Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1995
Vragen van het lid Alkaya (SP) aan de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking over de overplaatsing van een wegens corruptie
verdachte topman van Heineken in Nigeria (ingezonden 29 maart 2018).
Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 1 mei 2018).
Vraag 1
Kent u het bericht dat de directeur van Nigerian Breweries, dochterbedrijf van
Heineken, centraal stond in een corruptiezaak, tot een schikking zou zijn
gekomen en is weggepromoveerd naar Singapore?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat corruptie in tegenspraak is met het principe van
maatschappelijk verantwoord ondernemen, waarvan geëist wordt dat
multinationals die overheidssteun ontvangen zich aan houden?
Antwoord 2
Ja. Corruptie ondermijnt eerlijk en maatschappelijk verantwoord zakendoen.
Corruptie, waaronder omkoping van ambtenaren in binnen- en buitenland, is
dan ook strafbaar voor de Nederlandse wet. Het OESO anti-omkopingsverdrag en het VN Verdrag tegen corruptie vormen hiervoor de basis. In
Nederland is bovendien de naleving van de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen een voorwaarde voor het verkrijgen van (financiële)
overheidsondersteuning bij internationale handels- en investeringsactiviteiten.
Vraag 3
Deelt u de mening dat het anti-omkopingsbeleid van Heineken ernstige hiaten
vertoont getuige deze zaak?2 Zo nee, kunt u dit toelichten? Zo ja, wat gaat u
doen om Heineken te bewegen haar anticorruptiebeleid aan te passen?

1
2

ah-tk-20172018-1995
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.ftm.nl/artikelen/fraude-nigeria-heineken?share=1
http://www.theheinekencompany.com/sustainability/values-and-behaviours

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Het kabinet stimuleert het Nederlandse bedrijfsleven op een verantwoorde
manier zaken te doen, met respect voor mens en milieu. De UN Guiding
Principles en de OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen
vormen hiervoor het kader, en omvatten diverse thema’s zoals mensenrechten, arbeidsomstandigheden, milieu en corruptie.
De bestrijding van corruptie is een belangrijk onderdeel van maatschappelijk
verantwoord ondernemen en corruptie is, zoals gezegd, strafbaar voor de
Nederlandse wet. Hoe bedrijven hun anticorruptiebeleid vormgeven is echter
aan bedrijven zelf. Wel verwacht het kabinet dat het anti-omkopingsbeleid
van bedrijven voldoet aan de OESO-richtlijnen. Bedrijven moeten risico’s,
zoals op het gebied van corruptie, identificeren, voorkomen of mitigeren en
rekenschap af leggen over de wijze waarop zij met de geïdentificeerde risico’s
omgaan. Deze due diligence(gepaste zorgvuldigheid) is een kernelement van
de UN Guiding Principles en de OESO-richtlijnen. De overheid helpt bedrijven
om deze mogelijke risico’s te identificeren, bijvoorbeeld door middel van de
MVO Risicochecker (http://www.mvorisicochecker.nl/en), en via informatieverstrekking door de Nederlandse ambassades. Verder hebben de ministeries
van Buitenlandse Zaken, Economische Zaken en Veiligheid en Justitie samen
met de Netherlands International Chamber of Commerce, VNO-NCW,
MKB-Nederland de brochure «Eerlijk zakendoen zonder corruptie» ontwikkeld.
De brochure geeft praktische tips voor het bedrijfsleven ten behoeve van een
integere bedrijfscultuur en om corruptie in het buitenland tegen te gaan.
Vraag 4
Welke steun ontvangt Heineken voor de activiteiten die zij in Nigeria ontplooit
en zijn deze zaak en het verschijnen van het boek «Bier voor Afrika; Het best
bewaarde geheim van Heineken» voor u aanleiding deze steun te wijzigen?3
Antwoord 4
De Nederlandse steun is gericht op een verbetering van de positie van de
armste boeren en niet op Heineken.
In Nigeria werkt een partnerschap van Nigerian Breweries, International
Fertilizer Development Centre (ngo), BoP Innovation Centre (ngo), Psaltry
International (Nigeriaans MKB) en Heineken aan de opschaling van cassaveproductie in het kader van het programma 2Scale. 2Scale, opgezet door het
Ministerie van Buitenlandse Zaken, is een programma dat Publiek-Private
Partnerschappen ten behoeve van inclusieve bedrijfsmodellen voor de
allerarmsten opzet. Het partnerschap met Heineken, «cash from cassava»,
richt zich op het opzetten en aansluiten van het lokale MKB bij de productieketen. Het partnerschap heeft een bijdrage van 1,4 mln EUR gekregen van de
Nederlandse overheid; Heineken heeft bijna 10 mln EUR bijgedragen aan het
partnerschap.
Vraag 5
Welke mogelijkheden heeft het openbaar ministerie om omkoping door
Nederlandse burgers in het buitenland aan te pakken?
Antwoord 5
Actieve omkoping is strafbaar gesteld in de Nederlandse wet. Deze strafbaarstelling geldt voor zowel ambtelijke als niet-ambtelijke omkoping, in binnenen buitenland. Volgens de wet is het verboden een gift, belofte of dienst aan
te bieden aan een (buitenlandse) ambtenaar met als doel deze ambtenaar te
bewegen in zijn bediening iets te doen of na te laten. Voor omkoping van
niet-ambtenaren geldt daarbij de eis dat de gift, belofte of dienst van die aard
is (of onder zodanige omstandigheden wordt aangeboden), dat de pleger
redelijkerwijs moet aannemen dat degene aan wie dat aanbod wordt gedaan,
met dat doen of nalaten in strijd handelt met zijn plicht. Wanneer de
omkoping door Nederlanders is gepleegd buiten Nederland heeft Nederland
alleen rechtsmacht indien het feit ook in het betreffende buitenland strafbaar
is. Het zal derhalve van de concrete omstandigheden van het geval afhangen
of een verdachte voor omkoping in het buitenland kan worden vervolgd.

3

http://www.heinekeninafrika.nl/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 6
Welke rol speelt corruptiebestrijding in het nog af te sluiten convenant voor
de levensmiddelensector en welke sancties komen hierop te staan?
Antwoord 6
Voor de IMVO-convenanten vormen de OESO-richtlijnen en de UN Guiding
Principlesde basis. Deze convenanten hebben een tweeledig doel. Te weten,
op specifieke risico’s binnen een ambitieuze en realistische termijn van 3 tot 5
jaar substantiële stappen van verbetering te bereiken voor groepen die
negatieve effecten ervaren, en om een gezamenlijke oplossing te bieden voor
problemen die bedrijven zelf niet alleen kunnen oplossen.
De partijen die betrokken zijn bij de totstandkoming van het convenant van
de voedingsmiddelensector bepalen gezamenlijk welke specifieke risico’s het
eerste moeten worden aangepakt. Het convenant is nog niet ondertekend en
het kabinet kan nog niet vooruitlopen op de gemaakte afspraken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3