Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 475 XVIII

Jaarverslag en slotwet Wonen en Rijksdienst
2015

Nr. 8

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 7 juni 2016
De algemene commissie voor Wonen en Rijksdienst heeft een aantal
vragen voorgelegd aan de Minister voor Wonen en Rijksdienst over het
rapport van de Algemene Rekenkamer van 18 mei 2016 inzake rapport
Resultaten verantwoordingsonderzoek 2015 bij Wonen en Rijksdienst
(XVIII) (Kamerstuk 34 475 XIII, nr. 2).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 3 juni 2016.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Geurts
De griffier van de commissie,
Van der Leeden

kst-34475-XVIII-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

1

1
Hoeveel levert afschaffing van de 40% vergoeding tussen de tweede
aftoppingsgrens en de maximale huurtoeslag grens op? Hoeveel bespaart
het Rijk daarmee op de huurtoeslag per jaar?
Antwoord: In de onderstaande tabel is, op basis van de beschikbare
administratieve bestanden inzake de huurtoeslag, de jaarlijkse besparing
zichtbaar gemaakt van het afschaffen van de huurtoeslag tussen de
kwaliteitskortingsgrens en de aftoppingsgrens en het afschaffen van de
huurtoeslag boven de aftoppingsgrens.
Er kan geen besparing bereikt worden door afschaffing van de vergoeding
tussen de eerste en tweede aftoppingsgrens, omdat voor ieder individueel
huishouden er maar één aftoppingsgrens van toepassing is: voor één- en
tweepersoonshuishoudens geldt de laagste aftoppingsgrens, voor drie- of
meerpersoonshuishoudens geldt de hoogste aftoppingsgrens.
Het betreft cijfers over het jaar 2014. Van dit jaar is ongeveer 91% van de
aanvragen definitief vastgesteld. Over latere jaren is de informatie nog
niet voldoende betrouwbaar.
Besparingen huurtoeslag
Afschaffen huurtoeslag tussen kwaliteitskortings- en aftoppingsgrens
Afschaffen huurtoeslag boven aftoppingsgrens

2014
922 miljoen
45 miljoen

2
Wat levert afschaffing van de 65% vergoeding tussen de kwaliteitskortingsgrens en eerste aftoppingsgrens op? Hoeveel bespaart het Rijk
daarmee op de huurtoeslag per jaar?
Antwoord: Zie antwoord bij vraag 1.
3
Wat levert afschaffing van de 65% vergoeding tussen de eerste aftoppingsgrens en tweede aftoppingsgrens op? Hoeveel bespaart het Rijk
daarmee op de huurtoeslag per jaar?
Antwoord: Zie antwoord bij vraag 1.
4
Wat betekent elke euro verhoging aan basishuur? Hoeveel bespaart het
Rijk daarmee op de huurtoeslag per jaar per elke euro extra aan
basishuur?
Antwoord: Op basis van de beschikbare administratieve bestanden inzake
de huurtoeslag wordt er een besparing gerealiseerd van 14 miljoen euro
per jaar bij één euro verhoging van de basishuur. Het betreft cijfers over
het jaar 2014. Van dit jaar is ongeveer 91% van de aanvragen definitief
vastgesteld. Over latere jaren is de informatie nog niet voldoende
betrouwbaar.
5
Is er een prijsopdrijvend effect door het feit dat de volledige maandelijkse
huurbedrag tot de kwaliteitskortingsgrens wordt vergoed aan huurders
door de huurtoeslag?
Antwoord: In de beleidsdoorlichting artikel 1 Woningmarkt die op
24 november 2015 aan uw Kamer is gezonden wordt geconcludeerd dat
huurtoeslagontvangers relatief meer huur betalen in relatie tot de kwaliteit
van de woning dan niet-huurtoeslagontvangers (Kamerstuk 34 120, nr. 9).
Dit duidt op een prijsopdrijvend effect van de werking van de huurtoeslag.
Dit heeft te maken met het feit dat een verhoging van de huur (voor een
deel) wordt gecompenseerd door een hogere huurtoeslag. Overigens is
dit ook het geval bij huren boven de kwaliteitskortingsgrens; ook daar
wordt nog 65% van de huur door de huurtoeslag vergoedt. In de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

2

verklaring van een prijsopdrijvend effect van de huurtoeslag speelt dit
huursegment ook een rol. Het aandeel huurtoeslagontvangers met een
huur onder de kwaliteitskortingsgrens is met 16% beperkt.
6
Wat levert een maximale vergoeding huurtoeslag van 25%, 50% en 75%
op voor de maandelijkse huur tussen de basishuur en de kwaliteitskortingsgrens waar nu 100% van de huur wordt vergoed via huurtoeslag?
Antwoord: In onderstaande tabel is het effect op de uitgaven huurtoeslag
(in € miljoen.) aangegeven als de huur tot de kwaliteitskortingsgrens niet
meer voor 100% vergoed wordt, maar voor respectievelijk 75%, 50% of
25%.
Vergoeding
Minder uitgaven

75%
467

50%
935

25%
1.402

Bron: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Administratieve bestanden Huurtoeslag, gegevens uit 2014.

7
Kan een complete grafiek worden gegeven van de armoedeval in de
huurtoeslag? Van welk inkomen tot welk inkomen bruto per jaar loopt de
armoedeval exact?
Antwoord: In de beleidsdoorlichting artikel 1 Woningmarkt die op
24 november 2015 aan uw Kamer is gezonden wordt ingegaan op de
armoedeval in de huurtoeslag. De figuren 6.3.3. en 6.3.4. in dat rapport
tonen de gevraagde grafiek. In deze grafieken wordt de marginale druk als
gevolg van de huurtoeslag getoond. De armoedeval speelt in het deel van
het inkomensgebouw waar de eigen bijdrage in de huurtoeslag oploopt
met een stijging van het inkomen, en vlak daarboven, waar het volledig
recht op huurtoeslag vervalt. De grenzen van dit inkomensafhankelijke
traject verschillen afhankelijk van huishoudsamenstelling en leeftijd:
Inkomensafhankelijk traject:
Alleenstaand onder pensioengerechtigde leeftijd
Meerpersoons onder pensioengerechtigde leeftijd
Alleenstaand boven pensioengerechtigde leeftijd
Meerpersoons boven pensioengerechtigde leeftijd

Van

Tot

€ 15.400
€ 19.925
€ 16.900
€ 22.625

€ 22.100
€ 30.000
€ 22.100
€ 30.050

De in de tabel genoemde cijfers betreffen het jaar 2016. De grenzen zijn
gedefinieerd in termen van belastbaar inkomen. Dit is afhankelijk van
individuele huishoudkenmerken niet geheel gelijk aan het bruto-inkomen
van een huishouden.
8
Wat is de stijging van de marginale druk voor elke euro die wordt
verdiend boven het inkomen om in aanmerking te komen voor
huurtoeslag voor een alleenstaande?
Antwoord: In 2016 is de gemiddelde marginale druk voor een alleenstaande onder de pensioengerechtigde leeftijd in het inkomensafhankelijke traject van de huurtoeslag 35%. Een stijging van het belastbaar
inkomen met € 1 leidt in het inkomensafhankelijke traject van de
huurtoeslag dan tot een verlies aan huurtoeslag met € 0,35.
9
Hoeveel extra vergoeding krijgen gehandicapten in de huurtoeslagsystematiek?
Antwoord: Bij huishoudens die in verband met een handicap een
aangepaste woning bewonen wordt, net als bij ouderenhuishoudens en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

