Scheiden wonen en zorg
van intramurale bouwplannen
verpleegzorg 2020 – 2025
Inventarisatie mogelijkheden tot omzetting

Auteurs

dr. Patrick Jansen
drs. Marco Wolves

Opdrachtgever

Ministerie van VWS

Kenmerk

PJ/22/0723/bpvz

Publicatiedatum 18 mei 2022
© Bureau HHM

Inhoud
Samenvatting ..................................................................................................................... 3

4.

Mogelijkheden omzetting bestaande bouw ................................................ 21

1.

Algemeen ............................................................................................................... 6

4.1

Verschillende elementen (vraag 10 en 11)................................................... 21

1.1

Inleiding .................................................................................................................. 6

4.2

Inspanningen van alle betrokkenen .............................................................. 21

1.2

Vraagstelling .......................................................................................................... 7

4.3

Inschatting kosten omzetting .......................................................................... 23

1.3

Aanpak onderzoek ............................................................................................... 9

4.4

Afhankelijkheden en omstandigheden ......................................................... 23

1.4

Rapportage op landelijk niveau, disclaimer .................................................... 9

4.5

Risico’s in relatie tot omzetting ....................................................................... 24

1.5

Leeswijzer .............................................................................................................11

4.6

Gevolgen afhankelijkheden en risico’s .......................................................... 24

2.

Bouwplannen verpleegzorgplekken ..............................................................12

4.7

Overige factoren ten aanzien van omzetting .............................................. 24

2.1

Geregistreerde intramurale bouwplannen (vragen 1 en 2) .....................12

4.8

Conclusie omzetten bestaande intramurale plekken ............................... 25

2.2

Uitbreiding binnen bestaand vastgoed (vraag 3) ........................................13

2.3

Invloed factoren tijdige omzetbaarheid (vraag 4) .......................................13

2.4

Fase intramurale bouwplannen (vraag 5) .....................................................14

2.5

Fase en omzetbaarheid scheiden wonen-zorg (vragen 6-7-8) ................15

2.6

Conclusie omzetten intramurale bouwplannen .........................................16

3.

Aandachtspunten omzetting bouwplannen ................................................17

3.1

Verschillende elementen (vraag 9) .................................................................17

3.2

Inspanningen van alle betrokkenen ...............................................................17

3.3

Inschatting kosten omzetting ..........................................................................19

3.4

Afhankelijkheden en omstandigheden .........................................................19

3.5

Risico’s in relatie tot omzetting .......................................................................19

3.6

Gevolgen afhankelijkheden en risico’s ..........................................................20

3.7

Overige factoren ten aanzien van omzetting ...............................................20

PJ/22/0723/bpvz

Bijlage 1.

Zorgkantoorregio’s ................................................................................. 26

Bijlage 2.

Fasering bouwplannen.......................................................................... 27

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 2

Samenvatting

wonen en zorg. Dit onderzoek is in april en mei 2022 uitgevoerd door bureau
HHM, met voorliggende rapportage als resultaat. Dit rapport is te zien als een
‘tussenmoment’ in het geschetste lopende proces tussen zorgkantoren en

In september 2021 is door de zorgkantoren, als uitvoerders van de Wlz, een

zorgaanbieders van verpleegzorg.

uitvraag gedaan onder de zorgaanbieders van verpleegzorg in de 31zorgkantoorregio’s in Nederland (zie bijlage 1). De aanbieders is gevraagd aan te

In dit onderzoek beantwoorden we de volgende hoofdvraag:

geven wat hun opties, voornemens, plannen en al lopende realisatie-

“In welke mate kunnen de door de zorgaanbieders in december 2021

activiteiten zijn om te komen tot uitbreiding van het aantal verpleegzorg-

opgegeven opties/voornemens/ bouwplannen tot uitbreiding van intramurale
verpleegzorgplekken, per uiterlijk 2025, alsnog worden omgezet naar
verpleegzorgplekken op basis van het scheiden van wonen en zorg?”

plekken in de periode 2020 – 2025.
De aanbieders hebben toen aangegeven opties, voornemens, plannen en
bouwactiviteiten te hebben voor de realisatie van 12.015 intramurale

Op basis van de gesprekken die wij hebben gevoerd met vooral senior

verpleegzorgplekken, met een beoogde uiterlijke realisatie in 2025. Daarnaast

zorginkopers V&V van de 31 zorgkantoorregio’s, blijkt dat bij de voornemens

zijn door de aanbieders opties, voornemens, plannen en bouwactiviteiten

en plannen van de opgegeven 12.015 intramurale verpleegzorgplekken

aangegeven voor de realisatie van extra verpleegzorgplekken op basis van

sprake is van zowel uitbreiding van het aantal intramurale verpleegzorg-

VPT (wel met geclusterde bouw, maar niet intramuraal) en voor extra

plekken (circa 8.800 van de opgegeven plekken) als vervanging van bestaande

verpleegzorgplekken bij mensen thuis (geen bouw).

intramurale plekken (circa 2.800 van de opgegeven plekken) en dat enkele
verpleegzorgplekken dubbel zijn geteld (circa 400 van de opgegeven plekken).

In december 2021 zijn de resultaten van deze uitvraag gepubliceerd in de

In december 2022 wordt dit beeld door de zorgkantoren geactualiseerd.

vorm van 31 regionale capaciteitsplannen . In de reguliere gespreksronde in
1

juni en juli 2022 van de zorgkantoren met zorgaanbieders van verpleegzorg

De 8.800 voorgenomen of lopende uitbreidingen van intramurale verpleeg-

worden alle plannen tot uitbreiding van het aantal verpleegzorgplekken nader

zorgplekken betreffen veelal bijbouw of opbouw bij bestaande panden van de

besproken. In december 2022 leveren de zorgkantoren voor de 31 zorg-

zorgaanbieders. Soms is sprake van separate nieuwbouw of het

kantoorregio’s geactualiseerde regionale monitors / capaciteitsplannen op.

vernieuwbouwen van panden met voorheen een andere functie.

In een debat met de Tweede Kamer op 31 maart 2022 heeft de minister van
VWS toegezegd op korte termijn, tussentijds, te onderzoeken of er mogelijkheden zijn om de - tot en met 2025 - te realiseren uitbreidingsplannen voor
intramurale verpleegzorgplekken alsnog om te zetten naar het scheiden van

1

Zie: https://www.zn.nl/zorgkantoren/regionale-capaciteitsplannen-2021-verpleegzorg
PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 3

Met betrekking tot de bouw hebben we vijf fases2 onderscheiden, zie bijlage 2.

en vergrijzing, waardoor de arbeidsproblematiek daar een extra groot

Uit de gesprekken met de zorgkantoren komt naar voren dat, geschat,

probleem is. Los van dat dit in heel Nederland een groot knelpunt is.

ongeveer 1/3 van de plannen in fase 1, 2 of 3 van ontwikkeling verkeert (van
verkenning tot papieren planvorming). Ongeveer 1/3 zit in fase 4 of 5 (er

Het belangrijkste aandachtspunt of mogelijke knelpunt in het omzetten van

wordt daadwerkelijk gebouwd). Van 1/3 van de plannen is bij de

intramurale uitbreidingsplannen naar het scheiden van wonen en zorg zit in

respondenten nu niet bekend in welke fase deze verkeren, dat wordt in de

de grote inspanningen die dit van de diverse stakeholders vraagt. Alle lokaal

komende gespreksronde met de aanbieders besproken.

betrokken partijen moeten hiertoe gemotiveerd en in staat zijn. Zeker als de
realisatie in uiterlijk 2025 niet in gevaar mag komen. Verder vraagt dit ook

Op basis van een inschatting van de respondenten en een extrapolatie door

concrete ondersteuning vanuit VWS en BZK, zoals vastgelegd in het

de onderzoekers, is de verwachting dat het waarschijnlijk mogelijk is om circa

bestuurlijk akkoord van april 2021. Bij al verder gevorderde plannen en als de

4.000 van de 8.800 intramurale uitbreidingsplekken om te zetten naar het

bouw al is begonnen, moeten de plannen zich ook wel lenen voor het kunnen

scheiden van wonen en zorg, met een realisatie uiterlijk in 2025. Dit betreft

scheiden van wonen en zorg.

een indicatieve schatting. Bij alle plannen spelen inhoudelijke, klantgerelateerde, financiële en situationele factoren een rol, die er toe kunnen dat het

Bij omzetting van intramurale plannen naar het scheiden van wonen en zorg

aantal mogelijk omzetbare plekken uiteindelijk lager zal zijn dan de genoemde

zijn meerdere risico’s aan de orde. Allereerst de hoogte van de huur (boven

4.000. Aandachtspunt daarbij is dat een (nog onbekend) deel van de

de sociale huurgrens) in het geval van scheiden van wonen en zorg, die de

aangegeven 8.800 uitbreidingsplekken sowieso niet gerealiseerd kan worden

toegankelijkheid van noodzakelijke zorg kan bemoeilijken. Verder speelt de

(bijvoorbeeld door het ontbreken van bouwgrond). Met andere woorden, de

aansluiting van het woonaanbod op de woonwensen van mensen met een

aantallen van 8.800 en 4.000 zijn dynamisch.

hoger inkomen een punt van aandacht. Een groot aandachtspunt is de
beschikbaarheid van huisartsenzorg, die (nog meer) onder druk komt als

We hebben gevraagd of sprake is van specifieke regionale factoren die van

intramurale zorg wordt omgezet naar het scheiden van wonen en zorg. Het

invloed zijn op het kunnen realiseren van deze mogelijke omzetting. Daarvan

gevolg kan zijn dat de noodzakelijke behandelcomponent voor de cliënten

zijn er wel enkele genoemd door de respondenten, maar in het algemeen is

niet kan worden ingevuld. In het algemeen is sprake van grote personele

overal sprake van vergelijkbare situaties en mogelijkheden. Regionale

problematiek ten aanzien van de verpleegzorg. Met het scheiden van wonen

bijzonderheden die zijn benoemd: in sterk verstedelijkte regio’s is bouwgrond

en zorg bestaat het risico dat de beperkte personele capaciteit niet optimaal

een probleem, er zijn regio’s met een lager gemiddeld inkomen waarbij de

efficiënt wordt ingezet. Daarbij biedt het scheiden van wonen en zorg voor

relatief hoge huren in het geval van scheiden wonen en zorg een (extra groot)

bepaalde doelgroepen met specifieke zorgbehoeften inhoudelijk en praktisch

probleem kunnen vormen en er zijn bepaalde regio’s met meer ontgroening

niet altijd een passende zorgsituatie.

