2020D49376

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Financiën heeft op 1 december 2020 enkele
vragen en opmerkingen aan de Staatssecretaris van Financiën – Toeslagen
en Douane voorgelegd over het door de Minister van Buitenlandse Zaken
op 6 november 2020 toegezonden BNC-fiche: Mededeling Actieplan
douane-unie (Kamerstuk 22 112, nr. 2970).
De voorzitter van de commissie,
Tielen
De adjunct-griffier van de commissie,
Buisman

nds-tk-2020D49376

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het Actieplan
douane-unie en hebben daarover nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie zijn voorstander van verdere uniformering
van de regelgeving binnen de Europese Unie op het gebied van
douanecontroles om het gelijke speelveld beter te kunnen waarborgen. Zij
zien het dan ook als positief dat de Europese Commissie nu komt met een
pakket aan actiepunten die de douane in de Europese lidstaten beter moet
bewapenen tegen de uitdagingen van de komende jaren. De douane kan
niet alle goederen handmatig controleren. Intensievere samenwerking
met andere lidstaten ook op het gebied van protocollen en handhaving en
geavanceerdere technische middelen kunnen wat de leden van de
VVD-fractie betreft bijdragen aan het terugdringen van de illegale handel
en fraude. Zij vragen een overzicht van de zeventien actiepunten met
daarbij een korte toelichting per actiepunt en uitwerking.
De leden van de VVD-fractie lezen dat het actieplan toeziet op vier
deelonderwerpen. Welke van de actiepunten onder welk deelonderwerp
komt voort uit de opkomende nieuwe uitdagingen sinds 2016 en welke
komen voort uit hiaten of verbeterpunten in bestaand beleid? In welke
situaties draagt het nieuwe actieplan Douane bij aan beter risicobeheer en
waarom is het huidige beleid daar onvoldoende toereikend?
De leden van de VVD-fractie vragen welk overleg er met de sector is
geweest bij het aanscherpen van de uitdagingen op e-commerce? De
leden van de VVD-fractie hebben al vaker aandacht gevraagd voor de
e-commerce (Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2019–2020, nr.
2986). In reactie op de explosieve toename van het aantal e-commerce
zendingen zijn de Belastingdienst en de douane gestart met een intensievere samenwerking, gegevensuitwisseling en data-analyse om zo
gerichter te kunnen handhaven. Kan het kabinet ingaan op de eerste
resultaten op de korte termijn van de samenwerking tussen de Belastingdienst en douane bij de handhaving van e-commerce zendingen? In
hoeverre dragen de aanscherpingen zoals voorgesteld door de Europese
Commissie bij aan de in juni 2020 genoemde te ontwerpen «nieuwe,
toekomstgerichte aanpak voor e-commerce zendingen»(Aanhangsel
Handelingen II, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2986)?
De leden van de VVD-fractie zijn op de hoogte van het Fiche rond het
EU-éénloketsysteem voor de douane welke op 20 november 2020 is
ingediend bij de Tweede Kamer. Zij zullen daar verder niet op ingaan,
omdat er over dat Fiche apart een schriftelijk overleg zal worden gevoerd.
De leden van de VVD-fractie stellen wel de vraag wanneer de Europese
Commissie duidelijkheid kan verschaffen over mogelijke wetgeving voor
de implementatie van de zeventien actiepunten.
De leden van de VVD-fractie lezen over het signaal van het kabinet aan de
Europese Commissie over de IT-capaciteit. Zij wijzen op de verouderde
systemen en achterstanden in de IV bij de Belastingdienst. In hoeverre kan
de douane eventuele nieuwe regelgeving vanuit het actieplan tijdig en
accuraat implementeren in de bestaande systemen? En breder: wat
betekent het voorliggende actieplan voor de gehele douaneorganisatie? Is
het actieplan goed en adequaat te implementeren? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, waarom wel?

