1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

30 206

Parlementaire Assemblée van de Unie voor de
Mediterrane Regio

G/ Nr. 7

VERSLAG VAN DE NEGENDE PLENAIRE VERGADERING VAN DE
PARLEMENTAIRE ASSEMBLEE VAN DE UNIE VOOR DE
MEDITERRANE REGIO
Vastgesteld 3 juni 2013
Op 11 en 12 april jl. kwam in het Europees Parlement te Brussel de
parlementaire assemblee voor de Mediterrane Unie (PA-UMR) bijeen.
Naast een delegatie uit het Europees Parlement waren er delegaties
aanwezig uit 21 EU-lidstaten en vijf niet-lidstaten van de noordelijke zijde
van de Middellandse Zee, en negen van de zuidelijke zijde.
De bijeenkomst is namens de Staten-Generaal bijgewoond door het lid
Bröcker (Eerste Kamer, VVD).
De plenaire zitting op vrijdag 12 april werd op donderdag voorafgegaan
door bijeenkomsten van de verschillende commissies van de assemblee.
Gekozen is voor het bijwonen van de vergadering van de commissie
Energie, Milieu en Water. Het was voor het eerst dat een Nederlandse
delegatie deelnam aan een bijeenkomst van deze commissie.
De bijeenkomst ging van start met een korte film en presentatie door de
heer Rainer Nõlvak uit Estland over «Let’s do it», een publiekscampagne
die op één dag in 2008 50.000 vrijwilligers (4% van de bevolking) op de
been heeft weten te brengen voor het opruimen van grote hoeveelheden
zwerfafval in de Estse bossen. Het concept is daarna overgenomen en met
vergelijkbaar succes herhaald in verschillende andere landen, waaronder
Letland, Litouwen, Slovenië, Portugal, Bosnië-Herzegovina. Inmiddels
bestaat de burgerbeweging «Let’s do it! World» (www.letsdoitworld.org)
die het idee verder wil verspreiden. De heer Nõlvak stelde dat het doel van
zijn campagne, waarvoor overigens geen financiering uit Brussel
gevraagd wordt, niet alleen is om het milieu te verbeteren, maar ook om
burgerzin te bevorderen en mensen bij te elkaar brengen. Als voorbeeld
daarvan noemde hij Bosnië, waar mensen uit verschillende etnische
groepen deelnamen aan een Let’s Do It campagne. De bedoeling is
nadrukkelijk dat de campagne een blijvend gedragsveranderend effect
heeft. In maart 2012 heeft de PA-UMR een verklaring aangenomen waarin
ze uitsprak dat dit idee navolging verdient in alle UMR-landen. De
commissie besloot om dit in de aanbeveling aan de plenaire vergadering

