Financiële Terugblik 2017
Nederlandse Publieke Omroep

Hilversum
16 oktober 2018

Inhoudsopgave
Gehanteerde definities

3

Algemene toelichting

4

Pro Forma exploitatieoverzicht NPO

5

Toelichting exploitatie versus begroting (pro forma)
Algemeen
Baten Media-aanbod
Programmagebonden eigen bijdragen
Opbrengsten neven- en verenigingsactiviteiten
Overige bedrijfsopbrengsten
Totale kosten
Organisatiekosten
Over te dragen reserve media-aanbod
FTE ultimo en gmiddeld

6
6
6
8
8
9
9
9
10
11

Programmakosten per domein per platform

12

Bijlage: Indeling CCC-codes naar domein

13

2
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2017

Gehanteerde definities
De NPO (Nederlandse Publieke Omroep)
Het geheel van bestuur en alle landelijke publieke omroepen van de landelijke publieke omroep;
omroepverenigingen, taakomroepen én NPO-organisatie. De Nederlandse Publieke Omroep (NPO)
omvat dus zowel omroepen als de NPO-organisatie, die ieder vanuit hun eigen taak
verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de publieke mediaopdracht op landelijk niveau. De
omroepen zijn dat door de verzorging van media-aanbod en de NPO-organisatie omdat deze het
samenwerkings- en coördinatieorgaan is voor de uitvoering van de publieke mediaopdracht op
landelijk niveau, zoals bedoeld in Artikel 2.2 en 2.3 van de Mediawet. Hier worden nadrukkelijk niet
de lokale en regionale omroepen bedoeld.

Omroepen
Alle landelijke publieke omroepen; de omroepverenigingen en taakomroepen.

NPO-organisatie
Het bestuursorgaan van de NPO; de Stichting Nederlandse Publieke Omroep.
CoBO
Co-productiefonds Binnenlandse Omroep
BVN
Beste van Vlaanderen en Nederland
SOM
Stichting Omroep Muziek

3
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2017

Algemene toelichting
Conform het Handboek Financiële Verantwoording (HFV) dient een verantwoording plaats te vinden
van de exploitatie over het boekjaar (model IV) voor de NPO als geheel en wordt deze vergeleken
met de begroting die wordt ingediend bij OCW. In het HFV zijn nadere regels gesteld over de
inhoud en de inrichting.
De in deze Financiële Terugblik opgenomen overzichten zijn pro forma en gebaseerd op de
individuele jaarrekeningen van de omroepen en NPO-organisatie. Op deze individuele
jaarrekeningen zijn de bepalingen en inrichtingseisen zoals vastgelegd in BW2 Titel 9, de
Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving en de beleidsregels van de WNT van toepassing. Het op
pagina 5 gepresenteerde overzicht betreft een optelling van de exploitatierekeningen uit de eerder
genoemde jaarrekeningen. Alle financiële transacties voortkomend uit de bedrijfsactiviteiten en de
daarbij behorende financiële beheersmiddelen worden door de externe accountant van de
betreffende omroep of NPO-organisatie getoetst op basis van de richtlijnen zoals opgenomen in de
Mediawet, het HFV en de verdere van toepassing zijnde wet- en regelgeving.
Op bestuurlijk, organisatorisch en fiscaal terrein is tussen de omroepen en NPO-organisatie geen
sprake van een juridische entiteit. Daarnaast vindt bij het samenvoegen van de gegevens alleen
een eliminatie van onderlinge transacties en verhoudingen op het niveau van NPO-organisatie
plaats. Waarderingsgrondslagen kunnen op verschillende manieren worden opgevat, waardoor de
resultaatbepaling niet uniform is opgesteld. Hierdoor kan deze Financiële Terugblik niet worden
geïnterpreteerd als een geconsolideerde financiële verantwoording met uniform opgestelde
grondslagen. Voor een goed begrip van de, door de individuele omroepen en de NPO-organisatie,
gehanteerde waarderingsgrondslagen wordt verwezen naar de individuele jaarrekeningen.
Met ingang van verslagjaar 2017 is in het HFV een additioneel model opgenomen waarin de
programmakosten per domein per platform worden verantwoord. Rekening houdend met de
complexiteit van het proces voor de totstandkoming van de gegevens heeft het Commissariaat
voor de Media (CvdM) aangegeven1 dat voor 2017 alleen de verantwoording van de platformen
televisie en radio opgenomen worden in de jaarrekeningen van de omroepen. De totale
verantwoording van het overig media-aanbod vindt plaats in dit rapport. De NPO heeft er voor
gekozen om ook de totale verantwoording van de platformen televisie en radio in deze terugblik op
te nemen.

