Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 622

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juli 2021
Op 8 en 9 juli aanstaande vindt de Raad WSB plaats in Ljubljana, Slovenië.
Hierbij zend ik u de Geannoteerde Agenda voor deze Raad toe.
Conform de vastgestelde afspraken1 informeer ik uw Kamer middels de
Geannoteerde Agenda tevens over de voortgang van de onderhandelingen inzake de herziening van de Coördinatie verordening Sociale
Zekerheid en het EU-richtlijnvoorstel toereikende minimumlonen in de
EU.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

1

kst-21501-31-622
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 34 655, nr. 2 en Kamerstuk 35 639, nr.1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 622

1

GEANNOTEERDE AGENDA INFORMELE RAAD WERKGELEGENHEID EN SOCIAAL BELEID (WSBVC) 8 EN 9 JULI 2021
Voortgangsrapportage herziening Coördinatieverordening Sociale
Zekerheid
In het nu volgende geef ik u een overzicht van de stand van zaken van de
onderhandelingen over de herziening van de Coördinatieverordening
Sociale Zekerheid (883/2004).
Terugblik
De WSBVC Raad van 21 juni 2018 (Kamerstuk 21 501-31, nr. 491) is een
algemene oriëntatie over de herziening van Verordening 883/2004
overeengekomen. Nederland heeft tegen deze algemene oriëntatie
gestemd. Ook Oostenrijk, Duitsland, Malta en Denemarken stemden
tegen. België, Luxemburg en Cyprus onthielden zich van stemming.
In januari 2019 zijn de trilogen gestart tussen het voorzitterschap, het
Europees parlement (EP) en de Europese Commissie, waarin onderhandeld wordt over de uiteindelijke tekst. Op 19 maart 2019 lieten de drie
onderhandelende partijen, de Commissie, het voorzitterschap en het EP,
weten dat zij een voorlopig akkoord bereikt hadden. Vervolgens zijn in het
voorjaar van 2019 de onderhandelingen gestrand doordat een blokkerende minderheid van lidstaten tegen het in de trilogen bereikte voorlopig
akkoord stemde. Naast Nederland maakten een aantal gelijkgezinde
lidstaten deel uit van deze blokkerende minderheid. Daarnaast stemden
ook een aantal Oost-Europese landen tegen het voorlopig akkoord.
Struikelblok vormden de hoofdstukken werkloosheid en toepasselijke
wetgeving. Nederland en de gelijkgezinde lidstaten waren tegen de
aanpassingen in het hoofdstuk werkloosheid. De Midden en
Oost-Europese landen waren tegen de door het EP aangebrachte
aanscherpingen in het hoofdstuk toepasselijke wetgeving, met name wat
betreft detachering. In het najaar van 2019 zijn de trilogen tussen
Commissie, het huidige EP en het toenmalige Finse voorzitterschap
hervat. De standpunten van de Raad en het EP bleken echter te zeer uit
elkaar te liggen om tot overeenstemming te kunnen komen. Onder het
Kroatische voorzitterschap is er vervolgens geen voortgang geboekt in de
onderhandelingen. Ook onder het Duitse voorzitterschap is het niet gelukt
een akkoord over de herziening van de Verordening te bereiken.
Stand van zaken
Het Portugese voorzitterschap heeft na een ronde van besprekingen met
individuele lidstaten op 24 februari jl. van de lidstaten mandaat verkregen
voor verdere onderhandelingen met het EP en de Commissie. Dit mandaat
ziet op een beperkt aantal onderwerpen. Een aantal voor Nederland
belangrijke onderwerpen uit het werkloosheidshoofdstuk maken er geen
onderdeel vanuit. Op basis van dit mandaat heeft op 1 maart een triloog
plaatsgevonden. Belangrijkste onderwerp van gesprek was een onderdeel
van het hoofdstuk toepasselijke wetgeving, namelijk de plicht tot
voorafgaande notificatie bij detachering. Dit is een voorstel van het EP. Het
voorstel houdt in dat detacheringen vooraf moeten worden gemeld. Dit
kan bijdragen aan betere handhaving en het tegengaan van «social
dumping». Deze verplichting zou niet gelden in – nog overeen te komen –
uitzonderingssituaties. Tijdens de triloog is het partijen niet gelukt om tot
overeenstemming te komen. Na deze triloog heeft het Portugese
voorzitterschap alsnog getracht een deal te bereiken door de wensen van
de lidstaten en het EP ten aanzien van deze verplichting zoveel mogelijk te
verenigen. Dit is ook niet gelukt. Het Sloveense voorzitterschap zal dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 622

