Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 570 XVII

Vaststelling van de begrotingsstaat van
Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking (XVII) voor het jaar
2021

Nr. 50

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 december 2020
Ten behoeve van de stemmingen die plaatsvinden op 8 december, kom ik
graag terug op de motie van de leden Van Helvert en Voordewind, het
post-Cotonou Verdrag en de motie van het lid Van den Nieuwenhuijzen
c.s.
Motie-Van Helvert/Voordewind
Het kabinet zou schriftelijk reageren inzake de motie van de leden Van
Helvert en Voordewind van 12 november 2020 (Kamerstuk 35 570 V, nr.
32). In de motie wordt de regering verzocht om per direct humanitaire
hulp aan te bieden aan de slachtoffers van de geweldsuitbraak in
Nagorno-Karabach, ter ondersteuning van de eerste levensbehoeften van
de slachtoffers.
Nederland speelt in de response op deze crisis een belangrijke rol middels
substantiële ongeoormerkte bijdragen aan internationale organisaties die
humanitaire hulp leveren in Nagorno-Karabach. Onze jarenlange
samenwerking met en ongeoormerkte bijdragen aan o.a. het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC) hebben continuïteit van
operaties in de regio mogelijk gemaakt, waaronder Nagorno-Karabach.
ICRC heeft o.a. medicijnen en medische benodigdheden geleverd aan
ziekenhuizen en humanitaire hulpverleners aan beide kanten van de linie.
Sinds 2019 heeft Nederland het ICRC ondersteund met een ongeoormerkte bijdrage van EUR 85 miljoen, dat op basis van wereldwijde noden
en naar professioneel inzicht van de ICRC wordt besteed. Juist door
middel van ongeoormerkte bijdragen kunnen organisaties zoals ICRC op
langere termijn operationeel blijven in conflictgebieden.
De EU heeft daarnaast voor de hulpverlening van ICRC EUR 900.000
beschikbaar gesteld specifiek voor deze crisis. Op 19 november jl.
kondigde de EU aan een aanvullende EUR 3 miljoen beschikbaar te stellen

kst-35570-XVII-50
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 XVII, nr. 50

1

voor humanitaire hulp voor de getroffenen van het conflict in en rond
Nagorno-Karabach.
Het kabinet beschouwt de motie als een aansporing van de genomen
stappen en laat het oordeel aan uw Kamer.
Post-Cotonou
Graag informeer ik uw Kamer via deze weg ook over de stand van zaken
inzake een nieuw EU-ACS-verdrag (Post-Cotonou), conform het verzoek
van de algemene commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking d.d. 1 oktober 2020.
Op 3 december 2020 bereikten de hoofdonderhandelaars van de EU en de
Organisation of African, Caribbean and Pacific States (OACP) een politiek
akkoord over een nieuwe partnerschapsovereenkomst die het huidige
Cotonou verdrag zal opvolgen. De tekst van de overeenkomst moet nog
door de onderhandelaars worden gefinaliseerd en geparafeerd. De
Commissie heeft de finale teksten nog niet met de lidstaten gedeeld. Het
kabinet zal het nieuwe verdrag in zijn geheel beoordelen. Een kabinetsappreciatie van het nieuwe verdrag zal uw Kamer toekomen zodra de finale
teksten beschikbaar zijn.
De motie van het lid Weverling (Kamerstuk 35 570 XVII, nr. 15) raakt aan
deze onderhandelingen. In het kader van deze motie is het nuttig te
vermelden dat de Commissie stelt dat wat betreft migratie en mobiliteit de
nieuwe overeenkomst, in lijn met het EU migratiepact, zal inzetten op
brede partnerschappen om samenwerking op migratie te verbeteren. Ook
geeft de Commissie aan dat verbeterde samenwerking op terugkeer en
overname van irreguliere migranten een cruciaal element van de
toekomstige overeenkomst zijn, waarover een annex met operationele
uitwerking zal worden opgenomen. In lijn met het
EU-onderhandelingsmandaat, zal het toekomstige verdrag naar
verwachting de mogelijkheid bieden om passende, proportionele
maatregelen te nemen bij niet-naleving. Het nieuwe verdrag zal echter, net
als het huidige verdrag, niet voorschrijven welke maatregelen moeten
worden genomen, noch daarbij de terminologie more for more and less
for less hanteren.
Het is aan de afzonderlijke partijen om te bepalen welke maatregelen
passend en proportioneel zijn. De EU kan in dergelijke gevallen dus zelf
bepalen welke maatregelen genomen kunnen worden en hierbij het
volledige EU instrumentarium inzetten, o.a. op visa zoals uw Kamer via de
BNC fiches over het EU-migratiepact is toegekomen. Het kabinet zal altijd
aandringen op een multidimensionale afweging bij het inzetten van
instrumenten, positief of negatief, waarbij effectiviteit voorop staat.
Daarnaast is het nuttig te vermelden dat er – in tegenstelling tot bij het
huidige Cotonou verdrag – geen directe koppeling meer zal zijn tussen het
verdrag en het EU financieringsinstrumentarium. Onder het Cotonou
verdrag was het Europees Ontwikkelingsfonds specifiek gereserveerd
voor de ACP landen. Vanaf 2021 zal er sprake zijn van een breed extern
financieringsinstrument, het NDICI, zonder directe koppeling met het
Post-Cotonou verdrag. Uw Kamer kent de Nederlandse inzet ten aanzien
van dit instrument. Met name preambule 29 en 30 en artikel 8.7 van de
NDICI-verordening geven volgens het kabinet heldere kaders voor
migratiesamenwerking met derde landen. De triloog tussen de Raad en
het Europees parlement over dit instrument is echter nog niet afgerond.
Het Post-Cotonou akkoord zal een brede overeenkomst zijn en heeft
betrekking op meer dan alleen migratie en mobiliteit, waaronder
mensenrechten, klimaat en duurzame ontwikkeling. Het kabinet zal een
toekomstig akkoord dan ook in zijn geheel beoordelen. Het EU onderhandelingsmandaat en de Nederlandse inzet zoals onder meer beschreven in
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_20_2291

