Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

29 817

Sociale werkvoorziening

Nr. 68

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 17 mei 2011
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft op
14 april 2011 overleg gevoerd met staatssecretaris De Krom van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over:
– de brief van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 6 april 2011 met de reactie op het verzoek van
het lid Ulenbelt over het verlies van banen bij het bedrijf Roteb
in de gemeente Rotterdam (29 817, nr. 65).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Van Gent
De griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Post

1

Samenstelling:
Leden: Van Gent (GroenLinks), voorzitter,
Hamer (PvdA), Van der Ham (D66), Sterk
(CDA), Smeets (PvdA), Dezentjé HammingBluemink (VVD), Van Hijum (CDA), Omtzigt
(CDA), Koşer Kaya (D66), Ulenbelt (SP),
Ortega-Martijn (ChristenUnie), Tony van Dijck
(PVV), ondervoorzitter, Spekman (PvdA),
Vermeij (PvdA), Karabulut (SP), Ouwehand
(PvdD), Dijkgraaf (SGP), Azmani (VVD), De
Jong (PVV), Klaver (GroenLinks), Huizing
(VVD), Straus (VVD) en Van den Besselaar
(PVV).
Plv. leden: Voortman (GroenLinks), Heijnen
(PvdA), Pechtold (D66), Uitslag (CDA),
Klijnsma (PvdA), Neppérus (VVD), Biskop
(CDA), Smilde (CDA), Dijkstra (D66), Kooiman
(SP), Slob (ChristenUnie), Bontes (PVV),
Fritsma (PVV), Çelik (PvdA), Dijsselbloem
(PvdA), Gesthuizen (SP), Thieme (PvdD), Van
der Staaij (SGP), Aptroot (VVD), Van Klaveren
(PVV), Sap (GroenLinks), Houwers (VVD),
Harbers (VVD) en De Mos (PVV).

kst-29817-68
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

1

Voorzitter: Azmani
Griffier: Esmeijer
Aanwezig zijn vijf leden der Kamer, te weten: Azmani, Hamer, De Jong,
Sterk, Ulenbelt,
en de heer De Krom van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, die vergezeld
is van enkele ambtenaren van zijn ministerie.
De voorzitter: Laten we beginnen met dit algemeen overleg over het
verlies van banen bij het bedrijf Roteb in de gemeente Rotterdam. Het was
oorspronkelijk een spoeddebat en is op verzoek van de heer Ulenbelt van
de SP omgezet in dit algemeen overleg. Ik heet de staatssecretaris en zijn
ambtenaren welkom, evenals degenen in de zaal en alle luisteraars. De
zaal loopt vol, dus er is veel belangstelling voor dit algemeen overleg. In
eerste termijn geldt een spreektijd van vijf minuten per Kamerlid.
De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter. Op 25 maart viel bij een paar honderd
Rotterdammers een heel vervelende brief in de bus, met de strekking: uw
contract wordt niet verlengd en na 1 juni kunt u bij ons, Roteb, niet meer
werken. Het gaat om 212 mensen, die een indicatie hebben voor de
sociale werkplaats. Stuk voor stuk zijn dit mensen die willen werken, die
aan het werk waren en door hun werk in de sociale werkplaats in
Rotterdam er weer bij hoorden. Ze leverden hun bijdrage, nu dreigen hun
contracten na 1 juni niet verlengd te worden, wat betekent dat ze weer
thuis komen te zitten, bij hun ouders komen te wonen, in de WW raken,
hun Wajong-uitkering terugkrijgen of in de bijstand komen. Deze mensen
blijven de maatschappij dan geld kosten. Ze zijn hun collega’s kwijt en
daarmee hun sociale verbanden, ze zijn hulp kwijt. Het is voorspelbaar dat
er extra kosten voor de gezondheidszorg zullen ontstaan.
De directeur heeft mij verteld dat het niet-verlengen van de contracten een
bezuiniging oplevert van 1,2 mln. Ondertussen wordt bij Roteb ook op
andere posten zwaar bezuinigd: op de begeleiding, op gebouwen, mensen
worden dichter op elkaar gezet, de infrastructuur van de sociale
werkplaats wordt langzamerhand afgebroken. De gemeente Rotterdam wil
in totaal 14 mln. bezuinigen op de sociale werkplaatsen. 6 mln. daarvan is
afkomstig van de rijksbezuiniging voor dit jaar van 120 mln. op de
werkplaatsen. 3 mln. van die 14 mln. is het gevolg van de crisis: minder
werk, leegloop en dat soort dingen. De regering zegt steeds uit één mond:
mensen met een handicap moeten aan het werk en wij willen hen aan het
werk helpen. Nu hebben we hier 212 mensen met een handicap – want ze
hebben een SW-indicatie – die ook aan het werk zijn. Door deze bezuiniging komen ze weer thuis te zitten, want in de gemeente Rotterdam is
elders geen werk voor deze mensen. De gemeente Rotterdam heeft
uitgezocht dat er banen nodig zijn, als ze alle mensen in een sociale
werkplaats of twee derde van hen in Rotterdam bij private werkgevers aan
het werk wil hebben. Maar bij de banen in Rotterdam die deze mensen
misschien zouden kunnen vervullen, is het verloop zo laag dat mensen
van de sociale werkplaats daar nooit terecht zullen kunnen komen.
Dit is nog maar het begin. Deze 212 mensen verliezen hun baan door deze
bezuiniging, maar volgend jaar komt er weer 120 mln. bij aan bezuinigingen, en daarna nog een keer 120 mln. en daarna nog een keer 120 mln.
enzovoort. Op die manier blijft er niet veel over van de sociale
werkplaatsen. Ik verzoek de staatssecretaris dus om deze bezuinigingen te
temperen, en wel op de volgende manier: als gemeenten serieus
bezuinigen op sociale werkplaatsen en het gevolg daarvan is dat mensen
die willen werken, zoals de mensen hier in deze zaal, hun baan verliezen,
dan moet deze staatssecretaris in overleg treden met deze gemeenten om
te bekijken of ze genoeg bezuinigen, maar er ook voor zorgen dat deze
bezuinigingen geen gevolgen hebben voor de mensen die daar aan het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

