Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 288

Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en
Wetenschapsbeleid

Nr. 167

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 mei 2011
Hierbij ontvangt u mijn beleidsreactie op de rapporten die ik u op 28 april
jl. (kamerstuk 31 288, nr. 163) heb toegezonden:
– Het eindrapport van de Inspectie van het Onderwijs over alternatieve
afstudeertrajecten en de bewaking van het eindniveau in het hoger
onderwijs;
– Het eindrapport van de Inspectie van het Onderwijs over alternatieve
afstudeertrajecten en de bewaking van het eindniveau bij hogeschool
Inholland;
– Het rapport van het onderzoek van de NVAO-commissie naar de
kwaliteit en het niveau van de alternatieve afstudeertrajecten en
bijbehorende reguliere afstudeertrajecten bij vijf opleidingen van
hogeschool Inholland.
Daarnaast geef ik in deze beleidsreactie mijn reactie op de volgende
moties:
– Motie Tweede Kamer 2010–2011, 32 500 VIII, nr. 69 over bevoegdheid
in te grijpen bij financieel wanbeleid van Beertema en Van Dijk;
– Motie Tweede Kamer 2010–2011, 31 288, nr. 114 over onterecht bedrag
diplomabonus terugvorderen van Van Dijk;
– Motie Tweede Kamer 2010–2011, 31 288, nr. 134 over een eind maken
aan resultaatsafspraken met docenten over het aantal afgestudeerden
van Van Dijk.
De waarde van een hbo-diploma mag niet ter discussie staan. Dat is nu
helaas wel het geval en dat vind ik een ernstige zaak. Het is aan alle
betrokkenen bij het hbo om die zorgen weg te nemen – dan heb ik het niet
alleen over docenten en bestuurders, maar ook over toezichthouders en
de politiek. Studenten moeten zeker weten dat ze onderwijs krijgen op het
niveau dat ze mogen verwachten van het Nederlandse hoger onderwijs.
Want om hen draait het.

kst-31288-167
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 288, nr. 167

1

Voor de toekomst van het hoger onderwijs is het cruciaal dat de gaten in
het systeem gedicht worden. En die zijn er: De interne kwaliteitszorg van
de desbetreffende instellingen schoot tekort en de externe borgingsmechanismen werden pas actief nadat er media-aandacht ontstond en er op
basis daarvan signalen bij de inspectie binnenkwamen. Het systeem heeft
dus niet gewerkt zoals het zou moeten werken. Er zit nu teveel vrijblijvendheid in het systeem van toezicht en kwaliteitszorg, constateert ook de
inspectie. En dat is niet voor het eerst. De afgelopen jaren heeft zij hier
eerder zorgen over geuit en is er sprake geweest van kritische signalen.
Die vrijblijvendheid moet eruit. Onderwijsinstellingen hebben veel
autonomie, maar daarbij hoort het nemen van verantwoordelijkheid en
het afleggen van verantwoording. Daarom zijn nu krachtige stappen nodig
om het vertrouwen in het functioneren van het stelsel te herstellen. Dat
vloeit ook voort uit de grondwettelijke zorg van de overheid voor het
toezicht op de kwaliteit van het onderwijs. Mijn aanpak is gericht op het
wegnemen van de gebleken tekortkomingen en het borgen van de
kwaliteit op stelselniveau.
1 Samenvatting eindrapporten Inspectie
Werkwijze
De Inspectie van het Onderwijs heeft in augustus 2010 onder alle 99
instellingen die door de overheid erkend bacheloronderwijs aanbieden
een vragenlijst uitgezet. Gevraagd werd naar het beleid voor langstuderende studenten en naar het aantal alternatieve afstudeertrajecten en de
inhoud daarvan. Aan veertig instellingen is vervolgens in een schriftelijke
verdiepingsronde aanvullende informatie gevraagd. Deze veertig
instellingen vielen in één of meer van de volgende categorieën: instellingen met alternatieve toets- of afstudeertrajecten, instellingen waarvan
de informatie vragen opriep en instellingen waarover negatieve signalen
waren ontvangen. Na analyse van de aanvullende schriftelijke informatie
van de instellingen bleven er tien bekostigde hogescholen over, waarbij
de inspectie onderzoek op locatie heeft gedaan1. De inspectie heeft vijftien
opleidingen bij deze tien bekostigde hogescholen onderzocht. Bij de
beslissing om op locatie een opleiding te onderzoeken waren de risico’s
met betrekking tot de borging van het eindniveau bepalend. Bij
Hogeschool Inholland is aanvullend door de NVAO het niveau van
afgestudeerden van vijf opleidingen onderzocht.
Totaalbeeld vijftien onderzochte opleidingen
Instelling

Opleiding

Totaalbeeld

Chr. Agrarische Hs
Chr. Hs Ede
Chr. Hs Windesheim

Bedrijfskunde en Agribusiness
Gezondheidszorg
Logopedie
Journalistiek
Commerciële Economie
Werktuigbouwkunde
Instituut voor Comm. & Media
Bedrijfseconomie Haarlem
Commerciële Economie Diemen
MEM Haarlem
MEM Rotterdam
Vrijetijdsmanagement Diemen
Communicatie
Vastgoed & Makelaardij

Voor verbetering vatbaar1
Voor verbetering vatbaar
Voor verbetering vatbaar
Zorgelijk2
Voor verbetering vatbaar
Zorgelijk
Zorgelijk
Zeer zwak3
Zeer zwak
Zeer zwak
Voor verbetering vatbaar
Zeer zwak
Zorgelijk
Voor verbetering vatbaar

Haagse Hs
HAN
Hanze
Hs Inholland
1
Na juli 2010 werden over de bekostigde
universiteiten nauwelijks signalen vernomen.
Ook gaf in het bekostigd wetenschappelijk
onderwijs de schriftelijke informatie van de
instellingen geen directe aanleiding om een
bezoek op locatie te brengen. Dat wil niet
zeggen dat de toegezonden informatie geen
enkele vraag opriep. De inspectie heeft hier
echter op basis van risicoafwegingen keuzes
gemaakt. Tevens loopt er een onderzoek naar
(ver)korte trajecten waarin ook nadrukkelijk
aandacht is voor het onbekostigde onderwijs.

