Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

31 839

Jeugdzorg

Nr. 387

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARISSEN VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT EN VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 juni 2014
Met deze brief informeren wij u over de voortgang van de transitie naar
het nieuwe jeugdstelsel. Daarmee geven wij invulling aan de toezegging
die wij hebben gedaan tijdens het algemeen overleg over de transitie op
3 april jl. (Kamerstuk 31 839, nr. 378). Wij bieden u mede namens VNG en
IPO bij deze brief bovendien de vierde rapportage van de Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd (TSJ) aan1. Ook is de rapportage van de
tweede uitvraag van de Transitiemonitor Jeugd van rijk en VNG bijgevoegd2. Als bijlage bij de brief treft u tot slot een overzicht met de actuele
stand van zaken van uitvoering van de moties en toezeggingen op het
terrein van de transitie van het jeugdstelsel.
De TSJ-rapportage en de uitkomsten uit de Transitiemonitor geven een
vergelijkbaar beeld: de transitie naar een nieuw jeugdstelsel is in volle
gang. In alle gemeenten en in alle regio’s is men zich met grote voortvarendheid aan het voorbereiden. De «sense of urgency» bij gemeenten is
groot, van college en ambtelijk apparaat tot de gemeenteraad, zo merkt de
Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd (TSJ) op in haar 4e rapportage. Tegelijkertijd zien we dat er nog heel veel werk te verzetten is en dat
gemeenten gerichte keuzes moeten maken en besluiten moeten nemen,
onder meer over de in te kopen jeugdhulp. Voor de komende maanden
betekent dit dat wij samen met de VNG gerichte actie nemen daar waar
specifieke knelpunten zich voordoen. Dus:
– interveniëren waar afspraken tussen gemeenten en zorgaanbieders
onvoldoende slagvaardig worden gemaakt.
– specifieke ondersteuning leveren waar de toegang nog niet geregeld is
– een proactieve rol van de Transitieautoriteit Jeugd (TAJ)
– extra aandacht voor de arbeidsmarktgevolgen

1
2

kst-31839-387
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 387

1

In deze brief wordt een en ander nader uitgewerkt.
1 Bevindingen TSJ
In haar vierde rapportage concludeert de TSJ het volgende:
Beeld over de voortgang
–
–
–
–

Gemeenten voelen de urgentie en werken maximaal aan de transitie
1 januari 2015 is voor de TSJ de onomkeerbare invoeringsdatum
Tegelijkertijd moet er nog veel gebeuren
Alleen lokaal kan men beoordelen of de gemeente op 1 januari klaar is
om passende hulp te bieden

Inkoop van jeugdhulp
–
–
–

Inkoop is nog steeds een zorgpunt voor de TSJ en zij roept gemeenten
op snel over te gaan tot definitieve inkoopafspraken
De Transitieautoriteit Jeugd (TAJ) kan daar volgens de TSJ een
belangrijke rol bij spelen, ook in de meer preventieve zin
Extra aandacht is nodig voor de situatie van de bovenregionaal
werkende instellingen. De TSJ beveelt hier meer regie vanuit het rijk
aan

Toegang
–

–
–

Nog veel gemeenten moeten keuzes maken over de inrichting van de
toegang. TSJ beveelt gemeenten aan dat snel te doen en dat vervolgens te vertalen naar een implementatieplan
De kennis van de jeugdgezondheidszorg kan bij de inrichting van de
toegang beter benut worden
Bij de visie op de toegang ontbreekt nu vaak de verbinding met het
gedwongen kader. De TSJ vindt dat een aandachtspunt

Informatievoorziening
–
–

TSJ pleit voor meer standaardisatie vanuit het landelijke niveau in de
systemen voor informatievoorziening
Gemeenten geven onvoldoende prioriteit aan CORV

Ondersteuning van (kleinere) gemeenten
–
–
–
–
–

De TSJ roept rijk en VNG op gericht gemeenten te benaderen met een
ondersteuningsaanbod op maat
Met name kleinere gemeenten kunnen extra ondersteuning gebruiken
(Kleinere) gemeenten kunnen in regionaal verband zaken oppakken of
bij een grote buurgemeente gericht ondersteuning vragen
De TSJ beveelt gemeenten aan «stresstests» te gebruiken voor een
risico-analyse, zodat ze gericht kunnen implementeren
De stresstest kan ook aanleiding voor een gemeente zijn om een
«noodscenario» te volgen, zodat er op 1 januari passende hulp is

In deze brief gaan wij in op wat voor ons de belangrijkste inzet wordt de
komende maanden.
2 Gemeenten aan zet
Ook wij constateren dat alle gemeenten volop bezig zijn met de transitie
en de inzet daarbij is bovendien enorm. Het introduceren van de focuslijst
voor de elementen uit het «minimale kader» blijkt behulpzaam voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 387

