6
Vragenuur
Vragen�van�het�lid�Van�Tongeren�aan�de�minister�van�Economische�Zaken�over�het�uitbreiden�van�de�gasboringen
onder�de�Waddenzee.

Mevrouw�Van�Tongeren�(GroenLinks):
Voorzitter.�Iedereen�in�Nederland�is�weleens�in�het�Waddengebied�geweest.�We�vinden�de�natuur�daar�allemaal
fantastisch.�Zelfs�met�dit�weer�kan�men�daar�heerlijk�uitwaaien.�Het�is�een�gebied�om�trots�op�te�zijn.�Het�is�ook
werelderfgoed.�Ik�zie�echter�een�minister�voor�mij�met�zijn
hand�aan�de�gaskraan,�die�hij�open,�open�en�almaar�open
draait.
In�Groningen�is�een�discussie�gaande�over�de�gaswinning.�De�verontwaardiging�over�de�gaswinning�is�daar
enorm�groot.�Nu�wordt�naast�Groningen�ook�de�Waddenzee�een�wingewest.�De�bodemdaling�in�de�Waddenzee�is
niet�met�exacte�wetenschap�te�bepalen.�Er�is�heel�zorgvuldig�naar�gekeken,�er�zijn�afspraken�over�gemaakt�met
de�milieuorganisatie,�maar�nu�blijkt�dat�er�een�overschrijding�heeft�plaatsgevonden.�De�minister�zegt�echter�niet:
er�heeft�een�overschrijding�plaatsgevonden�en�dat�moet
rechtgezet�worden.�Hij�accepteert�de�overschrijding�en
daarbovenop�staat�hij�de�mogelijkheid�toe�om�nog�meer
gas�te�winnen.�Ik�vraag�de�minister�of�het�klopt�dat�zowel�de�gesaneerde�overschrijding�aan�de�orde�is�als�een
extra�mogelijkheid�om�gas�te�winnen.�Wat�is�de�timing?
Waarom�moet�er�juist�nu�meer�gas�worden�gewonnen
daar?�De�gasprijzen�zijn�op�dit�moment�helemaal�niet�zo
hoog.�De�Staat�heeft�misschien�een�groot�probleem�met
inkomsten,�maar�gas�onder�de�grond�is�beter�dan�geld
op�de�bank.�Hoe�geloofwaardig�denkt�de�minister�dat�zijn
belofte�is�aan�de�mensen�in�Noord-Nederland?�Hij�zegt
nu�dat�als�de�bodemdaling�iets�verder�gaat,�er�wordt�gestopt.�Niet�al�te�lang�geleden�zei�zijn�eigen�onafhankelijke
inspectie�dat�de�gaswinning�zo�snel�mogelijk�met�zoveel
minder�als�mogelijk�moest�worden�teruggebracht.�De�reactie�van�de�minister�daarop�was:�dat�kunnen�wij�op�dit
moment�financieel�gewoon�even�niet�hebben.
Ik�heb�verder�nog�wat�vragen�over�dat�akkoord.�De�minister�komt�dat�akkoord�met�de�milieuorganisaties�aan
twee�kanten�niet�na:�er�wordt�meer�gewonnen�en�er�gaat
geen�extra�geld�naar�het�Waddenfonds.�Er�gaat�zelfs�minder�geld�naar�het�Waddenfonds.�Daaruit�worden�ook�andere�kosten�gedekt.�Kan�de�minister�uitleggen�hoe�hij�een
deal�kan�sluiten�die�hij�vervolgens�op�alle�vlakken�niet�nakomt?

