Datum
mei 2023
Onze referentie
38634735

Overleg vertegenwoordigers Ring 2 met de Inspectie van
het Onderwijs
Vergaderdatum en -tijd

17 mei 2023, 13:00u - 15:00u

Vergaderplaats

La Vie Utrecht, St. Jacobstraat 61

Aanwezig

Connect Groen, ISBO, NMV, Sectorraad GO/Siméa,
VBSO/VGS, Vereniging van Vrijescholen, Verus,
VOS/ABB, Inspectie van het Onderwijs

Agendapunten
1. Opening en mededelingen
De voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen welkom.
De Sectorraad Gespecialiseerd Onderwijs (hierna: Sectorraad GO) meldt dat zij
ook Siméa vertegenwoordigen bij dit overleg.
De VBSO vertegenwoordigt de VGS.
Er zijn verder geen mededelingen vanuit de deelnemers. Ook de Inspectie van het
Onderwijs (hierna: inspectie) heeft geen mededelingen.
De voorzitter geeft een korte toelichting op de agenda. De Staat van het
Onderwijs is niet als apart agendapunt opgenomen, ondanks dat deze vorige week
is aangeboden. Hiervoor is gekozen omdat er twee onderwerpen zijn die voorrang
hebben. Mocht er aan het eind van het overleg nog tijd over zijn dan kan de Staat
van het Onderwijs alsnog ter sprake komen.
VBSO/VGS vraagt of het niet logischer is om eerst de evaluatie te bespreken en
daarna pas de langetermijnagenda. De voorzitter geeft aan dat de
langetermijnagenda alleen over onderwerpen gaat.
Verus vraagt aandacht voor de tijdigheid van de aanlevering van stukken. Waar
het mogelijk is zouden zij de stukken graag eerder ontvangen. De inspectie geeft
aan dat verderop in de vergadering ook het proces aan de orde komt. Het is
begrijpelijk dat het voor de kleinere organisaties veel werk is.
1a. Conceptverslag Ring 1 d.d. 15 februari 2021
Er zijn geen opmerkingen over het verslag van 15 februari 2023. Het
verslag is daarmee vastgesteld.
Wel zijn er een aantal vragen naar aanleiding van het verslag.
Verus noemt dat er in het verslag tweemaal is genoemd dat de inspectie ergens
op terugkomt in de mei-vergadering. Dit betreft het vervolg op de motie Motie
Pagina 1 van 11

Datum
mei 2023
Onze referentie
38634735

Peters (CDA)/Paul (VVD) – het benoemen van het team van leraren als een
noodzakelijke voorwaarde voor onderwijsverbetering in de onderzoekskaders van
de inspectie, en daarnaast de toen gestelde vraag over een mogelijk
overgangsjaar voor de standaard Basisvaardigheden. Verus is benieuwd naar
beide kwesties.
De inspectie geeft aan dat zij het punt van het overgangsjaar behandelen bij het
eerstvolgende agendapunt, over de onderzoekskaders. Voor wat betreft de Motie
Peters: er is gezocht naar een wettelijke basis voor deze motie, deze is echter niet
gevonden. Dat is ook zo aangegeven bij het ministerie van OCW.
1b. Langetermijnagenda Ringen
De voorzitter geeft aan dat er aan het eind van de vergadering nog de
mogelijkheid is om suggesties te geven voor thema’s.
Connect Groen vraagt naar het onderwijsresultatenmodel; wanneer komt dit op de
agenda? De inspectie geeft aan dat het op de langetermijnagenda blijft staan
maar dat nog niet bekend is hoe en wanneer het geagendeerd wordt. Connect
Groen vraagt daarop op welk moment de Ringen worden betrokken bij het
gesprek daarover; in de eerdere ontwikkelingsfase of wanneer het al definitief is?
De inspectie geeft aan dat de Ringen tijdig worden betrokken, niet pas als het
definitief is.
2. Wijzigingen onderzoekskaders per 1 augustus 2023
De voorzitter start met een korte inleiding. Het verzoek is om de opmerkingen
compact te houden omdat er schriftelijk ook al veel input is gegeven. Het is goed
om in dit overleg te horen hoe de verschillende partijen over de onderzoekskaders
denken. Daarbij wordt er gestreefd naar consensus, we kunnen het echter niet
altijd met elkaar eens zijn.
De inspectie geeft vervolgens een korte toelichting op het proces. De wijzigingen
in de kaders zijn voorafgaand aan het overleg (in april) toegestuurd aan de leden
van de Ringen. Daarop is door verschillende leden schriftelijk gereageerd. Deze
reacties zijn allemaal beantwoord door de inspectie. Een overzicht hiervan is
meegestuurd met de stukken voor dit overleg. In deze vergadering kan dit
desgewenst worden toegelicht. De onderzoekskaders gaan vervolgens ter
vaststelling naar de minister en worden daarna aangeboden aan de Tweede
Kamer. Bij de bespreking deze ochtend in Ring 1 is de wens geuit om het
overzicht van vragen en antwoorden als bijlage bij het verslag op te nemen. Voor
wat betreft de inspectie is dit akkoord.
Verus geeft de inspectie complimenten voor de bijlage en staat achter het idee om
deze mee te sturen met het verslag. De overige Ringen-deelnemers sluiten zich
hierbij aan.
De inspectie geeft vervolgens graag de leden van de Ringen de gelegenheid om te
reageren op de onderzoekskaders.
De Sectorraad GO/Siméa heeft opmerkingen over het proces en de inhoud. Door
een probleem met de verzendlijst zijn de stukken pas laat bij hen
terechtgekomen, daarom hebben zij niet kunnen reageren. Verder heeft Siméa op
20 april nog een reactie doorgegeven, echter die is niet terug te vinden in de lijst.
Pagina 2 van 11