2

gemeenten, zo schrijft de TSJ. Tegelijkertijd zijn er veel zaken nog niet
afgerond en wordt de tijd krapper.
Wij delen de analyse van de TSJ dat de gemeenteraadsverkiezingen en de
daarop volgende fase van collegevorming een korte periode van «pas op
de plaats» heeft betekend. Zeker als het gaat om het nemen van besluiten.
We verwachten de komende maanden dan ook weer een versnelling te
zien. Onder meer als het gaat om de afronding van inkoopafspraken, ook
omdat er nu volledige financiële duidelijkheid voor gemeenten is.
Gemeenten hebben voor dit transitiejaar ook extra invoeringsbudget
ontvangen (zo’n € 40 miljoen voor 2014), onder meer om extra
menskracht in te schakelen om het nieuwe jeugdstelsel goed te
implementeren.
3 Realiseren zorgcontinuïteit en tijdige inkoopafspraken
Financiële kaders nu honderd procent duidelijk
Waren in december 2013 de gemeentelijke budgetten voor 2015 voor 95%
zeker, nu is dat 100%. Met de publicatie van de mei-circulaire zijn de
financiële kaders voor gemeenten definitief geworden (zie ook de brief
aan uw Kamer van 30 mei jl. met kenmerk 2014Z09860). Dit leidt tot een
uiteindelijke korting in 2015 van 3 procent op het macrobudget.
Op korte termijn inkoopafspraken nodig
De TSJ constateert dat in veel regio’s door zorgaanbieders en gemeenten
samen hard wordt gewerkt aan het maken van afspraken over de inkoop.
Tegelijkertijd ziet de TSJ dat in de meeste regio’s nog geen definitieve
inkoopafspraken zijn gemaakt. Het is nu nodig dat gemeenten hierop
doorpakken. Met de financiële kaders die er nu liggen kunnen zeker
verantwoorde afspraken tussen gemeenten en jeugdhulpaanbieders
gemaakt worden. Bezien vanuit het beschikbare macrobudget is er
voldoende geld beschikbaar om de jeugdhulp in te kopen die nodig is. Wij
zullen er bij de gemeenten op aandringen de afspraken uiterlijk
1 augustus af te ronden. Daar waar afspraken onvoldoende van de grond
komen zullen we specifieke actie ondernemen.
Bevoorschotting
Om na 1 januari 2015 de continuïteit van jeugdhulp te realiseren, is het
voor jeugdhulpaanbieders noodzakelijk dat zij bevoorschot worden door
gemeenten voor de jeugdhulp die zij gaan leveren. Ook de TSJ signaleert
dit punt en geeft aan dat jeugdhulpaanbieders zonder bevoorschotting
snel een liquiditeitsprobleem zullen hebben. In de huidige gemeentelijke
praktijk is het gebruikelijk dat instellingen die subsidie ontvangen, hierop
tot een bepaald maximum (bijv. 75 of 80%) worden bevoorschot.
Periodiek wordt de realisatie vergeleken met de bevoorschotting.
Afwijkingen buiten een bepaalde bandbreedte worden verrekend met de
volgende voorschotten. Door de bevoorschotting aan te passen op de
realisatie wordt het financiële risico voor de gemeente beperkt.
Met de komst van nieuwe taken zal deze praktijk, ongeacht de juridische
vorm van de relatie met de instellingen (subsidie of overeenkomst), door
gemeenten moeten worden voortgezet. Gemeenten kunnen er hierbij voor
kiezen om het voorschot in de vorm van een lening aan de instelling te
verstrekken, bijvoorbeeld voor het nog niet gecontracteerde deel van hun
omzet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 387

3

Een knelpunt dat dan nog resteert is de tijdige contractering door
gemeenten. Vooral instellingen met een grote spreiding in de cliëntenpopulatie zullen dit knelpunt ervaren. Daar waar die spreiding zo groot is dat
individuele gemeenten redelijkerwijs niet op tijdige bevoorschotting
kunnen worden aangesproken, zal de TAJ een rol vervullen in het geven
van een voorschot aan de betreffende landelijk- of bovenregionaal
werkende instellingen.
Stand van zaken afspraken bureaus jeugdzorg
Tijdens het algemeen overleg met uw Kamer op 3 april jl. hebben wij
toegezegd u voor de zomer over de voortgang van de afspraken met de
bureaus jeugdzorg te informeren. Dat doen wij bij deze. Op 4 maart jl.
bent u in de brief over de derde rapportage van de TSJ geïnformeerd over
de afspraken die zijn gemaakt over de continuïteit van de taken van de
bureaus jeugdzorg. In deze brief hebben wij aangegeven dat in alle 42
regio’s afspraken zijn gemaakt met de bureaus jeugdzorg, maar dat wel
enkele bureaus jeugdzorg hadden aangegeven dat zij de frictiekosten die
optreden als gevolg van de afspraken met gemeenten niet geheel zelf
kunnen financieren. Uit onderzoek naar de financiële positie van de
bureaus jeugdzorg zijn drie bureaus jeugdzorg geïdentificeerd waarbij de
grootste financiële overgangsproblematiek optreedt. Met de regio’s die de
inkoop bij deze BJZ’s doen, met de desbetreffende BJZ’s en met de
huidige financiers (provincies) heeft het Rijk bestuurlijke overleggen
gevoerd gericht op het vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid
toewerken naar een oplossing. Uw Kamer heeft gevraagd om uiterlijk
1 juli 2014 afspraken met de bureaus jeugdzorg in alle regio’s gereedte
hebben. Wij houden dat nauwlettend in de gaten. Uit de tot nu toe
gevoerde overleggen blijkt dat partijen nadrukkelijk inzetten op het zo snel
mogelijk afsluiten van contracten. Echter is gebleken dat mede door de
collegevorming in de gemeenten meer tijd nodig hebben waardoor 1 juli
2014 niet gehaald wordt. De VNG heeft ons toegezegd dat gemeenten
uiterlijk 1 augustus 2014 met bureaus jeugdzorg afspraken hebben
gemaakt over de prestaties die ze moeten leveren en voor welke prijs.
Daar waar dit spaak lijkt te lopen zullen wij niet aarzelen om op korte
termijn gemeenten hier bestuurlijk op aan te spreken en, zo nodig, de
voorbereidingen voor een aanwijzing te starten.
4 Transitieautoriteit Jeugd (TAJ)
Samenstelling en werkwijze TAJ
Wij kunnen u melden dat in navolging van de voorzitter mevrouw Sint, nu
ook de heren Van Geel en Çörüz als commissieleden van de TAJ zijn
benoemd. De TAJ voert haar werkzaamheden uit op verzoek van
organisaties die zich daartoe bij de TAJ hebben gemeld. De TSJ beveelt
aan de taken te verbreden met preventieve activiteiten. Als eerste ingang
voor ondersteuning en preventie hebben wij het Transitiebureau Jeugd en
het Ondersteuningsteam Decentralisaties ingericht. Dat neemt niet weg
dat wij het een goede manier van werken vinden dat de TAJ bij signalen
dat het niet goed loopt ook zonder officiële melding in contact treedt met
aanbieder(s) en/of gemeente(n) en de relevante brancheorganisaties.
Daarbij kan de TAJ snel schakelen met de hiervoor genoemde ondersteuning. Bij de uitvoering van haar taken is de TAJ er zo veel mogelijk op
gericht in samenspraak met aanbieders en gemeenten en zo nodig de
betrokken ministeries en andere relevante partijen tot gezamenlijke
oplossingen te komen.
De regeling met daarin de werkwijze en criteria voor de TAJ wordt zo snel
mogelijk gepubliceerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 387