2

Conceptfase, Initiatiefase, Definitiefase, Ontwerpfase, Realisatiefase (zie bijlage 2)
PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 4

We hebben ook gevraagd of er mogelijkheden zijn om bestaande intramurale
plekken om te zetten naar het scheiden van wonen en zorg in de periode tot
2025. De respondenten van de zorgkantoren kunnen hier nu geen concrete
getallen aan verbinden, maar verwachten dat het om kleine aantallen gaat. Zij
signaleren wel dat het zeer grote inspanningen van alle betrokkenen vraagt
en aanzienlijke (bouwkundige) investeringen vergt om dit voor 2025 te
realiseren. Daarbij komt nadrukkelijk de vraag naar voren of het zwaar
inzetten hierop positief bijdraagt aan het aanpakken van de grote
maatschappelijke opgave die er ligt om voldoende verpleegzorg te realiseren
in de komende jaren in Nederland. Op de middellange termijn, 10 tot 15 jaar,
worden vanwege veel aankomende vervangende nieuwbouw zeker grote
stappen voorzien in de omzetting van bestaande intramurale capaciteit naar
het scheiden van wonen en zorg. De vervanging is primair ingestoken op het
scheiden van wonen en zorg.

PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 5

1. Algemeen

1.1

Inleiding

In het coalitieakkoord van het huidige kabinet is het voornemen uitgesproken
om te komen tot het scheiden van wonen en zorg in de verpleegzorg die

De directie Langdurige zorg van het Ministerie van VWS heeft
opdracht gegeven voor een nadere verkenning om de
bouwplannen/ voornemens tot bouw voor ongeveer 12.000
intramurale verpleegzorgplekken, die door de zorgkantoren eind
2021 zijn geïnventariseerd, om te zetten naar scheiden van
wonen en zorg. Deze bouwplannen/voornemens hebben een
beoogde realisatie uiterlijk in 2025.

onder de Wet langdurige zorg (Wlz) valt. In juni 2021 zijn hierover ook
bestuurlijke afspraken gepresenteerd aan de tweede kamer (kamerbrief
31765-568). Door de groeiende zorgvraag, met name vanwege demografische
ontwikkelingen, is de komende jaren behoefte aan extra wooneenheden,
verpleegzorgplekken, voor (met name) ouderen. Er is sprake van een
landelijke en regionale opgave.
In september 2021 is door de zorgkantoren, als uitvoerders van de Wlz, een
uitvraag gedaan onder de zorgaanbieders van verpleegzorg in de 31 zorgkantoorregio’s. De zorgaanbieders is gevraagd aan te geven welke opties zij zien,
welke voornemens en concrete bouwplannen zij hebben om te komen tot
uitbreiding van het aantal verpleegzorgplekken in de periode tot en met 2025.
Hierbij is gevraagd naar opties, voornemens, plannen en concrete lopende
activiteiten tot uitbreiding van:
•

intramurale verpleegzorgplekken, middels zorg in natura (met bouw, geen
scheiding van wonen en zorg);

•

verpleegzorgplekken in geclusterde vorm, middels VPT (met bouw, wonen
en zorg zijn gescheiden);

•

verpleegzorgplekken bij mensen thuis, met VPT, MPT of PGB3 (geen bouw,
wonen en zorg zijn gescheiden).

De inventarisatie door de zorgkantoren heeft geleid tot een overzicht van
opties, voornemens, in voorbereiding zijnde en lopende uitbreidingen van
verpleegzorgplekken (inclusief intramurale bouwplannen) zoals aangegeven
door de zorgaanbieders. In december 2021 is deze informatie gepubliceerd in

3

VPT = volledig pakket thuis; MPT = modulair pakket thuis; PGB = Persoonsgebonden Budget.
PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 6

de vorm van 31 regionale capaciteitsplannen4. Deze inventarisatie is in 2021

1.2

voor de eerste keer uitgevoerd. In de reguliere gespreksronde in juni en juli

De hoofdvraag voor dit onderzoek luidt:

2022 van de zorgkantoren met alle zorgaanbieders van verpleegzorg worden

“In welke mate kunnen de door de zorgaanbieders in december 2021

alle opties, voornemens en plannen tot uitbreiding van het aantal verpleeg-

opgegeven voornemens/bouwplannen tot uitbreiding van intramurale
verpleegzorgplekken per uiterlijk 2025 alsnog worden omgezet naar
verpleegzorgplekken op basis van het scheiden van wonen en zorg?”

zorgplekken nader besproken. Dit betreft een actualisatie, bespreking van de
noodzaak in de regio, wensen en mogelijkheden, de vorm en het tempo van

Vraagstelling

de plannen.
Deze hoofdvraag is in afstemming met het ministerie van VWS en ZorgverzeDaarbij komt ook het kabinetsvoornemen om verdere stappen te zetten met

keraars Nederland (ZN) vertaald naar elf onderzoeksvragen, uiteen vallend in

het scheiden van wonen en zorg aan de orde en de impact daarvan op de

drie hoofdgroepen. Hierna geven we deze onderzoeksvragen weer in de vorm

aangegeven plannen. Een thema dat al meerdere jaren vast onderwerp van

van de vragen zoals deze concreet zijn gesteld aan de 31 vertegenwoordigers

gesprek is tussen alle zorgkantoren en de zorgaanbieders.

van de zorgkantoorregio’s tijdens een online interview.

In december 2022 leveren de zorgkantoren voor de 31 zorgkantoorregio’s

Focus onderzoek: omzetting intramurale bouwplannen

geactualiseerde regionale monitors/capaciteitsplannen op.

Volgens de vraagstelling ligt de focus van het onderzoek op de mogelijkheden
tot het alsnog omzetten van de voornemens/bouwplannen tot uitbreiding van

In het debat met de Tweede Kamer op 31 maart 2022 heeft de minister van

intramurale verpleegzorgplekken naar het scheiden van wonen en zorg.

VWS aangegeven op korte termijn tussentijds te onderzoeken welke

We hebben ook gevraagd naar mogelijke omzetting van bestaande

mogelijkheden er zijn om de uiterlijk in 2025 te realiseren uitbreidingsplannen

intramurale verpleegzorgplekken.

voor intramurale verpleegzorgplekken, alsnog om te zetten naar scheiden van
wonen en zorg. Dit onderzoek is uitgevoerd door bureau HHM met voor-

We zijn in dit onderzoek, in lijn met de vraagstelling, verder niet ingegaan op

liggende rapportage als resultaat. De beschreven resultaten dienen te

voornemens/bouwplannen ten aanzien van geclusterde verpleegzorgplekken

worden bezien in het licht van het hiervoor geschetste lopende proces tussen

middels VPT of uitbreiding van verpleegzorgplekken in de thuissituatie van

de zorgkantoren en de aanbieders van verpleegzorg.

cliënten.

4

Zie: https://www.zn.nl/zorgkantoren/regionale-capaciteitsplannen-2021-verpleegzorg
PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 7

Bent u het hiermee eens?

Van de hoofdvraag afgeleide interviewvragen

A. Beschrijving intramurale bouwplannen verpleegzorgplekken
1.
2.

3.

Bij deze inventarisatie sluiten we aan op de gegevens uit de monitor van

verkeren, kunnen naar verwachting worden omgezet naar scheiden

Kunt u bevestigen dat het allemaal plannen betreft voor extra capaciteit

wonen en zorg en toch uiterlijk in 2025 worden gerealiseerd?

en niet voor vervanging van bestaande capaciteit? Als wel sprake is van

a. Fase 2. Initiatiefase:

# intramurale plekken omzetbaar

vervanging, voor hoeveel plekken geldt dit?

b. Fase 3. Definitiefase:

# intramurale plekken omzetbaar

Is sprake van uitbreidingsbouw binnen bestaand vastgoed van de

c. Fase 4. Ontwerpfase:

# intramurale plekken omzetbaar

Zo ja, voor hoeveel intramurale verpleegzorgplekken is dit aan de orde?
Zijn er in uw regio factoren waar rekening mee moet worden gehouden
om de benodigde extra verpleegzorg tijdig te kunnen realiseren.
Zo ja, zijn deze factoren van invloed op de mogelijkheden om plannen
met verblijf om te zetten?
5.

Hoeveel van de intramurale plekken die in ontwikkelfasen 2, 3 en 4

december 2021 met de bouwplannen tot en met 2025.

zorgaanbieders (bijvoorbeeld verbouw van facilitaire ruimten)?
4.

Indien nee, waarom niet en welke regionale factoren spelen hierbij?
8.

9.