Datum
mei 2023
Onze referentie
38634735

Siméa vraagt of de inspectie hierover nog even contact kan opnemen met hen. De
inspectie zegt dit toe.
Verus heeft nog een opmerking vooraf. Het hele pakket doorlezend rijst de vraag:
wat is een adequaat niveau om een reactie te geven? Eigenlijk is er sprake van
een gelopen race. De opmerkingen zijn vooral op meta-niveau. Een discussie
hierover is niet het doel maar Verus wil hier graag een stem aan geven.
Verus merkt op dat de door hen gegeven opmerkingen per saldo geen weg
gevonden hebben in de onderzoekskaders. Dat is begrijpelijk, aangezien de
opmerkingen ook slaan op een politiek-maatschappelijke discussie. Toch blijft het
nog ‘knagen’, bijvoorbeeld op het gebied van burgerschap. In de reacties van de
inspectie staat ‘het is duidelijk’. Echter Verus is aanwezig geweest bij veel
discussies over de juridische status hiervan; die is niet helder en wordt betwist.
Ook de waarden zijn niet allemaal duidelijk. Het is dan lastig om telkens weer te
lezen ‘het is duidelijk’. Verus vindt van niet. Het debat erover is ook van belang en
de onduidelijkheden zijn wel een teken van een vitaal democratisch debat. Deze
onduidelijkheid is niet erg als het niet in de onderzoekskaders zou staan, echter
het staat er nu wel in. Dit kan niet worden opgelost met, zoals de PO-Raad zegt,
meer duidelijkheid. Buiten deze opmerkingen om herhaalt Verus het compliment
voor de duidelijke, overzichtelijke stukken. Dit is helpend geweest in de
voorbereiding.
Verus geeft aan dat in het vorige overleg ook aandacht is gevraagd voor de
tegenstelling rondom burgerschap: “er is in ons land een wetenschappelijk en
praktisch verankerde traditie van burgerschapsonderwijs, die in het politiekwetenschappelijk discours geen voet aan de grond krijgt, de pedagogische
interpretatie van burgerschapsonderwijs”. Er is toen ook aandacht gevraagd voor
de onbedoelde gevolgen. Jammer dat dit soort overwegingen geen plek hebben
gevonden. Verus hecht hieraan omdat burgerschap een heel specifiek discours is
geworden, waar het pad wordt afgesneden van andere invullingen die nu
stilzwijgend naar de marge worden geduwd. Vanuit democratisch oogpunt is dat
ernstig. Kijkend door de bril van effectiviteit probeer je iets vast te pakken wat je
door de vingers zal glippen.
Over de passage verhouding algemene burgerschapsdoelen en kerndoelen; deze
kunnen toch verweven raken. Scholen moeten de competenties invullen. De
toelichting in het MBO-kader maakt de zorg niet kleiner en de verwarring groter,
dit is geen overtuigende tekst.
Voor wat betreft OP0 sluit Verus zich aan bij de opmerkingen van de VO-raad.
Verder nog een vraag: komt er toch een getrapte inhouding van bekostiging in
plaats van een stap in één keer, zoals de minister graag zou willen?
Tot slot: het voorliggende pakket leidt tot een fundamentele vraag: neemt de
kwaliteit toe door scherpere eisen te stellen? De artikelen die vandaag in de krant
staan zeggen van niet. We zijn het erover eens dat de lat omhoog moet, maar het
ontbreekt aan een vraag waartoe. Alleen voorbeelden als ‘je moet een
sollicitatiebrief kunnen schrijven’ is een magere uitnodiging aan de volgende
generatie. De kritiek die wij op de volgende generatie hebben zegt vooral iets over
de generatie daarvoor en wat zij hebben gedaan.
Pagina 3 van 11