2

dossier daarom vanaf 1 juli overnemen. Ook voor de komende periode
geldt dat de blokkerende minderheid kwetsbaar is, omdat de lidstaten, die
er onderdeel van uitmaken, uiteenlopende bezwaren hebben ten aanzien
van het voorstel tot herziening. Het is onzeker of de blokkerende
minderheid standhoudt.
Inzet Nederland
Ik blijf mij op verschillende fronten inzetten voor een beter resultaat voor
Nederland. Uiteraard neemt Nederland stelling tijdens de formele
onderhandelingsmomenten met het voorzitterschap. Daarnaast blijf ik met
de gelijkgezinde lidstaten optrekken en voorstellen doen. Omdat het
voorlopig akkoord eerder strandde door een blokkerende minderheid van
lidstaten die dit voorlopig akkoord om heel uiteenlopende redenen niet
konden steunen, beperk ik me voor steun en samenwerking niet tot de
groep gebruikelijke gelijkgezinde lidstaten, maar werk ik met een zo ruim
mogelijke groep samen, teneinde blokkerende minderheden te bewerkstelligen of gekwalificeerde meerderheden te bereiken. Daarnaast zijn er
uiteraard ook regelmatig contacten over de herziening van de Verordening
met Nederlandse leden van het EP, met de Europese Commissie en
andere stakeholders.
Mijn inzet op het gebied van werkloosheid blijft gericht op het bereiken
van een zo kort mogelijke exportduur van de uitkering, gecombineerd met
maatregelen gericht op activering richting arbeid en verbetering van de
handhaving. Mijn inzet op de toepasselijke wetgeving is gericht op het
tegengaan van premieshoppen.
Voortgangsrapportage t.a.v. het Richtlijnvoorstel over toereikende minimumlonen in de EU (COM, 2020, 682)
Op 17 december jl. heeft uw Kamer mij de informatieafspraken doen
toekomen, zoals vastgesteld in het Algemeen Overleg van 1 december jl.
(Kamerstukken 21 501-31 en 22 112, nr. 593) over het voorstel van de
Europese Commissie voor een richtlijn betreffende toereikende minimumlonen in de EU (Kamerstuk 35 639, nr. 1). Onderstaand ga ik, in het kader
van deze informatieafspraken, in op de meest recente ontwikkelingen.
Tijdens de Raad WSBVC van 14 juni jl. (Kamerstuk 21 501-31, nr. 619) vond
een beleidsdebat plaats over het richtlijnvoorstel over toereikende
minimumlonen in de EU. Tevens heeft het Portugees voorzitterschap een
voortgangsrapport gepresenteerd.
Gedurende het beleidsdebat maakten meerdere lidstaten duidelijk achter
de doelstellingen van het richtlijnvoorstel te staan. Deze lidstaten wezen
onder andere op het verwachte positieve effect voor sociaaleconomische
convergentie in de EU. Een aantal lidstaten heeft de wens van behoud van
het ambitieniveau uitgesproken. Een groot aantal lidstaten, waaronder
Nederland, heeft benadrukt dat het richtlijnvoorstel brede steun moet
genieten voordat er aan een Algemene Oriëntatie kan worden gewerkt.
Een beperkt aantal lidstaten heeft daarbij de voorkeur voor een Raadsaanbeveling uitgesproken, waaronder Nederland. Een aanzienlijk aantal
lidstaten gaf aan dat de compromistekst van de Portugees Voorzitterschap
een stap in de goede richting was, maar dat de tekst meer flexibiliteit
behoeft. Veel genoemde aandachtspunten zagen op het respecteren van
de huidige competentieverdeling, de autonomie van sociale partners en
het rekening houden met de inrichting van nationale stelsels
De Sloveense delegatie heeft aangekondigd dat er medio juli raadswerkgroepen plaats zullen vinden ter voortzetting van dit dossier. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 622