1

Voorlichtingsbrief: aandachtspunten financiële verantwoording 2017 Landelijke publieke media-instellingen
d.d. 21 december 2017

4
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2017

Pro Forma exploitatieoverzicht NPO

5
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2017

Toelichting exploitatie versus begroting (pro forma)
Algemeen
In het exploitatieoverzicht op pagina 5 zijn de baten en lasten ingedeeld naar de kostendragers
Radio, Televisie, Overige media-aanbod (oma), verenigings- en nevenactiviteiten en
organisatiekosten. De exploitatierekening van de NPO-organisatie wordt in een aparte kolom
weergegeven, daarnaast is ook de eliminatie van onderlinge transacties en verhoudingen op het
niveau van NPO-organisatie weergegeven en is de aan BVN en CoBO verstrekte middelen in een
aparte kolom opgenomen.
In de toelichting wordt de pro forma samengevoegde exploitatierekening ultimo 2017 vergeleken
met de NPO Begroting 2017. Op basis van artikel 2.147 dient de begroting in ieder geval de
financiële middelen die voor het volgende kalenderjaar nodig zijn te bevatten. In de begroting
worden daarom de vergoeding OCW, programmagebonden eigen bijdragen, de netto-resultaten van
neven- en verenigingsactiviteiten en de overige bedrijfsopbrengsten opgenomen. De totale lasten
worden in de begroting niet verder onderverdeeld naar kostensoorten.

Baten Media-aanbod
Om de transparantie te vergroten zijn de baten media-aanbod opgedeeld in de onderdelen
vergoedingen OCW, Omroepbrede Middelen (OBM) en overgedragen reserve media-aanbod (orma).
De splitsing naar de diverse onderdelen is voor zover beschikbaar in overeenstemmingen met alle
jaarrekeningen. Indien deze splitsing niet is opgenomen in de jaarrekening van de omroep is
uitgegaan van de afstemming die plaatsgevonden heeft tussen de omroepen en NPO-organisatie.
Vergoedingen OCW
De vergoedingen OCW is als volgt samengesteld:
Vastgesteld budget 2017 inclusief SOM2
Af: Budget SOM
Af: Verschil frictiekosten
Gecorrigeerd vastgesteld budget OCW
Af: Mutatie overlopende passiva
Af: Overige verschillen
Verantwoordt budget OCW 2017

809.791
-15.844
-51
793.896
-2.392
-165
791.339

In de ingediende begroting 2017 was een budgetaanvraag opgenomen van € 809,8 miljoen, dit
bedrag is gelijk aan het definitief vastgestelde budget. De SOM maakt echter geen onderdeel uit van
deze financiële terugblik, omdat de SOM geen jaarrekening hoeft op te stellen conform het HFV. Het
budget van de SOM bedraagt € 15,8 miljoen. In 2017 heeft nog een correctie ad € 51.000
plaatsgevonden van het beschikbaar budget voor de NPO, vanwege een lager beschikbaar bedrag
voor het restant frictiekosten.
2

