Monitor Arbeidsmarkt
Oktober 2013

9 oktober 2013

2

Kernboodschap en leeswijzer

De cijfers in deze Monitor Arbeidsmarkt laten zien dat Nederland hard is geraakt door de recessie die eind 2008 inzette. Sinds
2008 is de economie gekrompen met -3,4%, daalde het aantal banen van werknemers met 218 duizend (-2,7%), en liep het
aantal werklozen op met een kleine 400 duizend naar 683 duizend in augustus 2013. Daarbij is het aantal WW- en
WWBuitkeringen sinds medio 2008 toegenomen met respectievelijk 212 en 78 duizend.

Eind september 2013 zijn er wel de eerste signalen die duiden op een kentering. Zo trekt de export aan en lijkt de Nederlandse
economie zich te stabiliseren. De vooruitzichten voor de arbeidsmarkt zijn minder rooskleurig. Omdat de arbeidsmarkt altijd met
enige vertraging reageert op ontwikkelingen in de economie zal de werkloosheid, naar verwachting, dit en het komende jaar
verder oplopen.

Ondanks de geschetste ontwikkelingen staat de Nederlandse arbeidsmarkt er in internationaal perspectief relatief goed voor. De
netto arbeidsparticipatie ligt, met ruim 74 procent (15-64 jaar, 1 uursgrens) op het hoogste niveau van de EU-28. De
werkloosheid is in Nederland lager dan in de meeste andere landen van de Europese Unie, en dat geldt ook voor de werkloosheid
onder jongeren.

Het Centraal Planbureau (CPB) gaat er in de Macro Economische Verkenning (MEV) 2014 vanuit dat de economie in 2013 nog
krimpt met 1¼ procent, maar dat deze in 2014 weer licht (½ procent) zal groeien. Gemeten over heel 2014 zal het aantal
werkenden ten opzichte van 2013 naar verwachting van het CPB nog afnemen met 10 duizend, en de werkloosheid verder
toenemen met 70 duizend personen, naar 9¼ procent van de beroepsbevolking.

In de meest recente cijfers over re-integratie (het jaar 2012) is landelijk gemiddeld een lichte daling zichtbaar van de bruto
effectiviteit van de verleende re-integratieondersteuning, dat is het percentage van de re-integratietrajecten dat binnen 24
maanden resulteerde in niet gesubsidieerd werk. Dit percentage nam af van 61 procent in 2011 naar 57 procent in 2012. Deze
terugval komt vooral doordat het aantal gestarte WW-trajecten (met relatief hoog percentage baanvinders) tussen 2009 en 2010
fors daalde, terwijl het aantal gestarte trajecten voor bijstandontvangers (met relatief laag percentage baanvinders) juist steeg.
Het percentage baanvinders vanuit WW-re-integratietrajecten nam af met 1 procentpunt (naar 73 procent). Voor
arbeidsongeschikten, bijstandsontvangers en niet-uitkeringsgerechtigden was juist sprake van een kleine toename van het
percentage baanvinders. De re-integratie van laatstgenoemde groepen wordt ook minder beïnvloed door de conjuncturele situatie,
en meer door op de persoon toegesneden inspanningen (maatwerk).

Deze ontwikkelingen worden nader uiteengezet in drie thematische hoofdstukken:

1. Werkgelegenheid, werkloosheid en arbeidsmarktmaatregelen
2. Inkomenswaarborg
3. Re-integratie

Hoofdstuk 1 gaat in op ontwikkelingen met betrekking tot de economie, de werkgelegenheid en de werkloosheid. Tevens wordt
ook de voortgang vermeld van de lopende arbeidsmarktmaatregelen. In deze editie gaat het om de Monitor Mobiliteitsbonussen
voor oudere werknemers en voor arbeidsgehandicapte werknemers.

Hoofdstuk 2 begint met een totaalbeeld van de ontwikkeling vanaf 2001 van alle typen inkomensvoorzieningen of –verzekeringen.
Verder wordt voor een meer recente periode per inkomensvoorziening of –verzekering ingegaan op de verdeling naar leeftijd, inen uitstroomkansen en uitstroom naar werk (al dan niet na traject).

Hoofdstuk 3 gaat in op de re-integratie van mensen met een WW-, een bijstands- of een arbeidsongeschiktheidsuitkering en
tevens de bij het UWV WERKbedrijf ingeschreven niet-uitkeringsgerechtigde werkloze werkzoekenden, op basis van de meest
recent beschikbaar gekomen cijfers (ultimo 2012).

9 oktober 2013

3

Inhoudsopgave

1. Werkgelegenheid, werkloosheid en arbeidsmarktmaatregelen

5

1.1. Inleiding

5

1.2. Werkgelegenheid

5

1.2.1. Ontwikkeling netto arbeidsdeelname

7

1.2.2. Ontwikkeling netto arbeidsdeelname naar persoonskenmerken

8

1.3. Werkloosheid
1.3.1. Ontwikkeling werkloosheid naar persoonskenmerken
1.4. Monitor mobiliteitsbonussen

8
9
9

1.4.1. Inleiding

9

1.4.2. Mobiliteitsbonus oudere werknemers

10

1.4.3. Mobiliteitsbonus arbeidsgehandicapte werknemers

10

2. Inkomenswaarborg

12

2.1. Inleiding

12

2.2. WW-uitkeringen

12

2.3. WWB-uitkeringen

13

2.4. Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen

14

3. Re-integratie

15

3.1. Inleiding

15

3.2. Uitstroomdoelstelling re-integratie

15

3.3. Aan het werk met en zonder re-integratieondersteuning

16

3.4. Statistiek Re-integratie Gemeenten

16

9 oktober 2013

4

1. Werkgelegenheid en werkloosheid

1.1. Inleiding
De Nederlandse economie kromp in het tweede kwartaal van 2013 met 0,1 procent ten opzichte van een kwartaal eerder.
Hoewel dit het vierde achtereenvolgende kwartaal met krimp is (zie figuur 1.1), lijkt het er op dat de Nederlandse economie
zich aan het stabiliseren is1.
De aanhoudende laagconjunctuur heeft ook invloed op de arbeidsmarkt. De voor seizoeneffecten gecorrigeerde werkloosheid
liep op naar 8,6 procent van de beroepsbevolking (augustus 2013). In het 2e kwartaal 2013 waren er 137 duizend banen van
werknemers minder dan een jaar eerder. Dat is een daling met 1,7 procent. Het aantal vacatures daalde in dezelfde periode
met 17 procent (-20 duizend).
Figuur 1.1: Bruto Binnenlands Product, %-volumemutaties, 2008-2013
%
4

2

2

1

0

0

-2

-1

-4

-2

-6

III IV
2008

I

II III IV
2009

I

II III IV
2010

I

II III IV
2011

I

II III IV
2012

I II
2013

-3

T.o.v. zelfde kwartaal vorig jaar (linkeras)
T.o.v. voorgaande kwartaal seizoengecorrigeerd (rechteras)

Bron: CBS

In de Macro Economische Verkenning (MEV) 2014 voorspelt het Centraal Planbureau voor heel 2013 een krimp van de
economie met 1¼ procent ten opzichte van 2012. Daarbij zal het aantal werkzame personen (met een werkweek van
tenminste 12 uur) dalen met 107 duizend, en het aantal werklozen (nationale definitie) toenemen met 173 duizend, naar 680
duizend (8½ procent van de beroepsbevolking).