2

werk willen. Dat deze mensen aan het werk komen, is toch wat dit kabinet
wil? Overigens kan ik me zeker bezuinigingen voorstellen die terecht zijn;
zo zijn er directeuren van sociale werkplaatsen die in dienstauto’s rijden,
wat helemaal niet nodig is. De SP vindt het prima als we daar iets aan
doen. De regering schrijft in haar brief aan de Kamer dat dit de verantwoordelijkheid van de gemeenten is. De gemeenten, in dit geval de
gemeente Rotterdam, zeggen dat dit voor een deel waar is, maar dat het
voor 6 mln. de verantwoordelijkheid is van het Rijk. Als deze bezuinigingen gaan leiden tot mensen achter de geraniums, zou de regering deze
dan willen heroverwegen, zodat deze mensen perspectief op werk in hun
werkplaats blijven houden?
De voorzitter: Ik zie uitingen in de zaal en in de Kamer is dat niet de
bedoeling. Ik verzoek de aanwezigen deze uitingen weg te doen, anders
ben ik genoodzaakt om dit overleg te schorsen. Alvast dank daarvoor.
Mevrouw Sterk (CDA): Voorzitter. Dit is opnieuw een debat waarin wij
hier in Den Haag spreken over de gebeurtenissen in een lokaal SW-bedrijf.
Ik heb veel begrip voor de mensen om wie het gaat, ook voor de mensen
hier in de zaal. Dit kan veel betekenen voor het persoonlijk leven van deze
mensen, maar toch vind ik dit een zaak die in de eerste plaats de
gemeente en de gemeenteraad van Rotterdam aangaat. Overigens
kunnen wij ons vinden in de pogingen van Roteb om mensen zo veel
mogelijk naar regulier werk te helpen. Uiteindelijk moeten we natuurlijk
bekijken hoe we het beste uit deze mensen en hun krachten kunnen halen.
We moeten constateren dat in het verleden te weinig daarnaar is gekeken
en dat met name de Wajong als een soort afvoerputje is gebruikt voor
heel veel mensen met wie de gemeente op korte termijn niets kon. Dat
moeten we veranderen, daarom wordt op dit moment ook gewerkt aan
het wetsvoorstel Werken naar vermogen. Wij hebben daar hoge verwachtingen van.
Toch moet mij één ding van het hart en daarmee sluit ik me – tja, wie had
dat gedacht? – deels aan bij de SP-fractie. In de ronde die ik heb gemaakt
langs de SW-bedrijven en de gemeenten, heb ik het beeld gekregen dat
men zich er zorgen over maakt dat de bezuinigingen die wij nu hebben
ingeboekt, als gevolg hebben dat SW-bedrijven mogelijk over de kop
gaan. Ik denk dat dit ook niet de bedoeling van de staatssecretaris is.
Eigenlijk wil ik maar één vraag aan de staatssecretaris stellen: durft de
staatssecretaris ons te verzekeren dat er sec als gevolg van de bezuinigingen – en daarmee bedoel ik dus niet als gevolg van wanbeleid van
SW-bedrijven zelf, maar uitsluitend als gevolg van de bezuinigingen –
geen SW-bedrijf zal omvallen? De inzet van die nieuwe wet is namelijk dat
mensen aan het werk worden geholpen. We hebben er dus niets aan als
SW-bedrijven gaan struikelen als gevolg van een dergelijke operatie.
Mevrouw Hamer (PvdA): Voorzitter. Een paar weken geleden hebben we
over ditzelfde onderwerp een spoeddebat gehouden in de Kamer. Ik heb
toen een motie ingediend met het verzoek aan de regering om in ieder
geval te voorkomen dat mensen als gevolg van het kabinetsbeleid hun
baan zouden verliezen. Dat was ook wat de staatssecretaris en andere
partijen steeds hadden gezegd, dus het leek mij wel logisch om dat in een
motie vast te leggen. Volgens mij heeft mevrouw Sterk toen niet voor die
motie gestemd. Ik heb het idee dat zij nu een stapje verder gaat, want zij
zei dat er helemaal geen bedrijven mogen omvallen. Daarom zou ik graag
weten waarom zij de vorige keer niet is meegegaan met ons verzoek om
mensen niet hun baan te laten verliezen als gevolg van het kabinetsbeleid.
Mevrouw Sterk (CDA): Ten eerste vond ik het een overbodige motie;
soms gebeurt het namelijk dat je niet voor een motie stemt omdat er al
afspraken zijn gemaakt over het onderwerp ervan en hier waren zelfs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

3

toezeggingen over. Ten tweede vind ik dat er nu dingen moeten veranderen bij de SW-bedrijven, en dat dit consequenties moet hebben. Als ik
langsga bij SW-bedrijven zie ik vaak dat er zaken moeten veranderen; zo
zie ik dat ze vaak nog veel te veel op het product zitten en te weinig op de
ontwikkeling van mensen. Overigens hebben we er in het regeerakkoord
afspraken over gemaakt dat mensen die nu in de WSW zitten, zich geen
zorgen hoeven te maken. Mijn vraag is anders: kan de staatssecretaris ons
verzekeren dat er sec als gevolg van de bezuinigingen geen SW-bedrijven
zullen omvallen? Volgens mij is dat een iets andere discussie dan het al
dan niet geven van een baangarantie.
Mevrouw Hamer (PvdA): Dit blijft wonderlijk. De motie was kennelijk niet
overbodig, want de staatssecretaris heeft haar afgewezen. En als de motie
conform het regeerakkoord was, zou dat voor u een extra reden zijn
geweest om ervoor te stemmen. Maar als u geen bedrijven wilt laten
omvallen, wilt u dan geen garantie voor individuele WSW’ers?
Mevrouw Sterk (CDA): Wij gaan zelf over de beoordeling van de moties
en het was míjn indruk dat dit een overbodige motie was, omdat dit al in
het regeerakkoord staat. Zoiets had de staatssecretaris ook al gezegd. Hij
had alleen opmerkingen bij het dictum, dat volgens hem te ver ging. Maar
wij maken allemaal onze eigen afwegingen. We zullen deze discussie
uitgebreid volgen, zeker als de hoofdlijnennotitie over deze wet naar de
Kamer komt. Voor ons is het helder dat mensen die nu in de WSW zitten,
hun baan gewoon behouden. Ik zie niet wat ik daaraan nog zou moeten
toevoegen.
De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter. De CDA-fractie zegt misschien wel iets
bijzonders: sociale werkplaatsen mogen niet failliet gaan; dat is namelijk
«omvallen». Maar mag ik de woorden van mevrouw Sterk zo uitleggen:
als Rotterdam deze 212 mensen gewoon in dienst zou houden en de
consequentie daarvan faillissement zou zijn, vindt zij dan dat de regering
moet bijspringen om Roteb overeind te houden? Of zegt zij dat Roteb niet
mag omvallen, maar wel gewoon mag stoppen met het verlengen van de
contracten?
Mevrouw Sterk (CDA): Volgens mij is het niet de bedoeling van de
operatie die op dit moment in het wetsvoorstel wordt uitgewerkt dat
SW-bedrijven uiteindelijk over de kop gaan. Eerder heb ik bij de begroting
voor Sociale Zaken – en daar was u ook bij – een motie ingediend met
daarin de vraag om te bekijken hoe de gegeven taakstelling zou kunnen
worden aangepast om gemeenten in ieder geval de ruimte te geven om
keuzes te maken, zodat de SW-bedrijven op een goede manier overeind
zouden kunnen blijven. Daarbij gaat het om een keuze die gemeenten zelf
kunnen maken; ze hoeven niet te grijpen naar middelen om SW-bedrijven
om zeep te helpen. Maar ik zie dat de top van sommige SW-bedrijven in
gouden kamers zit, terwijl er op de werkvloer weinig goudgerands te zien
is. Ik kan de staatssecretaris niet verantwoordelijk stellen voor dat soort
keuzes. Daarop moet ik in eerste instantie de gemeenten aanspreken, die
wel eens vergeten dat zij de eigenaars zijn van SW-bedrijven.
De heer Ulenbelt (SP): We hebben nu te maken met het concrete geval
van Roteb. Er wordt 14 mln. bezuinigd en dat is fors, 1,2 mln. komt terecht
bij 212 mensen. Vindt u nou dat je een beetje omvalt als je afscheid neemt
van 212 mensen? Ik bedoel, als iedereen eruit gaat, val je helemaal om;
als 212 mensen eruit gaan, val je een beetje om. Vindt u dat de staatssecretaris in overleg met de gemeente Rotterdam een oplossing voor deze
212 mensen moet vinden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