gen.�Er�zijn�dus�veel�putten�op�veel�velden�in�het�land�verspreid.
Laten�wij�even�vaststellen�waarover�het�nu�gaat.�Het
gaat�over�vijf�winningsgebieden�–�één�vanuit�Ameland�en
één�vanuit�het�vasteland�–�rond�de�Waddenzee�waarbij�er
gas�onder�de�Waddenzee�wordt�weggehaald.�De�hoeveelheid�gas�die�wordt�weggehaald,�is�ongeveer�2�miljard�m2
per�jaar.�Uit�het�Groningenveld�wordt�ongeveer�50�miljard
m2�per�jaar�gehaald.�Het�gaat�dus�om�een�kleine�hoeveelheid.
Het�is�niet�zo�dat�de�Waddenzee�plotseling�een�wingewest�is�geworden.�Al�sinds�1986�wordt�daar�aardgas�gewonnen.�Wij�hebben�ons�precies�gehouden�aan�de�regels.�Die�regels�houden�in�dat�het�aardgas�gewonnen
mag�worden�volgens�een�winningsplan.�Dat�winningsplan
mag�met�maximaal�20%�overschreden�worden.�Het�is�nog
niet�met�meer�dan�20%�overschreden,�maar�dat�zit�er�wel
aan�te�komen.�Daarom�is�er�een�gewijzigd�winningsplan
ingediend.�Dat�is�twee�jaar�geleden�gebeurd.�Vervolgens
is�daarover�een�jaar�geleden�een�positief�advies�gekomen
van�het�Staatstoezicht�op�de�Mijnen.�Recentelijk,�vorige
week,�heb�ik�daarvoor�een�vergunning�afgegeven.�Die
vergunning�had�in�ontwerp�al�ter�inzage�gelegen.�Mensen
hebben�daarop�gereageerd.�Mensen�die�op�de�ontwerpvergunning�hebben�gereageerd,�kunnen�nu�alsnog�bij�de
Raad�van�State�in�beroep�gaan,�omdat�de�vergunning�opnieuw�ter�inzage�komt�te�liggen.�De�procedure�is�dus�al
twee�jaar�gaande.�De�aardgaswinning�in�het�gebied�is�al
vanaf�1986�gaande.�De�hoeveelheid�waarover�het�gaat�in
het�gebied�is�1/25�van�wat�we�per�jaar�uit�het�Groningenveld�halen.
Gevraagd�is�hoe�geloofwaardig�wij�zijn�als�we�zeggen
dat�we�de�natuureffecten�van�de�aardgaswinning�goed
in�de�gaten�houden.�Wij�zijn�zeer�geloofwaardig.�Er�mag
maximaal�maar�6�mm�bodemdaling�per�jaar�plaatsvinden,�maar�in�het�wad�vinden�we�op�dit�moment�geen�bodemdaling,�maar�zelfs�een�heel�kleine�bodemstijging.�Dat
wordt�allemaal�van�jaar�tot�jaar�bijgehouden.�De�NAM
monitort�dat.�Een�aparte�auditcommissie�controleert�vervolgens�de�bevindingen�van�de�NAM. Daarna�gaat�het
naar�het�Staatstoezicht�op�de�Mijnen,�dat�dan�weer�met
een�advies�komt.�Het�blijkt�dus�dat�waar�mogelijk�al�sprake�zou�zijn�van�een�heel�lichte�daling�in�dat�gebied,�dit
meer�dan�goed�wordt�gemaakt�door�het�zand�dat�tussen
de�Waddeneilanden�de�Waddenzee�instroomt.�Ik�denk�dus
dat�sprake�is�van�een�zorgvuldige�procedure�en�het�goed
opvangen�van�mogelijke�natuureffecten.

Minister�Kamp:
Voorzitter.�Begrijpelijk�dat�mevrouw�Van�Tongeren�over
deze�materie�begint.�Er�is�nogal�wat�te�doen�over�de�gaswinning�in�het�noorden�van�het�land.�Behalve�het�Groningenveld�zijn�er�nog�175�tot�180�andere�velden.�Daar�is�natuurlijk�voortdurend�wat�aan�de�gang.�Soms�is�er�een�veld
leeg�en�soms�komt�er�een�nieuw�veld�bij.�Soms�wordt
er�ook�een�extra�put�geslagen.�Per�veld�zijn�er�meerdere
putten,�variërend�van�één�of�twee�per�veld�tot�acht�of�ne-

