Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

645
Vragen van het lid Ten Broeke (VVD) aan de Minister van Buitenlandse Zaken
over het claimen van de westmuur als onderdeel van de Al-Aqsa moskee door
de Palestijnen (ingezonden 27 oktober 2015).
Antwoord van Minister Koenders ( Buitenlandse Zaken) (ontvangen
23 november 2015).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Palestinian proposal to UNESCO: Western
Wall is part of al-Aqsa»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 4, 5 en 6
Kunt u bevestigen dat zes Arabisch landen – te weten Algerije, Egypte,
Tunesië, Marokko, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten – van plan
waren om namens de Palestijnen een voorstel in te dienen binnen UNESCO,
onder andere om de westmuur als onderdeel van de al-Aqsa moskee erkend
te krijgen? Klopt het dat dit plan inmiddels is ingetrokken, maar dat nog wel
een verzoek zal worden ingediend om het Graf van Rachel in Bethlehem en
de Grot van de Patriarchen in Hebron erkend te krijgen als islamitische
plaatsen? Hoe beoordeelt u deze verzoeken? Graag een toelichting.
Welk standpunt gaat Nederland – als één van de leden van de Uitvoerende
Raad van UNESCO – officieel ten aanzien van het uiteindelijke verzoek
innemen, als daarin inderdaad wordt verzocht de hierboven genoemde
plaatsen erkend te krijgen als islamitische plaatsen?
Klopt het dat de kans groot is dat het uiteindelijke voorstel gaat worden
aangenomen door de Uitvoerende Raad van UNESCO, doordat een meerderheid van de landen daarbinnen een islamitische/Arabische achtergrond heeft?
Zo ja, wat zijn de consequenties wanneer het voorstel inderdaad wordt
aangenomen? Bent u voornemens in dat geval actie te ondernemen en zo ja,
op welke wijze?
Kunt u bevestigen dat de Palestijnen eveneens een veroordeling trachten los
te krijgen van wat zij het schenden door Israël van de status quo ten aanzien

1

ah-tk-20152016-645
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4712189,00.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

van het toezicht op de heilige plaatsen in Jeruzalem noemen? Zo ja, hoe
beoordeelt u deze poging?
Antwoord 2, 4, 5 en 6
Evenals bij voorgaande bijeenkomsten van de Uitvoerende Raad van
UNESCO hebben de genoemde zes landen onder het agenda-item «Occupied
Palestine» een concept-resolutie ingediend. De eerste versie van de conceptresolutie bevatte een zinsnede die stelde dat de westmuur «een integraal
onderdeel is van de Al Aqsa moskee / Haram al-Sharif». Deze zinsnede is
echter, na druk van enkele landen, waaronder Nederland, ingetrokken in de
eindversie van de resolutie. Deze eindversie bevat tevens uitgebreide
passages over Israëlische acties die gerelateerd zijn aan de Haram al-Sharif /
Tempelberg. Deze beschrijving wordt gekenmerkt door eenzijdigheid en bevat
enkele feitelijke onjuistheden.
In de resolutie wordt gesteld dat het Graf van Rachel in Bethlehem en de
Grot van de Patriarchen onderdeel uitmaken van Palestijns grondgebied. De
resolutie is tijdens de stemming op 21 oktober jl. aangenomen met 25
voorstemmen, 6 tegen (waaronder Nederland) en 25 onthoudingen. Net als
met voorgaande soortgelijke resoluties heeft UNESCO tot nog toe geen
uitvoering gegeven aan de gevraagde acties. Het is het kabinet niet bekend of
er nog een verzoek zal worden ingediend om beide plaatsen erkend te krijgen
als (uitsluitend) islamitische plaatsen.
Vraag 3
Klopt het dat de Directeur-Generaal van UNESCO, Irina Bokova, zich heeft
uitgesproken tegen het verzoek om de westmuur als onderdeel van de
al-Aqsa moskee erkend te krijgen?2
Heeft zij haar reactie afgestemd met lidstaten, waaronder Nederland? Heeft
haar uitspraak er (mede) toe geleid dat het verzoek wordt aangepast? Graag
een toelichting.
Antwoord 3
De Directeur-Generaal (DG) van UNESCO gaf op 20 oktober jl. een verklaring
uit waarin zij haar ernstige zorgen uitte over de escalatie van geweld rondom
cultureel en religieus erfgoed in het Midden-Oosten. Tevens stelde zij brede
consultaties te voeren teneinde UNESCO lidstaten aan te moedigen een
constructieve dialoog te voeren. Zij gaf voorts aan de recente voorstellen te
betreuren, die gezien zouden kunnen worden als een poging om de status
van de Oude Stad van Jeruzalem en de stadsmuren te veranderen en die tot
verdere spanningen zouden kunnen leiden. Deze verklaring is niet inhoudelijk
met lidstaten afgestemd maar wel opgesteld na consultaties met enkele
lidstaten, waaronder Nederland.
Vraag 7
Deelt u de mening dat de status quo van de Heilige Plaatsen – en in het
bijzonder de al-Haram al-Sharif/Tempelberg – boven alle twijfel verheven
moet blijven? Deelt u ook de mening dat elke suggestie, van welke partij dan
ook, die deze status quo verandert of kan veranderen zeer explosief kan
uitwerken? Hoe beoordeelt u de bijdrage aan die status quo van de verschillende partijen: 1) Israëlische regering, 2) Jordaanse Koning, 3) Palestijnse
leiderschap?
Antwoord 7
Het kabinet acht handhaving van en respect voor de status quo van de Haram
al-Sharif / Tempelberg essentieel en roept alle partijen op om daartoe hun
verantwoordelijkheid te nemen, in woorden en daden. De afgelopen jaren is
sprake van een toenemend aantal bezoeken van Tempelbergactivisten aan de
Haram al-Sharif / Tempelberg, onder wie enkele Israëlische politici en een
Minister. Mede hierdoor is het beeld in de Arabische wereld ontstaan dat
Israël tornt aan de status quo op de Haram al-Sharif / Tempelberg. Daarom
verwelkomt het kabinet de uitspraak van Netanyahu dat Israël de status quo
op de Haram al-Sharif / Tempelberg respecteert en handhaaft en tot nader

