal te mobiliseren richting efficiëntere vliegtuigen
en duurzame luchtvaartbrandstoffen. Het kabinet steunt om die reden – op
hoofdlijnen – de voorgestelde nieuwe criteria voor de luchtvaartsector,
maar heeft gevraagd om een gerichte aanscherping van de criteria voor
nieuwe efficiëntere vliegtuigen («best in class») als transitieactiviteit. Voor
wat betreft de verduurzaming van elektriciteitsnetten heeft het kabinet
steun uitgesproken voor het uitsluiten van componenten die potente
broeikasgassen (SF6) gebruiken en aandacht gevraagd voor de uitvoerbaarheid van de voorgestelde criteria. Het kabinet heeft gevraagd om
baggerwerkzaamheden ook onder de activiteit te brengen die betrekking
42
43

Appendix C van Gedelegeerde verordening (EU) 2021/2139 van de Commissie.
Een tussencategorie van activiteiten die nog niet groen zijn maar waar duurzame investeringen nodig zijn om de transitie naar een duurzame economie te kunnen maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 901

10

heeft op infrastructuur voor het koolstofarme vervoer over water,
vanwege de bijdrage daarvan aan energie efficiëntie en koolstofreductie.
Voor wat betreft de productie van koolstofarme transporttechnologieën
heeft het kabinet gewezen op verschillen tussen het Commissievoorstel
en het advies van het Platform voor Duurzame Financiering.
Na het beoordelen van de feedback van lidstaten en het Platform voor
Duurzame Financiering44 neemt de Commissie een definitief voorstel voor
een gedelegeerde handeling aan. Deze ligt vier maanden voor in een
non-objectieprocedure en wordt definitief, tenzij er een simpele
meerderheid in het Europees Parlement tegen is, of er een (verzwaarde)
gekwalificeerdere meerderheid in de Raad tegen is.

44

Het Platform is een adviesorgaan dat is opgericht onder artikel 20 van de Taxonomieverordening en valt onder de horizontale voorschriften van de Commissie voor deskundigengroepen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 901

11