Mevrouw�Van�Tongeren�(GroenLinks):
Ik�hoor�de�minister�eigenlijk�zeggen�dat�het�maar�om�een
klein�beetje�gas�gaat,�dat�men�niet�zo�moeilijk�moet�doen
en�dat�er�goed�moet�worden�opgelet.�Er�is�echter�ook�een
akkoord�gesloten�met�milieuorganisaties,�waarin�heel�heldere�kaders�zijn�neergelegd,�zowel�voor�de�besteding�van
het�geld�en�de�hoeveelheid�geld�als�voor�de�bodemdaling.�Daar�hoor�ik�de�minister�niets�over�zeggen�qua�geloofwaardigheid�en�betrouwbaarheid.�Vervolgens�zei�zijn
eigen�inspectie�in�Groningen�dat�zo�snel�mogelijk�zo�veel
minder�mogelijk�gas�moet�worden�gewonnen.�Stel�dat�er
nu�wel�een�overschrijding�is.�Hoe�geloofwaardig�is�de�minister�dan?�Gaat�hij�voor�de�Wadden�dan�wel�zeggen�dat
de�kraan�dicht�kan?�Waarom�zou�er�nu,�op�dit�moment,
meer�gas�moeten�worden�gewonnen?�Ik�zei�het�al:�gas
onder�de�grond�is�op�dit�moment�misschien�wel�beter�dan
geld�op�de�bank.