Datum
mei 2023
Onze referentie
38634735

De inspectie dankt Verus voor de interessante inbreng. We doen daar onrecht aan
door daar nu een kort antwoord op te geven. Daarom nodigt de inspectie Verus bij
dezen uit om apart door te spreken hierover. Verus neemt de uitnodiging graag
aan.
De inspectie gaat vervolgens in op de vraag wat nu evident ondoelmatig is. De
inspectie gaat hier niet zelf een interpretatie aan geven maar zal zich houden aan
de wet.Voor wat betreft de financiële sancties: de minister heeft de beleidsregel
financiële sancties aangepast, waardoor de mogelijkheid tot opschorting is komen
te vervallen. De eerste stap in de beleidsregel voor funderend onderwijs is nu
inhouding tussen de nul en vijftien procent. Wat betreft de beslisregel voor de
Standaard Basisvaardigheden, OP0: de standaard zal in het eerste jaar als
reguliere standaard worden meegenomen, in het tweede jaar krijgt deze het
gewicht van een kernstandaard.
VOS/ABB viel een verandering in de was-wordt lijst op. Het gaat om de
omschrijving van het bestuur, hierbij is speciale aandacht nodig voor de positie
van het openbaar onderwijs waarbij bestuur en toezicht bij de gemeente zijn
belegd. Het verzoek is of de inspectie hier zorgvuldig naar kan kijken. De inspectie
zegt toe te bezien of dit nog moet worden aangepast in de tekst en komt daar nog
op terug.
VBSO/VGS complimenteert de inspectie voor de manier waarop de Ringen worden
betrokken en voor de transparantie. Echter in concrete zin krijgen de opmerkingen
van VBSO/VGS geen inhoudelijke opvolging, dat is jammer. Er is sprake van een
gezamenlijk belang, namelijk goed onderwijs op de scholen en aan de kinderen.
Een kritische vraag daarbij is of er directe invloed is vanuit het ministerie op deze
kaders. En zo ja, wat is dan het nut van de Ringen? En de onafhankelijke positie
van de inspectie?
Daarnaast heeft VBSO/VGS vier inhoudelijke punten.
Zowel VBSO/VGS als Verus hadden een heldere inbreng op de onderzoekskaders
po en vo. Het enkele feit dat deze inhoud al eerder vastgesteld was, neemt niet
weg dat er goede redenen voor heroverweging zijn. Daarbij komt dat het Advies
van de Raad van State d.d. 19 april over de wet uitbreiding bestuurlijk
instrumentarium een heldere juridische (staatsrechtelijke) lijn markeert. Namelijk:
in de wetsgeschiedenis genoemde basiswaarden zijn daarmee nog niet bindend
voor scholen en voor de rechter. In de reactietabel is een diametraal tegengesteld
standpunt ingenomen. We vragen ons nu temeer af of dit houdbaar is. Feit blijft
dat die basiswaarden niet in de wet staan. Voor alle duidelijkheid: dit maakt
bijlage 8 volstrekt niet betekenisloos, bekend is dat deze uitwerking als een
opstapje, inspiratiebron, handvat veelvuldig door schoolbesturen wordt gebruikt,
ook bij VGS/VBSO-scholen. En dat is ook goed. Maar wat ons betreft blijft staan
(zoals dat óók in de wetshistorie herhaaldelijk is benoemd) dat schoolbesturen vrij
zijn in de invulling.
Over de koppeling tussen kerndoelen en burgerschapsopdracht (die de inspectie
met name legt bij de sociaal-maatschappelijke competenties) hadden meerdere
partijen een vraag gesteld. De inspectie geeft aan: die koppeling is er formeeljuridisch niet. Maar inhoudelijk is die koppeling er toch wel, we vullen het één met
Pagina 4 van 11