1.2. Werkgelegenheid
Sinds 2008 is het aantal werkzame personen (zelfstandigen + werknemers) gedaald met 212 duizend (-2,8%), naar gemiddeld
7289 duizend in het 2e kwartaal 2013. Deze daling komt vrijwel geheel voor rekening van werknemers met een vast
dienstverband (zie figuur 1.2a).

Figuur 1.2a: Jaarmutaties aantal werkzame personen (met een werkweek van tenminste 12 uur) naar positie werkkring, 2009–
2013
x 1000
100

Werknemers, f lex
57

50

2823

24

23
16

18

9

ZZP

0
-5
-50

-1

Zelf standigen met
personeel/meewerkenden

-27
-42

-100

Werknemers, vast

-80

-88

-150
-148
* Mutatie 2 e kwartaal 2013
t.o.v. jaargem iddelde 2012.

-200
2009

2010

2011

2012

2013*

Bron: SZW, op basis van CBS

1

CBS, ‘Conjunctuurbeeld minder negatief’, 30 september 2013.

9 oktober 2013

5

Het aantal zzp’ers en werknemers met flexibel dienstverband groeide sinds 2008 met 97 duizend (+14%) respectievelijk 73
duizend (+6%). Het aantal zelfstandigen met personeel (inclusief meewerkende gezinsleden) en het aantal werknemers met
een vast dienstverband daalde in deze periode met 18 duizend (-5%) respectievelijk 363 duizend (-7%). Het percentage
werknemers met vast dienstverband op het totaal aantal werkenden daalde hiermee van 71,4 (in 2008) naar 68,1 procent (in
het 2e kwartaal 2013).

Als de flexbaan een opstap is naar een vaste baan ondervindt betrokkene weinig carrièreschade. Maar als de flexbaan geen
opstap is naar vast werk fungeert deze als een ’arbeidsmarktval’. Het is moeilijk om dan nog een overstap te maken naar een
vaste baan. Voor laagopgeleiden in Nederland is flexibele arbeid veel minder een opstap naar een baan met zekerheid.
Werkgevers kiezen vaker voor tijdelijke contracten, omdat zij dan beter op nieuwe ontwikkelingen in kunnen spelen. Een daling
van het aandeel vaste banen is niet alleen het gevolg van het aannamebeleid van werkgevers. Ook speelt mee dat veel minder
mensen doorschuiven van een tijdelijke baan naar een vaste baan. Sinds het midden van de jaren’90 is de doorstroom sterk
gedaald. Aanvankelijk stroomde circa de helft door naar een vaste baan en net voor de crisis een kwart. Op het hoogtepunt van
de crisis maakte slechts één op de zes mannen met een tijdelijk contract de overstap naar een vaste baan. De doorstroom stokt
vooral bij jongere mannen in tijdelijke banen2.
Banen naar sector
Sinds 2008 is het aantal banen van werknemers (inclusief banen van <12 uur per week) gedaald met 218 duizend (-2,7%),
alleen in de zorgsector was sprake van een groei van de werkgelegenheid, met 134 duizend banen (+11%), zie figuur 1.2b.
Figuur 1.2b: Jaarmutaties aantal banen van werknemers naar sector, 2009-2013
x 1000
80

Zakelijke dienstverlening
65

Industrie

60
40

33

20

33
13

12

Bouwnijverheid

32

14

Handel, vervoer en horeca

11

9

0
-20

Financiële dienstverlening
-3
-9
-17
-26

-8 -9
-14
-23

-7 -8

-5
-11

-10
-15 -16

-7
-14

-6 -4 -7
-10 -13
-15

Openbaar bestuur

-25

-40

Gezondheids- en welzijnszorg

-60

-54

-59

* Mutatie 2 e kwartaal 2013 t.o.v.
jaargem iddelde 2012.

-80
2009

2010

2011

2012

2013*

Bron: SZW, op basis van CBS

De grootste daling van het aantal banen deed zich voor in de zakelijke dienstverlening, de industrie en de bouw, met 129
duizend (-9%), respectievelijk 76 duizend (-9%) en 72 duizend (-18%). Het aantal banen in de financiële dienstverlening
daalde met 30 duizend (-11%).
Ten opzichte van het 2e kwartaal 2012 is het aantal banen van werknemers in het 2e kwartaal 2013 137 duizend lager (-1,7%).

De vacaturegraad (het aantal openstaande vacatures per duidend banen) is gedaald van 32 per eind juni 2008 naar 12 per eind
juni 2013. In alle sectoren is de vacaturegraad in deze periode gedaald. Relatief was de daling het grootst in de bouwnijverheid
(-40) en het kleinst in het onderwijs (-10), zie figuur 1.2c.

2

CBS en TNO, ‘Dynamiek op de Nederlandse Arbeidsmarkt: De focus op flexibilisering’, mei 2013.

9 oktober 2013

6

Figuur 1.2c: Vacaturegraada naar sector,
afname tussen eind juni 2008 en eind juni 2013
Bouwnijverheid
Informatie en communicatie
Specialistische zakelijke diensten
Verhuur en handel van onroerend goed
Horeca
Cultuur, sport en recreatie
Overige dienstverlening
Handel
Industrie
Vervoer en opslag
Financiële dienstverlening
Openbaar bestuur en overheidsdiensten
Gezondheids- en welzijnszorg
Verhuur en overige zakelijke diensten
Onderwijs

-40
-38
-31
-30
-30
-25
-24
-19
-18
-17
-14
-14
-14
-13
-10
-50

-40

-30

-20

-10

0

a. Aantal openstaande vacatures per 1000 banen van werknemers.
Bron:SZW, op basis van CBS

1.2.1 Ontwikkeling netto arbeidsdeelname
De netto arbeidsdeelname, ook wel aangeduid als netto arbeidsparticipatie, is het aantal werkenden (met een werkweek van
tenminste 12 uur) als percentage van de potentiële beroepsbevolking (= bevolking 15-64 jaar). Sinds het maandcijfer
december 2011 is de netto arbeidsdeelname gedaald met 1,7 procentpunt, van 67,7 naar 66,0 procent (augustus 2013), zie
figuur 1.2.1a. Deze daling komt – voor seizoen gecorrigeerd - overeen met een daling met 151 duizend werkenden.
Figuur 1.2.1a: Netto arbeidsdeelname, maandcijfers januari 2010 – augustus 2013
%