Tweede�Kamer

26 maart 2013
TK�66

Vragenuur

66-6-11

Kamp
Minister�Kamp:
Wij�winnen�dat�gas�omdat�we�het�anders�koud�hebben.
Het�is�hartstikke�koud,�dus�als�we�het�aardgas�niet�hadden,�zou�het�in�huis�net�zo�erg�zijn�als�buiten.�We�moeten
dus�heel�blij�zijn�dat�we�dat�gas�hebben�en�dat�we�het�op
een�verantwoorde�manier�winnen.�In�het�gebied�van�de
Waddenzee�is�sprake�van�een�zeer�verantwoorde�winning,
omdat�daar�de�afgelopen�decennia�één�kleine�aardbeving
is�geweest�van�1,8�op�de�schaal�van�Richter.�Beneden�de
2,5�kun�je�het�niet�of�nauwelijks�voelen.�Wat�aardbevingen�betreft�is�er�in�dat�gebied�dus�geen�risico.�Althans,�we
nemen�op�dit�moment�geen�risico�waar.�Er�zijn�ook�geen
verwachtingen�dat�er�in�de�nabije�toekomst�wijzigingen
zullen�zijn.�Wij�houden�ons�precies�aan�het�akkoord.�We
hebben�het�zogenaamde�"hand�aan�de�kraan"-principe,
maar�als�nu�blijkt�dat�er�geen�sprake�is�van�bodemdaling,
is�er�ook�geen�reden�om�de�kraan�dicht�te�draaien.�Ik�denk
dus�dat�de�afspraken�die�zijn�gemaakt,�ook�over�het�fonds
en�wat�daarmee�samenhangt,�allemaal�keurig�worden�nagekomen.�Ik�sta�er�ook�garant�voor�dat�dit�zo�blijft.
Mevrouw�Van�Tongeren�(GroenLinks):
Ik�vraag�dan�voor�de�derde�keer�hoe�het�kan�dat�het�bedrag�voor�het�Waddenfonds�naar�beneden�toe�is�bijgesteld�en�dat�uit�het�Waddenfonds�een�tekort�op�VROM�is
aangevuld,�waarmee�kokkelvissers�zijn�uitgekocht.�Als
er�meer�gewonnen�wordt,�zou�je�verwachten�dat�er�ook
meer�geld�het�Waddenfonds�in�gaat.�Ik�ben�blij�om�de�minister�te�horen�zeggen�dat�alle�afspraken�netjes�worden
nagekomen.�Ik�roep�hem�graag�op�om�dat�dan�ook�aan
beide�kanten�te�doen.�Er�was�een�onafhankelijke�expert,
een�oud�NAM'er,�die�zich�afvroeg�of�de�gegevens�wel
klopten.�Er�is�eerder�door�de�NAM�gezegd�dat�er�geen�gevaar�is�voor�een�aardbeving.�In�Groningen,�in�Noord-Nederland,�komt�dat�niet�al�te�geloofwaardig�over.�Dus�ook
inzake�de�vraag�of�er�geen�aardbevingen�komen�en�of�de
bodemdaling�wel�klopt,�roept�mijn�fractie�de�minister�op
om�veel�beter�te�monitoren.�De�geloofwaardigheid�van
de�minister,�van�de�NAM�en�van�het�Staatstoezicht�op�de
Mijnen�staat�op�het�spel.�Wij�mogen�met�zo'n�fantastisch,
uniek�natuurgebied�niet�dit�soort�experimenten�en�spellen
uithalen.
Minister�Kamp:
Het�gaat�er�dus�om�dat�een�daling�van�6�mm�per�jaar
mag.�Er�is�echter�geen�sprake�van�daling�in�het�wad,�vanwege�het�zand�dat�weer�instroomt.�Zoals�verwacht�is
sprake�van�een�kleine�stijging.�Op�dat�punt�is�er�dus�geen
probleem�dat�moet�worden�opgelost.�Verder�ben�ik�heel
graag�bereid�om�de�Kamer�inzicht�te�geven�in�de�plussen
en�minnen�van�het�Waddenfonds�en�de�verwachtingen
voor�de�komende�jaren.�Die�informatie�krijgt�de�Kamer�zo
spoedig�mogelijk.�Hebben�we�zicht�op�aardbevingen?�We
kunnen�daarover�speculeren,�maar�als�er�als�gevolg�van
de�winningen�al�decennia�geen�aardbevingen�zijn�rond�de
Waddenzee,�op�één�na,�namelijk�een�aardbeving�van�acht
jaar�geleden�die�niet�of�nauwelijks�gevoeld�is,�dan�moeten
we�het�probleem�ook�niet�groter�maken�dan�het�is.
De�heer�Jan�Vos�(PvdA):
Ik�wil�de�minister�bedanken�voor�de�antwoorden�op�de
vragen.�Ik�heb�nog�een�vraag.�De�minister�heeft�zelf�meerdere�malen�in�het�debat�over�Groningen�gesteld�dat�het
iets�verder�dichtdraaien�van�de�kraan�volgens�het�"hand
aan�de�kraan"-principe�niet�veel�effect�heeft�op�de�bevingskans�in�Groningen.�Als�ik�deze�parallel�doortrek�naar