Brief vaststelling van de budgetten voor het jaar 2017, d.d. 16 december 2016

6
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2017

De bedragen die voor de verzorging van media-aanbod in het boekjaar zijn ontvangen, maar (nog)
niet volledig aan de omroepen zijn toegekend, worden conrofm het HFV in de jaarrekening
verantwoord als ‘overlopende passiva budget voor media-aanbod’3. De mutatie van de overlopende
passiva bestaat uit ingezet OCW budget uit jaar 2016 minus niet besteed OCW budget uit jaar 2017.
Daarnaast kunnen diverse overige verschillen ontstaan, zoals: een verschil in timing van de
verantwoording van de toekenningen tussen omroepen en de NPO-organisatie, verschillen in
verantwoording van de aangekochte producties en kabelgelden en opbrengsten uit licenties.
Omroepbrede Middelen (OBM)
De Omroepbrede Middelen zijn als volgt samengesteld:
Bedragen x € 1.000,-

OBM jaarverslag NPO-organisatie
Waarvan NPO-fonds
Waarvan rentelasten
Beschikbaar gesteld voor media-aanbod
Verantwoording door omroepen
Toegekend aan CoBO en BVN
Mutatie overlopende passiva
Overige verschillen

46.232
-16.184
-65
29.983
-22.989
-2.850
-4.123
21

In 2017 is € 46,2 miljoen door de raad van bestuur van de NPO beschikbaar gesteld voor de
verzorging van media-aanbod. Dit zijn onder andere baten die NPO-organisatie ontvangt in het
kader van het behartigen van zaken die van gemeenschappelijk belang zijn voor de omroepen, zoals
de distributie-inkomsten. Om te voorkomen dat baten op deze manier dubbel worden verantwoord
en daardoor een vertekend beeld wordt gegeven, worden deze beschikbaar gestelde middelen als
negatieve baten bij de NPO verantwoord.
Van deze € 46,2 miljoen dient, conform het HFV, € 16,1 miljoen te worden verantwoord als
programmagebonden eigen bijdragen. Dit betreft de bijdrage vanuit het NPO-fonds (zie ook onder
“programmagebonden eigen bijdrage”). Daarnaast zijn de rentelasten van NPO vanwege het
aanhouden van mediamiddelen bekostigd uit de OBM. Van het beschikbaar gestelde bedrag voor
media-aanbod, is € 22,9 verstrekt aan omroepen en € 2,9 miljoen aan CoBO en BVN.
Indien de bedragen die voor de verzorging van media-aanbod ter beschikking zijn gesteld in een
boekjaar niet volledig zijn toegekend, dient de NPO conform het HFV deze middelen als ‘overlopende
passiva budget voor media-aanbod’ te verantwoorden. In totaal bedraagt de mutatie in de
overlopende passiva € 4,1 miljoen. Een belangrijk deel hiervan is het budget ten behoeve van de
kwaliteitsimpuls, welke in de toekomst zal worden aangewend voor de programmering. Tot slot zijn
er overige verschillen ad € 21.000 die veroorzaakt worden door correcties voor frictiekosten inzake
de 2.42 omroepen en verschillen in de verantwoording van aangekochte producties themakanalen.

3

Zie HFV, paragraaf 2.2.6.1. overlopende passiva media-aanbod.

7
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2017

Programmagebonden eigen bijdragen
In de begroting 2017 zijn de totale programmagebonden eigen bijdragen ingeschat op € 10,5
miljoen. Omdat de programmagebonden eigen bijdragen pas bekend zijn na de begroting en
afhankelijk zijn van de programmering, is de inschatting bij de begroting behoudend.
Voor het NPO-fonds is in 2017 € 16,6 miljoen beschikbaar gesteld. Hiervan is € 0,5 miljoen besteed
aan organisatiekosten en € 16,1 miljoen beschikbaar gesteld voor de programmering. Omroepen
verantwoorden de bijdragen vanuit het NPO-fonds in hun jaarrekening op in het jaar waarin het
programma uitgezonden is. Het gevolg hiervan is dat het moment van toezeggen (en beschikbaar
stellen) van de financiering afwijkt van het moment waarop verantwoording afgelegd wordt. In 2017
hebben omroepen € 2,7 miljoen in hun jaarrekeningen opgenomen. Het restant ad € 13,5 miljoen is
op de balans van NPO-organisatie verantwoord als overlopende passiva.

