Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 918

Wijziging van de Wet op het financieel toezicht
en enige andere wetten op het terrein van de
financiële markten (Wijzigingswet financiële
markten 2015)

Nr. 8

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 8 augustus 2014
Inleiding
De regering is de vaste commissie voor Financiën erkentelijk voor de
aandacht die zij aan het onderhavige wetsvoorstel heeft geschonken en
voor de door haar daarover gestelde vragen. Deze vragen worden, mede
namens de Minister van Veiligheid en Justitie, zo veel mogelijk beantwoord in de volgorde van het door de commissie uitgebrachte verslag. De
vragen in het verslag onder «uitbreiding van de geschiktheids- en
betrouwbaarheidstoetsing en bankierseed» worden in deze nota beantwoord in twee aparte paragrafen, te weten een paragraaf over de
uitbreiding van de doelgroep voor de eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid, respectievelijk een paragraaf over de eed of belofte. Omwille
van de overzichtelijkheid is aan het begin van de paragraaf over de
uitbreiding van de doelgroep voor de eed of belofte (in de daarin
opgenomen beantwoording van de eerste vraag) een overzicht weergegeven van de verschillende doelgroepen voor de eed of belofte.
Inhoudsopgave
Blz.

kst-33918-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Algemeen
Uitbreiding doelgroep eisen geschiktheid- en betrouwbaarheid
Uitbreiding doelgroep eed of belofte
Werving en gebruik van gegevens door DNB
Concernfinancieringsmaatschappijen
Modernisering recht op premie-incasso door bemiddelaars
Wettelijk kader voor geregistreerde gedekte obligaties
Informatieverschaffing over toepasselijke vangnetregeling
Reclameverbod met betrekking tot systeemrelevantiestatus
Overgang van zekerheidsrechten bij overdracht
Close-out netting en de Interventiewet
Bedrijfsvoering en goede werking van het betalingsverkeer
Opname toepassing lichtere regeling beheerders van
beleggingsinstellingen in register

2
4
11
16
18
20
21
23
24
25
26
26

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

1

28

Blz.
Ontbindingsbevoegdheid AFM bij beleggingsinstellingen
Concentratie bank- en effectenrecht
Snellere openbaarmaking overtreding artikel 4:11, tweede lid
Wft
Toezicht accountantsorganisaties en tuchtrechtspraak accountants
Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme
Manipulatie van benchmarks
Administratieve lasten, nalevingkosten en toezichtlasten
Artikel 33 Wwft
Reactie op VNO- NCW en MKB Nederland

28
29
29
30
34
35
36
38
38

Algemeen
De leden van de fractie van de VVD vragen nader toe te lichten in
hoeverre en op welke manier er rekening is gehouden met kleinere
financiële instellingen bij de verschillende voorstellen.
In de verschillende voorstellen is rekening gehouden met kleinere
financiële instellingen en daar waar mogelijk verschillende wetgeving
toegepast voor de verschillende soorten instellingen. In bepaalde gevallen
is echter geen onderscheid gemaakt naar de omvang van de instelling
(klein of groot) omdat de belangen in dezelfde mate spelen bij grote
instellingen als bij kleine instellingen. In andere gevallen is geen onderscheid gemaakt omdat het gaat om een verbodsbepaling die toeziet op
een ieder, zoals het verbod op manipulatie van benchmarks. Hieronder
wordt bij twee onderwerpen uitgelicht hoe is omgegaan met de gevolgen
voor kleinere financiële instellingen.
Over de gevolgen van de uitbreiding van de doelgroep voor de eisen van
geschiktheid en betrouwbaarheid (en in dat kader de eed of belofte) wordt
het volgende opgemerkt. De uitbreiding van de doelgroep voor de eisen
van geschiktheid en betrouwbaarheid en bijbehorende uitbreiding van de
doelgroep voor de eed of belofte, is in het belang van vertrouwen in
financiële ondernemingen c.q. de financiële sector. De uitbreiding zal voor
(hele) kleine ondernemingen doorgaans weinig gevolgen hebben. Bij
(hele) kleine ondernemingen zijn de betreffende personen uit de «nieuwe
doelgroep» vaak ook beleidsbepaler en in die laatste hoedanigheid
moeten ze nu al aan eisen van geschiktheid (inclusief eed of belofte) en
betrouwbaarheid voldoen.
Bij het wettelijk kader voor geregistreerde gedekte obligaties gaat het om
de bescherming van investeerders, het aantrekkelijker maken van
Nederlands geregistreerde gedekte obligaties en de beheersing van
activabeklemming als gevolg van geregistreerde gedekte obligatie
uitgifte. Een lichter regime voor kleinere instellingen zou hier nadelig voor
hen kunnen uitpakken omdat deze gedekte obligaties dan een «tweederangs status» zouden kunnen krijgen. Bij de uitwerking van de regels voor
gedekte obligaties is wel in lagere regelgeving (het Besluit prudentiële
regels Wft en de Uitvoeringsregeling Wft) de minimum rating voor
uitgevers van gedekte obligaties afgeschaft. Dit komt vooral ten goede
aan kleinere instellingen, die vaak een lagere rating hebben.
Voorts hebben de leden van de VVD-fractie gevraagd of de regering
bereid is voor aanpassingen van het provisieverbod in de toekomst een
voorhangprocedure te doorlopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

2

Het algemene beleid is dat terughoudend wordt omgegaan met het
hanteren van voorhangprocedures ten aanzien van gedelegeerde
regelgeving. Bij invoering van het provisieverbod is bewust gekozen voor
een uitwerking van dit verbod op besluitniveau. Hierdoor kunnen
aanpassingen van het verbod relatief eenvoudig en snel gedaan worden,
zodat snel ingegrepen kan worden bij misstanden in de markt. De
regering is wel bereid om wezenlijke wijzigingen in het provisieverbod in
de toekomst voorafgaand aan de openbare consultatie aan de Tweede
Kamer te communiceren.
De leden van de fractie van de VVD vragen de regering ook of zij bereid is
om een aanvulling op de Wijzigingswet financiële markten 2015 te doen
door de termijn voor verplichte kantoorroulatie en/of de verjaringstermijn
voor het tuchtrecht voor accountants aan te passen.
Naar aanleiding van het algemeen overleg accountancy op 14 mei jl. is
onder meer een motie aangenomen van het lid De Vries waarin de
regering wordt verzocht om de termijn voor verplichte kantoorroulatie zo
snel mogelijk in de Nederlandse wetgeving vast te stellen op 10 jaar (in
combinatie met een termijn voor partnerroulatie na 5 jaar en een afkoelingsperiode van 4 jaar). De in artikel 68 onder Ba van de Wet op het
accountantsberoep opgenomen verplichte 8-jaarlijkse kantoorroulatie
treedt officieel in werking per 1 januari 2016. De regering zorgt er voor dat
uiterlijk op 1 januari 2016 de in het betreffende artikel opgenomen periode
van 8 jaar is aangepast naar 10 jaar. In het hiervoor genoemde Algemeen
Overleg is verder toegezegd dat de verlenging van de verjaringstermijn in
het tuchtrecht wordt meegenomen in de evaluatie van de Wet toezicht
accountantsorganisaties. Op basis hiervan wordt bezien welke verlenging
passend is. De hiervoor benodigde wetswijziging wordt mogelijk
meegenomen in de wet ter implementatie van de nieuwe Europese
regelgeving voor de hervorming van de accountantsmarkt.
De leden van de VVD-fractie vragen vervolgens hoe en wanneer het
wettelijk «haakje» voor tuchtrecht voor bankmedewerkers wordt geregeld.
Ook de leden van de CDA-fractie vragen naar de voortgang van het
voorstel dienaangaande.
De Nederlandse Vereniging van Banken heeft mij uitdrukkelijk verzocht
om wetgeving ter ondersteuning van het initiatief van de bancaire sector
om per 2015 te voorzien in (i) tuchtrecht als sluitstuk op de door de sector
opgestelde gedragsregels voor bankmedewerkers en (ii) een eed of
belofte voor alle bankmedewerkers. Mede gelet hierop zal ik zo spoedig
mogelijk een nota van wijziging op het onderhavige wetsvoorstel bij de
Tweede Kamer indienen met de betreffende introductie van tuchtrecht
voor bankmedewerkers en uitbreiding van de doelgroep voor de eed of
belofte naar alle bankmedewerkers. Recentelijk heeft de Afdeling
advisering van de Raad van State advies uitgebracht over deze voorgenomen nota van wijziging. Momenteel wordt gewerkt aan het nader
rapport. Mede gelet op het zomerreces zal de betreffende nota van
wijziging naar verwachting begin september 2014 – het streven is rond
1 september 2014 – bij de Tweede Kamer ingediend (kunnen) worden.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering aan te geven hoe de
stapeling aan maatregelen proportioneel blijft en niet ten koste gaat van
de Europese dan wel globale concurrentiepositie van het Nederlandse
bedrijfsleven in de financiële sector.
Zoals toegezegd tijdens het wetgevingsoverleg CRD-IV van 14 april
jongstleden, zal ik na de zomer een analyse sturen van het cumulatieve
effect van de stapeling van heffingen op de bankensector. Conform mijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

3

toezegging zal ik daarin ook ingaan op de mogelijke effecten op de
kredietverlening. Daarnaast zal ik na de zomer uw kamer informeren over
de invulling van mijn toezegging om onderzoek te laten doen naar
regeldruk voor de financiële sector.
De CDA-fractie vraagt ook of de regering ertoe bereid is om samen met de
NVB en het VvV te bezien hoe nieuwe wet- en regelgeving de concurrentiepositie van de sector verslechtert of verbetert en hier eventueel de
nieuwe wet- en regelgeving op aan te passen.
Wanneer tijdens de voorbereiding van nieuwe wet- en regelgeving zo
nauwkeurig mogelijk een schatting wordt gemaakt van potentiële
regeldrukeffecten, wordt ook de expertise van toezichthouders of
brancheorganisaties, zoals de Nederlandse Vereniging van Banken
(hierna: NVB) en het Verbond van Verzekeraars (hierna: VvV) ingezet.
Daarnaast heeft eenieder, dus ook de NVB en het VvV, de mogelijkheid om
middels internetconsultatie de regering te wijzen op de eventuele
verslechtering of verbetering van de concurrentiepositie van de sector.
Indien nodig, wordt een wetsvoorstel aangepast naar aanleiding van de
tijdens de voorbereiding of de consultatieperiode aangedragen bezwaren.
De consultatieversie van onderhavig wetsvoorstel heeft bijvoorbeeld met
betrekking tot het onderdeel ten aanzien van concernfinancieringsmaatschappijen veel kritische opmerkingen opgeleverd. Dit heeft ertoe geleid
dat het wetsvoorstel op dit punt ingrijpend is gewijzigd, wat het Nederlandse vestigingsklimaat ten goede moet komen.
Verder vragen de leden van de CDA-fractie om in te gaan op de zorgen
van werkgeversverenigingen over de uitbreiding van de doelgroep voor
de eed of belofte voor kleine(re) ondernemingen en op de financiële last
die gemoeid is met het opvragen van gegevens bij private partijen.
De beantwoording van deze vraag is opgenomen in de hiernavolgende
paragrafen over de uitbreiding van de doelgroep voor de eed of belofte,
respectievelijk over de werving en het gebruik van gegevens door de
Nederlandsche Bank (DNB).
Uitbreiding doelgroep eisen geschiktheid- en betrouwbaarheid
De leden van de VVD-fractie verwijzen naar het advies van de Afdeling
advisering van de Raad van State en vragen naar de verhouding tussen de
verantwoordelijkheid van de overheid enerzijds en die van de financiële
onderneming anderzijds, bij de uitbreiding van de doelgroep voor de
eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid. Zij zijn van oordeel dat geen
verschuiving van verantwoordelijkheid naar de overheid zou moeten
plaatsvinden. Zij willen niet dat de overheid een verantwoordelijkheid op
zich neemt die mogelijk niet waargemaakt kan worden en vragen zich af
welke de gevolgen zouden zijn van een dergelijk niet-waarmaken. De
leden van de D66-fractie vragen zich af waarom de uitbreiding van de
doelgroep nodig is en waarom de regering het wenselijk acht dat de
verantwoordelijkheid om de vereiste kennis en vaardigheden te beoordelen komt te liggen bij DNB in plaats van bij de onderneming zelf.
Een stabiele financiële sector is van groot belang voor onze economische
en maatschappelijke bedrijvigheid en het bevorderen van die stabiliteit is
een verantwoordelijkheid van de overheid. Risicovolle activiteiten kunnen
de financiële soliditeit van een financiële onderneming in gevaar brengen
en, in het bijzonder bij banken, kan dit een spill over effect hebben op de
gehele financiële sector. Ook bij verzekeraars is dit, zij het in beperktere
mate, het geval. Bovendien geldt voor verzekeraars dat de doelgroep voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

4

geschiktheids- en betrouwbaarheidseisen uitgebreid dient te worden uit
hoofde van Europese regelgeving (de Solvency II richtlijn).1 Het is dan ook
van belang dat de personen die betrokken zijn bij de besluitvorming
binnen banken en verzekeraars, betrouwbaar zijn, kennis hebben van
mogelijke risico’s en geen risico’s nemen die direct of indirect de stabiliteit
van de financiële sector schaden. Voor de beleidsbepalers en interne
toezichthouders gelden al eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid.
Gebleken is dat ook de leidinggevende personen die in de hiërarchie een
laag onder die van de beleidsbepalers zitten, de verantwoordelijkheid
hebben voor beslissingen die potentieel dergelijke negatieve consequenties voor de financiële sector kunnen hebben. Om die reden is het
wenselijk dat ook zij onder het bereik van de eisen van geschiktheid en
betrouwbaarheid worden gebracht.
Dit betekent echter niet dat daarmee de verantwoordelijkheid voor die
geschiktheid of betrouwbaarheid zou verschuiven van de onderneming
naar de overheid. Het voorstel betreft een aanvulling op verantwoordelijkheden die geheel bij de onderneming liggen. De eisen van geschiktheid en
betrouwbaarheid richten zich uitdrukkelijk tot de financiële onderneming.
Het is de onderneming die zorg moet dragen dat de personen in kwestie
geschikt en betrouwbaar zijn en het is de onderneming die erop wordt
aangesproken wanneer dit niet het geval is. De toezichthouder toetst of de
onderneming zich aan de eisen houdt en kan, in geval van een constateren van niet-geschiktheid of bij twijfel aan de betrouwbaarheid,
maatregelen treffen jegens de betrokken onderneming. Het voornemen
van de toezichthouder is om het toezicht op naleving door de onderneming van de eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid voor de
«nieuwe doelgroep», risicogeoriënteerd in te richten. De toezichthouder
toetst de personen uit de nieuwe doelgroep direct op betrouwbaarheid.
Met betrekking tot geschiktheid wordt in eerste instantie erop toegezien
dat de interne processen van de onderneming aan de eisen van de nieuwe
regelgeving voldoen en wanneer sprake is van concrete signalen met
betrekking tot de niet-geschiktheid van een persoon uit de nieuwe
doelgroep zal de toezichthouder die persoon toetsen op geschiktheid.
Een aantal fracties heeft vragen gesteld over de afbakening van de
doelgroep waarop het onderhavige wetsvoorstel betrekking heeft. De
leden van de fracties van PvdA, D66 en PVV stellen vragen over de
beslissing om de voorgestelde uitbreiding betrekking te laten hebben op
banken en verzekeraars, maar (vooralsnog) niet op andere financiële
ondernemingen. Zij vragen zich af of de beperking tot banken en
verzekeraars ontwijkingsconstructies in de hand zou werken en of niet een
inschatting is te maken van dergelijke risico’s bij andere branches. De
leden van de D66-fractie vragen welke risico’s in andere branches
aanleiding zouden kunnen geven tot verdere uitbreiding naar andere
branches. De leden van de PVV-fractie stellen voor om ter voorkoming van
misstanden de doelgroep nu al uit te breiden naar andere ondernemingen. De leden van de CDA-fractie vragen naar het waarborgen van de
proportionaliteit van de voorgestelde maatregelen.
Zoals in het nader rapport is uiteen gezet, gaat het met het onderhavige
wetsvoorstel steeds om de verantwoordelijkheid voor beslissingen die het
risicoprofiel van de onderneming wezenlijk kunnen beïnvloeden, om het
risico op spill over effecten naar andere ondernemingen van die beslissingen, en om de wens dat die verantwoordelijkheid ligt bij personen die
betrouwbaar zijn en geschikt zijn om deze beslissingen te nemen. De
1

Richtlijn 2009/138/EG van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2009 betreffende de toegang tot en uitoefening van het verzekerings- en het herverzekeringsbedrijf
(Solvabiliteit II), PbEU 2009, L 335.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

