Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

28 625

Herziening van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid

Nr. 226

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 september 2015
In mijn brief van 27 mei jl. heb ik u toegezegd u nader te zullen informeren
over de impact van de vereenvoudigingen die Eurocommissaris Hogan in
de Landbouwraad van 11 mei jl. aankondigde (Kamerstuk 21 501-32,
nr. 843). Het ging hierbij om een eerste set aan vereenvoudigingen die
geen aanpassing van de verordeningen vereisten. Deze hebben inmiddels
hun beslag gekregen in de richtsnoeren van de Europese Commissie en
kunnen nu door de lidstaten worden toegepast. Het betreft aanpassingen
in de richtsnoeren over ecologische aandachtsgebieden (EA) en blijvend
grasland.
Zoals u weet, zijn dit twee belangrijke aandachtsvelden binnen de
vergroening van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Ik blijf
met de vergroening nadrukkelijk streven naar een ambitieuze invulling,
die leidt tot echte winst voor biodiversiteit. In dat licht heb ik de vereenvoudigingen beoordeeld en mijn keuzes over de invulling ervan bepaald.
Onderstaand geef ik een opsomming van de betreffende vereenvoudigingen en ga ik per punt in op de relevantie voor Nederland en de wijze
waarop ik er invulling aan zal geven.
1. Lidstaten zijn niet langer verplicht alle potentieel subsidiabele
landschapselementen te registreren, maar mogen volstaan met het
registreren van de door de landbouwers aangevraagde landschapselementen.
Verschillende lidstaten hebben om deze vereenvoudiging gevraagd. Ook
Nederland heeft dit in februari jl. als voorstel ingebracht in het kader van
de lopende vereenvoudigingsdiscussie. Voor Nederland is dit een
belangrijke vereenvoudiging, omdat registratie van alle potentieel
subsidiabele landschapselementen enorme uitvoeringskosten met zich
meebrengt. Deze hoge uitvoeringskosten hebben mij ervan weerhouden

kst-28625-226
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 625, nr. 226

1

bij de start van het nieuwe GLB alle typen landschapselementen open te
stellen voor de invulling van de EA. Nu zijn alleen landschapselementen in
het kader van de duurzaamheidscertificaten en onbeheerde akkerranden
opengesteld.
Nu de uitvoering tegen lagere kosten mogelijk is, zal ik met ingang van
2016 overgaan tot een bredere openstelling van de landschapselementen.
Ik heb besloten dat alle door de EU omschreven typen landschapselementen vanaf volgend jaar mee mogen tellen voor de vergroening, met
uitzondering van sloten. Daarmee sluit ik aan bij de aanbevelingen van het
Alterra rapport «Nationale invulling vergroening GLB vanuit het
perspectief van biodiversiteit». Volgens dit rapport hebben sloten
onvoldoende meerwaarde voor de biodiversiteit. Dat is ook de reden
geweest dat in het equivalente pakket sloten alleen meegeteld mogen
worden wanneer zij langs een beheerde akkerrand liggen, wat zorgt voor
ecologische meerwaarde van de sloot. Ook kostenoverwegingen
(verhoging uitvoeringslasten) spelen mee in mijn keuze om af te zien van
algehele openstelling van sloten. Concreet betekent mijn besluit dat de
huidige openstelling van landschapselementen vanaf volgend jaar
conform de Europese regelgeving wordt uitgebreid met heggen,
houtwallen, bomenrijen, solitaire bomen, boomgroepen en poelen/vijvers.
Ik ben in overleg met LTO over de praktische uitwerking van de bredere
openstelling. Dit gesprek is onder andere van belang met het oog op de
administratieve lasten die gepaard gaan met de bredere openstelling.
Bezien zal worden op welke wijze, gegeven de beperkte voorbereidingstijd, de landschapselementen vanaf 2016 ingewonnen en geregistreerd kunnen worden. Met name in het eerste jaar zal van de
landbouwers die hun landschapselementen willen laten meetellen voor de
vergroening extra administratieve inspanningen worden gevraagd om tot
een juiste registratie te kunnen komen.
2. Bij de registratie van lineaire landschapselementen zoals heggen en
bomenrijen, is het niet langer voorgeschreven onderscheid te maken
tussen deze typen van landschapselementen.
Deze vereenvoudiging is vooral bedoeld om het betaalorgaan wat meer
flexibiliteit te geven bij het registreren van lineaire landschapselementen.
In het kader van de uitbreiding van de openstelling van de landschapselementen en de uitwerking van het inwinnings- en registratiesysteem zal ik
nader bezien of het wenselijk is van de geboden flexibiliteit gebruik te
maken.
3. Meer flexibiliteit bij de registratie van specifieke typen blijvend
grasland.
Deze voorziening is bedoeld om de registratie van blijvend grasland te
vereenvoudigen in lidstaten die bepaalde traditionele teeltpraktijken
aanmerken als blijvend grasland. Deze voorziening is voor Nederland niet
relevant omdat Nederland deze traditionele teeltpraktijken niet kent.
4. Heggen en houtwallen mogen worden onderbroken door doorgangen
tot een maximale breedte van 4 meter. Volgens het oude richtsnoer waren
doorgangen van 2 meter toegestaan.
De relevantie van deze vereenvoudiging is voor Nederland momenteel
gering, aangezien heggen en houtwallen nu alleen meetellen in het kader
van de duurzaamheidscertificaten, waarbij de eis geldt dat er onderhoudscontracten in het kader van het plattelandsontwikkelingsprogramma (POP)
voor moeten zijn afgesloten. De vereenvoudiging wordt relevanter zodra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 625, nr. 226

