Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 2789

BRIEF VAN MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 november 2023
Hierbij bied ik u het verslag aan van de Raad Buitenlandse Zaken Handel
van 27 november 2023.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.N.A.J. Schreinemacher

kst-21501-02-2789
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-02, nr. 2789

1

VERSLAG RAAD BUITENLANDSE ZAKEN HANDEL VAN 27
NOVEMBER 2023
Introductie
Op 27 november 2023 vond onder Spaans voorzitterschap de Raad
Buitenlandse Zaken Handel plaats in Brussel. Tijdens de Raad is
gesproken over de voorbereidingen voor de 13e Ministeriële Conferentie
(MC13) van de Wereldhandelsorganisatie (WTO); de akkoorden tussen de
Europese Unie (EU) en Chili; de handelsrelatie tussen de EU en de
Verenigde Staten (VS); en het rapport van de Europese Commissie
(Commissie) over de implementatie van handelsafspraken met derde
landen. Daarnaast wisselde de Raad tijdens de informele lunchbespreking
van gedachten over lopende onderhandelingen over bilaterale handelsakkoorden.
Voorbereidingen WTO MC13
De uitvoerend Vice-President van de Europese Commissie, Valdis
Dombrovskis, informeerde de Raad over de stand van zaken in de aanloop
naar WTO MC13. De conferentie zal plaatsvinden in de week van
26 februari 2024 in Abu Dhabi in de Verenigde Arabische Emiraten. Drie
maanden voor MC13 ziet de Commissie nog veel uitdagingen om tot een
betekenisvol pakket aan uitkomsten te komen.
De Commissie zette de prioriteiten voor de EU de komende maanden
uiteen. Zo wil de EU in de aanloop naar MC13 voortbouwen op de
successen van MC12 en ziet in dat kader onder andere mogelijkheden tot
totstandkoming van een vervolgakkoord op visserijsubsidies, waarin
subsidies die bijdragen aan overbevissing en overcapaciteit worden
ingeperkt. Daarnaast wil de EU inzetten op hervorming van de WTO.
Hervorming en herstel van het geschillenbeslechtingssysteem per 2024 –
zoals overeengekomen tijdens MC12 – is hierbij van groot belang. Voorts
wil de EU inzetten op aangescherpte regels voor een mondiaal gelijk
speelveld, in het bijzonder op het gebied van industriële subsidies. Een
aantal andere onderwerpen dat in de ogen van de EU prioriteit moet
krijgen in aanloop naar en tijdens MC13 is het versterken van
WTO-afspraken omtrent wereldwijde voedselzekerheid, verdere integratie
van milieuaspecten in de WTO-agenda en de inzet op plurilaterale
initiatieven zoals het Joint Statement Initiative inzake e-commerce.
De genoemde prioriteiten van de Commissie werden door een groot
aantal lidstaten verwelkomd, waaronder door Nederland. In lijn met de
eerder aan de Kamer gestuurde kaderinstructie voor WTO MC13
benadrukte Nederland onder andere het belang van volledig herstel van
het WTO geschillenbeslechtingssysteem en de noodzaak het gelijk
speelveld voor industriële producten hoger op de WTO agenda te zetten.
Ook steunt Nederland de EU inzet voor wat betreft verdere integratie van
duurzaamheidsafspraken, waaronder afspraken ten aanzien van milieu en
klimaat, in de WTO agenda. Daarnaast bepleit Nederland afronding van
lopende onderhandelingen, waaronder de onderhandelingen over
visserijsubsidies en over e-commerce.
Besluitvorming over de akkoorden tussen de EU en Chili
Na een korte introductie van het Spaanse voorzitterschap informeerde de
Commissie de Raad over de stand van zaken ten aanzien van de ondertekening van het nieuwe kaderverdrag – het Advanced Framework
Agreement – en het nieuwe handelsakkoord tussen de EU en Chili.1
Ondertekening van beide verdragen is nog voor het eind van dit jaar
1