Hs Leiden
Hs Rotterdam

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 288, nr. 167

2

Instelling

Opleiding

Totaalbeeld

Hs Utrecht

Technische Bedrijfskunde

Voor verbetering vatbaar

1

Voor verbetering vatbaar: er zijn aanpassingen nodig om volledig aan de wet te voldoen maar
de borging van het eindniveau van de opleiding staat niet ter discussie.
Zorgelijk: er zijn aanpassingen nodig en de borging van het eindniveau is niet boven alle
twijfel verheven; het gerealiseerde eindniveau zal worden onderzocht.
3
Zeer zwak: er zijn verreikende aanpassingen nodig; het eindniveau van afgestudeerden is in
het geding.
2

Conclusies van de inspectie
–

–

–

Bij vier van de vijf onderzochte opleidingen van Hogeschool InHolland
zijn door de inspectie zware tekortkomingen geconstateerd in de
borging van het eindniveau en is door de Nederlands-Vlaamse
Accreditatie Organisatie vastgesteld dat een aanzienlijk deel van het
afstudeerwerk niet van hbo-niveau is. In totaal heeft de NVAOcommissie 220 afstudeerwerken geanalyseerd. Bij 86 afgestudeerden
daarvan werd het niveau als onvoldoende beoordeeld; 13 werkstukken
waren naar het oordeel van de NVAO-commissie niet beoordeelbaar of
– tegen de interne regels van de instelling in – niet beschikbaar. De
inspectie noemt deze opleidingen, i.c. Media & Entertainment
Management Haarlem, Commerciële Economie Diemen, Vrijetijdsmanagement Diemen en Bedrijfseconomie Haarlem zeer zwak.
Van vier opleidingen bij vier andere instellingen kenmerkt de inspectie
de situatie vooralsnog als zorgelijk. De borging van het eindniveau
vertoont tekortkomingen, zij het niet steeds voor de gehele opleiding.
Bij de betreffende opleidingen zal de NVAO onderzoek doen naar het
niveau van afgestudeerden. Het betreft het gezamenlijke afstudeertraject van de drie opleidingen van het Instituut voor Communicatie en
Media bij Hanzehogeschool Groningen, Communicatie van Hogeschool Leiden, Werktuigbouwkunde van Hogeschool van Arnhem en
Nijmegen en Journalistiek van Christelijke Hogeschool Windesheim.
Bij alle onderzochte opleidingen bleek de wet- en regelgeving rond het
afstuderen onvoldoende te worden nageleefd. Er is sprake van
onvoldoende discipline in de naleving van wet en regelgeving in het
hbo.

Ik zal eerst ingaan op de consequenties die het onderzoek heeft voor de
betrokken individuele instellingen. Daarnaast heb ik in de beleidsreactie
op de tussenrapportage van de inspectie (Kamerstukken 2010–2011,
31 288, nr. 128) al aangekondigd mij te bezinnen op het functioneren van
de «checks and balances» in het stelsel en de werking van het interne en
externe toezicht op én de borging van de onderwijskwaliteit. Ik zal
aangeven welke conclusies ik trek uit de nu voorliggende rapporten.
2 Consequenties voor individuele instellingen
De conclusies en aanbevelingen die de inspectie beschrijft voor de tien
hogescholen en de 15 opleidingen waarbij onderzoek op locatie heeft
plaatsgevonden, neem ik over. De conclusies van de inspectie zijn
instellingspecifiek en dat heeft tot gevolg dat de consequenties per
instelling verschillen.
Inholland
Voor Hogeschool Inholland betekent dit het volgende:
– Er wordt een bekostigingssanctie opgelegd. De hoogte daarvan zal ik
baseren op het aantal van 99 (86+13) onrechtmatig verstrekte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 288, nr. 167

3

–

–

diploma’s. Het terug te vorderen bedrag zal nog nader worden
bepaald. Hiermee geef ik uitvoering aan motie 2010–2011, 31 288,
nr. 114 van Van Dijk.
Bij de vier zeer zwakke opleidingen zal vervolgtoezicht blijven
plaatsvinden in verband met de tekortkomingen die in het eindniveau
en de naleving van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) zijn aangetroffen. De inspectie volgt de
verbeteractiviteiten op de voet.
Ik zal de NVAO vragen om mij voor de vier zeer zwakke opleidingen te
adviseren over intrekking van de accreditatie1. De wet geeft mij vanaf
1 januari 2011 deze bevoegdheid. Aan mijn verzoek aan de NVAO ligt
de volgende afweging ten grondslag: enerzijds geeft de inspectie aan
dat sprake is van voortgang en vertrouwen in de aanpak van de
instelling. Bovendien is het duidelijk geworden dat de alternatieve
trajecten inmiddels gestopt zijn. Anderzijds beschrijven de inspectie en
de NVAO een dermate zorgelijke situatie voor alle vier opleidingen dat
ik beoordeling door en advisering van de NVAO over intrekking van de
accreditatie noodzakelijk acht. Eventuele intrekking van de accreditatie
heeft betrekking op alle locaties waar de opleidingen worden gegeven.
De NVAO zal nog voor de zomer de verbeterpotentie van de opleidingen beoordelen zodat hierover vóór de start van het nieuwe studiejaar
helderheid is en uiterlijk begin 2012 een definitief oordeel geven. Om
haar advies te onderbouwen zal de NVAO voor deze opleidingen alle
facetten van het accreditatiekader beoordelen. Ik besluit op basis van
het advies van de NVAO of ik de accreditatie intrek.

Druk op docenten
Uit gesprekken van de inspectie met signaalgevers (en klokkenluiders) is
gebleken dat de interne klokkenluidersregeling bij Inholland op onzorgvuldige wijze is uitgevoerd. Niet de regeling was het probleem maar de
uitvoering ervan. Dit is zorgelijk, omdat het functioneren van vertrouwenspersonen of klokkenkluidersregelingen bij uitstek staat of valt met een
zorgvuldige uitvoering, gegarandeerde vertrouwelijkheid, goed
voorbeeldgedrag van leidinggevenden en integriteit van alle betrokkenen.
Inmiddels is de uitvoering bij Hogeschool Inholland gecorrigeerd.
Rendementsafspraken met individuele docenten waarvan bij één manager
bij MEM sprake was zijn verder niet aangetroffen en worden ook niet
meer gemaakt. Hiermee is uitvoering gegeven aan motie 2010–2011,
31 288, nr. 134 van Van Dijk. Ongewenste druk op personeel en de werking
van klokkenluidersregelingen worden als specifieke aandachtspunten
toegevoegd aan de al voorgenomen verkenning van de inspectie naar de
sociale veiligheid in het hoger onderwijs.
Ingezet verbeterplan Inholland