5

afgelopen jaren is gebleken dat bedoelde spill over-effecten zich vooral
voordoen bij banken, maar dat ook bij verzekeraars reden is om maatregelen te treffen. Bij andere soorten financiële ondernemingen is het risico
op dergelijke spill over effecten tot nu toe niet geconstateerd en mede om
die reden is een reële inschatting van risico’s, zoals gevraagd door de
leden van de PvdA-fractie, niet goed te maken. Vanuit een oogpunt van
proportionaliteit is het niet wenselijk om sectoren waarvoor het vorenstaande niet geldt, aan de voorgestelde regels te onderwerpen. Het moge
duidelijk zijn dat, bij constatering van vergelijkbare risico’s bij andere
soorten financiële ondernemingen, een uitbreiding van de regelgeving
naar die andere ondernemingen zal worden overwogen. Voorbeelden van
vergelijkbare risico’s bij andere soorten ondernemingen zouden kunnen
zijn de situatie dat wanbeheer bij een beleggingsinstelling of premiepensioeninstelling onder verantwoordelijkheid van een leidinggevende direct
onder het echelon van beleidsbepalers, tot gevolg heeft dat belegd
vermogen substantieel waarde verliest met spill over effecten naar andere
financiële ondernemingen. Hetzelfde geldt voor ontwijkingsconstructies:
indien blijkt dat banken en verzekeraars de verantwoordelijkheid voor
natuurlijke personen wier werkzaamheden het risicoprofiel van de
onderneming wezenlijk kunnen beïnvloeden, structureel verplaatsen naar
posities in de onderneming of in de groep waarbinnen zij opereren, die
buiten het bereik van het onderhavige wetsvoorstel vallen, zal worden
overwogen om waar mogelijk de reikwijdte van de voorgestelde regels uit
te breiden.
De leden van de fracties van de VVD, PvdA, het CDA, de SP en de
Christen-Unie stellen vragen over de keuze van de doelgroep. De leden
van de VVD-fractie leggen de afbakening van personen in het onderhavige
wetsvoorstel naast de tekst van het regeerakkoord («bankmedewerkers
verantwoordelijk voor transacties met hoge risico’s») en vragen zich af
waarom niet de bankmedewerkers genoemd in het regeerakkoord zijn
opgenomen in het wetsvoorstel. De leden van de fracties van de VVD,
PvdA en SP constateren dat de groep van personen voor wie met het
onderhavige wetsvoorstel eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid
zouden gaan gelden, alleen globaal is afgebakend en zij vragen om meer
duidelijkheid hierover. De leden van de VVD-fractie signaleren dat in de
memorie van toelichting wordt gesproken over «verantwoordelijk»,
«eindverantwoordelijk» en «hoog» in de organisatie en vragen om uitleg
over die begrippen. Ook vragen deze leden of de personen in kwestie
inderdaad allemaal leidinggevend moeten zijn, om hoeveel personen het
zou gaan en of de kosten van de uitbreiding wel opwegen tegen de baten.
De leden van de SP-fractie vragen zich af waarom de eisen van
geschiktheid en betrouwbaarheid niet zouden gelden voor degenen die
transacties uitvoeren, handelaren en lagere managers. De leden van de
fractie van de Christen-Unie vragen hoe wordt voorkomen dat het
opleggen van eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid op lagere
niveaus in hele kleine organisaties onevenredig belastend is.
Voor de afbakening van de groep personen is het doel dat het regeerakkoord wil bereiken centraal gesteld: een gezonde financiële sector. Een
beperking tot alleen de verantwoordelijke bankmedewerkers en alleen
transacties zou miskennen dat ook bij andere financiële ondernemingen
beslissingen kunnen worden genomen die uiteindelijk gevolgen kunnen
hebben voor de stabiliteit van de financiële sector en dat dit risico zich
niet alleen voordoet bij transacties maar ook bij andere werkzaamheden
binnen de onderneming.
De banken en verzekeraars die onder het bereik van onderhavig
wetsvoorstel vallen, zijn divers van aard en omvang. Het gaat om grote en
kleine ondernemingen, met meer en minder gelaagde organisatiestruc-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

6

turen. Ook kan de aard van de werkzaamheden verschillen per onderneming. Om recht te doen aan die diversiteit, zijn de voorgestelde regels
tot uitbreiding van de doelgroep voor eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid, geformuleerd op basis van de volgende criteria: het moet gaan
om een persoon die (a) werkzaam is onder verantwoordelijkheid van een
bank of verzekeraar met zetel in Nederland, (b) een leidinggevende functie
vervult (c) direct onder het echelon van de beleidsbepalers, en (d)
verantwoordelijk is voor natuurlijke personen wier werkzaamheden het
risicoprofiel van de onderneming wezenlijk kunnen beïnvloeden.
Bij alle betrokken ondernemingen zijn het de beleidsbepalers en interne
toezichthouders die de eindverantwoordelijkheid hebben voor de
werkzaamheden binnen de onderneming die het risicoprofiel van die
onderneming wezenlijk kunnen beïnvloeden. Voor hen gelden al eisen van
geschiktheid en betrouwbaarheid. Grote ondernemingen of ondernemingen met een sterk gelaagde organisatiestructuur hebben vaak een
managementlaag net onder het niveau van de beleidsbepalers, met
leidinggevende personen die verantwoordelijkheid dragen voor
werkzaamheden die van wezenlijke invloed kunnen zijn op het risicoprofiel van een onderneming (zij voeren die werkzaamheden in beginsel
dus niet uit, maar zijn verantwoordelijk voor de personen die ze
uitvoeren). Zij kunnen bijvoorbeeld beslissingen nemen over het al dan
niet aannemen van personen, over mate van strengheid waarmee wordt
opgetreden tegen fraude en over de omvang van de risico’s die handelaren binnen de onderneming mogen nemen bij het doen van beleggingen. Omdat zij verantwoordelijkheid hebben voor dit soort beslissingen die het risicoprofiel wezenlijk kunnen beïnvloeden, wordt
voorgesteld dat ook zij moeten voldoen aan de eisen van geschiktheid en
betrouwbaarheid. In kleinere ondernemingen of ondernemingen met een
relatief «platte» organisatiestructuur, ligt deze verantwoordelijkheid bij de
beleidsbepalers. Daar bestaat geen laag van leidinggevenden onder die
van de beleidsbepalers of heeft die lagere managementlaag niet dit type
verantwoordelijkheid. In grote of gelaagde ondernemingen zal het aantal
personen dat met het onderhavige wetsvoorstel zou moeten voldoen aan
eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid dan ook toenemen. In kleine of platte ondernemingen zal dat aantal niet of nauwelijks toenemen omdat in die ondernemingen de betreffende laag in de hiërarchie ontbreekt (van een onevenredige belasting zal dus geen sprake zijn). Een grove schatting is dat
ongeveer 650 personen die nu al werkzaam zijn bij de banken en
verzekeraars en voor wie nog geen wettelijke eisen van betrouwbaarheid
en geschiktheid gelden, onder de voorgestelde uitbreiding zouden komen
te vallen, en dat in aanvulling daarop per jaar nog eens ongeveer 65
nieuwe personen uit de nieuwe doelgroep aan bedoelde eisen zouden
moeten voldoen.
Voor een verdere uitbreiding van de doelgroep voor eisen van
geschiktheid en betrouwbaarheid naar andere personen binnen de
organisatie zonder voormelde (eind)verantwoordelijkheid, bestaat naar
het oordeel van de regering, mede gelet op de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit, geen aanleiding. Daarbij zou een dergelijke
uitbreiding onevenredige lasten met zich meebrengen. Ook geldt dat veel
van de door de leden van de SP-fractie genoemde medewerkers komen te
vallen onder de voorgestelde uitbreiding van de doelgroep voor de eed of
belofte naar medewerkers wier werkzaamheden het risicoprofiel van de
onderneming wezenlijk kunnen beïnvloeden (en zogenaamde klantmedewerkers). Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan individuele
handelaren op trading desks die omvangrijke posities kunnen innemen,
en bepaalde lagere managers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

7

Gezien de beschreven diversiteit is het in belangrijke mate aan de
ondernemingen zelf zijn om te bepalen of binnen de organisatie personen
zijn die aan deze criteria voldoen en om erop toe te zien dat die personen
geschikt en betrouwbaar zijn.
Het gebruik van zowel de term verantwoordelijk als eindverantwoordelijk
is bedoeld om duidelijk te maken dat de beleidsbepalers en interne
toezichthouders (zijnde «eindverantwoordelijk») aan eisen van
geschiktheid en betrouwbaarheid moeten voldoen alsook, op grond van
onderhavig wetsvoorstel, de groep leidinggevenden in het echelon
daaronder op wie dit wetsvoorstel van toepassing is (als «verantwoordelijken»).
De leden van de PvdA-fractie vragen nadere uitleg over de suggestie in de
memorie van toelichting dat banken bij het invullen van de groep
personen aansluiting zouden kunnen zoeken bij de Bindende Technische
Standaarden (BTS) van de Europese Bankautoriteit (EBA) in het kader van
de richtlijn betreffende toegang tot het bedrijf van kredietinstellingen en
het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen (CRD IV) en constateren dat die BTS niet op alle financiële
ondernemingen van toepassing zijn.
De verwijzing in de memorie van toelichting naar de BTS van EBA is, zo
blijkt uit die tekst, genoemd als instrument dat de banken zouden kunnen
gebruiken om invulling te geven aan de groep personen van wie zij
moeten verlangen dat zij geschikt en betrouwbaar zijn. Deze BTS hebben
inderdaad niet betrekking op alle financiële ondernemingen. Deze BTS zijn
per 26 juni 2014 in werking getreden. In de BTS worden «kwalitatieve en
passende kwantitatieve criteria tot vaststelling van de categorieën van
medewerkers wier beroepswerkzaamheden het risicoprofiel van de
instellingen wezenlijk beïnvloeden» geformuleerd.2
Met betrekking tot de baten en lasten van de voorgestelde uitbreiding van
de doelgroep die aan eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid moet
voldoen, merk ik het volgende op. Voorgestelde maatregelen maken deel
uit van de hervorming van de financiële sector. Hervorming van die sector
is essentieel daar, zoals ook de Afdeling advisering van de Raad van State
onderschrijft, deze sector een essentiële functie heeft voor de Nederlandse economische en maatschappelijke bedrijvigheid. Een gezonde en
stabiele financiële sector heeft een direct maatschappelijk nut. Dit zijn de
baten van de voorgestelde maatregelen. Wat de lasten betreft, kan
worden opgemerkt dat uit de inschatting van administratieve lasten en
nalevingskosten blijkt dat deze naar verwachting beperkt zullen zijn (zie
paragraaf 13 van de memorie van toelichting). De baten wegen mijns
inziens derhalve zwaarder dan de lasten.
De leden van de VVD-fractie vragen wat in de Europese regelgeving voor
verzekeraars (Solvency II) staat over de uitbreiding van de doelgroep voor
eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid die in dit wetsvoorstel
centraal staat. Zij vragen wanneer Solvency II wordt geïmplementeerd.
Ook willen zij weten wat de verschillen en overeenkomsten zijn tussen de
Nederlandse regelgeving en Solvency II en wanneer de Tweede Kamer
informatie krijgt over de ontwikkelingen en stand van zaken met
betrekking tot Solvency II.

2

Zie artikel 94, tweede lid, van Richtlijn 2013/36/EU betreffende toegang tot het bedrijf van
kredietinstellingen en het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen (PbEU 2013, L 176).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

8

Ingevolge artikel 42 van de Solvency II-richtlijn dienen verzekeraars ervoor
te zorgen dat «alle personen die de onderneming daadwerkelijk besturen
of andere sleutelfuncties vervullen, te allen tijde aan de volgende
vereisten voldoen:
a. hun beroepskwalificaties, -kennis en -ervaring volstaan om een
gezond en prudent bestuur mogelijk te maken (deskundigheid); en
b. ze hebben een goede naam en integriteit (betrouwbaarheid).»
Hierbij wordt aangetekend dat de functies die tot het governancesysteem
behoren, worden beschouwd als sleutelfuncties en dus ook als belangrijke
en kritieke functies.
De bepalingen van de Solvency II-richtlijn moeten worden toegepast
vanaf 1 januari 2016. In antwoord op de vraag naar de verschillen en
overeenkomsten tussen de Nederlandse regelgeving en Solvency II wordt
opgemerkt dat Solvency II op diverse terreinen vernieuwingen in het
verzekeringstoezicht meebrengt. Het toezicht wordt meer risicogeoriënteerd en kent onder andere zwaardere kapitaaleisen. Voor een meer
uitgebreide uiteenzetting wordt verwezen naar de memorie van
toelichting bij de Implementatiewet richtlijn solvabiliteit II.3 Voor de meest
recente stand van zaken met betrekking tot Solvency II wordt verwezen
naar de brief die hierover onlangs aan de voorzitter van de Tweede Kamer
is gestuurd.
De leden van de fracties van het CDA en de Christen-Unie doen suggesties
voor de inhoud van de eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid. De
leden van de CDA-fractie stellen voor dat niet alleen verlangd zou moeten
worden dat de persoon in kwestie (technische) kennis van zaken van de
sector heeft, maar ook dat eisen gesteld worden aan het omgaan met
klanten, zoals communicatievaardigheden en inlevingsvermogen. Dit zou
de klantgerichtheid van de financiële sector ten goede komen, zo wordt
van de zijde van de leden van de CDA-fractie gesteld. De leden van de
fractie van de Christen-Unie vragen of bij de betrouwbaarheidstoetsing
altijd een verklaring omtrent het gedrag is vereist en doen de suggestie
dat dit een relatief goedkope manier is om iedere persoon te toetsen, die
als alternatief zou kunnen dienen van eigen onderzoek door DNB naar
strafrechtelijke antecedenten.
De eisen van geschiktheid van beleidsbepalers en interne toezichthouders
zijn door de toezichthouders ingevuld in de Beleidsregel geschiktheid
2012.4 De persoon in kwestie is geschikt wanneer hij voldoende kennis,
vaardigheden en professioneel gedrag heeft voor de taak die hij uitoefent.
Meer in het bijzonder gaat het, blijkens de bijlage bij de Beleidsregel, om
onder meer een of meerdere van de volgende competenties: authenticiteit, besluitvaardigheid, communicatief vermogen, helikopterzicht,
oordeelsvorming, klant- en kwaliteitsgerichtheid, leiderschap, loyaliteit,
omgevingssensitiviteit, onafhankelijkheid, onderhandelingsvaardigheid,
overtuigingskracht, samenwerkingsvermogen, strategische sturing,
stressbestendigheid, verantwoordelijkheid en voorzittersvaardigheid. De
door de leden van de CDA-fractie gesuggereerde criteria maken dus deel
uit van de geschiktheidseisen die gelden voor beleidsbepalers en interne
toezichthouders.
Met betrekking tot de suggestie van de leden van de fractie van de
Christen-Unie om een verklaring omtrent gedrag (VOG) te gebruiken in
3
4

Kamerstukken II 2011/12, 33 273, nr. 3, paragraaf 4.
Beleidsregel van De Nederlandsche Bank N.V. en de Stichting Autoriteit Financiële Markten
inzake de toetsing van de geschiktheid van beleidsbepalers krachtens de Wet op het financieel
toezicht, de Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling en de Wet toezicht
trustkantoren (Stcrt. 2012, 13546).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

9

het kader van een onderzoek door DNB naar betrouwbaarheid, wordt
opgemerkt dat de VOG minder uitgebreid van aard is. Bij een VOG wordt
gecontroleerd of er strafbare feiten gepleegd zijn. De betrouwbaarheidstoets is breder en omvat ook een beoordeling door de toezichthouder van
informatie opgevraagd bij de Belastingdienst, informatie van buitenlandse
financiële toezichthouders en informatie die bekend is vanuit het toezicht
van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en DNB.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de toezichthouders in de praktijk
toezicht houden op bijkantoren in het buitenland van Nederlandse banken
en verzekeraars.
Bijkantoren zijn juridisch gezien een onlosmakelijk onderdeel van de bank
of verzekeraar in Nederland. DNB en de AFM houden toezicht op de
instelling in Nederland en daarmee dus ook op de bij die instelling
horende bijkantoren, buiten Nederland. Indien sprake is van toezichtsmaatregelen ten aanzien van personen werkzaam voor een bijkantoor in
het buitenland, kan de toezichthouder deze opleggen aan de bank of
verzekeraar in Nederland waarvan dat bijkantoor een onzelfstandig
onderdeel is.
De leden van de VVD-fractie vragen wat risicogeoriënteerd toezicht in de
praktijk inhoudt en de leden van de fractie van de Christen-Unie vragen
welke waarborgen zijn ingebouwd om te zorgen dat van de toetsing op
geschiktheid en betrouwbaarheid voldoende gezag uitgaat en dat het een
werkbaar en handhaafbaar instrument blijft.
Naar aanleiding daarvan merk ik het volgende op. Bij risicogeoriënteerd
toezicht worden de toezichtmiddelen gericht ingezet op de plaatsen waar
de risico’s het grootst zijn of worden verondersteld het grootst te zijn. De
toezichthouder maakt een risicoanalyse om inzicht te krijgen in de risico’s
en de mate waarin deze een potentiële bedreiging kunnen vormen. Door
de risico’s en de beheersing te scoren worden risico’s, beheersing,
activiteiten en instellingen onderling gerangschikt, waarmee een zo
efficiënt mogelijke allocatie van toezichtcapaciteit kan worden
gerealiseerd.
Voor het toezicht op de naleving van de eisen van geschiktheid en
betrouwbaarheid bij de nieuwe doelgroep betekent dit concreet het
volgende. De toezichthouder toetst iedere persoon uit de nieuwe
doelgroep op betrouwbaarheid. Vanaf de beoogde inwerkingtredingsdatum van dit wetsvoorstel, 1 januari 2015, zullen die toetsingen
gefaseerd worden uitgevoerd. Bij geschiktheid is het in eerste instantie de
onderneming zelf die beleid maakt en tot een eigen individueel onderbouwd oordeel komt. Indien daartoe aanleiding is kan de toezichthouder
besluiten om een uitgebreidere toets op vaardigheden, kennis en
professioneel gedrag uit te voeren. Juist doordat van meet af aan duidelijk
is dat risicogeoriënteerd wordt getoetst, wordt voorkomen dat een
uitholling van de normen plaatsvindt en wordt bereikt dat, ook met een
grotere doelgroep, toezicht en handhaving effectief en werkbaar blijven.
De PvdA-fractie vraagt om een toelichting met betrekking tot de specifieke
verantwoordelijkheden van DNB en de AFM bij de uitbreiding van de
doelgroep voor de eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid.
DNB is de toezichthouder die primair toezicht houdt op het naleven van
eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid voor beleidsbepalers en
interne toezichthouders door de financiële ondernemingen genoemd in de
artikelen 3:8 en 3:9 van de Wft. Hieronder is begrepen dat deze beleidsbepalers en interne toezichthouders een eed of belofte afleggen. Het betreft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