kst-30206-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 30 206, nr. 7

1

die zij aan het eind van de bijeenkomst aannam iets aan te scherpen tot
een oproep aan de UMR-landen om een jaarlijkse Let’s Do It-dag te
organiseren.
Het volgende agendapunt was een presentatie door mevrouw Purificació
Canals, voorzitter van de bestuursraad van het netwerk van beschermde
mediterrane mariene gebieden MedPAN (Mediterranean Marine Protected
Areas Network, www.medpan.org). Voor veel van deze mariene
beschermde gebieden bestaat nog geen beheersplan, laat staan dat ze
onder regelmatig toezicht staan. Ook vallen veel mariene soorten nog niet
onder wettelijke bescherming die dat wel nodig hebben. Het doel van
MedPAN is dan ook hierin verandering te brengen door het geven van
ondersteuning aan organisaties en beheerders van beschermde gebieden
in de vorm van kennis en informatie, en door op te treden als spreekbuis
richting overheden. Daarnaast streeft MedPAN naar het opzetten van een
internationaal trust fund voor de mediterrane regio. Dergelijke fondsen
bestaan ook voor de Caraïben en Polynesië. De bestuursraad van MedPAN
heeft 13 leden uit 9 landen. De organisatie zetelt in Marseille. De
commissie besloot de plenaire vergadering aan te bevelen om het
MedPAN-netwerk verder te ontwikkelen.
Tot slot sprak de commissie over het opzetten van een netwerk van
ecologische gemeenten, «Eco-Towns», in de mediterrane regio. Na een
inleiding door mevrouw Rima Tarabay, vicevoorzitter van de Libanese
milieuorganisatie Bahr Loubnan, vertelden mevrouw Danielle Milon
(burgemeester van Cassis, Frankrijk, en voorzitter van het Parc National
des Calanques), de heer Peter Bosmann (burgemeester van Piran,
Slovenië), en de heer Ibrahim Bensbih (president van de ecologische
gemeente Amsa, Marokko) over hun ervaringen. Het netwerk omvat op dit
moment 12 gemeenten. Een werkgroep onder leiding van mevrouw
Tirabay zal een programma uitwerken. De commissie besloot de plenaire
vergadering aan te bevelen om hen dit te laten presenteren tijdens de
volgende bijeenkomst van de PA-UMR.
De plenaire sessie werd voorgezeten door EP-voorzitter Martin Schulz. Hij
benadrukte in zijn inleiding het belang van het voortzetten van de
UMR-samenwerking, ondanks de economische crisis en de politieke
onrust in de regio. De vergadering verwelkomde als nieuwe leden
Bosnië-Herzegovina en ARLEM, de vereniging van regionale en lokale
overheden van de Euromediterrane regio. Vervolgens werd de begroting
van de PA-UMR voor 2013 aangenomen. De voor 2013 voorziene uitgaven
bedragen in totaal € 447.246, waarvan € 304.268 voor tolken/vertalers
tijdens zittingen en € 142.978 voor de organisatie van zittingen. De
bijdragen van de lidstaten zijn gebaseerd op hun BBP en hun HDI (Human
Development Index). De Nederlandse bijdrage aan de assemblee bedraagt
€ 12.318. Bijna de helft van de begroting wordt betaald door het Europees
Parlement.
Gesproken werd verder over de uitkomsten van de bijeenkomst van
parlementsvoorzitters in Marseille op 7 april, waar Nederland overigens
niet bij vertegenwoordigd was. De heer André Azoulay, voorzitter van de
Anna Lindh Stichting en rapporteur van het burgerforum «Burgers voor
de Mediterrane Regio» dat in Marseille plaats vond op 3-4 april, leidde het
agendapunt in. Volgens hem waren het nuttige en open gesprekken
geweest tussen uiteenlopende groepen over de vele problemen in de
regio. Na hem sprak de heer Michel Vauzelle, speciale vertegenwoordiger
van de Franse regering voor de Mediterrane regio, president van de regio
Provence-Alpes-Côte d’Azur, en rapporteur van het forum van lokale en
regionale overheden van deze regio. Dit forum vond eveneens in
Marseille plaats van 4 tot 7 april. Hij benadrukte dat Europa gebaat is bij

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 30 206, nr. 7

2

een stabiele Mediterrane regio, en dat lokale samenwerking een goed
middel kan zijn om dit te helpen bewerkstelligen.
In het debat dat volgde gingen sprekers in op een uiteenlopende reeks
van onderwerpen. Een Marokkaanse afgevaardigde stelde met nadruk dat
democratie niet bereikt kan worden als alleen mannen de dienst uitmaken.
Zij riep dan ook op om de positie van vrouwen te versterken, waarbij
onder andere ook micro-kredieten een goed instrument zouden zijn. Haar
eveneens Marokkaanse collega moedigde de vergadering aan om niet te
vergeten dat er in de regio’s dictators omver geworpen zijn die ernstige
misdaden begaan hebben, en dat democratie de weg vooruit is. Een
Tunesische afgevaardigde herinnerde eraan dat het meeste geld van
ex-dictators uit de regio nog steeds op Europese rekeningen staat.
Belastingfraude diende dan ook te worden aangepakt. Daarnaast riep hij
op om de regels voor immigratie te vereenvoudigen, met name voor
studenten uit de regio. De Palestijnse vertegenwoordiger betreurde de
afwezigheid van Syrië en Libië bij deze vergadering, maar vooral die van
Israël omdat het land zich volgens hem misdraagt en niet bereid is tot
samenwerking. Duidelijke verschillen van mening kwamen naar voren
met betrekking tot het opstellen van een Euro-mediterraan Waardenhandvest. Hierover is in 2011 en 2012 gesproken tijdens de PA-UMRbijeenkomsten in Rome en Rabat. Een Algerijnse afgevaardigde stelde dat
hij de discussie hierover wil uitstellen omdat de positie van religie hierbij
een discussieonderwerp is, terwijl de EP-delegatie aangaf dat die
discussie juist wel gevoerd moet worden.
Het volgende agendapunt was de implementatie van UMR-projecten, dat
werd ingeleid door de heer Oklah Al-Zou’bi, ambassadeur van Jordanië
en co-president van de UMR. Ook hij wees op het belang van vrij verkeer
van personen tussen het noorden en zuiden van de regio. De Arabische
Lente kwam voort uit legitieme eisen, stelde hij. De politieke omwentelingen daarna en de huidige crisis in de regio hebben voor Jordanië zowel
positieve als negatieve effecten gehad, dat laatste onder andere in de
vorm van vluchtelingen. Mevrouw Flavia Palanza, directeur Euromediterrane Investeringen en Partnerschappen bij de Europese Investeringsbank, lichtte de rol van de EIB in de regio toe. Deze heeft een budget
van meer dan 13 miljard euro voor investeringen in projecten op het
gebied van transport, energie, water en ontwikkeling van het MKB in de
gehele regio.
Op de agenda van de bijeenkomst stond vervolgens een discussie over de
uitkomsten van de verschillende commissiebijeenkomsten, alsmede het
aannemen van de door de commissies voorgestelde aanbevelingen.
De commissie Economische en Financiële Zaken, Sociale Zaken en
Onderwijs riep in haar aanbevelingen op tot de instelling van een
«specifiek financieel instrument» voor de regio. Verschillende delegaties
zijn eigenlijk voorstander van de instelling van een speciale Euromediterrane investeringsbank, maar de Nederlandse delegatie heeft zich daar
altijd tegen verzet – net als overigens verschillende andere NoordEuropese delegaties. De compromistekst die is aangenomen kan gelezen
worden als een oproep aan bestaande instellingen zoals de EIB of (beter)
de EBRD om een financieringslijn te creëren. Oprichting van een dergelijke bank is hoe dan ook voorbehouden aan de regeringen, de PA-UMR
kan alleen aanbevelingen doen.
De commissie Politieke Zaken, Veiligheid en Mensenrechten presenteerde
eveneens haar aanbevelingen. In de commissievergadering was stevig
gediscussieerd over een passage over het Palestijns-Israelische conflict.
Daarin wordt opgeroepen tot het staken van vijandigheden over en weer
en tot de vestiging van een Palestijnse staat in overeenstemming met