2

In hoeverre blijven de lidstaten zelf verantwoordelijk voor de uitvoering en
implementatie van de zeventien actiepunten? De leden van de VVD-fractie
lezen dat dit vooralsnog het uitgangspunt is van het kabinet. Blijft dit ook
met het nieuwe actieplan zo? Zo nee, waarom niet? Zo ja, is implementatie voor elke afzonderlijke lidstaat haalbaar? Kan het kabinet de
financiële gevolgen van de implementatie en uitvoering van de zeventien
actiepunten toelichten?
De leden van de VVD-fractie lezen in de Najaarsnota 2020 (Kamerstuk
35 650, nr. 1 en in Kamerstuk 2020D48930 over de Bevindingen Europese
Commissie over douanerechten bij de import van zonnepanelen) over een
tegenvaller «onder voorbehoud aan de Europese Commissie (.) over de
verschuldigdheid van Traditionele Eigen Middelen over de invoer van
zonnepanelen, waarover al dan niet anti-dumpingsheffingen en compenserende rechten geheven hadden moet worden». De genoemde bedragen
zijn fors en de leden van de VVD-fractie willen graag weten of en hoe het
voorliggende actieplan situaties als deze over zonnepanelen in de
toekomst kan voorkomen.
Tot slot vragen de leden van de VVD-fractie het kabinet om een tijdige
terugkoppeling op de voortgang van het actieplan douane. Zij lezen over
verschillende terechte vragen van het kabinet aan de Europese Commissie
en willen graag op de hoogte worden gehouden van de reactie van de
Europese Commissie. Kan het kabinet dit toezeggen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de BNC-fiche
Mededeling Actieplan douane-unie. Naar aanleiding daarvan brengen de
leden van de PVV-fractie het volgende naar voren.
Allereerst merken de leden van de PVV-fractie op dat het actieplan een
reeks van zeventien actiepunten omvat die op vier deelonderwerpen zien.
De leden van de PVV-fractie vragen het kabinet om een overzicht te geven
van deze zeventien actiepunten, wat ze inhouden, in welk van de vier
categorieën ze zijn onderverdeeld en wat elk actiepunt voor Nederland
betekent.
Voorts merken de leden van de PVV-fractie op dat het plan een op risico’s
gebaseerd toezicht voor alsmede de oprichting van een gemeenschappelijke analysecapaciteit binnen de Commissie voorstelt. De leden van de
PVV-fractie willen graag weten wat dit plan precies inhoudt en wat voor
(financiële) gevolgen dit voor Nederland meebrengt.
Verder merken de leden van de PVV-fractie op er in het actieplan wordt
voorgesteld om de verplichtingen voor betaaldienstverleners en onlineverkoopplatforms aan te scherpen. De leden van de PVV-fractie vragen om
een nadere uitwerking hiervan. Op welke wijze worden de verplichtingen
voor betaaldienstverleners en onlineverkoopplatforms aangescherpt?
Vervolgens merken de leden van de PVV-fractie op dat de Commissie
onder andere met een initiatief voor een EU-éénloketsysteem zal komen,
zodat bonafide bedrijven gemakkelijker hun grensformaliteiten op één
digitaal portaal kunnen afhandelen. De leden van de PVV-fractie vragen
het kabinet dit nader toe te lichten. Wat houdt dit precies in en wat
betekent dit voor Nederland? Hoe wordt er aan het doel voldaan om
makkelijker informatie uit te wisselen en een betere risicobeoordeling
door douaneautoriteiten mogelijk te maken?