4

Mevrouw Sterk (CDA): Ik begon mijn inbreng met de opmerking dat ik dit
in eerste instantie een discussie voor de gemeenteraad vind. Volgens mij
heeft Roteb aangegeven dat het graag wil dat deze mensen naar regulier
werk gaan. Ik zei net dat ik deze denkrichting van harte steun, omdat het
volgens mij belangrijk is om mensen een goede baan te geven, naar hun
capaciteiten. Dat is wat er nu gaat gebeuren. Ik vind dat de bal nu bij de
gemeenten ligt.
Mevrouw Hamer (PvdA): Voorzitter. Met mijn collega’s constateer ik dat
dit de tweede keer is dat we over een individuele situatie in een gemeente
spreken, wat op zich ongebruikelijk is. Toch voorspel ik dat we hier in de
komende tijd vaak zullen zitten vanwege dit soort gevallen en daarmee
wordt het toch gewoon een landelijke discussie. Maar op zich is die
constatering belangrijk.
De gemeente Rotterdam kent een zware bezuiniging. Die heeft volgens
mij veel te maken met de bezuinigingen van het Rijk: een deel ervan is
direct te relateren aan de bezuinigingen op de WSW, waarmee ze
rechtstreeks te maken heeft met het kabinetsbeleid. Ik denk dat alle vragen
die een paar weken geleden zijn gesteld over de situatie in Amsterdam,
vandaag en voor dit geval net zo actueel zijn. Ik wil dus allereerst
aansluiten bij de vragen die daarover toen zijn gesteld. Wat betekent de
garantie die in het vorige overleg werd gegeven, namelijk dat zittende
WSW’ers niet hoeven te vrezen voor hun baan als gevolg van het
kabinetsbeleid? We zien namelijk dat daar nu weer 212 mensen van de
dupe zijn. Wat gaat de staatssecretaris, in overleg met de gemeente
Rotterdam, doen om deze mensen gewoon hun baan te laten behouden?
En wat gaan we doen om deze cirkel te doorbreken? Van het vorige
overleg is bij mij vooral het beeld blijven hangen dat we zijn terechtgekomen in een «van het kastje naar de muur»-spelletje. De staatssecretaris
zei de vorige keer dat hij ervoor staat dat ten gevolge van zijn beleid geen
mensen hun baan kwijtraken. Met dat deel van de motie was hij het dus
wel eens. Hij zou daar dus voor zorgen, maar vervolgens vond hij het de
verantwoordelijkheid van gemeenten om ervoor te zorgen dat deze
mensen aan het werk zouden blijven. Maar als gemeenten de middelen
niet hebben om dat te doen, komen we weer bij het kabinetsbeleid. En zo
kunnen we de komende tijd met elkaar een heel grote rondedans maken.
Ik ben er heel bang voor dat wij in de Tweede Kamer met die vele
overleggen wel aan het werk zullen blijven, maar de mensen op de
werkvloer niet. Dat kan toch niet de bedoeling zijn. Ik ben dus erg
nieuwsgierig naar hoe de staatssecretaris deze cirkel gaat doorbreken.
Hoe gaat hij voorkomen dat zijn verantwoordelijkheid voor de uitvoering
wordt verschoven naar de gemeenten, waarmee de sores dus ook daar
zouden worden neergelegd? Dat lijkt namelijk nu te gebeuren.
Verder wil ik de staatssecretaris het volgende vragen. Mevrouw Sterk zei
al dat het goed is dat Roteb mensen naar regulier werk wil brengen. Dat is
natuurlijk altijd goed, maar het hoeft toch niet gepaard te gaan met een
bezuiniging? Als de staatssecretaris dat ook vindt, hoe gaat hij dan de
gemeente Rotterdam helpen om deze mensen naar regulier werk te
krijgen? Gaat hij bijvoorbeeld contact opnemen met het Rotterdamse
bedrijfsleven, gaat hij denken aan quota voor bedrijven om ervoor te
zorgen dat deze mensen aan het werk blijven, gaat hij de regeling zo
aanpassen dat het bedrijfsleven daadwerkelijk wordt gestimuleerd om
deze mensen aan te nemen? En wat heeft hij deze 212 mensen in de
tussentijd te bieden?
De heer De Jong (PVV): Voorzitter. Wij spreken vandaag over de situatie
bij het SW-bedrijf te Rotterdam. De PVV-fractie vindt dat dit debat vooral
een debat van de lokale politiek zou moeten zijn, dus van de gemeente
Rotterdam. Zoals wij al verschillende malen hebben aangegeven, heeft dit
kabinet geen beleid dat erop is gericht om mensen uit de SW-bedrijven te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

5

zetten. De PVV zou dat ook nooit hebben toegestaan. Sterker nog, de
huidige groepen WSW’ers worden ontzien. Ik raad iedereen dan ook aan
om het gedoogakkoord erop na te slaan, waar dit gewoon in staat. Het is
zaak dat de Rotterdamse gemeenteraad zich conformeert aan de
afspraken in het gedoogakkoord. Ik wijs de staatssecretaris, als bewindspersoon voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, daarom op zijn
verantwoordelijkheid om de Rotterdamse wethouder hierop aan te
spreken. Ik verwacht een reactie van de staatssecretaris.
Wij zijn dus van mening dat dit debat vooral door de plaatselijke politiek
in Rotterdam zou moeten worden gevoerd. Deze is nu aan zet. Nu dit
debat hier, in het huis van de parlementaire democratie, toch is
doorgegaan, willen wij graag een aantal zaken onderstrepen. In de
afgelopen weken hebben de oppositiepartijen van alles en nog wat
geroepen over de maatregelen die dit kabinet zou nemen. Daarbij is een
heleboel onzin naar voren gekomen, bijvoorbeeld over de ombuigingen in
de WSW. Laten wij nu even de feiten op een rijtje zetten. De sociale
werkplaatsen blijven bestaan. De huidige groep WSW’ers zal niet worden
herkeurd. Dit kabinet gaat geen WSW’ers ontslaan uit de sociale
werkplaatsen. De PVV staat voor de WSW en de sociale werkplaatsen. Ik
vraag de staatssecretaris dan ook of hij maatregelen kan nemen – en zo ja,
welke – ten aanzien van Roteb en ten aanzien van de rol en taak van de
Rotterdamse wethouder.
De PVV staat dus voor de WSW en vindt dan ook dat de WSW’ers met een
indicatie voor beschut werk in Rotterdam de volledige aandacht moeten
blijven krijgen. In het gedoogakkoord is immers opgenomen dat voor hen
de SW-bedrijven beschikbaar blijven. De PVV wil dat de staatssecretaris
erop toeziet dat de afspraken uit het gedoogakkoord ook in Rotterdam
worden nageleefd. Ook hierop graag een reactie.
De heer Ulenbelt (SP): Dat klinkt mooi, maar hier zitten vandaag mensen
die in juni hun werk kwijtraken. Voor een deel komt dit door de bezuinigingen van de staatssecretaris. Is de PVV-fractie bereid om haar woorden
waar te maken en aan deze mensen te garanderen dat zij hun contract en
baan behouden? Wil de PVV-fractie het bovendien mogelijk maken dat de
staatssecretaris de gemeente Rotterdam gaat helpen om het geld te
vinden, opdat deze mensen hun werk behouden?
De heer De Jong (PVV): Ik ben blij dat ik hier vandaag aanwezig kan zijn.
Daardoor kan ik de mensen hier melden dat de SP hen bang heeft
gemaakt, bij de totstandkoming van het gedoogakkoord, bij de behandeling van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en in de
afgelopen weken. Dat heeft me mateloos geïrriteerd en de heer Ulenbelt
weet dat. De heer Ulenbelt heeft ervoor gezorgd dat ik-weet-niet-hoeveel
WSW’ers in het land zich zorgen maken over hun baan. De heer Ulenbelt
weet net zo goed als ik dat als in het gedoogakkoord staat dat de
SW-bedrijven blijven bestaan voor mensen met een beschutte werkindicatie, ook de PVV-fractie de regering daaraan zal houden. Als iemand die
in een sociale werkplaats werkt de kans krijgt om bij een reguliere
werkgever aan de slag te gaan, dan is het de sociale werkplaats die
daarover gaat. Dat weet de heer Ulenbelt donders goed. Dit kabinet heeft
geen beleid dat ertoe geleid heeft of ertoe gaat leiden dat mensen uit de
SW-bedrijven worden geknikkerd. Mensen die zich zorgen maken over
hun baan, moeten zich in eerste instantie wenden tot de leiding van de
sociale werkplaats. Dat raad ik ze aan. We moeten niet naar de staatssecretaris wijzen, want de staatssecretaris voert geen beleid dat erop is
gericht om mensen uit de sociale werkplaatsen te knikkeren.
De heer Ulenbelt (SP): De heer De Jong van de PVV-fractie verwijt mij dat
ik mensen bang maak. Deze mensen krijgen een brief waarin staat dat zij
op 1 juni hun baan verliezen, mede als gevolg van de bezuinigingen bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

