Directoraat-generaal Agro
Directie Dierlijke Agroketens
en Dierenwelzijn

Aan de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

Auteur

TER BESLISSING
Datum
4 december 2023

Voorstel voor verschillende maatregelen tegen
bijtincidenten door honden

Kenmerk
DGA-DAD / 41365169

Bijlage(n)
1

Parafenroute

Aanleiding
Het onderwerp bijtincidenten krijgt veel aandacht in de media en de Tweede
Kamer. Aanleiding zijn nieuwsberichten over de registratie van bijtincidenten door
leden van de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC). U heeft
met deze chirurgen gesproken. De VVD heeft op dierendag een vierpuntenplan
voorgesteld om het aantal bijtincidenten terug te dringen, met brede steun uit de
Kamer. U heeft plaatsgenomen bij Op1 om de geschetste problematiek te
bespreken. Hier heeft u aangegeven een mix van maatregelen te willen nemen om
bijtincidenten effectief aan te pakken.
Met bijgevoegde brief informeert u de Kamer over de voorgenomen, nader uit te
werken, mix van maatregelen om bijtincidenten aan te pakken.
Geadviseerd besluit
U wordt geadviseerd om akkoord te gaan met verzending van bijgevoegde brief
aan de Kamer.
Kernpunten
•
Bijtincidenten zijn een complex probleem, doordat ze worden veroorzaakt door
verschillende factoren.
•
Het probleem vraagt dan ook om een mix van stevige maatregelen, gericht op
meerdere factoren.
•
De voorgestelde vijf maatregelen zijn:
1. Verbieden van hoog-risicohonden zonder stamboom
2. Vergroten van kennis bij eigenaren, met een verplichte cursus
3. Instellen van een landelijk meldpunt en volledigere registratie
4. Landelijk geldende muilkorf- en aanlijnplicht voor honden die risicovol gedrag
vertonen
5. Euthanasie van honden die ernstige schade hebben toegebracht
•
Deze maatregelen raken alle (toekomstige) hondeneigenaren.

Pagina 1 van 3

Directoraat-generaal Agro
Directie Dierlijke Agroketens
en Dierenwelzijn

•
•

•
•

De maatregelen zijn tot stand gekomen na uitvoerige raadpleging van de
(wetenschappelijke) literatuur, ervaringen van andere landen en gesprekken met
deskundigen.
De afgelopen jaren zijn in opdracht van uw ambtsvoorgangers meerdere
onderzoeken uitgevoerd naar de preventie van bijtincidenten door honden. Op basis
van deze onderzoeken zijn verschillende maatregelen genomen. Ook de
voorgestelde vijf maatregelen zijn in lijn met de aanbevelingen uit deze
onderzoeken.
De maatregelen zelf en de handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid moeten nader
worden onderzocht en uitgewerkt.
NB. In verschillende EU-landen zijn bijtincidenten enkel een aangelegenheid voor
het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het valt daarom op dat LNV hierin een
leidende rol heeft. Met name de maatregelen die zien op het vergroten van het
welzijn van honden vinden wij wél binnen LNV passen (i.e. beter gereguleerde
fokkerij, educatie van houders en het euthanaseren van honden die een ernstig
bijtincident hebben veroorzaakt).

Kenmerk
DGA-DAD / 41365169

Toelichting
Politieke context
•
Op 4 oktober jl. heeft VVD een vierpuntenplan voorgesteld om het aantal
bijtincidenten terug te dringen, met brede steun uit de Kamer.
•
De verkiezingsuitslag van de verkiezingen van 22 november jl. zorgt voor een
andere zetelverdeling in de Kamer. Dit kan draagvlak voor de maatregelen
beïnvloeden.
•
Naar verwachting kan tijdens de geplande begrotingsbehandeling van LNV, 30
januari – 1 februari 2024 kan met de Kamer over de voorgestelde maatregelen
gesproken worden.
Betrekken van stakeholders
•
De problematiek rondom bijtincidenten is een gedeelde verantwoordelijkheid met
het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV), voor openbare orde en veiligheid, en
het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS), voor volksgezondheid.
Ook raakt het voorstel aan de verantwoordelijkheden van het Openbaar Ministerie.
•
Ten aanzien van het Landelijk Honden Dossier (LHD) zal opnieuw contact met
gemeenten worden gezocht. In de Kamerbrief uit u uw ongenoegen over het
achterblijven van aanmeldingen door gemeenten. Een overgrote meerderheid van
gemeenten neemt nog geen deel aan het LHD.
•
Bij het inventariseren van mogelijke maatregelen is gesproken met deskundigen,
stakeholders en de relevante departementen en uitvoeringsorganisaties.
•
Verschillende organisaties en experts hebben aangeboden om mee te denken over
oplossingen. Deze partijen worden betrokken bij de verdere uitwerking van de
maatregelen.
•
Via burgercorrespondentie ontvangt u suggesties voor maatregelen, delen
slachtoffers hun ervaringen en geven houders en fokkers hun visie. Ook deze input
wordt waar mogelijk meegenomen bij de uitwerking van de maatregelen.
Toelichting bij voorgestelde maatregelen om nader uit te werken
Maatregel 1: verbieden van hoog-risicohonden zonder stamboom
•
Uit meerdere wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat het verbieden van rassen
niet effectief is. Het advies is daarom om, in plaats van een verbod op rassen, een
verbod te verkennen op het houden van hoog-risico honden, op basis van
kenmerken, tenzij deze een stamboom hebben. Dit is naar Frans voorbeeld.
•
Reden voor het uitzonderen van stamboomhonden is dat voor deze groep honden
geldt dat er zorgvuldige fokkerij en goede socialisatie plaatsvindt en fokkers letten
Pagina 2 van 3

