Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2313
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over de gevolgen van het faillissement STN voor de kraamzorg
(ingezonden 1 april 2010).
Antwoord van minister Klink (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
22 april 2010).
Vraag 1
Bent u van mening dat de kraamzorgorganisaties die als gevolg van het
faillissement van ATC voor ruim 2,6 miljoen euro zijn benadeeld, terugbetaald
moeten worden?1 Zo nee, waarom niet? Zo ja, wanneer worden zij betaald
voor de verleende zorg voor 15 december (datum surseance van betaling) en
op welke wijze?
Antwoord 1
Ik ben van het faillissement van STN en daarmee haar dochters (waaronder
ATC) op de hoogte2. Ik betreur dat het zover is gekomen. De afhandeling van
het faillissement waaronder de overname van STN Zorg/ATC door TSN is een
verantwoordelijkheid van de curatoren. Ik heb hier geen nadere informatie
over.
Enkele zorgverzekeraars hebben vorig jaar een overeenkomst voor het
leveren van kraamzorg gesloten met ATC. Op haar beurt sloot ATC contracten
met een aantal onderaannemers. De zorgverzekeraars zijn verplicht om ATC
voor de geleverde zorg te betalen. Kraamzorg, verleend door onderaannemers, wordt door ATC gedeclareerd en door de zorgverzekeraars aan ATC
betaald. Het is de verantwoordelijkheid van ATC om de onderaannemers te
betalen voor de geleverde diensten. Doordat ATC in staat van faillissement is
geraakt, kan het mogelijk niet meer aan haar verplichtingen ten opzichte van
haar onderaannemers voldoen.
De zorgverzekeraars gaan kijken of zij de liquiditeitsproblemen die door het
faillissement van ATC zijn ontstaan samen met de kraamzorgaanbieders
kunnen oplossen. UVIT en Multizorg hebben zich in het belang van de
continuïteit van zorg bereid getoond, zonder dat zij daartoe verplicht waren,

1

2

ah-tk-20092010-2313
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

Persbericht Actiz, 29 januari 2010: «Kraamzorg in problemen door weigering betaling
zorgverzekeraar UVIT».
Ik verwijs hiervoor ook naar de antwoorden op de vragen van mevrouw Uitslag (CDA)
ingezonden op 2 februari 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1

een helpende hand te bieden. Zij hebben een lening aangeboden. Ik ben
verheugd met het feit dat dit initiatief genomen is.
Vraag 2
Bent u van oordeel dat de financiële strop het gevolg is van het beleid van de
zorgaanbieders of van de wijze van zorgaankoop door UVIT? Vindt u het
terecht dat de schade nu geheel bij de zorgaanbieders ligt? Wilt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 2
De strop is het gevolg van het faillissement van ATC. De wijze waarop de
zorgverzekeraars bij ATC kraamzorg hebben ingekocht is niet ongebruikelijk.
Het werkgebied van ATC omvat regio’s waar de betrokken zorgverzekeraars
relatief weinig verzekerden hebben, zodat het efficiënter is om de zorg bij één
partij in te kopen. Het faillissement van ATC is, voor zover mijn informatie
reikt, niet veroorzaakt door de zorgaanbieders, noch door de zorgverzekeraars. Een faillissement is in geen enkele in- en verkoop-relatie volledig uit te
sluiten.
Vraag 3
Wat is uw oordeel over de weigering van UVIT en Multizorg om tenminste
een deel van de schade te vergoeden? Zijn zorgverzekeraars niet verantwoordelijk voor verantwoorde zorginkoop?
Antwoord 3
De zorgverzekeraars zijn gehouden de door of in opdracht van ATC geleverde
zorg aan ATC te betalen. Zij zijn deze verplichting nagekomen. Zij zijn niet
gehouden door derde partijen geleden schade te vergoeden. UVIT en
Multizorg hebben zich in het belang van de continuïteit van zorg bereid
getoond een helpende hand te bieden aan kraamzorgaanbieders. Zij hebben
een lening aangeboden.
Vraag 4
Is het waar dat UVIT zich tot nu toe uitsluitend richt op het oplossen van
liquiditeitsproblemen door middel van betalingsregelingen? Wat is hierover
uw opvatting?1
Antwoord 4
UVIT en Multizorg hebben zich in het belang van de continuïteit van zorg
bereid getoond een helpende hand te bieden. Zij hebben een lening
aangeboden. Teneinde dit op een zorgvuldige wijze te doen, hebben UVIT en
Multizorg – Ernst & Young gevraagd om te beoordelen of de financiële
problemen waarin een aantal kraamzorgorganisaties stelt te zijn terecht
gekomen zijn terug te voeren op het faillissement van ATC. Op dit moment
heeft één kraamzorgorganisatie te kennen gegeven gebruik te willen maken
van dit aanbod.
Vraag 5
Op grond waarvan is het voor u onmogelijk een rol te spelen in deze zaak?
Welke acties zou u kunnen ondernemen op basis van uw wettelijke verantwoordelijkheden en bevoegdheden?3
Antwoord 5
De betrokken verzekeraars en de kraamzorgaanbieders als contractpartijen
van bemiddelaar ATC zijn verantwoordelijk voor het zorg dragen van
continuïteit van zorg. Ik ga er van uit dat de partijen gezamenlijk tot een
oplossing komen. De overheid heeft geen verantwoordelijkheid met
betrekking tot de overeenkomsten welke kraamzorgleveranciers onderling
(hoofdaannemer–onderaannemer) sluiten. Wettelijke mogelijkheden daartoe
ontbreken. Daarom is het voor mij onmogelijk en onwenselijk om een rol te
spelen in deze zaak. Uiteraard hoop ik wel dat er een oplossing wordt