Opbrengsten neven- en verenigingsactiviteiten
De gepresenteerde realisatie over 2017 geeft inzicht in zowel de bruto opbrengsten als de kosten
behorende bij de neven- en verenigingsactiviteiten. In het exploitatieoverzicht is af te lezen dat het
exploitatieresultaat uit nevenactiviteiten € 27,2 miljoen bedraagt en uit verenigingsactiviteiten € 9,4
miljoen bedraagt. In totaal € 36,6 miljoen. In de individuele jaarrekeningen wordt door de omroep
volgens de door het Commissariaat van de Media opgestelde clusterindeling4 verantwoording
afgelegd over de nevenactiviteiten. De diverse uit te voeren activiteiten zijn gebundeld in de
volgende clusters:
Cluster Activiteit
1
Exploitatie van onverkort media-aanbod of publieke formats buiten de publieke media-opdracht
2
Verhuren van personeel of middelen aan derden
Eenmalig en/of met regelmaat uitgeven en verkopen van (programma)bladen, tijdschriften, magazines of
3
producten die daarmee naar hun aard vergelijkbaar zijn
4
(Laten) Verkopen van producten of diensten van derden
5
Het houden van een webwinkel
6
Oprichten van, of een > 20% deelnemen in, een entiteit
7
Op de markt (laten) brengen van overige producten of diensten

De grootste inkomstenbron van de verenigingen, geldt alleen voor de omroepen met een vereniging,
betreft de opbrengst uit lidmaatschapsgelden. Voorbeelden van activiteiten die binnen de vereniging
plaatsvinden zijn:
- Organisatie van ledendagen
- Uitgifte van ledendagen
- Organisatie van diverse ledenevenementen
- Raadpleging van de ledenraad
- Inning contributiegelden
- Werving van nieuwe leden

4

Zie voor uitgebreidere toelichting beleidsregels nevenactiviteiten gepubliceerd op de website van
het commissariaat voor de media
8
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2017

Bij het opstellen van de begroting is rekening gehouden met netto resultaten uit neven- en
verenigingsactiviteiten, welke begroot zijn als overige inkomsten. De netto-resultaten betreffen de
bruto opbrengsten (zoals programmabladen en verenigingsactiviteiten) minus de kosten die hiervoor
worden gemaakt. Voor 2017 geldt dat een netto bijdrage begroot is van in totaal (neven- en
verenigingsactiviteiten) € 20,0 miljoen, gebaseerd op de realisatie van de afgelopen jaren en
rekening houdend met een mogelijke daling. De gerealiseerde resultaten zijn hoger dan begroot en
is een stijgende trend zichtbaar (realisatie 2016 was € 33 miljoen).

Overige bedrijfsopbrengsten
De overige inkomsten van BVN ad € 1,4 miljoen (o.a. bijdrage Vlaamse regering) en SOM ad € 2,9
miljoen (o.a. ticketinkomsten) zijn wel opgenomen in de begroting, maar maken geen onderdeel uit
van deze financiële terugblik. Deze omroepinstellingen zijn namelijk niet verplicht om het HFV te
volgen. Daarnaast wordt in dit rapport rekening gehouden met een eliminatie bij de NPO-organisatie,
welke niet in de begroting is opgenomen. Indien voor bovenstaande wordt gecorrigeerd bedraagt de
begroting € 44,0 miljoen (= € 48,3 - 1,4 – 2,9) en de realisatie € 45,8 miljoen (= 37,4 + 8,4). Deze
toename is met name zichtbaar bij NPO-organisatie en is het positieve resultaat van eerdere en
recente onderhandelingen met distributeurs voor de doorgifte van de publieke zenders.
Totale kosten
Op basis van de beschikbare middelen is in de begroting een inschatting gemaakt van de totale
kosten ad € 888,6 miljoen. De gerealiseerde kosten bedragen € 968,1 miljoen, waaronder de bruto
lasten van neven- en verenigingsactiviteiten van in totaal € 90,3 miljoen. Zoals hiervoor beschreven
wordt in de begroting alleen het netto-resultaat van de neven- en verenigingsactiviteiten
meegenomen. Het totale gerealiseerde netto-resultaat van deze activiteiten bedraagt € 34,6 miljoen.
Indien de gerealiseerde kosten hiermee worden gecorrigeerd, bedragen de werkelijk kosten € 912,4
miljoen (= 968,1 – 90,3 + 34,6).
Vanwege onder andere hogere beschikbare middelen uit neven- en verenigingsactiviteiten dan
begroot, was het mogelijk om extra te investeren in content. Hierdoor zijn de gerealiseerde kosten €
23,8 miljoen hoger dan begroot.