1
Zowel de Inspectie als de NVAO geeft dit
advies.

De inspectie maakt zich grote zorgen over de aangetroffen situatie, met
name vanuit het perspectief van de afgestudeerden en de huidige
studenten, maar constateert dat Hogeschool Inholland zware maatregelen
heeft getroffen om de tekortkomingen weg te nemen en de kwaliteit te
verbeteren. In het inspectierapport zijn deze verbeteracties beschreven.
Het plan is ambitieus als het gaat om het aantal verbeteracties en de
termijnen waarbinnen deze moeten worden gerealiseerd. In het bijzonder
de scholing van leden van examencommissies en leidinggevenden
onderschrijft de inspectie als een belangrijke en noodzakelijke maatregel,
evenals de aanscherping van de aandacht voor de toetsing en beoordeling van studenten. De uitvoering vergt momenteel veel kracht van de
organisatie. Daarnaast heeft Hogeschool Inholland op 20 april een nieuwe
strategische aanpak openbaar gemaakt. Ik zie dit plan als een goede stap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 288, nr. 167

4

Het laat zien dat de instelling serieus werk wil maken van benodigde
verbeteringen.
Naar aanleiding van het eindrapport van de inspectie heb ik met de
voorzitter van het College van Bestuur van Hogeschool Inholland
indringend gesproken. Ik heb in het bijzonder gevraagd naar de wijze
waarop de instelling de hierdoor getroffen studenten tegemoet zal komen.
Studenten moeten zeker weten dat ze onderwijs krijgen op het niveau dat
ze mogen verwachten van het Nederlandse hoger onderwijs. Inholland
biedt de getroffen studenten aan om op kosten van de hogeschool alsnog
een hbo-waardig getuigschrift te behalen1. Ik ga ervan uit dat deze
studenten gebruik zullen maken van dat aanbod. Mochten er studenten
zijn die hiervan geen gebruik wensen te maken dan kunnen daaraan
consequenties verbonden zijn. Welke consequenties dat zijn is volledig
afhankelijk van de individuele situatie van de betreffende student maar in
potentie kunnen deze studenten hun getuigschrift en graad kwijtraken
indien sprake is van verwijtbaar handelen door de student2. Deze
benadering wordt door het college van bestuur van Inholland onderschreven. Daarnaast zal de instelling aan alle studenten van de als zeer
zwak beoordeelde opleidingen een aanbod voor een summercourse doen.
Zorgelijke opleidingen bij andere Hogescholen
Ook wat betreft de vier instellingen (Hanzehogeschool, Hogeschool
Arnhem Nijmegen, Hogeschool Windesheim en Hogeschool Leiden)
waarvan de inspectie bij een opleiding een zorgelijke situatie beschrijft,
neem ik haar conclusies en aanbevelingen over. Concreet betekent dit het
volgende:
– Vervolgtoezicht door de inspectie bij de betrokken hogescholen in een
handhavingtraject om de tekortkomingen vóór 1 september a.s. weg te
nemen.
– De NVAO gaat onderzoek doen om vast te stellen of afgegeven
diploma’s een hbo- bachelorniveau hebben. Dit is uitermate belangrijk
voor de betrokken studenten. Mocht blijken dat er door onjuist
handelen binnen de instelling ten onrechte getuigschriften zijn
verstrekt en graden zijn verleend, dan zal ik ook hiervoor een bekostigingssanctie treffen – en indien aan de orde – de NVAO vragen mij te
adviseren over intrekking van de accreditatie.
– In drie van de vier gevallen betreft het een alternatief afstudeer- of
toetstraject dat inmiddels is gestopt. Afstudeerwerken die betrokken
zijn bij een van deze trajecten zullen door de NVAO beoordeeld
worden. In één geval betreft het een reguliere opleiding. In het
reguliere accreditatieproces dat deze opleiding momenteel doorloopt,
zullen door de NVAO de aanbevelingen van de inspectie worden
meegenomen. Hierbij zullen onder meer extra eisen worden gesteld
aan de steekproef van afstudeerwerken. Op deze wijze is er snel
duidelijkheid over de borging van het eindniveau van deze opleiding.
1

Uitzondering op dit punt is een enkele
student van wie is vastgesteld dat plagiaat is
gepleegd.
2
In het bestuursrecht is een algemeen
uitgangspunt dat degene die bevoegd is een
besluit te nemen ook bevoegd is dat besluit
weer in te trekken als blijkt dat het eerste
besluit ten onrechte is genomen. Het is dus de
examencommissie die het getuigschrift moet
intrekken. De inspectie of de overheid is
daartoe niet bevoegd. Het intrekken van een
ten onrechte verleende graad is volgens
dezelfde redeneerlijn een bevoegdheid van
het instellingsbestuur.

Verbeteren van de naleving van wet- en regelgeving
Bij de overige hogescholen waarvan bij één opleiding in meer of mindere
mate tekortkomingen in de naleving van de wettelijke bepalingen inzake
toetsing en beoordeling en de bewaking van het eindniveau zijn geconstateerd, is er geen indicatie dat het eindniveau op enigerlei wijze in het
geding is. In alle gevallen dient het instellingsbestuur de tekortkomingen
vóór 1 september 2011 weg te werken. Ook hiervan worden de resultaten
door de inspectie via een instellingsbezoek geverifieerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 288, nr. 167