1

3

Persbericht Actiz, 29 januari 2010: «Kraamzorg in problemen door weigering betaling
zorgverzekeraar UVIT».
Aanhangsel Handelingen, nr. 1643, vergaderjaar 2009–2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2

gevonden voor deze situatie en ben ik blij dat zorgverzekeraars en kraamzorgaanbieders hierin gezamenlijk optrekken.
Vraag 6
Wie zijn in dit faillissement de preferente schuldeisers?
Antwoord 6
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de curator.De vergoedingen voor kraamzorg die geleverd en gedeclareerd zijn door de diverse
kraamzorgaanbieders, maar nog niet gehonoreerd door STN/ATC, zijn op dit
moment niet terug te vorderen. De curator heeft de opdracht gekregen om
een crediteuren lijst aan te leveren. De curator heeft aangegeven dat een
dergelijke procedure één of meerdere jaren kan duren.
Vraag 7
Wat is uw mening over het feit dat de zorgaanbieders – die keurig hun
contracten hebben nageleefd – géén preferente schuldeisers zijn? Bent u van
mening dat zij dat zouden moeten zijn? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 7
Het zijn van preferente schuldeiser is in wetgeving geregeld.
Vraag 8
Bent u bereid te onderzoeken of het mogelijk is om bij faillissementen van
zorgondernemingen, of zorgbemiddelaars, onderaannemers als preferente
schuldeisers aan te wijzen? Zo neen, waarom niet? Zo ja, wanneer kunt u de
Kamer hier over informeren?
Antwoord 8
Bij een faillissement is de Faillissementswet uitgangspunt. Ik zie geen
aanleiding deze wet aan te passen. Het aanwijzen van zorgaanbieders als
preferente schuldeisers zou leiden tot een ongelijke positie ten opzichte van
andere schuldeisers.
Vraag 9
Als, zoals u antwoordt, met een dreigend faillissement van Groene Kruis de
continuïteit van kraamzorg in Groningen niet in het geding is, hoe verklaart u
dan de interventie van zorgverzekeraar Menzis? Was deze interventie naar uw
mening onterecht of onnodig? Wilt u uw antwoord toelichten?3
Antwoord 9
Groene Kruis geeft aan dat dit een dreiging voor de continuïteit van
kraamzorg is, maar zij verwachten niet dat er kraamzorgaanbieders failliet
gaan als er samen met de zorgverzekeraars een oplossing gevonden wordt.
Er zijn meerdere kraamzorg aanbieders in de regio die als het nodig blijkt te
zijn zorg kunnen leveren. Zorgverzekeraars in die regio hebben aangegeven
om in dit geval maatwerk te leveren en te zorgen dat ten alle tijden zorg
geleverd wordt. Dit kan ik alleen maar toejuichen.
Vraag 10
Blijft u van mening dat de door UVIT afgedwongen zorginkoop via ATC het
gevolg was van problemen in 2008, terwijl UVIT de zorginkoop voor haar
buitengebieden al jarenlang overliet aan ATC? Zo ja, wilt u dit toelichten? Zo
nee, wat is de werkelijke reden dat UVIT de 18 kraamzorgorganisaties niet
rechtstreeks contracteerde?3
Antwoord 10
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 11
Heeft u inmiddels aan de hand van deze casus de constructie via tussenpersonen aangekaart bij de verzekeraars? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat is het
effect hiervan op het beleid van de verzekeraars?3
3

Aanhangsel Handelingen, nr. 1643, vergaderjaar 2009–2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3

