INBRENG KUNSTEN ’92 | VOORZITTER JAN ZOET | HOORZITTING CIE CULTUUR 20 JUNI 2019

Geachte cultuurwoordvoerders in de Tweede Kamer,
Dank voor de uitnodiging om hier te spreken.
Kunsten ’92 waardeert de inzet van de minister zeer: zij wil met haar maatregelen een lang
gekoesterde wens van het veld verwezenlijken: een verbreding van de basisinfrastructuur
die meer recht doet aan samenhang en diversiteit van het bestel en het publiek; extra
investeringen, minder regelgeving, de inzet op een beter draagvlak vanuit de regio en
verbetering van de voorwaarden voor een sterke cultuursector.
Maar tegelijkertijd zien we:
- De combinatie van ambities, namelijk verbreding en vernieuwing èn tegelijkertijd
uitvoering van de Fair Practice Code, gaat wringen. De provincies, regio’s en gemeenten
lijken dit niet te gaan oplossen.
- Doordat middelen worden verschoven, ontstaan nieuwe problemen.
Kunsten ‘92 stuurt later deze week aan u, Kamerleden, een uitgebreide reactie op de brief
van de minister. Voor deze hoorzitting geven wij u de volgende aandachtspunten mee:
Fair Practice
We hebben in zes deelsectoren in de podiumkunsten, beeldende kunst en musea laten
onderzoeken wat de minimale meerkosten zijn van invoering van de Fair Practice Code. Dat
heeft uitgewezen dat minimaal 25,4 miljoen euro extra nodig is. Onderzoek naar meerjarig
gefinancierde instellingen voor de creatieve sector ontvangt u waarschijnlijk vandaag, voor
andere deelsectoren ontbreken op dit moment de cijfers. Voor de gehele sector komen we
dus op een veel hoger bedrag uit.
De rekening voor de feitelijke implementatie van de Fair Practice Code is voor een groot deel
bij de sector neergelegd. Andere overheden lijken vooralsnog geen extra middelen toe te
zullen voegen t.b.v. eerlijke beloning. Kunsten ‘92 heeft er al eerder op gewezen dat de Fair
Practice Code niet ten koste mag gaan van een gezond productieklimaat, en zeker niet ten
koste van de jonge generatie, die zelf het initiatief heeft genomen voor de code.
Om eerlijke beloning in alle sectoren mogelijk te maken pleiten wij ervoor om minimaal 25
miljoen euro extra aan de begroting toe te voegen en om daarnaast ook na 2020 een
structurele loon- en prijsindexatie te garanderen.
Bij invoering van de Fair Practice Code pleiten wij voor tijd en ruimte. De sector zelf heeft
grote stappen gemaakt m.b.t. de Arbeidsmarktagenda en verdere professionalisering en kan
meerkosten voor invoering van de Fair Practice Code binnen de huidige financiële kaders
niet op een verantwoorde wijze opvangen. De knelpunten zijn mede een gevolg van de
bezuinigingen uit 2011.

1

Podiumkunsten
Drie jaar geleden werd er 10 miljoen euro aan de cultuurbegroting toegevoegd om nieuwe
groepen makers de kans te bieden in de voorhoede te komen en om de diversiteit van het
culturele leven te vergroten. In de uitgangspunten van de minister zien we dat de 8,6
miljoen euro die daartoe structureel aan het Fonds Podiumkunsten werd toegevoegd, er nu
weer vanaf wordt gehaald.
Wat nu dreigt: meerjarig gefinancierde instellingen die een sleutelpositie in het bestel
innemen en die vernieuwing en verjonging in het veld voeden, komen in het gedrangde
mogelijkheden tot groei van een nieuwe generatie makers raakt geblokkeerd.
Kunsten ’92 vindt dat de korting van 8,6 miljoen euro op het Fonds Podiumkunsten
schadelijk is voor de podiumkunsten als geheel en ongedaan moet worden gemaakt.
Daarnaast moet een serieuze inschatting worden gemaakt van de extra middelen die nodig
zijn voor productie en presentatie, en moet een heroverweging plaatsvinden van
doorstroming van podiumkunstinstellingen voor theater en dans naar de BIS.
Film
Over het advies van de Raad voor Cultuur over heffingen en het filmbeleid van de Publieke
Omroep zal minister van Engelshoven samen met minister Slob de Tweede Kamer apart
informeren. De invloed van deze twee onderwerpen op de culturele audiovisuele producties
van eigen bodem mag niet worden onderschat. Wij pleiten dan ook voor het volgende:
> Dat net als in het buitenland ook het filmbeleid van de omroepen beter met het
cultuurbeleid wordt geïntegreerd. Wij pleiten voor gezamenlijke verantwoordelijkheid en
heldere afspraken tussen OCW, NPO, inclusief gelieerde fondsen, de omroepen en
Filmfonds.
> Dat er vooruitgang komt wat betreft de heffing op eindexploitanten. Er is steeds minder
sprake van een echte markt of level playing field als het gaat om Nederlandse films en
andere onafhankelijke Europese audiovisuele producties. Inkomsten slaan in toenemende
mate aan het einde van de exploitatieketen neer waar grote, overwegend buitenlandse en
internationaal opererende spelers domineren. Net als in andere landen moeten
eindexploitanten worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid en moeten zij worden
verplicht om mee te betalen aan de totstandkoming en het zichtbaar maken van producties
van eigen bodem. Het is een gegeven dat een gezond filmklimaat ook voor lokale producties
voor alle spelers van belang is.
Cultuureducatie
Cultuureducatie en -participatie zijn van primair belang voor verbreding van het draagvlak
voor cultuur. Directe betrokkenheid van de cultuursector bij ontwikkeling van effectief
beleid is belangrijk. In het kader van een nieuw bestuurlijk akkoord rond Cultuureducatie
met Kwaliteit samen met de culturele sector vragen we de minister te zoeken naar een
duurzame financieringssystematiek, die het meest bijdraagt aan de culturele ontwikkeling
van jongeren, namelijk gericht op de vraag vanuit school, transparant en makkelijk te
verantwoorden. In datzelfde kader pleiten wij ervoor dat in 2020 onderzoek wordt gedaan
naar de mogelijkheden om (delen van) de financieringssystematiek van de Cultuurkaart ook
in het primair en beroepsonderwijs in te voeren.

2

Tenslotte
Toekomstgericht cultuurbeleid vergt een kabinetsbrede visie op de rol van cultuur in onze
samenleving. Hoe urgent dit alles is, blijkt onder meer uit het artikel van Marleen Stikker en
George Brugmans in NRC Handelsblad afgelopen zaterdag 15 juni, waarin zij, net als
Rijksbouwmeester Floris Alkemade, stellen: technologie gaat de wereld niet redden, we
hebben de hulp van kunstenaars en ontwerpers nodig om ons aan te passen aan een nieuwe
wereld. Dit wordt ook betoogd in de campagne Fiks Nederland, pleidooi van Kunsten ’92 en
Federatie Ruimtelijke Kwaliteit.
Dank u wel.

3