4

Inmiddels negen meldingen bij de TAJ
In de bijgevoegde voortgangsrapportage over de eerste twee maanden
dat de TAJ operationeel is, leest u dat zich in die periode zes aanbieders
van jeugdhulp officieel hebben gemeld bij de TAJ. Inmiddels zijn dat er
negen. De TAJ heeft al deze meldingen in behandeling genomen.
Conform de toezegging aan uw Kamer tijdens het algemeen overleg van
3 april jl., treft u bij deze brief de eerste voortgangsrapportage van de TAJ
aan.
Landelijk- en bovenregionaal werkende instellingen
Er is bij meerdere gelegenheden aandacht gevraagd voor de bijzonder
positie van de landelijk- en bovenregionaal werkende instellingen. Onder
meer in de motie Keijzer / Voortman over afspraken voor ondersteuning
landelijke of bovenregionaal werkende organisaties (Kamerstuk 33 750
XVI, nr.63), de motie Kuiper (Kamerstuk 33 674/33 684, P) en de aangehouden motie Voordewind/van der Staaij (Kamerstuk 31 839, nr. 367). Ook
de TSJ signaleert het belang van landelijke regie op dit punt.
Hiervoor zijn de volgende maatregelen getroffen:
• De VNG heeft landelijk instrumenten (raamcontract en model
overeenkomsten) ingesteld om de toegang tot en de continuïteit van
zorg in dit type hulpaanbod te realiseren.
• De TAJ kan bij instellingen die zich hebben gemeld met verwachte
liquiditeitsproblemen aan het rijk adviseren om hen vooraf van een
voorschot te voorzien. Deze vorm van ondersteuning geldt voor een
beperkte groep van landelijk- en bovenregionaal werkende instellingen
met een grote spreiding in de cliëntpopulatie. Over de exacte
uitwerking van deze regeling en werkwijze wordt u zo snel mogelijk
geïnformeerd.
5 Arbeidsmarktgevolgen van de transitie
De afname van het macrobudget jeugd in 2015 is beperkt van omvang
namelijk circa 3%. In veel gevallen zal dit met natuurlijk verloop
opgevangen kunnen worden. Bovendien geldt voor het eerste jaar een
garantie dat jeugdigen het hulptraject bij hun hulpinstelling af kunnen
ronden. Daarnaast is in de wet opgenomen dat gemeenten verantwoordelijk zijn om afspraken te maken over overname van personeel indien
een andere/nieuwe jeugdhulpaanbieder de hulp gaat bieden.
De situaties bij de huidige BJZ’s is anders. Bij de BJZ’s is immers sprake
van een vermindering van taken en de mogelijkheid van gemeenten om
de huidige taken anders te organiseren. Om er voor te zorgen dat BJZ’s op
een zorgvuldige wijze invulling kunnen geven aan de consequenties
hiervan zijn de volgende maatregelen getroffen. Gemeenten moesten
uiterlijk 28 februari 2014 afspraken maken met de BJZ’s over de continuïteit van de huidige taken. Er is een regeling opgesteld waarmee
gemeenten, indien zij de de continuïteit van de wettelijke taken van een
BJZ niet kunnen garanderen een budgetgarantie moeten geven van
minimaal 80% van het bedrag dat een BJZ in 2014 ontving. De afspraken
tussen gemeenten en BJZ’s waren in een aantal gevallen voorzien van de
nodige voorbehouden rondom bijvoorbeeld de gemeentelijke budgetten.
Met het verschijnen van de meicirculaire staan deze nu vast en is met de
VNG afgesproken dat gemeenten uiterlijk 1 augustus 2014 duidelijkheid
zullen verschaffen over de omvang van de budgetten die voor deze taken
beschikbaar worden gesteld. Ook verschaffen gemeenten dan duidelijkheid over de taken die daarvoor moeten worden uitgevoerd en over de
bijhorende organisatorische vormgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 387