Wat is nodig om deze omzetting uiterlijk in 2025 te realiseren:
a. Welke inspanning vraagt deze omzetting van zorgkantoren,
zorgaanbieders, gemeenten, woningcorporaties en andere partijen?
b. Kunt u een inschatting geven van de extra kosten van deze
omzetting?
c. Met welke afhankelijkheden van andere partijen en omstandigheden

In welke fase bevinden de bouwplannen voor intramuraal verblijf zich (zie

kan het zorgkantoor bij deze omzetting te maken krijgen?

bijlage 2 voor een toelichting op de verschillende fases)?

d. Welke risico’s kunnen optreden bij deze omzetting?

a. Fase 1. Conceptfase:

# plekken intramuraal

e. Wat zijn de consequenties van deze afhankelijkheden en risico’s met

b. Fase 2. Initiatiefase:

# plekken intramuraal

c. Fase 3. Definitiefase:

# plekken intramuraal

d. Fase 4. Ontwerpfase:

# plekken intramuraal

e. Fase 5. Realisatiefase:

# plekken intramuraal

betrekking tot een tijdige realisatie van deze omzetting?
f. Met welke andere factoren dient rekening te worden gehouden bij
deze omzetting?

C. Mogelijkheden voor omzetting van bestaande bouw
B. Verkenning: mogelijkheden omzetting van nieuwbouw
6.

verblijf) is het mogelijk om deze uiterlijk in 2025 om te zetten naar

kunnen worden omgezet naar plekken op basis van scheiden van wonen

(on)geclusterde plekken?

en zorg die uiterlijk in 2025 worden gerealiseerd.

7.

10. Voor hoeveel bestaande (niet nieuwbouw) intramurale plekken (met Wlz-

We gaan ervan uit dat alle intramurale bouwplannen in fase 1 nog tijdig

11. Wat is nodig om deze omzetting van bestaande plekken uiterlijk in 2025

Bent u het hiermee eens?

te realiseren:

Indien nee, waarom niet en welke regionale factoren spelen hierbij?

a. Welke inspanning vraagt deze omzetting van zorgaanbieders,

We gaan ervan uit dat alle intramurale bouwplannen in fase 5 niet
kunnen worden omgezet naar plekken op basis van scheiden van wonen
en zorg die uiterlijk in 2025 worden gerealiseerd.
PJ/22/0723/bpvz

zorgkantoren, gemeenten, woningcorporaties en andere partijen?
b. Kunt u een inschatting geven van de extra kosten van deze
omzetting?
Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 8

c. Met welke afhankelijkheden van andere partijen en omstandigheden
kan het zorgkantoor bij deze omzetting te maken krijgen?

de zorgaanbieders wordt opgehaald. Zo’n tussenstap zou kunnen leiden tot
vertraging van dit onderzoek. En zou kunnen leiden tot onrust en zorgen

d. Welke risico’s kunnen optreden bij deze omzetting?

onder zorgaanbieders. Dit terwijl de zorgkantoren de periodieke gesprekken

e. Wat zijn de consequenties van deze afhankelijkheden en risico’s met

met de zorgaanbieders in juni en juli 2020 al gepland hebben staan, waar de

betrekking tot een tijdige realisatie van deze omzetting?

bouwplannen onderdeel van gesprek zijn 5.

f. Met welke andere factoren dient rekening te worden gehouden bij
deze omzetting?

In twee weken tijd hebben we daarna alle zorgkantoren gesproken en de
benodigde informatie opgehaald. Waar nodig zijn nog aanvullende contacten

1.3

Aanpak onderzoek

Direct na de opdrachtverlening hebben we een startgesprek belegd met het
ministerie van VWS, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en drie zorgkantoren.

geweest met de zorgkantoren of is nog extra informatie ontvangen. We
hebben hierbij een grote mate van motivatie en betrokkenheid bij de
zorgkantoren ervaren. In een zeer korte doorlooptijd hebben we daardoor

Tijdens dit gesprek zijn praktische werkafspraken gemaakt.

veel relevante informatie kunnen verzamelen.

Vervolgens hebben wij de beschikbare documentatie rond dit onderwerp

De verzamelde informatie (gespreksverslagen) hebben we ter controle en

bestudeerd en de interviewvragenlijst in concept uitgewerkt. De concept
vragenlijst hebben we daarna in afstemming met VWS, ZN en enkele
vertegenwoordigers van zorgkantoren definitief gemaakt. In paragraaf 1.2 zijn
deze interviewvragen gepresenteerd.
Het onderzoek is door VWS en ZN gecommuniceerd met de zorgkantoren. ZN
heeft ons de contactgegevens van de zorgkantoren aangereikt. We hebben
met alle zorgkantoren contact gelegd en afspraken ingepland met

aanvulling aan onze gesprekspartners voorgelegd. Daar waar informatie in
deze rapportage is opgenomen waarbij de betreffende regio wordt genoemd,
is dit ook aan het betreffende zorgkantoor voorgelegd voor toetsing.
Na het verzamelen van alle informatie hebben we een concept rapportage
opgesteld. Deze is besproken met het ministerie van VWS en vertegenwoordigers van ZN en zorgkantoren. Vervolgens hebben we deze rapportage
definitief opgeleverd aan het ministerie van VWS.

vertegenwoordigers van de 31 zorgkantoorregio’s (zie bijlage 1). In het
algemeen betrof dit de senior-zorginkopers voor de V&V van de regio.

1.4

Rapportage op landelijk niveau, disclaimer

In deze rapportage doen we verslag van onze bevindingen. We hebben in een
In afstemming met VWS en ZN is besloten dat we voor dit onderzoek gebruik

zeer korte doorlooptijd in een lastige periode (meivakantie) vertegenwoor-

konden maken van de kennis zoals die beschikbaar is bij de vertegenwoor-

digers van alle 31 zorgkantoorregio’s uitgebreid kunnen spreken. Wij zijn alle

digers van de zorgkantoorregio’s, zonder dat eventueel nadere informatie bij

betrokkenen zeer dankbaar voor hun snelle en bereidwillige medewerking.

Er zijn overigens wel enkele zorginkopers geweest die voorafgaand aan het interview de
zorgaanbieders hebben geraadpleegd over de stand van zaken van de bouwplannen.
5

PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 9

Onze bevindingen geven we op landelijk niveau weer, dus niet per

De getallen die we presenteren, duiden daarmee vooral een richting

zorgkantoorregio. De belangrijkste reden hiervoor is dat in het najaar van

aan van ontwikkelingen en kunnen niet worden gezien als een

2021 door de zorgkantoren, als uitvoerders van de Wlz, een eerste uitvraag is

kwantitatieve weergave op regionaal niveau.

gedaan onder de zorgaanbieders van verpleegzorg. De zorgaanbieders is
gevraagd aan te geven welke voornemens en concrete bouwplannen/

Bij het opzetten van de regionale uitvraag in 2021 was ook niet

bouwactiviteiten zij hebben om te komen tot uitbreiding van het aantal

voorzien dat de resultaten van die opgave gebruikt zouden worden

verpleegzorgplekken. De zorgaanbieders hebben daarop in een brede range

voor het maken van een inschatting om de intramurale bouwplannen

van fases van ontwikkeling gereageerd: van mogelijke opties en algemene

om te zetten naar bouwplannen voor het scheiden van wonen en zorg.

voornemens tot en met bouwplannen die al (bijna) klaar zijn.
Tijdens ons onderzoek is duidelijk geworden dat de ontwikkelingen op
Elke bouwopgave door een aanbieder kent een eigen context, er zit altijd een

hoofdlijnen in alle regio’s duidelijk vergelijkbaar zijn. Overal vindt het

verhaal achter. Dit betreft lokale afwegingen van zorgaanbieders over het wel

gesprek plaats over scheiden van wonen en zorg. Overal vindt die

of niet scheiden van wonen en zorg in bepaalde situaties of voor bepaalde

scheiding ook daadwerkelijk plaats. Er is zeker sprake van inhoudelijke

doelgroepen, een samenwerkingsverband met andere zorgaanbieders of

en praktische verschillen tussen regio’s, wij hebben echter niet gezien

zorgvormen, de beschikbaarheid van grond, de medewerking van gemeenten

dat er regio’s zijn die om bepaalde redenen opvallend anders zijn in

en financiers, de beschikbaarheid van (bouw)personeel, de staat van

hun ontwikkeling of mogelijkheden om te komen tot het scheiden van

bestaande bouw, de mogelijkheden van huisartsen, et cetera.

wonen en zorg dan andere regio’s.

Over deze achtergronden, de werkelijke mogelijkheden en wenselijkheden in

Eén van de onderzoeksvragen is of het mogelijk is een duiding te geven van

iedere specifieke situatie, vindt in de maanden juni en juli 2022 verdere

de financiële gevolgen van het (alsnog) omzetten van intramurale bouw-

duiding plaats, tijdens de reguliere gespreksronde van de zorgkantoren met

plannen naar het scheiden van wonen en zorg. De vertegenwoordigers van

de zorgaanbieders. De plannen worden dan ook weer gespiegeld aan de

de zorgkantoorregio’s geven aan dat zij daar geen enkel zicht op hebben,

ontwikkeling van de lokale en regionale behoefte aan verpleegzorgplekken.

omdat deze financiële zaken tot de verantwoordelijkheid van de zorgaan-

Deze gespreksronde leidt tot actualisatie, bijstelling en verdere toespitsing op

bieders behoren. De zorgaanbieders dienen dit aan te geven en per situatie

de (lokale) behoeften van de uitbreidingsplannen voor verpleegzorgplekken.

een prijskaartje te berekenen. Het is niet te verwachten dat zorgaanbieders

Tijdens de interviews is naar voren gekomen dat sprake is van snelle

dit gemakkelijk kunnen concretiseren en het vraagt nader onderzoek onder

ontwikkelingen met betrekking tot de nu bekende informatie per regio.

zorgaanbieders om hier zicht op te krijgen. Vanuit de zorgkantoren is wel de

Om te voorkomen dat we met dit onderzoek als in een ‘tussenfase’

algemene verwachting dat omzetting van plannen in veel gevallen aanzienlijke

nieuwe getallen per regio presenteren, die na de gesprekken in juni-juli

investeringen in tijd en geld vergen.