2

http://www.jpost.com/Breaking-News/Knesset-speaker-lauds-UNESCO-chief-for-voicingopposition-to-draft-proposal-on-Western-Wall

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

order Israëlische bewindspersonen en Knesset-leden verbiedt om deze locatie
te bezoeken. Het is zaak dat Israëlische en Palestijnse leiders hun invloed
aanwenden ten bate van de-escalatie en beteugeling van geweld en afzien
van opruiende retoriek. Inmiddels zijn er «understandings» tussen Jordanië
en Israël die op 24 oktober jl. na bemiddeling van de Amerikaanse Minister
van Buitenlandse Zaken Kerry tot stand kwamen, gericht op de-escalatie en
herbevestiging van de status quo.
Vraag 8
Hoe beoordeelt u zowel het voorstel over de westmuur als de poging een
veroordeling los te krijgen in het licht van pogingen door de internationale
gemeenschap om het vredesproces weer op de rails te krijgen? Deelt u de
mening dat beide zaken hierop een contraproductieve uitwerking hebben?
Graag een toelichting.
Antwoord 8
Vanwege het eenzijdige karakter van de resolutie die ter stemming werd
voorgelegd, heeft het kabinet geconcludeerd dat deze niet bijdraagt aan de
handhaving van de status quo op de Haram al-Sharif / Tempelberg en aan de
urgente noodzaak van de-escalatie en beteugeling van het geweld. Nederland
heeft daarom tegen de resolutie gestemd.
Vraag 9
Welke acties onderneemt Nederland momenteel, al dan niet in samenwerking
met andere landen, om de huidige situatie te de-escaleren en het vredesproces weer op de rails te krijgen?
Antwoord 9
De huidige escalatie is een gevolg van de al veel langer sluimerende
spanningen, gevoed door de uitzichtloosheid voor Palestijnen in OostJeruzalem, de Westelijke Jordaanoever en in Gaza en de vrees dat onderhandelingen niet tot een eigen Palestijnse staat gaan leiden. Tijdens de gesprekken met president Abbas, premier Hamdallah en Minister van Buitenlandse
zaken Malki hebben de Minister-President en de Minister van Buitenlandse
Zaken de noodzaak tot de-escalatie benadrukt en aangedrongen op een
oproep tot afzien van geweld. Daarnaast werd gesproken over de mogelijkheden om een politieke horizon te creëren, en op korte termijn stappen te
realiseren die vertrouwen wekken onder de bevolking dat een eigen staat een
realistische verwachting is. Voorbeelden zijn de uitvoering van de bestaande
akkoorden, verbeteren van Movement & Access en versterken van de
veiligheidssamenwerking.
Tevens heeft het kabinet bij Hoge Vertegenwoordiger Mogherini aangedrongen op actieve diplomatie om partijen te bewegen tot de-escalatie. Het
kabinet steunt de inzet van HV Mogherini en EUSV Gentilini gericht op
de-escalatie, instandhouding van de twee-statenoplossing en het bijdragen
aan het toewerken naar een gunstig klimaat waarin onderhandelingen hervat
kunnen worden. Het kabinet blijft in EU-kader aandringen op een grotere
EU-rol ten aanzien van het MOVP.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3