3

eenpersoonshuishoudens, het deel van de huur boven de aftoppingsgrens
voor 40% gesubsidieerd. Hiermee is voor deze groep sprake van een
hogere vergoeding; bij meerpersoonshuishoudens onder de pensioengerechtigde leeftijd, waarbij geen sprake is van een huishouden dat in
verband met een handicap een aangepaste woning bewoont, wordt het
deel van de huur boven de aftoppingsgrens niet gesubsidieerd.
10
Wat is de budgettaire derving van het ontkoppelen van de huurstijging in
de systematiek van het eigenwoningforfait per 2018?
Antwoord: Het ontkoppelen van de huurstijging in de WM systematiek
leidt tot een lager eigenwoningforfait. Zonder afronding zou dit in 2018
een derving betekenen van ongeveer € 57 miljoen. Het eigenwoningforfait
wordt echter afgerond op 0,05%. Dit betekent dat het ontkoppelen ofwel
geen effect heeft op het eigenwoningforfait in 2018, dan wel leidt tot een
verlaging met 0,05%. In het eerste geval is het budgettaire effect € 0 in
2018, maar werkt het lagere niet-afgeronde eigenwoningforfait wel door
naar volgende jaren. In het tweede geval is de budgettaire effect ongeveer
€ 227 miljoen.
11
Wat is de budgettaire derving voor het Rijk van afschaffing van het
eigenwoningforfait? Kan een er een overzicht worden gegeven van de
jaarlijkse opbrengst van het eigenwoningforfait voor het Rijk over de
afgelopen tien jaar?
Antwoord: Onderstaande tabel geeft een overzicht van de opbrengst van
het eigenwoningforfait in € mln. over de jaren 2007 tot en met 2013. Van
de jaren na 2013 is nog geen compleet beeld van de opbrengst. Indien het
eigenwoningforfait wordt afgeschaft per 2018 wordt de budgettaire
derving geraamd op € 3,4 miljard.
2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2.373

2.583

2.723

2.617

2.579

2.768

2.736

12
Hoeveel waarde aan bezit hebben woningcorporaties in totaal boven de
liberalisatiegrens? En hoeveel woningen hebben zij die worden aangemerkt als niet-DEAB bezit? Wat levert de verkoop van alle woningen in het
niet-DEAB gedeelte door woningcorporaties op? En hoeveel is dit
gemiddeld voor een kleine, middelgrote en grote woningcorporatie?
Antwoord: Op basis van de meest recente gegevens, over het jaar 2014,
hadden woningcorporaties ultimo 2014 in totaal circa 100.000 woningen
met een huur boven de huurliberalisatiegrens. De bedrijfswaarde van
deze woningen was 13,3 miljard euro, de WOZ-waarde van deze
woningen was 19,7 miljard euro. Wat de verkoop van deze woningen in
totaal op zou kunnen leveren is slechts bij benadering aan te geven, op dit
moment is er nog geen goede schatting beschikbaar van de marktwaarde
van specifiek deze woningen. Een grove benadering van de marktwaarde
in verhuurde staat is 70% van de WOZ-waarde. Dit komt neer op een
bedrag van 13,8 miljard euro.
In onderstaande tabel zijn deze aantallen uitgesplitst naar kleine woningcorporaties (onder 5.000 verhuureenheden), middelgrote woningcorporaties (tussen 5.000 en 10.000 verhuureenheden) en grote woningcorporaties (meer dan 10.000 verhuureenheden).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

4

Aantal corporaties
Aantal huurwoningen in
bezit ultimo 2014
Aantal niet-DAEB
woningen
Bedrijfswaarde niet-DAEB
woningen (x € 1 miljard)
WOZ-waarde niet
DAEB-woningen
(x € 1 miljard)
Geschatte marktwaarde in
verhuurde staat niet-DAEB
woningen (x € 1 miljard)

Kleine
corporaties

Middelgrote
corporaties

Grote
corporaties

Nederland

241

68

68

377

425.000

452.000

1.399.000

2.276.000

12.900

19.400

68.300

100.600

1,8

2,7

8,8

13,3

2,6

3,9

13,2

19,7

1,8

2,7

9,2

13,8

13
Hoeveel verhuurderheffing betaalt een woningcorporatie gemiddeld over
een woning?
Antwoord: Gemiddeld betaalde een woningcorporatie in 2014 € 525 per
DAEB-woning in bezit (bron dVi 2014). Per gewogen verhuureenheid komt
dat neer op € 456 (zie Sectorbeeld 2015 ILT/Aw). In de gewogen
verhuureenheden zijn naast alle zelfstandige woningen ook de onzelfstandige woonruimte en het overig vastgoed meegenomen, waarbij voor
het overig vastgoed (parkeerplaatsen, maatschappelijk vastgoed,
commercieel vastgoed) een wegingsfactor wordt toegepast. Zie Sectorbeeld ILT/Aw voor verdere toelichting.
14
Wat is de budgettaire derving van het niet meer belasten van particuliere
verhuurders in de verhuurderheffing?
Antwoord: Over het belastingjaar 2015 was in totaal € 1.351 miljoen1 aan
heffing verschuldigd. Hiervan betrof ongeveer € 100 miljoen overige
verhuurders (niet zijnde toegelaten instellingen).
15
Wat is de budgettaire derving van het vrijstellen van de eerste 50
woningen in de verhuurderheffing per verhuurder en in totaal?
Antwoord: Over het belastingjaar 2015 was in totaal 1351 miljoen2 aan
heffing verschuldigd.
Bij een verhoging van de heffingsvrije voet daalt het aantal heffingsplichtige verhuurders. Daarnaast treedt er een effect op bij de overige
verhuurders die over minder woningen heffing hoeven te betalen.
In onderstaande tabel worden de effecten weergegeven.
Budgettaire derving 2015 bij vrijstelling woningen (in € miljoen)
Aantal vrijgestelde woningen
Effect overblijvende heffingsplichtigen
Effect niet meer heffingsplichtigen
Totaal effect

25

50

100

200

300

14,6
5,7
20,3

23,6
15,1
38,7

35,2
26,6
61,8

54,7
39,7
94,4

73,4
47,9
121,3

1

De hier genoemde opbrengst wijkt licht af van de in de begrotingsstukken opgenomen
opbrengsten, welke namelijk de inkomsten betreffen die in een begrotingsjaar daadwerkelijk
zijn binnengekomen. Omdat een beperkt deel van de opbrengsten over 2015 in een navolgend
jaar pas daadwerkelijk binnenkomen zit hier een verschil.
2
De hier genoemde opbrengst wijkt licht af van de in de begrotingsstukken opgenomen
opbrengsten, welke namelijk de inkomsten betreffen die in een begrotingsjaar daadwerkelijk
zijn binnengekomen. Omdat een beperkt deel van de opbrengsten over 2015 in een navolgend
jaar pas daadwerkelijk binnenkomen zit hier een verschil.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