5

3 Consequenties voor de checks and balances in het stelsel
De kernvraag die de eindrapporten van inspectie en NVAO oproept is:
functioneert het stelsel van kwaliteitsborging nu goed? Het antwoord op
deze vraag is nee, het stelsel functioneert niet goed. Niet alleen gezien de
huidige situatie maar ook gezien de recente geschiedenis waarin
verschillende keren en soms ook in brede zin geconstateerd moest
worden dat in het hbo het naleven van regels en het bieden van kwalitatief goed onderwijs niet is gelukt. In het verleden heeft de overheid de
instellingen de kans gegeven om zich opnieuw te bewijzen. We moeten nu
concluderen dat dit tot onvoldoende borging van de kwaliteit in het hbo
heeft geleid. De vrijheid in het systeem is blijkbaar niet aan iedereen
besteed. De overheid heeft een grondwettelijke verantwoordelijkheid voor
het onderwijs en daarom ben ik van mening dat er nu maatregelen
noodzakelijk zijn.
Met de inspectie ben ik van mening dat de uitkomsten van dit onderzoek
een belangrijke indicatie zijn dat op brede schaal in het bekostigde hbo de
naleving van de wet moet worden verbeterd. De NVAO-commissie die de
kwaliteit van de alternatieve afstudeertrajecten bij Hogeschool Inholland
heeft onderzocht stelt: «als de formele processen in orde zijn – en dit
betekent: goed toepasbaar en functioneel – is de kans groter dat ook de
inhoud en het resultaat aan de maat zijn.» De door de inspectie aangetroffen tekortkomingen vinden hun oorzaak mede in het feit dat deze
formele processen niet op orde zijn, in onzorgvuldig gedrag en in
ondoordacht handelen. De inspectie concludeert dat er geen aanwijzingen
zijn dat medewerkers moedwillig regels hebben geschonden met de
bedoeling daarvan zelf beter te worden. Dit maakt de blootgelegde
zwaktes echter niet minder kwalijk. Tevens deel ik de conclusie van de
inspectie dat met het stelsel van interne en externe kwaliteitsborging op
dit moment onvoldoende gegarandeerd is dat excessen tijdig worden
voorkomen, opgespoord en gecorrigeerd.

1
Het streven is om ook docenten die vanuit
hun praktijkkennis het onderwijs kunnen
verrijken tot masterniveau op te leiden.
2
In het wetenschappelijk onderwijs is er
vanaf de jaren tachtig met succes beleid
gevoerd dat erop gericht was dat docenten
minimaal gepromoveerd zijn. Dit is nu
gemeengoed.

De uitkomsten van de onderzoeken zijn voor mij een bewijs dat de
kwaliteitscultuur in het hbo moet worden versterkt. Een organisatiecultuur
die professionele ontwikkeling van docenten en medewerkers bevordert
en uitnodigt tot een open sfeer waarin tekortkomingen bespreekbaar zijn,
zou situaties die door de inspectie zijn onderzocht in veel mindere mate
toestaan dan nu het geval blijkt. De lat in het hbo zal hoger moeten
worden gelegd. Dit is ook één van de conclusies van de Commissie
Veerman. Hoewel de sector zelf initiatieven heeft ontplooid, zal ik daartoe
de komende maanden ook zelf diverse maatregelen nemen. Docenten
moeten beschikken over de noodzakelijke kennis, inzicht en vaardigheid
op hoog niveau om de taken op het terrein van het onderwijs en van de
examinering te kunnen verzorgen. Je mag van docenten in het hbo
verwachten dat zij minimaal een mastergraad hebben behaald of deze
binnen afzienbare termijn willen behalen. Ik wil daarom dat op termijn
100%1 van de docenten in het hbo een mastergraad heeft of zijn gepromoveerd2. Docenten moeten qua kennis, niveau en vaardigheden voldoende
toegerust zijn op het geven van onderwijs en het verzorgen van examinering. Het wetenschappelijk onderwijs werkt al enige tijd met de
zogenaamde basis- en seniorkwalificaties onderwijs voor hun docenten.
Deze succesvolle aanpak ter verhoging van de onderwijskwaliteit voor
nieuwe en zittende docenten heeft inmiddels een breed draagvlak. In het
HBO zal deze aanpak ook ontwikkeld moeten worden. Ik verwijs hiervoor
naar het Actieplan Leraar 2020- een krachtig beroep! dat binnenkort aan
uw Kamer wordt aangeboden. Ook zal ik met de instellingen nieuwe
meerjarenafspraken maken gericht op het verbeteren van de kwaliteit en
intensiteit van het onderwijs. In de Strategische Agenda voor Hoger
Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap die u eind juni ontvangt, zal ik deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 288, nr. 167

6

maatregelen die gericht zijn op de lange termijn verder uitwerken.
Daarnaast zal de kwaliteitsborging op de korte termijn moeten worden
versterkt en wil ik de gaten in het stelsel zo snel mogelijk dichten. Recente
wetswijzigingen hebben al veel gaten in het stelsel gedicht, namelijk:
– Per 1 september 2010 is de Wet «Versterking besturing» in werking
getreden waarin onder meer de positie van de examencommissie is
versterkt. Dit acht ik van groot belang aangezien de examencommissie
het orgaan is dat de uiteindelijke verantwoordelijkheid heeft voor het
afgeven van het getuigschrift. Ook zijn de wijze waarop de medezeggenschap is vorm gegeven en de rechtsbescherming van studenten
verbeterd, ondermeer doordat de procedure voor klacht- en geschillenafhandeling helder en eenduidig is geregeld. Dit acht ik van belang om
te borgen dat in de toekomst signalen en klachten over de kwaliteit
sneller boven water komen en opgelost worden.
– Het accreditatiestelsel is onlangs aangescherpt. Per 1 januari 2011 is
het nieuwe accreditatiestelsel in werking getreden. Daarin ligt de focus
op inhoud en niveau van de opleiding. Onder meer is vastgelegd dat
geen accreditatie mag worden verleend als het gerealiseerde eindniveau en de deugdelijkheid van beoordeling, toetsing en examinering
van de studenten onvoldoende is. Tevens is een herstelperiode ingevoerd. Tot slot heb ik de bevoegdheid om – na advies van de NVAO –
een verleende accreditatie tussentijds in te trekken. Deze aanscherpingen zijn van belang omdat zij erop gericht zijn om scherpere oordelen
over de kwaliteit van de opleidingen mogelijk te maken.
– Per 1 januari 2011 is de bekostiging van het hoger onderwijs gewijzigd.
In het oude model ontvingen hogescholen het merendeel van hun
onderwijsbekostiging (ca. 60–80%) bij het verlenen van een bachelorgraad. In het model dat vanaf dit jaar is ingevoerd, is dit percentage
verlaagd naar ca. 20%. In de kabinetsreactie op het rapport van de
Commissie-Veerman (Kamerstukken II, 2010/11, 31 288, nr. 150) heb ik
aangegeven dat ik toe wil naar een bekostigingsmodel dat meer op
kwaliteit gericht is en dat prestaties beloont die gerelateerd zijn aan het
profiel van een instelling. In de Strategische Agenda voor hoger
onderwijs, onderzoek en wetenschap die u eind juni ontvangt, zal ik
een voorstel voor een dergelijk bekostigingsmodel uitwerken.