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 30 206, nr. 7

3

VN-resoluties en de grenzen van 1967, met Jeruzalem als gedeelde
hoofdstad. De commissie zou volgens haar voorzitter zijn overeengekomen om na de oproep tot het staken van vijandelijke aanvallen, een
bijzin te schrappen die luidt «inclusief raketaanvallen op Israel en
luchtaanvallen door Israel». In de plenaire vergadering maakten echter
verschillende delegaties daar alsnog (of opnieuw) bezwaar tegen. Na een
warrige discussie en interventie van EP-voorzitter Schultz bleef de bijzin
uiteindelijk staan.
Over de discussie in de commissie Vrouwenrechten in de Euromedlanden
werd verslag gedaan door haar voorzitter, mevrouw Samira Merai-Friaa
(Tunesië). Er is gesproken over de vertegenwoordiging van vrouwen in
regeringen, zeker in de transitielanden maar ook ten noorden van de
Middellandse Zee. De commissie sprak zich uit voor het streven naar
pariteit voor mannen en vrouwen in de belangrijkste besluitvormingsagenda op regerings- en parlementsniveau, te bereiken via de geleidelijke
introductie van quota en andere vormen van positieve actie. Ook deze
tekst werd aangenomen.
De discussie in de commissie Energie, Milieu en Water werd samengevat
door de voorzitter, de heer Stefan Schennach (Oostenrijk). De aanbevelingen werden ongewijzigd overgenomen. Ditzelfde gebeurde met de
aanbevelingen van de commissie Verbetering van de Levenskwaliteit,
Uitwisseling tussen Maatschappelijke Organisaties en Cultuur.
Daarmee was een einde gekomen aan de vergadering, en ook aan het
voorzitterschap van EP-voorzitter Schultz van de PA-UMR. Volgens
schema neemt de zuidkant van de Middellandse Zee het voorzitterschap
weer over, nu in de persoon van de Jordaanse parlementsvoorzitter Sa’ad
Hayel Srour.
In de vergadering riep de Zweedse afgevaardigde Ulrik Nilsson op tot een
andere opzet van PA-UMR-bijeenkomsten. Deze zouden aanzienlijk
nuttiger zijn als er een overzicht van concrete lopende projecten
beschikbaar was, en er meer gelegenheid bestond voor parlementariërs
uit de verschillende landen om informatie en ervaringen uit te wisselen.
De democratische ontwikkeling in de regio zou hiermee gebaat zijn.
EP-afgevaardigde Isabelle Durant (België, Groenen) deed een vergelijkbare oproep om een overzicht te verschaffen met een verantwoording
over de bestede middelen in het kader van de UMR.
De voorzitter van de delegatie doet naar aanleiding van deze gedachtewisseling de Kamers der Staten-Generaal overigens de suggestie om
komende bijeenkomsten voor te bereiden met een of meer gelijkgezinde
delegaties, bijvoorbeeld de Zweedse die al jaren zeer actief is in de
PA-UMR en in de meeste opzichten op dezelfde lijn zit als de Nederlandse.
Juist nu de Tweede Kamer haar lidmaatschap van de PA-UMR opnieuw
overweegt kan een dergelijke samenwerking mogelijk meerwaarde
bieden.
De voorzitter van de delegatie,
Bröcker
De griffier van de delegatie,
Beun

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 30 206, nr. 7

4