Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1718
Vragen van het lid Eijsink (PvdA) aan
de minister van Defensie over
wachtdelicten en toepassing van het
militair tuchtrecht. (Ingezonden
13 januari 2009)
1
Kent u de artikelen «Vijftien
«wachtdelicten» in Uruzgan»1 en
«Commandant moet meer zelf
oplossen»?2
2
Hoe vaak zijn in de jaren 2003, 2004,
2005, 2006, 2007 en 2008 militairen
straf- of tuchtrechtelijk aangeklaagd
in verband met een zogenoemd
«wachtdelict» (incident waarbij
militairen, wanneer zij geacht worden
waakzaam te zijn, zitten te
knikkebollen of in slaap zijn gevallen)
tijdens uitgezonden missie in
Afghanistan? Kunt u in uw antwoord
per kalenderjaar aangeven hoeveel
van deze aanklachten tuchtrechtelijk
danwel strafrechtelijk zijn afgedaan
en wat daarbij de gemiddelde
opgelegde tucht- en strafmaatregelen
waren?
3
Kunt u een causaal verband tussen de
hoge werkdruk en het aantal
«wachtdelicten» bevestigen? Zo nee,
op welke gronden?
4
Op welke wijze kunt u adequate
beveiliging en/of bewaking
uitgevoerd door wachtpelotons
blijven garanderen, wanneer zou

KVR35199
2080909340
0809tkkvr1718
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

blijken dat de kwaliteit van hun werk
lijdt onder de hoge werkdruk?
5
Deelt u de analyse van
Luitenant-kolonel Van Tussenbroek
dat er te weinig mensen en middelen
zijn en er onvoldoende mandaat is
om te komen tot voldoende
slaapmanagement en recuperatie
voor de militairen in Uruzgan?
Zo nee, op welke gronden niet?
6
Indien u de analyse van genoemde
Luitenant-kolonel Van Tussenbroek
deelt, hoe verhoudt zich deze analyse
dan tot uw stelling dat er voor de
uitvoering van de ISAF-missie in
Uruzgan voldoende mensen en
middelen beschikbaar zijn?
7
Heeft u het optreden van advocaat
Reitsma in het televisieprogramma
«Goedemorgen Nederland» gezien?3
8
Herkent u het beeld dat advocaat
Reitsma schetst, waarin hij beschrijft
hoe de afgelopen jaren
«lage» commandanten
verantwoordelijkheden, waaronder
het opleggen van disciplinaire
(tucht)maatregelen, steeds vaker zijn
gaan doorschuiven naar «hogere»
commandanten of de marechaussee?
Zo nee, op welke gronden niet?
9
Deelt u de opvatting dat voorkomen
zou moeten worden dat militairen
strafrechtelijk vervolgd worden voor

misstanden waarvoor een
(disciplinaire) straf opgelegd op
grond van het tuchtrecht zou
volstaan? Zo nee, waarom niet?
10
Hoe beoordeelt u de suggestie van
advocaat Reitsma om bij kleine
incidenten te komen tot procedurele
veranderingen voor militairen, in
casu betrekking hebbende op de
procedure van het aflossen van de
wacht, in plaats van hen straf- dan
wel tuchtrechtelijk te vervolgen?
Toelichting
Deze vragen dienen ter aanvulling op
eerdere vragen ter zake van het lid
Poppe (SP), ingezonden 12 januari
2009 (vraagnummer
2009Z00252/2080909270).
1
2
3

Dagblad van het Noorden, 5 januari 2009.
De Telegraaf, 8 januari 2009.
Goedemorgen Nederland, 7 januari 2009.

Antwoord
Antwoord van minister Van
Middelkoop (Defensie), mede
namens de minister van Justitie
(ontvangen 27 februari 2009)
Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2008–2009, nr. 1433
1
Ja.
2
2003: 3 tuchtrechtelijke vergrijpen
2004: noch strafrechtelijke feiten noch
tuchtrechtelijke vergrijpen
2005: 4 strafrechtelijk feiten en
1 tuchtrechtelijk vergrijp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

