Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2402
Vragen van het lid Karabulut (SP) aan de staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid en de minister van Veiligheid en Justitie over het bericht
dat de gemeente Heerhugowaard fotoherkenningsapparatuur inhuurt om
bijstandsgerechtigden op internet op te sporen (ingezonden 11 april 2013).
Antwoord van staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
mede namens de minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 31 mei
2013)Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2012–2013, nr. 2239
Vraag 1
Is het bericht waar dat gemeenten fotoherkenningsapparatuur inhuren om op
internet vakantiefoto’s van bijstandsgerechtigden op te sporen, zonder dat er
een objectief vermoeden is van fraude? Zo ja, op basis van welke wetten en
regels is deze inzet gestoeld? Hoe verhoudt de inzet van fotoherkenningsapparatuur voor de opsporing van fraude door bijstandsgerechtigden zich tot de
opsporing van strafbare feiten zoals opgenomen in het wetboek van
strafvordering artikel 126g?1 2
Antwoord 1
Vooralsnog is niet gebleken dat gemeenten fotoherkenningsapparatuur
inzetten voor de bestrijding van fraude met bijstand zonder vermoeden. De
constatering dat gemeenten fotoherkenningsapparatuur inhuren of inzetten
om op het internet vakantiefoto’s van bijstandsgerechtigden op te sporen, is
voor zover nu bekend, onjuist. Gemeenten maken wel gebruik van Suwinet
en openbare (sociale) bronnen, zoals Hyves en Facebook, bij zowel het
voorkomen als het bestrijden van oneigenlijk- gebruik en/of misbruik van
sociale voorzieningen. Dat gebeurt echter niet door het inhuren of gebruiken
van fotoherkenningsapparatuur.
Artikel 126g in het Wetboek van Strafvordering (Sv) betreft de bevoegdheid
tot stelselmatige observatie. Hiervan is sprake indien het al dan niet heimelijk
observeren van een persoon tot gevolg kan hebben dat er een min of meer
volledig beeld van bepaalde aspecten van iemands leven wordt verkregen.
Daarbij is een aantal elementen van belang, zoals de duur, de intensiteit en
het gebruik van technische hulpmiddelen bij het observeren. De officier van
justitie zal daarom per geval moeten beoordelen tot welk resultaat de

1
2

ah-tk-20122013-2402
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

http://delangemars.nl/?p=1215
Wetboek van Strafvordering – artikel 126g

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

voorgenomen observatie met gebruik van openbare (sociale) bronnen zou
kunnen leiden, om te bepalen of er sprake is van observatie in de zin van
artikel 126g Sv.
Vraag 2
Hoeveel bijstandsgerechtigden in Nederland zijn reeds gevolgd op internet
met behulp van fotoherkenningsapparatuur en in welke gemeenten?
Antwoord 2
Ik verwijs graag naar mijn antwoord op vraag 1.
Vraag 3
Wie geeft uiteindelijk toestemming tot de inzet van fotoherkenningsapparatuur? Is hiervoor toestemming nodig van de officier van justitie, zoals bij de
opsporing bij misdrijven het geval is?
Antwoord 3
Voor zover bekend wordt er geen fotoherkenningsapparatuur ingezet voor het
opsporen van bijstandsfraude zonder vermoeden van fraude. Voor het
raadplegen van openbare bronnen in het kader van toezicht en controle
(bestuursrecht), is geen toestemming nodig van de officier van justitie.
Het Landelijk Kenniscentrum Handhaving ontwikkelt een drietal handreikingen
«internetonderzoek», ten behoeve van gemeenten. Het betreft handreikingen
over de werkprocessen, de inrichting van de ICT en de juridische kaders. In
de handreikingen staan adviezen over hoe verantwoord en efficiënt om te
gaan met het gebruik van internet voor de uitvoering van de Wet Werk en
Bijstand, waaronder het toezicht. De handreikingen over werkprocessen en de
inrichting van de ICT zijn reeds beschikbaar. De handreiking «juridische
kaders» komt beschikbaar in de tweede helft van 2013.
Vraag 4
Is er – net als in het Wetboek van Strafvordering – een maximale termijn
verbonden aan de inzet dergelijke hulpmiddelen?3
Antwoord 4
Indien de toepassing valt binnen artikel 126g Sv bepaalt de officier van
justitie, met inachtneming van het gestelde in artikel 126g, vierde lid, hoelang
de inzet van opsporingsmiddelen duurt. Ik verwijs verder naar mijn antwoord
op vraag 1.
Vraag 5
Hoe concreet moeten de signalen, feiten en omstandigheden zijn om de
inhuur van fotoherkenningsapparatuur te rechtvaardigen bij de opsporing van
fraude door bijstandsgerechtigden? Kunt u dit toelichten?
Antwoord 5
De officier van justitie beoordeelt per geval of de signalen, feiten en
omstandigheden voldoende concreet zijn om een observatie te rechtvaardigen. Toepassing van artikel 126g Sv kan alleen plaatsvinden in geval van
verdenking van een misdrijf.
Vraag 6
Hoe verhoudt de inzet van fotoherkenningsapparatuur om bijstandsfraude op
te sporen zich tot artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de
Mens (EVRM) (recht op eerbiediging van privéleven)?
Antwoord 6
Het recht op eerbiediging van het privéleven zoals vastgelegd in artikel 8 van
het EVRM is geen absoluut recht. Lid 2 van dit artikel bepaalt dat inbreuken
op dit recht in bepaalde bij wet geregelde gevallen is toegestaan, onder
andere ter voorkoming van strafbare feiten. Bij het bestrijden van uitkeringsfraude is hiervan sprake, maar fotoherkenningsapparatuur wordt, voor zover
we weten, niet benut.
3

Wetboek van Strafvordering – artikel 126g, vierde lid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 7
Acht u de inzet van fotoherkenningsapparatuur proportioneel en subsidiair en
hoe verhoudt dit zich tot methodes en technieken voor opsporing van
bijstandsfraude?
Antwoord 7
De beslissing tot het inzetten van fotoherkenningsapparatuur is afhankelijk
van de ernst van de zaak. In het kader van de opsporing van bijstandsfraude
zal dit alleen als onderdeel van een strafrechtelijk onderzoek worden ingezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3