Organisatiekosten
De vergoeding voor organisatiekosten is genormeerd en bedraagt 15,1% van het totale
mediabudget. Een mogelijk positief resultaat zal door de betreffende omroep worden ingezet voor de
programmering. Een onderverdeling van de organisatiekosten naar diverse categorieën conform
model Vb, wordt niet in de begroting en de jaarrekening gepresenteerd.
De totale organisatiekosten volgens de NPO Begroting 2017 bedroeg € 100,3 miljoen, gelijk aan de
organisatiekostenvergoeding en daarmee budgetneutraal.

9
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2017

Over te dragen reserve media-aanbod
Als de reserves voor media-aanbod (RMA) bij de omroepen boven het door de Raad van Bestuur van
de NPO vastgestelde maximum uitkomt, moeten deze gelden overgedragen worden aan de NPOorganisatie5. In totaal is in 2017 € 2,2 miljoen aan de NPO-organisatie overgedragen (KRO-NCRV €
1,5 mln, HUMAN € 0,4 mln en VPRO € 0,3 mln). De overgedragen reserves voor media-aanbod
(ORMA) staan bij de NPO-organisatie in het eigen vermogen op de balans en worden in een volgend
boekjaar ingezet voor de programmering.
Artikel 2.174, tweede lid Mediawet bepaalt dat het totaal van de gereserveerde gelden in een
kalenderjaar niet meer dan 10% bedraagt van de uitgaven van de NPO-organisatie en de landelijke
publieke media-instellingen, met uitzondering van de uitgaven aan verenigingsactiviteiten. Het
surplus boven deze 10%-norm dient de NPO over te dragen aan het Commissariaat voor de Media,
waarna dit bedrag zal worden toegevoegd aan de algemene mediareserve. In 2017 is € 943,3
miljoen, waarmee de 10% norm € 94,3 miljoen euro is. Het totaal aan aangehouden reserves
media-aanbod en het eigen vermogen van NPO-organisatie bedroeg € 86,5 miljoen, wat betekent
dat de norm van 10% niet is overschreden.

Rentebaten en inkomsten uit beleggingen
De renteopbrengsten op het liquide saldo en het resultaat op de beleggingen. Het resultaat op
beleggingen is opgebouwd uit gerealiseerde boekwinsten en ongerealiseerde negatieve waarde
mutaties als die niet opgevangen kan worden door de reserve koersverschillen en beleggingen. De
gerealiseerde opbrengst in 2017 bedroeg € 2,9 miljoen.

5

Zie voor nadere toelichting het document ‘Bindende regeling Mediareserves’ op www.npo.nl

10
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2017

FTE ultimo en gemiddeld

Onderstaand een overzicht van de Fte’s gemiddeld en ultimo jaar 2017 naar totaal en per omroep.
FTE
Ultimo
NOS
KRO-NCRV
BNNVARA
AVROTROS
NTR
NPO-organisatie
EO
VPRO
MAX
WNL
HUMAN
PowNed
Totaal