6

Roteb. Ik maak die mensen niet bang. Hun angst is namelijk terecht. Nou
vraag ik aan de heer De Jong van de zogenaamd sociale PVV of zijn partij
de rijksbezuiniging op de sociale werkplaatsen ongedaan wil maken, zodat
deze mensen hun baan kunnen behouden.
De heer De Jong (PVV): Echt asociaal is het dat de heer Ulenbelt deze
regering of de PVV verantwoordelijk acht voor wat de leiding van de
sociale werkplaats mededeelt aan haar werknemers. Het is namelijk niet
waar dat het beleid van dit kabinet erop gericht is om mensen uit de
sociale werkplaatsen te knikkeren. Dat zou de PVV nooit toestaan.
Mevrouw Hamer (PvdA): De heer De Jong kan zich boos maken en dat
moet hij ook vooral doen. Het siert hem dat hij deze mensen wil helpen,
maar laten we ook even naar de feiten kijken. Het Rijk, dat kabinetsbeleid
uitvoert, legt de gemeente Rotterdam 6 mln. aan bezuinigingen op. Als
gevolg daarvan worden deze mensen ontslagen. De heer De Jong zegt dat
het kabinet geen verantwoordelijkheid heeft voor de ontslagen. Er zijn
maar twee mogelijkheden: het Rijk betaalt 6 mln. aan de gemeente
Rotterdam om de mensen aan het werk te houden of de heer De Jong
erkent dat ten minste een deel van de verantwoordelijkheid bij het kabinet
ligt. Volgens mij is het iets te gemakkelijk om te zeggen dat, omdat ergens
op papier staat dat er geen mensen ontslagen worden, zij niet ontslagen
worden als je niet tegelijkertijd boter bij de vis levert. Het is dus van
tweeën een: of de PVV levert de benodigde middelen bij de regel in het
gedoogakkoord over de sociale werkplaatsen of de heer De Jong erkent
dat gemeenten hun beleid niet meer kunnen uitvoeren doordat zij geen
geld meer hebben om de salarissen te betalen.
De heer De Jong (PVV): Ik zeg nogmaals dat dit kabinet, dat gedoogsteun
krijgt van de PVV, geen beleid heeft dat erop gericht is om mensen uit de
sociale werkplaatsen te halen. Ik heb dit nagevraagd bij Roteb. Van Roteb
heb ik begrepen dat het van plan is om mensen van wie het tijdelijke
contract niet wordt verlengd, te begeleiden naar werk bij een reguliere
werkgever. Ik heb aan het begin van mijn betoog al gezegd dat dit debat
door de gemeente Rotterdam zou moeten worden gevoerd. Daar zit de
wethouder die erop moet toezien dat wat Roteb belooft ook gebeurt. Ik
vraag de staatssecretaris daarom om de wethouder aan te spreken op wat
er in het gedoogakkoord staat. Ik ben zo emotioneel omdat ik de
afgelopen weken aan alle kanten heb geprobeerd om uit te leggen wat de
PVV wil met de WSW, wat de PVV wil voor de SW’ers en waar de PVV
voor staat. Ik heb dit gedaan toen het gedoogakkoord werd opgesteld, bij
de begrotingsbehandeling en bij alle debatten die daarop volgden. Ik was
absoluut niet akkoord gegaan met de afspraken in het gedoogakkoord als
de regering had bepaald dat mensen die nu in SW-bedrijven werken eruit
moesten. Dat gaat dus ook niet gebeuren. Wij hebben afspraken gemaakt
en vastgelegd in het gedoog- en regeerakkoord. Met alles wat ik heb zal ik
de regering nauwlettend blijven volgen in de aankomende weken,
aankomende maanden en aankomende jaren.
Mevrouw Hamer (PvdA): De heer De Jong houdt een prachtig betoog. Ik
wil ook best geloven dat het zijn oprechte overtuiging is dat deze mensen
hun baan niet moeten kwijtraken, maar de heer De Jong is één ding
vergeten in het gedoogakkoord, namelijk om te regelen dat er geld
beschikbaar blijft om de salarissen te betalen en de SW-bedrijven in stand
te houden. De woordvoerster van de Kamerfractie van een coalitiepartij
zegt inmiddels ook dat zij begint in te zien dat als gevolg van deze
bezuinigingen de SW-bedrijven gaan omvallen. Daar vraagt zij terecht
aandacht voor. Ik geloof best dat de heer De Jong het akkoord met
oprechte bedoelingen heeft getekend, maar hij is bekocht, want de
staatssecretaris heeft helemaal het geld niet voor het behoud van al die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

7

banen. En tot nu toe hebben de werkgevers zich niet bij bosjes aangemeld
om deze mensen in dienst te nemen. Ik heb net al gezegd dat we in een
cirkel dreigen terecht te komen. De mensen vallen in een gat doordat zij
straks geen werk meer hebben. Dat is uiteindelijk een gevolg van het
kabinetsbeleid.
De heer De Jong (PVV): Ik zeg nogmaals dat wij afspraken hebben
gemaakt. Een van deze afspraken is dat de SW-bedrijven blijven bestaan.
Daar zal ik de staatssecretaris en deze regering aan houden. De
SW-bedrijven moeten blijven bestaan.
Voorzitter: Hamer
De heer Azmani (VVD): Voorzitter. We voeren vandaag een debat dat
thuishoort in de gemeenteraad van Rotterdam. Dit is een herhaling van
het debat dat wij onlangs gevoerd hebben in de plenaire zaal, over de
bezuiniging van een ander SW-bedrijf, Pantar in Amsterdam. Ook toen
kwamen wij tot de conclusie dat de Kamer niet aan zet is. Niet het Rijk
moet volgens de Wet sociale werkvoorziening financiële verantwoording
afleggen voor het uitvoeren van de WSW, maar de individuele
gemeenten. Ook is niet het Rijk verantwoordelijk voor de keuzes van
SW-bedrijven, maar zijn de SW-bedrijven zelf daarvoor verantwoordelijk.
Deze bedrijven leggen geen verantwoording af aan het Rijk of aan deze
staatssecretaris, maar aan de verantwoordelijk wethouder van de
gemeente, die weer verantwoording moet afleggen aan de gemeenteraad.
De gemeenteraad van Rotterdam is het hoogste orgaan, niet de Tweede
Kamer. Zo werkt het ook in de praktijk. In de actualiteitenraad van
Rotterdam van 31 maart 2011 is PvdA-wethouder Schrijer ter verantwoording geroepen door de gemeenteraad. Daarin heeft de wethouder te
kennen gegeven dat Roteb voornemens is om de tijdelijke contracten niet
te verlengen en dat het college daarover nog een besluit zal nemen.
Raadsbreed is toen gevraagd om een brief van de verantwoordelijk
wethouder. Deze brief is toegezegd en op 20 april aanstaande staat in
Rotterdam in de commissie voor Maatschappelijke Ondersteuning,
Volksgezondheid en Participatie de situatie van Roteb op de agenda.
Ik begrijp niet wat we hier vanmiddag aan het doen zijn. Ik begrijp de
behoefte van de leden van bepaalde partijen niet om collega’s in de
gemeenteraden voor de voeten te lopen. Bij de mensen om wie het draait,
worden valse verwachtingen gewekt. Deze mensen zitten nu in de zaal of
luisteren thuis misschien mee. Het gaat om 212 mensen met een tijdelijk
contract bij het Rotterdamse SW-bedrijf. De Tweede Kamer zal dit niet
oplossen, omdat zij er de verantwoordelijkheid niet voor heeft.
Sinds de wijziging van de WSW in 2008 zijn de gemeenten individueel
financieel verantwoordelijk voor de uitvoering van de WSW. De staatssecretaris gaat over het macrobudget, dat in totaal 2,4 mld. bedraagt.
Jaarlijks gaat dit bedrag naar de SW-bedrijven. Het besluit om dit jaar
120 mln. te bezuinigen is door het vorige kabinet genomen. Deze
bezuiniging raakt de SW-bedrijven inderdaad. We moeten wel een eerlijk
verhaal vertellen. Ook ik heb mijn huiswerk gedaan en heb gekeken naar
de desbetreffende raadsvergadering. De gemeente Rotterdam heeft
gevraagd om een onderzoek naar de financiële situatie in Rotterdam. In
het eindrapport «Van bak naar baan» is te lezen dat veel zaken op orde
moeten worden gesteld. Uitvoerders hebben onderling zeer verschillende
werkwijzen. Er zijn relatief veel overheadkosten, specifiek bij het
SW-bedrijf in Rotterdam. Ook laat de samenwerking tussen de uitvoerders
te wensen over. Er is geen incentive om mensen te begeleiden naar een
reguliere baan. Ook is er gebrek aan financiële sturing. Regie wordt wel
gevoerd, maar financiële sturing is er niet. Noch RWI, noch de Bestuursdienst Rotterdam, noch het hoofd van de afdeling Sociale Zaken en
Werkgelegenheid heeft de financiële sturing ingevuld. Waarop sturen we