68,5
68,0

67,7

67,5
67,0
66,5
66,0

2010
voor seizoen gecorrigeerd

aug

mei

jan

2012

mrt

nov

juli

sep

mei

jan

mrt

nov

juli

2011

sep

mei

jan

mrt

nov

juli

sep

mei

jan

mrt

66,0
65,5

2013

niet voor seizoen gecorrigeerd

Bron: CBS

Ondanks de sterke daling van de werkgelegenheid heeft Nederland in het 1e kwartaal van 2013 nog steeds de hoogste netto
arbeidsparticipatie van de EU28, namelijk – volgens internationale definitie – 74,2 procent, tegenover 64,1 procent in de
EU28, zie figuur 1.2.1b.
Figuur 1.2.1b: Internationale vergelijking van de netto arbeidsdeelname 15-64 jarigena, eerste kwartaal 2013b
80

%

74,2
64,1

60
40
20

Kroatië
Griekenland
Spanje
Italië
Hongarije
Bulgarije
Roemenië
Polen
Ierland
Malta
Portugal
Slowakije
België
Cyprus
Litouwen
Slovenië
Frankrijk
Letland
EU28
Luxemburg
Tsjechië
Estland
Finland
UK
Oostenrijk
Denemarken
Duitsland
Zweden
Nederland

0

a. Aandeel werkzame personen op bevolking 15-64 jaar volgens internationale definitie, dat wil zeggen inclusief mensen die voor minder dan
12 uur per week werken.
b. Gecorrigeerd voor seizoensinvloeden. De cijfers voor EU28 en Frankrijk betreffen het 4e kwartaal 2012.
Bron: Eurostat

1.2.2 Ontwikkeling netto arbeidsdeelname naar persoonskenmerken

9 oktober 2013

7

De (netto) arbeidsdeelname (nationale definitie, voor 15-64 jarigen) bedroeg in het 2e kwartaal 2013 66,2 procent. Dat is 2
procentpunt lager dan in het 2e kwartaal 2008 (68,2 procent), zie linkerkant figuur 1.2.2.
Figuur 1.2.2: Netto arbeidsdeelname, 2e kwartaal 2008 en 2013
%

85

Totaal

83

85

77
72
68

Totaal (15-64)

71

Mannen

66
60

59

60

Niet-westerse migranten

%

66

Vrouwen
55

60

15-24, totaal

46

66

57

56
50

48

15-24, scholier

42

15-24, niet-scholier

36

35

Ouderen (55-64)

28

45

43

35

33
25

24

24

44 43

19

10

10

II'132013
2 e kwartaal

II'08 2008
2 e kwartaal

2 e kwartaal
II'08 2008

2 e kwartaal
II'13 2013

Bron: CBS

In deze periode nam de netto arbeidsdeelname van ouderen toe met 9 procentpunt, naar 55 procent. Ook de arbeidsdeelname
van vrouwen nam (1 procentpunt) toe.
De arbeidsdeelname van jongeren 15-24 jaar is in deze periode het sterkste gedaald, met 6 procentpunt. Binnen de groep
jongeren was de daling voor niet-scholieren het grootst (-12 procentpunt).
De netto arbeidsdeelname van niet-westerse migranten ligt voor alle onderscheiden categorieën lager dan gemiddeld (voor het
totaal ongeacht etnische herkomst), zowel in 2008 als 2013. De achterstand ten opzichte van de gemiddelde arbeidsdeelname
is tussen 2008 (57 – 68 procent = -11 procentpunt) en 2013 (50 – 66 = -16 procentpunt) groter geworden. Vermoedelijk
hangt dit samen met de stand van de conjunctuur. Niet-westerse arbeidsmigranten zijn vooral werkzaam in
conjunctuurgevoelige sectoren en in sectoren die harde klappen hebben gehad, zoals industriële sectoren.

1.3. Werkloosheid
Sinds juni 2011 is de werkloosheid tot aan augustus 2013 vrijwel voortdurend gestegen van 5,0 naar 8,7 procent van de
beroepsbevolking 15-64 jaar (voor seizoen gecorrigeerd). In augustus 2013 daalde de werkloosheid met 0,1 procentpunt, naar
8,6 procent (zie figuur 1.3a). De stijging sinds juni 2011 komt – voor seizoen gecorrigeerd - overeen met een toename met 291
duizend werklozen, van 392 naar 683 duizend.
Figuur 1.3a: Werkloosheidspercentage, maandcijfers januari 2010 - augustus 2013
%

10
9

8,6

8
7
6
5

2010

voor seizoen gecorrigeerd

aug

mei

jan

mrt

nov

juli

2012

sep

mei

jan

mrt

nov

juli

2011

sep

mei

jan

mrt

nov

juli

sep

mei

jan

5,0
mrt

4

2013

niet voor seizoen gecorrigeerd

Bron: CBS

Internationaal staat Nederland in juli 2013 desondanks (met 7,0 procent, internationale definitie) nog bij de top 7 van EU-landen
met de laagste werkloosheid, zie figuur 1.3b. Gemiddeld bedroeg de werkloosheid in de EU-28 11,0 procent in juli 2013.
Figuur 1.3b: Internationale vergelijking van de werkloosheida, juli 2013b, gecorrigeerd voor seizoensinvloeden

9 oktober 2013

8

30

%

25
20
15

11,0

10

7,0

5

Malta
Denemarken
Tsjechië
Nederland
Roemenië
UK
Zweden
Estland
Finland
België
Hongarije
Polen
EU28
Frankrijk
Slovenië
Letland
Italië
Litouwen
Bulgarije
Ierland
Slowakije
Portugal
Kroatië
Cyprus
Spanje
Griekenland

Luxemburg

Oostenrijk
Duitsland

0

a. Volgens internationale definitie, dat is inclusief mensen die voor minder dan 12 uur per week werk zoeken.
b. Voor Estland, Letland en Hongarije juni 2013; voor Griekenland en UK mei 2013.
Bron: Eurostat

1.3.1 Ontwikkeling werkloosheid naar persoonskenmerken
In het 2e kwartaal 2013 bedroeg het werkloosheidspercentage (nationale definitie) 8,3 procent. Dat is een verdubbeling ten
opzichte van de werkloosheid in het 2e kwartaal 2008 (3,9 procent), zie linkerkant figuur 1.3.1.
Figuur 1.3.1: Werkloosheidspercentage, 2e kwartaal 2008 en 2012
40

Totaal

%

40

Niet-westerse migranten

%

Totaal (15-64)

32 31 33

Mannen

30

30
Vrouwen
15-24, totaal
19

20

9

10
4

3

5

8
6

8

8

21

20

Ouderen (55-64)
8

17

13

10

9

9

10

12

5

0
II'08 2008
2 e kwartaal

21
18 19

17

15-24, niet-scholier

14

12

0

15-24, scholier

17

II'132013
2 e kwartaal

2 e kwartaal
II'08 2008

2 e kwartaal
II'13 2013

Bron: CBS

Tussen 2008 en 2013 is de werkloosheid onder niet-westerse migranten het sterkst gestegen, gemiddeld met 9 procentpunt,
naar 18 procent (zie rechterkant figuur 1.3.1). De toename was het kleinst (3 procentpunt) voor ouderen en vrouwen.
Zowel in 2008 als 2013 geldt dat de werkloosheid van niet-westerse migranten (ruim) tweemaal zo hoog is als gemiddeld
(voor het totaal ongeacht etnische herkomst).