10

de volgende ondernemingen: afwikkelondernemingen, betaalinstellingen,
clearinginstellingen, elektronischgeldinstellingen, entiteiten voor
risico-acceptatie, banken, premiepensioeninstellingen, verzekeraars en
wisselinstellingen.5
De AFM is de toezichthouder die primair toezicht houdt op het naleven
van eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid voor beleidsbepalers en
interne toezichthouders door de financiële ondernemingen genoemd in de
artikelen 4:9 en 4:10 van de Wft. Hieronder is begrepen dat deze beleidsbepalers en interne toezichthouders een eed of belofte afleggen. Het
betreft de volgende ondernemingen: beheerders van beleggingsinstellingen, beleggingsmaatschappijen, beheerders van een icbe, maatschappijen voor collectieve belegging in effecten, beleggingsondernemingen,
bewaarders van een icbe, financiëledienstverleners en pensioenbewaarders.
De in het onderhavige wetsvoorstel voorgestelde uitbreiding van de
doelgroep voor de eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid van de
artikelen 3:8 en 3:9 Wft, betreft personen werkzaam onder verantwoordelijkheid van een bank of verzekeraar in Nederland, direct onder het
echelon van de beleidsbepalers en verantwoordelijk voor natuurlijke
personen wier werkzaamheden het risicoprofiel van de onderneming
wezenlijk kunnen beïnvloeden. Door die uitbreiding is op deze personen
ook de ingevolge de artikelen 3:8 geldende verplichting tot het afleggen
van de eed of belofte van toepassing. Omdat het de artikelen 3:8 en 3:9
betreft is toezicht primair in handen van DNB. Dit toezicht wordt, als
gezegd, risicogeoriënteerd uitgeoefend.
Opgemerkt wordt dat op toezichtbeslissingen met betrekking tot de
geschiktheid en betrouwbaarheid van beleidsbepalers of interne toezichthouders bij een bank of verzekeraar, de voor DNB en de AFM geldende
samenwerkingsbepalingen van toepassing zijn (artikelen 1:47c en 1:49 van
de Wft). Dit betekent dat DNB de AFM om advies vraagt wanneer DNB
moet oordelen over de geschiktheid van beleidsbepalers of interne
toezichthouders bij een bank of verzekeraar, dat DNB de AFM in kennis
stelt van een voornemen om positief te oordelen over de geschiktheid of
betrouwbaarheid van een beleidsbepaler of interne toezichthouder bij een
bank of verzekeraar en dat de AFM de mogelijkheid heeft om, eigener
beweging of naar aanleiding van een in kennisstelling, een bindende
aanbeveling te doen aan DNB omtrent de inhoud van een besluit over
betrouwbaarheid of geschiktheid van een beleidsbepaler of interne
toezichthouder bij een bank of verzekeraar.
Uitbreiding doelgroep eed of belofte
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de doelgroep van de eed of
belofte wordt uitgebreid naar de groep die gaat vallen onder de
geschiktheids- en betrouwbaarheidstoetsing.
In onderhavige beantwoording van de vraag van de leden van de
VVD-fractie zet ik eerst kort uiteen wat op dit moment de doelgroep is
voor de eed of belofte en hoe die doelgroep met dit wetsvoorstel wordt
uitgebreid. De verplichting om een eed of belofte af te leggen, geldt
ingevolge de artikelen 3:8 en 4:9 van de wet thans voor beleidsbepalers en
interne toezichthouders van de in die artikelen genoemde financiële
ondernemingen omdat de eed of belofte deel uitmaakt van de geschiktheidseisen voor deze personen. In onderhavig wetsvoorstel wordt de
doelgroep van de geschiktheidseisen uitgebreid en daarmee dus ook die
5

Op de wisselinstelling is alleen artikel 3:9 Wft van toepassing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

11

voor de eed of belofte. Het betreft een uitbreiding naar personen
werkzaam onder verantwoordelijkheid van een bank of verzekeraar die
een leidinggevende functie vervullen direct onder het echelon van de
beleidsbepalers en die verantwoordelijk zijn voor natuurlijke personen
wier werkzaamheden het risicoprofiel van de onderneming wezenlijk
kunnen beïnvloeden. In onderhavig wetsvoorstel wordt de doelgroep voor
de eed of belofte bovendien uitgebreid naar medewerkers van (alle in de
artikelen 3:8 en 4:9 van de wet genoemde) financiële ondernemingen wier
werkzaamheden het risicoprofiel van de onderneming wezenlijk kunnen
beïnvloeden en medewerkers die zich rechtstreeks bezighouden met het
verlenen van financiële diensten (zogenaamde klantmedewerkers). Voorts
bestaat het voornemen om – mede gelet op het verzoek van de Nederlandse Vereniging van Banken daartoe – met een nota van wijziging op
onderhavig wetsvoorstel de eed of belofte uit te breiden naar – kort
gezegd – alle bankmedewerkers. De doelgroep van de eed of belofte
wordt uitgebreid naar deze groepen medewerkers omdat ik het van
belang acht dat niet alleen beleidsbepalers en interne toezichthouders een
eed of belofte afleggen en naleven, maar dat ook bepaalde medewerkers
binnen de organisatie dit doen. Ook medewerkers (op werkvloerniveau)
moeten zich immers ten volle bewust zijn van de gedragsregels die hen
persoonlijk aangaan en ervan doordrongen zijn dat werken in de
financiële sector maatschappelijke verantwoordelijkheid met zich brengt;
een zodanige maatschappelijke verantwoordelijkheid dat daarvoor een
eed of belofte moet worden afgelegd.
Ook vragen de leden van de VVD-fractie waarom de uitbreiding van de
doelgroep voor de eed of belofte naar alle bankmedewerkers wettelijk
wordt geregeld nu de bancaire sector op eigen initiatief de eed of belofte
voor alle bankmedewerkers zal invoeren.
De wetgeving met betrekking tot de uitbreiding van de doelgroep voor de
eed of belofte naar alle bankmedewerkers wordt op uitdrukkelijk verzoek
van de bancaire sector (via een nota van wijziging) voorgesteld. Het is de
bancaire sector zelf die mij – via de Nederlandse Vereniging van Banken –
uitdrukkelijk heeft verzocht om deze wetgeving ter ondersteuning van zijn
initiatief om te voorzien in een eed of belofte (en tuchtrecht) voor alle
bankmedewerkers. Om dit initiatief van de bancaire sector ook voor een
enkele wellicht wat minder welwillende bank effectief te laten zijn, ben ik
bereid dit verzoek van de bancaire sector met wetgeving te ondersteunen.
Voorts vragen de leden van de VVD-fractie wie op dit moment in de
financiële sector de eed of belofte behoren af te leggen en na te leven.
Thans geldt de verplichting om een eed of belofte af te leggen uitsluitend
voor beleidsbepalers en interne toezichthouders van financiële ondernemingen voor wie eisen van geschiktheid gelden. Dit betreft beleidsbepalers en interne toezichthouders van afwikkelondernemingen, betaalinstellingen, clearinginstellingen, elektronischgeldinstellingen, entiteiten
voor risico-acceptatie, banken, premiepensioeninstellingen, verzekeraars,
beheerders van beleggingsinstellingen, beleggingsmaatschappijen,
beheerders van een icbe, maatschappijen voor collectieve belegging in
effecten, beleggingsondernemingen, bewaarders van een icbe, financiëledienstverleners en pensioenbewaarders.
Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie hoe de normerende,
vormende en psychologische functie van de eed of belofte moet worden
gezien in het licht van het feit dat anderen het symboolwetgeving
noemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

12

Een eed of belofte heeft verschillende functies waarin in het bijzonder een
normerende, vormende en psychologische functie. Voor een nadere
toelichting op deze functies wordt verwezen naar paragraaf 1, onder c,
van het algemeen deel van de memorie van toelichting. Dat sommigen de
wetgeving met betrekking tot de eed of belofte symboolwetgeving
noemen, doet hieraan niet af. De in de financiële sector gewenste
cultuuromslag vergt niet alleen wet- en regelgeving, maar heeft ook een
sterk morele dimensie. Deze morele dimensie is terug te vinden in het
afleggen van de moreel-ethische verklaring in de vorm van een eed of
belofte. Op het niveau van een ministeriële regeling zal – in lijn met de
eed of belofte voor beleidsbepalers en interne toezichthouders – worden
opgenomen dat het daarbij niet alleen gaat om het ondertekenen van het
formulier, maar ook om het uitspreken van de eed of belofte. Dit onderstreept het belang van de centrale normen en waarden waar de financiële
sector voor staat en versterkt de bewustwording daarvan bij de persoon
die de eed of belofte aflegt. Mede om deze redenen is de eed of belofte
geen symboolwetgeving, maar juist een nuttig instrument dat ertoe strekt
een bijdrage te leveren aan het herstel van vertrouwen in de financiële
sector.
Verder vragen de leden van de VVD-fractie wat het risicogeoriënteerd
toezicht van DNB en de AFM op de aflegging en naleving van de eed of
belofte in de praktijk inhoudt en wat de sancties zijn bij overtreding van de
eed of belofte door medewerkers.
Volgens de systematiek van de Wft is de integriteit van werknemers een
aangelegenheid – en daarmee primaire verantwoordelijkheid – van de
financiële onderneming en maakt deze onderdeel uit van een integere en
beheerste bedrijfsvoering. De eed of belofte maakt hiervan eveneens
onderdeel uit. DNB en de AFM houden hierop risicogeoriënteerd toezicht.
Voor een toelichting op de vraag wat risicogeoriënteerd toezicht in
algemene zin inhoudt wordt verwezen naar de beantwoording in de
voorgaande paragraaf «Uitbreiding doelgroep eisen geschiktheid en
betrouwbaarheid». Voor de naleving van de regels omtrent de eed of
belofte betekent dit concreet dat de toezichthouder erop toeziet dat de
financiële onderneming – via haar integere en beheerste bedrijfsvoering –
ervoor zorgt dat medewerkers, wier werkzaamheden het risicoprofiel van
de onderneming wezenlijk kunnen beïnvloeden of – kort gezegd – bestaan
uit het verlenen van financiële diensten, een eed of belofte afleggen en
naleven. Indien dit niet of onvoldoende het geval blijkt te zijn en de
toezichthouders daartoe aanleiding zien, kunnen zij maatregelen treffen,
zoals het opleggen van een boete of een last onder dwangsom aan de
onderneming. In het geval van bestuurders en commissarissen is een
aanwijzing tot heenzending van de betreffende bestuurder en commissaris de uiterste consequentie bij niet-naleving van de eed of belofte.
De leden van de fracties van de PvdA en Christen-Unie vragen naar een
nadere toelichting op de reikwijdte van de (uitbreiding van de doelgroep
voor de) eed of belofte.
Ingevolge de artikelen 3:8 en 4:9 van de Wft geldt de verplichting om een
eed of belofte af te leggen thans alleen voor beleidsbepalers en interne
toezichthouders van financiële ondernemingen voor wie eisen van
geschiktheid gelden. In het onderhavige wetsvoorstel is het voornemen
opgenomen om deze verplichting uit te breiden naar personen werkzaam
onder verantwoordelijkheid van een bank of verzekeraar die een leidinggevende functie vervullen direct onder het echelon van de beleidsbepalers
en die verantwoordelijk zijn voor natuurlijke personen wier werkzaamheden het risicoprofiel van de onderneming wezenlijk kunnen beïnvloeden. Voorts is in het onderhavige wetsvoorstel het voornemen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

13

opgenomen om de doelgroep van de eed of belofte uit te breiden naar
medewerkers van (de in de artikelen 3:8 en 4:9 van de wet genoemde)
financiële ondernemingen wier werkzaamheden het risicoprofiel van de
onderneming wezenlijk kunnen beïnvloeden en zogenaamde klantmedewerkers. Wat betreft de eerste groep medewerkers kan gedacht worden
aan individuele handelaren op trading desks die omvangrijke posities
kunnen innemen, kredietverstrekkers en kredietbeoordelaars bij banken,
en leden van commissies die besluiten over kredietverstrekking en het
productontwikkelingsproces. Voor wat betreft de groep klantmedewerkers
kan in ieder geval worden gedacht aan degenen die een klant adviseren
over een financieel product. Maar ook medewerkers die een klant, al dan
niet op diens verzoek, informeren over bijvoorbeeld de samenstelling of
de werking van een financieel product, zonder dat de klant daarbij wordt
geadviseerd, zoals degenen die in het kader van een execution-only relatie
de klant bedienen. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de
artikelsgewijze toelichting bij de voorgestelde artikelen 3:17b en 4:15a van
de Wft. Voor de volledigheid wordt opgemerkt dat het voornemen bestaat
om – mede gelet op het verzoek van de Nederlandse Vereniging van
Banken daartoe – de doelgroep voor de eed of belofte verder uit te
breiden naar alle bankmedewerkers (via een nota van wijziging op
onderhavig wetsvoorstel).
Voorts vragen de leden van de PvdA-fractie voor wat betreft de reikwijdte
van de eed of belofte naar de Bindende Technische Standaarden van de
Europese BankenAutoriteit. Deze leden vragen in het bijzonder bij welke
categorieën van de Bindende Technische Standaarden aansluiting wordt
gezocht voor de reikwijdte van de eed of belofte en op welke manier de
groep personen die onder de eed of belofte valt, wordt vastgesteld.
De afbakening van de reikwijdte van de eed of belofte tot medewerkers
die het risicoprofiel wezenlijk kunnen beïnvloeden is niet nieuw: deze
medewerkers zijn onderdeel van de richtlijn kapitaaleisen alsmede de
Regeling beheerst beloningsbeleid en worden in de BTS van de EBA
gedefinieerd als «identified staff». Het is aan de onderneming zelf – en
daarmee ook diens primaire verantwoordelijkheid – om te bepalen welke
medewerker onder de reikwijdte van de eed of belofte valt (net zoals geldt
voor bepaling van degenen die onder de reikwijdte van de Regeling
beheerst beloningsbeleid vallen). De genoemde BTS bieden de onderneming hiertoe een handvat dat zij kunnen gebruiken.
Ook vragen de leden van de PvdA-fractie naar de specifieke verantwoordelijkheid van DNB en de AFM bij het toezicht op de naleving van de eed
of belofte door medewerkers.
DNB en de AFM houden – in het kader van de integere en beheerste
bedrijfsvoering – risicogeoriënteerd toezicht op het afleggen en de
naleving van de eed of belofte door medewerkers. DNB richt zich in haar
toezicht op processen van de onderneming ten aanzien van in Nederland
werkzame medewerkers van financiële ondernemingen waarvan de
beleidsbepalers en interne toezichthouders, ingevolge artikel 3:8 van de
Wft, geschikt moeten zijn. Het betreft de in Nederland werkzame
medewerkers van een afwikkelingonderneming, betaalinstelling,
clearinginstelling, elektronisch geldinstelling, entiteit voor risicoacceptatie, bank,6 premiepensioeninstelling of verzekeraar wier
werkzaamheden het risicoprofiel van de onderneming wezenlijk kunnen
beïnvloeden of die zich rechtstreeks bezighouden met het verlenen van
6

Het voornemen bestaat om – mede gelet op het verzoek van de Nederlandse Vereniging van
Banken daartoe – via een nota van wijziging op het voorstel voor een Wijzigingswet Financiële
Markten 2015 de eed of belofte uit te breiden naar – kort gezegd – alle bankmedewerkers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

14

financiële diensten. De AFM richt zich in haar toezicht op processen van
de onderneming ten aanzien van in Nederland werkzame medewerkers
van financiële ondernemingen waarvan de beleidsbepalers en interne
toezichthouders, ingevolge artikel 4:9 van de Wft, geschikt moeten zijn.
Het betreft voornoemde categorieën medewerkers van een beheerder van
een beleggingsinstelling, beleggingsmaatschappij, beheerder van een
icbe, maatschappij voor collectieve belegging in effecten, beleggingsonderneming, bewaarder van een icbe, financiëledienstverlener of
pensioenbewaarder.
De leden van de fracties van de VVD, het CDA, D66 en de Christen-Unie
vragen nader toe te lichten waarom het afleggen en naleven van de eed of
belofte door medewerkers in kleine(re) organisaties niet als onevenredig
belastend wordt beschouwd. Enkele leden verwijzen hierbij naar de
zorgen van een werkgeversvereniging dat een eed of belofte voor
medewerkers van kleinere financiële ondernemingen minder toegevoegde
waarde zou hebben aangezien beleidsbepalers zichtbaar voor de
werkvloer zouden opereren en derhalve de ethische personificatie van de
onderneming zouden vormen.
De uitbreiding van de doelgroep voor de eed of belofte naar bepaalde
medewerkers van financiële ondernemingen komt met name voort uit het
belang van vertrouwen in financiële ondernemingen c.q. de financiële
sector. Hierin wordt geen onderscheid gemaakt naar de omvang van de
onderneming (klein of groot). Voor elke financiële onderneming wordt het
van belang geacht dat niet alleen het hogere management een eed of
belofte aflegt en naleeft, maar dat ook bepaalde medewerkers binnen de
organisatie dit doen en hiermee de voor de financiële sector geldende
gedragsnormen persoonlijk onderschrijven. Het vertrouwen in een
onderneming kan immers worden versterkt door een eed of belofte te
introduceren voor die functies die het vertrouwen in de financiële
onderneming bij uitstek kunnen beïnvloeden. Het is immers de
medewerker op de werkvloer (en niet (alleen) de beleidsbepaler) die
klantcontact uitoefent en (ook) wezenlijke invloed op het risicoprofiel kan
hebben. Het is dan ook deze medewerker op de werkvloer die in de ogen
van de klant de ethische personificatie van de onderneming vormt en het
is dan ook deze medewerker op de werkvloer die zich ten volle bewust
moet zijn van de gedragsregels die hen persoonlijk aangaan. Overigens
zal de uitbreiding van de doelgroep voor de eed of belofte naar degenen
die het risicoprofiel wezenlijk kunnen beïnvloeden en de klantmedewerkers voor (hele) kleine ondernemingen doorgaans nauwelijks
gevolgen hebben. Bij hele kleine ondernemingen zijn de betreffende
personen vaak ook de beleidsbepaler, die reeds onder de eed of belofte
voor beleidsbepalers en interne toezichthouders, zoals opgenomen in de
artikelen 3:8 en 4:9 van de wet, valt. Omdat dit echter niet bij alle kleine
ondernemingen aan de orde is, wordt het, mede gelet op voornoemde
redenen, niet opportuun geacht voor de uitbreiding van de doelgroep
voor de eed of belofte onderscheid te maken in omvang van de financiële
onderneming.
De leden van de Christen-Unie vragen welke waarborgen zijn ingebouwd
om ervoor te zorgen dat van de eed of belofte voldoende gezag uitgaat en
dat deze in de praktijk werkzaam en handhaafbaar blijft.
Het is aan de financiële onderneming om ervoor te zorgen dat bepaalde
medewerkers een eed of belofte afleggen en naleven. DNB en de AFM
houden hierop – in het kader van de integere en beheerste bedrijfsvoering
– risicogeoriënteerd toezicht. Bij ministeriële regeling kunnen nadere
regels worden gesteld, maar de verdere invulling van de aflegging en
naleving van de eed of belofte wordt aan de onderneming zelf overge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