3

Sloveense delegatie heeft aangegeven de mogelijkheden te verkennen
voor een nieuwe compromistekst, die dan tijdens deze raadswerkgroepen
ter bespreking wordt voorgelegd.
De leden van het Europees parlement onderhandelen momenteel over het
rapport van de co-rapporteurs Jongerius (S&D) en Radtke (EVP).
Informele Raad WSBVC te Ljubljana, Slovenië
Deze Informele Raad Werkgelegenheid en Sociaal beleid onder Sloveens
Voorzitterschap zal in het teken staan van veerkrachtigere en inclusievere arbeidsmarkten voor alle generaties. Hierbij wordt nadrukkelijk een link gelegd met het herstel uit de coronacrisis. Zoals gebruikelijk
bij Informele Raden zullen er geen lopende Europese wetgevende
trajecten behandeld worden. Er zal ook geen besluitvorming plaatsvinden.
Sociale partners en het maatschappelijk middenveld zullen deelnemen
aan de discussies. Op dit moment zijn nog geen stukken beschikbaar. De
Minister zal zich ambtelijk laten vervangen.
Een hogere arbeidsmarktparticipatie en een langer beroepsleven kunnen
het probleem van een vergrijzende samenleving met een krimpende
bevolking in de werkzame leeftijd verlichten. Daarnaast draagt participatie
op de arbeidsmarkt in belangrijke mate bij aan een gevoel van welzijn en
zingeving. Nederland zal de noodzaak onderschrijven om beleidsmaatregelen te treffen die bevorderen dat meer mensen de arbeidsmarkt
betreden, langer aan het werk blijven en dat de productiviteit wordt
verhoogd. Nederland kent reeds een hoge arbeidsmarktparticipatie, maar
tegelijkertijd bestaat nog ruimte tot verbetering. Nederland kent zeer veel
deeltijdarbeid, en een bredere inzet van (met name) vrouwen op de
arbeidsmarkt is ook vanuit het oogpunt van vergrijzing gewenst.
Een andere manier om de arbeidsmarktparticipatie te verhogen, is het
vergroten van de inzet van personen met een afstand tot de arbeidsmarkt
(bijvoorbeeld vanwege een migratieachtergrond of arbeidshandicap), het
beter laten aansluiten van de kwalificaties en vaardigheden op de vraag
vanuit de arbeidsmarkt, via het verbeteren van het opleidingsniveau, dan
wel het op niveau brengen van reeds bestaande kwalificaties en vaardigheden. Maar ook het tegengaan van discriminatie op de arbeidsmarkt is
een belangrijk aspect van dit beleid.
Nederland zal inbrengen dat het van belang is te investeren in mensen en
vaardigheden. Mensen moeten zich blijven ontwikkelen, en wendbaar en
weerbaar kunnen blijven op de snel veranderende arbeidsmarkt. Dit zal
bijdragen aan een succesvolle overgang naar een klimaatneutrale en
digitale economie.
Naast de informele Raadsbijeenkomst zal er een gezamenlijke bijeenkomst van de EU-ministers van Werkgelegenheid en Sociaal Beleid zijn
met de ministers van Werkgelegenheid van de Westelijke Balkan. Deze
bijeenkomst zal zich richten op het uitwisselen van ervaringen bij het
bevorderen van kansen op de arbeidsmarkt voor jongeren. Voor
deze bijeenkomst zijn eveneens nog geen stukken beschikbaar. Nederland
deelt graag zijn ervaringen met het bestrijden van jeugdwerkloosheid en
leert ook graag van de ervaringen van anderen. Nederland zal in zijn
interventie aangeven dat de werkgelegenheid onder jongeren wordt
bevorderd door een decentrale aanpak die maatwerk mogelijk maakt. Bij
deze benadering kan rekening worden gehouden met regionale factoren.
In Nederland gebeurt dit zowel door verticale samenwerkingsverbanden
tussen het Rijk en lokale overheden als door horizontale samenwerking in
de regio tussen overheid, onderwijsorganisaties en maatschappelijke
partners. Dit betekent dat gemeenten, scholen, jeugdzorg, werkgevers en
arbeidsbureaus samenwerken om jongeren aan het werk te helpen.
Daarnaast ligt er een sterke nadruk op het opdoen van praktijkervaring,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 622

4

door middel van stages en leerwerkplaatsen en kent Nederland een
gedifferentieerd minimumjeugdloon zodat jongeren gestimuleerd worden
om eerst een vervolgopleiding af te ronden. Het aantal hoogopgeleiden in
Nederland is dan ook hoger dan gemiddeld in de EU. Nederland zal
benadrukken dat het van belang is dat onderwijsprogramma’s zich kunnen
aanpassen aan de huidige en toekomstige vraag op de arbeidsmarkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 622

5