Tweede�Kamer

Vragenuur

de�Waddenzee�–�ik�vind�overigens�dat�we�de�natuur�hier
voorop�moeten�stellen�–�vraag�ik�me�af�of�we�daar�niet
tegen�een�soortgelijk�scenario�aanlopen,�temeer�daar�de
Commissie�voor�de�m.e.r.�in�haar�advies�over�de�winning
in�2012�het�volgende�heeft�geschreven:�"Indien�in�de�toekomst�de�daadwerkelijke�gaswinning�de�prognose�significant�blijft�overschrijden,�neemt�de�voorspellende�waarde
van�modellen�over�de�toekomstige�bodemdalingsnelheid
sterk�af."�We�weten�dus�ook�in�dit�geval�niet�precies�wat�er
gaat�gebeuren.�Er�lopen�nu�elf�onderzoeken.�Zouden�we
die�niet�beter�afwachten?
Minister�Kamp:
In�dit�geval�gaat�het�niet�om�aardbevingen�maar�om�bodemdaling�die�zich�in�het�wad�zelf�niet�voordoet.�De�waarde�van�het�model?�Ik�werk�niet�met�een�model.�Ieder�jaar
kijkt�de�NAM�hoe�het�precies�gaat:�is�er�wel�of�niet�sprake�van�bodemdaling?�Als�er�geen�sprake�van�bodemdaling�is,�is�dat�zo.�De�NAM�kan�dat�zeggen.�Dat�vind�ik�al
belangrijk,�maar�het�wordt�ook�nog�eens�gecontroleerd
door�een�auditcommissie,�een�onderdeel�van�de�Commissie�voor�de�m.e.r.�Daarna�gaat�het�nog�naar�het�staatstoezicht,�voor�een�extra�controle.�Vervolgens�krijg�ik�een
advies.�Ik�denk�dan�ook�dat�wij�zorgvuldig�handelen.�We
moeten�dat�ook�doen,�met�deze�mooie�Waddenzee,�zoals
u�opmerkte,�net�als�mevrouw�Van�Tongeren.
Mevrouw�Ouwehand�(PvdD):
Ik�wil�naar�het�bredere�plaatje.�Ik�sloeg�aan�toen�de�minister�zei:�"Waarom�hebben�we�gas�nodig?�Omdat�we�het�anders�koud�hebben;�kijk�maar,�het�is�nu�ook�koud."�De�minister�heeft�zich�uitvoerig�laten�informeren�over�de�stand
van�zaken�met�betrekking�tot�de�klimaatverandering.�Ik
waardeer�het�zeer�dat�hij�zich�verdiept�heeft�in�deze�materie.�Ik�wil�die�kennis�wel�graag�terughoren.�Kan�de�minister�bevestigen�dat�de�klimaatverandering�zorgt�voor
weersextremen�en�dat�de�kou�zomaar�eens�zou�kunnen
passen�in�de�opwarming�van�de�aarde?�Is�hij�bereid�om
dat�er�steeds�bij�te�vertellen�in�plaats�van�dat�ongenuanceerde�"meer�gas,�want�anders�hebben�we�het�koud"?�Dat
is�immers�een�beetje�te�kort�door�de�bocht.
Minister�Kamp:
Ik�ben�graag�bereid�om�te�bevestigen�dat�het�zeer�waarschijnlijk�is�dat�de�uitstoot�van�CO2�en�andere�broeikasgassen�negatieve�gevolgen�heeft�voor�de�temperatuur�en
de�klimaatontwikkeling�op�aarde.�We�moeten�echter�wel
altijd�de�feiten�onder�ogen�blijven�zien�als�het�gaat�om�de
klimaatontwikkeling,�de�CO2-uitstoot,�maar�ook�als�het
gaat�om�aardgas.�We�moeten�niet�doen�alsof�aardgaswinning�iets�heel�vies�is�waar�mensen�alleen�maar�schade
van�ondervinden.�Aardgaswinning�levert�ons�per�jaar�14
miljard�euro�op.�Let�wel:�14�miljard,�die�ten�goede�komt
aan�de�koopkracht�van�mensen.�Voor�dat�bedrag�hoeft�er
niet�bezuinigd�en�omgebogen�te�worden�en�hoeven�er
geen�lastenverzwaringen�te�komen.�Aardgaswinning�is
geweldig.�We�hoeven�het�gas�niet�te�importeren�en�kunnen�het�gebruiken�om�onze�huizen�te�verwarmen�en�om
erop�te�koken.�Het�is�heel�goed�dat�wij�aardgas�winnen,
zolang�wij�dat�maar�op�een�verantwoorde�manier�doen.
De�aardgaswinning�in�het�Waddenzeegebied�is,�denk�ik,
een�schoolvoorbeeld�van�verantwoorde�aardgaswinning.
De�heer�Leegte�(VVD):
Als�oud-bestuurslid�van�de�Waddenvereniging�heb�ik�de
discussie�over�aardgaswinning�in�het�Waddenzeegebied