15

laten. Zo kan de eed of belofte aangevuld worden met het oog op de
specifieke activiteiten van de onderneming of de functie van de persoon
die hem dient af te leggen. Deze systematiek vormt de belangrijkste
waarborg voor het gezag van de eed of belofte. Hiermee wordt immers de
betrokkenheid van de onderneming en de medewerkers bij de eed of
belofte bevorderd en daarmee ook de effectiviteit, werkzaamheid en
handhaafbaarheid.
Voorts vragen de leden van de Christen-Unie naar de werking van de eed
of belofte voor beleidsbepalers en interne toezichthouders van financiële
ondernemingen en of er reeds een evaluatie van dit instrument heeft
plaatsgevonden.
De eed of belofte voor beleidsbepalers en interne toezichthouders van
financiële ondernemingen is per 1 januari 2013 in werking getreden als
onderdeel van de geschiktheidseisen. Nieuwe beleidsbepalers en interne
toezichthouders dienen binnen drie maanden na aanvang van hun
werkzaamheden een eed of belofte af te leggen. Beleidsbepalers en
interne toezichthouders die al in die hoedanigheid werkzaam waren ten
tijde van de inwerkingtreding van voormelde verplichting, dienden de eed
of belofte af te leggen voor 1 januari 2014. DNB en de AFM houden hierop
toezicht. DNB en de AFM hebben mij laten weten dat de sector dit serieus
oppakt, vaak in het bredere kader van gedrags- en cultuuraanpassingen.
Een evaluatie van het instrument heeft dan ook, mede gelet op de recente
datum van inwerkingtreding, niet plaatsgevonden.
Werving en gebruik van gegevens door DNB
De leden van de fracties van de VVD en de PVV vragen om wat voor soort
informatie door internationale organisaties wordt verzocht. De leden van
de fractie van de PVV vragen voorts aan welke organisaties informatie
mag worden verstrekt. De leden van de fractie van de VVD vragen
daarnaast hoe wordt bewaakt dat DNB alleen noodzakelijke informatie
opvraagt en waarom DNB geen onderbouwing c.q. motivering hoeft te
geven.
Naar aanleiding hiervan wordt opgemerkt dat het hierbij gaat om een
verscheidenheid van financieel-economische informatie, waarbij wordt
voortgebouwd op de bestaande reguliere statistische rapportages. In de
memorie van toelichting bij het onderhavige wetsvoorstel zijn daartoe
relevante voorbeelden opgenomen. Zo verzamelt de Bank voor Internationale Betalingen (Bank for International Settlements) internationale
uitzettingen en derivatenposities van banken, waardoor op mondiaal
niveau belangrijke onevenwichtigheden en belangrijke marktontwikkelingen kunnen worden gevolgd. Uit deze statistieken valt bijvoorbeeld af
te leiden dat Europese banken in de aanloop naar de crisis massaal
afhankelijk waren geworden van kortlopende financiering in Amerikaanse
dollars die bij de start van de crisis opdroogde en voor een acuut
valutarisico zorgde. Een ander voorbeeld betreft de rapportages door
nationale autoriteiten aan de Raad voor Financiële Stabiliteit (Financial
Stability Board) waarmee – wederom op mondiaal niveau – de verwevenheid tussen systeembanken in kaart wordt gebracht en nieuwe
systeemrelevante spelers in beeld komen. Kenmerkend voor deze
voorbeelden is dat met internationale statistieken massale kwetsbaarheden naar boven komen die op nationaal niveau – laat staan op het
niveau van één instelling – onderbelicht blijven. Met het oog hierop zal bij
algemene maatregel van bestuur worden bepaald dat gegevens kunnen
worden opgevraagd over balansposten van ondernemingen en financiële
transacties van die ondernemingen met andere partijen. Als internationale
organisaties waaraan informatie mag worden verstrekt, zullen bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

16

algemene maatregel van bestuur worden aangewezen het Internationaal
Monetair Fonds, de Raad voor Financiële Stabiliteit en de Bank voor
Internationale Betalingen.
Het onderhavige wetsvoorstel zorgt er voor dat DNB alleen informatie
mag opvragen die noodzakelijk is voor het maken van statistieken en
economische analyses ten behoeve van haar stabiliteitstaak, haar
statistiekentaak of om te voldoen aan informatieverzoeken van internationale organisaties (zie artikel 9d, eerste lid, van dit wetsvoorstel). DNB
zal dus alleen informatie mogen opvragen die noodzakelijk is ten behoeve
van voornoemde doelen. Het voorgaande zorgt er ook voor dat DNB de
opgevraagde informatie niet voor andere doeleinden gebruikt dan die
hiervoor genoemd zijn; gebruik voor fiscale, administratieve, controle- en
gerechtelijke doeleinden is dus uitgesloten. DNB mag informatie over
onder toezichtstaande instellingen wel delen met de toezichttak binnen
DNB, maar ook dan mag dat niet worden gebruikt voor fiscale en
gerechtelijke doeleinden en moet het beperkt blijven tot gebruik voor de
uitvoering van het toezicht.
De leden van de fracties van de VVD en de PVV vragen naar de gevolgen
van het wetsvoorstel voor de administratieve lasten.
Er worden diverse maatregelen genomen om te zorgen dat de administratieve lasten zo laag mogelijk blijven. Zoals in de toelichting bij het
onderhavige wetsvoorstel wordt opgemerkt, is beoogd de administratieve
lasten voor het bedrijfsleven tot een minimum te beperken. Dit wordt
gerealiseerd doordat DNB pas in laatste instantie private partijen zal
vragen om gegevens. Eerst zal DNB nagaan of er gegevens beschikbaar
zijn binnen de eigen organisatie of binnen het Europees Stelsel van
Centrale Banken. Als dat niet het geval is, treedt DNB in overleg met het
Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) of gebruik kan worden gemaakt
van gegevens waarover het CBS beschikt. Indien het CBS niet over de
noodzakelijke gegevens beschikt, zal DNB de Belastingdienst, het
Kadaster, de Kamer van Koophandel of het Bureau Krediet Registratie
vragen.7 Pas als al de voorgaande organisaties niet kunnen leveren wat
DNB wenst en DNB aanleiding heeft te veronderstellen dat bepaalde
private partijen die gegevens wel kunnen leveren, kan DNB die gegevens
aan die partijen vragen. Om welke categorieën private partijen en
gegevens het daarbij gaat, is limitatief vastgelegd in een besluit.8 Het
voorgaande moge duidelijk maken dat DNB niet vaak bij private partijen
terecht komt. Op deze manier wordt gewaarborgd dat de administratieve
lasten voor het bedrijfsleven zo laag mogelijk zijn. Verder kan in dit kader
nog worden gemeld dat DNB in het geval van gegevensverzameling bij
private partijen, indien mogelijk, aansluiting zoekt bij de automatisering
van de betreffende private partij.
Voorts vragen de leden van de VVD-fractie hoe wordt gegarandeerd dat
de gegevens uitsluitend worden gebruikt voor de Bankwettaken van DNB
en in hoeverre informatie mag worden gebruikt voor andere doeleinden.
De leden van de PVV vragen daarnaast in hoeverre de gegevensbescherming bij de verstrekking aan internationale organisaties gewaarborgd blijft.
Hiertoe is in het voorgestelde artikel 9e van de Bankwet uitdrukkelijk
bepaald dat de door DNB op grond van artikel 9d ontvangen gegevens
uitsluitend worden gebruikt voor statistische doeleinden en economische
7

Zie de drietrapsbenadering in artikel 9d, van de Bankwet 1998, zoals opgenomen in het
wetsvoorstel Wijzigingswet financiële markten 2015, Kamerstukken II 2013/14, 33 918, nr. 2.
8
Uitvoeringsbesluit Bankwet 1998.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

17

analyses. Het tweede lid regelt hierop een beperkte uitzondering en
bepaalt daartoe dat gegevens aan een ander onderdeel van DNB kunnen
worden verstrekt voor zover die gegevens, al dan niet rechtstreeks,
afkomstig zijn van financiële instellingen waarop DNB toezicht uitoefent
op de voet van de daarvoor geldende wettelijke regelingen. Op grond van
artikel 9e kan informatie niet verder buiten DNB worden verspreid. De
gegevens die DNB heeft ontvangen vallen onder de wettelijke geheimhoudingsplicht van DNB. Ingevolge het derde lid van artikel 9e is publicatie
van bij DNB berustende gegevens slechts mogelijk in geaggregeerde
vorm. Aan de publicatie mogen geen herkenbare gegevens van afzonderlijke respondenten kunnen worden ontleend. Dit betekent dat de publicaties geen herkenbare gegevens mogen bevatten. Ook mogen die
gegevens niet te traceren zijn met behulp van andere DNB-publicaties. Het
derde lid heeft geen betrekking op gegevens over natuurlijke personen,
omdat DNB die gegevens niet kan verkrijgen op grond van dit wetsvoorstel (zie artikel 9d, eerste lid, aanhef, en tweede lid) en dus ook niet
openbaar kan maken.
Voor de verstrekking van informatie door DNB aan internationale
organisaties geldt dat het soms noodzakelijk zal zijn dat de verstrekte
informatie herleidbaar is tot individuele instellingen. Als dat het geval is,
verstrekt DNB die informatie slechts onder de uitdrukkelijke voorwaarde
dat de betreffende internationale organisatie die informatie alleen intern
gebruikt en geheim moet houden; zij mag die informatie slechts openbaar
maken of aan derden verstrekken als dat niet herleidbaar tot individuele
instellingen geschiedt (artikel 9f van de Bankwet 1998).
Concernfinancieringsmaatschappijen
De leden van de VVD-fractie vragen hoe oneigenlijk gebruik wordt
gemaakt van de uitzondering in de Wft voor concernfinancieringsmaatschappijen en wat de omvang van het probleem is. Voorts merken deze
leden op dat er voor veel concernfinancieringsmaatschappijen niets
verandert, en vragen voor wie er nu wel iets verandert. Daarnaast merken
deze leden op dat een onderneming op wie de uitzondering van toepassing is doorlopend in staat moet zijn aan te tonen dat wordt voldaan aan
de voorwaarden van de uitzondering op de vergunningplicht, en vragen
hoe een onderneming invulling kan geven aan het aspect «doorlopend».
Vooropgesteld wordt dat mede vanwege het grote belang van de
verbodsbepaling van artikel 2:11 Wft (verbod zonder vergunning het
bedrijf van bank uit te oefenen), uitzonderingen op de vergunningplicht
zoals de onderhavige, slechts in nauwkeurig omschreven gevallen en met
goede waarborgen mogen worden toegepast. Er wordt echter op twee
wijzen oneigenlijk gebruik gemaakt van de uitzondering op de vergunningplicht in de Wft voor concernfinancieringsmaatschappijen. De eerste
wijze betreft de voorwaarde dat er – kort gezegd – een garantie moet zijn;
kortheidshalve wordt daaronder in dit antwoord ook een keep well
agreement begrepen. Die garantie moet zijn gegeven door de moeder of
een bank die onder toezicht staat van DNB dan wel een toezichthouder in
een andere lidstaat of een aangewezen staat. Het komt voor dat de
moeder of een derde een dergelijke garantie heeft gegeven, maar dat het
in de praktijk twijfelachtig is of de moeder of derde die garantie ook
daadwerkelijk kan nakomen. Bovendien komt deze gang van zaken voor in
combinatie met de omstandigheid dat de aangetrokken gelden worden
aangewend voor de financiering van zaken, in het bijzonder onroerende
zaken, die niet snel liquide zijn te maken. Daardoor kunnen de aangetrokken gelden minder gemakkelijk kunnen worden terugbetaald aan
degenen die de gelden hebben verstrekt. Dat is op zichzelf niet
bezwaarlijk, mits de garantie daadwerkelijk iets te betekenen heeft – en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

18

daar wringt dus soms de schoen. Het resultaat is dat de concernfinancieringsmaatschappij geen vergunning behoeft omdat er op papier een
garantie bestaat, terwijl het onzeker is of deze garantie kan worden
nagekomen en bovendien de aangetrokken gelden niet gemakkelijk zijn
terug te betalen omdat ze zijn geïnvesteerd in niet-liquide zaken. In dit
verband wordt gewezen op een recente uitspraak van de Rechtbank
Rotterdam, waarin DNB in het ongelijk werd gesteld met als onder andere
de overweging dat het huidige artikel 3:2 niet bepaalt dat de garantie erin
moet voorzien dat de door de dochtermaatschappij aangegane verplichtingen uit hoofde van de door haar aangetrokken gelden te allen tijde
volledig kunnen worden aangetrokken.9
Wat er in dit opzicht met het voorstel verandert, is in de eerste plaats dat
wordt verduidelijkt dat de moedermaatschappij ervoor zorg draagt dat de
concernfinancieringsmaatschappij haar verplichtingen uit het ter
beschikking krijgen van de gelden op elk moment dient te kunnen
nakomen. Een gevolg hiervan is dat ondubbelzinnig wordt dat de moeder,
zodra DNB daarom vraagt, moet kunnen aantonen dat zij de verplichtingen uit de garantie kan nakomen. Nu is het nog zo dat DNB pas kan
zien of de onderneming in overtreding is wanneer zij de jaarrekening
onder ogen krijgt. Dat is te laat, zeker bij ondernemingen met kwaadwillige bedoelingen. Indien blijkt dat de garantie slechts op papier bestaat,
maar in werkelijkheid onvoldoende kan worden nagekomen, is niet aan de
hier aan de orde zijnde voorwaarde voldaan. Op grond van het voorgestelde artikel 3:2, achtste lid, is het gevolg dat de concernfinancieringsmaatschappij vrijwel terstond (namelijk met ingang van de dag volgend
op de dag waarop DNB vaststelt dat de garantie onvoldoende betekenis
heeft) vergunningplichtig wordt. Nadat DNB heeft vastgesteld dat een
concernfinancieringsmaatschappij de garantievoorwaarde onvoldoende
nakomt, heeft die concernfinancieringsmaatschappij dus ten onrechte
geen vergunning – en opereert derhalve illegaal – met alle sanctiemogelijkheden van DNB van dien. Deze stok achter de deur is de grootste
verandering voor dit type oneigenlijk gebruik van de uitzondering op de
vergunningplicht.
De tweede wijze van oneigenlijk gebruik van de uitzondering op de
vergunningplicht bestaat eruit dat bancaire concerns die met een beroep
op artikel 3:2 de vergunningplicht en het toezicht kunnen omzeilen. Het
betreft concernfinancieringsmaatschappijen of hun moedermaatschappijen die hun zetel noch in Nederland of een andere lidstaat van de
Europese Unie hebben, noch in een derde land dat is aangewezen.
Banken met zetel in een derde land dat niet is aangewezen, kunnen de
vergunningplicht omzeilen door in Nederland gelden aan te trekken en
deze gelden voor 95% uit te zetten bij een maatschappij die behoort tot
hetzelfde concern, welke de laatstbedoelde maatschappijen vervolgens
uitzetten buiten het concern. Naar de letter is dan voldaan aan het huidige
artikel 3:2, maar niet naar de geest. Het voorgestelde artikel 3:2, vierde lid,
beoogt deze wijze van oneigenlijk gebruik onmogelijk te maken.
Bij DNB zijn diverse praktijkgevallen van een dergelijk oneigenlijk gebruik
bekend. Echter, zelfs indien een dergelijke praktijk weinig zou voorkomen
– quod non – dan nog is het onwenselijk dat deze mogelijkheid van
oneigenlijk gebruik bestaat en moet die mogelijkheid worden voorkomen.
Modernisering recht op premie-incasso door bemiddelaars
De leden van de fracties van de VVD en D66 vragen naar de praktische
gevolgen van het vervallen van het automatisch recht op incasso voor
9

Rb. Rotterdam 22 mei 2014, ECLI:NL:RBROT:2014:4054.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