Datum
mei 2023
Onze referentie
38634735

het ander in. Dat kunnen we dan toch niet anders zien, dan als in strijd met de
bedoeling van de wetgever om de invulling van die competenties volledig aan de
schoolbesturen over te laten. Bij de wetsbehandeling is door de minister terecht
gezegd: de ruimte voor de school begint waar de wettekst eindigt.
Schoolcultuur onderzoekskader mbo: in de reactietabel geeft de inspectie aan dat
dit al in het geldende kader stond. Toch zouden we denken dat onze reactie wel
om een heroverweging vraagt. Allereerst vanwege het wettelijk kader. En
daarnaast nu de inspectie in de reactietabel ook aangeeft dat niet het "denken van
studenten of docenten" is bedoeld. Maar dan is toch op zijn minst goed om precies
in het kader te noteren wat er wel wordt bedoeld – c.q. het te laten bij een 'veilig
schoolklimaat'.
De consequenties van achterblijvende resultaten bij taal, rekenen en burgerschap
leiden nu direct tot een onvoldoende/zeer zwak. Kort gezegd: hier maakt
VGS/VBSO ernstig bezwaar tegen. We hadden al aangegeven: bij die normering is
temeer cruciaal dat de wettelijke openheid en ruimte voor schoolbesturen en hun
eigen invulling, maximaal gewaarborgd blijft. De reactie van de inspectie op de
eerder genoemde punten stelt ons daarover niet helemaal gerust.
Daarbij komt dat in de praktijk de handhaving door de inspectie het afgelopen
jaar tot de nodige herstelopdrachten heeft geleid en onduidelijk is hoe dit de
komende jaren (ook na augustus 2024) gaat. In de reactietabel geeft de inspectie
aan: we zullen moeten zien hoe één en ander zich ontwikkelt. Dat wekt evenwel
de indruk van een grootschalig experiment. De basisvaardigheden zijn echter te
belangrijk voor een experiment, inclusief burgerschap, en ook het
inspectietoezicht is te serieus voor een zodanig experiment. Wat ons betreft gaan
we er voorlopig vanuit dat de scholen zelf goed gemotiveerd zijn om burgerschap
en basisvaardigheden een prominente plek te geven.
De inspectie gaat in op de opmerkingen van VGS/VBSO. Voor wat betreft scholen
die gemotiveerd zijn om te werken aan burgerschap: de inspectie ziet al tien jaar
dat dit blijft steken. De resultaten uit het verleden hebben nu dus hiertoe geleid.
Ook ziet de inspectie moeite bij de scholen om hier invulling aan te geven.
Dan de opmerkingen over het ‘denken’ in het onderzoekskader mbo. De inspectie
is uiteraard geen gedachtenpolitie. Het gaat om de wettelijke opdracht voor
scholen, zij moeten iets doen met bijvoorbeeld uitingen van leerlingen die echt
niet kunnen. De school is echter niet verantwoordelijk voor denkbeelden. Verder
moeten docenten zich verhouden tot het beleid van de school en dit ook uitdragen
qua basiswaarden.
De wettelijke burgerschapsopdracht is een inspanningsverplichting, geen
resultaatverplichting. De inspectie zal scholen dus niet aanspreken op resultaten,
maar vraagt scholen om hun zicht daarop. Onder de burgerschapswet vallen ook
de sociaal-maatschappelijke competenties. Daarnaast zijn er nog de kendoelen,
waar ook invulling aan moet worden gegeven. Formeel-juridisch hebben deze
niets met elkaar te maken, echter in de praktijk betekent het dat er voor scholen
verschillende richtlijnen zijn. Voor de inspectie zijn twee punten leidend: de
inspectie geeft ten eerste geen eigen invulling aan de basisvaardigheden. Ten
tweede: als de wetgever invulling geeft aan wat basiswaarden zijn dan is dat voor
ons leidend.

Pagina 5 van 11

Datum
mei 2023
Onze referentie
38634735

De NMV dank de inspectie voor de toelichting. Daarnaast is hun vraag of het klopt
dat het begrip ‘direct instructiemodel’ niet meer in de kaders staat. De inspectie
geeft daarop aan dat in een eerdere versie inderdaad iets van deze strekking was
opgenomen, dit is er echter uit gehaald. De NMV geeft aan hier blij mee te zijn,
dit is voor hen een belangrijk punt. Verder sluit de NMV zich aan bij de bredere
opmerkingen; het is jammer dat er geen uitleg is bij de opmerkingen dat meer
toezicht tot betere resultaten gaat leiden. Uit onderzoek blijkt ook dat het juist om
de motivatie van leerlingen moet gaan en dat dit moet worden bevorderd. De zorg
van de NMV is dat nu in de scholen zelf meer toezicht zal worden gehouden, dus
dat besturen en directeuren die rol gaan vertalen naar meer toezicht. Doen we nu
niet iets verkeerd zo in deze tijd na de Corona-crisis?
De inspectie merkt op dat hier eigenlijk veel langer over zou kunnen worden
doorgepraat. Voor nu geeft de inspectie aan dat het toezicht een cruciale functie
heeft in de kwaliteit van het onderwijs. De inspectie realiseert zich dat haar
bijdrage ertoe doet. Het algemene debat is eigenlijk ‘in hoeverre kunnen we nu
vertrouwen hebben in het onderwijs?’. De inspectie ervaart die druk ook en
realiseert zich dat haar bijdrage significant is maar kwaliteitsverbetering van
ontzettend veel factoren en actoren afhankelijk is. De inspectie ziet wel dat een
beoordeling onvoldoende of zeer zwak ervoor zorgt dat er veel inspanning wordt
geleverd en dat het onderwijs dan ook verbetert. De NMV beaamt dit laatste maar
merkt op dat bij de goede scholen ook ‘aan het gras wordt getrokken’.
VGS/VBSO komt terug op het antwoord van de inspectie op hun vragen en
opmerkingen. Dit was helder, waarvoor dank. Wel blijft voor hen de vraag
waarom het woord ‘denken’ in de tekst wordt gehouden. Dit heeft toch de
connotatie van een gedachtenpolitie. Willen we dit wel? De inspectie geeft aan dat
bewust is gekozen voor de formulering ‘denken en doen’. Hier is zorgvuldig naar
gekeken. Het gaat naast het ‘doen’ ook over het deel van de burgerschapswet dat
gaat om het bevorderen van respect en de basiswaarden van de democratische
rechtsstaat. Een toelichting is altijd mogelijk.
VGS/VBSO brengt in dat de basiswaarden in de wetsgeschiedenis staan, niet in de
wet, zoals de Raad van State ook heeft benoemd. De inspectie licht toe dat het
verloop van de parlementaire geschiedenis moet worden meegenomen bij het
lezen van de wet. Verus brengt in dat het debat zich daar nu op spitst, ook
luisterend naar hoogleraren. De lijn van de inspectie is juridisch niet onbetwist. Ja,
er zijn grenzen, maar het vermoeden is dat je de wet niet nodig hebt. De inspectie
geeft aan dat voor hen jurisprudentie belangrijk is bij de interpretatie van de wet.
Er waren ook adviezen van de Raad van State bij de wet, die zijn echter door de
wetgever niet meegenomen en de inspectie kan alleen maar aansluiten bij de
tekst in de wet en de toelichting. Aan scholen wordt gevraagd de basiswaarden te
bevorderen en daarover zijn we het eens.
Verus geeft aan dat dit suggereert dat het onderwijs in de praktijk vastzit op de
overeenstemming over de basiswaarden. Echter in de praktijk herkennen ze het
vaak niet, of er is handelingsverlegenheid. Het vastleggen in de wet is een
schijnbeweging. Dit kan best goed zijn, echter de praktijk is anders. Het klopt ook
dat er veel gebeurt in scholen, dit is echter om te zorgen dat er geen onvoldoende
komt van de inspectie. Zoals de inspectie ook opschreef: er moet iets gebeuren
aan de ontwikkelkracht van scholen. De huidige problemen worden niet opgelost
door strenger toezicht.
Pagina 6 van 11