2022 waarschijnlijk weer gaan veranderen, presenteren we de verzamelde gegevens in voorliggende rapportage alleen op landelijk niveau.
PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 10

Tijdens ons onderzoek hebben we naast informatie over voornemens en
bouwplannen ook overige informatie gekregen over aspecten die relevant zijn
als meer wordt ingezet op het scheiden van wonen en zorg. Er zijn aandachtspunten, afhankelijkheden, betrokkenen en risico’s benoemd. Hiervan doen wij
in deze rapportage in algemene zin verslag.

1.5

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 geven we een overzicht van de bouwplannen van intramurale
verpleegzorgplekken tot 2025 zoals die bij zorgkantoren bekend zijn. In dit
hoofdstuk besproken we ook in welke fase de bouwplannen zich bevinden en
in hoeverre deze plannen nog kunnen worden omgezet naar scheiden van
wonen en zorg.
In hoofdstuk 3 gaan we in op de inspanningen, aandachtspunten en risico’s
bij het omzetten van de nu aangegeven bouwplannen voor intramurale
verpleegzorgplekken naar get scheiden van wonen en zorg.
In hoofdstuk 4 beschrijven we de mogelijkheden, inspanningen, aandachtspunten en risico’s ten aanzien van het op korte termijn (2025) omzetten van
bestaande intramurale verpleegzorgplekken naar plekken op basis van
scheiden van wonen en zorg.

PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 11

2. Bouwplannen

2.1

verpleegzorgplekken

opties, voornemens, plannen en daadwerkelijke bouwactiviteiten zij hebben

In dit hoofdstuk geven we een overzicht van de intramurale
bouwplannen voor verpleegzorgplekken zoals die bij de
zorgkantoren bekend zijn, waarbij is aangegeven dat deze
uiterlijk in 2025 kunnen worden gerealiseerd. Daarbij geven we
ook aan in welke fase van ontwikkeling deze verkeren. En voor
welk deel hiervan wordt ingeschat dat hiervoor alsnog een
scheiding van wonen en zorg mogelijk is.
In dit hoofdstuk gaan we in op de interviewvragen 1 t/m 8 uit
hoofdstuk 1.

Geregistreerde intramurale bouwplannen (vragen 1 en 2)

De zorgkantoren hebben bij de zorgaanbieders in 2021uitgevraagd welke
om het aantal verpleegzorgplekken uit te breiden, uiterlijk in 2025.
Hierbij is sprake van twee categorieën plannen met bouw:
•

Intramurale bouw van verpleegzorgplekken, waarbij zorg en verblijf zijn
gecombineerd, op basis van zorg in natura;

•

Geclusterde bouw van verpleegzorgplekken, op basis van VPT, met
scheiden van wonen en zorg.

De focus van dit onderzoek ligt op de plannen voor intramurale bouw. Op
basis van de opgaven door de zorgaanbieders (september 2021) is sprake
van opties, ambities, wensen, voornemens, plannen en daadwerkelijke
bouwactiviteiten voor 12.015 intramurale verpleegzorgplekken. Ten aanzien
van de geclusterde bouw op basis van VPT gaat het om 10.383
verpleegzorgplekken met scheiden van wonen en zorg.
Tijdens de gesprekken met de zorgkantoren hebben we besproken
(subvraag 2) of het bij de intramurale bouw alleen om uitbreidingsplannen
gaat of dat ook sprake is van plannen voor vervanging van bestaande plekken.
Voor zover de respondenten hier zicht op hebben, lijkt bij circa 2.800 van de
opgegeven plekken sprake te zijn van vervanging, bij ongeveer 20 zorgkantoorregio’s. Daarnaast is sprake van circa 400 in 2021 opgegeven plekken
waar sprake is van dubbeltellingen, dit speelt in 2 zorgkantoorregio’s.
In deze rapportage gaan we er daarom van uit dat sprake is van opties,
wensen, voornemens, plannen en bouwactiviteiten voor uitbreiding, uiterlijk in
2025, van bij benadering 8.800 intramurale verpleegzorgplekken. Met als
kanttekeningen: dit is nu niet afgestemd met aanbieders en een (onbekend)
deel hiervan kan of zal uiteindelijk mogelijk niet gerealiseerd worden.

PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 12

De zorgkantoren gaan in de komende gespreksronde met de aanbieders

Hierbij zijn verschillende factoren genoemd door de respondenten:

ondermeer in op de mogelijkheden tot scheiden van wonen en zorg bij de

a.

In het Groninger aardbevingsgebied duurt de voorbereiding van

voornemens tot realisatie van de aangegeven circa 2.800 vervangingsplekken.

bouwplannen langer dan normaal en is er sprake van aanvullende eisen

Hier konden de respondenten op dit moment in relatie tot dit onderzoek nog

waardoor de bouwkosten hoger liggen dan normaal.

niks over melden.
b.

2.2

bevolking. Daardoor ontstaan (extra veel) problemen als huurprijzen van

Uitbreiding binnen bestaand vastgoed (vraag 3)

verpleegzorgplekken met het scheiden van wonen en zorg te hoog

W hebben gevraagd of sprake is van uitbreiding van verpleegzorgplekken

worden voor de beoogde huurders.

binnen bestaand vastgoed, bijvoorbeeld door omzetting van kantoren of
andere facilitaire ruimten.

In bepaalde regio’s is sprake van een laag gemiddeld inkomen onder de

c.

Door het scheiden van wonen en zorg kan er een mismatch optreden
tussen de woonwensen van mensen en de zorgvraag die zij hebben. Er

Volgens de respondenten is nauwelijks sprake van uitbreiding van verpleeg-

worden in het algemeen kleinere woonruimtes gerealiseerd, rond de 50

zorgplekken binnen bestaand vastgoed, bijvoorbeeld door verbouw van
facilitaire/algemene ruimten. Dit betreft circa 20 van de 8.800 plekken.

m2, met toch een aanzienlijke huurprijs vanwege de noodzakelijke

De uitbreidingsplannen betreffen veel bijbouw of opbouw bij al bestaande

is de woonruimte mogelijk wel toereikend, maar zijn de huurprijzen te

verrekening van algemene ruimten. Voor mensen met een lager inkomen
hoog. Voor mensen met een hoger inkomen is de huurprijs geen beletsel,

panden van de zorgaanbieders. Er is ook sprake van volledige nieuwbouw en

maar sluiten de appartementen niet aan op hun woonwensen. Het is in

soms het vernieuwbouwen van panden met voorheen een andere functie dan

de praktijk een uitdaging de mogelijkheden en belangen en wensen op

verpleegzorg. Bij veel plannen gaat het om eenheden van zo’n 10 tot 30

elkaar te laten aansluiten. Ieder plan moet worden bezien in een breed

plekken tegelijk. In een zeer beperkt deel van de plannen gaat het om

perspectief van zowel wonen als zorg.

eenheden van bijvoorbeeld 50-60 of 100 plekken tegelijk.

2.3 Invloed factoren tijdige omzetbaarheid (vraag 4)

d.

Bijvoorbeeld in de regio Drenthe is in relatief veel gemeenschappen
sprake van een hoge mate van sociale cohesie. Er worden veel lokale

We hebben de vertegenwoordigers van de zorgkantoorregio’s gevraagd of zij

initiatieven opgezet zodat mensen langer in de eigen woonomgeving

factoren in hun regio zien waarmee rekening moet worden gehouden om de

kunnen blijven. Hierbij zorgt het scheiden van wonen en zorg met inzet

benodigde extra verpleegzorg tijdig te kunnen realiseren. En of deze factoren

van het VPT in de praktijk voor meer mogelijkheden, waardoor projecten

van invloed zijn op de mogelijkheden om plannen met intramuraal verblijf om

juist wel goed slagen.

te zetten naar het scheiden van wonen en zorg.
e.

In de Randstad en in enkele grote gemeenten elders in het land, is zeer
beperkt of geen bouwgrond beschikbaar. Dit is een belemmering voor

PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 13

het kunnen uitbreiden van verpleegzorgplekken.
f.

Deze fasen zijn:
1.

Fase 1. Conceptfase

In de provincie Flevoland zijn in het verleden veel ‘nieuwe’ mensen komen

2.

Fase 2. Initiatiefase

wonen. De ouders van deze mensen worden nu oud en soms ook

3.

Fase 3. Definitiefase

hulpbehoevend. Daardoor ontstaat een zekere trek van deze ouders naar

4.

Fase 4. Ontwerpfase

Flevoland, waardoor de groei van de behoefte aan verpleegzorgplekken

5.

Fase 5. Realisatiefase:

groter is dan op basis van demografie zou worden verwacht.

Tabel 1 bevat de verdeling over de verschillende fasen zoals die uit de
gesprekken met de zorgkantoren naar voren zijn gekomen.

g.

In een aantal regio’s treedt dubbele vergrijzing op: het aantal ouderen
stijgt sterk en de jongeren trekken weg. Gevolg daarvan is dat grote
tekorten aan alle soorten personeel en deskundigheden ontstaat. Dit
bemoeilijkt iedere vorm van uitbreiding van verpleegzorgplekken.

h.

In enkele regio’s is met name behoefte aan uitbreiding van verpleegzorgplekken voor specifieke doelgroepen met een intensieve verzorgingsbehoefte of met behoefte aan behandelgerichte ondersteuning van
kortere duur. Voor deze groepen cliënten is in het algemeen een
intramurale setting meer aangewezen dan een setting op basis van het
scheiden van wonen en zorg.

2.4

Fase intramurale bouwplannen (vraag 5)

Fase planvorming -

Aantal plekken uitbreiding

Percentage

realisatie

intramurale verpleegzorg **

Fase 1

1.350

15 %

Fase 2

850

10%

Fase 3

750

9%

Fase 4

1.400

16 %

Fase 5

1.200

14 %

Fase onbekend

3.250

37 %

Totaal

8.800

100%

We hebben de zorgkantoren gevraagd of zij weten of kunnen inschatten in
welke fase de intramurale bouwplannen voor de ongeveer 8.800 extra
verpleegzorgplekken verkeren. Hierbij maken we een onderscheid in vijf
fasen6, in lijn met de gedachten hierover binnen de Expertgroep van ZN.

