AFMP

Q

RVE R

J Y BM

TV

AOW-gat Defensie -> inbreng Hoorzitting AFMP en VBM
-

-

-

-

-

-

Er is sprake van 2 regelingen: UGM voor militairen (wettelijk vastgelegd in de
uitvoeringswet gewezen militairen) en het wachtgeldbesluit voor burgerpersoneel
(wachtgeldbesluit burgerlijke ambtenaren defensie).
Beide regelingen hebben het karakter van een inkomens vervangende uitkering die
loopt tot 65 jaar, zijnde de ingangsdatum van het recht op AOW.
Bij het verhogen van de AOW-leeftijd is door de politiek helaas geen uitzondering
gemaakt voor beide regelingen waarbij rekening is gehouden met de bijzondere
positie van de militair. Daar is overigens toentertijd wel over gesproken, zie De TK
deed eerder niets.
Daarbij was de overbruggingsregeling die door de TK is ingesteld niet bereikbaar (in
duur en hoogte beperkt) voor het defensiepersoneel.
Ook in het overleg tussen bonden en werkgever hebben wij, in die periode, vele
malen gepoogd in de onderhandelingen met Defensie een goede structurele
oplossing voor het AOW-gat te bereiken. Maar vonden daar bij de werkgever géén
gehoor,
Het gevolg hiervan was dat grote groepen defensiemedewerkers met een enorm
AOW-gat kwamen te zitten (oplopend tot 2 jaar en na verdere verhoging AOWleeftijd nog langer) waardoor zij geen inkomen zouden hebben bij een ABP
pensioenuitkering die voor velen niet meer dan € 800,- per maand bedraagt.

De 2 regelingen:
A. De militair:
Krijgt als hij 65 wordt een pensioenuitkering van het ABP.
Voorbeelden zie stuk rechtszaak--> sergeant van de Koninklijke Marine ontvangt
bruto € 846,- pensioen van het ABP. Daarnaast zijn er nog enkele militairen die als
korporaal 1 de krijgsmacht hebben verlaten. Deze groep militairen ontvangen en
lager pensioen dan de sergeant.
(Noot: de informatie die de TK eerder van Defensie heeft ontvangen is niet juist, er
zijn veel hogere inkomens gepresenteerd dan mensen daadwerkelijk ontvangen.
Daar bent u door diverse bonden eerder over geïnformeerd.) Wij hebben
voorbeelden van een netto inkomensterugval van 500 euro per maand.
B. De burger:
De wachtgelduitkering stopt op 65 jaar. Een burger met schaal 3 heeft een
wachtgelduitkering van circa € 1.300,- netto per maand. Stopt deze
wachtgelduitkering dan heeft hij/zij geen inkomsten. Betrokkenen kunnen hun
pensioen naar voren halen, wat wel als gevolg heeft dat hun pensioen een stuk lager
wordt. Een gemiddeld pensioen van 800 euro per maand (maar in een aantal
-

1

functies een stuk lager), wat al geen vetpot is, wordt door het naar voren halen van
het pensioen nog een stuk lager.
Conclusie: Menig defensiemedewerker, zowel militair als burger, heeft een (gezins)inkomen
(ver) onder het bijstandsniveau.

Gezin 100% van netto minimumloon 1.336,42 euro per maand

Juist de groep militairen en burgers met wachtgeld, waarvoor wij nu juridische procedures
voeren, heeft veelal een partner zonder inkomsten/pensioen, vanwege het beroep is men
vaak verhuisd, was men met regelmaat op missie/oefening etc. waardoor de zorgtaken
veelal bij de partner lagen.
Tijdelijke voorziening

Omdat de politiek weigerde het AOW-gat voor het defensiepersoneel, structureel op te
lossen, waren de bonden genoodzaakt om aan deze schrijnende situatie een eind te maken.
Er zouden zich anders situaties voordoen waarbij mensen 6f een AOW-gat van twee jaar
kregen 6f de wachtgelders zouden twee jaar zonder inkomen komen te zitten. De bonden
waren in het belang van de medewerkers genoodzaakt om het geboden vangnet van de
werkgever te accepteren waardoor de tijdelijke voorziening tot stand kwam. Die voorziening
was in de onderhandelingen op dat moment het maximaal haalbare, maar bonden waren
allesbehalve tevreden en de AFMP, de GOV en de VBM en continueerden de ingezette
rechtszaken.
Uitspraken rechtbanken/CRvB