5

16
Wat is de budgettaire derving van het vrijstellen van de eerste 100
woningen in de verhuurderheffing per verhuurder en in totaal?
Antwoord: Zie antwoord bij vraag 15.
17
Wat is de budgettaire derving van het vrijstellen van de eerste 25
woningen in de verhuurderheffing per verhuurder en in totaal?
Antwoord: Zie antwoord bij vraag 15.
18
Wat is de budgettaire derving van het vrijstellen van de eerste 250
woningen in de verhuurderheffing per verhuurder en in totaal?
Antwoord: Zie antwoord bij vraag 15.
19
Met hoeveel euro per jaar stijgt de verdiencapaciteit van woningcorporaties per 1% huurstijging voor inkomens tot € 34.911 bruto jaarinkomen?
Met hoeveel euro per jaar stijgt de verdiencapaciteit van woningcorporaties per 1% huurstijging voor inkomens boven de € 34.911? Met hoeveel
euro per jaar stijgt de verdiencapaciteit van woningcorporaties per 1%
huurstijging voor inkomens boven de € 43.000?
Antwoord: In WoON2015 wordt onderscheid gemaakt tussen 3
doelgroepen voor de tot en met 2015 geldende inkomensafhankelijke
huurverhogingen, namelijk inkomens onder de € 34.229 euro, inkomens
tussen de € 34.229 en € 43.786, en een groep met inkomens boven
€ 43.786. De verandering in verdiencapaciteit van woningcorporaties bij
een 1% hogere huurstijging voor de woningen met een huurprijs onder de
liberalisatiegrens (gereguleerde woningen) zijn als volgt:
Effect van 1% hogere huurstijging op
verdiencapaciteit woningcorporaties:
Bij inkomens onder € 34.229
Bij inkomens tussen de € 34.229 en € 43.786
Bij inkomens boven de € 43.786

€ 92 mln
€ 12 mln
€ 13 mln

20
Hoeveel euro kunnen woningcorporaties per jaar aan extra aan verhuurderheffing betalen tot zij tot het minimale solvabiliteitsratio komen?
Antwoord: Een verhoging van de verhuurderheffing heeft niet alleen
effect op de solvabiliteit van een corporatie maar ook, en soms in veel
sterkere mate, op andere financiële ratio’s die de Autoriteit Woningcorporaties en het Waarborgfonds Sociale Woningbouw gebruiken bij hun
financiële beoordeling, zoals de rentedekkingsgraad (ICR), de debt service
coverage ratio (DSCR), de loan-to-value (LTV) en (indirect) de dekkingsratio. Daarnaast zullen deze effecten per corporatie verschillend zijn. Vóór
1 juli van dit jaar zullen per corporatie op basis van toetsing aan de
WSW-normen van deze ratio’s indicaties van de beschikbare middelen zijn
doorgerekend en bekend zijn gemaakt. Eén van de indicaties zal zijn
gericht op de ruimte voor huurverlaging. Deze ruimte is ook indicatief
voor de financiële ruimte voor verhoging van de verhuurderheffing. De
uitkomsten van de doorrekeningen zullen, in elk geval op macro-niveau,
ten tijde van de bekendmaking ook aan de Kamer worden meegedeeld.
21
Hoeveel vrijkomende woningen moeten extra aan inkomens tot de
huurtoeslaggrens worden toegewezen als het percentage uit de passendheidstoets wordt verhoogd naar 97,5%?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

6

Antwoord: Met ingang van 1 januari 2016 moet elke woningcorporatie aan
ten minste 95 procent van huishoudens die recht hebben op huurtoeslag
een woning met een huurprijs tot aan de toepasselijke aftoppingsgrens
toewijzen. De passendheidstoets zegt dus niets over het aantal of
percentage toe te wijzen woningen, maar over het percentage
huishoudens dat bij woningtoewijzing een woning met een huurprijs tot
aan de aftoppingsgrens moet krijgen.
Indien dit percentage wordt verhoogd naar 97,5 procent moet elke
corporatie aan 2,5 procent meer huishoudens met een inkomen tot de
huurtoeslaggrens een woning toewijzen met een huur tot aan de
aftoppingsgrens.
De jaarlijkse mutatiegraad in de sociale sector bedraagt ca. 8 procent.
Uitgaande van ca. 1,85 miljoen huurders met een inkomen onder de
huurtoeslaginkomensgrens (WoON2015) zou dit betekenen dat aan ca.
3.700 extra huishoudens een woning met een huur tot aan de toepasselijke aftoppingsgrens toegewezen moeten worden.
22
Hoeveel vrijkomende woningen moeten extra aan inkomens tot de
huurtoeslaggrens worden toegewezen als het percentage uit de passendheidstoets wordt verhoogd naar 97,5%?
Antwoord: Zie antwoord bij vraag 21.
23
Hoeveel woningen moeten extra aan inkomens tot de € 34.911 worden
toegewezen als de categorie om aan inkomens tot € 38.000 te mogen
toewijzen wordt verlaagd naar ook € 34.911?
Antwoord: Sinds 1 januari 2011 moeten corporaties tenminste 90% van de
vrijkomende woningen met een huurprijs tot de liberalisatiegrens
toewijzen aan de primaire doelgroep (tot € 34.911 in 2015); de overige
10% mogen zij ook aan huishoudens met hogere inkomens toewijzen.
Om tijdelijk meer mogelijkheden te bieden aan de middeninkomens, is bij
de herziening van de Woningwet per 1 juli 2015 bepaald dat tot 1 januari
2021 van de bedoelde vrijkomende woningen tenminste 80% moet
worden toegewezen aan de primaire doelgroep; maximaal 10% mag
worden toegewezen aan de middeninkomens (€ 34.911 – € 38.950 in
2015); de overige 10% mag ook naar huishoudens met hogere inkomens.
Een verlaging van de bovengrens van € 38.950 naar € 34.911, zoals in de
vraag ligt besloten, betekent dat de woningen die sinds 1 juli 2015 aan de
middeninkomens kunnen worden toegewezen weer naar de primaire
doelgroep zouden moeten gaan.
Op dit moment is nog niet bekend hoeveel woningen dit zou betreffen,
omdat ik nog niet beschik over de verantwoordingsgegevens van
corporaties over het jaar 2015. Omdat de 80-10-10 verhouding eerst per
juli 2015 is ingevoerd, bieden de verantwoordingen over eerdere jaren
alleen zicht op de 90% toewijzingen aan de primaire doelgroep.
Op basis van de verantwoordingsgegevens over 2015, die na de zomer
van 2016 beschikbaar komen, zal kunnen worden bezien wat het effect zou
zijn van een eventuele verlaging van de bovengrens.
24
Zit de huurtoeslag verwerkt in de koopkrachtcijfers van het CPB of van de
regering? Wordt de huurtoeslag gezien als een generieke maatregel in het
koopkrachtbeeld? Zo ja, hoe groot is deze invloed per verschillende
voorbeeldhuishoudens in de koopkrachtplaatjes van het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid?
Antwoord: Over koopkrachtcijfers wordt op verschillende manieren
gerapporteerd. In enkele van deze rapportages zit de huurtoeslag
verwerkt. Het gaat daarbij om de presentatie van de mediane koopkracht-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