1.4 Monitor mobiliteitsbonussen

1.4.1 Inleiding
Vanaf januari 2013 komen werkgevers die arbeidsgehandicapten en uitkeringsgerechtigden van 50 jaar of ouder in dienst nemen
in aanmerking voor een mobiliteitsbonus. De baanperspectieven van zowel oudere uitkeringsontvangers als van
arbeidsgehandicapten zijn over het algemeen minder gunstig. De mobiliteitsbonus maakt het voor werkgevers financieel
aantrekkelijker om een oudere of arbeidsgehandicapte werknemer in dienst te nemen.
De in 2013 geïntroduceerde mobiliteitsbonus is een nieuwe vorm van de daarvoor bestaande premiekortingen. De bedragen van
de mobiliteitsbonus zijn hoger dan van de premiekortingen. De mobiliteitsbonus houdt in dat werkgevers die een
uitkeringsgerechtigde van 50 jaar of ouder of een arbeidsgehandicapte werknemer in dienst nemen, gedurende een periode van
drie jaar, een premiekorting van maximaal €7.000, - per jaar kunnen toepassen. Deze korting vermindert naar rato als de
werknemer minder dan 36 uur werkt.

9 oktober 2013

9

1.4.2 Mobiliteitsbonus oudere werknemers
In 2012 bedroeg het gebruik van de premiekorting voor oudere werknemers €134 miljoen. De meest recente cijfers over het
aantal nieuwe dienstverbanden dat is aangegaan met oudere werknemers gaan over de eerste negen maanden van 2012. In deze
periode zijn er 277.000 nieuwe dienstverbanden aangegaan door personen van 50 jaar of ouder. Het aandeel ouderen dat vanuit
een uitkering in een nieuw dienstverband aan de slag ging op het totaal aantal ouderen dat in een nieuw dienstverband aan de
slag ging, is toegenomen van 2% in 2009 naar 7% in 2012. Voor de ouderen die vanuit een uitkering aan het werk gingen kon
een premiekorting worden toegepast. Het is niet duidelijk in hoeverre genoemde stijging daadwerkelijk toegeschreven kan worden
aan toepassing van de premiekorting. De meest recente cijfers over het aantal lopende premiekortingen voor oudere werknemers
zijn uit september 2012. Op dat moment maakten circa 31.000 oudere werknemers gebruik van deze regeling.

Effectiviteit
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft tijdens het Algemeen Overleg van 2 juli 20133 toegezegd in de
eerstvolgende monitor arbeidsmarkt in te gaan op de effectiviteit van de mobiliteitsbonus. Hierbij wordt deze toezegging gestand
gedaan.
In 2012 heeft SEO in opdracht van SZW onderzoek4 gedaan naar de effectiviteit van ouderenbeleid. Daarvoor is aan 1000
werkgevers gevraagd wat doorslaggevende factoren zijn om ouderen aan te aannemen. Uit het onderzoek blijkt dat de
mobiliteitsbonus voor oudere uitkeringsgerechtigden een positief effect heeft op de aannamekansen van oudere sollicitanten. De
mobiliteitsbonus leidt tot 13% extra banen voor de groep uitkeringsgerechtigden ouder dan 50 jaar. Dat komt neer op circa 5.000
banen voor oudere werkzoekenden.
In lijn met de beleidsagenda van de sociale partners, is het streven dat in 2020 de arbeidsparticipatie van ouderen is
genormaliseerd. Dit betekent dat de arbeidsparticipatie van ouderen in 2020 niet fundamenteel verschilt van de gemiddelde
arbeidsparticipatie. In 2019 zal de mobiliteitsbonus integraal worden geëvalueerd en worden bezien of genoemde doelstelling is
gehaald en de mobiliteitsbonus oudere werknemers derhalve kan worden uitgefaseerd.

1.4.3 Mobiliteitsbonus arbeidsgehandicapte werknemers
In 2012 waren de totale kosten van het gebruik van de premiekorting voor arbeidsgehandicapte werknemers €46 miljoen. De
meest recente cijfers over het aantal nieuwe dienstverbanden dat is aangegaan met arbeidsgehandicapte werknemers gaan over
de eerste 9 maanden van 2012. In de eerste 9 maanden van 2012 zijn er een kleine 9.000 nieuwe dienstverbanden aangegaan
door mensen met een arbeidshandicap. Voor deze mensen kon de premiekorting arbeidsgehandicapten worden toegepast. De
meest recente cijfers over het aantal lopende premiekortingen voor arbeidsgehandicapte werknemers zijn van september 2012.
Op dat moment maakten circa 25.000 arbeidsgehandicapte werknemers gebruik van de premiekorting.

Effectiviteit
Aangezien de mobiliteitsbonussen sinds 1 januari 2013 zijn ingevoerd en we nog niet beschikken over meer recente cijfers dan die
in de vorige arbeidsmarktmonitor zijn gepresenteerd, is het nog niet mogelijk iets te kunnen melden over de effectiviteit van deze
maatregel. Bekend is in meer algemene zin dat de arbeidsdeelname van mensen met een arbeidsbeperking achterblijft. In 2019
zal de mobiliteitsbonus integraal worden geëvalueerd.

In het sociaal akkoord van 11 april 2013 heeft het kabinet afspraken gemaakt met sociale partners. Deze afspraken hebben
gevolgen voor de doelgroep van de mobiliteitsbonus arbeidsgehandicapten. Deze afspraken worden momenteel uitgewerkt in de
voorgenomen Participatiewet. De streefdatum van invoering van de Participatiewet is 1 januari 2015.

3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012-2013, 33 566, nr. 58 (pag. 32)

4

SEO Economisch Onderzoek, ‘Wat maakt oudere werknemers aantrekkelijk?’, september 2012.

9 oktober 2013

10

2. Inkomenswaarborg
2.1 Inleiding
Dit hoofdstuk schetst de ontwikkelingen op het terrein van inkomenswaarborg
inkomensverzekeringen). Figuur 2.1 geeft een blik op de ontwikkeling sinds 2001.

(inkomensvoor-zieningen

en

Figuur 2.1: Aantal uitkeringen arbeidsongeschiktheid (A.O.), Wajong, WW en WWB, vanaf 2001, per ultimo kwartaal (x 1.000)a
900

400

382

859

341

850

346 350

341
317

800

WWB
WW

750

259

233
200

650 166

130

250

251

A.O. excl. Wajong
(SCHAAL LINKS)

700

300

282

161

150

Wajong

600

100

585
550

IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV
01 2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013

50

a.