Directoraat-generaal Agro
Directie Dierlijke Agroketens
en Dierenwelzijn

•
•
•

op een goede dier-eigenaar match. Dit is belangrijk om ongewenst gedrag te
voorkomen. Ook wordt standaard DNA van stamboompups afgenomen en bewaard.
Met dit verbod komt u ook tegemoet aan het voorstel van de VVD om honden met
bepaalde kenmerken, zoals brede kaken, te verbieden.
De Wet dieren biedt een bevoegdheid om dit bij ministeriële regeling in te voeren.
Handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid moeten nader worden onderzocht.

Kenmerk
DGA-DAD / 41365169

Maatregel 2: vergroten van kennis bij houders met een verplichte cursus
•
Onvoldoende hondenkennis bij de eigenaar is één van de belangrijkste factoren bij
het ontstaan van bijtincidenten.
•
Een verplichte theoriecursus vóór aanschaf, in combinatie met een verplichte
praktijktraining met de aangeschafte hond, kan het risico op bijtincidenten
verminderen door het tegengaan van impulsaankopen, verbeterde herkenning van
stresssignalen van de hond en betere waarborging van het welzijn van de hond.
•
Dit kan verplicht worden bij algemene maatregel van bestuur.
•
Voor deze maatregel moet een theoriecursus ontwikkeld worden en is accreditatie
van kynologisch instructeurs noodzakelijk, om de kwaliteit van de praktijktraining te
borgen.
Maatregel 3: instellen van een landelijk meldpunt en volledigere registratie
•
U heeft aangegeven een betere registratie van bijtincidenten te willen. De VVD stelt
een landelijk meldpunt voor (Meldpunt 144) en landelijke registratie van
bijtincidenten in het LHD.
•
Bij een landelijk meldpunt, zoals 144, kan iedereen signalen delen. 144 kan de
meldingen vervolgens doorzetten naar de Politie of gemeente. Deze melding komt
dan in het politiesysteem of in het LHD. Deze twee systemen zijn al gekoppeld.
•
De infrastructuur voor deze maatregel bestaat al. Wel moeten er nog afspraken
gemaakt worden over de uitvoering.
•
NB. Wij zijn geïnformeerd dat meldpunt 144 recent heeft moeten afschalen in
verband met financiële dekking. Deze maatregel zal naar verwachting dus kosten
met zich meebrengen.
Maatregel 4: mogelijkheid tot opleggen landelijke muilkorf- en aanlijnplicht
•
De VVD stelt voor om maatregelen die nu door gemeenten aan een houder worden
opgelegd op landelijk niveau op te leggen zoals bijvoorbeeld door de LID of politie.
•
Het opleggen van een maatregel die in het hele land geldt kan bijdragen aan het
vergroten van de veiligheid en aan helderheid en uniformiteit in alle gemeentes.
•
Dit vergt een wetswijziging. Handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid zal worden
onderzocht.
Maatregel 5: euthanasie van honden die ernstige schade hebben toegebracht
•
Honden die ernstige letselschade hebben toegebracht aan mens of dier vormen een
té groot risico wanneer zij terugkeren in de maatschappij.
•
Het voorstel is om te onderzoeken of de vaak lange wachttijd bekort kan worden en
het besluit van eventueel euthanaseren eerder genomen kan worden voor honden
waarvoor de kans nihil is dat indiening van een klaagschrift door de eigenaar tot een
andere afweging dan euthanaseren zal leiden.
•
Voor honden die hebben gebeten, maar geen ernstige letselschade hebben
toegebracht, en waarvan de officier van justitie of rechter beslist dat zij terug
mogen naar de eigenaar, kan herhaling worden voorkomen door het opleggen van
een educatieve maatregel en een fokverbod.
•
Deze maatregel vraagt afspraken met het Openbaar Ministerie (zowel t.a.v.
euthanaseren als de educatieve maatregel).

Pagina 3 van 3