1
Hierbij heb ik de aanbevelingen van de
Onderwijsraad in zijn advies «Een diploma
van waarde» (2010), de adviezen van de
inspectie, alsmede de reactie van de NVAO op
het rapport van de commissie-Dunnewijk
betrokken.
2
Zie onder meer OECD 2007 en Bruegel
policybrief 2007.

De conclusies van de inspectie bevestigen dat maatregelen gericht op het
functioneren van de «checks and balances» in het stelsel en de werking
van het (interne en externe) toezicht op en de borging van de onderwijskwaliteit noodzakelijk zijn. Ik ben niet lichtvaardig tot deze opvatting
gekomen. Tweederde van de studenten in het hoger onderwijs volgt een
hbo-opleiding. De borging van de diplomakwaliteit mag dan ook niet ter
discussie staan.
Het is van belang om alle prikkels en verantwoordelijkheden in het totale
stelsel te overzien en niet slechts onderdelen op mogelijke aanpassingen
te bekijken.
Ik heb hierbij de volgende uitgangspunten gehanteerd1:
– Ik deel het oordeel van de inspectie dat niet alles wat alternatief is,
risicovol of verdacht is. Ik ben voorstander van experimenten en
vernieuwing. Wel geldt als voorwaarde dat deze met voldoende
waarborgen zijn omkleed. Het feit dat de inspectie tijdens haar
onderzoek goede voorbeelden is tegengekomen, toont aan dat dit
goed mogelijk is.
– De mate van autonomie die instellingen in het hoger onderwijs kennen
is groot. Dat is ook de kracht van ons stelsel2. Bij de grote autonomie
die de wet de instellingen biedt, hoort de verantwoordelijkheid en
accountability voor kwaliteit, en de naleving van de voorschriften die
er zijn op het gebied van de niveaubewaking. De instellingen dienen
dit waar te maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 288, nr. 167

7

Dit alles brengt mij tot de volgende maatregelen1:
a) Scherpere accreditatie en grotere rol inspectie
De onderzoeksbevindingen van inspectie en NVAO laten zien dat de
bestaande borgingsmechanismen niet toereikend zijn om de problemen
tijdig te detecteren en aan te pakken. Kwaliteitsproblemen komen niet snel
genoeg aan het licht. De interne kwaliteitszorg van de betrokken instellingen schoot tekort en de externe borgingsmechanismen werden pas
actief nadat er media-aandacht ontstond en op basis daarvan signalen bij
de inspectie binnenkwamen. Toch zijn al deze opleidingen in het recente
verleden geaccrediteerd. Het systeem heeft dus niet gewerkt zoals het zou
moeten. Als kwaliteitsproblemen niet tijdig aan het licht komen, kunnen
studenten ten onrechte een getuigschrift ontvangen.

1
Hierbij heb ik adviezen van Inspectie en
reactie van de NVAO op het rapport van de
commissie-Dunnewijk betrokken.
2
Naast de aanpassingen die hier worden
voorgesteld die wetswijziging of aanpassing
van het accreditatiekader vergen zal de NVAO
ook een aantal aanpassingen doorvoeren in
haar werkwijze. Waaronder:
– De regels rondom steekproeftrekking en
verantwoording van eindwerkstukken worden
aangescherpt.
– De NVAO zal jaarlijks in het kader van haar
eigen kwaliteitszorgstelsel een steekproef van
10 beoordeelde opleidingen opnieuw laten
beoordelen door een eigen panel. Deze extra
check zal het vertrouwen in de kracht en
objectiviteit van het beoordelingsstelsel
moeten versterken.
– De NVAO zal samen met de beoordelingspanels en instellingen good practices inventariseren

Mede op grond van de aanbevelingen van de inspectie en advies van de
NVAO zal ik de volgende aanpassingen in het accreditatiestelsel plegen:
– De universiteiten hebben ervoor gekozen hun opleidingen op een
bepaald terrein gezamenlijk door één commissie te laten beoordelen.
Dat bevordert de scherpte en vergelijkbaarheid van de oordelen en
maakt ook dat de commissie niet afhankelijk is van één instelling. De
hogescholen laten in het algemeen hun opleidingen niet in een
landelijk cluster visiteren. Vanwege de voordelen van het vergelijkenderwijs visiteren wil ik dat dit ook voor het hbo gaat gebeuren.
Hiervoor zal ik de WHW aanpassen. De visitatierapporten zijn
openbaar. Door vergelijkende visitaties zal er een grotere transparantie
ontstaan over de kwaliteit van de opleidingen ten opzichte van elkaar.
– In het verleden stelden instellingen zelf hun visitatiecommissie samen.
Per 1 januari van dit jaar benoemen de instellingen de commissies nog
wel zelf maar moet de NVAO de samenstelling goedkeuren. Ook zijn in
het nieuwe accreditatiekader scherpe eisen met betrekking tot
deskundigheid en onafhankelijkheid van de commissieleden opgenomen. In de afgelopen periode is echter gebleken dat de werkwijze en
kwaliteit van commissies en Visiterende en Beoordelende instanties
(VBI) aanzienlijk kunnen verschillen. Ik wil daarom nu een stap verder
gaan om onafhankelijkheid en deskundigheid van de commissies te
garanderen. De NVAO zal de panels gaan benoemen. Ik zal hiervoor de
WHW aanpassen.
– Het gerealiseerde eindniveau en de wijze van examinering zijn op dit
moment samen één beoordelingscriterium. Gelet op het zwaarwegende belang van elk van beide onderwerpen ga ik tussen deze twee
aspecten een duidelijke scheiding aanbrengen. Hierdoor wordt
duidelijk dat een opleiding zowel qua examinering als wat betreft het
gerealiseerde eindniveau voldoende moet zijn om geaccrediteerd te
worden. Hiermee neem ik het advies van de inspectie op dit punt over.
Dit zorgt ervoor dat het niet meer zo kan zijn dat twijfels over het
gerealiseerde eindniveau bij de beoordeling zonder consequenties
blijven. Hiervoor zal ik de WHW aanpassen.
– Met het oog op de beoordeling van de kwaliteit van afstudeerwerken
moet gegarandeerd zijn dat de visitatiecommissie in onafhankelijkheid
de te beoordelen werkstukken kiest. In het nieuwe accreditatiekader
zijn op dit punt al duidelijke voorschriften opgenomen. De visitatiecommissie maakt zelf een selectie uit een door de opleiding opgestelde complete overzichtslijst. Het accreditatiekader wordt op dit punt
zodanig aangescherpt dat de steekproef representatief moet zijn voor
de gehele opleiding en een aanzienlijke hoeveelheid «zesjes» bevat.2 In
het oude accreditatiestelsel heeft de NVAO geen dwingende voorschriften gegeven voor de selectie van de te beoordelen werkstukken.
Gebleken is dat voor desbetreffende opleidingen de bekeken werkstukken niet representatief waren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 288, nr. 167