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 XVII, nr. 50

2

het BNC fiche (Kamerstuk 22 112, nr. 2469) en verschillende geannoteerde
agenda’s en verslagen van de Raad Buitenlandse Zaken (RBZ) en de RBZ
Ontwikkelingssamenwerking zijn daarin leidend (zie o.a. Kamerstuk 21
501-02, nr. 2187, Kamerstuk 21 501-02, nr. 2196, Kamerstuk 21 501-02, nr.
2202, Kamerstuk 21 501-02, nr. 2205, Kamerstuk 21 501-02, nr. 2220 en
Kamerstuk 21 501-02, nr. 2238).
Motie-Van den Niewenhuijzen c.s.
In aanvulling op de appreciatie van de motie van het lid Van den Nieuwenhuijzen c.s. (Kamerstuk 35 570 XVII, nr. 21) die ik gaf tijdens de begrotingsbehandeling op 2 december jl., meld ik graag het volgende.
Zoals bekend maakt het kabinet zich ernstig zorgen over de mensenrechtensituatie in China en Xinjiang. De berichtgeving over onder andere
Oeigoerse dwangarbeid is zeer verontrustend. Nederland spreekt zich op
alle relevante fora uit tegen deze zorgwekkende situatie en pleit onder
andere voor toegang van onafhankelijke waarnemers tot Xinjiang.
Het kabinet wijst bedrijven op hun verantwoordelijkheid om internationaal
maatschappelijk verantwoord te ondernemen, conform de
OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen. Tevens wijst het
kabinet bedrijven actief op de risico’s van zakendoen in Xinjiang,
bijvoorbeeld via de MVO-risicochecker. Gezien de ernstige verdenkingen
beschreven in internationale rapportages en de beperkte mogelijkheden
voor bedrijven om gepaste zorgvuldigheid toe te passen, kan beëindiging
van de betrekkingen met een zakelijke relatie in Xinjiang passend zijn.
Het toepassen van deze gepaste zorgvuldigheid, in overeenstemming met
de genoemde richtlijnen, is in eerste instantie de verantwoordelijkheid
van bedrijven zelf. Zoals vaker onderstreept in overleggen met uw Kamer
is het Ministerie van Buitenlandse Zaken vanuit de verantwoordelijkheid
binnen de OESO-richtlijnen doorlopend in contact met bedrijven over de
gepaste zorgvuldigheid, zowel ambtelijk als op politiek niveau. Ik zal
binnenkort zelf in contact treden met VNO-NCW om de specifieke risico’s
te bespreken, opdat deze informatie ook proactief gedeeld wordt met de
achterban van VNO-NCW die in Xinjiang zaken doet. Gezien de zorgwekkende berichtgeving en de aanmoediging van uw Kamer zal ik via dit
gesprek bedrijven die actief zijn in Xinjiang aansporen om conform de
OESO-richtlijnen af te wegen of men uit Xinjiang moet vertrekken.
Deze maand nog zal er een Joint Economic Committee plaatsvinden,
waarbij op politiek niveau bilaterale handels- en investeringsvraagstukken
tussen Nederland en China worden besproken. De situatie in Xinjiang
wordt hier vanzelfsprekend geadresseerd.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 XVII, nr. 50

3