Datum
mei 2023
Onze referentie
38634735

De ISBO stelt dat er een nieuwe richting is in het bestel. Daar komt de
burgerschapswetgeving vandaan. Als de overheid dit soort dingen gaat uitwerken
komt er geen goede dynamiek op gang, dit werkt stigmatiserend. De ISBO
spreekt vanmiddag met de minister, die de informele scholing wil aanpassen. Dat
werkt stigmatiserend, er wordt dan door scholen gezocht naar ‘hoe kom ik hier
uit’. Een alternatief is het verhalende perspectief. Burgerschapsvorming
suggereert een maatschappijvisie, namelijk: je hebt een eigen verhaal en dat
straal je uit. Daar moeten scholen ruimte voor hebben. Redenerend vanuit de wet
met afrekensituaties; dan gaat het fout. Het zou goed zijn dat de inspectie
expliciet de keuze maakt om het niet uit te werken in normering maar dat scholen
de vraag krijgen: hoe werken jullie dit uit, wat is jullie verhaal? Dit motiveert
scholen om hun verhaal te doen. De ISBO denkt dat dit beter werkt bij islamitisch
onderwijs. Maar de inspectie en de minister komen zo niet over en dan zoeken
scholen naar een uitweg. Daarom deze oproep aan de inspectie en straks ook aan
de minister.
De inspectie dankt de ISBO voor de inbreng. Ter geruststelling merkt de inspectie
op dat het verhaal van de school wat hen betreft juist de ruimte krijgt. Wordt het
doelgericht gedaan, en in samenhang? En verder krijgen scholen de ruimte. De
zorg is heel begrijpelijk, de inspectie neemt deze graag weg wat hen betreft. De
ISBO geeft in reactie hier op aan dat het in de praktijk zo niet overkomt. Vorig
jaar bijvoorbeeld zijn alle aanvragen voor nieuwe vo-scholen afgewezen op het
punt van burgerschap. Dit is toen voor de rechter gebracht om gelijk te krijgen.
Oftewel: de groep zelf heeft het gevoel dat de inspectie langskomt en hen
afrekent, bijvoorbeeld qua diversiteit. Dus het kan anders overkomen. De vraag
is: hoe kun je een school bevragen, zonder hen onder druk te zetten om over
heikele punten te spreken.
De voorzitter vraagt de inspectie vervolgens om nog in te gaan op de eerdere
opmerkingen over de onafhankelijkheid. De inspectie geeft aan hier geholpen te
worden door de wetgever, die alle stapjes voor kader-ontwikkeling heeft
beschreven. De minister kan straks instemmen of niet, maar nergens staat nu
bijvoorbeeld ‘de minister vindt…’. VGS/VBSO geeft aan dat nu nog de vraag
overblijft of de wijzigingen in het onderzoekskader wensen van de minister zijn.
De inspectie geeft daarop aan dat zij al voor het coalitieakkoord bezig was met
een aantal ontwikkelingen in het toezicht. VGS/VBSO geeft daarop aan dat zij
zorgen blijven houden over de snelheid van de bijstelling, die nu dus niet eenmaal
per vier jaar plaatsvindt maar vaker.
De Vereniging van Vrijescholen sluit zich aan bij de hartenkreten van Verus. Ook
bedankt zij de inspectie voor de helderheid over de inspanningsverplichting versus
de resultaatverplichting. Ook hebben zij nog een vraag: hoe ziet dit eruit bij
gesprekken met inspecteurs op de school? Het gaat dan niet over resultaten?
Voor wat betreft de basisvaardigheden heeft de vereniging zorgen over de
invulling en het aanbod, zeker als de ministers het hebben over percentages die
besteed moeten worden aan de inhoud. De Vereniging van Vrijescholen zou graag
aansluiten bij verdere gesprekken hierover.
De inspectie antwoordt dat het inderdaad een inspanningsverplichting betreft en
dat de huidige situatie niet verandert. De inspecteur kijkt naar de minimale
wettelijke grenzen, met veel ruimte voor de scholen. Wel wordt de vraag gesteld
Pagina 7 van 11