3607

2006: noch strafrechtelijke feiten noch
tuchtrechtelijke vergrijpen
2007: 7 strafrechtelijke feiten en
5 tuchtrechtelijke vergrijpen
2008: 4 strafrechtelijke en
9 tuchtrechtelijke vergrijpen
De tuchtrechtelijke afdoening van
bovengenoemde wachtdelicten heeft
in tien gevallen tot strafdienst, in zes
gevallen tot een tuchtrechtelijke
boete en in twee gevallen tot
vrijspraak geleid.
De afdoening van wachtdelicten die
strafrechtelijk worden afgedaan
resulteert doorgaans in een
transactievoorstel aan de betrokken
militair. Dit was in elf zaken het geval.
De mate van verwijtbaarheid en de
uit de nalatigheid voortvloeiende
directe gevaarzetting of schade aan
de operatie zijn bepalend voor de
hoogte van het transactievoorstel.
Bij geldboetes kan dit variëren van
€ 200,00 tot € 750,00. Bij werkstraffen
ligt het aantal te werken uren tussen
de 40 en de 120. Drie zaken zijn
voorgelegd aan de strafrechter. In één
zaak is een werkstraf opgelegd, beide
andere zaken zijn nog in behandeling.
3
Een verband tussen de werkdruk en
het aantal «wachtdelicten» kan niet
worden vastgesteld. Er zijn geen
gegevens bekend waaruit dit verband
zou blijken.
4
Het Opleidings- en
Trainingsprogramma van militairen,
aangevuld met de Missie Gerichte
Opleiding, garandeert dat het
personeel zijn taken onder
operationele omstandigheden naar
behoren kan uitvoeren, waaronder
beveiliging en/of bewaking. De
commandant ter plaatse beoordeelt
de uitvoering van dergelijke taken en
kan indien nodig maatregelen nemen
om de taakuitvoering te
optimaliseren.
5 en 6
De commandant ter plaatse beziet
continu hoe hij de middelen die hij ter
beschikking heeft, inzet voor de uit te
voeren taken.
Slaap en recuperatie zijn hierbij
belangrijke aandachtspunten.
Op dit moment zijn de slaap- en
recuperatieperioden geen reden om
de personele omvang van de missie
in Uruzgan te herzien.
7
De inhoud is mij bekend.

8
Er zijn mij geen gegevens bekend die
een dergelijk beeld ondersteunen.
9
Sinds de herziening van het militaire
straf- en tuchtrecht in 1991 is op
grond van artikel 78 Wet Militair
Tuchtrecht de commandant verplicht
aangifte te doen indien hij van
oordeel is dat een hem ter kennis
gekomen gedraging een strafbaar feit
betreft. Indien sprake is van een
wachtdelict in het uitzendgebied is al
snel sprake van een strafbaar feit,
daar er op grond van de gedraging
sprake is van het zogenaamde
«gevaarscriterium» als bedoeld in de
artikelen 107 en 108 van het Wetboek
Militair Strafrecht.
Het «gevaarscriterium» doet zich voor
indien:
– schade ontstaat of te duchten is
voor de gereedheid tot het
daadwerkelijk uitvoeren van een
operatie; of
– levensgevaar voor een ander
ontstaat of is te duchten; of
– gevaar voor goederen ontstaat of is
te duchten.
Is het «gevaarscriterium» in het
geding, dan is de commandant
wettelijk verplicht om aangifte te
doen van dit strafbare feit en is
tuchtrechtelijke afdoening niet
mogelijk. Of vervolgens
daadwerkelijk wordt vervolgd,
bepaalt het Openbaar Ministerie.
Gezien de veiligheidssituatie in
Uruzgan zal een wachtdelict eerder
een strafbaar feit opleveren dan bij
missies waar de dreiging lager is.
Aangifte van een wachtdelict levert
daardoor sneller het vermoeden van
een strafbaar feit op. De beoordeling
of sprake is van gevaarzetting en
derhalve een strafbaar feit is aan de
Officier van Justitie. Die kan in
bepaalde gevallen op basis van
artikel 79 van het Wetboek van
Militair Tuchtrecht een zaak van
relatief geringe ernst terugverwijzen
naar de commandant ter
tuchtrechtelijke afdoening. Dit geldt
echter voor een beperkt aantal
strafbare feiten. Wachtdelicten vallen
hier niet onder.
10
De procedures met betrekking tot het
aflossen van de wacht zijn duidelijk.
Het niet volgen van de procedure in
het geval van de onderofficier die
werd vervolgd voor een wachtdelict
geeft geen aanleiding om de
procedures aan te passen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

3608