Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

531
Vragen van het lid Koerhuis (VVD) aan de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties over het bericht «Ook radiatoren onder toezicht»
(ingezonden 23 september 2020).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 19 oktober 2020).
Vraag 1
Kent u het bericht «Ook radiatoren onder toezicht»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 8, 10, 11
Is het waar dat huiseigenaren bij vernieuwing of verandering van de
warmteopwekker (zoals Cv-ketel of warmtepomp) in huis verplicht zijn alle
radiatoren waterzijdig te laten inregelen? Zo ja, wat houdt deze verplichting
in? Zijn hier uitzonderingen op?
Is het waar dat het waterzijdig inregelen van radiatoren gemiddeld 400–500
euro kost (gebaseerd op 10 radiatoren)?
Is er na afloop van de SEEH-subsidie nog subsidie mogelijk voor het
waterzijdig inregelen van radiatoren? Zo nee, op welke manier worden
huiseigenaren wel gestimuleerd?
Wat is de terugverdientijd voor huiseigenaren? Deelt u de mening dat
huiseigenaren hiermee onnodig op hoge kosten worden gejaagd?
Antwoord 2, 8, 10, 11
De herziene Europese Energy Performance of Buildings Directive (EPBD III)
ziet erop toe dat verwarmingsinstallaties van woningen goed waterzijdig
ingeregeld worden bij de vervanging van de Cv-ketel (of een andere
warmteopwekker) of vernieuwing van de radiatoren. Dit zijn logische
momenten om waterzijdig in te regelen, omdat huiseigenaren dan investeren
in de verwarmingsinstallatie. Waterzijdig inregelen zorgt ervoor dat het
warme water op een goede manier over de radiatoren wordt verdeeld.
Hiermee wordt het warmtecomfort verhoogd en kan een energiebesparing
van minimaal 10% worden gerealiseerd.