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

8

dus financieel in het bedrijf? Het is niet aan mij om daarover een oordeel
te vellen, maar aan mijn collega’s in de raad en aan de lokale collega’s van
de woordvoerders van alle andere partijen die hier vandaag zitten. De
wethouder is verantwoordelijk. Ik heb vandaag dus ook geen vragen aan
de staatssecretaris. Ik wil geen valse verwachtingen wekken. Daarom laat
ik het hierbij.
Voorzitter: Azmani
Staatssecretaris De Krom: Voorzitter. Ik dank de Kamerleden voor hun
inbreng in eerste termijn. Zoals een aantal Kamerleden al heeft
opgemerkt, wordt dit overleg onvermijdelijk een herhaling van zetten. Ik
wil om te beginnen de verantwoordelijkheidsverdeling eens heel scherp
neerzetten. Waar is het Rijk verantwoordelijk voor en waar is de gemeente
verantwoordelijk voor? Het Rijk is verantwoordelijk voor het vaststellen
van de taakstelling van het aantal WSW-plekken in een gemeente. Ook is
het Rijk ervoor verantwoordelijk om daarbij het benodigde budget te
leveren. De Kamerleden kennen de systematiek, doordat ik deze al
uitvoerig met ze heb besproken. Als een gemeente onvoldoende plekken
realiseert, ondanks het feit dat het geld ervoor wordt geleverd, dan is het
mijn verantwoordelijkheid om dit geld terug te vorderen. Als wij een
taakstelling opleggen aan een gemeente en het geld erbij leveren, moeten
die plekken daadwerkelijk worden gerealiseerd. Wij zullen er dus heel
scherp op toezien dat dit in de gemeente Rotterdam gebeurt.
Wat is nu de verantwoordelijkheid van de gemeente Rotterdam ter zake?
Deze is heel simpel: de gemeente Rotterdam is verantwoordelijk voor de
bedrijfsvoering. Het is zeker zo – een aantal leden heeft dit ook
opgemerkt – dat er een bezuiniging is ingeboekt van 120 mln. De Kamer
weet dit en we hebben hier eerder over gesproken. Ik heb in ieder geval
bij twee eerdere gelegenheden, bij de begrotingsbehandeling vorig jaar
en tijdens het recente spoeddebat in de Kamer inzake Pantar, aangegeven,
beargumenteerd en gemotiveerd waarom het helemaal niet onredelijk is
om te verwachten dat deze 120 mln. kan worden gerealiseerd. Er zijn
mogelijkheden genoeg om dit te doen. Vorig jaar bedroeg de subsidie per
werkplek € 27 000. Ten gevolge van de bezuiniging van 120 mln. wordt
dat dit jaar naar € 25 000 subsidie per werkplek teruggebracht. Dit
betekent de facto een efficiencykorting van 5%. Als je het over een langere
termijn bekijkt, betekent dit een efficiencykorting van circa 3% per jaar.
Er zijn, voor zover mijn kennis strekt althans, ook in Rotterdam voldoende
mogelijkheden om dit te kunnen opvangen. Het is aan de gemeente zelf
om te bepalen op welke wijze zij dit doet. Zoals mevrouw Hamer de vorige
keer ook al zei, is het natuurlijk niet zo dat de gemeenten niets van die
120 mln. merken. Natuurlijk merken zij dat. Ik heb echter aangegeven
waarom ik denk dat het kan. Ik heb eerder al aangegeven dat het van de
gemeenten en de keuzes die zij maken afhangt welke instrumenten en
middelen worden ingezet om de efficiencykortingen te realiseren. Het
debat waarin de gemeente is beland, hoort naar mijn mening ook daar, in
de gemeente, thuis. Ik heb in de media gezien dat een aantal fracties in de
gemeenteraad van Rotterdam al stevig bezig is met deze zaak. Ik ga niet
over de keuzes die daar worden gemaakt. Daar gaat echt de gemeenteraad over. Ik ga over het realiseren van de taakstelling, waar het kabinet
de gemeenten geld voor geeft. Het kabinet zal ten aanzien van Rotterdam,
maar ook ten aanzien van alle andere gemeenten heel scherp erop toezien
dat die taakstelling ook wordt gerealiseerd. Zo niet, dan gaat het kabinet
het geld terugvorderen. Dat is mijn specifieke verantwoordelijkheid. De
heer De Jong zal het kabinet scherp houden aan de afspraken die gemaakt
zijn in het gedoogakkoord. Daar heeft hij volstrekt gelijk in. Dat zou ik ook
doen als ik hem was.
Komt het nou allemaal door de bezuinigingen van het Rijk? Dit is de
volgende vraag. Een aantal leden nuanceert dit gelukkig. Volgens mij is dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

9

namelijk niet zo. Het tekort op de WSW in Rotterdam beliep in 2010 al
circa 7,3 mln. Dit bedrag was dus geen gevolg van het rijksbeleid. Dit was
echt het gevolg van keuzes die in Rotterdam zelf worden gemaakt. Vorig
jaar was er immers nog geen sprake van enige bezuiniging en toen was er
ook al een tekort. Dat wil dus zeggen dat als je daar iets aan wilt veranderen, je ook iets in de bedrijfsvoering zult moeten doen. Het is aan de
gemeente zelf om die keuzes te bepalen. Ik zou het onjuist vinden als ik de
gemeenteraad en de wethouder van Rotterdam die hierover discussiëren,
in mijn positie voor de voeten zou gaan lopen.
Laat ik één voorbeeld geven. Ik heb stellig de indruk dat Rotterdam veel
meer zijn best zou kunnen doen om het aantal detacheringen omhoog te
krijgen, want dit loopt achter bij de rest van Nederland. Deze opties heeft
Rotterdam; dit is uitdrukkelijk op lokaal niveau neergelegd.
De heer Ulenbelt vraagt of ik in overleg ga met de gemeenten. Ja, ik ben
in overleg met de VNG. De heer Ulenbelt weet dit. Dit overleg is nog niet
afgerond. Ik ben in het kader van het bredere bestuursakkoord in overleg
met de VNG en als onderdeel hiervan heb ik overleg met haar over de
regeling Werken naar vermogen. De WSW speelt ook een rol in dit
overleg. Dit weet de heer Ulenbelt.
De heer Ulenbelt (SP): Ik weet dat de staatssecretaris in overleg is met de
VNG, maar mijn vraag was of de staatssecretaris in overleg wil gaan met
de gemeente Rotterdam. De gemeente wijst voor een deel naar het Rijk.
De staatssecretaris verwijst naar de gemeenteraad. Op de publieke tribune
zitten de vertegenwoordigers van 212 mensen die hoe dan ook de dupe
worden. Iedereen wil graag dat die mensen werk hebben en werk houden,
maar op een of andere manier hebben zij nu de aanzegging dat hun
contract per 1 juni afloopt. Wil de staatssecretaris met Rotterdam
overleggen om hiervoor een oplossing te vinden? De staatssecretaris en
de VVD-fractie zeggen dat Rotterdam een aantal zaken fout doet. Wil de
staatssecretaris dat dan helpen oplossen in Rotterdam, zodat deze
mensen daar niet de dupe van worden?
Staatssecretaris De Krom: Als ik dat zou doen, zou dit betekenen dat ik dit
straks voor 418 gemeenten moet doen.
De heer Ulenbelt (SP): Wordt het zo erg dan?
Staatssecretaris De Krom: Zo erg wordt het natuurlijk niet. Tenminste,
daar heb ik geen aanwijzingen voor. Ik probeer te zeggen dat als de heer
Ulenbelt mij in dit specifieke geval vraagt om dit te doen, er volgende
week weer een andere gemeente is. De heer Ulenbelt had mij deze vraag
ook over Pantar in Amsterdam kunnen stellen. Toen heb ik ook gezegd dat
dit een zaak was waarvoor de verantwoordelijkheid bij de gemeente ligt.
Dat is geen afschuiven van verantwoordelijkheid, mijnheer Ulenbelt, maar
we hebben dit zo geregeld in ons model.
Mevrouw Hamer zegt dat ik de verantwoordelijkheid afschuif op de
gemeenten. Dat ben ik niet met haar eens. Als mevrouw Hamer dat zegt,
moet ze het hele verantwoordelijkheidsmodel veranderen. Zij vraagt mij
dan net als de heer Ulenbelt om de bedrijfsvoering, de begeleiding en het
zoeken naar werk vanuit het Rijk te gaan regelen. Zo zitten ons systeem en
ons model eenvoudigweg niet in elkaar. Ik schuif geen verantwoordelijkheid af, maar neem volle verantwoordelijkheid voor wat er in het
gedoog- en regeerakkoord over de WSW is afgesproken. De heer De Jong
gaf dit ook aan. Ik sta achter de bezuiniging van 120 mln. vanwege alle
redenen die ik ook in eerdere debatten heb genoemd en die mij de
overtuiging geven dat dit een verantwoorde keuze is. Ik heb de Kamer ook
aangegeven dat er wat mij betreft geen enkele reden is voor het omvallen
van bedrijven of wat dan ook, zolang het kabinet die taakstelling heeft en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