7

ontwikkeling in Nederland, en de presentatie van de spreiding hierin via
de zogenaamde puntenwolken.
De huurtoeslag wordt niet gezien als generieke maatregel en wordt
daarom niet meegenomen in het standaard koopkrachtoverzicht met
voorbeeldhuishoudens.
25
Kunt u aangeven wat de uitgaven op het terrein van wonen en rijksdienst
waren en als percentage van de totale rijksuitgaven over de jaren 2013 en
2014?
Antwoord: In onderstaande tabel treft u de uitgaven van Wonen en
Rijksdienst en als percentage van de totale Rijksuitgaven.
x € mln.
Wonen en Rijksdienst
Totale Kasuitgaven1
Percentage
1

2013

2014

2015

3.146,2
225.422,8
1,40%

3.687,1
242.629,5
1,51%

4.265,7
238.030,0
1,79%

Deze uitgaven zijn afkomstig uit het Financieel Jaarverslag Rijk.

26
Gaat in het vervolgonderzoek dat u heeft aangekondigd naar het
energielabel niet alleen worden gekeken of het label werkt, maar ook wat
de redenen daarvoor zijn?
Antwoord: Ja. Ik onderken het belang van het monitoren van de effecten
van het energielabel onder huiseigenaren en zal de aanbeveling van de
ARK opvolgen om het vervolgonderzoek zo in te richten dat niet alleen
getoetst wordt of het energielabel werkt of niet, maar ook wat de redenen
zijn.
27
Wat is ervoor nodig om te zorgen dat het aantal toetspunten voor het
energielabel wordt uitgebreid?
Antwoord: Het huidige label is een resultante van een uitvoerig debat met
uw Kamer. Dit heeft geresulteerd in een vereenvoudigd energielabel.
Uitgangspunt hierbij was dat het energielabel goedkoper en eenvoudiger
werd voor de huiseigenaar en voldoet aan de eisen die de Europese
Commissie aan energielabels stelt. Deze vereenvoudiging brengt met zich
mee dat er minder woningkenmerken hoeven te worden opgemeten en
dat het aanvragen niet meer via een adviseur aan huis hoeft.
In mijn bestuurlijke reactie op het rapport van de Algemene Rekenkamer
over het energielabel voor koopwoningen heb ik geconstateerd dat het
daarbij zoeken is naar een balans tussen laagdrempeligheid en kwaliteit.
Het vernieuwd energielabel is van kracht sinds 1 januari 2015 en ik ben
niet ontevreden over de resultaten tot nu toe. In mijn bestuurlijke reactie
heb ik dan ook aangegeven dat het kwaliteitsniveau van het label naar
mijn oordeel goed genoeg is om zijn functie als bewustwordingsinstrument waar te maken. Uiteraard zijn er verbeterpunten mogelijk om de
betrouwbaarheid te vergroten en daaraan wordt ook gewerkt. In mijn brief
van 17 maart 2016, (Kamerstuk 30 196, nr. 430) en in het Algemeen
Overleg Energiebesparing gebouwde omgeving op 1 juni 2016 heb ik uw
Kamer geïnformeerd welke verbeterpunten worden opgepakt.
In die context is het thans niet mijn bedoeling het aantal toetspunten voor
het energielabel uit te breiden. Indien hiervoor wordt gekozen, zal dit
hogere administratieve lasten voor de burger en extra ontwikkelingskosten met zich meebrengen. Daarnaast zal dit niet automatisch
betekenen dat de betrouwbaarheid van het label verbetert. Ik heb de
Algemene Rekenkamer in mijn bestuurlijke reactie daar ook op gewezen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

8

28
Op welke wijze zijn de rollen en verantwoordelijkheden geregeld van de
Minister van Infrastructuur en Milieu en de Minister voor Wonen en
Rijksdienst ten aanzien van de ILT en de Autoriteit woningcorporaties?
Antwoord: De politieke verantwoordelijkheid van de Minister voor Wonen
en Rijksdienst voor de Autoriteit woningcorporaties is geregeld in de
Woningwet. Op grond van het «Besluit mandaat Autoriteit woningcorporaties en aanwijzing toezichthouder Woningwet en WNT» is de autoriteit
gepositioneerd bij de ILT. De autoriteit werkt in mandaat namens de
Minister voor Wonen en Rijksdienst. Ten behoeve van de uitoefening van
de werkzaamheden van de autoriteit zijn de inspecteurs ILT door de
Minister voor Wonen en Rijksdienst aangewezen als toezichthouder. De
Minister voor Wonen en Rijksdienst vervult de opdrachtgeversrol voor het
toezicht op corporaties en de ILT is opdrachtnemer voor dit toezicht. De
Minister van IenM vervult de eigenaarsrol van de gehele ILT en richt zich
in die hoedanigheid met name op de organisatorische aspecten en de
kwaliteit van de bedrijfsvoering in den brede.
In de begin dit jaar gepubliceerde «Aanwijzingen van de MinisterPresident inzake de rijksinspecties» is de verhouding tussen de «Minister
die verantwoordelijk is voor de organisatie van de inspectie» en de
«beleidsinhoudelijk verantwoordelijke Minister» nader geregeld. De
beleidsinhoudelijke verantwoordelijkheid betreft de toezichtstaken die de
rijksinspectie uitvoert inclusief de beleidsmatige reactie op de uitkomsten
van onderzoeken.
29
Hoe vaak en waarom heeft u ingegrepen als het gaat om het huisvesten
van vergunninghouders in 2015?
Antwoord: gedeputeerde staten is voor wat betreft de Huisvestingswet de
toezichthouder op de gemeente en de Minister voor Wonen en Rijksdienst
is samen met de Minister van BZK het sluitstuk van het Interbestuurlijktoezicht (IBT) op dit dossier.
Als eindverantwoordelijk met betrekking tot het interbestuurlijk toezicht
op de huisvesting van vergunninghouders is in 2015 bij geen enkele
provincie ingegrepen. Van dit zware middel tot indeplaatsstelling bij
taakverwaarlozing van de provincie kan blijkens de memorie van
toelichting van de Wet revitalisering generiek toezicht slechts in uitzonderlijke omstandigheden gebruikt worden gemaakt.
Zoals ik uw Kamer op 26 mei jongstleden heb bericht is er door de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties mede namens de
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie in een brief aan de Commissarissen van de Koning, in hun rol als Rijksheren en voorzitters van de
regionale regietafels, gewezen op de noodzaak om op korte termijn
(tijdelijke) huisvesting te realiseren om de uitstroom uit de asielopvanglocaties te versnellen.
30
Hoe vaak in 2015 heeft het toezicht van provincies op het huisvesten
gefaald en wat waren de consequenties daarvan?
Antwoord: gedeputeerde staten is voor wat betreft de Huisvesting van
vergunninghouders de toezichthouder op de gemeente. Zij maakt daarbij
gebruik van de zogenaamde interventieladder uit het systeem van het IBT.
De meeste acties van de toezichthouders beperken zich tot de eerste fases
van de interventieladder IBT.
Uit de informatie van de toezichthouders blijkt dat het moment van
zichtbaar ingrijpen (bijvoorbeeld door middel van indeplaatsstelling) van
de toezichthouder bij gemeenten die structureel achter lopen op de
taakstelling niet snel aan de orde is. Dit is inherent aan het systeem van
opschaling. De interventieladder uit het IBT kent namelijk 5 verschillende
stappen alvorens daadwerkelijk tot indeplaatsstelling wordt overgegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