26 maart 2013
TK�66

66-6-12

Kamp
volop�gevolgd.�Als�woordvoerder�loop�ik�er�nu�weer�tegenaan.�In�de�Kamer�hebben�wij�vaak�gesproken�over�het
zogenaamde�kleineveldenbeleid.�We�hebben�tegen�elkaar
gezegd�dat�we�volgens�het�"hand�aan�de�kraan"-�principe
gaan�winnen�onder�de�Waddenzee.�Sinds�2011�werken�we
volgens�dat�principe�en�zien�we�een�feitelijke�stijging�van
de�bodem�aldaar.�Kan�de�minister�bevestigen�dat�er�feitelijk�niets�nieuws�is�sinds�2011�en�dat�we�doen�wat�we�feitelijk�al�tweeënhalfjaar�doen?�Wat�vindt�hij�van�de�link�die
nu�door�sommigen�gelegd�wordt�met�het�Groningenveld?
Wekt�dat�geen�extra�onrust�in�Groningen,�terwijl�dat�er�nu
juist�niets�mee�te�maken�heeft?
Minister�Kamp:
Dat�er�geen�nieuws�is,�is�op�zich�waar.�Ik�heb�de�indruk
dat�de�verwachtingen�van�destijds�over�de�gevolgen�van
aardgaswinning�onder�de�Waddenzee�zijn�uitgekomen.
Indertijd�werd�gezegd�dat�het�mee�zou�vallen�met�de�bodemdaling�omdat�er�zand�in�het�gebied�komt.�Men�zei
echter�ook:�als�het�niet�meevalt,�gaan�we�de�gaskraan
dichtdraaien.�Dat�is�niet�nodig�gebleken.�De�verwachtingen�zijn�dus�uitgekomen.
Ik�wil�niet�al�te�moeilijk�doen�over�de�vergelijking�met
Groningen.�Wat�daar�gebeurt,�is�nogal�wat.�Het�is�een�feit
dat�mensen�ongerust�worden�als�ze�lezen�over�aardgaswinning,�bodemdaling�en�aardbevingen.�Voor�u�als�volksvertegenwoordigers�en�voor�mij�als�bewindspersoon�is
het�een�taak�om�daar�verantwoord�op�te�reageren.�Ik�denk
dat�wij�daar�samen�ons�best�voor�doen.
Mevrouw�Dik-Faber�(ChristenUnie):
Ik�ben�gisteren�in�het�gebied�geweest�om�te�wadlopen�in
de�buurt�van�Moddergat.�Het�is�een�prachtig�gebied,�waar
ik�enorm�van�genoten�heb.�Natuurlijk�willen�wij�dat�gebied�graag�zo�houden�als�het�nu�is.�De�minister�heeft�geschetst�dat�een�onderzoek�van�de�Gasunie�duidelijk�maakt
dat�er�geen�sprake�is�van�bodemdaling.�Daarbij�baseert
men�zich�op�berekeningen�van�de�NAM. De�slager�keurt
dus�zijn�eigen�vlees.�Er�wordt�op�dit�moment�gewerkt�aan
het�opzetten�van�een�externe�commissie�van�internationale�wetenschappers�die�deze�modellen�heel�graag�willen
toetsen.�Is�de�minister�bereid�om�deze�commissie�ruimte
te�geven�om�haar�onderzoek�te�doen?�Is�hij�ook�bereid�om
de�vergunning,�zo�nodig,�aan�te�passen?
Minister�Kamp:
Ik�denk�dat�de�slager�niet�zijn�eigen�vlees�keurt.�Ik�heb�al
gezegd�dat�de�NAM�de�metingen�moeten�doen�omdat�iemand�dat�moet�doen.�Vervolgens�laten�wij�die�auditten
door�een�onafhankelijke�commissie�en�daarna�laten�wij
het�nog�eens�door�het�staatstoezicht�bekijken.�De�informatie�dat�het�daar�niet�slecht�gaat�qua�bodemdaling�en�natuurontwikkeling�is�afkomstig�uit�het�Amelandrapport�uit
2011.�Uit�het�rapport�van�IMARES�blijkt�dat�het�ook�goed
gaat�met�de�zeehonden�in�dat�gebied.�Als�er�geen�problemen�zijn,�mogen�wij�daar�ook�blij�mee�zijn.�De�overheid
heeft�destijds�meegewerkt�aan�het�mogelijk�maken�van
aardgaswinning�maar�dan�wel�onder�strikte�voorwaarden
opdat�het�gas�op�een�verantwoorde�manier�kan�worden
gewonnen.�Nu�wij�kunnen�vaststellen�dat�het�op�een�verantwoorde�manier�gebeurt,�moeten�wij�daar�dan�ook�blij
mee�zijn.�Bij�een�eventueel�nader�onderzoek�waarvoor�onze�medewerking�gevraagd�wordt,�wil�ik�eerst�kijken�naar
de�noodzaak�en�naar�de�inhoud�van�die�medewerking.�Ik
sta�daar�zeker�niet�bij�voorbaat�afwijzend�tegenover.