8

–

Verder acht ik het van belang dat visitatiecommissies als onderdeel
van hun beoordeling van de opleiding om een concreet beeld te
vormen van het gehanteerde didactische model, colleges dan wel
andere onderwijsactiviteiten zullen bijwonen om in de praktijk te
ervaren hoe er onderwijs wordt gegeven. Ook op dit punt zal het
accreditatiekader aangescherpt worden.
– Een toets nieuwe opleiding is gebaseerd op (papieren) plannen en niet
op bewezen resultaten. Er kan dan onzekerheid zijn over realisatie van
de plannen. De geldigheidsduur van de toets nieuwe opleiding wordt
daarom beperkt. De maximale termijn van zes jaar wordt alleen
toegekend als sprake is van verdiend vertrouwen in de kwaliteitszorg
van de betrokken instelling. Ook hiervoor zal ik de WHW aanpassen.
De taak van de NVAO en de werking van accreditatie zijn nauw
omschreven in de wet. In dit verband is van belang te weten dat de
accreditatie altijd wordt verleend voor een periode van zes jaar. De NVAO
heeft noch de opdracht noch de instrumenten om gedurende die periode
toe te zien op de kwaliteit. De taak van de inspectie is een andere dan die
van de NVAO. Behoudens incidenteel onderzoek naar aanleiding van
signalen, behoort het niet tot de taak van de inspectie om systematisch
toe te zien op de kwaliteit van het hoger onderwijs. Als zich kwaliteitsproblemen voordoen en de interne kwaliteitszorg van de instelling faalt in de
periode tussen twee accreditaties, is er geen systematisch functionerend,
extern mechanisme om die problemen tijdig te ontdekken.
Ik wil dat gat dichten en de inspectie een grotere rol geven en het toezicht
op het stelsel van accreditatie versterken. Het nieuwe toezicht van de
inspectie zal gebaseerd zijn op factoren die een risico opleveren voor de
kwaliteit van het onderwijs en het verlenen van graden in de periode
tussen twee accreditaties in. Bij geconstateerde risico’s zal nader
onderzoek bij de instelling worden ingesteld. Dat onderzoek heeft
betrekking op de wettelijke waarborgen voor de kwaliteit van het
onderwijs en de diploma’s, zoals het onderwijs- en examenreglement, de
examencommissies, de interne kwaliteitszorg en de werking van de
medezeggenschap. Ook signalen van studenten kunnen aanleiding zijn
voor nader onderzoek.
Consequenties van het inspectietoezicht (deze zullen openbaar worden
gemaakt) kunnen zijn:
– Onderzoek levert vragen op voor de eerstvolgende accreditatieronde.
– Onderzoek zet aan tot verbeteractie; bij ernstige twijfel zal daarover
door de instelling aan de inspectie gerapporteerd moeten worden.
– Zo nodig kan de instelling worden aangemeld bij mij met het oog op
de start van de procedure intrekking accreditatie, toets nieuwe
opleiding of instellingstoets kwaliteitszorg.
– Bij niet naleven van wet- en regelgeving kunnen bekostigingssancties
worden getroffen.
1
De inspectie ziet er nu op toe dat het hoger
onderwijs de wet naleeft als het gaat om het
verzorgen van onderwijs, het toepassen van
de vooropleidingseisen bij toelating van
studenten, het afnemen van examens en
promoties en het uitreiken van diploma’s. Dit
gebeurt bijvoorbeeld door de uitvoering van
een bepaald onderdeel van de wet te
onderzoeken of door incidenteel een
hogeschool of universiteit door te lichten,
bijvoorbeeld na meldingen over wetsovertredingen. Ook onderzoekt de inspectie op welke
manier de besturen en raden van toezicht
ervoor zorgen dat de wetten zorgvuldig
worden uitgevoerd. Daarnaast onderzoekt de
inspectie specifieke aspecten van het hoger
onderwijs. Dit gebeurt meestal op verzoek van
de minister.

Deze nieuwe vorm van toezicht is proactief, risicogericht en proportioneel
van aard. In eerste instantie heeft het onderzoek de vorm van deskresearch. Risico’s worden bepaald aan de hand van beschikbare gegevens
en indicatoren zoals onderwijsrendement (zowel zeer hoge als zeer lage
scores vragen aandacht), studenten- en medewerkerstevredenheid.
Omvang en spreiding van opleidingen over vestigingen, de «leeftijd» van
een opleiding en grote schommelingen in studentenaantallen en
rendementen kunnen evenzeer betekenisvol zijn. Op grond van een brede
scan wordt bepaald of en zo ja, bij welke instelling of opleiding nader
onderzoek ter plekke nodig is. In afwijking van de andere onderwijssectoren heeft de inspectie thans op dit punt minder bevoegdheden in het
hoger onderwijs1. Met het oog op deze rol zal de Wet op het onderwijstoezicht worden gewijzigd. Tot die tijd kan de inspectie maximaal gebruik
maken van haar reeds bestaande bevoegdheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 288, nr. 167