Antwoord 11
Verzekeraars kunnen ervoor kiezen om een bemiddelaar in te schakelen. Zij
nemen die verantwoordelijkheid niet over, maar kunnen hier wel afspraken
over maken. In dit geval heeft deze constructie gezien het faillissement van
ATC een ongewenste situatie opgeleverd. Daarentegen hoop ik dat de
ervaring die bij deze casus is opgedaan gebruikt gaat worden om in de
toekomst deze problematiek te voorkomen. Verzekeraars hebben mij laten
weten dat, gezien de ervaring in deze casus, zij in de toekomst alert zullen
zijn of de tussenpersoon boekhoudkundig op voldoende afstand staat van
andere bedrijfsonderdelen zodat er geen kettingreactie van faillissementen
kan ontstaan.
Vraag 12
Bent u van mening dat het ongewenst is als een deel van het door zorgverzekeraars uitgekeerde geld terecht komt bij tussenpersonen, en dus niet wordt
besteed aan zorg? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
ATC heeft een overeenkomst met enkele zorgverzekeraars gesloten voor de
levering van kraamzorg in bepaalde regio’s. Welke tarieven ATC met haar
onderaannemers overeen is gekomen, is de betreffende zorgverzekeraars niet
bekend. In de zorg bestaan vele soortgelijke constructies die veelal naar
tevredenheid van de patiënt functioneren. Daarbij is het risico van insolventie
niet uit te sluiten.
Vraag 13
Bent u bereid de constructie die bij ATC (en STN) is toegepast m.b.t. de
zorginkoop en de doorverkoop van de opdracht te verbieden in de zorgsector? Zo neen, waarom niet? Zo ja, per wanneer gaat dit in?
Antwoord 13
Deze casus geeft geen aanleiding te veronderstellen dat het huidige wettelijke
kader niet toereikend is en dat het stellen van nadere regels op dit terrein
wenselijk is. Er zijn op dit moment geen aanwijzingen dat er structurele
problemen ontstaan. Ik wil daarom ook geen beperkende regels stellen. Een
dergelijke constructie hoeft niet te leiden tot een ontransparante situatie.
Binnen de ruimte die een zorgpolis biedt heeft de verzekerde vrijheid om te
kiezen voor een bepaalde kraamzorgaanbieder. De zorgverzekeraars hebben
de verplichting ervoor te zorgen dat een verzekerde de zorg, of vergoeding
van de kosten van de zorg alsmede desgevraagd zorgbemiddeling, krijgt waar
hij behoefte aan en wettelijk aanspraak op heeft. Het gaat hierbij niet alleen
om de omvang van de (vergoeding van) zorg, maar ook om de tijdigheid en
de kwaliteit van de verzekerde zorg.
Vraag 14
Bent u ervan op de hoogte dat ATC niet alleen de zorg inkocht voor de
zorgverzekeraars, maar ook de callcenterfunctie beheerde, de zorg uitzette
onder de zorgaanbieders en bovendien via zusterorganisatie STN zorguitvoerder was? Bent u van oordeel dat dit een zuivere constructie is die in de zorg
thuishoort? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 14
ATC was op grond van de met zorgverzekeraars gesloten overeenkomst
verantwoordelijk voor de levering van kraamzorg. Daartoe had ATC overeenkomsten met verschillende onderaannemers gesloten. De zorgverzekeraars
hadden daarnaast de callcenter-functie aan ATC uitbesteed. Dit betekent dat
ATC kraamvrouwen naar uitvoerende kraamcentra bemiddelt. Daarbij was
contractueel vastgelegd dat ATC de wens van de kraamvrouwen respecteert.
De keuzevrijheid van de cliënt was een strikte leidraad. Mij zijn geen klachten
over ongerechtvaardigde beïnvloeding bij de keuze van een kraamcentra
bekend geworden.
Vraag 15
Garandeert u dat ATC, of de rechtsopvolger, geen (kraam)zorg meer
bemiddelt en/of toebedeelt? Zo neen, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

4

Antwoord 15
Nee. Zorgverzekeraars zijn verantwoordelijk voor de inkoop van kraamzorg. Ik
zie hier op dit moment geen bedreiging van de continuïteit van zorg, dat hier
specifieke maatregelen vereist zijn.
Vraag 16
Kunt u onderzoeken hoeveel onderaannemers in de thuiszorg gedupeerd zijn
door het faillissement van STN? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 16
Naar eigen opgaven van de kraamcentra zijn er 17 gedupeerd door het
faillissement van ATC.
Vraag 17
Erkent u het gevaar van opkomende zorgbemiddelaars – zoals ATC – wanneer
de AWBZ-gelden door zorgverzekeraars voor hun individuele verzekerden zal
worden uitgevoerd?4 Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 17
Ik zou liever niet willen spreken van zorgbemiddelaars. Zorgaanbieders
kunnen met verzekeraars of zorgkantoren zowel onder de AWBZ als onder de
Zorgverzekeringswet contracten sluiten. Zij kunnen de zorgleverantie op twee
manieren realiseren: door personeel in loondienst of door doorcontractering
met een «onderaannemer». Vanaf 2010 wordt in het jaardocument maatschappelijke verantwoording opgenomen welke «onderaannemers» door een
zorgaanbieder worden gecontracteerd. Daarmee wordt het mogelijk vast te
stellen of doorcontractering toeneemt. Op dit moment bestaat daar geen zicht
op. Overigens blijft de zorgaanbieder als hoofdaannemer ook bij doorcontractering volledig verantwoordelijk voor de kwaliteit van de geleverde zorg.

4

Kamerstuk 30 597, nr. 138.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

5