Tweede�Kamer

Vragenuur

Mevrouw�Van�Veldhoven�(D66):
De�minister�gaf�zojuist�in�antwoord�op�vragen�van�mevrouw�Van�Tongeren�of�mevrouw�Ouwehand�aan�dat�wij
niet�net�moeten�doen�alsof�het�winnen�van�aardgas�alleen
maar�slechte�dingen�met�zich�brengt.�De�minister�moet
echter�ook�niet�net�doen�alsof�die�winning�alleen�maar
goede�dingen�met�zich�brengt.�Toch�doet�hij�dat�een�beetje.�Hij�benadrukt�alleen�maar�de�positieve�dingen.�In�de
discussie�over�de�situatie�in�Groningen�hebben�wij�gezien
dat�het�"hand�aan�de�kraan"-principe�volledig�loos�is,�want
daar�werd�dit�niet�toegepast.�Wij�kregen�in�dat�verband
van�de�minister�te�horen�dat�hij�ons�niet�voor�het�eind�van
het�jaar�iets�kon�vertellen�over�meer�winning�uit�andere
velden.�Nu�wordt�er�extra�gas�gewonnen�onder�de�Waddenzee.�Waarom�kan�de�minister�dan�niet�wat�meer�de
hand�aan�de�kraan�houden�in�Groningen?
Minister�Kamp:
Ik�begrijp�dat�ik�in�Groningen�de�hand�aan�de�kraan�moet
houden,�omdat�daar�in�de�Waddenzee�geen�reden�voor
is.�Dat�begrijp�ik�echt�niet.�Wij�hebben�een�probleem�met
aardbevingen�in�het�Groningenveld.�Wij�hadden�hier�gedacht�dat�wij�een�probleem�zouden�kunnen�krijgen�met
bodemdaling,�maar�dat�doet�zich�niet�voor.�Wij�volgen�dat
van�jaar�tot�jaar.�Het�is�niet�nodig�om�daar�de�kraan�dicht
te�doen.�Vervolgens�zegt�mevrouw�Van�Veldhoven:�doe
dan�maar�de�kraan�in�Groningen�dicht.�Ik�zie�dat�echt�niet.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Dat�zou�heel�logisch�zijn,�want�volgens�mij�hebben�wij�dat
tien�jaar�geleden�afgesproken�toen�het�kleineveldenbeleid
is�overeengekomen.�Er�zou�meer�gas�uit�de�kleine�velden
worden�gewonnen�ten�gunste�van�het�veld�in�Slochteren.
Dit�is�veld�is�van�strategische�waarde�voor�tijden�waarin
het�echt�koud�is.�Als�de�minister�aangeeft�dat�er�20�miljard�kuub�extra�uit�een�aantal�kleine�velden�wordt�gewonnen,�is�het�logisch�en�ook�passend�in�het�kleineveldenbeleid�om�dan�te�zeggen�dat�het�strategische�veld�in�Slochteren�langer�moet�meegaan.�Waarom�wijkt�de�minister
daarvan�af?�Of�wil�hij�alsnog�die�20�miljard�kuub�op�korte
termijn�korten�op�de�winning�in�Slochteren?
Minister�Kamp:
Ik�wijk�daar�helemaal�niet�van�af.�Op�een�gegeven�moment�werd�er�80�miljard�kuub�aardgas�uit�het�veld�bij
Slochteren�gehaald.�Toen�hebben�wij�besloten�om�eerst
de�kleine�velden�te�benutten�voordat�het�grote�veld�werd
leeggemaakt.�Daarop�hebben�wij�de�winning�uit�het�Groningenveld�teruggebracht�tot�20�miljard�kubieke�meter
per�jaar�en�eerst�de�kleine�velden�leeggehaald.�Maar�in
sommige�van�die�kleine�velden�zit�nog�wat�ruimte.�Er�worden�ook�nieuwe�kleine�velden�ontdekt.�Inmiddels�is�de�opbrengst�uit�de�kleine�velden�veel�minder�geworden.�Nu
voeren�wij�de�opbrengst�van�het�Groningenveld�op�van�20
naar�50.�Wij�hebben�dus�precies�gedaan�wat�is�afgesproken�en�wat�de�heer�Jansen�net�vroeg.
De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Er�wordt�de�komende�jaren�toch�meer�gas�naar�boven�gehaald�dan�de�jaren�daarvoor.�Ik�kan�mij�niet�aan�de�indruk
onttrekken�dat�het�economische�belang�wint�van�alle�andere,�zoals�dat�van�veiligheid�en�de�ecologie�in�de�Waddenzee.�De�Waddenzee�lijkt�wel�een�soort�pinautomaat
waar�de�overheid�geld�uit�kan�halen�om�het�begrotingstekort�te�dichten.�Hoeveel�extra�geld�levert�de�mogelijkheid�om�meer�gas�omhoog�te�halen�met�boren�de�over-