6

Tabel 1. Fase planvorming bouwplannen intramurale verpleegzorg
** Alle getallen in deze tabel zijn bij benadering; actualisatie hiervan volgt in december 2022
in de nieuwe capaciteitsplannen per zorgkantoorregio in december 2022.

Zie bijlage 2 voor een nadere beschrijving van de fasen.
PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 14

Voor een goede interpretatie van de getallen in tabel 1. zijn de volgende

Hierop is als volgt gereageerd door de respondenten:

aandachtspunten van belang:

a.

a.

b.

c.

scheiden van wonen en zorg plaatsvinden. Mits de fysieke bouw die

moment geen inschatting geven van de fasen van ontwikkeling van (een

concreet wordt voorbereid of al in aanbouw is, hiervoor geschikt is. Dat

deel van) de door de zorgaanbieders opgegeven uitbreidingsplannen. Dit

wil zeggen: of sprake is van ‘op zichzelf verhuurbare eenheden’. Bij de

geldt voor 10 zorgkantoorregio’s. Tijdens de komende gespreksronde

verder gevorderde plannen of bouw van extra intramurale plekken hangt

met de zorgaanbieders wordt dit beeld geactualiseerd en gecompleteerd.

dit meer af van de inhoud dan de fase.

In ongeveer de helft van de regio’s waarvan de respondenten wel een

Dit laat onverlet dat diverse inhoudelijke, lokale en regionale aspecten
aan de orde zijn op grond waarvan een aanbieder dit wel of niet wil of als

schatting voor het gehele of een deel van het regionale volume. Tijdens

reële mogelijkheid ziet. Zoals geschiktheid voor bepaalde doelgroepen,

de komende gespreksronde met de zorgaanbieders wordt dit beeld

samenhang binnen samenwerkingsprojecten, aansluiting op overige

geactualiseerd en gecompleteerd.

capaciteit en extra werk vanwege moeten gaan verhuren van de woon-

Een aantal plekken die onder fase 5 zijn vermeld, zijn al daadwerkelijk

/verblijfsruimte.
c.

De zorgkantoren geven aan dat veel zorgaanbieders inmiddels al

ontvangen over het exacte aantal verpleegzorgplekken dat al is

(uitgebreid) ervaring hebben opgedaan met het scheiden van wonen en

gerealiseerd.

zorg, VPT, MPT en PGB. De keuze voor het toch intramuraal willen

Onder fase 1 vallen zowel opties, mogelijke voornemens als plannen die

bouwen, zit daarom niet vast op onbekendheid met het fenomeen van

de zorgaanbieders echt in gang willen zetten. Tijdens het onderzoek

het scheiden als zodanig.

hebben we geen informatie ontvangen om deze uitsplitsing in exacte
e.

b.

opgave hebben gedaan van de verdeling over de fasen is sprake van een

opgeleverd. Tijdens het onderzoek hebben we geen informatie

d.

In principe kan in iedere fase van ontwikkeling alsnog omzetting naar

Voor een derde van het volume (32%), kunnen de respondenten op dit

d.

Zeker in de fasen 1 en 2 en vaak ook nog in fase 3 is het in technische zin

aantallen te maken.

veelal mogelijk om een intramuraal bouwplan alsnog om te zetten in een

Het getal van 8.800 intramurale plekken uitbreiding is een dynamisch

bouwplan met het scheiden van wonen en zorg. Dit is bij alle zorgkan-

getal, dit is voortdurend aan ontwikkeling onderhevig.

toren in alle zorgkantoorregio’s ook de basis-insteek voor de gespreksronde in juni – juli 2022.

2.5

Fase en omzetbaarheid scheiden wonen-zorg (vragen 6-7-8)

We hebben de vertegenwoordigers van de zorgkantoren gevraagd een
inschatting te geven welk deel van de intramurale bouwplannen mogelijk nog
kan worden omgezet naar het scheiden van wonen en zorg.

PJ/22/0723/bpvz

e.

Voor de intramurale bouwplannen die in de fasen 4 en 5 verkeren, is het
vaak meer ingrijpend om deze nog te willen omzetten, als het
bouwkundige concept en de overige omstandigheden zich hier ook voor
lenen. Dit brengt dan wel (veel) meerkosten met zich mee en een groot
risico ten aanzien van vertraging van de realisatie.

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 15

Conclusie omzetten intramurale bouwplannen

Als we deze verhouding tussen omzetbaar en waarschijnlijk niet omzetbaar

Ongeveer de helft van de respondenten heeft een indicatieve schatting

extrapoleren naar alle regio’s en ook doortrekken ten aanzien van de plannen

durven geven welk deel van de door de zorgaanbieders aangegeven

voor intramurale plekken waarvan de fase nu onbekend is, dan komen we op

intramurale bouwplannen in technische zin mogelijkerwijs alsnog kan worden

een - nadrukkelijk indicatieve - schatting van circa 4.0007 (bijna 50%) van de in

omgezet naar scheiden van wonen en zorg op basis van VPT. De andere helft

2021 aangegeven intramurale plekken die mogelijk naar scheiden van wonen

van de respondenten geeft aan hier nu geen schatting van te kunnen maken.

en zorg kunnen worden omgezet. Met daarbij alle genoemde technische,

2.6

inhoudelijke, financiële, klant gerelateerde, situationele en risico aspecten die
De respondenten die wel een indicatieve schatting doen, geven aan dat het

van invloed zijn op de keuzen die zorgaanbieders in deze kunnen en willen

om circa de helft van de voornemens/plannen etc. voor uitbreiding van

maken. Daarbij moeten ook alle overige betrokkenen kunnen en willen

intramurale verpleegzorgplekken zou kunnen gaan. Dit betreft dan vooral de

meewerken, van gemeenten tot corporaties, van investeringsmaatschappijen

plannen die nu in fase 1 en 2 verkeren en circa de helft die in fase 3 zijn. Als

tot andere stakeholders en er moeten op landelijk niveau noodzakelijke

sprake is van fase 4 en 5, dan zullen deze vaak niet meer eenvoudig ofwel op

randvoorwaarden zijn vervuld. Dit alles afwegend, is te verwachten dat het

korte termijn omzetbaar zijn.

werkelijke aantal nog omzetbare voornemens, plannen, et cetera voor
uitbreiding van intramurale verpleegzorgplekken, met een beoogde realisatie
uiterlijk in 2025, wellicht lager zal uitvallen dan de genoemde 4.000 plekken.

Toelichting berekening: 100% fase van 1, 100% van fase 2, 50% van fase 3 en in dezelfde verhouding
50% van ‘fase onbekend’. Dat is totaal 4.200, dit hebben we afgerond naar 4.000.
7

PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 16

3. Aandachtspunten

3.1

omzetting bouwplannen

nodig is en welke aandachtspunten worden gezien, bij de eventuele

In dit hoofdstuk gaan we in op wat nodig is, wat de
aandachtspunten zijn bij het omzetten van bouwplannen voor
intramurale verpleegzorgplekken naar het scheiden van wonen
en zorg.
In dit hoofdstuk gaan we in op interviewvraag 9 uit hoofdstuk 1.

Verschillende elementen (vraag 9)

We hebben de vertegenwoordigers van de zorgkantoorregio’s gevraagd wat
omzetting van intramurale bouwplannen van verpleegzorgplekken naar het
scheiden van wonen en zorg. Met de doelstelling de plekken uiterlijk in 2025
te realiseren.
Hierbij zijn zes elementen benoemd, die we hierna per paragraaf beschrijven:
1.

Welke inspanning vraagt de omzetting van zorgkantoren, zorgaanbieders,
gemeenten, woningcorporaties en andere partijen?

2.

Kunt u een inschatting geven van de extra kosten van deze omzetting?

3.

Met welke afhankelijkheden van andere partijen en omstandigheden kan
het zorgkantoor bij deze omzetting te maken krijgen?

4.

Welke risico’s kunnen optreden bij deze omzetting?

5.

Wat zijn de consequenties van deze afhankelijkheden en risico’s met
betrekking tot een tijdige realisatie van deze omzetting?

6.

Met welke andere factoren dient rekening te worden gehouden bij deze
omzetting?

3.2

Inspanningen van alle betrokkenen

Er zijn volgens de respondenten veel inspanningen nodig van zorgkantoren,
zorgaanbieders, gemeenten, woningcorporaties en andere partijen om de
voornemens/bouwplannen tot uitbreiding van intramurale verpleegzorgplekken per uiterlijk 2025 alsnog om te zetten naar verpleegzorgplekken op
basis van het scheiden wonen en zorg. En er moeten op landelijk niveau
randvoorwaarden8 worden ingevuld, in lijn met het bestuurlijk akkoord van
april 2021 tussen Aedes, ActiZ, VNG, Taskforce Wonen en Zorg, ZN, ministerie
van BZK en ministerie van VWS.

De randvoorwaarden hebben betrekking op een drietal terreinen: financiën, locaties en personeel.
Hierbij is behoefte aan een adequaat Wlz-budget, bijgesteld op basis van demografische ontwikkeling,
8

PJ/22/0723/bpvz

een meerjarig financieel kader in de Wlz en meer sturing vanuit het Rijk of de provincie op de realisatie
van de woonzorgopgave voor ouderen.

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 17

noodzakelijk in het kader van het tijdig aanpassen van de bestemmingsDeze inspanningen moeten in een goede onderlinge afstemming en

plannen, het verlenen van bouwvergunningen en dergelijke. De gemeenten

samenwerking plaatsvinden om tot de gewenste resultaten te kunnen komen.

moeten tevens hun Wmo-beleid en de sociale voorzieningen op orde hebben.