10

het budget erbij levert. Die efficiencyslag kan gewoon worden gemaakt.
Dat is de situatie.
De voorzitter: Omwille van de tijd wil ik het aantal vragen beperken tot
maximaal drie.
De heer Ulenbelt (SP): Als in Oss Organon failliet gaat, sturen we de
minister-president en de minister van Buitenlandse Zaken naar Amerika
om dit probleem op te lossen.
Mevrouw Hamer (PvdA): Dat vind ik makkelijk.
De heer Ulenbelt (SP): Dat gaat niet makkelijk. Toen NedCar failliet
dreigde te gaan, is premier Balkenende zelfs naar Tokyo geweest om het
op te lossen. Het enige wat ik vraag aan de staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid is niet om naar Tokyo of de Verenigde Staten
te gaan, maar naar Rotterdam om een oplossing te zoeken.
Staatssecretaris De Krom: Dan had de heer Ulenbelt mij ook moeten
vragen naar Amsterdam te gaan, waar de zaak over Pantar speelde. Mijn
toegevoegde waarde is volgens mij in dit geval helemaal niet zo groot.
Rotterdam kan zelf namelijk veel beter dan ik beoordelen welke maatregelen nodig zijn om ervoor te zorgen dat mensen die nu een brief hebben
ontvangen, weer aan het werk kunnen. Afgezien van mijn opvatting dat
mijn toegevoegde waarde daar helemaal niet groot is, vind ik echt dat de
verantwoordelijkheid moet blijven liggen waar zij ligt, namelijk bij de
wethouder in Rotterdam, die gecontroleerd wordt door de gemeenteraad
in Rotterdam. Zo hebben we het geregeld.
Mevrouw Hamer (PvdA): Ik wil graag reageren op wat de staatssecretaris
zegt, want hij legt mij woorden in de mond. Ik zou overigens tegen de
heer Ulenbelt willen zeggen dat hij even vergeten is hoeveel moeite het
ons kostte om mensen in het geval van Organon in Oss naar elders te
krijgen.
De heer Ulenbelt (SP): Rotterdam is om de hoek.
Mevrouw Hamer (PvdA): Dat is waar, maar ik heb de heer Ulenbelt ook
wel eens horen piepen over hoeveel moeite dit kostte. Het is uiteindelijk
gebeurd.
Ik ga terug naar deze zaak. We hebben in het debat over Amsterdam ook
al gezegd dat de staatssecretaris daar een verantwoordelijkheid had en
daarheen moest gaan. Ook de wethouder in Amsterdam heeft gezegd dat
de bezuinigingen mede een gevolg waren van de bezuinigingen van het
Rijk. Dat is nu weer het geval. Ik snap ook wel dat als de staatssecretaris
een lege portemonnee heeft, hij niet naar Amsterdam hoeft af te reizen.
Het gaat hier echter niet om de verantwoordelijkheidsverdeling. Het gaat
erom dat de staatssecretaris zegt dat de bezuiniging verantwoord is,
terwijl we zien dat mensen mede als gevolg van die bezuiniging op straat
staan. Dat geeft de staatssecretaris een verantwoordelijkheid. Hij zegt dat
in het gedoogakkoord staat dat niemand zijn baan mag verliezen, maar
vervolgens komt deze bezuiniging waarvan we nu nog maar het eerste
stapje zien en niet wat er nog gaat komen. Ik denk dat de staatssecretaris
straks inderdaad alle gemeenten af moet gaan.
De voorzitter: Wat is concreet uw vraag, mevrouw Hamer?
Mevrouw Hamer (PvdA): Mijn vraag is hoe de staatssecretaris met de
bewijslast die nu al uit twee grote steden komt dat deze bezuinigingen wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

11

degelijk effect hebben, met het grootste gemak wil blijven zeggen dat die
efficiencykorting terecht is. We zien immers dat ze het niet redden.
Mevrouw Sterk zegt terecht dat er heel veel WSW-bedrijven gaan
omvallen, als we niet oppassen. Hoe gaat de staatssecretaris dat
voorkomen?
Mevrouw Sterk (CDA): Dat zei ik niet helemaal.
Staatssecretaris De Krom: Ik heb niet de indruk dat er WSW-bedrijven
omvallen. In Amsterdam is dit niet het geval en in Rotterdam is dit voor
alle duidelijkheid ook niet het geval. De heer De Jong zei dat terecht. Ik
blijf hetzelfde zeggen en mevrouw Hamer eigenlijk ook. Er is een
taakstelling en het kabinet levert hier een budget bij. Ik heb uitvoerig en
omstandig gemotiveerd waarom dit een verantwoorde taakstelling is en
waarom die efficiencykorting volgens mij kan worden bereikt. Er zijn
talloze mogelijkheden op gemeentelijk niveau om daar invulling aan te
geven. De ene gemeente doet dit anders dan de andere. Voor alle
duidelijkheid, er zijn ook SW-bedrijven zonder exploitatietekorten,
mevrouw Hamer. Met andere woorden: ik loop helemaal niet weg voor de
bezuiniging van 120 mln. Zoals ik uitvoerig heb gemotiveerd, is dit een
verantwoorde bezuiniging en zijn er in heel veel gemeenten mogelijkheden om dit op een verantwoorde manier op te vangen. Het is aan de
gemeenten om te kiezen welke maatregelen zij nemen. Nogmaals, er
wordt inderdaad door het Rijk bezuinigd, maar dit heeft niet tot gevolg dat
er WSW-bedrijven omvallen. Overigens zijn deze mensen met een
dienstverband of een contract in dienst bij de gemeente en niet bij het
WSW-bedrijf.
Mevrouw Hamer (PvdA): Ze zijn in ieder geval niet bij de staatssecretaris
in dienst. De garantie dat de staatssecretaris mensen aan het werk kan
houden is sowieso al dun. Het gaat er hier echter om dat we de twee
grootste gemeenten, Amsterdam en Rotterdam, nu al in de problemen
zien, terwijl dit de eerste efficiencytaakstelling is. We weten dat er als
gevolg van het regeer- en gedoogakkoord nog veel zwaardere bezuinigingen komen. We weten ook hoe moeilijk dit is. Daarom heeft de
staatssecretaris nog geen bestuursakkoord met de VNG.
De voorzitter: Hebt u een concrete vraag?
Mevrouw Hamer (PvdA): Ik wil van de staatssecretaris de bewijslast
krijgen – laat hij ons het maar zwart-op-wit geven – dat er nu niemand de
deur uitgaat als gevolg van deze efficiencyslag van 120 mln. De staatssecretaris kan wel zeggen dat het niet zo is, maar laat hij het dan maar
hardmaken met een handtekening van de beide wethouders eronder. Ik
wil de zaak in Amsterdam dan namelijk ook wel ...
De voorzitter: Mevrouw Hamer, u hebt uw vraag gesteld.
Staatssecretaris De Krom: Rotterdam had al een financieel probleem met
Roteb. De stad had al een probleem met het exploitatietekort van 7,3 mln.
Dit was al zo voordat er überhaupt enige bezuiniging werd ingevoerd. Ik
ga mevrouw Hamer geen brief sturen, want alle afspraken staan in het
gedoog- en regeerakkoord. Die zijn volstrekt helder. Ik zeg dat nog een
keer in navolging van de heer De Jong. Daar hebben we het al drie keer
over gehad.
De voorzitter: Dit is uw laatste vraag, mevrouw Hamer.
Mevrouw Hamer (PvdA): Dat is goed, voorzitter. Ik constateer dat de
mensen niets hebben aan wat de staatssecretaris zegt. Hij is niet bereid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