19

verzekeraars, tussenpersonen en consumenten. Meer specifiek vragen de
leden van de D66-fractie of aanbieders selectief bemiddelaars kunnen
toestaan de premie te incasseren en wat de meerwaarde van premieincasso is voor de consument.
De modernisering van de regelgeving met betrekking tot premie-incasso
door bemiddelaars betekent praktisch dat het voor de bemiddelaar
mogelijk blijft de premies voor verzekeringen die onder het provisieverbod vallen te incasseren. Dit dient echter expliciet overeengekomen te
worden tussen de verzekeraar en de bemiddelaar. De bemiddelaar
incasseert niet langer automatisch de premies als er geen afspraken zijn
gemaakt. Het feit dat bemiddelaar en verzekeraar afspraken dienen te
maken over of en onder welke voorwaarden de bemiddelaar de premie
mag incasseren voor de verzekeraar, leidt tot een situatie waarin
verzekeraars alleen bemiddelaars toestaan de premie te incasseren
waarmee overeenstemming bereikt wordt over de voorwaarden
waaronder dit gebeurt (bijvoorbeeld het op een efficiënte manier inrichten
van het incassoproces). De meerwaarde voor consumenten van premieincasso door de bemiddelaar kan zijn dat die vaak meerdere verzekeringen hebben afgesloten bij een bemiddelaar en het dan makkelijker kan
zijn om de premie voor alle verzekeringen in één keer te betalen aan de
bemiddelaar.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de modernisering van het
recht op premie-incasso niet direct is geregeld bij instelling van het
provisieverbod.
De modernisering van het recht op premie-incasso is in de eerste plaats
niet direct geregeld bij instelling van het provisieverbod omdat op dat
moment niet te overzien was welke voor- en nadelen een dergelijke
maatregel zou hebben gehad en dit nadere bestudering vereiste.
De leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre het door premie-incasso
door de bemiddelaar mogelijk is dat het doel van het provisieverbod
wordt ondergraven, omdat een financiële band tussen bemiddelaar en
verzekeraar blijft bestaan. De leden van de fracties van D66 en de
Christen-Unie vragen in hoeverre er concrete aanwijzingen zijn van
sturing. De leden van de Christen-Unie-fractie vragen de regering nader te
onderbouwen waarom met een maximumtermijn ongewenste sturing kan
worden voorkomen. Ook vragen deze leden of de regering nog andere
maatregelen voor ogen heeft.
Er zijn geen signalen dat van premie-incasso door bemiddelaars
momenteel sturing uitgaat. Dat neemt echter niet weg dat eventuele
sturing onmiskenbaar mogelijk is en moet worden voorkomen. Daarom is
gekozen voor de mogelijkheid om nadere regels te stellen aan de
betaalstroom die voortvloeit uit het incasseren van de premies door de
bemiddelaar. In de memorie van toelichting is aangegeven dat bij het
stellen van nadere regels gedacht kan worden aan het stellen van een
maximumtermijn tussen het incasseren van de premie door de bemiddelaar en het doorbetalen daarvan aan de aanbieder. Het is namelijk niet
de bedoeling dat de bemiddelaar voor langere tijd de ontvangen premies
aanhoudt op zijn rekening-courant en op die manier impliciet gefinancierd
wordt door een verzekeraar.
De leden van de fractie van de PvdA, D66 en Christen-Unie vragen of de
regering ook een expliciet verbod op premie-incasso voor producten die
onder het provisieverbod vallen heeft overwogen en waarom dat niet is
geregeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

20

Een verbod op premie-incasso is ook overwogen. De belangrijkste reden
waarom niet is gekozen voor een verbod op premie-incasso is dat
premie-incasso door de bemiddelaar mogelijk een concept is waar
bepaalde consumenten wel voordelen van zien (één centraal aanspreekpunt en betaalrelatie voor verzekeringen die mogelijkerwijs bij verschillende verzekeraars lopen).
De leden van de D66-fractie hebben gevraagd toe te lichten waarom de
uitzondering op het provisieverbod voor het adviseren van consumenten
met (voorzienbare) betalingsachterstanden alleen geldt ten aanzien van
hypothecair krediet en wanneer het provisieverbod in zijn totaliteit wordt
geëvalueerd.
Het provisieverbod is ingevoerd om een beweging te bewerkstelligen van
productgedreven verkoop naar klantgerichte advisering. Met uitzonderingen op het provisieverbod wordt terughoudendheid betracht. Vanwege
de aard en ernst van betalingsproblemen in het kader van hypothecair
krediet, wordt het echter opportuun geacht om voor deze specifieke
situatie een uitzondering op te nemen.
Hypothecair krediet is immers een impactvol financieel product en brengt
hoge maandelijkse lasten met zich mee. Als (voorzienbare) betalingsproblemen niet worden opgelost kunnen deze problemen uiteindelijk leiden
tot executoriale verkoop van de woning. Dit heeft verstrekkende gevolgen
voor consumenten.
De effecten van het provisieverbod en samenhangende regelgeving
worden na circa vijf jaar geëvalueerd, dat wil zeggen in de loop van 2017.
Wettelijk kader voor geregistreerde gedekte obligaties
De leden van de VVD-fractie vragen wat de toegevoegde waarde is van
een wettelijk kader voor geregistreerde gedekte obligaties ten opzichte
van lagere regelgeving en waarop de verwachting is gebaseerd dat een
wettelijk kader een positief effect heeft op de financieringskosten van
banken.
Zoals uiteengezet in de memorie van toelichting bij onderhavig
wetsvoorstel, maakt de introductie van een wettelijk kader voor geregistreerde gedekte obligaties het mogelijk om het regime voor (toezicht op)
gedekte obligaties te versterken. Thans zijn de regels met betrekking tot
de registratie van gedekte obligaties in lagere regelgeving opgenomen,
als onderdeel van de uitwerking van de prudentiële eisen voor verzekeraars (artikel 3:67) en instellingen voor collectieve belegging in effecten
(artikel 4:61). In dat kader is het niet mogelijk om de banken die geregistreerde gedekte obligaties uitgeven, rechtstreeks verplichtingen op te
leggen. De voorgestelde nieuwe regeling voor gedekte obligaties zorgt
ervoor dat dit wel kan. Dat maakt het onder meer mogelijk om banken
sancties als een boete of een dwangsom op te leggen indien zij de regels
voor geregistreerde gedekte obligaties niet naleven.
Het versterkte wettelijk kader dient er onder meer toe om de houders van
geregistreerde gedekte obligaties meer zekerheid of bescherming te
bieden. Indien investeerders beter beschermd zijn, lopen zij minder risico
en kunnen zij genoegen nemen met een lagere rente. Dit blijkt onder meer
uit het feit dat kredietbeoordelaars rekening houden met de vormgeving
van het wettelijk kader bij de vaststelling van de kredietbeoordeling die zij
aan een programma van geregistreerde gedekte obligaties toekennen.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de regels voor geregistreerde
gedekte obligaties worden uitgewerkt op lager niveau en wat de strekking
van deze lagere regels zal zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

21

De voorwaarden voor geregistreerde gedekte obligaties worden uitgewerkt op het niveau van een amvb omwille van de overzichtelijkheid van
regelgeving op het gebied van financieel toezicht. Met het oog daarop is
het wenselijk dat de hoofdregels worden opgenomen in de wet en dat de
uitwerking daarvan plaatsvindt op lager niveau. Dit is consistent met de
wijze waarop andere onderwerpen in de Wft en bijbehorende lagere
regelgeving worden geregeld.
De lagere regelgeving zal in hoofdzaak nadere regels bevatten voor de
bescherming van obligatiehouders, waarbij met name eisen worden
gesteld aan de kwaliteit van het onderpand en aan de transparantie die
uitgevende banken moeten bieden aan obligatiehouders en de toezichthouder. Daarnaast zal de mate waarin banken geregistreerde gedekte
obligaties kunnen uitgeven – net als nu het geval is – worden begrensd
om een onwenselijke mate van verpanding van activa te voorkomen.
De leden van de PvdA-fractie vragen naar de effecten van een versoepeling van de kapitaalseisen voor geregistreerde gedekte obligaties.
Dit wetsvoorstel voorziet niet in een versoepeling van de kapitaaleisen
voor geregistreerde gedekte obligaties. Waar voor het aanhouden van
geregistreerde gedekte obligaties lagere kapitaalseisen gelden dan voor
andere financiële instrumenten, vloeit dit voort uit Europese regelgeving,
zoals de richtlijn beleggingsinstellingen10 en de verordening kapitaalsvereisten.11 Deze versoepelde behandeling vloeit voort uit het feit dat
geregistreerde gedekte obligaties bijzondere kenmerken hebben, zoals
onderpand dat ter zekerheid van betaling aan de obligatiehouders wordt
afgezonderd. Daarom worden geregistreerde gedekte obligaties geacht
een relatief veilige belegging te zijn.
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de regering zal waarborgen dat
uitgifte van geregistreerde gedekte obligaties niet leidt tot een mate van
verpanding van de bankbalans die de mogelijkheden voor bail-in van
schuldeisers belemmert.
Het is juist dat uitgifte van geregistreerde gedekte obligaties leidt tot
verpanding van activa, zodat deze activa niet of nauwelijks meer
beschikbaar zijn voor verhaal van andere schuldeisers dan de obligatiehouders. Dit fenomeen wordt ook wel activabeklemming genoemd.
Activabeklemming kan op verschillende manieren ontstaan, waaronder
ook door andere financiële transacties die onderpandverplichtingen met
zich brengen zoals repurchase agreements en derivatentransacties.
Voorkomen moet worden dat te veel activabeklemming een belemmering
kan vormen voor bail-in. De richtlijn voor herstel en afwikkeling van
banken en bepaalde beleggingsondernemingen12 voorziet hierin door een
minimum aan verplichtingen die aan bail-in kunnen worden onderworpen
voor te schrijven. Dit minimum moet voor alle Europese banken per bank
worden vastgesteld door de bevoegde resolutieautoriteit. Geregistreerde
10

Richtlijn 2009/65/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 tot coördinatie
van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende bepaalde instellingen voor
collectieve belegging in effecten (icbe’s) (herschikking), PbEU 2009, L 302.
11
Verordening (EU) nr. 575/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013
betreffende prudentiële vereisten voor kredietinstellingen en beleggingsondernemingen en tot
wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012, PbEU 2013, L 176.
12
Richtlijn 2014/59/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende de
totstandbrenging van een kader voor het herstel en de afwikkeling van kredietinstellingen en
beleggingsondernemingen en tot wijziging van Richtlijn 82/891/EEG van de Raad en de
Richtlijnen 2001/24/EG, 2002/47/EG, 2004/25/EG, 2005/56/EG, 2007/36/EG, 2011/35/EU,
2012/30/EU en 2013/36/EU en de Verordeningen (EU) nr. 1093/2010 en (EU) nr. 648/2012, van
het Europees Parlement en de Raad, PbEU 2014, L 173.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

22

gedekte obligaties kunnen niet meetellen om aan dit minimum te voldoen.
De resolutieautoriteit houdt bij het vaststellen van de minimale bail-in
verplichtingen rekening met het financieringsprofiel van een bank.
Logischerwijze speelt de mate van activabeklemming daarbij een rol.
De huidige regelgeving voorziet reeds in een begrenzing van de hoeveelheid geregistreerde gedekte obligaties die een bank maximaal kan
uitgeven.13 DNB ziet er op grond van deze regelgeving op toe dat
uitgegeven geregistreerde gedekte obligaties in een gezonde verhouding
staan tot de geconsolideerde balans. Deze beoordeling vergt maatwerk,
omdat de structuur van de balans van de afzonderlijke banken sterk
verschilt. Zo moet mede rekening worden gehouden met andere vormen
van activabeklemming op de bankbalans. Om die reden is niet gekozen
voor één minimumpercentage. Om dezelfde reden is de regering er geen
voorstander van om in Europees verband een minimumpercentage na te
streven. De regering onderstreept in dit verband het belang van het eerder
genoemde minimum aan verplichtingen die aan bail-in kunnen worden
onderworpen op grond van de richtlijn voor herstel en afwikkeling van
banken en bepaalde beleggingsondernemingen.
De leden van de PvdA-fractie vragen hoeveel geregistreerde gedekte
obligaties Nederlandse banken in absolute en relatieve termen en ten
opzichte van omringende landen recentelijk hadden uitstaan.
Volgens cijfers van DNB bedroeg de hoeveelheid uitstaande geregistreerde gedekte obligaties per 31 december 2013 circa € 59 miljard, ofwel
circa 2,5% van het totaal van alle Nederlandse bankbalansen. Bij de
banken die geregistreerde gedekte obligaties uitgeven – ING bank, ABN
Amro bank, SNS bank en NIBC – ligt de verhouding tussen door die
banken uitgegeven gedekte obligaties en de balansomvang in een
bandbreedte van circa 3 – 6%. Volgens de meest recente statistieken van
de European Covered Bond Council is de verhouding tussen de totaal
uitstaande gedekte obligaties en bankbalansen in Nederland ten opzichte
van de grote omringende landen in relatieve zin enigszins laag. In
Duitsland, Frankrijk en Spanje ligt deze verhouding, op basis van cijfers
per ultimo 2012, in een bandbreedte van circa 4–12%; in Italië, België en
het Verenigd Koninkrijk is sprake van grofweg dezelfde verhoudingen als
in Nederland.
Informatieverschaffing over toepasselijke vangnetregeling
De leden van de VVD-fractie vragen of een wettelijke regeling de enige
manier is om invulling te geven aan de aanbeveling van de commissie De
Wit teneinde de voorlichting en communicatie inzake het depositogarantiestelsel voor consumenten te vergroten. In dat verband vraagt de
VVD-fractie zich af of er andere manieren zijn voor de invulling van de
aanbeveling.
Vanwege het belang van het depositogarantiestelsel voor de stabiliteit van
het financiële stelsel is ervoor gekozen om de actieve informatieplicht
inzake het depositogarantiestelsel in de wet op te nemen. Hiermee wordt
geborgd dat deze plicht dient te worden nageleefd en tegelijkertijd kan
DNB toezicht houden op de naleving van deze plicht. Ten tweede is door
de Europese Commissie op 12 juni 2014 de nieuwe richtlijn depositogarantiestelsel gepubliceerd (richtlijn 2014/49/EU). Deze richtlijn bevat een
actieve informatieplicht voor banken betreffende het depositogarantiestelsel dat per 1 juli 2015 in nationale wetgeving dient te zijn geïmplementeerd. Met het voorschrijven van een actieve informatieplicht betreffende
13

Uitvoeringsregeling Wft, artikel 20a, tweede lid, onderdeel b.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

23

het depositogarantiestelsel wordt reeds uitvoering gegeven aan deze
bepaling uit de nieuwe richtlijn depositogarantiestelsel.
Ook vragen de leden van de VVD-fractie welke rol de overheid heeft als
het gaat om het informeren van burgers over het depositogarantiestelsel.
Banken spelen een centrale rol in de voorlichting en communicatie inzake
het depositogarantiestelsel en zijn derhalve verantwoordelijk voor deze
taak. De rol van de overheid is beperkt tot het voorschrijven van de regels
voor banken inzake de voorlichting en communicatie richting de burgers.
De leden van de Christen-Unie-fractie vragen de regering nader in te gaan
op de actieve informatieplicht voor banken.
Voor de invulling van de informatieplicht zullen artikel 16 en bijlage I van
de nieuwe richtlijn depositogarantiestelsel (richtlijn 2014/49/EU) als
uitgangspunt dienen. Dit artikel en bijlage bevatten de uitwerking van de
actieve informatieplicht voor banken. Zo is in de richtlijn onder meer
bepaald dat depositohouders op hun rekeningafschrift een bevestiging
ontvangen dat de deposito’s in aanmerking komen voor bescherming. Het
informeren van de depositohouder, indien de spaarrekening de € 100.000
overstijgt, is niet als onderdeel van de informatieplicht in de herziene
richtlijn depositogarantiestelsel opgenomen. Banken worden geacht te
hebben voldaan aan de informatieplicht indien zij voldoen aan de
bepalingen uit voornoemde richtlijn die in het Besluit prudentiële regels
Wft zullen worden opgenomen.
Reclameverbod met betrekking tot systeemrelevantiestatus
De leden van de VVD-fractie stellen de vraag hoe vaak er de afgelopen
jaren reclame is gemaakt met de systeemrelevantiestatus door financiële
instellingen.
Sinds de introductie van het begrip systeemrelevantie middels de
Wijzigingswet financiële markten 2014 is vooralsnog geen toezicht
gehouden op reclame-uitingen van financiële instellingen die verband
houden met hun systeemrelevante status. Ook is het aantal reclameuitingen met betrekking tot de systeemrelevante status van financiële
instellingen niet bijgehouden. Een betrouwbaar getal betreffende het
totaal aantal reclame-uitingen door systeemrelevante instellingen is
derhalve niet te achterhalen.
Ook vragen de leden van de VVD-fractie zich af waarom deze bepaling
wettelijk moet worden geregeld en of er geen alternatieven zijn zoals
opname van dit verbod in een code banken of maatschappelijks statuut.
Bij het opnemen van dit verbod in een code banken of maatschappelijk
statuut is er geen sprake van publiek toezicht en kan zodoende niet
terstond worden ingegrepen indien dit verbod incidenteel dan wel
stelselmatig wordt overtreden. Door dit verbod wettelijk op te nemen is
DNB als aangewezen toezichthouder bevoegd om bij overtreding van dit
verbod onmiddellijk op te treden. Tevens is opname van het verbod in de
wet een verzoek geweest van DNB.
De leden van de VVD-fractie vragen tot slot naar de stand van zaken
betreffende de voorstellen van de Minister die zien op meer inzicht voor
consumenten in de financiële gezondheid van banken.
DNB is momenteel doende te bezien hoe meer transparantie inzake de
financiële gezondheid van banken gestalte kan krijgen. Zodra dit initiatief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

24

van DNB handen en voeten krijgt zal de Kamer worden bericht hoe
uitvoering wordt gegeven aan de zogenoemde motie-Graus die ziet op
meer inzage voor de burger in de financiële gezondheid van banken.
De leden van de SP-fractie vragen zich af of het voorgesteld reclameverbod ook zal gelden voor reclame-uitingen in het buitenland. Voorts
vragen de leden van de SP-fractie zich af welke instantie dit verbod gaat
controleren en welke middelen deze instantie voor de controle krijgt.
Voor zover het reclame-uitingen in het buitenland betreft van Nederlandse
banken en beleggingsondernemingen met zetel in Nederland, is DNB
bevoegd om ten aanzien van deze categorie instellingen handhavend op
te treden door de middelen die DNB ter beschikking zijn gesteld in de Wet
op het financieel toezicht. Hieronder vallen bijvoorbeeld een aanwijzing of
een bestuurlijke boete.
Overgang van zekerheidsrechten bij overdracht
De leden van de VVD-fractie vragen waarom wordt afgeweken van artikel
6:157, tweede lid, van het BW.
Deze leden vragen naar de achtergrond van de wijziging van artikel 3:159o
Wft. Daarvoor wordt teruggegrepen op het voorbeeld op bladzijde 65 van
de memorie van toelichting.14 De probleeminstelling moet een bedrag
betalen aan B. Deze schuld van de probleeminstelling aan B wordt
overgedragen aan C. De schuld aan B moet dus niet langer door de
probleeminstelling worden ingelost, maar door C. A had zich borg gesteld
voor de inlossing van de schuld door de probleeminstelling aan B. Als
gevolg van artikel 3:159o, tweede lid, gaat deze borgstelling niet teniet: A
staat na de overdracht borg ervoor dat C aan B betaalt. Dat is inderdaad
een afwijking van artikel 6:157, tweede lid, BW waarin is bepaald dat de
borgtocht teniet gaat.
De reden voor de afwijking is de volgende. De ratio van artikel 6:157,
tweede lid, BW is dat een derde die zich voor de oorspronkelijke schuldenaar borg heeft gesteld, zou kunnen worden benadeeld doordat de
schuld wordt overgenomen door iemand die minder solvent is dan de
oorspronkelijke schuldenaar. Onder artikel 6:157, tweede lid, BW, valt de
weging van de belangen van de borg en die van B uit in het voordeel van
de borg. In het geval van een overdrachtsplan moeten de belangen van B
juist zwaarder wegen dan die van de borg. De gedachte achter dit
gedeelte van het onderhavige wetsvoorstel is immers dat B’s bevoegdheden die voortvloeien uit het verrekenbeding door het overdrachtsplan
niet mogen worden aangetast. Zie in dit verband ook de artikelen 73 tot en
met 80 van de richtlijn herstel en afwikkeling van kredietinstellingen en
beleggingsondernemingen, in het bijzonder artikel 76, tweede lid,
onderdeel c, dat uitgaat van dezelfde gedachte.15 Ook in het geval iemand
zich borg heeft gesteld voor de verplichtingen van de probleeminstelling
die deel uitmaken van een verrekenbeding, mogen deze verplichtingen
dus niet worden aangetast door de overdracht van activa en passiva.