5

In juli 2014 ontvangt uw Kamer een overzicht van de stand van zaken van
maatregelen op het terrein van de arbeidsmarkt in de zorg, inclusief de
jeugdhulp.
6 Toegang
Uit de Transitiemonitor Jeugd van rijk en VNG blijkt dat een kleine groep
gemeenten verwacht de toegang op 1 januari niet volledig gereed te
hebben. Op het moment dat gemeenten de toegang tot jeugdhulp nog
niet volledig hebben ingericht, betekent dit overigens niet dat er geen
jeugdhulp beschikbaar is in de betreffende gemeente, zo constateert ook
de TSJ. Voor gezinnen is er dan mogelijk niet één toegangspunt voor alle
jeugdhulp en kan het langer duren voordat de hulp daadwerkelijk start.
Voor de gemeente zelf betekent het dat ze minder goed overzicht hebben
over welke jeugdhulp wanneer wordt verstrekt via bijvoorbeeld de
huisarts of een andere bestaande toegangsfunctie. Daarbij is het een
nadrukkelijk aandachtspunt dat wanneer de toegang niet geregeld is, dit
ook consequenties heeft voor de kwaliteit van de toegang tot het
gedwongen kader (zie ook de paragraaf hieronder over het gedwongen
kader). Om die redenen is het belangrijk dat gemeenten de komende
maanden doorpakken om de gewenste toegangsfunctie tijdig te hebben
ingericht.
Uit onze contacten blijkt dat sommige gemeenten aangeven de toegang
op 1 januari 2015 niet volledig gereed te hebben omdat zij voor een
minimale variant kiezen en vervolgens na 1 januari gaan toewerken naar
de definitieve inrichting van een integrale gemeentelijke toegang.
Anderen houden een slag om de arm omdat zij zich realiseren dat de
tijdsplanning richting 1 januari – met het vullen van de teams met de
juiste professionals, het leggen van de verbinding tussen het team en de
jeugdhulpaanbieders, huisarts, jeugdgezondheidszorg, onderwijs en het
gedwongen kader, en de planning die het college en de gemeenteraad
hanteren – krap is. In de verordening die de gemeenteraad uiterlijk
1 november 2014 dient vast te stellen staat hoe gemeenten de deskundige
toeleiding naar jeugdhulp gaan vormgeven.
Met de gemeenten die hebben aangegeven de organisatie van de toegang
op 1 januari 2015 niet te halen (<5 %) wordt vanuit het Transitiebureau
Jeugd contact opgenomen. De komende weken word er vanuit het
Transitiebureau Jeugd actie ondernomen omgemeenten met elkaar de
verschillende praktische vragen te laten bespreken. Ook wordt ervoor
gezorgd dat er expertise beschikbaar is in antwoord op de vragen van
gemeenten. Dit is waar met name kleine en middelgrote gemeenten nu
behoefte aan blijken te hebben, om te voorkomen dat zij zelf het wiel
moeten gaan uitvinden bij de organisatie van de toegang. Zij kunnen als
leidraad de «checklist inrichting toegang jeugdhulp» gebruiken, die als
concrete aanvulling op de «focuslijst 2014» beschikbaar is gesteld voor
gemeenten op www.voordejeugd.nl. Hier staan ook goede voorbeelden
van gemeenten over de organisatie van de toegang tot jeugdhulp.
Het ondersteuningsprogramma Toegang is speciaal gericht op kleinere
gemeenten. In dit ondersteuningsprogramma wordt nauw samengewerkt
tussen NJI, VNG en het Transitiebureau Jeugd. Verschillende gemeenten
hebben op (specifieke onderdelen van) de eigen transitieopgave een
risicoanalyse laten uitvoeren. Dat geeft richting aan de nog te nemen
stappen. Ook is er een STRESS-test voor de decentralisatie jeugd voor
gemeenten ontwikkeld ontwikkeld. Zo kunnen gemeenten bijvoorbeeld
«droog oefenen» met specifieke cases voor de toegang: hoe wordt in de
gemeente omgegaan met een meisje van 14 die zich meldt met een
anorexia-probleem? Waar meldt zij zich, wie wordt dan ingeschakeld,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 387

6

waar wordt de beslissing over het soort hulptraject genomen, is dat al
ingekocht? De TSJ beveelt deze STRESS-test aan: is een bepaald
onderdeel tijdig gereed en zo niet, wat dan? Dergelijke instrumenten zijn
dus beschikbaar en gemeenten kunnen hier uiteraard gebruik van maken.
Gebruik de kennis vanuit de jeugdgezondheidszorg
De TSJ geeft aan dat de kennis vanuit de jeugdgezondheidszorg (JGZ)
beter dan nu gebruikt kan worden bij de inrichting van de toegangsfunctie. De JGZ is echter niet bij alle gemeenten in beeld bij de organisatie
van de toegang tot jeugdhulp, terwijl gemeenten al vanaf 2003 de
verantwoordelijkheid hebben voor de uitvoering van de JGZ en deze een
stabiele basis is waarop gemeenten verder kunnen bouwen. Vanuit de
jeugdgezondheidszorg worden in principe alle kinderen, op verschillende
leeftijden, gezien en beschikt men over de specifieke deskundigheid en
informatie die bij de toegang tot jeugdhulp van pas kan komen. Het is
daarom van belang dat gemeenten bij de organisatie van de toegang de
juiste verbindingen leggen. Daarbij gaat het om de verbinding met de
JGZ, specifiek de jeugdarts die mag doorverwijzen naar jeugdhulp, maar
bijvoorbeeld ook om de verbinding met de huisarts, het onderwijs en het
gedwongen kader. Binnenkort ontvangt u een brief waarin de positionering van de GGD’en en de rol van de JGZ in het sociale domein
besproken zal worden.
7 Gericht gemeenten benaderen voor ondersteuning
Kleinere gemeenten minder ver
Uit de Transitiemonitor Jeugd blijkt dat kleinere gemeenten in het
algemeen vaker nee (rood) scoren dan de grote en middelgrote
gemeenten. Ook geven deze gemeenten in de Transitiemonitor aan dat zij
behoefte hebben aan (extra) ondersteuning. Daarnaast blijkt dat relatief
veel kleinere gemeenten de Transitiemonitor helemaal niet hebben
ingevuld. Dit zijn voor ons voldoende redenen om deze gemeenten actief
te benaderen en extra inzet te plegen om deze gemeenten te ondersteunen. Ook de TSJ beveelt dit aan.
Tientallen (kleinere) gemeenten actief benaderd
Door de accountmanagers van het Transitiebureau Jeugd is al en wordt in
de komende weken samen met het Ondersteuningsteam Decentralisaties
contact opgenomen met de desbetreffende gemeenten om te bezien
welke vorm van praktische ondersteuning nodig is. Ook met gemeenten
die tot nu toe nog helemaal niet in beeld zijn zal contact worden
opgenomen. In navolging van het advies van de TSJ, wordt waar nodig
ook in gesprek gegaan met de regio om te bezien op welke wijze
ondersteuning kan worden geboden vanuit de regio en/of een grote
gemeente in de regio.
Wijze van ondersteunen
Ondersteunen is veelal maatwerk. Op basis van eerdere contacten met
gemeenten weten we dat in een deel van de ondersteuningsbehoefte kan
worden voorzien door de specifieke ondersteuningsprogramma’s die de
afgelopen periode zijn ingericht. Veel kleine gemeenten geven aan
behoefte te hebben aan ondersteuning bij het inrichten van de toegang –
vandaar ook de oprichting van het hierboven al toegelichte ondersteuningsprogramma Toegang voor deze groep gemeenten. Zijn er hele
specifieke vragen dan zal de expertpool van het ondersteuningsteam
worden ingezet. De expertpool kan zeer flexibel worden ingezet en bevat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 387