9

In veel gevallen zijn de eerste stappen van opschaling voldoende om een
gemeente te bewegen hun wettelijke taak te volbrengen, maar daarmee
zijn de achterstanden niet direct ingelopen.
Omdat provincies met bovengenoemd systeem actief handhaven bij
structureel achterblijvende gemeenten is van falen van het toezicht van
provincies derhalve niets gebleken.
31
Kunt u aangeven hoeveel er bespaard is op de rijksdienst per 1-1-2016 in
het kader van het programma Compacte Rijksdienst?
Antwoord: De baten van de Compacte Rijksdienst-projecten doen zich
voor op vele plekken binnen de rijksdienst. De financiële administraties
van de verschillende departementen zijn niet zodanig ingericht dat de
baten van de Compacte Rijksdienst-projecten per 1-1-2016 exact zijn vast
te stellen. De werkwijze die is gehanteerd is dat er bij aanvang van het
Uitvoeringsprogramma Compacte Rijksdienst business cases zijn
opgesteld waaruit het besparingspotentieel bleek. Als de uitkomsten zich
conform de verwachting ontwikkelen wordt ervan uitgegaan dat bij
afronding van het project de voorziene besparingen/geraamde baten zijn
gerealiseerd. Bij de afsluiting van het Uitvoeringsprogramma Compacte
Rijksdienst in de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2014 was de
verwachting dat het geraamde besparingspotentieel € 606–565 mln in het
jaar 2020 gerealiseerd zal zijn. Hierin is geen verandering gekomen.
Departementen kunnen dit besparingspotentieel inzetten voor het
realiseren van de taakstellingen die het kabinet heeft opgelegd. De
Minister van Financiën ziet toe op verwerking van de taakstellingen in de
begrotingskaders.
32
Kunt u een specifiek overzicht geven van de resultaten van de Compacte
Rijksdienst per project, aangezien deze in de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk alleen op geaggregeerd niveau worden gegeven?
Antwoord: Het Uitvoeringsprogramma Compacte Rijksdienst is begin
2011 gestart met als doel te komen tot een rijksbrede infrastructuur voor
de bedrijfsvoering en tot clustering van uitvoerings- en toezichttaken.
Ultimo 2014 is het programma beëindigd. In de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2014 is hierover verantwoording afgelegd. De meeste
projecten waren op dat moment afgerond of stonden op het punt tot
afronding te komen, zoals bijvoorbeeld de vorming van de Dienst
uitvoering Subsidies aan Instellingen (DUS-I) die in 2015 zijn beslag kreeg.
Het was niet nodig voor de enkele nog niet afgeronde projecten een
programmastructuur in stand te houden. Mijn toezegging bij de behandeling van de begroting 2016 om op geaggregeerd niveau de monitoring
van het Uitvoeringsprogramma Compacte Rijksdienst voort te zetten heb
ik gestand gedaan door in de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2015 in
te gaan op de nog doorlopende onderwerpen van voormalige
CRD-projecten, te weten de uitvoering van de Masterplannen rijkshuisvesting kantoren (voormalig CRD-project 3), de vermindering van het
aantal datacenters (voormalig CRD-project 4) en de verdere professionalisering van de inkoopfunctie (voormalig CRD-project CRD 5). In paragraaf
1.2 van de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2015 is expliciet gemaakt
waar in deze rapportage wordt ingegaan op het onderwerp van nog
doorlopende CRD-projecten. Daarnaast wordt u als daar aanleiding toe is
ook afzonderlijk geïnformeerd over nog lopende, voormalige Compacte
Rijksdienstprojecten. Zo heeft u begin dit jaar een brief ontvangen over de
geactualiseerde Masterplannen rijkshuisvesting kantoren 2015, waarvoor
thans de procedure tot vaststelling loopt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

10

33
Kunt u aangeven of er in 2016, net als in 2015, extra capaciteit wordt
ingezet voor de implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging
Rijksdienst (BIR)?
Antwoord: Ja, in 2016 zet ik wederom extra capaciteit in voor de implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR).
34
Kunt u een overzicht geven van de kaders waar gebruik van wordt
gemaakt bij de keuze van een leverancier om zo de transparantie te
vergroten en de
leveranciersafhankelijkheid te verkleinen?
Antwoord: De Aanbestedingswet schrijft voor dat de keuze voor de
leveranciers, die gevraagd worden om een offerte uit te brengen ter
verkrijging van een overheidsopdracht, moet worden bepaald op basis
van objectieve criteria. De wet bevat geen opsomming van wat deze
objectieve criteria zijn. Uit de memorie van toelichting kan worden
opgemaakt dat hierbij o.a. gedacht kan worden aan ervaring in de
desbetreffende sector, omvang en infrastructuur van de onderneming,
technische en professionele vaardigheden of andere elementen. Ook
loting is een keuzemogelijkheid, eventueel in combinatie met andere
selectiecriteria. Ik heb voor de Rijksinkoop geen minimumlijst dan wel
limitatieve opsomming opgesteld van de objectieve criteria die het Rijk
hanteert. Wel ben ik in overleg met EZ en Financiën, de Auditdienst Rijk en
de Algemene Rekenkamer om tot een eenduidige motivering en
vastlegging van de leverancierskeuze te komen. De uitwerking van en
controle hierop zal plaatsvinden binnen het zogeheten CPO-CDI-stelsel.
Volledigheidshalve merk ik nog op dat de keuze voor de leverancier aan
wie de opdracht daadwerkelijk wordt gegund plaatsvindt op basis van de
in het aanbestedingsdocument of offerteuitvraag vermelde criteria. Deze
zijn per aanbesteding verschillend, maar hebben als doel om de partij met
de beste prijs/kwaliteitverhouding te selecteren.
35
Kunt u aangeven in hoeverre u inmiddels het verbeterplan voor de inhuur
van personeel heeft aangescherpt?
Antwoord: Ik heb maatregelen genomen om te komen tot het oplossen
van de door de Algemene Rekenkamer geconstateerde aandachtspunten,
zodat in de tweede helft van 2016 de werking hiervan bewezen kan
worden. Er is een verbeterplan opgesteld en per kwartaal wordt een
aantal maatregelen doorgevoerd. Naar aanleiding van de controle door de
Algemene Rekenkamer, zijn in de aard van de maatregelen, gericht op het
verbeteren van het inhuurproces, veranderingen doorgevoerd om te
kunnen voldoen aan de aangescherpte eisen die gelden voor het
onderbouwen van verlengingen en voor de keuze voor een kandidaat.
Daarnaast is extra inspanning gezet op het, daar waar mogelijk, beperken
van de geconstateerde onzekerheid bij bestaande contracten binnen BZK.
36
Op welke verschillende manier kan het energielabel worden verbeterd? En
wat zijn de geschatte bijbehorende kosten daarbij?
Antwoord: Zie het antwoord bij vraag 27 en 49.
37
Wanneer gaat u het vervolgonderzoek doen naar het energielabel en
wanneer zal dit zijn afgerond en naar de Kamer worden gestuurd?
Antwoord: Komende maanden zal een start worden gemaakt met de
vormgeving van het onderzoek. Ik verwacht uw Kamer in de loop van het
2e kwartaal van 2017 hierover te informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