720
479
438
398
371
371
320
288
107
53
29
11
3.585

FTE
Gemiddeld
691
369
441
395
349
378
321
281
101
47
26
11
3.410

11
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2017

Programmakosten per domein per platform
Zoals aangegeven in de algemene toelichting (pagina 4) is dit rapport uitgebreid met het model
programmakosten per domein per platform. Dit model is vanaf verslagjaar 2017 in het HFV
opgenomen. Ter bepaling van het juiste domein wordt het media-aanbod middels de Crossmediale
Content Classificatie (CCC) gegroepeerd. Een overzicht van de verbinding tussen CCC-code en
domein is opgenomen in de bijlage. De totale in dit rapport opgenomen verantwoording van de
programmakosten per domein per platform sluit aan met het overzicht op pagina 5. In dit overzicht
bedragen de totale kosten TV € 521,3 miljoen, Radio € 68,4 miljoen en het overig media-aanbod
€ 45,0 miljoen. De onderverdeling naar de domeinen en zenders/netten wordt weergegeven in de
onderstaande tabellen.

x € 1.000,Domein
Nieuws en opinie
Sport
Samenleving
Kennis
Expressie
Amusement
Bijzondere kosten
Totaal

NPO Radio 1 NPO Radio 2
29.136
758
2.020
0
2.404
4.407
1.948
205
1.920
2.841
0
0
0
0
37.428
8.211

Televisie

x € 1.000,Domein

NPO 1

NPO 2

Nieuws en opinie
Sport
Samenleving
Kennis
Expressie
Amusement
Bijzondere kosten
Totaal

58.754
64.378
31.608
25.400
35.300
8.641
0
224.081

52.673
5.072
35.015
29.563
29.916
0
0
152.239

x € 1.000,Domein
Nieuws en opinie
Sport
Samenleving
Kennis
Expressie
Amusement
Bijzondere kosten
Totaal

Radio
NPO 3FM
NPO Radio 4 NPO Radio 5 Totaal Radio
2.179
963
1.044
34.080
0
0
0
2.020
1.627
230
3.220
11.888
0
0
935
3.088
3.356
7.934
956
17.007
219
0
54
273
0
0
0
0
7.380
9.127
6.209
68.355

NPO 3
4.535
8.239
17.133
17.717
34.673
5.433
0
87.730

Z@PP(ELIN)
2.845
0
5.738
23.876
18.926
5.912
0
57.297

Totaal
Televisie
118.807
77.689
89.494
96.556
118.815
19.986
0
521.347

Overig
Mediaaanbod
12.823
149
11.327
7.794
10.879
2.024
0
44.996

12
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2017

Bijlage: Indeling CCC-codes naar domein 6
Domein

CCC-code CCC-omschrijving

Nieuws en Opinie

111 nieuws(berichtgeving)

Nieuws en Opinie

112 actualiteiten

Nieuws en Opinie

121 actuele meningsvorming

Nieuws en Opinie

122 meningsvorming

Nieuws en Opinie

129 opiniërend (R)

sport

210 actuele sportinformatie

sport

230 sportreportage

samenleving

131 religie

samenleving

141 human interest

samenleving

142 human actua

samenleving

143 human culture

samenleving

181 informatief magazine (R)

samenleving

220 overige sportinformatie

kennis

151 educatie

kennis

152 service

kennis

153 factual

kennis

311 Nederlandse educatieve fictie

kennis

321 buitenlandse educatieve fictie

kennis

411 educatieve quiz

expressie

132 kunstinformatie

expressie

133 muziek-informatie

expressie

319 Nederlandse overige fictie

expressie

329 buitenlandse overige fictie

expressie

412 artistieke spel & quiz

expressie

441 cabaret/kleinkunst

expressie

442 satire

expressie

510 populaire muziek

expressie

520 klassieke muziek

expressie

530 overige muziek

expressie

580 gemengde muziek (R)

amusement

419 overige spel & quiz

amusement

420 human entertainment

amusement

430 overig amusement

amusement

431 amuserend magazine (R)

(R) = Radio

6

Zie voor nadere toelichting het document ‘Crossmediale Content Classificatie (CCC), Informatie, Cultuur,
Educatie en Amusement (ICEA) en wegingscriteria - versie nov 2017’ op www.npo.nl

13
Financiële Terugblik Nederlandse Publieke Omroep 2017