Datum
mei 2023
Onze referentie
38634735

of er concrete leerdoelen zijn. Echter scholen vinden dat ook moeilijk en er zijn
dan ook veel herstelopdrachten. Dit is echter niet verbazend. De Vereniging van
Vrijescholen dank de inspectie voor de toelichting, deze stelt gerust. De
verwachting was dat er wellicht wel naar resultaten zou worden gekeken, het is
fijn dat dit niet zo is. De inspectie merkt op dat het omgekeerd voor de inspectie
ook schrikken is dat scholen zo vaak worstelen met het stellen van concrete
leerdoelen; de wetgever legt de vinger wel op de zere plek.
Connect Groen sluit zich voor een belangrijk deel aan bij wat er al gezegd is. Zij
hebben een ambivalent gevoel, dat nu enigszins is versterkt. Alles is inderdaad
transparant en inzichtelijk. Echter uiteindelijk blijft de vraag over van het middel
versus het doel. Dit sluit ook aan bij het volgende agendapunt, de evaluatie van
het protocol. In hoeverre is het zenden door de inspectie, of is het meer een
gesprek? Het voelt wat onbevredigend dat er veel tijd en energie wordt gestoken
in onderwerpen en dat er ondanks dat weinig van terug te zien is. Voor Connect
Groen is ook de vraag hoe zij dit kunnen vertalen naar de bestuurstafel. Daarom
is eerder ook de vraag gesteld over het onderwijsresultatenmodel.
De inspectie merkt op dat er, van bovenaf gezien, eigenlijk veel tijd wordt
gestoken in dingen die niet nieuw zijn. Discussies komen ook terug. In de
gegeven reacties zien we ook dat die tot diep in de haarvaten gaan, terwijl het
dus allemaal niet nieuw is. Dit is dus een spiegel voor ons; we doen het samen.
Wellicht moeten we ook iets doen aan de manier van agenderen, dus duidelijker
zijn in wat we wel en niet van elkaar vragen. We steken hier erg veel tijd in, is die
toegevoegde waarde gerechtvaardigd?
De Sectorraad GO/Siméa geeft aan juist andersom in verwarring te zijn. Het
betreft een was-wordt lijst, de Sectorraad GO/Siméa heeft daarom gekeken of de
punten en komma’s er staan. De wetgeving is de wetgeving. De andere reacties
zijn meer beschouwend; het zijn mooie gesprekken echter zo zijn de kaders door
de raad niet gelezen. De Sectorraad GO/Siméa zou graag nog een keer het
gesprek willen voeren over de rollen in het onderwijs.
De inspectie concludeert dat de Sectorraad GO/Siméa twee opmerkingen heeft:
het debat moet een andere plek krijgen. En geef daarnaast duidelijk aan wat wel
en niet kan. De voorzitter sluit het agendapunt af en benoemt dat er een verslag
komt met bijlage. Het verzoek om dit goed door te lezen en waar nodig aan te
vullen. Ook moeten de toezeggingen voor die tijd verwerkt zijn. Daarna loopt het
proces weer verder zoals gebruikelijk.
De NVM merkt tot slot op dat zij het gevoel hebben heel serieus te worden
genomen.