7

een scala aan juridische, financiële, bestuurlijke en organisatorische
expertise. Ook het ondersteuningsaanbod dat het Ministerie van BZK
aanbiedt in het kader van de decentralisaties kan via deze weg worden
ingezet.
Met deze extra en proactieve inzet verwachten wij dat we de (kleinere)
gemeenten in de komende maanden goed kunnen ondersteunen,
aansluitend op de eigen vragen en zonder hen daarbij in de weg te gaan
staan.
8 Gedwongen kader
Uit de Transitiemonitor Jeugd van rijk en VNG blijkt ook dat op het gebied
van het gedwongen kader het maken van afspraken tussen bijvoorbeeld
de Raad voor de Kinderbescherming en gemeenten gaande is, maar dat er
in sommige regio’s ook nog veel moet gebeuren. Daarbij constateert de
TSJ dat de aansluiting tussen de toegang en het gedwongen kader nog
lang niet altijd goed wordt geregeld. Dit is voor ons een serieus signaal.
Wij achten het van groot belang dat per 1 januari aanstaande de
uitvoering van de jeugdbeschermings- en jeugdreclasseringmaatregelen
goed wordt voortgezet, maar dat ook de aansluiting binnen een gemeente
tot het gedwongen kader in orde is. De komende periode zullen wij dit
nadrukkelijk onder de aandacht brengen bij gemeenten.
Zoals hierboven aangegeven zijn in alle 42 regio’s afspraken gemaakt met
de BJZ’s. Voor veel regio’s geldt dat de volgende stap is dat er ook
inhoudelijke afspraken gemaakt worden tussen gemeenten en de
gecertificeerde instellingen. Voor de afspraken tussen de Raad voor de
Kinderbescherming en gemeenten geldt dat er op dit moment in zeven
van 42 jeugdregio’s conceptafspraken liggen. In sommige regio’s zijn nog
geen afspraken gemaakt. Hier zal de komende periode extra op worden
ingezet. Desbetreffende gemeenten zullen, indien gewenst, hierbij
ondersteund worden. De ambitie van de Raad voor de Kinderbescherming
is dat voor oktober 2014 in alle clusters de conceptafspraken zijn gemaakt.
De afgelopen periode zijn er daarnaast op landelijk niveau afspraken
gemaakt tussen de politie en de VNG over het proces rond de zorgmeldingen van de politie. In de komende periode wordt ingezet op het
concretiseren van deze afspraken in de regio’s.
Aansluiting op CORV
Een ander belangrijk punt bij de implementatie van het gedwongen kader
is de aansluiting op CORV. Voor de uitwisseling van formele berichten
tussen gemeenten, gecertificeerde instellingen en justitiële organisaties is
de aansluiting op CORV noodzakelijk. De VNG heeft eerder een implementatietraject met KING gestart om ervoor te zorgen dat gemeenten tijdig
zijn aangesloten. Een terecht punt van de TSJ hierbij is dat gemeenten
eerst de beleidsmatige keuze moeten maken welke taken zij gaan
mandateren of zelf gaan uitvoeren rondom de aansluiting gedwongen
kader op de toegangsfunctie binnen hun gemeente. Deze keuze bepaalt
vervolgens de keuze voor aansluiting op CORV op informatiekundig
gebied. Ook moeten gemeenten hun interne werkprocessen hierop
aanpassen. Met de VNG zal worden bekeken waar het huidige implementatieproject VNG/KING aanpassing en opschaling behoeft zodat alle
gemeenten per 1 januari aangesloten zijn op CORV.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 387

8

Tot slot
Wij zijn de TSJ wederom erkentelijk voor het vele werk dat zij de
afgelopen periode heeft verricht om tot deze rapportage te komen. De TSJ
schrijft in haar rapport dat deze 4e rapportage de laatste echte voortgangsrapportage richting 1 januari 2015 is geweest. Daarbij is het zo dat
de taken van de TSJ op zullen gaan in de bredere transitiecommissie voor
het sociale domein. De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zal u binnenkort per brief informeren over deze brede transitiecommissie.
Gemeenten zijn aan zet en zij moeten ook volop de ruimte houden om in
het huidige tempo door te gaan. Wij ondersteunen gemeenten daarbij
gericht en blijven ook de komende periode de vinger aan de pols houden:
door actief contact op te nemen met (vooral kleinere) gemeenten, via de
Transitiemonitor, via de ondersteuning in het land en via de signalen die
bij de Transitie Autoriteit Jeugd binnenkomen.
Het is onze overtuiging dat wanneer gemeenten volop doorgaan op de
weg die ze zijn ingeslagen de decentralisatie van de jeugdhulp op
1 januari 2015 verantwoord zal plaatsvinden.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M.J. van Rijn
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 387