12

naar de gemeente te gaan. Hij is niet bereid de leden uit te leggen hoe het
zit. De mensen zijn hun baan kwijt. Ze zien de staatssecretaris zijn handen
in de lucht steken en ze horen hem zeggen dat hij er niet over gaat.
De voorzitter: Houdt u het kort graag. Wat is uw vraag?
Mevrouw Hamer (PvdA): Interrupties mogen worden ingeleid, voorzitter.
Ik moet constateren, en ik wil daar graag een bevestiging van, dat de
staatssecretaris niets kan doen voor deze mensen.
Staatssecretaris De Krom: Ik maak echt bezwaar tegen wat mevrouw
Hamer doet. Ze haalt alle verantwoordelijkheden door elkaar. Nu moeten
we het echt scherp stellen. Ik heb heel duidelijk gemaakt waar de
verantwoordelijkheid van het Rijk ligt. Ik heb gezegd dat, op het moment
dat de regering een taakstelling heeft en daar een budget bij levert, ik de
gemeente daaraan ga houden. Zo hebben we dit in het verleden gedaan
en zo zullen we het straks ook doen.
Als er op gemeentelijk niveau keuzes worden gemaakt die raken aan de
bedrijfsvoering, dan zijn dit keuzes die daar thuishoren. Mevrouw Hamer
probeert hier een hutspot van te maken en alle verantwoordelijkheid over
de gemeentelijke bedrijfsvoering neer te leggen bij het Rijk. Als zij dat
doet, moet zij het hele verantwoordelijkheidsmodel op zijn kop gooien en
veranderen. Ik zou dat niet doen, moet ik de Kamer eerlijk zeggen, omdat
ik denk dat gemeenten, veel beter dan wij op rijksniveau, inzicht hebben in
de bedrijfsvoering en in de vraag welke keuzes moeten worden gemaakt.
Ik heb daar niets meer aan toe te voegen, ook niet meer dan ik in de
vorige debatten hier al over heb gezegd. We hebben hier uitvoerig over
van gedachten gewisseld. Het kabinet heeft de taakstelling met het
bijbehorende budget en het zal er scherp op toezien dat gemeenten die
taakstelling uitvoeren.
De voorzitter: Zou u uw termijn willen vervolgen?
Staatssecretaris De Krom: Volgens mij ben ik ongeveer klaar. Hier gingen
de betogen van de Kamerleden ook over. Ik schuif geen verantwoordelijkheden af, maar ik houd ze zuiver. Ik heb gezegd wat de rol van het Rijk is,
wat mijn taak en verantwoordelijkheid is en waar die liggen in Rotterdam.
Daarmee heb ik volgens mij de meeste vragen beantwoord.
De voorzitter: Dan zijn we toe aan de tweede termijn. Er is per spreker
maximaal twee minuten spreektijd.
De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter. Het vervelende is dat de staatssecretaris zegt dat het de verantwoordelijkheid van de gemeente is, dat de
gemeente voor een deel naar het Rijk verwijst, maar dat 212 mensen
tussen wal en schip vallen. Nee, het is eigenlijk veel erger: ze verliezen
hun werk. Het kabinet heeft steeds gezegd dat het de mensen met een
beperking aan het werk wil hebben. Nu hebben deze mensen werk, maar
ze gaan het verliezen. De staatssecretaris zei dat als hij naar Rotterdam
moet, hij straks misschien naar 418 gemeenten moet. Ja, zo erg wordt het
namelijk.
De SP-fractie wordt verweten dat zij gemeentelijke problemen aan de orde
stelt. Ik doe dit bewust. Als eerste probleem was er Pantar en nu ligt dit
probleem er. Er gaan nog veel meer problemen volgen. Daarom zou het
de staatssecretaris sieren als hij wel het initiatief neemt om te bekijken
wat ze in Rotterdam fout doen. Hij zegt dat dit de taak van de gemeenteraad is. Dat is het ook en deze gaat er ook mee bezig, maar laat het dan
een gemeenschappelijke inspanning zijn van de staatssecretaris en de
wethouder, en van de Tweede Kamer en de gemeenteraad om
212 mensen die willen werken aan het werk te houden. Ik heb eerder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

13

gezegd dat we bij private bedrijven ook allerlei oplossingen bedenken en
ook iedereen op pad sturen. Doe het maximale om deze mensen aan het
werk te houden. Anders zijn het beleid van het kabinet en de woorden van
de PVV-fractie dat mensen in de werkplaatsen er niet uit vliegen absoluut
Haags geleuter. De staatssecretaris kan nu daden stellen en aantonen dat
het hem serieus is met de gehandicapte medemens door daar eens
poolshoogte te gaan nemen en het op te lossen. De staatssecretaris zit er
geharnast in. Ik kondig alvast maar een vervolg aan in de plenaire zaal.
Mevrouw Sterk (CDA): Voorzitter. Beter dan mijn VVD-collega net deed,
kan ik niet betogen dat het op dit moment inderdaad vooral een zaak is
van de gemeenteraad in Rotterdam en dat er meer aan de hand is dan sec
constateren dat dit het gevolg is van bezuinigingen in Den Haag. Verder
stel ik vast dat de staatssecretaris net heeft betoogd dat dit te doen is met
de bezuinigingen die er nu zijn. Dit interpreteer ik als een antwoord op
mijn vraag, namelijk dat er als gevolg van deze bezuinigingen van het Rijk
geen SW-bedrijven om hoeven te vallen.
Mevrouw Hamer (PvdA): Voorzitter. Op de vraag wat de staatssecretaris
kan doen voor de mensen die nu hun baan kwijtraken, geeft hij geen
antwoord. Dat zal ik dan maar doen. Volgens mij gaat hij namelijk niets
doen voor deze mensen. Hij gaat niet voor extra geld zorgen. Hij gaat zich
niet inspannen ten aanzien van de gemeenteraad in Rotterdam. En hij
gaat zich er ook niet voor inspannen dat het Rotterdamse bedrijfsleven
mensen aan regulier werk gaat helpen. Kortom, deze mensen staan
gewoon in de kou. Er volgt een verhaal over verantwoordelijkheden en
het veranderen van het systeem, maar volgens mij hoeft het systeem
helemaal niet te veranderen. Volgens mij zijn wij het erover eens dat de
uitvoering dicht bij de gemeente hoort te liggen. Daar hebben we
helemaal geen verschil van mening over. Ik betoog alleen dat je eerlijk
moet zijn als je verantwoordelijkheid geeft aan de gemeenten. Of je geeft
ze de mogelijkheden en het geld daarvoor, of je bent eerlijk en je zegt dat
je het geld er niet voor overhebt. De staatssecretaris zegt dat Roteb al in
de problemen zat, maar hij maakt het met 6 mln. bezuinigingen nog wel
even erger. Het zou eerlijk zijn als de staatssecretaris toegaf dat hij geen
geld heeft en dat dit ten koste gaat van het werk van mensen. Hij vertelt
echter een sprookje en zegt dat het zonder geld ook moet kunnen.
Iedereen weet dat een salaris gewoon geld betekent. Het merendeel van
de kosten van SW-bedrijven zit in salarissen. Dat betekent dus dat de
mensen straks geen werk hebben en in de kou staan. Dat vind ik triest.
Mevrouw Sterk (CDA): Ik wil toch opmerken dat het fair is om voor het
publiek het beeld te schetsen dat meer partijen zouden hebben bezuinigd
als zij in het kabinet zouden hebben gezeten. Ook de PvdA wilde 700 mln.
op deze sector bezuinigen.
Mevrouw Hamer (PvdA): Wij hadden inderdaad een bezuiniging
ingeboekt. Die zat in de invoering van een partnertoets voor mensen
vanaf 27 jaar. Dat is iets heel anders dan wat nu gebeurt. Nu wordt er
namelijk geen geld aan de WSW-bedrijven gegeven en dat is een
bezuiniging van een heel ander type. Het CDA had deze bezuiniging
overigens ook in zijn programma opgenomen.
De heer De Jong (PVV): Voorzitter. Ik kan er niets anders van maken dan
dat de SP-fractie er alles aan doet om een vals beeld te schetsen van het
beleid van dit kabinet. Het is al zo vaak gezegd dat het niet dit kabinet is,
maar de leiding in de sociale werkplaatsen die verantwoordelijk is voor
wat er met deze mensen hier in de zaal gebeurt. Hun tijdelijke contracten
worden niet verlengd. Ik wil de heer Ulenbelt erop wijzen dat Roteb heeft
aangegeven – en daar zou het publiek Roteb aan moeten houden – alles in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