2

vanaf 2016 de houtwallen en heggen generiek worden opengesteld en er
dus naar verwachting meer houtwallen en heggen zullen worden
aangemeld. De ruimere norm zal ik verwerken in de administratieve
controletools vanaf aanvraagjaar 2016 en reeds toepassen bij de
verwerking van fysieke controles over aanvraagjaar 2015.
5. In naar behoren gemotiveerde gevallen is een buffer van maximaal
5 meter tussen de grens van een perceel bouwland en het landschapselement toegestaan.
Deze vereenvoudiging biedt de mogelijkheid om landschapselementen
die niet direct grenzen aan het perceel bouwland mee te laten tellen voor
de vergroening. Ik wil deze mogelijkheid vanaf het eerstvolgende
aanvraagjaar (2016) gebruiken om buffers tussen bouwland en landschapselementen toe te staan, voor zover deze geen wezenlijke aantasting
vormen van het te beschermen ecosysteem. Ik denk daarbij aan braakliggende stroken die bijvoorbeeld extensief als paden worden gebruikt. Dit
jaar zal RVO gebruiken als jaar waarin signalen over eventuele knelpunten
inzake buffers worden geanalyseerd om te komen tot concrete
beleidsregels.
6. Een aangevraagd ecologisch aandachtsgebied (EA) dat blijkt te
ontbreken, mag worden gecompenseerd met een niet aangegeven EA.
Deze vereenvoudiging maakt het mogelijk dat indien bij een controle ter
plaatse aangeven EA niet wordt aangetroffen dit gecompenseerd mag
worden door EA dat wél geconstateerd wordt, maar niet is opgegeven tot
ten hoogste de oppervlakte die is aangegeven. Deze vereenvoudiging
wordt vanaf 2015 toegepast.
7. Kruidachtige eiwithoudende gewassen behoeven niet per definitie na
vijf jaar als permanent grasland te worden beschouwd.
Deze verduidelijking betekent dat de teelt van luzerne beschouwd wordt
als de teelt van een akkerbouwgewas en een perceel waarop dit gewas
meer dan vijf jaar aaneensluitend wordt geteeld niet automatisch als
blijvend grasland wordt aangeduid. Deze uitleg sluit aan bij de bestaande
landbouwpraktijk in Nederland en wordt ook al toegepast door RVO.
8. Periodes van braak en agromilieuverbintenissen tellen niet mee bij de
beantwoording van de vraag of er op een perceel sprake is van blijvend
grasland. Dit is een uitzondering op de regel dat grasland als blijvend
moet worden aangemerkt, wanneer er meer dan 5 jaar gras staat.
Deze vereenvoudiging houdt in dat voor een perceel bouwland dat is
braakgelegd of waarop in het kader van een agromilieuverbintenis gras
wordt ingezaaid de jaren dat de agromilieuverbintenis van kracht is niet
meetellen bij het bepalen van de status blijvend grasland. Deze vereenvoudiging voorkomt dat het afsluiten van een agromilieuverbintenis tot
gevolg kan hebben dat percelen de status blijvend grasland krijgen. Deze
vereenvoudiging kan bijdragen aan de bereidheid van landbouwers om
een agromilieuverbintenis af te sluiten op bouwland.
Eurocommissaris Hogan is voornemens in aanvulling op bovenstaande
vereenvoudigingen ook de uitvoerings- en gedelegeerde verordeningen te
vereenvoudigen en zal binnenkort met wijzigingsvoorstellen komen. Bij de
beoordeling hiervan zal ik de volgende randvoorwaarden hanteren:
− De vereenvoudigingen mogen de realisatie van de doelstellingen van
het nieuwe GLB (met name ten aanzien van duurzaamheid, innovatie
en concurrentiekracht) niet bemoeilijken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 625, nr. 226

3

− De vereenvoudigingen mogen de bescherming van de financiële
belangen van de EU niet in gevaar brengen. Er moet daarom sprake
blijven van «sound financial management».
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 625, nr. 226

4