Wajong is inclusief de nieuwe Wajong. WW is exclusief deeltijd-WW. WWB is incl.
uitkeringen in het kader van de Wet Investeren in Jongeren (WIJ), tot AOW-leeftijd.
Bron: UWV, CBS

Sinds de aanvang van de recessie (eind 2008) is het aantal WW-uitkeringen ruim verdubbeld, van 161 duizend naar 382 duizend
medio 2013. Het aantal WWB-uitkeringen steeg in deze periode met 87 duizend (+34%), naar 346 duizend.
Het aantal Wajong-uitkeringen is over de hele periode gegroeid, van 130 duizend eind 2001 naar 233 duizend (+78%). Het aantal
arbeidsongeschiktheidsuitkeringen exclusief Wajong (WAO, WAZ en WIA) daalde van 859 duizend ultimo 2002 naar 585 duizend
(-32%).

2.2 WW-uitkeringen
De ontwikkeling van het WW-volume in een bepaalde periode is het saldo van in- en uitstroom van WW’ers in die periode. De
omvang van de instroom wordt bepaald door het aantal werknemers en hun kans op instroom in de WW (ontslagkans). De
omvang van de uitstroom wordt bepaald door het WW-volume en de kans om uit de WW te stromen, vanwege werkhervatting of
een andere reden (waaronder het bereiken van de maximale uitkeringsduur).

De instroom in de WW in de eerste helft van 2013 was 43 duizend hoger dan in het daaraan voorafgaande halfjaar, als gevolg van
een stijging van de gemiddelde kans op instroom in de WW, van 4,1 naar 4,9 procent. De toename was het grootst voor 15-24 en
25-34 jarigen (+1,3 respectievelijk +1,0 procentpunt), zie tabel 2.2a. De kans op instroom in de WW is hoger naarmate de
werknemer jonger is, met als uitzondering de instroomkans van jongeren tot 25 jaar: hun instroomkans is minder hoog dan voor
25-34 jarigen doordat ze gemiddeld minder arbeidsverleden hebben, en daarmee minder WW-rechten.
Tabel 2.2a: Instroom(kans) in de WWa naar leeftijd
Instroom in de WW (x 1000)
Totaal 15-24 25-34 35-44
1e halfjaar 2012
2e halfjaar 2012
1e halfjaar 2013

245
258
301

29
32
38

70
75
88

62
63
72

45-54

55-64

55
57
66

29
31
38

Kans op instroom in WW (%)
Totaal 15-24 25-34 35-44
3,9
4,1
4,9

4,1
4,3
5,6

4,8
5,1
6,1

3,9
4,0
4,8

45-54

55-64

3,4
3,5
4,1

3,2
3,4
4,0

a. Instroomkans = jaarinstroom in % van jaargemiddelde aantal werknemers. WW is exclusief deeltijd-WW.
Bron: SZW, op basis van UWV

Met de groei in de eerste helft van 2013 van het WW-bestand en de instroom in de WW nam ook de uitstroom uit de WW toe ten
opzichte van het voorafgaande halfjaar, namelijk met 52 duizend, zie tabel 2.2b. Het aandeel uitstromers wegens werkhervatting
nam daarbij toe van 47 naar 48 procent. Alleen voor jongeren was sprake van een afname van dit aandeel (met 1 procentpunt).
Tabel 2.2b: Jaaruitstroom uit de WWa naar leeftijd

9 oktober 2013

11

Uitstroom uit de WW (x 1000)
Totaal 15-24 25-34 35-44
e
1 halfjaar 2012 224
26
65
56
e
2 halfjaar 2012 208
25
62
50
e
1 halfjaar 2013 260
35
80
61

45-54
49
44

55-64
26
25

53

29

wv: wegens werkhervatting (in % totale uitstroom)
Totaal
15-24 25-34 35-44 45-54 55-64
51
42
52
57
55
41
47
39
48
54
53
36
48

38

49

55

54

38

a. Exclusief deeltijd-WW.
Bron: SZW, op basis van UWV

Ondanks de toename van de omvang van de WW-uitstroom zijn de kansen op uitstroom uit de WW, welke zijn gerelateerd aan de
omvang van het bestand + de instroom (zie voetnoot a van figuur 2.3), gedaald van gemiddeld (voor het totaal 15-64 jaar) 27
procent in het eerste halfjaar 2012 naar 25 procent in de eerste helft van 2013.
De uitstroomkansen uit de WW hangen sterk samen met de leeftijd. Jongeren hebben doorgaans een grotere uitstroomkans dan
ouderen. De kans om binnen 3 maanden uit de WW te stromen loopt met de leeftijd af van 46 procent voor jongeren (15-24 jaar),
tot 13 procent voor ouderen (55-64 jaar), zie linkerkant van figuur 2.3.

2.3 WWB-uitkeringen
Het aantal WWB-uitkeringen nam in de eerste helft van 2013 toe met 21 duizend (naar 346 duizend). Deze toename is groter dan
die in geheel 2012. Vorig jaar steeg het aantal WWB-uitkeringen met 9 duizend. De grotere toename van het bestand is vooral het
gevolg van een grotere instroom in de WWB, maar ook van een afname van de uitstroom(kansen). Ten opzichte van een jaar
geleden zijn de kansen om binnen 3 maanden uit te stromen gedaald van gemiddeld 8,4 naar 7,4 procent.
Net als bij de WW, nemen ook bij de WWB de uitstroomkansen af met de leeftijd, van 17 procent voor jongeren (15-24 jaar), tot
4 procent voor ouderen (55-64 jaar), zie rechterkant figuur 2.3.
Figuur 2.3: Uitstroomkansena uit de WW en WWB/WIJ naar leeftijd, 2013b

WWB

WW

60%

overig

50%

naar werk

40%
30%

28%
19%

20%

11%
9%

10%

18%

18%

0%

14%

8%
10%

5%

17%

11%

7%

5%

4%

15-24 25-34 35-44 45-54 55-64
15-24 25-34 35-44 45-54 55-64
Uitstroomkans = de gemiddelde kans (van bestand + instroom) om binnen 3
maanden het bestand te verlaten. WW is exclusief deeltijd-WW.
b. De uitstroomkansen WW zijn berekend op basis van de jaarperiode tot en met
juni 2013; WWB op basis van de jaarperiode tot en met het eerste kwartaal 2013.
Bron: SZW, op basis van UWV, CBS

a.

Uit recent onderzoek5 blijkt dat er een relatie is tussen de in- en uitstroom WWB: een hogere uitstroom in het verleden leidt tot
minder instroom, die vervolgens weer positief uitwerkt op de uitstroom. Een gemeente met beleid dat de uitstroom verwaarloost
wordt niet alleen geconfronteerd met minder uitstroom. Op termijn neemt ook de instroom toe. Verder blijkt dat zowel bij de
instroom als bij de uitstroom, de met de WWB beoogde financiële prikkel voor gemeenten het gewenste effect heeft. Een derde
algemene conclusie is het belang om te corrigeren voor verschil in risico tussen gemeenten. Lokale en regionale factoren zijn van
significante invloed op het succes van gemeentelijk beleid.