Zowel in de wachtgeld- als de UGM-zaken zijn inmiddels vele rechtszaken gewonnen. De
uitspraken van de rechters zijn klip en klaar.
Wachtgeld (uitspraak Centrale Raad van Beroep d.d. 18-07-2016, zaaknummer (15/4054
AW)
De Raad oordeelt, anders dan de minister, dat sprake is van direct onderscheid op grond van
leeftijd door het wachtgeld van ambtenaren bij het bereiken van de leeftijd van 65 jaar te
beëindigen, ook al is de duur van dat wachtgeld op grond van de artikelen 8 en 9 van het
Wbad nog niet verstreken. Daarmee worden immers burgerambtenaren binnen de sector
Defensie die de leeftijd van 65 jaar hebben bereikt ongunstig behandeld ten opzichte van
burgerambtenaren binnen die sector die de leeftijd van 65 jaar nog niet hebben bereikt.
Effect van de regelgeving was aanvankelijk dat het pensioen van de burgerambtenaren
binnen de sector Defensie op hun wachtgeld aansloot, zodat hun inkomensvoorziening
verzekerd was. Dat is aan te merken als een gerechtvaardigde aanspraak van betrokkenen.
De Raad is van oordeel dat, voor zover al moet worden aangenomen dat het onderhavige
middel niet kennelijk ongeschikt is om de door de minister nagestreefde doelstellingen te
verwezenlijken, dit middel in ieder geval een excessieve inbreuk op die gerechtvaardigde
aanspraak van betrokkenen maakt en aldus verder gaat dan noodzakelijk is om de
2

nagestreefde doelstellingen te bereiken. Het door de minister gehanteerde middel om de
doelstellingen te verwezenlijken, brengt voor betrokkenen een groot verlies aan inkomsten
mee in verhouding tot hun wachtgeld. Uit de Voorlopige voorziening en de toelichting
daarop volgt namelijk dat deze tegemoetkoming, ter hoogte van de AOW-uitkering (inclusief
vakantiegeld), bruto wordt uitgekeerd en dat fiscale consequenties en overige effecten niet
worden gecompenseerd. Hierdoor is de tegemoetkoming netto veel lager dan een reguliere
AOW-uitkering. Voorts kan de minister betrokkenen in redelijkheid niet verplichten om
gebruik te maken van de mogelijkheid om het door het ABP toe te kennen
ouderdomspensioen vervroegd vanaf de leeftijd van 65 jaar in te laten gaan. Te minder
omdat zij vervolgens voor de rest van hun leven een lager ouderdomspensioen zullen
moeten aanvaarden dan waarop zij aanspraak zouden kunnen maken als zij niet van deze
mogelijkheid gebruikmaken.