1

ah-tk-20202021-531
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Het juni-nummer van het Eigen Huis Magazine 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Woningen waarbij het technisch onmogelijk is om waterzijdig in te regelen,
zijn uitgezonderd van de verplichting. Vaak gaat het om oudere woningen
waar geen temperatuurregeling mogelijk is per radiator, en waar dit ook niet
gerealiseerd hoeft te worden op basis van de verplichting voor temperatuurregeling per ruimte (zie het antwoord op vraag 3).
Ook woningen waarbij de installatie al waterzijdig ingeregeld is, zijn
uitgezonderd van de verplichting. De installateur kan ter plaatse nagaan of de
woning voldoet aan de uitzonderingsgronden.
Bij de invoering van de EPBDIII is nadrukkelijk rekening gehouden met de
kosteneffectiviteit van verplichtingen. De terugverdientijd voor waterzijdig
inregelen is daarmee 3 à 4 jaar. Hierbij is rekening gehouden met een
besparing van 10% op het totale energieverbruik. Bovendien stimuleert de
overheid deze maatregel in financiële zin. Via de Subsidie Energiebesparing
Eigen Huis (SEEH) kunnen huiseigenaren profiteren van een subsidie van
€ 90. Het bedrag is gebaseerd op 30% van de geschatte kosten van € 300. Na
afloop van de Subsidie Energiebesparing Eigen Huis (SEEH) wordt waterzijdig
inregelen gestimuleerd via de Regeling Reductie Energiegebruik (RRE).
Gelet op de voordelen van waterzijdig inregelen bij vervanging van de
Cv-ketel (of een andere warmteopwekker) en vernieuwing van de radiatoren
voor comfort en milieu en de mogelijkheden om deze eenmalige investering
in relatief korte tijd via de besparing op de energierekening terug te
verdienen, ben ik niet van mening dat huiseigenaren hiermee onnodig op
hoge kosten worden gejaagd.
Vraag 3, 9, 11
Klopt het dat er naast de verplichting tot waterzijdig inregelen ook een
verplichting is dat er temperatuurregeling in het huis aanwezig dient te zijn
per ruimte of zone? Zo ja, wat houdt deze verplichting in? Zijn hier uitzonderingen op?
Klopt het dat de kosten voor de temperatuurregeling per ruimte of zone tot
ruim 1.000 euro kunnen oplopen (gebaseerd op 10 radiatoren)?
Wat is de terugverdientijd voor huiseigenaren? Deelt u de mening dat
huiseigenaren hiermee onnodig op hoge kosten worden gejaagd?
Antwoord 3, 9, 11
De EPBD III ziet erop toe dat er zelfregulerende apparatuur wordt aangebracht
in aparte verblijfruimtes in woningen. Op elke radiator of vloerverwarming
kan er bijvoorbeeld een thermostatische radiatorkraan worden geplaatst. Dit
zorgt ervoor dat de verwarming automatisch uit gaat wanneer de gewenste
temperatuur is bereikt. Ook kan de temperatuur in verschillende ruimtes
makkelijk apart ingesteld en uitgeschakeld worden. Dit bespaart energie en
verbetert het warmtecomfort in huis.
De verplichting geldt bij nieuwbouw en bij bestaande bouw bij vervanging
van de Cv-ketel (of een andere warmteopwekker) of vernieuwing van de
radiatoren. Bij bestaande bouw hoeft de zelfregulerende apparatuur alleen de
ruimteverwarming aan te sturen en bij nieuwbouw de ruimteverwarming- en
koeling. De kosten voor thermostatische radiatorkranen (op basis van € 20
per stuk bij zelfinstallatie) kunnen via een lagere energierekening doorgaans
binnen zeven jaar worden terugverdiend.
De verplichting geldt niet voor huiseigenaren wanneer de kosten voor het
aanbrengen van zelfregulerende apparatuur meer dan 20% bedragen van de
kosten van de verwarmingsinstallatie. Dit is bijvoorbeeld het geval bij een
woning
met 10 radiatoren waarbij een relatief goedkope Cv-ketel (ten bedrage van
maximaal € 1.500) wordt vervangen en een installateur thermostatische
radiatorkranen zou plaatsen (ten bedrage van meer dan € 300). Hier geldt de
verplichting niet, want de kosten voor de thermostatische radiatorkranen zijn
hoger dan 20% van de kosten van de verwarmingsinstallatie (Cv-ketel).
Vraag 4
Deelt u de mening dat dit niet de bedoeling was van «het Bouwbesluit 2012
en van enkele andere besluiten inzake EPBD III»?
Antwoord 4
Nee, deze mening deel ik niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 5, 6
In hoeverre zijn huiseigenaren op de hoogte van deze verplichtingen? In
hoeverre hebben huiseigenaren kennis van de mogelijkheden rondom het
waterzijdig inregelen van radiatoren dan wel temperatuurregeling per ruimte
of zone? Is er omrent deze punten duidelijke overheidscommunicatie
geweest?
In hoeverre zijn installateurs op de hoogte van deze verplichtingen? Is er
duidelijk richting de branchevereniging gecommuniceerd?
Antwoord 5, 6
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft in het voorjaar een
nieuwsbericht gepubliceerd over de verplichtingen die voortvloeien uit de
EPBD III. Daarnaast zijn de RVO website en de RVO nieuwsbrief ingezet om
huiseigenaren te informeren. Ook zijn de branchepartijen op de hoogte
gesteld van de nieuwe verplichtingen in maart. Er is een FAQ aangeboden en
een verzoek gedaan aan de brancheverenigingen om het nieuws te communiceren naar hun achterban.
Vraag 7
Lopen huiseigenaren het risico dat zij met handhaving te maken krijgen als zij
niet aan deze verplichtingen voldoen?
Antwoord 7
De gemeente is belast met de handhaving van het Bouwbesluit. Dat geldt ook
voor deze verplichtingen. In eerste instantie handhaaft de gemeente naar
aanleiding van klachten, zowel bij nieuwbouw als bestaande bouw. Op basis
van klachten van bewoners en gebruikers van gebouwen kunnen gemeenten
gericht controleren of voldaan is aan de eisen uit het Bouwbesluit.
Vraag 12
Welke oplossing ziet u om de ontstane onduidelijkheid weg te nemen en om
te voorkomen dat huiseigenaren op hoge kosten worden gejaagd?
Antwoord 12
Zoals bij de beantwoording van de vragen 5 en 6 aangegeven, kan RVO
worden benaderd voor vragen over deze nieuwe verplichting. Ik ga ervanuit
dat door de FAQ, de kennisbank en het klantcontactcentrum eventuele
onduidelijkheden kunnen worden weggenomen. De beschikbare informatie
wordt voortdurend aangevuld aan de hand van de gestelde vragen.
Vraag 13
Kunt u deze vragen beantwoorden vóór het AO Klimaatakkoord gebouwde
omgeving?
Antwoord 13
Het is helaas niet gelukt om deze vragen te beantwoorden voor het
genoemde AO.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3