3

Tevens merken de leden van de PVV-fractie op dat de Commissie zal
onderzoeken of er wetgeving ten aanzien van een gemeenschappelijk
systeem van douanesancties moet worden voorgesteld. De leden van de
PVV-fractie vragen het kabinet dit nader toe te lichten. Wat zijn de voor- en
nadelen van het invoeren van een gemeenschappelijk systeem van
douanesancties voor Nederland?
Voorts vragen de leden van de PVV-fractie aan te geven bij welke
actiepunten er sprake is of kan zijn van een overdracht van soevereiniteit
van Nederland aan Brussel.
Verder merken de leden van de PVV-fractie op dat éénderde van het
EU-buitengrensoverschrijdend goederenverkeer direct of indirect via
Nederland verloopt. Via welke lidstaten verloopt het
EU-buitengrensoverschrijdend goederenvervoer voornamelijk nog meer?
Ook merken de leden van de PVV-fractie op dat er in het actieplan reeds in
gang gezette actiepunten benoemd worden en enkele actiepunten al in
2021 zullen worden uitgerold. Zij willen weten welke actiepunten reeds in
gang gezet zijn en welke actieplannen er in 2021 zullen worden uitgerold.
Kan het kabinet een tijdlijn geven van de zeventien actiepunten uit het
actieplan?
Voorts merken de leden van de PVV-fractie op dat het kabinet ten aanzien
van Europese douanewet- en regelgeving vooralsnog het uitgangspunt
hanteert dat de lidstaten zelf verantwoordelijk zijn voor de uitvoering en
implementatie daarvan. Zij vragen hoe dit te rijmen valt met een positieve
grondhouding van Nederland ten aanzien van de bevoegdheid.
Ten slotte willen de leden van de PVV-fractie weten wat de financiële
gevolgen zijn van dit actieplan. Kan het kabinet dit per actiepunt
benoemen? Wat zijn de specifieke financiële gevolgen voor Nederland?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA- fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het BNC-fiche
inzake de Mededeling Actieplan douane-unie van de Europese
Commissie. Aangezien een groot deel van de Europese import en export
via de Rotterdamse haven en Schiphol lopen, hechten deze leden aan een
effectieve en betrouwbare douane, waarbij goede Europese samenwerking van groot belang is. Hoewel de leden van de CDA-fractie in de
basis de meerwaarde inzien van Europese samenwerking op douanegebied, hebben zij wel enkele vragen en zorgen.
De leden van de CDA-fractie lezen dat er volgens de Commissie ondanks
vernieuwing van de douanewetgeving in 2016 nog steeds problemen zijn,
zoals onderwaardering van de waarde van goederen en smokkel van
illegale of onveilige goederen plaatsvindt. Heeft de Europese Commissie
scherp waar in de Europese Unie deze risico’s zich (met name) voordoen
en hoe douaneautoriteiten hierbij betrokken zijn?
Als eerste onderdeel van het actieplan, risicobeheer, zet de Commissie in
op het gebruik van data en een gemeenschappelijke analysecapaciteit
binnen de Commissie. De leden van de CDA-fractie vragen hoe een
dergelijke dienst zal worden ingericht, hoe groot deze dienst wordt, welke
middelen worden ingezet om de dienst op te zetten en welke bevoegdheden deze dienst heeft. Het plan omvat zowel inzet van gezamenlijke
middelen in het Meerjarig Financieel Kader (MFK) als ook aanvullende
bijdragen vanuit de lidstaten. Kan het kabinet aangeven of zij van mening
is dat aangezien éénderde van het Europese goederenverkeer via
Nederland loopt, Nederland gerechtigd is tot een grotere aanspraak op

4

Europese middelen voor douane en dat ook andere lidstaten financieel
bijdragen aan het goed functioneren van de Nederlandse douane?
Voor wat betreft e-commerce wordt voorgesteld om verplichtingen voor
betaaldienstverleners en onlineverkoopplatforms aan te scherpen. In
principe zijn de leden van de CDA-fractie natuurlijk voorstander van het
bestrijden van fraude. Wel vinden zij dat er rekening moet worden
gehouden met de administratieve lasten voor ondernemers en de
belastingdiensten en de kosten die hiermee gepaard gaan. Met het
invoeren van de btw-richtlijn e-commerce werd al duidelijk dat dit
vergaande aanpassingen aan systemen vergt die Nederland niet binnen
afzienbare tijd kan waarmaken. Ook moeten bedrijven aan veel extra
regels voldoen. De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat een
balans moet worden gevonden tussen het instellen van nieuwe verplichtingen en uitvoeringslasten en -kosten. Voor wat betreft het inrichten van
een fiscale hub binnen Eurofisc vragen deze leden wat dit gaat betekenen
voor verplichting gaat inhouden voor de Nederlandse Belastingdienst en
op welke termijn dat voor de Belastingdienst kan. Zoals genoemd heeft de
eerdere overeenstemming op het gebied van e-commerce geleid tot een
richtlijn die voor Nederland qua ICT praktisch onuitvoerbaar was. Kan een
eerste inschatting worden gegeven van de uitvoerbaarheid door middel
van een lichte uitvoeringstoets?
Voor wat betreft een naleving en het initiatief voor een
EU-éénloketsysteem vragen de leden van de CDA-fractie zich voorts af of
zij dit loket kunnen vergelijken met de EU-éénloketsysteem voor de btw.
Sluit het systeem aan op de ICT-voorzieningen die door de Belastingdienst
geïmplementeerd worden in het kader van de btw? Is invoering van nog
zo’n loket op korte termijn haalbaar voor Nederland, gezien de enorme
uitvoeringslast die het loket voor de btw al met zich meebrengt de
komende jaren?
De leden van de CDA-fractie zouden graag nadere toelichting van het
kabinet willen op wat de Commissie bedoelt met het optreden als één
douaneautoriteit en wat hiervoor nodig is. Ook vragen zij zich af wat de
Commissie beoogt met een agentschapsstructuur, hoe dit eruit zou
moeten gaan zien en voor welke domeinen van douanesamenwerking zij
dit voor zich ziet. Kan een dergelijk agentschap dat binnen de middelen
van het MFK zou moeten worden opgericht ten koste gaan van andere
uitgaven voor douane, of zijn hiervoor aanvullende middelen van de
lidstaten nodig? Voor wat betreft de interoperabiliteit van informatiesystemen vragen de leden van de CDA-fractie zich af of hierbij zoveel
mogelijk zal worden aangesloten op bestaande systemen, of dat wordt
gericht op nieuwe technologische toepassingen voor de Lidstaten.
De leden van de CDA-fractie delen expliciet de inzet van het kabinet dat bij
de afzonderlijke maatregelen goed gekeken moet worden naar uitvoerbaarheid en capaciteit van de douane. Het douane-actieplan zal de
komende vijf jaar in concrete maatregelen worden omgezet. Dit zijn
zeventien maatregelen, die al dan niet vergaande wijzigingen in de
nationale systemen beogen. Wat is het maximum dat Nederland de
komende vijf jaar qua uitvoering aan kan? Hoe wil het kabinet gaan
inzetten op de uitvoerbaarheid van het geheel? Wil het kabinet zich er ook
voor inzetten dat indien een te groot beslag wordt gelegd op de capaciteit
van nationale douaneautoriteiten, dat bepaalde maatregelen uitgesteld
kunnen worden? Is het kabinet bereid om van te voren een inschatting te
maken van de urgentie en uitvoerbaarheid van de maatregelen, prioriteiten aan te brengen en daar in Europees verband op in te zetten? Het
lijkt de leden van de CDA-fractie beter een paar prioriteiten te stellen en
die goed te doen, dan heel ambitieus heel veel maatregelen door te