9

BIJLAGE

Stand van zaken uitvoering moties en toezeggingen
Motie Bergkamp / Ypma over overleg met de VNG over het
behoud van specifieke kennis (Kamerstuk 31 839, nr. 300)
Samen met de VNG is ingezet op zorgcontinuiteit en het behoud van
cruciale infrastructuur – denk aan de RTA’s, de inspanningen voor
Jeugdzorgplus, de inzet om specifieke functies van de BJZ’s te behouden
en de oprichting van de TAJ. Daarmee is uitvoering gegeven aan deze
motie.
Motie Beuving over het inrichten van een meldpunt (Kamerstuk
33 684 N)
Koppeling met Motie Voortman / Ypma (Kamerstuk 31 839, nr.
302)
Tijdens het algemeen overleg van 3 april 2014 in uw Kamer over de
transitie van de jeugdhulp heeft de Staatssecretaris van VWS uw Kamer
toegezegd u voor de zomer te informeren over de regionale monitoring
vanuit cliëntenperspectief van de transitie jeugdhulp. Om deze regionale
monitoring is verzocht bij motie van de leden Voortman/Ypma (Kamerstuk
31 839, nr. 302). Het voornemen is deze toezegging te verbinden met het
meldpunt cliëntenperspectief, dat wij aankondigden in de brief aan uw
Kamer van 4 maart jl. (in reactie op de derde rapportage van de TSJ) als
één van de maatregelen voor een verantwoorde invoering van het nieuwe
jeugdstelsel. De cliëntorganisaties LOC zeggenschap in Zorg/LCFJ, LPGGz,
Ieder(in), Zorgbelang en Uwouderplatform hebben op basis van de motie
Voortman/Ypma een voorstel opgesteld voor de regionale monitoring
vanuit cliëntperspectief. Het voorstel van de samenwerkende cliëntorganisaties is, kort samengevat, als volgt.
– Cliëntenorganisaties verzamelen signalen via bestaande lokale,
regionale en nationale meldpunten en e-panels van cliëntorganisaties
waar cliënten terecht kunnen met vragen en zorgen en het ophalen van
informatie bij klachtencommissies, organisaties van vertrouwenswerk
(AkJ, Zorgbelang) en cliëntenraden;
– Ze verzamelen aanvullende informatie op regionaal niveau d.m.v.
interviews met cliënten en focusgroepen;
– De insteek is regionaal en de belangrijkste leveranciers van signalen
zijn de regionale meldpunten. Men maakt bijvoorbeeld gebruik van
regionale platforms, die op verschillende plaatsen worden opgericht
door ouders. Ook wordt gebruik gemaakt van de cliëntnetwerken die
aan het ontstaan zijn;
– Cliëntorganisaties brengen de bestaande en bruikbare meldpunten in
kaart;
– Kinderen en ouders die de lokale meldpunten niet kunnen vinden,
kunnen hun signalen melden bij een landelijk meldpunt dat de
signalen doorsluist naar de juiste regio;
– De verzamelde informatie wordt verwerkt in een regionale signaleringsrapportage die regelmatig wordt aangeboden aan gemeenten en
aan samenwerkingsverbanden van gemeenten waarna zij het kunnen
bespreken met lokale cliëntvertegenwoordigers;
– De verzamelde informatie wordt verwerkt in een landelijke signaleringsrapportage die met enige regelmaat wordt besproken met VNG
en VWS/VenJ uit de regio.
Aan de betrokken cliëntenorganisaties is gevraagd hun voorstel verder uit
te werken.
Daarnaast wil de Staatssecretaris van VWS een landelijk meldpunt
inrichten rond de transitie van de jeugdhulp voor professionals en
gemeenten. Het meldpunt voor professionals en gemeenten ontvangt
vragen, signalen en suggesties over de gehele stelselwijziging. Ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 387