UGM (Uitspraak rechtbank Den Haag, 6-10-2016, zaaknummer AWB-16_657)
Uit jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep (uitspraken van de Raad van 26 april
2001, ECLI:NL:CRVB:2001:AB2617, en 10 oktober 2012, ECLI:NL:CRVB:2012:BX8998) volgt
dat de UGM-uitkering het karakter heeft van een oudedagsvoorziening.
De rechtbank verwijst voorts naar het oordeel van het College voor de rechten van de mens
(het College) van 11 december 2014 (oordeel 2014-156), waarbij gelet op het bepaalde in
artikel 14 van de WGBL, een oordeel is gegeven over de vraag of de minister van Defensie
verboden onderscheid op grond van leeftijd maakt door de UGM-uitkering van een
betrokkene te beëindigen bij het bereiken van de leeftijd van 65 jaar in een situatie waarin
de betrokkene op dat moment geen recht heeft op een AOW-ouderdomspensioen, maar
wel recht heeft op een ABP-ouderdomspensioen. Het College heeft geoordeeld dat de
situatie van de betrokkene vanaf de leeftijd van 65 jaar vergelijkbaar is met die van jongere
collega’s met FL0. De betrokkene zal er op 65-jarige leeftijd in vergelijking met de jongere
collega in inkomen substantieel op achteruit gaan. Hiermee is sprake van direct onderscheid
naar leeftijd in de zin van de WGBL.
De rechtbank ziet aanleiding dit oordeel van het College en de overwegingen waarop dit
berust te onderschrijven.
Uit de wetsgeschiedenis van de UGM, zoals vermeld in genoemd oordeel van het College,
blijkt dat de UGM in het leven is geroepen om een financiële voorziening te treffen bij
ontslag uit betrekkingen, die een zodanige fysieke en psychische geschiktheid vorderen dat
op een aanvaardbare vervulling ervan na het bereiken van een leeftijd liggende beneden die
van 65 jaar niet meer kan of mag worden gerekend. Het niveau van de UGM-uitkering is
afgestemd op het complex aan voorzieningen op grond van de pensioenwetten, die weer
zijn afgestemd op de AOW. De einddatum van de UGM-uitkering werd gekoppeld aan de
datum waarop recht ontstond op zowel het AOW-ouderdomspensioen als het pensioen
ingevolge de (militaire) pensioenwet. Het effect van deze regelgeving was dat het pensioen
aansloot op de UGM-uitkering, zodat de inkomensvoorziening verzekerd was. Dat is een
gerechtvaardigde verwachting van eiser. De rechtbank is van oordeel dat, indien al moet
worden geoordeeld dat het middel niet kennelijk ongeschikt is om het gestelde doel te
bereiken, dit middel in ieder geval een excessieve inbreuk maakt op de gerechtvaardigde
3

aanspraken van eiser. Het door verweerder gehanteerde middel om de doelstellingen te
bereiken brengt voor eiser een groot verlies aan inkomsten mee in verhouding tot de UGM
uitkering. De tegemoetkoming op grond van de Voorlopige voorziening ter hoogte van het
AOW-ouderdomspensioen (inclusief vakantiegeld) wordt bruto uitgekeerd en fiscale
consequenties plus overige effecten worden niet gecompenseerd. Hierdoor is de
tegemoetkoming netto veel lager dan een regulier AOW-ouderdomspensioen. Verweerder
heeft ter zitting erkend dat, voor betrokkenen die naast hun ABP ouderdomspensioen een
uitkering ingevolge de Voorlopige voorziening krijgen, sprake is van een
inkomensachteruitgang van gemiddeld € 300,-- netto per maand.
Gelet op het vorenstaande is de rechtbank van oordeel dat het door verweerder gemaakte
onderscheid niet objectief op grond van artikel 7, eerste lid, aanhef en onder c, van de
WGBL, wordt gerechtvaardigd. Derhalve is sprake van verboden onderscheid op grond van
leeftijd. De overige gronden van partijen kunnen buiten bespreking blijven.
Het beroep dient gegrond te worden verklaard en het bestreden besluit komt voor
vernietiging in aanmerking. Onder verwijzing naar de uitspraak van de Raad van 18juli 2016,
overweegt de rechtbank dat het aan verweerder is om het geconstateerde gebrek op een
rechtens houdbare wijze te herstellen en ziet zij geen mogelijkheid zelf in de zaak te
voorzien. Verweerder dient een nieuw besluit te nemen met inachtneming van deze
uitspraak.