9

De inspectie stelt (net als in andere sectoren na overleg met het veld)
toezichtskaders vast voor het bovenbedoeld onderzoek naar waarborgen
voor de kwaliteit van het diploma, en voor het toezicht op het accreditatiestelsel. Bij het toezichtkader voor het stelseltoezicht op de accreditatie
hoort een samenwerkingsafspraak met de NVAO. Inspectie en NVAO
moeten complementair werken zodat de totale toezicht- en accreditatielast
voor het hoger onderwijs niet of slechts beperkt toeneemt en het
volledige stelsel wordt versterkt, terwijl dubbel werk wordt voorkomen.
b) Verbeteren van Toetsing en examinering
De inspectie concludeert dat de regels om examinering en toetsing te
borgen onvoldoende worden nageleefd en onvoldoende zijn geborgd. De
formele regels zijn er wel, maar er is onvoldoende discipline en men is
zich onvoldoende bewust van zijn rol en verantwoordelijkheid. Ik vind dat
het eigenaarschap met betrekking tot examinering en toetsing onvoldoende tot stand komt. Dat betekent dat instellingen de komende jaren
stevig moeten investeren in kennisbases per opleiding, in de gezaghebbende positie van een onafhankelijke examencommissie, het verbeteren
van de praktijk van toetsing en de naleving van de wettelijke regels.
Met de Wet versterking besturing die per 1 september 2010 in werking is
getreden, zijn – zoals hiervoor ook al is aangegeven – belangrijke stappen
gezet om de onafhankelijkheid en deskundigheid van de examencommissie te versterken. Ten tijde van dit onderzoek liep al een onderzoek
van de inspectie naar (ver)korte trajecten en eerder is al aangekondigd dat
de inspectie dit jaar een vervolgonderzoek start naar de erkenning van
verworven competenties (EVC). In aanvulling hierop neem ik maatregelen
die het gehele proces van examinering binnen de instellingen verder
moeten versterken.
1) Herwaarderen eindtermen en verbeteren van de praktijk van toetsing
Er zijn in het hbo 1200 bacheloropleidingen. Soms zeer kleine opleidingen
die naast elkaar bestaan of vergelijkbare opleidingen die onder verschillende naamgeving worden aangeboden. Ik wil dat het aantal opleidingen
afneemt en dat er meer bredere bacheloropleidingen ontstaan. Per sector
zal komende jaren een doorlichting van het onderwijs moeten plaatsvinden. Deze doorlichtingen moeten gericht zijn op het tot stand brengen
van grotere transparantie en vermindering van het aantal bacheloropleidingen. Op deze wijze kan weer bij alle opleidingen voldaan worden aan
kwaliteitseisen, levensvatbaarheid en afstemming met het afnemend veld.
Tevens zal dit bijdragen aan grotere transparantie van het opleidingenaanbod voor studenten en werkgevers. Ik zal verder bevorderen dat er per
opleiding voor de student betere informatie beschikbaar komt over de
arbeidsmarktsituatie voor afgestudeerden. Dit betreft in elk geval
informatie over het startsalaris en het percentage afgestudeerden dat
werk vindt op niveau1. In de Strategische Agenda voor Hoger Onderwijs,
Onderzoek en Wetenschap die u eind juni ontvangt, zal ik dit verder
uitwerken.

1
Deze informatie is momenteel grotendeels
ook al beschikbaar. Bijvoorbeeld via de
keuzegids van CHOI.

Uitgangspunt bij elke bacheloropleiding is dat de student en de
maatschappij als geheel er op moet kunnen vertrouwen dat de externe
legitimatie van het diploma is geborgd. Volstrekt helder moet zijn wat de
student moet kunnen en kennen aan het einde van de studieloopbaan. Op
dit moment worden in het hbo per sector de eindtermen beschreven in
landelijke opleidingsprofielen of domeinprofielen. In deze profielen
hebben de hbo-instellingen per opleiding of domein in overleg met het
werkveld landelijke generieke en specifieke competenties geformuleerd.
Dit wordt zeer verschillend opgepakt en biedt onvoldoende houvast en
richting voor een opleiding. De lerarenopleidingen zijn al langer bezig om
samen de vereiste vakkennis die van de afgestudeerde minimaal mag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 288, nr. 167

10

worden verwacht, vast te leggen in kennisbases. Zij baseren zich daarbij
onder meer op de wettelijk vastgestelde bekwaamheidseisen voor leraren.
In aansluiting daarop worden (digitale) landelijke toetsen ontwikkeld. Deze
kennisbases en -toetsen garanderen de vakinhoudelijke basiskwaliteit van
de lerarenopleidingen en gaan in veel gevallen dus verder dan de tot nu
toe ontwikkelde domeinprofielen voor deze sector. Deze kennisbases
fungeren in de toekomst als referentie bij de accreditatie. Ik wil dat deze
aanpak als eerstvolgende stap in het hele hbo wordt toegepast.
Toetsing en examinering zijn een vak apart1. De praktijk van toetsing moet
worden versterkt. Ik wil dat aan het einde van de kabinetsperiode elke
opleiding ervoor zorgt dat de opleiding extern is gevalideerd door gebruik
te maken van externe beoordelaars en vormen van landelijke toetsing op
de kernvakken. In de strategische agenda voor Hoger Onderwijs,
Onderzoek en Wetenschap die u eind juni ontvangt, zal ik in een bredere
context terugkomen op (verplichte) landelijke toetsing van kennisbases.
Bij de lerarenopleidingen wordt deze slag al gemaakt. Ik zie bij instellingen
goede voorbeelden van toetsing die het lerend vermogen versterken van
zowel studenten als docenten. Hierbij denk ik bijvoorbeeld aan de
voortgangstoetsing, die een aantal medische faculteiten hanteert. Zij
stellen gezamenlijk deze voortgangstoets op en nemen deze drie maal per
jaar af. Hiermee kan de voortgang per student en per instelling worden
gevolgd en onderling worden vergeleken. Dit biedt instellingen de
mogelijkheid om gedurende het collegejaar de toegevoegde waarde van
het gegeven onderwijs te kunnen meten en hierdoor heeft men een
middel in handen waarmee men de kwaliteit van het eigen gegeven
onderwijs kan verbeteren. Ik verwacht dat alle opleidingen kennisbases
ontwikkelen en dat per opleiding voor kernvakken vormen van landelijke
toetsing of betrokkenheid van externe examinatoren worden toegepast.
Ik zal middelen beschikbaar stellen voor het faciliteren van netwerken van
examinatoren die bij andere instellingen als externe deskundige optreden.
Tevens zal ik initiatieven op het gebied van landelijke toetsing stimuleren.
Ik stel hiervoor in de periode 2011–2015 in totaal € 8 mln. beschikbaar.

