Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

22 054

Wapenexportbeleid

Nr. 204

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN
STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW
EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 oktober 2012
Naar aanleiding van de motie van het lid Voordewind c.s. van
22 december 2011 (Kamerstuk 22 054, nr. 184) en de toezegging uit de
Kamerbrief van 2 juli 2012 (Kamerstuk 22 054, nr. 199) om de Tweede
Kamer te informeren bij hervatting van de vergunningafgifte aan Egypte,
berichten wij uw Kamer het volgende.
Aanvragen voor vergunningen ten behoeve van wapenexport naar Egypte
zijn sinds begin februari 2011 aangehouden vanwege de ontwikkelingen
in het land destijds. Tijdens het AO wapenexport dd. 21 december 2011
(Kamerstuk 22 054, nr. 190) hebben wij aangekondigd dat vergunningaanvragen weer in behandeling zouden worden genomen. Daarbij hebben wij
gezegd dat de regering zeer terughoudend zou zijn bij de beoordeling van
deze aanvragen. Wij hebben benadrukt dat streng zou worden getoetst en
dat geen vergunningen zouden worden afgegeven voor goederen die
kunnen worden ingezet bij onderdrukking van de burgerbevolking en bij
mensenrechtenschendingen. Ook hebben wij gezegd dat de legitieme
veiligheidsbehoeften van Egypte een rol zullen spelen in de beoordeling.
Daarnaast hebben wij gemeld dat bij de beoordeling van aanvragen
rekening zou worden gehouden met de problematiek van lopende
contracten en claims waarmee bedrijven geconfronteerd kunnen worden.
Een belangrijke overweging om aanvragen weer in behandeling te nemen
is dat het aanhouden van aanvragen Nederlandse bedrijven benadeelt ten
opzichte van bedrijven uit andere EU-lidstaten.
Op 31 mei jl. werd de noodtoestand, die in Egypte onafgebroken bestond
sinds 1981, opgeheven. Op 23 mei en 17 juni jl. zijn presidentsverkiezingen gehouden die ordentelijk zijn verlopen. Mohammed Morsi werd op
30 juni jl. als president geïnaugureerd. President Morsi heeft vervolgens
op 2 augustus jl. een burgerregering ingezworen. Met de pensionering
van generaals Tantawi en Anan op 12 augustus jl. en het ongedaan maken
van de wetgevende macht die het leger tijdelijk uitoefende, heeft
president Morsi het civiele karakter van het landsbestuur willen onder-

kst-22054-204
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 054, nr. 204

1

strepen. Op 26 september jl. heeft president Morsi in zijn toespraak tot de
Algemene Vergadering van de Verenigde Naties onderstreept de
Egyptische staat te willen grondvesten op rechtszekerheid, democratie en
respect voor de mensenrechten. Een nieuwe grondwet is in voorbereiding. Egyptenaren zullen zich daarover uitspreken per referendum,
waarna parlementsverkiezingen volgen. Binnenlandse onlusten vergelijkbaar met die van vorig jaar en begin dit jaar zijn niet meer waargenomen. Er is op dit moment geen sprake van geweld tegen de bevolking.
In het licht van het bovenstaande hebben wij besloten om een aantal
exportvergunningen te verlenen voor de uitvoer van een radarsysteem en
van toebehoren van short range draagbare rondzoekradars. De toebehoren, bestemd voor gebruik als onderdeel van in de VS onder licentie
geproduceerde rondzoekradars, bestaan uit verschillende goederen
waarvan slechts enkele militaire goederen zijn in de zin van het Besluit
Strategische Goederen (draagtuig, opslagkist, afdekdop) omdat zij
specifiek voor de bovengenoemde radars zijn ontworpen. Deze toebehoren gaan eerst naar de VS, waarna ze samen met de radars onder het
Foreign Military Sales programma (FMS) aan de Egyptische strijdkrachten
geleverd zullen worden.
Een van de vergunningen valt onder de nieuwe rapportage verplichting
voor versnelde parlementaire controle bij specifieke wapenexportaanvragen met een waarde van € 2 000 000,- en meer. Het gaat hierbij om
een radarsysteem en delen daarvoor ter waarde van € 3 562 000,00. Het
systeem wordt geleverd aan een scheepswerf in de Verenigde Staten, en
wordt geïntegreerd in één van de schepen die de VS onder het FMS
programma aan de Egyptische marine zal leveren. De VS heeft voor alle
bovengenoemde leveranties al exportvergunningen verleend.
Alle aanvragen zijn getoetst aan de acht criteria van het EU Gemeenschappelijk Standpunt inzake wapenexport1. In de afweging om onderhavige vergunningen wel of niet te verlenen was doorslaggevend dat de
goederen, gezien hun aard, niet kunnen worden gebruikt voor schendingen van mensenrechten of interne repressie (criterium 2).
De rondzoekradars en radarsystemen worden op verschillende plaatsen in
de wereld gebruikt bij grensbewaking en maritieme surveillance. Voor
controle in stedelijke gebieden zijn de radars niet geschikt. Ook Egypte
heeft de radars aangeschaft om deze te gebruiken voor grensbewaking en
maritieme surveillance, zoals bij de bewaking van de grensgebieden met
Israël, de Gazastrook en Libië, voor bewaking van kritische objecten zoals
olie-installaties, en voor beveiliging van de territoriale wateren. De
huidige onrust in de Sinaï-woestijn aan de grens met Israël en de
Gazastrook benadrukt het belang van goede grensbewaking en veiligheidshandhaving voor de regionale stabiliteit en voor de veiligheid van de
buurlanden van Egypte. Ook landen als de VS, Israël en Jordanië beamen
dit punt.
Tenslotte hebben wij kennis genomen van twee recente rapporten van
Amnesty International («Agents of repression» en «Brutality unpunished
and unchecked»). Hierin staan mensenrechtenschendingen tegen
demonstranten gedocumenteerd die in de 16 maanden dat de Supreme
Council of the Armed Forces (SCAF) aan de macht was, zijn gepleegd
(februari 2011 tot mei 2012). De schendingen werden onder SCAF-bewind
gepleegd door politie en leger. Amnesty International roept in dit licht
exporterende landen op voorlopig alle leveranties van traangas, kleine en
lichte wapens en bijbehorende munitie, en gepantserde voertuigen stop te
zetten, totdat de nieuwe Egyptische autoriteiten maatregelen hebben
1

GS 2008/944 van 8 december 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 054, nr. 204

2

ingevoerd om mensenrechtenschendingen door veiligheidstroepen bij de
ordehandhaving van protesten te voorkomen. De regering verleent geen
vergunningen voor dergelijke goederen.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 054, nr. 204

3