10

cliënten kunnen hun signalen aan dit meldpunt doorgeven. Meldingen
van kinderen die tussen de wal en het schip dreigen te belanden en
waarop directe actie nodig is, worden doorgeleid naar de betreffende
gemeente. Men zal daarbij gewezen worden op de mogelijkheid om
beroep te doen op onafhankelijk Vertrouwenswerk of cliëntondersteuning
en de lokale/regionale cliëntondersteuner (vertrouwenswerk, MEE). De
meldingen worden centraal geregistreerd, maar lokaal opgepakt. De
signalen worden besproken door Rijk, gemeenten en veldpartijen. Ook de
signalen die de Kinderombudsman verzamelt, worden hierbij betrokken
evenals de signalen van MEE. De plaats en inrichting van dit meldpunt
wordt samen met de VNG uitgewerkt.
Het meldpunt en de monitoring vanuit cliëntperspectief worden tot aan de
wetsevaluatie in de lucht gehouden. Op basis van de wetsevaluatie kan
besloten worden over eventuele continuering.
Motie Voortman over goede aansluiting tussen jeugd- en volwassenenzorg (Kamerstuk 31 839, nr. 303)
In zowel de Jeugdwet als de Zorgverzekeringswet is een passage
opgenomen die voorschrijft dat gemeenten en verzekeraars zorgen voor
deze aansluiting. Als de verzekeraar de betreffende behandeling bij
dezelfde zorgaanbieder heeft ingekocht als de gemeente, dan kan de
jeugdige in principe bij deze behandelaar blijven en zal de factuur vanaf
de 18-jarige leeftijd naar de verzekeraar gaan in plaats van de gemeente.
Als de verzekeraar dezelfde zorg bij een andere aanbieder heeft ingekocht,
dan zal de jeugdige moeten overstappen naar deze behandelaar en zal
zorginhoudelijke (gegevens)overdracht tussen behandelaren moeten
plaatsvinden. De jeugdige kan bij de keuze voor een zorgverzekeraar
meewegen welke behandelaren deze gecontracteerd heeft. Het is ook
mogelijk dat de gemeente zorgaanbod heeft gecontracteerd dat niet in het
basispakket zit. In dat geval is er sprake van «zorg die niet onder een
ander wettelijk kader valt» en is de gemeente gehouden deze zorg tot het
23e jaar te continueren. In alle gevallen heeft de verzekeraar, om zijn
zorgplicht te kunnen vervullen, bepaalde informatie over lopende
zorgtrajecten nodig van de gemeente. VWS, ZN, VNG en GGZNL zijn
momenteel in gesprek over de inhoud en de praktische uitwerking van
deze informatieoverdracht. De uitkomst van deze afspraken wordt
verwerkt in FAQ’s die op korte termijn (maar uiterlijk voor het einde van
dit jaar) op www.voordejeugd.nl te vinden zijn.
Motie Keijzer over overleg met zorgkantoren en zorgverzekeraars
over vernieuwende zorgverleners en kleinschalige zorgprojecten
(Kamerstuk 31 839, nr. 305).
In de bestuurlijke overleggen met de zorgverzekeraars is dit onderwerp
enkele malen aan de orde geweest. De zorgverzekeraars hebben de
inkoop van vernieuwende zorgverleners en kleinschalige zorgprojecten
opgenomen in hun inkoopgids.
Motie Beuving over monitoring van kwaliteit en toegankelijkheid
in relatie tot de financiële randvoorwaarden (Kamerstuk 33 684
M)
Het is belangrijk om te volgen wat de gevolgen zijn van de stelselwijziging
voor de kwaliteit en de toegankelijkheid van de jeugdhulp. Het is daarom
het voornemen om dit goed te volgen en om jaarlijks bij de jaarverantwoording een rapportage aan uw Kamer te sturen over de beschikbare en
bestede middelen, het zorggebruik en de kwaliteit en toegankelijkheid. Dat
zal onder andere gebaseerd worden op informatie van het CBS, de
beleidsinformatie, het cliëntervaringsonderzoek, en rapportages van de
inspecties. Omdat de stelselwijziging bij de jaarverantwoording van 2015
nog maar net is gestart, zal de rapportage in 2015 zeer beperkt zijn. Deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 387

11

rapportages zijn tijdelijk, tot aan de evaluatie. De opzet moet zoveel
mogelijk aansluiten bij de opzet van de evaluatie.
Motie Van der Burg / Ypma over een set outcomecriteria
(Kamerstuk 31 839, nr. 369)
De Tweede Kamer heeft op 10 juni jl. een brief ontvangen met daarin de
set outcomecriteria en het verdere proces. Deze brief is besproken tijdens
het AO van 11 juni jl.
Motie Van Nispen / Kooiman over een plan om jeugdhulpverleners
van werk naar werk te helpen (Kamerstuk 31 839, nr. 370)
In aanvulling op hetgeen hierover is gezegd in bijgaande brief, ontvangt
de Kamer in juli 2014 een overzicht van de stand van zaken van maatregelen op het terrein van de arbeidsmarkt in de zorg, inclusief de
jeugdhulp.
Motie Ypma over expliciete aandacht voor transformatie in de
ondersteuning (Kamerstuk 31 839, nr. 371)
In een bijeenkomst mei jl. van VNG, branche-organisaties, beroepsverenigingen, clientenorganisaties en de Staatssecretarissen van VWS en VenJ
over de stelselwijziging is aandacht gevraagd om bij de vormgeving van
de transitie steeds de transformatiedoelen voor ogen te houden. Ook bij
de werkgroepvoorzitters van het implementatieprogramma van de VNG is
hier aandacht voor gevraagd.
Motie Ypma/Voordewind over een familiegroepsplan (Kamerstuk
31 839, nr. 372)
Deze motie over de datum van inwerkingtreden van de bepaling over het
netwerkberaad (familiegroepsplan) bij de start van een ondertoezichtstelling (ots) wordt in uitvoering genomen. Met ingang van 1 januari 2015
zal ook de bepaling over het netwerkberaad bij de start van een ots in
werking treden. Zoals aangegeven in de brief van de Staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie van 30 januari 2014 aan uw Kamer zijn er door het
NJI met betrekking tot het netwerkberaad risico’s gesignaleerd. De
uitvoering zal dan ook worden gevraagd extra alert te zijn op eventuele
risico’s voor het kind. Het kan voorkomen dat een netwerkberaad niet
gehouden kan worden omdat de veiligheid van het kind in het geding is of
wanneer het belang van het kind er om andere redenen niet mee gediend
is. Dit zijn dan ook de wettelijke uitzonderingen op het recht van ouders
om bij de start van een ots samen met het netwerk te werken aan een plan
van aanpak voor de hulpverlening (netwerkberaad/familiegroepsplan).
Stand van zaken WODC-onderzoek netwerkberaad:
De instroom van zaken in het onderzoek verloopt langzamer dan
aanvankelijk was ingeschat. Voor die trager verlopende instroom van
zaken in het onderzoek zijn meerdere oorzaken:
– De gestage daling van het aantal ots-en;
– Er wordt één netwerkberaad gehouden in gezinsverband, terwijl in het
betreffende gezin meerdere kinderen met een ots te maken kunnen
hebben;
– Er is recent een bruikbaar plan gemaakt in het vrijwillig kader, er is
desondanks een ots uitgesproken maar het netwerk is betrokken,
geactiveerd, en het plan is ook nog bruikbaar;
– Mensen willen niet altijd meedoen aan onderzoek.
Bij het besluit om uitvoering te geven aan de motie van uw Kamer over de
datum in werking treden is er dan ook tegelijkertijd voor gekozen om de
onderzoekers iets meer ruimte te geven om zaken te laten instromen in
het onderzoek, en zo het onderzoek ook daadwerkelijke een waardevolle
bron van informatie over netwerkberaad bij de start van een ots te laten
zijn. Omdat de instroomtermijn hierdoor iets wordt verlengd, zullen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 387