Hierna geven we per partij op hoofdlijnen aan welke inspanningen nodig zijn

Woningcorporaties/investeringsmaatschappijen

op lokaal en regionaal niveau om de bouwplannen voor intramurale verpleeg-

Zorgkantoren hebben weinig of geen zicht op de inspanning die woning-

zorgplekken om te zetten naar scheiden van wonen en zorg.

corporaties of investeringsmaatschappijen moeten leveren ten aanzien van
deze omzetting. Deze zijn daardoor weinig in inhoudelijke zin aan bod

Zorgkantoren

gekomen tijdens de interviews.

Om deze omzetting te kunnen realiseren is het van belang dat zorgkantoren

Woningcorporaties en investeringsmaatschappijen kunnen voor aanbieders

deze verandering actief stimuleren. Alle zorgkantoren sturen al en blijven ook

een belangrijke partij zijn als mogelijke gebouweigenaren of verhurende

sturen op het realiseren van scheiden van wonen en zorg. De zorgkantoren

partners.

zijn hierin niet bepalend.

Als bouwplannen waarbij corporaties of investeringsmaatschappijen zijn
betrokken, lopende de ontwikkeling worden bijgesteld, vraagt dit wel dat ook

Zorgaanbieders

de corporaties of investeerders bereid zijn hierin mee te gaan en de plannen

Zorgaanbieders wordt gevraagd om waar mogelijk hun plannen voor extra

bij te stellen of te herontwerpen. Daarbij verandert ook de businesscase voor

intramurale verpleegzorgplannen te herdefiniëren naar verpleegzorgplekken

de ze partijen, er is dan geen sprake meer van één hurende partij, maar van

op basis van scheiden van wonen en zorg. De fase waarin de bouwplannen

huur door individuele bewoners. Hierbij zijn ook andere regelgevende

zich bevinden, is hierbij een belangrijke bepalende factor voor de inspanning

omstandigheden aan de orde.

die dit van hen vergt. Er moeten ondermeer aanpassingen plaatsvinden aan
(tekeningen van) gebouwen, aan het bestemmingsplan, aan de interne

Andere partijen

organisatie (zorg, verhuur, administratieve organisatie, etc.), aan de

Naast eerdergenoemde partijen, is bij scheiden van wonen en zorg ook de

businesscase, het bijstellen van of aangaan van relaties met financierende en

omgeving / het netwerk van de cliënten van belang. Ingeval van scheiden van

of bouwende partijen (investeerder, corporatie, eigen bouw, etc.) aan de

wonen en zorg is de omgeving / het netwerk vaak intensiever betrokken bij de

inrichting van de zorgverlening (andere setting, zorg door huisartsen, etc.) en

cliënt dan ingeval van volledig intramuraal verblijf. Er is bijvoorbeeld sprake

aan de relatie met de cliënten plaatsvinden. Van zorgaanbieders vergt dit een

van meer administratie en regelwerk. Naast inspanningen om meer sociale

goede verkenning, planning en uitvoering van een veelheid van activiteiten.

innovatie en sociale cohesie te bevorderen. Verder moeten ook andere
aanbieders in de wijk, zoals de huisartsen, aan de ontwikkelingen (kunnen)

Gemeenten

meewerken.

Gemeenten moeten allereerst een woonzorgvisie hebben waarin voorkeur
wordt gegeven aan het realiseren van zorgvoorzieningen op basis van
scheiden van wonen en zorg en hier ook op sturen. De gemeenten zijn
PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 18

3.3

Inschatting kosten omzetting

beschikbaarheid van bouwgrond. Deze omzettingen moeten namelijk passen

De respondenten geven aan geen inzicht te hebben in de (eenmalige) kosten

in de bestemmingsplannen van de gemeenten. Daarnaast is het zorgkantoor

die gemoeid zijn met de omzetting naar scheiden van wonen en zorg van

afhankelijk van de gemeente om eventuele woningaanpassingen door te

intramurale bouwplannen. Diverse respondenten geven wel aan te

voeren om de woningen ook geschikt te maken voor de doelgroep,

verwachten dat deze kosten aanzienlijk kunnen zijn, maar kunnen hier geen

bijvoorbeeld door het plaatsen van trapliften.

maat of getal aan verbinden.
Wel hebben respondenten ideeën over een aantal elementen die van invloed
zijn op de hoogte van de kosten.
•

Het ‘even’ opnieuw uitwerken van een plan of opnieuw aanvragen van
vergunningen of het herontwerpen van een gebouw/tekening is eigenlijk
nooit mogelijk. Dit vraagt altijd veel inzet van betrokkenen en leidt
daarmee in het algemeen ook tot aanzienlijke kosten.

•

Daarnaast is sprake van extra bouwtechnische eisen aan een
verpleegzorgplek op basis van scheiden van wonen en zorg ten opzichte
van een intramurale plek. Zoals een eigen aansluiting, een
keukenvoorziening, meer vierkante meters, alarmeringssystemen, etc.
Waardoor de kosten voor de bouw ook hoger zullen liggen. Punt is wel
dat veel nieuwbouwplannen sinds enige jaren al reversibel (omkeerbaar)
worden ingericht, zodat ze in de toekomst makkelijker kunnen worden
omgezet tot verpleegzorgplekken op basis van scheiden van wonen en
zorg. In deze situaties zal de inspanning en kostenpost voor deze
omzetting veelal minder groot zijn.

3.4

Afhankelijkheden en omstandigheden

3.5

Risico’s in relatie tot omzetting

Bij de ‘traditionele’ intramurale bouw is de NHC/NIC component
kostendekkend voor de aanbieder om te bouwen. Dat houdt in dat er veelal
wordt uitgegaan van een centrale woonkamer/keuken en slaap-woonkamers
van 16-20 m2 voor de cliënten. Als sprake is van scheiden van wonen en zorg
moeten grotere wooneenheden worden gerealiseerd met meer
zelfstandigheid (bijvoorbeeld een keuken of keukenoptie) om te komen tot
verhuurbare eenheden. Dan is de NHC/NIC component niet meer
kostendekkend. De bekostiging van het geheel gaat dan over naar
opbrengsten vanuit huur, waarbij de kosten van de gezamenlijke
(zorg)ruimten in de huurprijs worden verdisconteerd. Een belangrijk gevolg
hiervan is dat veelal niet meer mogelijk is onder de sociale huurgrens te
blijven en de betaalbaarheid voor een deel van de cliënten onder druk staat.
Voor cliënten die deze huurprijzen wel kunnen betalen, sluit het aanbod van
woonruimte (letterlijk) niet altijd aan bij de woonwensen. Waardoor deze
cliënten hier niet altijd even graag willen gaan wonen.
Voor zorgaanbieders zijn lange termijn zekerheden van belang. Zowel om per-

Bij de omzetting van voornemens/bouwplannen tot uitbreiding van

soneel te kunnen binden, financiering te kunnen verkrijgen, als om maat-

intramurale verpleegzorgplekken naar verpleegzorgplekken op basis van

schappelijk te kunnen ondernemen. Bij het scheiden van wonen en zorg zijn

scheiden wonen en zorg, is het zorgkantoor afhankelijk van andere partijen en

er meer afhankelijkheden dan regulier binnen de Wlz, zoals het verkrijgen van

omstandigheden.

de huurinkomsten, maar ook het verkrijgen van financiering. Bij
onzekerheden bestaat het risico dat zorgaanbieders in de wachtstand gaan

De mogelijkheden om intramurale plekken om te zetten naar geclusterde

staan en minder snel in actie komen.

plekken is afhankelijk van het gemeentelijk beleid, woon-zorgvisies en de
PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 19

Daarnaast bestaat het risico dat de zorgaanbieders de behandelcomponent

bewerkelijkheid). Dat verhoudt zich niet altijd met de krapte aan

niet kunnen leveren in een (on)geclusterde voorziening. Bij de omzetting van
intramurale zorg naar zorg geleverd middels via VPT, MPT of PGB, wordt de

personeel.
c.

Bij omzetting van bouwplannen van een intramurale setting naar een

inwoner weer ingeschreven bij de huisarts voor de basiszorg. De huidige

huurgerichte setting, zijn verschillende bouwregimes aan de orde. Dat

beperkte beschikbaarheid van huisartsenzorg vormt hierbij een groot risico.

heeft veel praktische gevolgen, bijvoorbeeld ten aanzien van bemetering,
brandveiligheid en adressering.

3.6

Gevolgen afhankelijkheden en risico’s

d.

zorgaanbieders ten aanzien van het uitvoeren van de Green Deal in de

De in de voorgaande twee paragrafen benoemde afhankelijkheden en risico’s

zorg, dat is onderdeel van de bekostiging. Als sprake is van particuliere

kunnen tot gevolg hebben dat:
a.
b.

groepen cliënten geen gebruik kunnen respectievelijk willen maken van
de aangeboden woonmogelijkheden, terwijl beide wel zorg nodig hebben;

c.

er lange termijn continuïteitsrisico’s ontstaan voor zorgaanbieders;

d.

corporaties en investeerders met niet sluitende businesscases van doen
krijgen (losse huurders in plaats van een grote partij als huurder);

e.

huur, vervalt de invloed van de zorgkantoren op de zorgaanbieders ten

er vertraging optreedt in de realisatie van de in een regio benodigde
aantallen voorgenomen verpleegzorgplekken;

zorgaanbieders door met name knelpunten in de beschikbaarheid van

De zorgkantoren hebben ingeval van intramurale bouw invloed op de

aanzien van dit aspect.
e.