26 maart 2013
TK�66

66-6-13

Kamp
heid�op?�En�op�welke�plekken�wil�de�minister�dat�gaan�besteden?
Minister�Kamp:
Bij�de�aardgaswinning�heb�je�175�kleine�velden.�In�sommige�velden�zit�wat�extra,�in�andere�wat�minder.�Ik�heb
er�helemaal�geen�zicht�op�dat�er�als�gevolg�van�wat�hier
gaat�gebeuren,�extra�geld�te�besteden�zou�zijn.�Ik�zou�dat
eerst�af�moeten�zetten�tegen�de�ontwikkelingen�bij�al�die
andere�velden.�Ik�vind�het�ook�een�wat�rare�benadering.
Het�lijkt�wel�of�er�teleurstelling�is�omdat�wij�bij�de�Waddenzee�geen�problemen�hebben�als�gevolg�van�de�aardgaswinning.�Wij�zouden�blij�moeten�zijn�dat�wij�daar�op
een�verantwoorde�manier�aardgas�uit�kunnen�halen,�dat
wij�dat�gas�kunnen�gebruiken�voor�onze�verwarming�en
dat�wij�de�problemen�die�wij�hebben�op�de�rijksbegroting,
die�al�groot�genoeg�zijn,�niet�nog�groter�hoeven�te�maken.
Wat�de�hoeveelheid�gas�betreft�waar�het�hier�om�gaat,�wij
hebben�sinds�1986�vanuit�Ameland�40�miljard�m3�weggehaald.�Uit�de�velden�Moddergat,�Lauwersoog�en�Vierhuizen�hebben�wij�10�miljard�m3�weggehaald.�Wij�denken
dat�wij�daar�binnen�een�marge�van�20%�nog�11�miljard�m3
extra�weg�kunnen�halen.�En�wij�denken�dat�er�nog�een�extra�vergunde�ruimte�kan�komen�van�15�miljard�m3�aardgas.�Al�dat�aardgas�kan�helpen�om�ervoor�te�zorgen�dat
wij�onze�huizen�warm�houden,�kunnen�koken�en�de�problemen�op�onze�rijksbegroting�niet�nog�groter�maken�dan
ze�al�zijn.
De�voorzitter:
Dank�u�wel�voor�uw�uitgebreide�antwoorden�en�voor�uw
komst�naar�de�Kamer.
Hiermee�is�een�eind�gekomen�aan�het�vragenuurtje.

Tweede�Kamer

Vragenuur

26 maart 2013
TK�66

66-6-14