12

tussenmeting en nameting ook iets later worden gehouden. Het
onderzoek kent als gevolg daarvan een beperkte uitloop. Het rapport zal in
oktober 2015 door de onderzoekers worden opgeleverd, in plaats van in
de zomer van 2015. Het onderzoek zal vervolgens voorzien van een
beleidsreactie binnen drie maanden na oplevering aan uw Kamer worden
aangeboden.
Motie Keijzer over het monitoren van grensgevallen (Kamerstuk
33 684, nr. 90)
De uitvoering van deze motie wordt opgepakt in samenhang met de
uitvoering van de motie Beuving over monitoring van kwaliteit en
toegankelijkheid in relatie tot de financiële randvoorwaarden.
Motie Ypma over het bevorderen van goede afspraken tussen
gemeenten en zorgverzekeraars (Kamerstuk 33 684, nr. 98)
Aan deze motie is invulling gegeven door het maken van afspraken met
VNG en ZN over het overdragen van de informatie rondom de zorginkoop.
Eerste en Tweede Kamer zijn hierover per brief op 10 februari 2014
geïnformeerd. In deze brief is ook toegezegd daarbij de vinger aan de pols
te houden en regelmatig gesprekken te voeren met de VNG over de
voortgang.
Motie Bergkamp over transparantie in het aanbod (Kamerstuk
33 684, nr. 103)
Naar aanleiding van deze motie onderzoek ik op dit moment de
mogelijkheid tot het opstellen van een openbaar register dan wel het
uitbreiden van een bestaand register om zo een overzicht beschikbaar te
stellen van het bestaande jeugdhulpaanbod. Indien mogelijk is mijn
intentie daarbij ook informatie over de kwaliteit van de hulpverlening op
te nemen.
Motie Keijzer/Kooiman over afspraken voor ondersteuning door
landelijke of bovenregionaal werkende organisaties (Kamerstuk
33 750 XVI, nr. 63)
De VNG heeft conform de wens van de motie landelijke instrumenten
ingesteld om de toegang tot en de continuïteit van zorg in dit type
hulpaanbod te realiseren, waaronder een modelovereenkomst om de
inkoop van deze instellingen door gemeenten te faciliteren. Ook door het
Transitiebureau biedt hierbij ondersteunende handreikingen. In aanvulling
daarop is er de TAJ. Daar waar het risico groot is dat instellingen en
gemeenten de continuïteit van zorg niet realiseren zal de TAJ bijdragen
aan een passende oplossing conform haar opdracht.
Toezegging over het informeren van de Kamer over de betrokkenheid van huisartsen (uit AO 27 juni 2013, Kamerstuk 31 839,
nr. 310)
In de verschillende rapportage’s aan de Kamer over de voortgang van de
transitie van het jeugdstelsel is – weliswaar beperkt – aandacht besteed
aan de positie van de huisartsen. De afstemming tussen tussen
gemeenten en huisartsen is van groot belang. De verantwoordelijkheid
voor die samenwerking kan niet alleen bij gemeenten neergelegd worden.
Ook de huisartsen hebben hierin een rol. Er zijn op dit gebied inmiddels
verdere stappen gezet. De LHV en de VNG werken samen aan een
aanvulling op de eerder gepubliceerde werkmap «Samen werken in de
wijk». Deze aanvulling zal specifiek ingaan op de veranderingen door de
Jeugdwet voor de relatie tussen huisarts en gemeente. Er zal aandacht
zijn voor de rolverdeling, maar vooral ook voor gedeelde uitgangspunten,
die de basis vormen voor de samenwerking tussen beide partijen.
Desalniettemin zullen beide partijen elkaar nog meer moeten opzoeken
om te komen tot duidelijke afspraken over samenwerking en het delen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 387

13

van informatie. In de overleggen die de Staatssecretaris van VWS voert
met de VNG en de LHV zal hij dit onderwerp agenderen en hen oproepen
hun verantwoordelijkheid te nemen.
Toezegging over succesvolle voorbeelden samenhang jeugdhulp
en passend onderwijs (uit AO 3 april jl.)
Hierover ontvangt uw Kamer binnenkort een gezamenlijke brief van de
Minister van OCW en de Staatssecretaris van VWS.
Toezegging om de TK te informeren over het resultaat van het
gesprek met het SCP, over de ontwikkeling van de invoering.
Wijze van onderzoek zal in het verlengde liggen van wat SCP nu
doet bij Wmo (tijdens de parlementaire behandeling van de
Jeugdwet, Handelingen II 2013/14, nr. 12, item 32)
Het SCP is één van de onderzoekers voor het objectief verdeelmodel. In
december zal het objectief verdeelmodel voor 2016 en verder bekend
worden gemaakt. Daarbij hoort ook een toelichting op de wijze waarop
naar de eindsituatie wordt toegewerkt (het ingroeimodel).
Toezegging om handleiding PGB (rijk i.s.m. PGB) zal de Kamer
worden toegestuurd (tijdens de parlementaire behandeling van de
Jeugdwet)
De handreiking voor gemeenten over PGB’s is gepubliceerd op www.voordejeugd.nl
Toezegging om in gesprek te gaan met de VNG en de jeugdsector
over de uitvoering van de sectorplannen in het licht van behoud
van banen. Ik rapporteer hierover voor debat over de voortgang
van de transitie (tijdens het VAO van 17 april jl., Handelingen II
2013/14, nr. 77, item 4).
Zie het antwoord bij de motie Van Nispen Kooiman over een plan om
jeugdhulpverleners van werk naar werk te helpen (Kamerstuk 31 839, nr.
370).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 387

14