Zie ook de Kamerbrief van 4 oktober 2023, Kamerstukken 21 501-02 en 31 985, nr. 2715.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-02, nr. 2789

2

voorzien. De lidstaten, waaronder Nederland, gaven aan ondertekening
van het nieuwe handelsakkoord te steunen. Nederland benadrukte daarbij
het belang van het akkoord in het kader van het aanhalen van banden met
gelijkgestemde derde landen en het verzekeren van toegang tot grondstoffen. Nederland benadrukte daarnaast het belang van goede implementatie van de duurzaamheidsafspraken in het verdrag.
Handelsbetrekkingen met de Verenigde Staten
De Commissie gaf de Raad een update over de handelsbetrekkingen
tussen de EU en de Verenigde Staten. De Commissie stelde daarbij vast
dat de resultaten op handelspolitiek terrein tijdens de EU-VS Top van
20 oktober jl. teleurstellend waren. Sinds deze bijeenkomst is er geen
noemenswaardige voortgang geboekt op het gebied van het beoogde
Global Sustainable Arrangement (GSA) inzake staal en aluminium en het
beoogde Critical Minerals Agreement (CMA). De Commissie gaf aan ten
aanzien van het EU-VS staal en aluminium dispuut te streven naar een
verlenging van de status quo, waarbij de Commissie nog wel inzet op
stroomlijning van het door de VS gehanteerde quotasysteem voor de
import van staalproducten uit de EU. Een verlenging van de status quo wil
zeggen dat voor 31 december a.s. de huidige Europese opschorting van
de rebalancerende maatregelen op Amerikaanse importen wordt verlengd
evenals de Amerikaanse quota voor staal- en aluminium producten uit de
EU, die daarmee gevrijwaard blijven van extra tariefheffingen. De
lidstaten hebben collectief opgeroepen tot het vermijden van escalatie van
het staalconflict, waarbij ook brede steun bestaat voor de inzet van de
Commissie gericht op vereenvoudiging van het door de VS gehanteerde
quotasysteem. Nederland heeft daarbij ook benadrukt dat het belangrijk is
om tijdig uitsluitsel te geven over de verlenging van de huidige situatie,
ten behoeve van exporteurs en importeurs.
Er is nog geen datum gevonden voor de volgende bijeenkomst op politiek
niveau van de Trade and Technology Council (TTC). Op dit moment is de
verwachting dat deze pas begin 2024 plaats zal kunnen vinden en niet aan
het einde van dit jaar zoals eerder voorzien. De Commissie schetste
daarbij de volgende prioriteiten voor deze bijeenkomst: samenwerking in
de groene transitie; implementatie van het Transatlantic Initiative on
Sustainable Trade (TIST); handelsfacilitatie en stroomlijning van conformiteitsbeoordelingen; en economische veiligheid. Ook zal de Commissie
aandacht besteden aan de verdere institutionalisering van de TTC, waar
Nederland steun voor heeft uitgesproken.
AOB
Implementatie handelsovereenkomsten
Onder AOB besprak de Raad het recent gepubliceerde rapport van de
Commissie over de implementatie en handhaving van bestaande
handelsafspraken.2 Het rapport richt zich op vier prioriteiten: bevordering
van de benutting van handelsakkoorden, internationalisering van het
Europese MKB, opheffing van handels- en investeringsbarrières, en inzet
van geschillenbeslechting. Er was in de Raad veel waardering voor het
rapport.
Voorts is door een lidstaat onder dit agendapunt aandacht gevraagd voor
de aankomende infasering van stringentere oorsprongsregels voor
elektrische voertuigen en batterijen, zoals overeengekomen met het VK in
de handels- en samenwerkingsovereenkomst. Dit maakt het moeilijker om
2

https://ec.europa.eu/transparency/documents-register/detail?ref=COM(2023)740&lang=en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-02, nr. 2789