Voor bepaalde doelgroepen is een ‘reguliere’ intramurale setting soms
beter geschikt dan een setting met scheiden van wonen en zorg. Dit
speelt bijvoorbeeld als sprake is van korter durend verblijf vanwege een
grote behandelcomponent in de zorg, bij mensen met dementie in de
laatste fase van de ziekte c.q. van hun leven, bij cliënten met Korsakov of
Huntington, ALS of vergelijkbaar.

huisartsenzorg geen volledig zorgaanbod kunnen verzekeren aan de
cliënten;
f.

stijging van eenmalige en mogelijk van structurele kosten doordat meer
voorzieningen moeten worden gerealiseerd met scheiden van wonen en
zorg.

3.7

Overige factoren ten aanzien van omzetting

Door meerdere respondenten zijn de volgende overige factoren benoemd die
meespelen ten aanzien van de omzetting naar scheiden van wonen en zorg:
a.

Alle (bijna gerealiseerde) bouwplannen met kleinschalig wonen met een
huiskamer-keuken en kamers van 16 tot 20 vierkante meter laten zich
eigenlijk niet (meer) omzetten. Die zijn hier niet geschikt voor.

b.

Het scheiden van wonen en zorg kan er toe leiden dat de zorgverlening
minder efficiënt kan worden georganiseerd (meer afstanden, meer
PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 20

4. Mogelijkheden omzetting

4.1

bestaande bouw

een inschatting kunnen maken welk deel van de bestaande intramurale

We hebben met de vertegenwoordigers van de
zorgkantoorregio’s besproken of zij een inschatting kunnen
maken van de mogelijkheden om bestaande intramurale
verpleegzorgplekken nog voor 2025 om te zetten naar scheiden
van wonen en zorg.
In dit hoofdstuk gaan we in op de interviewvragen 10 en 11 uit
hoofdstuk 1.

Verschillende elementen (vraag 10 en 11)

We hebben de vertegenwoordigers van de zorgkantoorregio’s gevraagd of zij
verpleegzorgplekken (dus met Wlz-verblijf) mogelijk uiterlijk in 2025 omgezet
kan worden naar het scheiden van wonen en zorg.
Kort gezegd geven de respondenten aan hiervoor op de termijn tot 2025
weinig mogelijkheden te verwachten. Zij signaleren echter dat op een termijn
van 10–15 jaar veel ontwikkeling gaat plaatsvinden ten aanzien van
vervangende nieuwbouw. Bijna al deze projecten worden aangevlogen vanuit
de uitgangspunten van het scheiden van wonen en zorg.
We hebben hierbij aandacht besteed aan de volgende zes elementen:
1.

Welke inspanning vraagt deze omzetting van zorgaanbieders,
zorgkantoren, gemeenten, woningcorporaties en andere partijen?

2.

Kunt u een inschatting geven van de extra kosten van deze omzetting?

3.

Met welke afhankelijkheden van andere partijen en omstandigheden kan
het zorgkantoor bij deze omzetting te maken krijgen?

4.

Welke risico’s kunnen optreden bij deze omzetting?

5.

Wat zijn de consequenties van deze afhankelijkheden en risico’s met
betrekking tot een tijdige realisatie van deze omzetting?

6.

Met welke andere factoren dient rekening te worden gehouden bij deze
omzetting?

4.2

Inspanningen van alle betrokkenen

Er zijn veel inspanningen nodig van zorgaanbieders, zorgkantoren,
gemeenten, corporaties etc. om bestaande intramurale verpleegzorgplekken
eventueel om te zetten naar scheiden van wonen en zorg. Daarbij moet
primair de gebouwde situatie ook geschikt zijn voor omzetting.

PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 21

Bij recent gebouwde verpleegzorgplekken/gebouwen kan mogelijk (wat)

bewoners vorm krijgt. Een punt van aandacht is of zo’n omzetting wel voor

makkelijker omzetting naar scheiden van wonen en zorg plaatsvinden, mits

alle doelgroepen wenselijk en mogelijk is. Met name voor de zwaardere

deze al ‘omkeerbaar’ zijn ontworpen en gebouwd. Bij minder recente

doelgroepen (ZZP 6 en hoger) en bijvoorbeeld voor cliënten met een korter

gebouwen vraagt een omzetting hiervan naar scheiden van wonen en zorg

durend behandeltraject is een intramurale setting soms de beste oplossing.

aanzienlijke tot zeer veel inspanningen, moeten er veel bouwkundige
aanpassingen plaatsvinden of moet er volledig vervangende nieuwbouw

Zorgaanbieders

plaatsvinden.

De zorgaanbieders zijn de centrale partij bij het maken en realiseren van
plannen voor omzetting van intramurale capaciteit naar scheiden van wonen

Enkele voorbeelden van praktische aanpassingen die doorgevoerd zouden

en zorg. Zij moeten het hele proces bedenken, de visie bepalen en het geheel

moeten worden zijn: de infrastructuur, de technische voorzieningen en het

organiseren. Afhankelijk van de praktische situatie bij de bestaande capaciteit

beheer van de gebouwen, aan vragen van huisnummers, bestemmings-

moet er bouwkundig meer of minder worden gedaan. Verder is de

plannen aanpassen, aanpassen van de indeling van bestaande woonruimtes,

financiering een uitdaging. Hierbij is ook de huidige eigendomssituatie van de

kantines en keukens. Verder moet de toedeling van verantwoordelijkheden

gebouwen een belangrijk punt van aandacht. Als dit bijvoorbeeld een

rond het gebouw en de zorg opnieuw worden ingericht. Hierbij zijn meerdere

corporatie of investeringsmaatschappij is, dan hebben die niet altijd evenveel

partijen betrokken, van de bewoners, de zorgaanbieders, de gemeente tot

belang bij het realiseren van veranderingen in de bestaande situatie.

keurende en controlerende instanties als de brandweer. De verantwoordelijkheden en belangen van alle partijen moeten worden gecoördineerd en

Gemeenten

afgestemd.

De omzetting naar het scheiden van wonen en zorg vraagt van de gemeente

Hieronder staat per partij op hoofdlijnen beschreven welke individuele

uitwerken/inpassen in een visie op de ouderenzorg tot het aanpassen van het

verschillende bestuurlijke en administratieve activiteiten. Dit loopt van het

inspanningen benodigd zijn om bestaande intramurale verpleegzorgplekken
met Wlz-verblijf om te zetten naar verpleegzorgplekken op basis van scheiden
van wonen en zorg.

bestemmingsplan, toekennen van adressen/huisnummers, het regelen van de
parkeermogelijkheden omdat sprake is van particuliere huur, houden van
toezicht op bouwactiviteiten, et cetera. Daarnaast moeten ook de sociale
voorzieningen en het Wmo-beleid op orde zijn.

Zorgkantoren

De zorgkantoren moeten het proces van omzetting actief stimuleren en ook
ondersteunen met bijvoorbeeld kennis en het inzichtelijk maken van
mogelijkheden en gevolgen. De zorgaanbieders moeten bijvoorbeeld ook
worden ondersteund richting financiers, die lange termijn zekerheden willen
hebben. Hierbij moet ondermeer kritisch gekeken worden naar de
toegankelijkheid van zorg en hoe de transitie ten aanzien van de huidige
PJ/22/0723/bpvz

Woningcorporaties, investeringsmaatschappijen

Als het vastgoed in eigendom is van een woningcorporatie of
investeringsmaatschappij, moeten zij participeren in de planvorming en de
waarschijnlijk benodigde bouwkundige aanpassingen realiseren. Daarmee
ontstaat wordt ook een nieuwe businesscase voor deze partijen. Ze moeten
zich daarna ook veel meer bezig houden met het beheer van het gebouw,
Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 22

waar ze eerder een centrale huurder hadden, krijgen ze nu van doen met

verwachting aanzienlijk hogere kosten optreden dan bij nieuwere panden.

separate huurders in een bijzondere setting.

Mits de nieuwere panden al wel zijn ‘voorbereid’ op een mogelijke omzetting
naar scheiden van wonen en zorg.

Andere partijen

Bij een beoogde omzetting staan verder de huidige bewoners centraal. Hier
moeten goede tijdelijke oplossingen voor worden geboden als er ingrijpender
bouwkundige voorzieningen moeten worden gerealiseerd. En er moet iets
worden geregeld ten aanzien van het wel of niet overgaan naar scheiden van
wonen en zorg. Er kan bijvoorbeeld ook worden gekozen voor uitfasering van
de intramurale situatie. Aandachtspunt hierbij is ook de betaalbaarheid van
de nieuwe situatie voor de bestaande bewoners.
Bij omzetting naar scheiden van wonen en zorg komen de bewoners weer
onder verantwoordelijkheid van huisartsen te vallen. De huisartsenzorg staat
momenteel ernstig onder druk, hier is sprake van grote capaciteitsproblemen.
En de huisartsen zijn of vinden zichzelf vaak niet toereikend deskundig ten
aanzien van de zorgbehoeften van ouderen in een Wlz-situatie. Afstemming
en overeenstemming met de huisartsen en samenwerking met de
Specialisten Ouderengeneeskunde (SO’s) is noodzakelijk om een traject van
scheiden van wonen en zorg te kunnen realiseren.

4.4

Afhankelijkheden en omstandigheden

Het eventueel omzetten van bestaande intramurale capaciteit naar scheiden
van wonen en zorg is afhankelijk van de bereidwilligheid tot medewerking van
alle betrokken partijen. Hiervoor is geen wettelijk dwingend kader
beschikbaar. Het eventueel omzetten begint bij de zorgaanbieders. Zij bezien
deze uitdaging vanuit inhoudelijke, praktische en strategische overwegingen.
Verder zijn de eigenaren van de panden in de zorg een belangrijke partij, voor
zover dit niet de zorgaanbieder zelf is. Een deel9 van de panden in de zorg is
in bezit van Woonzorg Nederland, woningcorporaties of
investeringsmaatschappijen. Deze partijen zitten niet altijd te wachten op
tussentijdse investeringsrondes in bestaande panden vanwege veranderende
landelijke beleidsopvattingen. Als de panden in eigendom van de
zorgaanbieder zijn, zijn zij mede afhankelijk van financiering van de banken.
De banken maken hierin hun eigen afwegingen, waarbij ondermeer lange
termijn zekerheden voor hen van belang zijn.