14
15

Kamerstukken II 2013/14, 33 918, nr. 3, p. 65.
Richtlijn 2014/59/EU van het Europees Parlement en de Europese Raad van 15 mei 2014,
betreffende de totstandbrenging van een kader voor het herstel en de afwikkeling van
kredietinstellingen en beleggingsondernemingen en tot wijziging van Richtlijn 82/891/EEG van
de Raad en Richtlijnen 2001/24/EG, 2002/47/EG, 2004/25/EG, 2007/36/EG, 2011/35/EU,
2012/30/EU en 2013/36/EU en de Verordeningen (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement
en de Raad (PbEU L 173, blz. 190 e.v.). Ten tijde van het indienen van dit wetsvoorstel was
deze richtlijn nog niet aangenomen en kon op bladzijde 21 van de memorie van toelichting
slechts worden verwezen naar de «general approach».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

25

Close-out netting en de Interventiewet
De leden van de VVD-fractie merken op dat het in de praktijk zeer onwaarschijnlijk is dat achterblijvende schuldeisers worden benadeeld en vragen
wie of wat «de praktijk» is die niettemin zorgen en twijfel behoudt die
kunnen leiden tot hogere fundingkosten voor Nederlandse banken en
verzekeraars en een ongelijk speelveld.
De International Swaps and Derivative Association en enkele advocaten
hebben in informele contacten aandacht voor deze kwestie gevraagd.
Voorts heeft enkele keren een overleg plaatsgevonden met vertegenwoordigers van het Nederlandse bankwezen en DNB. Tot slot kan worden
gewezen op de rede die prof. Rank, ook werkzaam als advocaat, op
27 september 2013 heeft uitgesproken ter aanvaarding van zijn ambt van
hoogleraar aan de universiteit van Leiden, welke rede vrijwel uitsluitend
bestond uit een oproep aan de wetgever om de Wft aan te vullen met een
bepaling als artikel 3:159o, tweede lid.
Naar aanleiding van de verwijzing naar het speelveld in vergelijking met
andere landen wordt erop gewezen dat ook het Verenigd Koninkrijk,
Duitsland en Frankrijk bepalingen hebben die bescherming tegen
hetzelfde risico beogen te bieden. Ook de richtlijn herstel en afwikkeling
banken bevat bepalingen dienaangaande.
Bedrijfsvoering en goede werking van het betalingsverkeer
De leden van de VVD-fractie vragen of er een voorhangprocedure geldt
voor de wijzigingen op besluitniveau die gebaseerd zijn op artikel 3:17 van
de Wet op het financieel toezicht.
Het algemene beleid is dat terughoudend wordt omgegaan met het
hanteren van voorhangprocedures ten aanzien van gedelegeerde
regelgeving. Het conceptbesluit dat uitvoering geeft aan de wijziging van
artikel 3:17 van de Wft is inmiddels geconsulteerd en kenbaar via
www.internetconsultatie.nl. Daarin is voorgesteld om DNB de mogelijkheid te geven om ter uitvoering van internationaal aanvaarde
standaarden regels te stellen om de goede werking van het betalingsverkeer te waarborgen. De regering heeft naar aanleiding van de
consultatie overigens geen reacties ontvangen op het onderdeel dat
uitwerking geeft aan artikel 3:17 Wft.
De leden van de PvdA-fractie vragen naar de afspraken die door de
toezichthouder gemaakt zijn met ondernemingen die een rol spelen in de
betaalketen. Voorts vragen zij wanneer deze afspraken vrijwillig zijn en
wanneer bindend.
Bindende afspraken kan DNB maken met vergunninghouders die bij haar
verplicht onder toezicht zijn gesteld. Dit zijn, zo volgt ook uit Europese
regelgeving, banken, betaalinstellingen en elektronischgeldinstellingen.
Deze instellingen ontwikkelen of kopen betaalproducten in en zetten deze
in de markt. Nationaal is daarnaast een verplicht toezichtsregime
ingesteld voor afwikkelondernemingen. Afwikkelondernemingen kunnen
bijvoorbeeld de saldering (clearing) van betaaltransacties doen. Indien
verplicht onder toezicht staande instellingen zich niet houden aan de
regelgeving, kan DNB een boete of dwangsom opleggen of, als ultimum
remedium, zelfs de vergunning intrekken.
Daarnaast zijn er ondernemingen die niet onder een vergunningplicht
vallen, maar waarmee op vrijwillige basis afspraken worden gemaakt in
het kader van het bevorderen van de goede werking van het betalings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

26

verkeer. Dit zijn bijvoorbeeld ontwikkelaars van betaalproducten die deze
producten niet zelf aan consumenten aanbieden, maar deze producten
verkopen of in licentie geven aan bovengenoemde banken, betaalinstellingen en elektronischgeldinstellingen. Indien dergelijke ondernemingen
zich niet aan de op vrijwillige basis gemaakte afspraken houden, kan DNB
op basis van overredingskracht (moral suasion) de ondernemingen
proberen over te halen de afspraken na te komen.
Voorts vragen de leden van de PvdA-fractie naar het toezicht door DNB op
de naleving van normen zoals de Principles for Financial Market
Infrastructures.
Artikel 3:17, eerste lid, schrijft een beheerste en integere bedrijfsvoering
voor. Op grond van het tweede lid worden bij algemene maatregel van
bestuur nadere regels gesteld. Het thans voorliggende wetsvoorstel breidt
het tweede lid uit. Deze uitbreiding komt erop neer dat bij algemene
maatregel van bestuur voor afwikkelondernemingen, banken, betaalinstellingen en elektronischgeldinstellingen nadere regels worden gesteld die
de goede werking van het betalingsverkeer waarborgen. Ik ben voornemens in het Besluit prudentiële regels Wft een artikel op te nemen, op
grond waarvan DNB regels stelt ter uitvoering van internationaal
aanvaarde standaarden om de goede werking van het betalingsverkeer te
waarborgen, welke regels in acht moeten worden genomen door de
desbetreffende ondernemingen bij de inrichting van hun bedrijfsvoering.
Met «internationaal aanvaarde standaarden» wordt gedoeld op de
standaarden die dienaangaande zijn vastgesteld door de Bank for
International Settlements (BIS): de Principles for Financial Market
Infrastructures. Op deze wijze betrekt DNB deze principes in het toezicht
op de deelnemers aan de betaalketen.
De leden van de PvdA-fractie vragen ook naar een reactie op de moties
van de heer Nijboer over online betalingsverkeer.16
Een reactie op deze moties is opgenomen in mijn brief van 7 november
2013.17 Zoals aanvullend daarop is aangegeven in het algemeen overleg
van 31 januari 2014 en het algemeen overleg van 20 mei 2014 is het niet
eenvoudig om één effectieve norm op te leggen voor de beschikbaarheid
van het betalingsverkeer, gegeven het feit dat er vele verschillende
schakels zijn in een betaalketen en niet alleen maar de banken. DNB is
bezig met een onderzoek naar de verschillende schakels in de betaalketen
en kijkt ook naar de mogelijkheid van beschikbaarheidsnormen voor
onderdelen van die betaalketen. Later dit jaar zal DNB de uitkomst van het
onderzoek bekendmaken en dan zal ik de Kamer daarover informeren.
Opname toepassing lichtere regeling beheerders van beleggingsinstellingen in register
De leden van de VVD-fractie vragen naar het nut en de noodzaak voor het
opnemen van beheerders van beleggingsinstellingen, die vallen onder de
lichtere regeling, in het register van de AFM.
Beheerders van beleggingsinstellingen die gebruik mogen maken van de
lichtere regeling, dienden reeds diverse meldingen te doen aan de AFM.
De AFM hield uiteraard ook al bij welke beheerders van beleggingsinstellingen in Nederland onder de lichte regeling vielen. Door de onderhavige
wijziging wordt het ook mogelijk deze informatie op te nemen in het
openbare register van de AFM. De reden voor deze wijziging is dat
16
17

Kamerstukken II, 2013–2014, 27 863, nrs. 46, 47 en 48.
Kamerstukken II, 2013–2014, 27 863, nr. 52.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

27

hierdoor transparant wordt voor derden welke beheerders van
beleggingsinstellingen onder de lichtere regeling vallen. Dit betreft
belangrijke informatie voor derden waaronder beleggers, omdat de
betreffende beheerders niet onder doorlopend toezicht van de AFM
vallen. Beleggers kunnen deze informatie meewegen bij beleggingsbeslissingen. Bovendien is op deze manier ook transparant of betreffende
beheerders hebben voldaan aan de meldingsplicht, zodat beleggers
kunnen nagaan of een marktpartij voldoet aan deze eis en de betreffende
beheerders ook aan beleggers kunnen laten zien dat ze zich hebben
gemeld bij de AFM.
De leden van de SP-fractie vragen bovendien of de betreffende
beheerders verplicht zijn aan hun klanten kenbaar te maken onder welke
regeling ze vallen en wat deze regeling inhoudt.
Een dergelijke transparantieverplichting is niet opgenomen in de richtlijn
beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen,18 welke richtlijn in
beginsel het karakter van maximumharmonisatie heeft. Gelet hierop is
zo’n verplichting niet opgenomen voor wat betreft het aanbieden van
rechten van deelneming aan professionele beleggers. De richtlijn staat
wel toe dat nationaal aanvullende regels worden gesteld ten aanzien van
niet-professionele beleggers. Nederland heeft hier ook op dit vlak gebruik
van gemaakt. Geregeld is dat bij een aanbod van rechten van deelneming
en in reclame-uitingen en documenten waarin een dergelijk aanbod in het
vooruitzicht wordt gesteld, indien een aanbieding niet uitsluitend aan
professionele beleggers wordt gedaan, dient te worden vermeld dat de
beheerder niet vergunningplichtig is ingevolge deze wet en dat op hem
geen toezicht wordt uitgeoefend op grond van het Deel Prudentieel
toezicht financiële ondernemingen en het Deel Gedragstoezicht financiële
ondernemingen. De Autoriteit Financiële Markten stelt de wijze vast
waarop de vermelding wordt gedaan.
Ontbindingsbevoegdheid AFM bij beleggingsinstellingen
De leden van de SP-fractie vragen naar de verschillen tussen de ontbindingsbevoegdheid die de AFM had ten aanzien van beleggingsinstellingen
voor de implementatie van de richtlijn beheerders van alternatieve
beleggingsinstellingen en de ontbindingsbevoegdheid die wordt
geïntroduceerd in het onderhavige wetsvoorstel.
Voor de implementatie van de richtlijn voor beheerders van alternatieve
beleggingsinstellingen had de AFM een ontbindingsbevoegdheid ten
aanzien van alle beleggingsmaatschappijen en beleggingsfondsen. Een
dergelijke bevoegdheid is echter niet opgenomen in de richtlijn
beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen, die het karakter van
maximumharmonisatie heeft. Om deze reden was het na implementatie
van de richtlijn niet langer mogelijk om deze bevoegdheid te handhaven
voor alle beleggingsfondsen en beleggingsmaatschappijen, maar alleen
voor instellingen voor collectieve belegging in effecten. Het karakter van
maximumharmonisatie geldt echter niet voor het aanbieden van rechten
van deelneming aan niet-professionele beleggers. Lidstaten mogen voor
deze groep beleggers aanvullende regels stellen in nationale regelgeving.
Ter verbetering van de consumentenbescherming wordt de ontbindingsbevoegdheid alsnog opgenomen voor beleggingsmaatschappijen en
beleggingsfondsen waarvan de rechten van deelneming worden
18

Richtlijn nr. 2011/61/EU van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van
8 juni 2011 inzake beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen en tot wijziging van de
Richtlijnen 2003/41/EG en 2009/65/EG en van de Verordeningen (EG) Nr. 1060/2009 en (EU) Nr.
1095/2010 (PbEU L 174) (Stb. 2013, 228).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

28

aangeboden aan niet-professionele beleggers. Bij nota van wijziging zal
nog worden verduidelijkt dat de reikwijdte van het betreffende wetsartikel
beperkt is tot niet-professionele beleggers. De inhoud van de ontbindingsbevoegdheid blijft verder volledig hetzelfde als voor de implementatie van
de richtlijn beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen.
Concentratie bank- en effectenrecht
Met betrekking tot het voorstel om civiele zaken rondom het deelgebied
van het bank- en effectenrecht te concentreren in Amsterdam willen de
leden van de VVD-fractie weten om hoeveel zaken het jaarlijks gaat,
enerzijds bij rechtbanken buiten Amsterdam en anderzijds in Amsterdam.
Exacte gegevens zijn hierover niet beschikbaar. Volgens een door het
Bureau van de Raad voor de rechtspraak gemaakte schatting gaat het bij
de rechtbank Amsterdam om ongeveer 50 zaken per jaar die behoren tot
de beoogde categorie van te concentreren zaken. Bij de andere rechtbanken tezamen gaat het om een vergelijkbaar aantal.
Deze leden wijzen erop dat voor beroepszaken tegen besluiten van DNB
en de AFM de bestuursrechter in Rotterdam bevoegd is. Zij vragen
waarom daar geen koppeling mee wordt gemaakt.
Er is al sprake van een feitelijke concentratie van de hier bedoelde civiele
zaken bij de rechtbank Amsterdam. Het voorstel sluit daarbij aan. Voorts
zijn bestuursrecht en civiel recht verschillende rechtsgebieden die voor
wat betreft de hoedanigheid van de betrokken partijen, het toe te passen
toetsingskader en de rechtsgang elk hun eigen kenmerken hebben en
verschillende eisen stellen aan de benodigde expertise. De door deze
leden gesuggereerde koppeling ligt om die reden minder voor de hand.
Het voorstel en de daaruit resulterende verdeling van specialismen laten
de rol van de rechtbank Rotterdam als de bevoegde rechtbank voor alle
wetten op het terrein van het sociaaleconomisch bestuursrecht en voor
beroepszaken tegen DNB en de AFM onverlet.
Snellere openbaarmaking overtreding artikel 4:11, tweede lid Wft
De leden van de VVD-fractie vragen wat de gevolgen zijn als een boete,
die «snel» openbaar is gemaakt, uiteindelijk niet onaantastbaar wordt.
Met de inwerkingtreding van de implementatiewet richtlijn en verordening kapitaaleisen wordt in de Wft geregeld dat de toezichthouder de
indiening van bezwaar en beroep tegen een boetebesluit alsmede de
uitkomst daarvan zo snel mogelijk bekend maakt. Wanneer in de bezwaarof beroepsprocedure besloten wordt tot bijvoorbeeld boeteverlaging of
terugverwijzing naar het bestuursorgaan, wordt dat door de toezichthouder bekendgemaakt. Indien een boetebesluit dat vroegtijdig openbaar
is gemaakt uiteindelijk niet onaantastbaar wordt omdat het na bezwaar of
(hoger) beroep onherroepelijk (al dan niet gedeeltelijk) is vernietigd,
verzet de publicatieregeling in de Wft zich niet tegen verwijdering van de
eerdere publicatie van het (vernietigde deel van het) boetebesluit. Het ligt
in de rede dat in het geval een boete is vernietigd, de toezichthouders niet
alleen de uitkomst van een procedure tegen de boeteoplegging (i.c.
vernietiging) bekend zullen maken, maar ook de publicatie van het
boetebesluit zullen verwijderen. Voor de volledigheid wordt nog
opgemerkt dat alvorens een boetebesluit vroegtijdig openbaar wordt
gemaakt, de beboete partij vijf werkdagen heeft om via een voorlopige
voorziening te proberen openbaarmaking te voorkomen. Openbaarmaking
van de boete wordt dan in ieder geval opgeschort totdat er een uitspraak
is van de voorzieningenrechter.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