11

38
Welke ervaringen zijn er tot nu toe met het toezicht op erkend deskundigen van het energielabel?
Antwoord: Het toezicht op de kwaliteit van de beoordeling door erkend
deskundigen maakt onderdeel uit van een breder spectrum aan toezichtactiviteiten op het energielabel door de Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILT). De inzet van de ILT heeft zich vooralsnog met name
gericht op de aanwezigheid van een definitief energielabel bij de verkoop
van een woning. Het toezicht op de erkend deskundige is gestart op
31 mei in verband met de benodigde voorbereidingen en toegang tot
externe systemen. Bij geconstateerde fouten ontvangt de erkend
deskundige een waarschuwingsbrief. Indien blijkt dat na een nieuwe
controle wederom sprake is van overtredingen, dan kan de ILT een
bestuurlijke boete opleggen.
39
Op welke manieren gaat de betrouwbaarheid van het energielabel worden
verbeterd?
Antwoord: Zie antwoord bij vraag 27.
40
Hoeveel geld is er tot nu toe uitgegeven aan de tot standkoming van het
energielabel voor koopwoningen en hoeveel is er door de overheid aan
uitgeven in 2015?
Antwoord: In de jaarverslagen 2012–2015 zijn op artikel 2 «Woonomgeving en bouw» de uitgaven voor energiebesparingen in de gebouwde
omgeving, onderscheiden naar instrument, verantwoord. Een nadere
specificatie van de uitgaven voor de tot standkoming van het energielabel
voor koopwoningen is nu niet te geven.
41
Op welke wijze denkt u de betrouwbaarheid van het energielabel te
kunnen vergroten en welke stappen wilt u hiervoor zetten?
Antwoord: Zie mijn antwoord bij vraag 27.
42
Hoe vaak is er in 2015 contact geweest met provincies over de huisvesting
van vergunninghouders, en welke provincies betrof dit?
Antwoord: Er is op jaarbasis ongeveer 7 keer contact met de provincies in
de reguliere vergaderingen van de provinciale toezichthouders op dit
dossier, in de PHV (Platform Huisvesting Vluchtelingen). Tevens is er
contact met de provincies geweest middels de recent ingerichte regionale
en landelijke regietafels.
43
Op welke manieren wordt bijgehouden hoe het toezicht op het huisvesten
van vergunninghouders goed wordt uitgevoerd door provincies?
Antwoord: In overleg met de provinciale toezichthouders van de PHV
(Platform Huisvesting Vluchtelingen), ongeveer 7 keer per jaar, worden de
gemeenten besproken die (structureel) fors achterlopen mbt de halfjaarlijkse taakstelling.
Daarbij wordt onder meer gekeken naar de gemeenten met een achterstand op hun taakstelling op 1 januari en 1 juli en de realisatie ten
opzichte van de taakstelling incl. achterstand in de maanden daarna. Ook
wordt gekeken naar prestaties van gemeenten uit het verleden en wordt
de omvang van de achterstand gewogen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

12

44
Wat gaat u voor stappen ondernemen indien in de toekomst toch blijkt dat
de gecompliceerde governacestructuur van de Autoriteit woningcorporaties tot problemen leidt?
Antwoord: De governancestructuur van de Autoriteit woningcorporaties
volgt het in de rijksdienst gebruikelijke «agentschapsmodel» met de rollen
van opdrachtgever, opdrachtnemer en eigenaar. In de Woningwet, het
BTIV, het mandaatbesluit Autoriteit woningcorporaties en een ambtelijk
protocol tussen BZK en ILT zijn de rollen en verantwoordelijkheden
vastgelegd. Het mogelijke risico dat de Algemene Rekenkamer ziet voor
onduidelijkheden in de taakuitoefening acht ik daarmee afdoende
ondervangen.
45
Acht u het denkbaar dat bepaalde taken en bevoegdheden van bijvoorbeeld de Inspecteur-Generaal en de directeur van de Autoriteit woningcorporaties anders verdeeld worden in geval van problemen?
Antwoord: De taken en bevoegdheden inzake de Autoriteit woningcorporaties (Aw) zijn geregeld in de Woningwet en het mandaatbesluit
Autoriteit woningcorporaties. De verhouding tussen de Inspecteurgeneraal en de directeur van de Aw is nader geregeld in het organisatiebesluit van de ILT. Met deze structuur is gewaarborgd dat beslissingen
door de ILT en de Aw deskundig, onafhankelijk en transparant kunnen
worden genomen. De kans op problemen acht ik zeer gering.
46
De stijging in de verplichtingen en uitgaven van het ministerie Wonen en
Rijksdienst werd veroorzaakt door een stijging in het aantal aanvragen in
de huurtoeslag, aangezien deze hoger waren dan verwacht. Is dit in de
cijfers van 2016 verwerkt? Verwacht u hier wederom een overschrijding?
Antwoord: In de ramingen voor latere jaren is de structurele doorwerking
van de hogere uitgaven op latere jaren verwerkt, zo ook voor 2016.
Op basis van 4 maanden realisatiecijfers die voor 2016 voorhanden zijn
valt nog weinig te zeggen over het verdere verloop van de uitgaven in
2016. Er is op dit moment in elk geval geen sprake van de zeer grote, niet
voorziene instroom die zich in voorgaande jaren heeft voorgedaan.
47
Klopt de analyse van de Algemene Rekenkamer, dat u ten onrechte in juli
2014 aangaf dat 90% van de woningen in het nieuwe systeem in dezelfde
klasse zou gaan vallen als in de oude situatie, terwijl toen al uit een
onderliggend onderzoek bekend was dat dit percentage 53 was?
Antwoord: In het Kamerdebat in juli 2014 is gesproken over de betrouwbaarheid van het energielabel (zie ook antwoord 59). Vanwege de
vereenvoudiging van het energielabel is de norm aangehouden dat 1
labelklasse afwijking ten opzichte van het uitgebreide systeem acceptabel
is. Uit onderzoek (rapport Indeling energie label klassen vernieuwd
energielabel van DGMR) bleek dat 53% in dezelfde labelklasse zou vallen
als in het oude systeem, en 39% maximaal 1 labelklasse afwijkt (totaal
92%). In het debat is deze labelklasse afwijking niet expliciet gemeld. Dit
bleek wel uit het Nieman-rapport (Second Opinion) bij de brief van
18 december 2014 en is toegelicht in de Kamerbrief van 17 maart 2016.
48
Deelt u de conclusie van de Algemene Rekenkamer dat één van de twee
systemen voor het energielabel niet betrouwbaar is, of dat beide dat niet
zijn?
Antwoord: Met de vereenvoudiging van het systeem van energielabels is
het uitgebreide systeem op basis van 150 kenmerken teruggebracht naar
10 kenmerken. Hierbij is enerzijds gekeken naar de kenmerken die veel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