4.3 Inschatting kosten omzetting

De gemeenten moeten ook willen en kunnen meewerken. Waarbij het

De zorgkantoren hebben geen inzicht in de eenmalige en structurele kosten

aanpassen van zaken als bestemmingsplannen en dergelijke vaak een langere

die gemoeid kunnen zijn met eventuele omzetting van bestaande intramurale

doorlooptijd kennen. Daarnaast zijn er nog praktische zaken aan de orde als

verpleegzorgplekken naar scheiden van wonen en zorg. De respondenten

beschikbaarheid van aannemers/bouwpersoneel, installateurs, architecten,

geven aan te verwachten dat sprake zal zijn van hogere of lagere

bouwmaterialen, de stijgende bouwkosten en dergelijke.

omzettingskosten, afhankelijk van in ieder geval de bouwkundige situatie van
het pand en ook de eigendomssituatie ervan. Bij oudere panden zullen naar

9

Op korte termijn realiseren van omzettingen zal in veel gevallen niet kunnen.

We hebben in het kader van dit onderzoek geen inzicht in de verdeling van eigendomssituaties

van de zorgpanden met intramurale verpleegzorgplekken.
PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 23

4.5

Risico’s in relatie tot omzetting

4.6

Gevolgen afhankelijkheden en risico’s

Bij de omzetting naar het scheiden van wonen en zorg van bestaande bouw

Het belangrijkste gevolg van de benoemde afhankelijkheden is dat het veel

zijn meerdere risico’s aanwezig. Bij de traditionele intramurale setting is de

inspanning, doorlooptijd en geld zal vragen om omzettingen bestaande

NHC/NIC component voldoende kostendekkend voor de aanbieder om te

intramurale verpleegzorgplekken naar scheiden van wonen en zorg om te

bouwen. Bij grotere verhuurbare eenheden, zoals bij het scheiden van wonen

zetten. Hierbij moet een groot aantal partijen, in wisselende samenstellingen

en zorg, is de NHC/NIC component niet meer dekkend voor de kosten van de

en omstandigheden, met elkaar willen en kunnen samenwerken.

zorgaanbieder, met name voor de kosten van de gezamenlijke ruimten. Bij het

Verder moeten zorgvuldige afwegingen plaatsvinden voor welke

scheiden van wonen en zorg worden de kosten van de gezamenlijke ruimten

cliëntgroepen het inhoudelijk beter is om juist intramurale voorzieningen te

in de huurprijzen verdisconteerd. Een belangrijk gevolg hiervan is dat de

bieden.

gevraagde huurprijzen mogelijk niet meer onder de sociale huurgrens blijven
en de betaalbaarheid voor de bewoners onder druk staat. Het risico daarvan
is dat mensen met een kleinere beurs worden buitengesloten.
Doordat bij de omzetting van scheiden van wonen en zorg de verhuurbare
woonunits door de bewoners gezien worden als eigen woning, kan men
kritischer worden waar de woning aan moet voldoen en is er een risico dat de
woonruimten niet meer aansluiten bij de woonwensen van mensen met iets
meer financiële mogelijkheden.
De beschikbaarheid van huisartsenzorg is een belangrijk knelpunt. Het kan
zijn dat de zorgaanbieders niet in staat zijn een volledig pakket aan zorg en
ondersteuning te realiseren voor hun cliënten.
Zoals voorgaand al aangegeven, zijn er doelgroepen10 waarvoor een
intramurale setting op inhoudelijke gronden beter aangewezen lijkt te zijn dan

4.7

Overige factoren ten aanzien van omzetting

Bij de omzetting van bestaande bouw spelen vergelijkbare overige factoren
een rol als bij beoogde omzetting naar scheiden van wonen en zorg van
nieuwbouwplannen (zie hiervoor paragraaf 3.7).
Een belangrijk aanvullend aspect is dat omzetting van bestaande intramurale
verpleegzorgplekken naar scheiden van wonen en zorg, voor zover er niet al
sprake is van voorgenomen vervangende bouw van verouderde panden, veel
moeite, geld en tijd zal vergen van zorgaanbieders. Als dit beleidsmatig wel
wordt gewenst, moet een weg worden gevonden om zorgaanbieders hiertoe
te motiveren. De respondenten van de zorgkantoren signaleren hierbij dat de
zorgaanbieders nu en straks nodig zijn en blijven om de maatschappelijke
behoefte aan verpleegzorg in te vullen. Het ‘verliezen’ van zorgaanbieders is
een maatschappelijk risico.

een setting met scheiden van wonen en zorg. Dit vergt een zorgvuldige
afweging bij het maken van keuzen voor al dan niet scheiden van wonen en
zorg door te voeren.

10

Zoals Korsakov, Huntington, sterk behandelgerichte settingen, ZZP 6 en hoger
PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 24

4.8

Conclusie omzetten bestaande intramurale plekken

De respondenten van de zorgkantoren geven aan nu geen getallen of
percentages te kunnen noemen over mogelijke omzetting van bestaande
intramurale plekken naar scheiden van wonen en zorg.
Wanneer de focus ligt op realisatie van omzetting uiterlijk in 2025, dan
verwachten zij dat het om een zeer beperkt aantal plekken gaat dat mogelijk
omzetbaar is. Daarbij is het nauwelijks realistisch dat dit ook op die korte
termijn realiseerbaar is. Hier nu energie op zetten gaat niet helpen om de
bestaande maatschappelijke opgaven aan te pakken.
Voor de langere termijn, 10–15 jaar, wordt wel veel beweging voorzien ten
aanzien van scheiden van wonen en zorg. Omdat er veel vervangende
nieuwbouw plaats moet gaan vinden van huidige verouderende zorgpanden.

PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 25

Bijlage 1.

Zorgkantoorregio’s

Overzicht zorgkantoorregio’s
1. Groningen

17. Arnhem

2. Friesland

18. Haaglanden

3. Drenthe

19. Westland Schieland Delfland

4. Zwolle

20. Rotterdam

5. Flevoland

21. Midden-Holland

6. Noord-Holland Noord

22. Waardenland

7. Zaanstreek-Waterland

23. Nijmegen

8. Kennemerland

24. Zuid-Hollandse Eilanden

9. Amsterdam

25. West-Brabant

10. Amstelland en De Meerlanden

26. Midden-Brabant

11. ’t Gooi

27. Noordoost Brabant

12. Apeldoorn, Zutphen e.o.

28. Zuidoost-Brabant

13. Midden-IJssel

29. Noord- en Midden-Limburg

14. Twente

30. Zeeland

15. Zuid-Holland Noord

31. Zuid-Limburg

16. Utrecht

PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 26

Bijlage 2.

Fasering bouwplannen

Fase

Denk aan

1.

Conceptfase

1. Ligt er een strategisch vastgoedplan, vastgesteld door RvT
2. Is er een uitgewerkte marktanalyse, rekening gehouden met scheiden wonen en zorg en uitbreiding naar VPT/MPT leveringsvormen
3. SVP verkennend besproken met externe stakeholders (verantwoordelijk voor uitbreiding capaciteit (zowel intra als extramuraal) – gemeente,
financiers, corporaties/ontwikkelende beleggers
4. Welke bouwinitiatieven benoemd voor komende 5 jaar die gevolgen hebben voor capaciteitsuitbreiding

2.

Initiatiefase

1. Beschikbaarheid locatie,
2. programma analyse,
3. massastudie op locatie,
4. stichtingskostenopzet, bedrijfswaardeberekening,
5. toets ruimtelijke ordening,
6. risicoanalyse en tegenmaatregelen,
7. overal planning met mijlpalen,
8. contractvormen (aankoop grond, SOK, huurovereenkomst),
9. projectorganisatie met alle stakeholders

3.

Definitiefase

1. Functioneel programma van eisen, ruimtestaat en samenhang
2. Technische programma van eisen en duurzaamheidsmaatregelen
3. Structuurontwerp
4. Investeringskosten, vastgoedexploitatie, totale exploitatie,
5. Mogelijkheid tot financiering (verkennende gesprekken met financiers/beleggers/corporatie)
6. Haalbare businesscase goedgekeurd door RvT

4.

Ontwerpfase

1. Voorlopig ontwerp (4 maand)
1. Contractvorming ontwerpteam
2. Functioneel ontwerp en technische uitgangspunten
3. Gesprekken ruimtelijke ordening gemeente
4. Bestemmingsplanprocedure of omgevingsvergunning (doorlooptijd verschillend)
5. Bouwkosten indicatie en haalbaarheid vastgoedexploitatie
6. Faserapportage en go/no go besluitvorming
2. Definitief ontwerp (4 maand)
1. Verdere uitwerking VO inclusief geveltekeningen
2. Afstemming met Technisch ontwerp en constructie
3. Investeringen en vastgoedexploitatie

PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 27

Fase

Denk aan
4. Start omgevingsvergunning
5. Fase rapportage en go/no go besluitvorming
3. Technisch ontwerp (4 maand)
1. Uitwerking naar besteding gerede stukken
2. Omgevingsvergunning verleend
3. Definitieve prijsvorming (directiebegroting)
4. Aanbesteding en contractvorming
5. Faserapportage en go/no go besluitvorming

5.

Voorbereiding
en realisatiefase

1. Bouwrijp maken gestart
2. Casco bouw
3. Afbouw
4. Oplevering
5. Overdracht en inhuizen
6. Nazorg

PJ/22/0723/bpvz

Bouwplannen intramurale verpleegzorgplekken | © bureau HHM 2022 | 28