29

Toezicht accountantsorganisaties en tuchtrechtspraak
accountants
De leden van de fractie van de VVD stellen de vraag waarom de regering
niet tegemoet komt aan het advies van de Afdeling om het voorgestelde
artikel 25a van de Wet tuchtrechtspraak accountants te schrappen en wat
een dergelijk artikel toevoegt.
In haar advies stelt de Afdeling de vraag of het wenselijk is dat de AFM en
de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) op de hoogte
worden gesteld van klachten die zijn ingediend bij de accountantskamer.
Volgens de Afdeling is het niet gebruikelijk dat een rechtsprekende
instantie toezichthouders op de hoogte stelt van ingediende tuchtklachten.
Met het oog op efficiënte rechtspleging en ter bevordering van de
kwaliteit van de beroepsuitoefening acht de regering het echter wenselijk
om een dergelijke regeling in het leven te roepen. De Wet tuchtrechtspraak accountants (Wtra) regelt thans dat de AFM en de NBA worden
geïnformeerd over uitspraken van de accountantskamer, het instellen van
hoger beroep tegen deze uitspraken en beslissingen van het College van
Beroep voor het bedrijfsleven in hoger beroep. Het voorgestelde artikel
25a Wtra heeft tot doel om de AFM en de NBA in een eerder stadium op
de hoogte te doen geraken van klachten die tegen accountants worden
ingediend, hetgeen aanleiding kan geven tot het verrichten van (nader)
onderzoek door deze instanties, het indienen van zelfstandige klachten of
het treffen van andere handhavingmaatregelen. Andere wetten kennen
ook regelingen op grond waarvan de toezichthoudende en andere
instanties worden geattendeerd op tuchtrechtelijke klachten tegen de
onder toezichtstaande beroepsuitoefenaars alsmede eventuele procedures in hoger beroep. Voor een opsomming van deze regelingen wordt
verwezen naar het nader rapport.19
Waar het advies van de Afdeling ziet op het doorzenden van informatie
van de klager aan de toezichthouders en een mogelijk daaruit voortvloeiende inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de klager, is
onderhavig wetsvoorstel aangepast in dier voege dat de klager, bij het
indienen van zijn klacht, de accountantskamer kan verzoeken om de
opgave als bedoeld in artikel 25a, eerste lid, en de betreffende processtukken slechts in geanonimiseerde vorm aan de AFM en de NBA door te
zenden. In het nader rapport wordt verder ingegaan op deze aanpassing
van het wetsvoorstel.
De leden van de fractie van de VVD merken terecht op dat potentiële
klagers zich ook nu al kunnen wenden tot de toezichthouders alvorens zij
een klacht indienen bij de accountantskamer. De Wtra voorziet echter niet
in een verplichting voor de klagers om zich tot de toezichthouders te
wenden alvorens zij een klacht indienen. Gezien het open karakter van het
tuchtrechtspraak voor accountants (een ieder kan immers een klacht
indienen) is een dergelijke verplichting ook niet wenselijk. Met het
voorgestelde artikel 25a wordt geregeld dat de AFM en de NBA in ieder
geval op de hoogte worden gesteld van ingediende klachten, zodat zij zich
tijdig kunnen beraden of zij een zelfstandige klacht willen indienen. De
klachten van de AFM en de NBA zullen doorgaans beter en uitgebreider
onderbouwd zijn, waar nodig ook met informatie uit het controledossier
waar particuliere klagers geen inzage in hebben. Een regeling voor de
samenloop van klachten die worden ingediend door particuliere klagers
enerzijds en door de AFM of de NBA anderzijds, zoals voorgesteld in
artikel 25a van de Wtra, kan bijdragen aan een efficiëntere rechtspleging,
19

Advies Afdeling advisering Raad van State en nader rapport, Kamerstukken 2013/14, 33 918,
nr. 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

30

hetgeen in het belang is van de klager(s), de betrokken accountant en het
maatschappelijk verkeer.
De leden van de fractie van de VVD vragen zich af waarom de reikwijdte
van het verbod van artikel 24b van de Wet toezicht accountantsorganisaties aanpassing behoeft. In dat kader worden ook vragen gesteld over
het verschil tussen een «gelieerde entiteit» en een «netwerkonderdeel»
alsmede de invloed van de Europese regelgeving op de voorgestelde
wetswijziging.
Op grond van artikel 24b van de Wet toezicht accountantsorganisaties
(Wta) mag een accountantsorganisatie die wettelijke controles verricht bij
een organisatie van openbaar belang (OOB), naast controlediensten geen
andere werkzaamheden verrichten voor die OOB. De scheiding van
controle en advies is een maatregel die de onafhankelijkheid van externe
accountants en de kwaliteit van de wettelijke controle beoogt te bevorderen. De onafhankelijkheid van de externe accountant kan immers in het
geding komen als een grote verwevenheid bestaat tussen de accountantsorganisatie en de OOB. Dezelfde bedreiging kan zich voordoen indien een
grote verwevenheid bestaat tussen de accountantsorganisatie en het
netwerk waartoe zij behoort enerzijds en de OOB en de aan haar gelieerde
entiteiten anderzijds.
Met het oog daarop wordt voorgesteld om artikel 24b van de Wta aan te
passen en daarin te verduidelijken dat een accountantsorganisatie die
wettelijke controles verricht bij een OOB, naast controlediensten geen
andere werkzaamheden mag verrichten voor de OOB en de aan de OOB
gelieerde entiteiten (ongeacht of deze in Nederland of in het buitenland
zijn gevestigd). De accountantsorganisatie mag voorts geen wettelijke
controles verrichten indien (i) een Nederlands netwerkonderdeel van de
accountantsorganisatie andere werkzaamheden verricht voor de OOB of
een Nederlandse of buitenlandse gelieerde entiteit van de OOB of (ii) een
buitenlands netwerkonderdeel van de accountantsorganisatie andere
werkzaamheden verricht voor de OOB of een aan de OOB gelieerde
entiteit die in Nederland is gevestigd.
Het begrip «netwerk» is reeds gedefinieerd in de Wta. Daaronder wordt
verstaan een samenwerkingsverband waartoe een accountantsorganisatie
behoort, dat duidelijk is gericht op het delen van winst of kosten of
waarbij duidelijk sprake is van:
– gemeenschappelijke eigendom, zeggenschap of bestuur;
– gezamenlijk beleid en procedures met betrekking tot kwaliteitsbeheersing;
– een gezamenlijke bedrijfsstrategie;
– een gemeenschappelijke merknaam; of
– het delen van een aanzienlijk deel van de bedrijfsmiddelen.
Het begrip «gelieerde entiteiten» wordt gedefinieerd in het voorgestelde
derde lid van artikel 24b van de Wta. Als gelieerde entiteiten van de OOB
worden aangemerkt het hoofd van de groep of het groepsdeel waar de
OOB deel van uitmaakt alsmede andere rechtspersonen en vennootschappen die overheersende zeggenschap kunnen uitoefenen op, of
centrale leiding hebben over de OOB. Daarnaast worden als gelieerde
entiteiten aangemerkt de dochtervennootschappen van de OOB, andere
groepsmaatschappijen die onder de OOB vallen en alle andere vennootschappen en rechtspersonen waarop de OOB zelf overheersende
zeggenschap kan uitoefenen of waarover zij de centrale leiding heeft. Voor
de definitie van het begrip «gelieerde entiteiten» is aansluiting gezocht bij
artikel 2:406, eerste en tweede lid, BW inzake de geconsolideerde
jaarrekening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

31

Deze verduidelijking van artikel 24b wordt vanuit de sector ondersteund.
De NBA heeft bij de inwerkingtreding van artikel 24b aan haar leden
meegegeven dat zij de reikwijdte van het verbod te beperkt acht en dat
een bredere toepassing van het verbod aangewezen lijkt.20 In lijn daarmee
heeft de NBA in haar Verordening inzake de onafhankelijkheid van
accountants bij assurance-opdrachten die op de ledenvergadering van
16 december 2013 is aangenomen, reeds gekozen voor de toepassing van
een bredere reikwijdte van het verbod van artikel 24b. In dat opzicht moet
de bredere formulering gezien worden als het in de wet opnemen van de
door de sector nagestreefde interpretatie van het verbod en de reeds
bestaande praktijk. Ook de AFM ondersteunt een ruimere reikwijdte van
het verbod van artikel 24b.
De nieuwe Europese regelgeving voor de hervorming van de accountantsmarkt21 bevat een strikte scheiding tussen wettelijke controles en andere
werkzaamheden die ook ziet op netwerkonderdelen van de accountantsorganisatie en op aan de OOB gelieerde entiteiten. Op dit moment wordt de
territoriale reikwijdte van het verbod zoals opgenomen in de Europese
regelgeving, bestudeerd. Indien blijkt dat de territoriale reikwijdte van het
verbod van artikel 24b afwijkt van de Europese regelgeving, zal dit artikel
worden aangepast bij de implementatie van de Europese regelgeving.
De leden van de fractie van de PvdA vragen hoe de regering aankijkt
tegen meer aandacht voor de interne en externe controlemechanismen bij
accountancykantoren en welke mogelijkheden zij ziet om aan het
tuchtrecht een actievere invulling te geven. De regering wordt ook
gevraagd hoe zij staat tegenover het versterken van de onafhankelijke en
strenge interne controle door het aanpassen van de bevoegdheden en
taken van de Raad van Commissarissen.
Naar aanleiding van het Algemeen Overleg Accountancy op 14 mei
jongstleden is onder meer een motie aangenomen van het lid Nijboer22
waarin de regering wordt verzocht om, constaterende dat er zowel in de
governance, de aansturing als in het verdienmodel verbeteringen aan te
brengen zijn in het borgen van kwaliteit en onafhankelijkheid, met de
accountancysector in gesprek te gaan met als doel om in september van
dit jaar met voorstellen te komen en de Tweede Kamer daarover te
informeren. Daarnaast vindt op dit moment de evaluatie plaats van de
Wet toezicht accountantsorganisaties. Daarbij zal in ieder geval aandacht
worden besteed aan een aantal onderwerpen die ook ter sprake kwamen
in het hierboven genoemde Algemeen Overleg, zoals de interne governance, externe governance (opdrachtgever niet langer de raad van
bestuur) en de verlenging van de verjaringstermijnen in het tuchtrecht.
Verder komt, zoals de hierboven vermelde motie ook al aangeeft, de AFM
in het najaar met de eerste kantoorspecifieke rapportage over de kwaliteit
van de accountantscontrole bij de Big-4 kantoren. Ik zal de Tweede Kamer
over deze ontwikkelingen informeren en daarbij bezien in hoeverre
aanvullende maatregelen nodig zijn om de interne en externe controlemechanismen te versterken.
De leden van de SP-fractie vragen de regering waarom werkzaamheden
die worden verricht door buitenlandse netwerkonderdelen van een

20

NBA Alert 27, «Scheiding controlediensten & andere werkzaamheden en verplichte kantoorroulatie», p. 6–7.
21
Verordening (EU) Nr. 537/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 16 april 2014
betreffende specifieke eisen voor de wettelijke controles van financiële overzichten van
organisaties van openbaar belang en tot intrekking van Besluit 2005/909/EG van de Commissie
(PbEU 2014, L158).
22
Kamerstukken II 2013–2014, 32 681, nr. 9.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

32

accountantsorganisatie ten behoeve van gelieerde entiteiten van een
organisatie van openbaar belang die in het buitenland zijn gevestigd, niet
onder de reikwijdte van het verbod van artikel 24b vallen. In dat kader
wordt gevraagd hoe omringende landen omgaan met een dergelijk
verbod. Daarnaast wordt de vraag gesteld in hoeverre een bredere
toepassing van het verbod een ongeoorloofde beperking zal zijn op het
vrije verkeer van diensten.
De leden van de SP-fractie merken terecht op dat werkzaamheden die
worden verricht door buitenlandse netwerkonderdelen van de accountantsorganisatie ten behoeve van gelieerde entiteiten van de OOB die in
het buitenland zijn gevestigd, niet onder de reikwijdte van het verbod van
artikel 24b van de Wta vallen. De keuze is gemaakt om deze werkzaamheden buiten de reikwijdte van het verbod van artikel 24b te laten, omdat
zij in mindere mate verbonden zijn met de Nederlandse rechtssfeer. In dit
soort gevallen zijn immers zowel het betreffende netwerkonderdeel als de
gelieerde entiteit in het buitenland gevestigd. Het voorgaande betekent
echter niet dat de accountantsorganisatie zonder meer de wettelijke
controle kan verrichten bij een OOB indien een buitenlandse netwerkonderdeel andere werkzaamheden verricht voor een in het buitenland
gevestigde gelieerde entiteit. In dergelijke gevallen zal de accountantsorganisatie telkens moeten beoordelen of haar onafhankelijkheid in het
geding komt. Zo ja, dan dient zij maatregelen te treffen om die onafhankelijkheid te waarborgen. Voor zover de onafhankelijkheid niet kan worden
gewaarborgd, dient de accountantsorganisatie af te zien van de wettelijke
controle bij de desbetreffende OOB. Ook de in de nieuwe Europese
regelgeving voor de hervorming van de accountantsmarkt opgenomen
scheiding van controle en advies lijkt deze lijn te volgen wanneer het gaat
om werkzaamheden die worden verricht door netwerkonderdelen ten
behoeve van in het buitenland gevestigde gelieerde entiteiten.23 De
werkzaamheden die buitenlandse netwerkonderdelen verrichten ten
behoeve van de OOB en de aan de OOB gelieerde entiteiten in Nederland
vallen overigens wel onder het verbod van het voorgestelde artikel 24b
van de Wta.
De hierboven genoemde in de Europese regelgeving opgenomen
scheiding van controle en advies zal rechtstreeks van toepassing zijn in de
lidstaten vanaf 17 juni 2016. Voor die tijd zullen de lidstaten zeker moeten
stellen dat hun nationale regelgeving in overeenstemming is met de
bepalingen van de Europese regelgeving. De regering kan op dit moment
nog niet beoordelen op welke wijze omringende landen zullen omgaan
met de door de leden van de SP-fractie bedoelde bredere toepassing van
het verbod.
Op grond van het voorgestelde artikel 24b zal het daarin opgenomen
verbod ook betrekking hebben op netwerkonderdelen van de accountantsorganisatie die in een andere Europese lidstaat zijn gevestigd. Dit kan
onder bepaalde omstandigheden een beperking van het Europese vrij
verkeer van diensten tot gevolg hebben. In lijn met vaste jurisprudentie
van het Hof van Justitie kunnen bepaalde belemmeringen echter worden
gerechtvaardigd wanneer het gaat om maatregelen die noodzakelijk zijn
voor de bescherming van bepaalde publieke belangen. Voor een
uitgebreide behandeling van dit vraagstuk wordt verwezen naar de
memorie van toelichting bij onderhavig wetsvoorstel.24
23

Verordening (EU) Nr. 537/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 16 april 2014
betreffende specifieke eisen voor de wettelijke controles van financiële overzichten van
organisaties van openbaar belang en tot intrekking van Besluit 2005/909/EG van de Commissie
(PbEU 2014, L158).
24
Kamerstukken II, 2013–2014, 33 918, nr. 3, p. 28–29.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

33

Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme
De leden van de PVV-fractie vragen of een moskee als instelling wordt
aangemerkt in de zin van artikel 1, eerste lid van de Wwft en zo nee, of de
regering bereid is de wet daarvoor aan te passen.
De lijst van instellingen van artikel 1, eerste lid van de Wwft, omvat geen
religieuze instellingen zoals moskeeën. Noch de 40 aanbevelingen van de
Financial Action Task Force,25 noch de derde anti-witwasrichtlijn,26 die het
fundament vormen van de Wwft, geven hiertoe aanleiding. Artikel 4 van
de derde anti-witwasrichtlijn biedt weliswaar de mogelijkheid aan
individuele lidstaten om zo nodig op nationaal niveau deze groep van
instellingen uit te breiden, maar de regering ziet geen noodzaak om dit
voor religieuze instellingen te overwegen.
In het verslag onder de kop «Artikel 33» wordt door de leden van de
VVD-fractie ten aanzien van de voorgestelde wijziging van artikel 33,
eerste lid, van de Wwft gevraagd naar de toegevoegde waarde van de
verplichting om bij het vastleggen van gegevens van een zakelijke cliënt
ook de plaats van vestiging vast te leggen van de Kamer van Koophandel
waar de zakelijke cliënt is ingeschreven.
De betreffende formulering is een omissie, aangezien de vestigingsplaats
van de Kamer van Koophandel sinds de inwerkingtreding van de Wet op
de Kamer van Koophandel van 25 november 2013 niet langer relevant is.
Deze omissie zal worden hersteld bij nota van wijziging.
Voorts vragen de leden van de VVD-fractie waarom er in voorgesteld
artikel 33, derde lid, een splitsing gemaakt wordt tussen gegevens van
natuurlijke personen en rechtspersonen en of er een discrepantie bestaat
tussen de voorgestelde wijzigingen voor artikel 33 van de Wwft en artikel
16 voor wat betreft het moeten doorgeven van de aard en nummer van
het identiteitsbewijs in geval van een melding aan de FIU.
Het onderscheid tussen een cliënt die een natuurlijke persoon is en een
cliënt die een rechtspersoon is, wordt in de huidige formulering van
artikel 33, derde lid, gemaakt, omdat voor ieder van hen uit de aard der
zaak andere gegevens vastgelegd dienen te worden. Artikel 4 van de
uitvoeringsregeling Wwft noemt specifieke documenten op basis waarvan
de identiteit van een cliënt die natuurlijke persoon c.q. rechtspersoon is,
kan worden geverifieerd.
Van de door de VVD-fractie beschreven discrepantie tussen artikel 33 en
artikel 16 Wwft lijkt geen sprake te zijn. In de huidige en in de voorgestelde gewijzigde formulering van artikel 33, eerste lid, dat van een cliënt
die een natuurlijke persoon is, moet worden vastgelegd «de aard, het
nummer en de datum en plaats van uitgifte van het document met behulp
waarvan de identiteit is geverifieerd». Een instelling die op grond van
artikel 16 Wwft een melding moet doen aan de FIU, zou dan ook vanwege
het bepaalde in artikel 33 over de gevraagde gegevens moeten
beschikken.