2.4 Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen (AO-uitkeringen)
Figuur 2.4a toont de ontwikkeling van het aantal AO-uitkeringen in de verschillende uitkeringstypen in 2012 en 2013. In verband
met de verhoging per 1 januari 2013 van de AOW-gerechtigde leeftijd (naar 65 jaar en één maand), is het totaal aantal AOuitkeringen in het eerste halfjaar van 2013 iets toegenomen: het aantal WAO- en WAZ-uitkeringen daalde minder, en het aantal
uitkeringen Wajong, IVA en WGA nam extra toe.
Figuur 2.4a: Ontwikkeling van het aantal arbeidsongeschiktheidsuitkeringen naar uitkeringstype, 2012-2013

5
Luuk Huttenhuis, ‘Social Assistance in the Netherlands: determinants of inflow into and outflow from social assistance since the introduction of
the new Social Assistance Act (WWB) in 2004’, juni 2013.

9 oktober 2013

12

10

x 1000
8,2
6,1
4,2

5

2012 1e halfjaar

0,7
0

2012 2e halfjaar

-1,4
-5

2013 1e halfjaar
-10
-15
-16,4
-20
Totaal

WAO

WAZ

Wajong

IVA

WGA

Bron: SZW, op basis van UWV

De uitstroom uit de arbeidsongeschiktheidsregelingen (vooral uit de WAO) is in de eerste helft van 2013 lager dan in het
voorafgaande halfjaar. De kansen op uitstroom zijn voor WAO en WAZ in de eerste helft van 2013 ook iets lager, terwijl deze voor
de andere AO-regelingen juist iets zijn gestegen (zie tabel 2.4).
Tabel 2.4: Uitstroom(kans) uit arbeidsongeschiktheidsregelingena, 2012-2013
Uitstroom uit AO-regelingen (x 1000)
Totaal WAO
WAZ Wajong IVA
1 e halfjaar 2012 29,6
20,2
1,9
2,5
1,6
2 e halfjaar 2012 29,8
19,7
1,8
2,5
1,9
1 e halfjaar 2013 27,7
17,2
1,5
2,7
2,0

WGA
3,5
3,8
4,3

Kans op uitstroom uit de AO-regeling (%)
Totaal WAO
WAZ Wajong IVA
WGA
1,9
2,6
4,3
0,6
2,2
1,6
1,6
2,2
3,5
0,5
2,0
1,4
1,6
2,1
3,4
0,6
2,1
1,6

a. Uitstroomkans = de gemiddelde kans (van bestand + instroom) om binnen 3 maanden het bestand te verlaten.
Bron: SZW, op basis van UWV

Het aandeel personen met psychische aandoeningen (en/of gedragsstoornissen) is bij Wajong, WAO en WGA de grootste
diagnosecategorie. Vooral in de Wajong gaat het om een bijzonder hoog percentage: 76% van de Wajongers heeft een psychische
aandoening (zie figuur 2.4b). Van de nieuwe instroom in de Wajong is dit 86% (waarvan 67% ontwikkelingsstoornissen en 19%
psychiatrische ziektebeelden), de overige 14% heeft somatische ziektebeelden6. Tussen juli 2010 en juni 2013 is het aandeel met
psychische aandoeningen in alle uitkeringscategorieën gestegen, gemiddeld steeg dit aandeel van 45 naar 49 procent.
Figuur 2.4b: Ontwikkeling aandeel arbeidsongeschikten wegens psychische aandoeningen of gedragsstoornissen, 2010-2013
%
100
Wajong
80

76

73

WGA

60

40

20

0

Totaal

49
44
40

WAO

22
18

IVA

45
41
38
21
15

juli

dec.

jun.

2010

dec.
2011

juni

dec.
2012

WAZ

juni
2013

Bron: SZW, op basis van UWV, CBS

3. Re-integratie

3.1 Inleiding
Twee maal per jaar koppelt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in opdracht van de minister van SZW administratieve
gegevens over uitkeringen, re-integratieondersteuning en banen aan elkaar via het burgerservicenummer (BSN). Hierdoor
ontstaat een landelijk beeld over de uitstroom naar werk zonder en met re-integratieondersteuning.
In dit hoofdstuk worden de uitkomsten beschreven van het betreffende CBS-onderzoek “Aan het werk met reintegratieondersteuning, vijfmeting, fase 2” (uitstroom naar werk) en van de Statistiek Re-integratie Gemeenten (SRG).

Algemeen beeld
In 2012 is landelijk gemiddeld sprake van een daling van de bruto effectiviteit van de verleende re-integratieondersteuning, dat is
het percentage van de re-integratietrajecten dat binnen 24 maanden resulteerde in niet gesubsidieerd werk. Dit percentage nam

6

UWV Monitor Arbeidsparticipatie 2012, p. 7.

9 oktober 2013

13

af van 61 procent in 2011 naar 57 procent in 2012. Deze terugval komt vooral doordat het aantal gestarte WW-trajecten (met
relatief hoog percentage baanvinders) tussen 2009 en 2010 fors daalde, terwijl het aantal gestarte trajecten voor
bijstandontvangers (met relatief laag percentage baanvinders) juist steeg. Voor arbeidsongeschikten, bijstandsontvangers en nietuitkeringsgerechtigden is sprake van een kleine toename van het percentage baanvinders.

3.2 Uitstroomdoelstelling re-integratie
7
Het CBS voerde als onderdeel van het onderzoek uitstroom naar werk de vijfde meting uit van de uitstroomdoelstelling reintegratieondersteuning, waarmee de uitkomst van de indicator uitstroom naar werk binnen 24 maanden na start reintegratieondersteuning wordt gemeten.

Figuur 3.2: Percentage baanvinders binnen 24 maanden na start van de re-integratieondersteuning van personen met uitkeringa of
ingeschreven bij UWV WERKbedrijf
80%
60%

73%
61%
57%

61%
50%

47%
40%
20%
0%

Totaal

AO
jaar 2009

WW
jaar 2010

Bijstand
jaar 2011

NUG
jaar 2012

a. De uitkeringspositie (arbeidsongeschiktheid, WW of bijstand) is vastgesteld in de maand van het starten van de re-integratieondersteuning.
Bron: CBS, Uitstroom naar werk

Het percentage uitstroom naar werk binnen 24 maanden na start van een re-integratietraject bedraagt gemiddeld 61 procent voor
8
de in 2009 gestarte trajecten, waarvan de resultaten zijn gemeten tot en met 2011. Voor trajecten gestart in 2010 is dit
percentage 4 procentpunten lager, zie figuur 3.2. Deze terugval komt vooral doordat het aantal gestarte WW-trajecten (met
relatief hoog percentage baanvinders) tussen 2009 en 2010 fors daalde, terwijl het aantal trajecten voor bijstandontvangers (met
relatief laag percentage baanvinders) juist steeg. Daar bovenop nam het percentage baanvinders vanuit WW-reintegratietrajecten af met 1 procentpunt (naar 73 procent). Voor arbeidsongeschikten, bijstandsontvangers en nietuitkeringsgerechtingen is sprake van een kleine toename van het resultaat. De re-integratie van deze groepen wordt ook minder
beïnvloed door de conjuncturele situatie, en meer door op de persoon toegesneden inspanningen (maatwerk).