13

invloed hebben op de energetische kwaliteit van de woning en anderzijds
is rekening gehouden met het feit dat welke woningeigenaar de webtool
kan doorlopen om een energielabel aan te vragen. Dit leidt tot een minder
nauwkeurig label, maar in mijn ogen nog steeds een betrouwbaar
instrument.
49
U geeft aan dat u het advies van de Algemene Rekenkamer, voor het
invoeren van meer toetspunten, of het verkleinen van het aantal vrijstellingen, niet kan volgen, omdat dit meer administratieve lasten en
ontwikkelingskosten tot gevolg zou hebben. Kunt u inzage geven hoe veel
extra kosten u verwacht per maatregel?
Antwoord: De tien vragen over de woning zijn onder andere bepaald op
basis van de criteria dat elke woningeigenaar de webtool kan doorlopen,
al dan niet geholpen door de helpdesk energielabel (zie ook het antwoord
op vraag 48). Het invoeren van meer toetspunten of het verkleinen van het
aantal vrijstellingen betekent dat de woningeigenaar en de erkend
deskundige meer werk heeft aan het aanvragen van een energielabel en
zal waarschijnlijk ook leiden tot extra kosten voor de aanvraag van een
label. Daarbij komt dat dit de betrouwbaarheid van het systeem niet per
se ten goede komt vanwege de grotere kans op fouten.
Zie overigens het antwoord op vraag 27.
50
De Algemene Rekenkamer constateert dat de departementen geen directe
prikkel hebben om kosten te besparen door de centrale bekostiging.
Welke maatregelen denkt u te kunnen nemen om dit probleem te
ondervangen?
Antwoord: Bij de overgang op centrale bekostiging zijn de budgetten voor
generieke dienstverlening (van P-Direkt en FMHaaglanden)overgeheveld
van de verschillende departementen naar de begroting van W&R. De
centraal opdrachtgever verdisconteert de ervaringen en behoeftestelling
van alle departementen in de opdrachtverlening aan de opdrachtnemende
shared service organisatie. Hierover vinden regelmatig gesprekken plaats.
Aangezien het centrale budget taakstellend is, zullen nieuwe eisen en
wensen met financiële consequenties vanzelfsprekend leiden tot een
doelmatigheidsafweging ten opzichte van bestaande taken.
51
De vorming van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) zorgt niet voor € 25
miljoen, maar € 20 miljoen besparing. Hoe gaat u zorgen dat deze
besparing gehaald wordt?
Antwoord: Het besparingspotentieel van € 20 miljoen is verwerkt in het
kostprijsmodel van het RVB en leidt tot een lager tarief aan de departementen. Daarmee wordt de besparing gerealiseerd. Ter compensatie van
de lagere inkomsten bespaart het RVB op huisvesting, ICT en overhead.
52
Hoe gaat u zorgen dat de ICT-systemen van de Autoriteit woningcorporaties veilig geïntergreerd kunnen worden in de ILT?
Antwoord: Bij de start van de Autoriteit woningcorporaties (Aw) zijn de
bestaande ICT-systemen van het voormalig Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV) volledig overgenomen door de ILT. Om de continuïteit van
het toezicht te waarborgen blijft de Aw werken in deze bestaande
systemen totdat gewaarborgd is dat de ILT systemen de werkzaamheden
over kunnen nemen. Op termijn worden stapsgewijs de reeds bestaande
ICT-systemen van het voormalig CFV binnen de ILT geïntegreerd. Voorop
staat dat de Aw te allen tijde haar taken met behulp van adequate
ICT-ondersteuning kan uitvoeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

14

53
Hoe groot is de achterstand in de huisvesting van vergunningshouders?
Antwoord: De gemeenten dienen in de lopende taakstellingsperiode, die
duurt tot 1 juli 2016, 23.370 personen te huisvesten (taakstelling 20.000
plus eerder opgelopen achterstand van 3.370). Op peildatum 1 mei jl.
hadden de gemeenten volgens het COA 11.079 personen gehuisvest,
zodat er de komende twee maanden nog 12.291 personen gehuisvest
moeten worden om de taakstelling te behalen.
54
Hoe lang is de gemiddelde wachttijd van een vergunninghouder voor
huisvesting, na het verkrijgen van de vergunning?
Antwoord: Op peildatum 1 mei 2016 verbleef de groep vergunninghouders gemiddeld ruim 5 maanden in de centrale opvang vanaf het
moment van verkrijgen van de vergunning tot het moment van daadwerkelijke huisvesting. Daarbij zij opgemerkt dat de samenstelling van de
groep mede bepalend is voor de uitstroomtermijn. Gezinnen zijn over het
algemeen eenvoudiger te huisvesten dan alleenstaanden. Het grootste
deel van de momenteel in de opvang verblijvende vergunninghouders is
alleenstaand (circa 9.000 van de circa 16.000).
55
Hoe groot is de achterstand bij het toekennen van BSN aan vergunningshouders?
Antwoord: De achterstand van het toekennen van BSN aan vergunninghouders kan niet worden aangegeven. Omdat in het verleden regelmatig
fouten bij de tenaamstelling op de verblijfspas hersteld moesten worden,
ontstond vertraging in het inschrijvingsproces BRP. Daarom zijn het
afgelopen jaar een aantal maatregelen getroffen om het proces
inschrijving BRP versnellen:
1. Op zes COA aanmeldcentra zijn BRP-straten ingericht waar vergunninghouders direct aansluitend na de algemene asielprocedure
worden ingeschreven in de BRP en de vergunninghouder direct een
burgerservicenummer (BSN) ontvangt waardoor doorstroming van
uitplaatsing sneller gerealiseerd kan worden. Na aanpassing van het
BRP-besluit (vermoedelijke inwerkingtreding 1/1/17) zal het mogelijk
zijn om vreemdelingen direct aan het begin van de asielprocedure in
te schrijven
2. Het inzetten van mobiele teams, onder verantwoordelijkheid van het
Ministerie van BZK, bieden AZC-gemeenten ondersteuning bij het
wegwerken van achterstanden bij de BRP-inschrijvingen.
3. De IND stelt vanaf vorig voorjaar op verzoek van AZC-gemeenten
gemeentedossiers samen met voor de BRP-inschrijving relevante
informatie. De gemeenten kunnen de inschrijving dan eenvoudig zelf
doen.
Volgens onze informatie geven gemeenten aan dat door de maatregelen
een daadwerkelijke versnelling van het inschrijven van vergunninghouders in de BRP en daarmee van de afgifte van een BSN, plaatsvindt.
Dit komt de snelheid waarmee vergunninghouders gehuisvest worden ten
goede.
56
Hoe groot is de besparing die met het programma Compacte Rijksdienst
zijn gerealiseerd? Is dat tussen de € 600 en € 651 miljoen, zoals geschat
is?
Antwoord: Over realisatie van de departementale taakstellingen verantwoordt de individuele Minister via zijn eigen begroting. Over het geheel
monitor ik de taakstelling op de Rijksdienst via de Jaarrapportage
Bedrijfsvoering Rijk. Bij de afsluiting van het Uitvoeringsprogramma
Compacte Rijksdienst in de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2014 was