25

26

Financial Action task Force «International standards on combating money laundering and the
financing of terrorism and proliferation» (februari 2012).
Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 oktober 2005 tot
voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de
financiering van terrorisme (PbEG 2005, L309/15).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

34

Manipulatie van benchmarks
De leden van de PvdA-fractie vragen om een nadere toelichting op de
reikwijdte van het verbod op manipulatie van benchmarks. Deze leden
vragen daarbij specifiek welke benchmarks – naast EURIBOR en LIBOR –
onder het verbod zullen vallen. Tevens vragen zij wat de mogelijke
verschillen zijn tussen de nieuwe Europese Verordening marktmisbruik en
het onderhavige voorstel voor een verbod op manipulatie van benchmarks.
Voor de vormgeving van het onderhavige voorstel voor een verbod op
manipulatie van benchmarks is zeer nauw aangesloten bij het verbod
zoals opgenomen in MAR. De reikwijdte van het verbod op manipulatie
van benchmarks wordt – in lijn met de nieuwe Verordening marktmisbruik
(MAR) – bepaald door de volgende twee aspecten: (1) de plaats waar de
manipulatie plaatsvindt en (2) de plaats waar deze manipulatie effect kan
hebben. Het eerste lid van artikel 5:58a Wft verbiedt manipulatie van
benchmarks gepleegd in of vanuit Nederland, waarbij de manipulatie
effect kan hebben in de Europese Unie (Nederland of een andere lidstaat).
Het tweede lid van artikel 5:58a Wft verbiedt manipulatie gepleegd in of
vanuit een andere staat, waarbij de manipulatie effect kan hebben in
Nederland. Om te bepalen waar de manipulatie effect kan hebben, wordt
gekeken naar twee elementen. Ten eerste moet de benchmark worden
gebruikt in een financieel instrument. Dit element vloeit voort uit het feit
dat het verbod op manipulatie van benchmarks – net als in de MAR –
onderdeel is van de regels ter voorkoming van marktmisbruik, welke zien
op de handel in financiële instrumenten. Het tweede element is de plaats
waar de transactie in het financieel instrument waarin de benchmark
wordt gebruikt, is verricht of bewerkstelligd. Manipulatie van een
benchmark in of vanuit Nederland valt dus enkel onder het verbod van
artikel 5:58a Wft indien de benchmark wordt gebruikt in een financieel
instrument waarin in of vanuit Nederland of een andere lidstaat transacties worden verricht of bewerkstelligd. Wanneer de manipulatie in of
vanuit het buitenland plaatsvindt, moet de benchmark gebruikt worden in
een financieel instrument waarin in of vanuit Nederland transacties
worden verricht of bewerkstelligd. Net als bij de huidige regels ter
voorkoming van marktmisbruik is gekozen voor enige geografische
afbakening, zodat enkel manipulatie van benchmarks die verband houdt
met de Nederlandse financiële markten onder de reikwijdte van het
verbod valt. Ter verduidelijking is hieronder schematisch weergegeven
wanneer manipulatie van benchmarks onder het verbod van artikel 5:58a
Wft valt:
Effect manipulatie
Plaats manipulatie

Nederland
andere EU-lidstaat
andere staat (niet EU)

Nederland

andere
EU-lidstaat

andere staat
(niet EU)

Ja
Ja
Ja

Ja
Nee
Nee

Nee
Nee
Nee

Overigens wordt opgemerkt dat de reikwijdte van het verbod op manipulatie van benchmarks – in tegenstelling tot andere vormen van marktmisbruik – niet beperkt is tot financiële instrumenten die op een handelsplatform worden verhandeld. Dit betekent dat ook benchmarks die
gebruikt worden in financiële instrumenten die enkel «over the counter»
worden verhandeld onder de reikwijdte van het verbod vallen. Een
uitputtende lijst van alle benchmarks die onder het verbod vallen is,
gezien de grote hoeveelheid benchmarks, niet voorhanden. Financiële

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

35

benchmarks die vanwege vermeende manipulatie in de publiciteit zijn
geweest, zoals EURIBOR, LIBOR en WM/Reuters zullen in ieder geval
onder de reikwijdte vallen evenals bijvoorbeeld bekende aandelenindices
zoals de AEX, FTSE-100 en de S&P500.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering verder kan ingaan op
de handhaving van het verbod (door de AFM), waarbij de leden ook
vragen hoe het toezicht op gedragingen buiten Nederland is geborgd.
Het toezicht op manipulatie van benchmarks zal worden ingebed in de
reeds bestaande toezichtspraktijk ten aanzien van de regels ter
voorkoming van marktmisbruik. Deze aanpak houdt in dat de AFM
real-time toezicht houdt op de beurs en een elektronisch detectie- en
analysesysteem gebruikt om verdachte transacties te identificeren. Verder
worden op grond van modellen en dataverzameling dagelijks waarschuwingen gegenereerd die duiden op mogelijke marktmanipulatie en handel
met voorwetenschap. Op deze manier kan de AFM gericht bepaalde
vormen van marktmisbruik opsporen. Daarnaast melden beleggingsondernemingen en collega-toezichthouders verdachte transacties. Op basis
van deze waarschuwingen en meldingen doet de AFM verder onderzoek
naar individuele gedragingen. De AFM kan een overtreding van de
verbodsbepaling handhaven door een boete en/of een last onder
dwangsom op te leggen. Het toezicht op manipulatie van benchmarks
brengt echter ook nieuwe aspecten met zich mee, die verschillen van het
reguliere toezicht op de regels ter voorkoming van marktmisbruik. Op dit
moment verkent de AFM hoe zij deze aspecten mee zal nemen in haar
toezicht op de manipulatie van benchmarks.
Internationale samenwerking is daarbij van toenemend belang om
marktmisbruik te kunnen opsporen en aan te pakken. Daarom werkt de
AFM aan het versterken van de samenwerking tussen toezichthouders,
vooral binnen de European Securities and Markets Authority (ESMA), om
de effectiviteit en efficiëntie van de onderzoeken naar marktmisbruik te
vergroten. De internationale component in de marktmisbruik onderzoeken
wordt steeds groter door de verdere internationalisering van de handel en
de spreiding van transacties over verschillende handelsplatformen. Naast
de samenwerking binnen ESMA is de AFM daarom ook deelnemer aan de
informatie-uitwisselingsafspraken die binnen de International Organization of Securities Commissions (IOSCO) zijn opgesteld.
Administratieve lasten, nalevingkosten en toezichtlasten
De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre het uitgebreide overzicht
van administratieve lasten, nalevingskosten en toezichtlasten is
voorgelegd en besproken met de sector. Ook is gevraagd in hoeverre de
inschatting die is gemaakt wordt onderschreven door de sector.
Het concept van het onderhavige wetsvoorstel is ruim vier weken ter
consultatie voorgelegd op de website www.internetconsultatie.nl. Het
wetsvoorstel is in zijn geheel, inclusief het overzicht van administratieve
lasten, nalevingskosten en toezichtslasten, ter consultatie neergelegd. De
consultatie heeft geleid tot 25 reacties. Slechts enkele reacties hebben
betrekking op de administratieve lasten/nalevingskosten, bijvoorbeeld ten
aanzien van de uitbreiding van de doelgroepen voor de eisen van
geschiktheid en betrouwbaarheid. In de consultaties zijn de inschattingen,
zoals neergelegd in de overzichten van administratieve lasten, nalevingskosten en toezichtslasten, niet betwist. Zoals nader toegelicht in de
memorie van toelichting van het onderhavige wetsvoorstel gaven de
reacties geen aanleiding tot aanpassing van de berekende administratieve
lasten, nalevingskosten en toezichtslasten. Hieronder wordt bij een aantal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

36

onderdelen van dit wetsvoorstel uiteengezet op welke wijze de administratieve lasten zijn berekend en aan de sector zijn voorgelegd.
Concernfinancieringsmaatschappijen
Een van de wijzigingen met betrekking tot concernfinancieringsmaatschappijen is dat ondubbelzinnig wordt bepaald dat de moeder van de
concernfinancieringsmaatschappij, zodra DNB daarom vraagt, moet
kunnen aantonen dat zij de verplichtingen uit de garantie die zij heeft
afgegeven aan de dochter kan nakomen. Ingeval de moeder de garantie
inderdaad kan nakomen, zal dit blijken uit de financiële administratie van
de moeder van de concernfinancieringsmaatschappij. Daardoor zal het
voor de concernfinancieringsmaatschappij betrekkelijk eenvoudig zijn om
aan te tonen, zodat de administratieve lasten per verzoek laag zijn.
Minstens zo belangrijk is dat het aantal gevallen waarin DNB daarom zal
vragen naar verwachting gering is. Beide factoren – administratieve lasten
per verzoek en het aantal verzoeken – maken dat de administratieve lasten
op dit punt verwaarloosbaar zijn. Voor de goede orde wordt bovendien
opgemerkt dat deze wijziging van de wettekst als een verduidelijking
wordt gezien; zie daarover het antwoord op de vragen van de leden van
de VVD-fractie. Voor zover concerns nu nog niet de verplichting naleven
om een garantie te hebben die werkelijke betekenis heeft, en in de
toekomst wel, zullen zij weliswaar meer kosten maken, maar het betreft
kosten die ook nu reeds uit de wet voortvloeien en die zij ook nu reeds
hadden moeten maken. Er is dus geen sprake van een toename.
Het belangrijkste inhoudelijke novum dat onderhavig wetsvoorstel met
zich meebrengt voor concernfinancieringsmaatschappijen is dat concernfinancieringsmaatschappijen die deel uitmaken van – kort gezegd – een
bancaire groep uit een niet-aangewezen staat, hun activiteiten moeten
wijzigen, beëindigen of een vergunning moeten aanvragen indien zij hun
activiteiten willen continueren. Er zijn geen tot zeer weinig concernfinancieringsmaatschappijen die deel uitmaken van een bancaire groep uit een
staat die niet zal worden aangewezen. Alleen daardoor al zullen de
administratieve lasten die optreden als gevolg van dit onderdeel van het
wetsvoorstel verwaarloosbaar zijn. Daar komt nog bij dat, voor zover er
wel concernfinancieringsmaatschappijen zijn die deel uitmaken van een
bancaire groep uit een niet-aangewezen staat, zij naar verwachting eerder
ervoor zullen kiezen geen vergunning aan te vragen. Dat is een extra
reden om te zeggen dat de administratieve lasten op dit punt daarom
verwaarloosbaar zijn.
Close out netting en de Interventiewet
Deze wijziging houdt generlei verplichting voor marktpartijen in en leidt
niet tot administratieve lasten. Terzijde wordt opgemerkt dat deze
wijziging een gunstig effect heeft op de fundingkosten van Nederlandse
marktpartijen. Dit wetsvoorstel voorkomt dat buitenlandse wederpartijen
voor hun relatie met Nederlandse marktpartijen extra solvabiliteit moeten
aanhouden, welke zij anders zouden hebben doorberekend aan die
Nederlandse marktpartijen.
Informatieverschaffing toepasselijke vangnetregeling en reclameverbod
met betrekking tot systeemrelevantiestatus
Inzake de informatieplicht betreffende het depositogarantiestelsel en
beleggerscompensatiestelsel is de inschatting dat dit voorstel geen
specifieke informatieverplichtingen bevat en zodoende geen gevolgen
heeft voor de administratieve lasten. Tevens is de verwachting dat deze
verplichting niet zal leiden tot additionele nalevingkosten aangezien er op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

37

de instellingen reeds een informatieplicht inzake het depositogarantiestelsel en beleggerscompensatiestelsel rust. Ook met betrekking tot het
reclameverbod bij systeemrelevante instellingen worden geen administratieve lasten of nalevingkosten verwacht. Middels de consultatie op deze
onderwerpen heeft de sector kennisgenomen van de inschatting en
verwachting betreffende eventuele nalevingskosten of administratieve
lasten bij deze twee voorstellen. De consultatie heeft op dit punt niet
geleid tot enig bezwaar vanuit de sector.
Artikel 33 Wwft
Voor de beantwoording van de vragen onder de gelijkluidende paragraaf
van het verslag wordt verwezen naar de paragraaf «Wet ter voorkoming
van witwassen en financieren van terrorisme».
Reactie op VNO- NCW en MKB Nederland
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de regering kan garanderen dat
administratieve lasten voor het bedrijfsleven tot een minimum beperkt
blijven. Ook vragen de leden van de VVD-fractie wat de regering vindt van
het voorstel van de VNO, NCW en MKB Nederland om bij het voorstel
over data-uitvraag hetzelfde regime voor private partijen toe te passen als
voor andere partijen die wel een kostenvergoeding ontvangen.
Bij het opstellen van regelgeving wordt rekening gehouden met de
administratieve lasten en nalevingskosten voor het bedrijfsleven en voor
zover mogelijk wordt gekozen voor de opties met minimale toename van
de regeldruk. Al tijdens de voorbereiding van wetgeving wordt zo
nauwkeurig mogelijk een schatting gemaakt van potentiële regeldrukeffecten, waarbij ook de expertise van toezichthouders of brancheorganisaties wordt ingezet. Vervolgens wordt nieuwe wet- en regelgeving direct
voorgelegd aan de sector middels internetconsultatie en wordt ook het
coördinerende departement op het gebied van regeldruk voor bedrijven –
het Ministerie van Economische Zaken – nauw betrokken bij het opstellen
van de overzichten van administratieve lasten, nalevingskosten en
toezichtslasten.
De kostenvergoeding is momenteel beperkt tot de Kamer van Koophandel, het Kadaster en het Bureau Kredietregistratie. De regering is geen
voorstander van het voorstel van VNO-NCW en MKB Nederland om ook
de kosten van private partijen die in dit besluit worden aangewezen, te
vergoeden. De reden dat instellingen die onder toezicht staan van DNB en
schaduwbanken (en eventuele andere categorieën van private partijen die
in de toekomst in dit besluit worden aangewezen) niet in aanmerking
komen voor kostenvergoeding is dat de data-uitvraag tot doel heeft de
stabiliteit van het financiële stelsel te bevorderen. Onder toezicht staande
instellingen en schaduwbanken (en eventuele andere categorieën van
private partijen in de toekomst) maken deel uit van dit stelsel en vanuit
dat oogpunt is te rechtvaardigen dat zij de kosten zelf moeten dragen. Het
voorgaande geldt niet voor de eerder genoemde instanties die op grond
van artikel 2 van het Uitvoeringsbesluit Bankwet 1998 in aanmerking
komen voor een kostenvergoeding (Kamer van Koophandel, Kadaster,
Stichting Bureau Kredietregistratie).
Daarbij kan worden opgemerkt dat de reikwijdte van het onderhavige
wetsvoorstel er juist voor zorgt dat DNB de data opvraagt waar dit het
meest efficiënt kan. Dit is gerealiseerd doordat DNB pas in laatste
instantie private partijen zal vragen om gegevens. Eerst zal DNB nagaan
of er gegevens beschikbaar zijn binnen de eigen organisatie of binnen het
Europees Stelsel van Centrale Banken. Als dat niet het geval is, treedt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

38

DNB in overleg met het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) of
gebruik kan worden gemaakt van gegevens waarover het CBS beschikt.
Indien het CBS niet over de noodzakelijke gegevens beschikt, zal DNB de
Belastingdienst, het Kadaster, de Kamer van Koophandel of het Bureau
Krediet Registratie vragen.27 Pas als al de voorgaande organisaties niet
kunnen leveren wat DNB wenst en DNB aanleiding heeft te veronderstellen dat bepaalde private partijen die gegevens wel kunnen leveren,
kan DNB die gegevens aan die partijen vragen. Om welke categorieën
private partijen en gegevens het daarbij gaat, is limitatief vastgelegd in
het Uitvoeringsbesluit Bankwet 1998. Het voorgaande moge duidelijk
maken dat DNB niet vaak bij private partijen terecht komt. Op deze manier
wordt gewaarborgd dat de administratieve lasten voor het bedrijfsleven
zo laag mogelijk zijn. Verder kan in dit kader nog worden gemeld dat DNB
in het geval van gegevensverzameling bij private partijen, indien mogelijk,
aansluiting zoekt bij de automatisering van de betreffende private partij.
De leden van de VVD-fractie vragen naar de evenredigheid en noodzakelijkheid van de uitbreiding van de doelgroep voor de eed of belofte naar
bepaalde medewerkers van kleinere ondernemingen.
Voor een antwoord op deze vraag wordt verwezen naar de beantwoording
zoals opgenomen in de paragraaf over de uitbreiding van de doelgroep
voor de eed of belofte. Hieruit volgt – kort gezegd – dat de betreffende
uitbreiding niet als onevenredig belastend wordt beschouwd omdat het
juist de werkvloer is die (mede) het vertrouwen van de klant in de
financiële onderneming bij uitstek kan beïnvloeden. Voorts volgt hieruit
dat de uitbreiding van de doelgroep voor de eed of belofte naar degenen
die het risicoprofiel wezenlijk kunnen beïnvloeden en de klantmedewerkers voor (hele) kleine ondernemingen doorgaans nauwelijks
gevolgen hebben. Bij (hele) kleine ondernemingen zijn de betreffende
medewerkers vaak ook de beleidsbepaler, die reeds onder de eed of
belofte voor beleidsbepalers en interne toezichthouders, zoals
opgenomen in de artikelen 3:8 en 4:9 van de wet, valt.
De regering hoopt hiermee de vragen en opmerkingen in het verslag
afdoende te hebben beantwoord.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

27

Zie de drietrapsbenadering in artikel 9d, van de Bankwet 1998, ingevoegd bij de Wijzigingswet
financiële markten 2015, Kamerstukken II 2013/14, 33 918, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 8

39