Pagina 8 van 11

Datum
mei 2023
Onze referentie
38634735

Naschrift (d.d. 12-06-2023) naar aanleiding van de vergadering
Naar aanleiding van de mondelinge beraadslaging tijdens de Ringen, heeft de
inspectie besloten een aantal zaken nog aan te passen in de onderzoekskaders.
-

-

De passage over ‘denken en doen’ betreffende burgerschap in het
onderzoekskader mbo is naar aanleiding van de vergadering aangepast.
De zin met de betreffende passage is geschrapt en vervangen.
o Het schoolklimaat draagt bij aan de bevordering van sociale en
maatschappelijke competenties, en aan de bevordering van de
basiswaarden van de democratische rechtsstaat. Basiskwaliteit:
Het personeel draagt bij aan de bevordering van sociale en
maatschappelijke competenties, en aan de bevordering van de
basiswaarden van de democratische rechtsstaat. Het personeel
van de opleiding is in zijn gedrag een voorbeeld voor de
studenten: personeelsleden leven de basiswaarden zichtbaar na.
Ook signaleert en corrigeert het personeel van de opleiding
uitingen van studenten die met de basiswaarden in strijd zijn.
Het verzoek om in de kaders de wettelijke onderbouwing rondom het
professioneel statuut mee te nemen, is overgenomen en toegevoegd aan
de onderzoekskaders voor po, vo en so.

3. Evaluatie protocol Ringen
De inspectie geeft een korte inleiding. Het Ringen-protocol moet eenmaal per vier
jaar worden geëvalueerd. Voor deze evaluatie hebben de deelnemers een
vragenlijst kunnen invullen. Daarnaast zijn er interviews afgenomen met de
inspecteur-generaal van het Onderwijs, de voorzitter en de secretaris. De
uitkomsten daarvan en het rapport zijn voorafgaand aan het overleg opgestuurd.
Het doel van de evaluatie is om te evalueren of het Ringen-overleg (zoals
beschreven in het protocol) naar tevredenheid verloopt en of het protocol
aanpassingen behoeft. In dit overleg is de bedoeling om samen te bespreken wat
we beter kunnen doen.
Eerst volgt een korte presentatie, deze bestaat uit vier onderdelen:
1. Duiden resultaten
2. Wat gaat goed? Wat kan/moet beter?
3. Actie- en ontwikkelpunten
4. Vragen/opmerkingen
1. Duiden resultaten
De vragenlijst is uitgebreid beantwoord, waarvoor dank. Het viel op dat de
opmerkingen veelal op operationeel niveau informatie geven terwijl het goed is
om de resultaten te duiden vanuit een hoger abstractieniveau. Het lijkt de
inspectie daarom goed om een keer met de leden van de Ringen door te spreken
over wat het doel is van het overleg (waarom zitten we hier?).
2. Wat gaat goed? Wat kan/moet beter?
Uit de evaluatie komen zaken naar voren die goed gaan en zaken die beter
kunnen. Voorbeelden van wat er goed gaat: functioneren van de onafhankelijke
voorzitter en de frequentie en inhoud van het overleg. Voorbeelden van wat er
beter kan en moet: tijdige aanlevering van de stukken, de overdracht naar nieuwe
deelnemers (bij deelnemende organisaties zelf) en duidelijkheid over de
samenstelling van Ring 1 en 2.
Pagina 9 van 11

Datum
mei 2023
Onze referentie
38634735

3. Actie- en ontwikkelpunten:
De inspectie doet op basis van de evaluatie een aantal voorstellen om het protocol
aan te vullen met:
Visie, ambities en doelen (waarom en wat);
Duidelijkheid in (wettelijke) opdracht en werkwijze;
Proces en afspraken rondom voorbereiding van het overleg, criteria voor
de samenstelling en verantwoordelijkheid rond overdracht.
4. Tot slot is er ruimte voor vragen en opmerkingen.
VOS/ABB vraagt of het beeld bij Ring 1 hetzelfde was als bij Ring 2, of dat er
verschillen waren in de reacties.
De inspectie antwoordt dat de uitkomsten niet uitgebreid zijn vergeleken maar dat
er wel verschillen waren. In Ring 2 is er bijvoorbeeld veel meer uitwisseling over
burgerschap. Ook over de samenstelling van de Ringen en de criteria daarvan zijn
alleen vragen gesteld door Ring 2. De voorzitter vult aan dat Ring 1 ook meer
politiek is en licht daarop kort toe hoe Ring 1 en 2 zijn ontstaan; ooit was er
sprake van één groot overleg, echter gezien de omvang is gekozen voor een
splitsing.
De inspectie geeft aan dat vanmorgen in Ring 1 is afgesproken om de
conceptverslagen van de Ringen met elkaar te delen. Alle Ringen-deelnemers
geven aan dit een goed idee te vinden. Verder merkte Ouders & Onderwijs in Ring
1 op dat zij vrij klein zijn en de voorbereiding daarom soms meer werk is. Een
aantal van de deelnemers van Ring 2 geeft daarop aan dit te herkennen. De
voorzitter merkt op dat vanmorgen is bezien hoe de inspectie meer kan faciliteren
dat alle partijen meer worden meegenomen. De Vereniging van Vrijescholen
merkt op dat dit ook hun eigen verantwoordelijkheid is, bijvoorbeeld het
doorsturen van stukken. Ook hebben zij een vast jaargesprek met de inspecteur,
er is goed contact met de inspectie.
VBSO/VGS vraagt hoe die facilitering er dan uit komt te zien. De inspectie
antwoordt dat er bijvoorbeeld een korte oplegnota met kernpunten kan worden
gemaakt. Verus vult aan dat het nu al heel handig is dat in de documenten zelf de
wijzigingen zichtbaar zijn.
Connect Groen reageert op de geschreven tekst, waar staat dat het overleg is
gericht op consensus. Het streven naar consensus veronderstelt dat je met elkaar
iets te bespreken hebt. Echter als het voor een groot deel al vastligt in de wet
geeft dat een verkeerde verwachting. Connect Groen roept de inspectie daarom
op om goed te kijken naar het protocol. De NMV stelt dat we het niet met elkaar
eens te hoeven zijn, maar dat de gemaakte opmerkingen zijn gericht aan de
politiek. De NMV zou juist graag meer willen reageren op andere organisaties. Nu
geeft de inspectie telkens een aparte reactie op de opmerkingen van de
deelnemers.
Verus merkt op dat de verhouding tussen Den Haag en het veld erg is veranderd
de afgelopen 30 jaar. Idealiter zouden zij niet van de inspectie of de minister
afhankelijk moeten zijn om van elkaar te weten hoe ze er in staan. Dit is dus een
fundamenteel punt voor de organisaties. We moeten elkaar onderling ook veel
Pagina 10 van 11