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

15

de verwachting dat het geraamde besparingspotentieel € 606–565 miljoen
in het jaar 2020 gerealiseerd zal zijn. Hierin is geen verandering gekomen.
57
Kunt u puntsgewijs beantwoorden wat de stand van zaken is bij het
wegnemen van de tekortkomingen in het inkoopbeheer, op de punten
minicompetitie, verplichte consultatie, interne controle, collegiale
beoordeling en keuze voor aanbestedingsprocedures?
Antwoord:
• De procedures op het gebied van de verplichte consultatie en van de
collegiale beoordeling zijn aangepast in overleg met de ADR.
• Er zijn in 2015 en 2016 twee interne controles uitgevoerd. De controles
zijn door de ADR getoetst aan de hand van de eisen van de Algemene
Rekenkamer. De aanpak en uitvoering zijn akkoord bevonden.
• Er is een Rijksbrede aanpak ontwikkeld met betrekking tot de leverancierselectiekeuze. Deze aanpak wordt getoetst.
• Nieuwe inkoopaanvragen worden eerst onderzocht op aanwezigheid
van een raamovereenkomst.
58
Kunt u toelichting geven op het bedrag van € 10.9 miljoen, dat onrechtmatig is vanwege tekortkomingen bij toepassingen van de aanbestedingsregels door het Expertisecentrum Organisatie en Personeel?
Antwoord: Hoofdoorzaken voor het onrechtmatige bedrag zijn gunningen
uit de hand door het Expertisecentrum Organisatie en Personeel (EC O&P)
en het ontbreken van verlengingsopties in overeenkomsten.
59
Waarom is in de toelichting van het rapport van Nieman, dat in december
2014 naar de Kamer gestuurd werd, geschreven dat het onderzoek de
«aanpassing aan de bepaling van het definitieve energielabel van
woningen weloverwogen en voldoende gemotiveerd is», en is niet het
onjuiste cijfer van 90% gecorrigeerd?
Antwoord: Sinds uw Kamer in november 2012 heeft gevraagd om het
energielabel eenvoudig en laagdrempelig te maken heb ik u in diverse
brieven uitleg gegeven en hebben we in verschillende debatten uitgebreid
gesproken over het vereenvoudigd energielabel. Daarbij hebben we ook
gewisseld hoe de kwaliteit van het energielabel behouden kon blijven. Ik
heb daarbij geschetst hoe de bewoner zelf online het energielabel kan
aanvragen, doordat vele woningkenmerken goed konden inschatten op
basis van bouwjaar en woningtype. In die context heb ik aangegeven dat
90% van de woningen een gelijk energielabel zouden krijgen, mochten ze
het energielabel opnieuw aanvragen. Dit was in mijn ogen toen, in de
context van de discussie over het eenvoudige ontwerp, een adequate
schets van de situatie. Achteraf kijkend – en dat heb ik ook aangegeven
tijdens het Algemeen Overleg Energiebesparing gebouwde omgeving op
1 juni 2016 – had ik dit nog zorgvuldiger kunnen formuleren. Naar
aanleiding van de onrust rondom de geruchten over de «vergroening van
het Energielabel» heb ik een second opinion van Nieman Consultants
gevraagd om te onderzoeken of door de vereenvoudiging en de gelijktijd
invoering van een nieuwe rekenmethode een verschuiving plaatsvond
naar groene labels. Nieman heeft daarin geconstateerd dat, gegeven de
door de Tweede Kamer gevraagde vereenvoudiging, «de aanpassing van
de bepaling van het definitieve energielabel van woningen weloverwogen
en voldoende gemotiveerd is». Aangezien dit een belangrijke conclusie
was heb ik deze in de brief weergegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

16

60
Bij hoeveel woningen verwacht u dat door de systematiek van het
energielabel niet het juiste label, maar juist een hoger of een lager label
gegeven is?
Antwoord: Uit de rapport Indeling energielabelklassen Vernieuwd
Energielabel van DGMR en het rapport Second Opinion inijking
energielabels van Ingenieursbureau Nieman blijkt dat:
• 53% van de labels in het vereenvoudigde systeem hetzelfde label krijgt
als in het uitgebreide systeem:
• 39%van de labels krijgt in het vereenvoudigde systeem een label hoger
of lager
– Waarvan 27% een beter label krijgt en
– 12% een slechter label
• 8% van de labels in het vereenvoudigde systeem wijkt twee of meer
labelklassen af ten opzichte van het uitgebreide systeem.
61
Bij een steekproef bleek dat in 20% de gevallen, aanvragers van
energielabels geen bewijsmateriaal dienden te leveren. Hoe groot is dit
percentage, gezien over de hele populatie van aangevraagde
energielabels in 2015?
Antwoord: Van de geregistreerde energielabels in 2015 is 19,4% geregistreerd zonder dat de eigenaar bewijs heeft hoeven leveren.
62
De afgelopen jaren daalt het energieverbruik in woningen, maar het aantal
energiebesparende maatregelen neemt niet toe. Hoe verklaart u dit?
Antwoord:
Ik kan niet bevestigen of uw stelling klopt dat het aantal energiebesparende maatregelen niet is toegenomen. Daarmee kan ik uw stelling niet
bevestigen of verklaren.
63
Het energielabel is ingevoerd om mensen beter inzicht te geven in de
energiezuinigheid van hun woning en ze te stimuleren energiebesparende
maatregelen te treffen. Uit onderzoek van de Algemene Rekenkamer blijkt
het energielabel dit niet te doen. Erkent u deze uitkomst? Welke andere
mogelijkheden zult u nemen om deze doelen wel te bereiken?
Antwoord: Het vernieuwde energielabel is ingevoerd sinds 1 januari 2015
en het heeft wat tijd nodig om haar sporen na te laten. Nu al constateer ik
een sterke groei van het aantal aanwezige labels bij de verkoop van de
woning: in maart 2016 was bij 83% een definitief label aanwezig. Dit
betekent dat mensen bewust of onbewust met energiezuinigheid worden
geconfronteerd.
Onderzoek naar aanleiding van het voorlopig label dat alle woningeigenaren hebben ontvangen, liet zien dat dit bij een aantal van de ontvangers
al leidde tot actie: 17% van de huis(ver)kopers en 33% van de huiseigenaren hebben n.a.v. het voorlopig label informatie gezocht (of was dat van
plan) over de mogelijkheden om de woning energiezuiniger te maken. Op
dat moment was ruim een derde van de huiseigenaren van plan om
energiebesparende maatregelen te nemen.
Ik heb niet de veronderstelling dat het label alleen mensen aanzet tot extra
energiebesparende maatregelen, daarvoor zijn er diverse andere
instrumenten die gezamenlijk kunnen leiden tot meer energiebesparing bij
huiseigenaren. Hierover informeer ik uw Kamer regelmatig.
Mijn verwachting is dat de effecten zullen toenemen naarmate huiseigenaren meer gewend raken aan het energielabel in het aan- en verkoopproces van een woning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 XVIII, nr. 8

17