3

bij de bilaterale handel tussen de EU en het VK in aanmerking te komen
voor tariefpreferenties voor deze producten. Dit werd door meerdere
lidstaten gesteund. De Commissie is momenteel in overleg met het VK
met het oog op het vinden van een oplossing.
Lunchbespreking
Bilaterale handelsrelaties
Tijdens de lunch stond de Raad kort stil bij de stand van zaken van de
lopende onderhandelingen over handelsakkoorden. Commissaris
Dombrovskis gaf een overzicht van de stand van zaken van de onderhandelingen met de Mercosur-landen, de voorziene ondertekening van het
EU-Kenia Economisch Partnerschapsakkoord en de mogelijkheid met
andere landen zogenaamde Duurzame Investeringsfacilitatieakkoorden
(Sustainable Investment Facilitation Agreements, «SIFA’s») aan te gaan,
na het eerder bereikte SIFA met Angola.3 Ook werd gesproken over de
ontwijking van sancties ten aanzien van de Russische Federatie.
Nederland gaf aan pas een positie in te nemen over een mogelijk
EU-Mercosur akkoord op het moment dat dat daadwerkelijk aan de
lidstaten wordt voorgelegd voor besluitvorming. Het kabinet bepleitte
daarbij wederom dat een EU-Mercosur akkoord een integraal associatieakkoord blijft.4 Voorts gaf het kabinet aan het EU-Kenia Economisch
Partnerschapsakkoord te kunnen steunen en verder werk ten aanzien van
SIFA’s tegemoet te zien.5 Nederland stemde eerder reeds in met de SIFA
tussen de EU en Angola.6
Overig
Aanname herziene PEM-Conventie
Op 7 december a.s. zal het Gemengd Comité van de Regionale Conventie
inzake de pan-Euro-mediterrane preferentiële oorsprongsregels (het
Gemengd Comité PEM) bijeenkomen voor een formele stemming over de
herziene PEM-conventie. Uw Kamer is geïnformeerd over de voortgang
van de onderhandelingen via de voortgangsrapportages handelsakkoorden.7 Nederland steunt de herziene conventie omdat deze het gebruik
van tariefpreferenties stroomlijnt en daarmee vergemakkelijkt.
De PEM-conventie inzake preferentiële oorsprongsregels stelt gemeenschappelijke oorsprongsprotocollen vast binnen een netwerk van
vrijhandelsakkoorden tussen de verschillende verdragslanden. Dit is een
brede groep landen in de Euro-mediterrane regio en omvat de EU, de
EFTA-landen, de deelnemers aan het Barcelona-proces en deelnemers aan
het EU-stabilisatie- en associatieproces. De conventie trad op 1 mei 2012
in werking. Vooruitlopend op de aanname en inwerkingtreding van de
herziene PEM-conventie door alle verdragslanden, onderhandelt de EU
met de individuele verdragslanden over zogenoemde «overgangsregels».
Deze gemoderniseerde oorsprongsregels zijn van toepassing naast de
bepalingen van de oorspronkelijke PEM-conventie totdat de herziene
PEM-conventie in werking treedt. Een groot aantal partijen past de

3

Zie ook de Kamerbrief van 8 september 2023, Besluitvorming EU-Angola Sustainable
Investment Facilitation Agreement. Kamerstuk 31 985, nr. 81.
4
Kamerstukken II, 21 501-02, nr. 2780.
5
Kamerstukken II, 21 501-02, nr. 2781.
6
Kamerstukken II, 31 985, nr. 81 en bijlage bij Kamerstukken II, 21 501-02, nr. 2780.
7
Bijlage bij Kamerstukken II, 21 501–02, nr. 2780.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-02, nr. 2789

4

overgangsregels reeds op bilaterale basis toe, in afwachting van de
goedkeuring van de herziene conventie door alle PEM-landen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-02, nr. 2789

5