Defensie weigert naar onze mening vooralsnog volledig uitvoering te geven aan de
uitspraak van de CRvB omtrent de wachtgelders. Defensie heeft nog de mogelijkheid een
nieuw besluit te nemen of in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak van de rechtbank
omtrent de militairen. Dat uitspraak van de CRvB in deze is nog ongewis.
—

-

Wat niet ongewis is, is deze hoorzitting van de TK. Wij nemen aan dat u nu wél serieus
omgaat met de belangen van het defensiepersoneel. Wij verwachten van uw Kamer dat u
gebruik maakt van het budgetrecht om deze financiële situatie voor zowel de
defensiemedewerkers als Defensie op te lossen. U kunt ervoor zorgdragen dat de extra
lasten die het repareren van het AOW-gat en het pensioenverlies met zich meebrengen “op
tafel komen”. Let wel, financiering kan wat ons betreft niet meer uit de P-begroting van
Defensie.
Ons standpunt is:
De wachtgeld en de UGM-uitkering moeten doorlopen tot aan de AOW-gerechtigde leeftijd.
Aangezien beide uitkeringen inkomens vervangende uitkeringen zijn moeten deze
aansluiten aan de AOW-gerechtigde leeftijd. Helder is wat ons betreft ook dat de
financiering niét uit de P begroting- /de Defensiebegroting kan plaatsvinden. Wat ons
betreft zijn nu de politici aan zet!
Fiscale penalty van tafel.
Defensie betaalt ten onrechte een fiscale penalty, in 2016 174,8 mio. Daarbij refereren wij
aan de uitspraak van Minister Asscher vorig jaar in uw Kamer (beantwoording Kamervragen
4

r

gesteld door Paul Ulenbelt-SP d.d. 28januari 2015). De UGM is geen vroegpensioenregeling,
maar een bijzondere alleen voor militairen geldende voorziening. Asscher zei letterlijk “de
UGM is geen voorziening die vergelijkbaar is met de VUT of de FPU omdat er geen sprake is
van vervroegde vrijwillige uittreding. Zowel de vrijwilligheid als de vervroegde uittreding zijn
nadrukkelijk niet aan de orde”
Als u er als Kamer voor zorgt dat die fiscale boete nu eindelijk van tafel gaat en toegevoegd
wordt aan het P-budget van Defensie kan er samen met de bonden- een daadwerkelijke
stap worden gezet in het oplossen van talloze personele problemen.
—

De TK deed eerder niets
Er is eerder in de TK over het AOW-gat voor militairen gesproken. Kamervragen van april
2013 ‘Is deze problematiek bij de verhoging van de AOW-leeftijd besproken? Zo ja, wat was
destijds de conclusie?’
Beantwoording van 12-02-2014: (Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie
van Defensie (X) voor het jaar 2013)
14) Op 3 november 2010 stelde u dat de UKW-uitkering een werkgeversvoorziening is in de
vorm van een overbruggingsuitkering tussen het ontslagmoment en het bereiken van de
AOW-leeftijd. Heeft er sinds 3 november 2010 een wijziging in de regelgeving
plaatsgevonden waardoor het einde van de UKW-uitkering niet de AOW-leeftijd, maar de
pensioenleeftijd is geworden? Zo ja, is dit gebeurd in overleg met de Centrales van
Overheidspersoneel? Zo niet, betreft de UKW-uitkering nu een uitkering tot aan de
pensioenleeftijd of tot aan de AOW-leeftijd?
23) Klopt het dat Defensie een andere positie inneemt ten aanzien van de vraag of de
overbruggingsperiode slaat op de periode tussen FL0 en AOW-leeftijd of FL0 en
pensioenleeftijd dan voorheen aan de Kamer is gemeld?
De UKW-uitkering is een overbruggingsuitkering tussen de LOM-leeftijd en de
pensioenleeftijd. Hier heeft geen wijziging plaatsgevonden. Wel is de AOW-leeftijd
gewijzigd. In 2010 waren de AOW-leeftijd en pensioenleeftijd nog gelijk, dit is niet langer het
geval. Bij die constatering is het helaas gebleven.
Tot slot:
Wij verzoeken de TK indringend om nu definitief een einde te maken aan het AOW-gat
voor het defensiepersoneel. De UGM- en de wachtgelduitkering moeten worden
doorbetaald tot aan de AOW-gerechtigde leeftijd. Waar defensiepersoneel dag in dag uit
voor ieders veiligheid zorgt, heeft zij ook recht op een “veilige” oude dag!

5

t