3.3. Aan het werk met en zonder re-integratiedoelstelling
9
Hoeveel personen uit de ketenpopulatie erin slagen om in een bepaald kalenderjaar werk te vinden wordt eveneens vastgesteld
in het eerder genoemde onderzoek ‘Uitstroom naar werk’. Daarbij moet wel bedacht worden dat na het starten van een baan in
2012 in 51 procent van de gevallen nog sprake was van een aanvullende uitkering. In 2011 liep in 49 procent van de gevallen de
uitkering nog deels door.
Een deel van de baanvinders heeft re-integratieondersteuning gekregen in de 6 maanden voorafgaand aan de baanstart. De
definitie van dit cijfer is dus ruimer dan de directe plaatsingsresultaten na re-integratie. Na afronding van een re-integratieinstrument (bijvoorbeeld scholing) blijkt een deel van de mensen dat niet direct geplaatst is alsnog een baan te bemachtigen.

Het aantal uitkeringsontvangers en niet-uitkeringsgerechtigden dat met re-integratieondersteuning in een baan startte in 2012 is
90 duizend. Dit is minder dan in 2011 (106 duizend), zie figuur 3.3. Zonder re-integratieondersteuning startten 391 duizend
uitkeringsontvangers en niet-uitkeringsgerechtigden in 2012 een baan in loondienst, een duidelijke toename ten opzichte van
2011 (333 duizend). In vergelijking met 2011 startten mensen dus relatief vaker in een baan in loondienst zonder reintegratieondersteuning. Het zijn vooral de mensen met een WW-uitkering die in 2012 vaker zonder re-integratietraject in een
baan starten. Dit is voor een deel het gevolg van de beleidswijziging met de door het UWV in te kopen re-integratietrajecten.
Figuur 3.3: Door personen uit de ketenpopulatie gestarte banen met en zonder re-integratie-ondersteuning naar voorgaande
uitkeringspositie, 2011 en 2012
7

CBS, 16 augustus 2013, Aan het werk met re-integratie ondersteuning. Vijfmeting, fase 2.
In de figuur zijn de cohorten geplaatst onder het jaar waarin de 24-maandsperiode is afgesloten. De resultaten van het cohort 2009 bijvoorbeeld
staan onder het jaar 2011.
9
De ketenpopulatie bestaat uit uitkeringsontvangers WAO, WIA, WAZ, WaJong, WW, WWB, IOAW, IOAZ en de niet-uitkeringsgerechtigde bij UWV
WERKbedrijf ingeschreven niet-werkende werkzoekenden (Nug).
8

9 oktober 2013

14

x 1000

x 1000
450

2011

450

2012
391

333
300

273

300
232

150

150

106
44
11

-

Totaal

AO

90

59
26

23

WW

Bijstand

Met re-integratie-ondersteuning

9

56

50

35
-

NUG

9

17

AO

WW

Totaal

26
Bijstand

42
7
NUG

Zonder re-integratie-ondersteuning

Bron: CBS, Uitstroom naar werk

Een aandachtspunt bij de interpretatie van figuur 3.3 is dat de aantallen voor de jaren 2011 en 2012 uit verschillende bronnen
komen. Voor het jaar 2011 zijn de voorlopige baangegevens van het Sociaal Statistisch Bestand gebruikt, voor 2012 de ruwe
maandbestanden van de belastingsdienst.
In figuur 3.3 valt op dat slechts 31 procent van de baanvinders vanuit de bijstand zonder re-integratieondersteuning een baan
vindt. Bij andere groepen is dit aandeel 85% of groter. Dit weerspiegelt het gegeven dat een groot deel van de
bijstandgerechtigden een grote afstand tot de arbeidsmarkt heeft en daarmee ook voor een belangrijk deel hulp nodig heeft om
werk te kunnen vinden.

3.4. Statistiek Re-integratie Gemeenten
Gemeenten rapporteren twee maal per jaar via de Statistiek Re-integratie Gemeenten (SRG) over hun re-integratieondersteuning.
Deze statistiek vormt één van de bronnen voor het eerder genoemde onderzoek uitstroom naar werk. Een re-integratietraject kan
een aaneenschakeling zijn van verschillenden instrumenten en interventies. Sommige van die schakels zijn in dat geval nog niet
direct op uitstroom naar werk gericht, daarvoor dient in principe de laatste schakel. Uiteraard zijn er ook re-integratietrajecten
waarbinnen maar één instrument wordt aangeboden. In 2012 startten er 106 duizend trajecten en werden er ook 106 duizend
beëindigd. Het aantal lopende re-integratietrajecten is echter afgenomen tot 207 duizend ultimo 2012 (zie figuur 3.4), met name
doordat gemeenten in het voorjaar hun administraties hebben opgeschoond, waardoor trajecten uit de statistiek verdwijnen
zonder dat ze in de statistiek als beëindigd worden opgegeven. In het aantal van 207 duizend lopende re-integratietrajecten zijn
11 duizend participatieplaatsen, 6 duizend tijdelijke loonkostensubsidies en 4 duizend oude ID/WIW-banen inbegrepen.
Figuur 3.4: Verloop gemeentelijke re-integratietrajecten, 2005-2012
250.000

lopend
200.000

150.000

100.000

instroom
50.000

uitstroom
0
dec juni dec juni dec juni dec juni dec juni dec juni dec juni dec juni dec
'04

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

Bron: CBS, Statistiek Re-integratie Gemeenten

Het aantal beëindigde trajecten neemt vanaf 2009 toe. Het is geen toeval dat dit ongeveer twee jaar na de toename van het
aantal gestarte trajecten is. Dit is een gevolg van de gemiddelde duur van de re-integratietrajecten. Veel trajecten eindigen al in
het eerste jaar, maar wanneer een traject al langer dan een jaar loopt is de kans dat een re-integratietraject wordt beëindigd veel
kleiner. Van de lopende trajecten heeft slechts 36 procent een duur van korter dan een jaar, 26 procent van de mensen zit al
langer dan drie jaar op een traject (zie tabel 3.4a).
Tabel 3.4a: Re-integratietrajecten naar trajectduur, re-integratiepositie en leeftijd, 2012