5

voeren waardoor de goede uitvoerbaarheid in het gedrang komt en achter
de feiten wordt aangelopen. Zij ontvangen hierop graag een reactie van
het kabinet.
Ook zijn deze leden met het kabinet heel benieuwd naar het totale
financieel beslag van de plannen van de Commissie, in hoeverre en voor
welke plannen het financieel beslag uitgaat boven de middelen van het
MFK en hoe de Commissie dit dan beoogt over de lidstaten te verdelen.
Zij vinden dat in eerste instantie de middelen binnen de begroting moeten
worden gevonden en dat extra lasten in principe zoveel mogelijk dienen te
worden voorkomen. Ten aanzien van de plannen die extra middelen
vereisen vragen de leden van de CDA-fractie het kabinet de Kamer
nauwkeurig op de hoogte te houden en geen actie te ondernemen voordat
daarvoor expliciete goedkeuring is van de zijde van de Kamer.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de fractie van D66 hebben met interesse het fiche over de
mededeling Actieplan douane-unie gelezen. Deze leden hebben een paar
vragen.
De leden van de fractie van D66 lezen dat lidstaten enthousiast zijn over
het idee om een discussiegroep van lidstaten en belanghebbenden op te
richten die helpt met de voorbereiding op toekomstige crises en uitdagingen, zoals onvoorziene mondiale ontwikkelingen en toekomstige
bedrijfsmodellen. Zij vragen het kabinet of dit voorstel wat uitgebreider
kan worden toegelicht. Aan wat voor soort belanghebbenden kan worden
gedacht? De leden van de fractie van D66 vragen hoe de douanes van
verschillende lidstaten op dit moment kennis uitwisselen over ontwikkelingen zoals de opkomst van digitalisering, Brexit en de gevolgen van de
Covid-19-pandemie.
De leden van de fractie van D66 vragen of bij het voorstel voor de
oprichting van een gemeenschappelijke analysecapaciteit ook de
gevolgen voor gegevensbescherming zijn getoetst, en zo ja, op welke
wijze. Hoe worden fouten in de informatiehuishouding voorkomen?
De leden van de fractie van D66 lezen dat Nederland ernaar streeft dat
processen op gelijksoortige wijze worden ingericht in de lidstaten, met
een vergelijkbare effectiviteit van de handhaving, ongeacht de plaats waar
goederen de EU binnenkomen of uitgaan. Hoe volgt het kabinet dit?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het BNC-fiche en
hebben hierbij enkele vragen en opmerkingen. Allereerst merken zij op
dat het BNC-fiche erg summier is voor een beoordeling van een actieplan
met zeventien verschillende voorstellen, terwijl hierin ook wetgevende
voorstellen besloten zijn en een aanzienlijk aantal van de punten
ingrijpende gevolgen kan hebben voor de handhaving en bevoegdheden
van lidstaten hierin. De leden van de SP-fractie vragen waarom het
kabinet op hoofdlijnen heeft willen reageren, in plaats van per actiepunt
aan te geven wat de Nederlandse positie is. Zij vragen het kabinet dit
alsnog per punt te doen.
De leden van de SP-fractie vragen het kabinet of het kabinet er vertrouwen
in heeft dat voorliggende voorstellen wel kunnen leiden tot het beter
tegengaan van onderwaardering en smokkel van goederen. Zij merken op
dat in de mededeling wordt gesproken van het optreden als één douaneautoriteit maar dat geen van de opgenomen voorstellen hier echt over