14

het werk te stellen om de mensen te begeleiden naar regulier werk. Ik wil
de heer Ulenbelt vragen het gedoogakkoord een keer goed te lezen en een
keer te luisteren naar wat ik al wekenlang zeg. De PVV heeft ervoor
gezorgd dat de sociale werkplaatsen blijven bestaan en dat de huidige
WSW’ers niet worden herkeurd. De mensen in de sociale werkplaatsen
worden niet op basis van het kabinetsbeleid uit de sociale werkplaatsen
gezet. Door dit kabinetsbeleid worden geen mensen ontslagen. Het zijn de
sociale werkplaatsen zelf die zich uitspreken over hun medewerkers. Ik
heb al zo vaak aangegeven dat ik en de PVV-fractie dit kabinet
nauwlettend zullen blijven volgen inzake de uitvoering van het gedoogakkoord.
Ik wil me ook even tot de mensen in de zaal richten. Ik ben ontzettend blij
dat ik nu eindelijk de mogelijkheid heb om ook tegen u iets te zeggen. U
moet zich echt beraden op de woorden van de SP-fractie.
De voorzitter: Helaas mijnheer De Jong, we voeren het debat via de
voorzitter.
De heer De Jong (PVV): Dan doe ik het via de voorzitter en hoop ik dat de
mensen mij goed horen. Ik zal mijn vraag aan de staatssecretaris stellen,
want ik wil in ieder geval het volgende kwijt. Vindt de staatssecretaris ook
dat het beeld dat de SP-fractie naar voren brengt vol met onwaarheden zit
en meer kwaad dan goed doet voor de mensen die in de sociale
werkplaatsen werken?
De heer Ulenbelt (SP): Als de SP-fractie wordt verweten een vals beeld te
schetsen, heeft dat natuurlijk een antwoord nodig. De heer De Jong heeft
het steeds over het gedoogakkoord. Hij zit in de Haagse werkelijkheid
zonder naar Rotterdam te kijken en oog te hebben voor wat er met
mensen gebeurt. Ik heb met de directeur daar gesproken. Dat is een
goudeerlijke man die met tranen in de ogen zegt: ik kan niet anders dan
van deze mensen de contracten opzeggen. Hij zou niets liever willen dan
deze mensen wel een plek geven. Voor een deel leiden de bezuinigingen
van de regering tot werkloosheid. Dat is het echte beeld. De heer De Jong
zit met zijn neus in het gedoogakkoord – dat ik overigens prima ken –
maar de werkelijkheid zit in de zaal.
De heer De Jong (PVV): De werkelijkheid is dat de SP-fractie deze
mensen een vals beeld voorhoudt. De PVV heeft afspraken gemaakt met
deze regering. Ik hoop dat de gemeenteraad van Rotterdam zich over
Roteb zal uitspreken, maar daar gaat de gemeenteraad zelf over. De
directie van Roteb moet zelf bekijken hoe zij leiding geeft aan de sociale
werkplaats. Daarin ligt namelijk de reden dat zij er niet goed voorstaat,
niet in het kabinetsbeleid.
De heer Ulenbelt (SP): Neemt de heer De Jong dus de woorden terug dat
de SP een vals beeld schetst?
De heer De Jong (PVV): Ik neem niets terug.
Mevrouw Hamer (PvdA): Ik wil de heer De Jong wel eens vragen wat hij
denkt dat de mensen in de zaal nu denken. Als ik in de zaal zou zitten, zou
ik me verbazen over hoe hier partijpolitiek gevoerd wordt en politici elkaar
vals beschuldigen, terwijl ik mijn baan kwijtraak. Is de heer De Jong zich
ervan bewust dat hij dat doet?
De heer De Jong (PVV): Ik ben me absoluut bewust van het feit dat ik
ervan uitga – want dat zou ik zelf ook hebben – dat over de ruggen van
mensen die nu in de sociale werkplaats werken, partijpolitiek wordt
bedreven. Daar neem ik geen verantwoordelijkheid voor.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

15

Mevrouw Hamer (PvdA): U doet het zelf ook.
De heer De Jong (PVV): Dat ben ik niet aan het doen. Ik heb aangegeven
dat de totale oppositie een vals beeld schetst en niet de PVV-fractie.
Voorzitter: Hamer
De heer Azmani (VVD): Voorzitter. De verantwoordelijkheid voor de te
maken beleidskeuzes ligt in Rotterdam. Het is goed te horen dat de
taakstelling en het macrobudget invloed hebben op het realiseren van de
taakstelling. Volgens mij wordt dat in Rotterdam ook gedaan. Er worden
daar extra dingen gedaan die financieel niet goed worden gecontroleerd.
Het is dus aan Rotterdam en aan de raad daar om de verantwoordelijke
wethouder ter verantwoording te roepen.
Voorzitter: Azmani
Staatssecretaris De Krom: Voorzitter. Ik dank de leden voor hun inbreng
in tweede termijn. Mevrouw Hamer zegt dat ik het zonder geld doe, maar
ook dit jaar gaat er 2,3 mld. naar de sociale werkvoorziening. Dat is
ongelooflijk veel geld, zeker in internationaal perspectief. Dat weet
mevrouw Hamer ook en zij beschikt over die cijfers uit de Europese
benchmark. Die korting van 120 mln. is een korting van 5%. Ik heb ook in
eerdere debatten aangegeven waarom er ruimte moet zijn om die
efficiencykorting op te vangen. Het is aan gemeenten om daarin keuzes te
maken. Overigens gaat het in Rotterdam dit jaar niet om een korting van
6 mln., maar van 4 mln.
Wat mij betreft is het heel simpel. Die taakstelling komt van ons en het
budget ook. Gemeenten hebben er niets aan om die taakstelling niet in te
vullen. Als zij dat niet doen, halen wij namelijk het geld terug.
De heer Ulenbelt (SP): De staatssecretaris probeert op het eind van
6 mln. 4 mln. te maken, maar Rotterdam heeft de wachtlijsten weggewerkt. Dat is overrealisatie en dat levert dus een bezuiniging op van 2 mln.
Ze zijn dus zo stoer om de wachtlijsten weg te werken, maar dat resulteert
in een bezuiniging van 6 mln.
Staatssecretaris De Krom: Als gevolg van de 120 mln. is 4 mln. de
taakstelling voor Rotterdam. Dat is de efficiencykorting. We hebben het
net gehad over allerlei keuzes en mogelijkheden die de gemeente
Rotterdam heeft om aan die taakstelling invulling te geven. Dat is echt een
discussie die in de gemeenteraad van Rotterdam met de betreffende
wethouder gevoerd moet worden. Ik zou het zeer onjuist vinden als ik de
wethouder en de gemeenteraad voor de voeten ga lopen. Ik doe dat dus
ook niet.
De voorzitter: Ik wil de staatssecretaris en zijn ambtenaren danken voor
hun aanwezigheid. Hetzelfde geldt voor de collega-Kamerleden. In het
bijzonder wil ik de belangstellenden op de publieke tribune bedanken voor
hun aanwezigheid. Ik denk dat het heel erg van belang is dat democratie
en politiek leven en dat jullie hier aanwezig zijn. Natuurlijk hebben jullie
een bijzondere belangstelling voor dit onderwerp. Mijn rol als voorzitter is
meestal een strenge rol. Dat is omdat ik de huisregels toe moet passen.
Daarom heb ik een beetje vermanend gesproken over de spandoeken,
maar ik begrijp de emoties die jullie hebben. Ik wens jullie namens de
Kamer veel sterkte en een goede thuisreis toe.
Ik sluit dit overleg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 817, nr. 68

16