Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

11
Vragen van het lid Karabulut (SP) aan de minister voor Wonen, Wijken en
Integratie, van Justitie en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het
bericht dat de Somalische gemeenschap een qatverbod wil (ingezonden
11 augustus 2010).
Antwoord van minister Klink (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(22 september 2010).
Vraag 1
Wat is de omvang van de groep qatgebruikers en hoe groot is het aandeel
overmatige qatgebruikers in Nederland?1 Bent u nog steeds van mening dat
de omvang van de groep qatgebruikers geleidelijk afneemt of neemt het
aantal qatgebruikers onder jonge mannen en vrouwen juist toe?2
Antwoord 1
In Nederland wordt het middel qat voornamelijk gebruikt binnen de Somalische bevolkingsgroep. Deze bevolkingsgroep bestaat in totaal uit circa 26 000
mensen. Over het aantal mensen binnen de Somalische bevolkingsgroep dat
qat gebruikt zijn geen cijfers bekend. Ook de onderverdeling binnen de groep
gebruikers, jong of oud, man of vrouw, is niet bekend.
Vraag 2
Bent u nog steeds van mening dat qat geen agressie opwekt en het gebruik
daarvan ook anderszins geen risico oplevert voor de openbare orde? Kunt u
een toelichting geven?
Antwoord 2
In 2007 heeft het Coördinatiepunt Assessment en Monitoring nieuwe drugs
(CAM) een risicoschatting naar qat uitgevoerd. Hieruit bleek dat er nauwelijks
of geen risico is voor de openbare orde. Ook werden toen geen aanwijzingen
gevonden dat qat agressie opwekt bij mensen, en bleek dat het reactievermogen bij normale doseringen niet sterk wordt beïnvloed. Zie verder het
antwoord op vraag 6.

1

2

ah-tk-20102011-11
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

http://www.volkskrant.nl/binnenland/article1406693.ece/
Somalische_gemeenschap_wil_qatverbod
Kamerstuk 24 077 en 30 515, nr. 208.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Vraag 3
Is het waar dat qat een desastreuze uitwerking heeft op de sociaaleconomische positie en de gezondheid van grote groepen Somalische
Nederlanders? Zo ja, bent u bereid gerichte psychische hulp en voorlichting
over de effecten van qat te stimuleren en te faciliteren onder met name
nieuwe groepen Somaliërs in Nederland? Zo nee, hoe verklaart u de grote
sociale- en economische achterstanden van de Somalische gemeenschap in
Nederland?
Antwoord 3
Uit verschillenderapporten blijkt dat het qatgebruik onder groepen Somalische Nederlanders een negatieve uitwerking kan hebben op de sociaaleconomische situatie, maar qat is zeker niet de hoofdoorzaak van de
achterblijvende sociaal-economische positie en de gezondheid van de
Somalische bevolkingsgroep in Nederland. De oorzaken liggen in een
opeenstapeling van problemen waaronder ontoereikende kennis van het
functioneren van de Nederlandse samenleving, taalproblemen, onverwerkte
trauma’s, een hoog percentage eenoudergezinnen, grote onderwijsachterstanden, werkloosheid en grote afhankelijkheid van uitkeringen. Ik verwijs hierbij
naar de Voortgangsbrief aan uw Kamer over de aanpak risicogroepen van
13 juli 2010 (TK, 2009–2010, 31 268, nr. 34).
Vraag 4
Bent u het met Nederlandse onderzoekers eens dat er onvoldoende bekend is
over de effecten van qatgebruik op de sociale situatie en psychische
problematiek? Zo ja, bent u bereid dit nader te (laten) onderzoeken? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 4
Nee. Ik volg hierbij de risicoschatting van het CAM, waarin wordt geconcludeerd dat de kans op psychische afhankelijkheid van qat gering is. Het CAM
adviseert voor dit aspect geen nader onderzoek, en ik zie daar ook geen
aanleiding voor. Wat betreft de sociaal-economische situatie verwijs ik naar
antwoord op vraag 3.
Vraag 5
Bent u nog steeds van mening dat geen sprake is van betrokkenheid van
georganiseerde criminaliteit? Kunt u dat toelichten?
Antwoord 5
Tot op heden zijn mij geen concrete aanwijzingen bekend dat er sprake is van
betrokkenheid van georganiseerde criminaliteit bij de qathandel. Ook uit de
risicoschatting van het CAM uit 2007 is niet gebleken dat er in Nederland
sprake is van handel in qat in relatie tot (georganiseerde) criminaliteit.
Vraag 6
Hoe vaak leidt qathandel tot ernstige overlast? Hoeveel gemeenten hebben
qatgebruik verboden en wat is het effect hiervan?
Antwoord 6
In gemeenten hebben zich problemen met de openbare orde voorgedaan,
met name rondom de distributiepunten. Voor zover mij bekend zijn er drie
gemeenten waar deze problemen zich meer dan incidenteel voordeden, en
waar via de Algemene Plaatselijke Verordening maatregelen zijn genomen
om de aan qat gerelateerde overlast tegen te gaan. In deze drie gemeenten
wonen relatief veel qatgebruikers. Van een van deze gemeenten, de
gemeente Tilburg, heb ik vernomen dat de APV een geschikt instrument
wordt gevonden om de overlast tegen te gaan.
Vraag 7
Is het waar dat qat alleen in Nederland en het Verenigd Koninkrijk legaal is en
in alle andere Europese landen verboden? Wat zijn de ervaringen in de
landen waar een qatverbod geldt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Het middel qat is inderdaad verboden in een aantal Europese landen,
waaronder Frankrijk, Zweden en Denemarken. Naast Nederland is het middel
in ieder geval toegestaan in Groot-Brittannië. Ik beschik niet over een volledig
overzicht van alle Europese landen.
Het beleid en de ervaringen van landen die qat hebben verboden zijn
verschillend. In Zweden en Denemarken is qat bijvoorbeeld verboden, maar
kent het middel een lage prioriteit in het vervolgingsbeleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3