6

spreekt. De leden van de SP-fractie vragen het kabinet daarom naar een
nadere duiding van hoe dat optreden als één douaneautoriteit eruit zou
moeten zijn, of dit eerder leidt tot verdergaande samenwerking of
daadwerkelijk integratie en bovenal of dit naar verwachting leidt tot
overdracht van bevoegdheden. Zij leden vragen het kabinet naar de inzet
en doen tevens het verzoek om stelling te nemen tegen een overdracht
van bevoegdheden gezien het feit dat handel met het buitenland,
grensbewaking en belastinginning nationale competenties zijn.
De leden van de SP-fractie lezen in de mededeling dat het beheersen van
e-commerce onder andere gaat betekenen dat douanes de gegevens van
betalingsdienstaanbieders ten volle kunnen gaan gebruiken. Zij merken
op dat deze mogelijkheid die het resultaat zal zijn van de Payment Service
Directive (PSD2) grote gevolgen heeft voor de gegevensbescherming van
burgers. Zij vragen het kabinet of hij een dergelijke inbreuk op de
gegevensbescherming van iedereen die een betaling in een webwinkel
doet gerechtvaardigd vindt in het tegengaan van smokkel en onderwaardering. Terwijl de verplichtingen voor burgers, het afstaan van hun
betaalgegevens, erg hard zijn, valt op dat de verplichtingen voor de
platforms ten aanzien van rapportage erg zacht zijn. De leden van de
SP-fractie vragen het kabinet om op het vlak van de gegevensbescherming zeer alert te zijn en de Europese Commissie het signaal te
geven dat hier eerder een pas op de plaats moet gelden dan een vlucht
naar voren. Is het kabinet bereid dit te doen? Zo nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie vragen het kabinet naar de beoordeling van het
bestaande proefproject over een éénloketsysteem voor de douane in de in
de mededeling genoemde lidstaten. Zij lezen in de mededeling dat samen
wordt gewerkt met handhavers op onder andere voedselveiligheid en
-kwaliteit en zijn benieuwd naar de verwachte vormgeving van een
éénloketsysteem en de gevolgen voor de handhaving. Betekent een
dergelijk systeem dat de concrete handhaving zal worden aangestuurd
door de douane of blijven deze autoriteiten hun eigen beoordeling doen?
De leden van de SP-fractie verzoeken het kabinet in aanloop naar de
publicatie van het voorstel stelling te nemen tegen een verzwakking van
de handhavers, puur en alleen om het bedrijven gemakkelijk te maken. De
leden van de SP-fractie vragen opnieuw het kabinet hier een zeer
afwachtende houding in te nemen, omdat totaal niet duidelijk is of de
wens van het éénloketsysteem ook daadwerkelijk de uitkomst is van de
werkwijze.
De leden van de SP-fractie zien evenals de Europese Commissie dat de
groei van e-commercezendingen uit China extreem toeneemt en begrijpen
dat er een wens bestaat om de douanesamenwerking met China te
herzien. Zij vragen het kabinet wat het kabinet nodig acht om de
handhaving dusdanig te verbeteren dat producten met verboden stoffen
aan de grens geweerd kunnen worden aangezien levering van webshops
aan consumenten meestal direct plaatsvindt.
Tot slot vragen de leden van de SP-fractie het kabinet naar de beoordeling
van het plan om de gegevens van het Schengeninformatiesysteem,
Europol en het invoercontrolesysteem aan elkaar te koppelen. Zij vragen
het kabinet of een dergelijke ongerichte manier van het screenen van
burgers daadwerkelijk zal bijdragen aan de veiligheid. Zij zien in de
mededeling als geheel een grote informatiehonger van de verschillende
diensten onder lidstaten en Europese Commissie terwijl de koppeling van
data recent bepaald niet tot de meest gunstige resultaten voor burgers
heeft geleid. Deze leden vragen het kabinet naar een beoordeling van deze
ideeën in het licht van de gegevensbescherming en in hoeverre hierbij

7

sprake zal zijn van het inwisselen van persoonlijke vrijheden voor
gepercipieerde veiligheid.

8