Datum
mei 2023
Onze referentie
38634735

meer opzoeken, ook gezien de discussies die nu spelen. Dus los van de techniek
van dit overleg. Voor wat betreft dit overleg: Verus zou graag eenmaal per jaar de
Ringen combineren en dan bijvoorbeeld de helft van de dag willen besteden aan
de inhoud.
De inspectie concludeert twee zaken: zij moet dingen doen vanuit de wet, en
daarnaast is er nog de behoefte van de deelnemers. Want er zijn inderdaad niet
veel andere tafels waar deze diversiteit aan onderwijspartijen bij elkaar zit. Ook is
vanmorgen uitgesproken dat er behoefte is om een thema te bespreken,
bijvoorbeeld de lerende organisatie/cultuur. Dus om los van de wettelijke context
meer het gesprek aan te gaan. De inspectie neemt deze suggestie mee.
De NMV vraagt daarop wie dan de thema’s bedenkt voor een dergelijke
bijeenkomst. De voorzitter geeft aan dat dit in gezamenlijkheid gebeurt.
Vanmorgen kwam in Ring 1 de suggestie om het te hebben over de lerende
organisatie; wat zijn ervaringen, wat werkt wel en niet.
De inspectie geeft aan dat het protocol zal worden aangepast naar aanleiding van
de evaluatie. Daarna komt het terug in de Ringen. Ook neemt de inspectie het
punt over consensus en heldere verwachtingen mee. Verus geeft daarop aan dat
voorheen altijd de vraag werd gesteld ‘kunnen jullie instemmen?’. Dat was het
doel van het Ringen-overleg.
De voorzitter benoemt dat een voorstel voor een gewijzigd protocol in oktober zal
worden geagendeerd. Vervolgens moet het nieuwe protocol bij stemming worden
vastgesteld.
4. Rondvraag
VGS/VBSO heeft een suggestie voor de langetermijnagenda: de frequentie en
manier van schoolbezoeken en de eenduidigheid daarin. Dus het toezicht op de
scholen.
VGS/VBSO geeft verder een korte reflectie op hun eigen inbreng. Doordat er
vraagtekens zijn bij de verduidelijking van de burgerschapswet maken zij van elke
gelegenheid gebruik om hier aandacht voor te vragen. De wens is om
aankomende wijzigingen ruim van tevoren te bespreken. De inspectie geeft aan
dat dit voor hen lastig is, aangezien zij in het geval van wijzigingen eerst de wet
nodig hebben. Zolang die niet is vastgesteld kan de inspectie er niets mee.
VGS/VBSO geeft aan dat het toch fijn zou zijn om zaken alvast voor te bereiden.
De inspectie wijst erop dat in het vorige Ringen-overleg wel op hoofdlijnen is
gesproken.
De NMV merkt op dat er impliciet ook een visie op leiderschap aanwezig lijkt te
zijn. Hierover zouden zij graag uitwisselen. Dit is ook zo ervaren bij het
inspectiebezoek, er werd veel feedback gegeven over de schoolleider. De inspectie
stelt dat dit goed aansluit bij de suggestie van VGS/VBSO om door te praten over
het toezicht. De NMV merkt tot slot op dat het fijn is om hier aan te mogen sluiten
en zo serieus te worden genomen.
De voorzitter dankt alle aanwezigen voor hun komst en inbreng en sluit de
vergadering.

Pagina 11 van 11