1

Toetsing; een vak apart, ISO, juni 2009.
Algemeen deel van de toelichting op de wet:
Hoofdstuk 5.1. Examencommissies.
3
Handreiking Geslaagd! HBO-raad, februari
2011.
4
Boekhouder of wakend oog, onderzoek
Inspectie van het Onderwijs naar functioneren
examencommissies, 2009.
2

2) Onafhankelijkheid examencommissie
Er dient een onafhankelijke én deskundige examencommissie te zijn die
garant kan staan voor het eindniveau van de afgestudeerden. In het
algemeen deel van de toelichting op de Wet Versterking besturing2 is
opgenomen dat het aan te bevelen is om gebruik te maken van externe
deskundigen en niet aan te bevelen is dat personen met een managementfunctie, die een financiële verantwoordelijkheid binnen de instelling
dragen, zitting hebben in de examencommissie. De onafhankelijkheid en
transparantie kunnen daarmee in het geding komen. De handreiking van
de HBO-raad voor examencommissies gaat verder en sluit het zelfs uit3.
Het belang hiervan wordt door dit onderzoek van de inspectie nog eens
benadrukt. Daarnaast kan het aantrekken van externe deskundigen de
externe legitimiteit met betrekking tot toetsing en examinering vergroten.
Ik zal dan ook bij wet regelen dat het uitgesloten is dat personen met een
managementfunctie die financiële verantwoordelijkheid dragen binnen de
instelling zitting nemen in de examencommissie en dat bij elke examencommissie een externe deskundige lid is.
De examencommissieleden moeten daarnaast voor hun gezaghebbende
rol en positie goed zijn toegerust4. De inspectie zal de invoering van de
Wet Versterking besturing in de praktijk de komende jaren monitoren en
daarbij specifiek nagaan of instellingen de examencommissie en
examinatoren voldoende in de gelegenheid stellen zich te professionaliseren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 288, nr. 167

11

c) Versterken governance
Uit het eindrapport van de inspectie naar Hogeschool Inholland is
gebleken dat het interne toezicht op de verschillende niveaus onvoldoende heeft gefunctioneerd waardoor de geconstateerde tekortkomingen niet tijdig zijn gedetecteerd. Ik heb de Kamer toegezegd te
onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor een ultieme bevoegdheid
om te kunnen ingrijpen op het niveau van het bestuur van een instelling,
indien er gerede twijfel bestaat over de bestuurbaarheid van de instelling.
Op dit moment staat een in zwaarte toenemend instrumentarium ter
beschikking dat begint met een bestuurlijk gesprek en via diverse stappen
waaronder «naming and shaming» ten slotte kan leiden tot handhaving
van wetgeving door middel van bekostigingssancties. Het ontbreekt de
overheid aan een instrument om op het niveau van het bestuur van de
instelling gericht te kunnen ingrijpen.
Ik ben van mening dat de overheid wel over een dergelijke ultieme
bevoegdheid zou moeten beschikken. Hiermee geef ik uitvoering aan
eerdere toezeggingen alsmede aan motie 2010–2011, 32 500 VIII, nr. 69.
Als geen van de interventies heeft gewerkt, zou de minister bij wijze van
ultimum remedium de bevoegdheid moeten hebben een aanwijzing te
geven die tot het gewenste effect moet kunnen leiden. In het primair en
voortgezet onderwijs bestaat een vergelijkbare mogelijkheid al.
De aanwijzingsbevoegdheid die ik in de WHW zou willen opnemen, heeft
als kernelementen:
a. de aanwijzingsbevoegdheid richt zich op de raad van toezicht. De
minister moet een aanwijzing kunnen geven als hij met betrekking tot
de uitvoering van wettelijke regels ernstige tekortkomingen constateert.
b. van ernstige tekortkomingen is sprake indien geconstateerd wordt
dat zij negatieve consequenties hebben op stelselniveau (nadelige
effecten voor, negatieve uitstraling naar het stelsel).
c. bij ernstige tekortkomingen is sprake van wanbeheer waaronder
begrepen:
– financieel wanbeheer;
– ongerechtvaardigde verrijking;
– onrechtmatig handelen
Indien een aanwijzing niet wordt opgevolgd, is dat een overtreding van de
bekostigingsvoorwaarden en kan een bekostigingssanctie worden
getroffen. De mogelijkheden om een bekostigingssanctie te treffen,
worden hiermee uitgebreid.
d) Positie van de student: Versterken medezeggenschap
Een belangrijk onderdeel van de checks and balances in het stelsel is een
goede medezeggenschap. Ik verwacht van de hbo-instellingen dat zij naar
aanleiding van de inspectieonderzoeken het gesprek aangaan met hun
huidige studenten over de kwaliteit binnen de opleidingen. Een stevige
interne kwaliteitszorg komt ondermeer tot stand door een kritische
medezeggenschap. Studenten, docenten en instellingen moeten samen
afspraken maken om medezeggenschap tot een kwaliteitsinstrument te
maken. Deze hele situatie maakt, terecht, veel los bij studenten en hun
zorgen moeten door de instellingen worden gehoord.
Het functioneren van de medezeggenschap op stelselniveau is het
afgelopen jaar ook onderwerp van overleg met instellingen en studentenorganisaties geweest. In dat overleg zijn belemmeringen en oplossingen
geïnventariseerd. Ook heeft de inspectie onderzoek uitgevoerd naar het
functioneren van opleidingscommissies. Op basis hiervan wil ik dat in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 288, nr. 167

12

taken van de opleidingscommissie meer nadruk wordt gelegd op de taak
om de kwaliteit van de opleiding te bevorderen.
Ik ben van mening dat met de Wet versterking besturing, die op
1 september 2010 in werking is getreden, een evenwichtige medezeggenschapsstructuur is vormgegeven. Het functioneren van de medezeggenschap in de praktijk is echter cruciaal. Er moet geïnvesteerd worden in een
verbetering van de cultuur; de formele positie is sinds de invoering van de
Wet versterking besturing op orde.
Het is belangrijk dat indien sprake is van een wanprestatie bij een
instelling studenten in aanmerking kunnen komen voor een schadevergoeding respectievelijk de mogelijkheid krijgen alsnog een volwaardig
getuigschrift te behalen als henzelf terzake niets te verwijten valt. Op
grond van het reguliere recht (BW/Awb) bestaan er mogelijkheden voor
schadevergoeding voor de student als de instelling haar verplichtingen
niet nakomt en daarmee een wanprestatie of een onrechtmatige daad
pleegt. Het gaat dan om zaken waarbij de student terechte verwachtingen
koestert wat betreft de feitelijke verzorging van het onderwijs. Wat de
student mag verwachten dient de instelling duidelijk te maken in de
onderwijs- en examenregelingen. Als er zich een dergelijke situatie
voordoet (zoals nu in geval van Inholland) dan dient de instelling de
kosten te dragen voor het opleidingsaanbod om alsnog een getuigschrift
van het juiste niveau te behalen.
Tot slot
Het wetsvoorstel met de verschillende maatregelen zal ik uiterlijk in het
voorjaar van 2012 aan uw Kamer doen toekomen.
De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
H. Zijlstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 288, nr. 167

13