9 oktober 2013

15

Re-integratietrajecten
Lopend
ultimo Beëindigd wv naar werk
x 1000
Trajectduur
Minder dan 1 jaar
74
57
Van 1 tot 2 jaar
45
23
Van 2 tot 3 jaar
34
12
3 jaar en langer
54
14
Re-integratiepositie
Activering
134
56
Arbeidsinpassing
70
48
Niet ingevuld
3
2
Leeftijd
18 tot 27 jaar
27
21
27 tot 45 jaar
97
50
45 tot 55 jaar
51
23
55 tot 65 jaar
32
11
Totaal
207
106
Bron: CBS, Statistiek Re-integratie Gemeenten

idem % verdeling
Lopend
ultimo Beëindigd wv naar werk

14
4
2
2

36%
22%
17%
26%

54%
22%
11%
13%

64%
20%
8%
8%

0
21
0

65%
34%
2%

53%
45%
2%

0%
99%
1%

5
11
4
1
22

13%
47%
25%
15%
100%

20%
48%
22%
11%
100%

25%
53%
17%
5%
100%

De gemiddelde trajectduur van de lopende trajecten is ongeveer 2 jaar, wat deels te verklaren is door de toepassing van langer
durende instrumenten als loonkostensubsidies en de nog steeds bestaande ID/WIW-banen. De gemiddelde trajectduur van de
beëindigde re-integratietrajecten is ongeveer 1½ jaar. Dit is relatief lang, want dit betekent dat men anderhalf jaar niet voor de
arbeidsmarkt beschikbaar is en kennis en vaardigheden kunnen verminderen.
Van de beëindigde re-integratietrajecten had 54 procent een gerealiseerde duur van minder dan een jaar. Van de re10
integratietrajecten waarbij de gemeente weet dat uitstroom naar werk de reden is , is dat zelfs 64 procent.
De re-integratiepositie geeft aan welk type interventie in eerste instantie nodig is: in tabel 3.4a zijn de posities zorg,
maatschappelijke activering en arbeidsactivering samengevoegd tot ‘activering’.
Deze interventies zijn (nog) niet gefocust op directe arbeidsinpassing. Vaak worden voorzieningen aangeboden waarmee de
gemeentelijke cliënt een (eerste) stap zet op een langere weg naar werk. Wanneer de competenties dusdanig zijn versterkt dat
zij/hij – eventueel met ondersteuning – wel kan uitstromen naar werk, stroomt de persoon door naar de categorie
11
arbeidsinpassing. De posities arbeidstoeleiding, werk met ondersteuning en werk zonder ondersteuning zijn samengevoegd tot
‘arbeidsinpassing’. De focus bij deze trajecten ligt al wel op de directe arbeidsinpassing.

Eind 2012 is een derde van de mensen met een lopend re-integratietraject gericht op arbeidsinpassing. Gegeven het feit dat de
doelgroep voor gemeenten in grote mate bestaat uit (zeer) langdurig bijstandsontvangers, waarvan velen volgens onderzoek
(zoals de Divosa-monitor) vaak meerdere belemmeringen hebben die zorgen voor een grote afstand tot de arbeidsmarkt, is dit
niet onverwacht. Pas tegen het eind van het re-integratietraject, wanneer directe arbeidsinpassing een reëel perspectief is, zal
immers de re-integratiepositie worden aangepast.
Bij de beëindigde trajecten is het aandeel van personen die gericht met arbeidsinpassing bezig zijn daarom veel groter (48%).
In tabel 3.4a valt verder op dat het aandeel van ouderen (45-plussers) in de uitstroom naar werk slechts 22 procent bedraagt,
veel minder dan hun aandeel in de lopende re-integratietrajecten (40%).
In tabel 3.4b is de verhouding weergegeven tussen het aantal huishoudens dat eind 2012 een WWB-uitkering ontving en het
aantal WWB’ers op een lopend re-integratietraject. Gemiddeld heeft 74 procent van de personen met een nog lopend reintegratietraject ook een WWB uitkering, namelijk 153 duizend op het totaal re-integratietrajecten van 207 duizend (zie tabel
3.4a).
Tabel 3.4b: WWB'ers met re-integratietrajecta eind 2012 versus bestandsprofiel WWB

10

Wanneer iemand zijn uitkering laat stopzetten wordt niet altijd de reden bij de gemeente gemeld. Bij de koppeling op BSN blijkt dat er
aanmerkelijk meer uitstroom naar werk is dan aan/door de gemeente gemeld.
11
Deze re-integratiepositie is alleen van toepassing bij beëindigde trajecten.

9 oktober 2013

16

Lopende reintegratietrajecten
x 1000
%

WWB-uitkeringen
x 1000

% op
traject
%

Geslacht
Mannen
68
45%
148
46%
Vrouwen
85
55%
176
48%
Etnische herkomst
Autochtonen
65
42%
149
43%
Niet-westerse migranten
72
47%
140
51%
Westerse migranten
16
11%
35
46%
Duur uitkering
Minder dan 1 jaar
45
30%
70
65%
Van 1 tot 2 jaar
25
16%
62
40%
Van 2 tot 3 jaar
18
12%
33
54%
Van 3 tot 4 jaar
14
9%
25
53%
Van 4 tot 5 jaar
9
6%
17
52%
5 jaar en langer
42
28%
118
36%
Leeftijd
15 tot 35 jaar
49
32%
84
59%
35 tot 45 jaar
43
28%
79
54%
45 tot 55 jaar
41
27%
90
45%
55 tot 65 jaar
20
13%
72
28%
Totaal
153
100%
325
47%
a. WWB-ers die volledig zijn uitgestroomd naar gesubsidieerde arbeid of naar een baan met een tijdelijke loonkostensubsidie, alsmede WWB-ers
die tijdens het re-integratietraject hun uitkeringsrecht verliezen worden in deze tabel niet meegenomen. Ook niet wanneer er tijdens de start van
het re-integratietraject wel sprake was van een bijstandsuitkering, en het re-integratietraject nog niet is beëindigd.
Bron: SZW, op basis van CBS

Van de mensen met een WWB-uitkering zit 47% in een re-integratietraject. Bij ouderen (55-plussers) en zeer langdurig (meer dan
5 jaar) bijstandontvangers is dat aanzienlijk minder en bij WWB-uitkeringen met een uitkeringsduur van 2 tot 5 jaar juist wat
meer. Bijstandsontvangers die in 2012 zijn ingestroomd hebben relatief het vaakst een traject (tweederde deel).
Omdat alleen in de SRG de re-integratiepositie wordt vastgelegd, is niet goed te duiden waardoor deze verschillen worden
veroorzaakt. Gemeenten kunnen immers voor bijstandsklanten met een lage trede op de participatieladder, waar vaker sprake zal
zijn van activering dan directe arbeidsinpassing, ook andere voorzieningen aanbieden dan re-integratie, bijvoorbeeld uit WMOmiddelen.

9 oktober 2013

17