Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2752
Vragen van het lid Dik-Faber (ChristenUnie) aan de staatssecretaris van
Infrastructuur en Milieu en de minister van Economische Zaken over de veiling
van GSM-frequenties en de mogelijke interferentie met GSM-rail (ingezonden
18 februari 2013).
Antwoord van staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur en Milieu), mede
namens de minister van Economische Zaken (ontvangen 5 juli 2013)
Vraag 1
Kent u het bericht «Spoorvervoerders maken opnieuw bezwaar tegen uitrol
4G»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herinnert u zich uw antwoorden op eerdere schriftelijke Kamervragen van het
lid Slob over dit onderwerp?2
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Wat is de stand van zaken van het overleg over het interferentieprobleem
tussen beide betrokken ministeries, de publieke mobiele netwerkbeheerders,
ProRail en de vervoerders?
Antwoord 3
Dit overleg heeft inmiddels geleid tot meer duidelijkheid over de (juridische
en technische) mogelijkheden om deze interferentieproblematiek aan te
pakken.
In de op 28 maart 2013 naar uw Kamer gestuurde brief over dit onderwerp is
aangegeven dat er bovendien een zogenaamd «coördinatie-model» wordt
ontwikkeld, op basis waarvan duidelijk wordt waar, op welke schaalgrootte en

1

Nu.NL, 13 februari 2013, http://www.nu.nl/internet/3198570/spoorvervoerders-maken-opnieuwbezwaar-uitrol-4g.html
2
Aanhangsel Handelingen, nr. 279

ah-tk-20122013-2752
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

in welke mate de storingsproblematiek verwacht kan worden3. Ook zal
duidelijk worden wat de effectiviteit is van verschillende mogelijke maatregelen. De ontwikkeling bevindt zich in een vergevorderde fase maar de vereiste
zorgvuldigheid richting alle hierbij betrokken organisaties heeft ertoe geleid
dat de afronding van deze ontwikkeling langer duurt dan destijds verwacht.
De resultaten zullen later deze zomer beschikbaar komen.
Vraag 4
Klopt het dat ambtenaren van uw ministeries tegen de vervoerders hebben
gezegd dat ook zij water bij de wijn moeten doen en dat zij dus mee moeten
betalen aan een oplossing voor het interferentieprobleem? Staat dat niet op
gespannen voet met de Europese interoperabiliteitseisen die een vrije
toegang voor goederentreinen tot het Nederlandse spoorwegnet garanderen?
Deelt u de mening dat dit de toegankelijkheid van Nederland voor Europese
vervoerders kan beperken?
Antwoord 4
Neen, mij is niet bekend dat ambtenaren van het Ministerie van Infrastructuur
en Milieu of van het Ministerie van Economische Zaken dit gezegd zouden
hebben tegen vervoerders.
In de op 12 oktober 2012 gegeven antwoorden op de eerdere Kamervragen
van het lid Slob is aangegeven dat onderzocht wordt welke beschermingsmaatregelen mogelijk en wenselijk zijn en welke kosten daarmee gemoeid
zijn. Zoals in het antwoord op vraag 3 aangegeven bevindt dit onderzoek zich
in een vergevorderd stadium, maar is het nog niet afgerond. Er is dan ook
geen sprake van een al gekozen oplossing die op gespannen voet zou staan
met de Europese interoperabiliteitseisen of die de toegankelijkheid van het
Nederlandse spoorwegnet voor Europese vervoerders zou beperken.
De Minister van Infrastructuur en Milieu heeft, mede namens de Minister van
Economische Zaken, de vervoerders4 op 8 oktober 2012 schriftelijk geïnformeerd over de in gang gezette maatregelen met betrekking tot de interferentieproblematiek. Daarbij is aangegeven dat zij tijdig geïnformeerd zullen
worden voor zover de uitkomsten van de hierbij in gang gezette onderzoeken
mogelijke consequenties voor hen kunnen hebben. Ook als zou blijken dat zij
zouden moeten meebetalen aan de oplossing voor de verwachte storingen
zullen zij hierover dus tijdig worden geïnformeerd.
Vraag 5
Is inmiddels duidelijk of het noodzakelijk is om de reisinformatieborden van
infoplus te voorzien van andere filters of bekabelde oplossingen wanneer
gebruik gemaakt gaat worden van nieuwe breedbrand-technologieën zoals
UMTS? Wat zijn indicatief de kosten hiervan?
Antwoord 5
Neen, dit is nog niet duidelijk. De noodzaak en mate hiervan zullen moeten
blijken uit het onderzoek waar in de antwoorden op de vragen 3 en 4 naar is
verwezen. Deze kosten zouden volgens de globale inschatting van ProRail zelf
kunnen oplopen tot € 10 mln.
Vraag 6
Deelt u de mening dat de kosten die gemoeid zijn met het nemen van
maatregelen om de interferentieproblematiek te voorkomen, zullen moeten
worden betaald door de veroorzakers, of uit de opbrengsten van de geveilde
GSM-frequenties? Kunt u betaling door de veroorzakers, te weten de
telecomoperators, juridisch afdwingen?
Antwoord 6
Uw vraagstelling suggereert dat telecomoperators veroorzaker zijn van de
interferentieproblematiek. Dat gaat te snel. Zoals eerder gesteld wordt er
constructief samengewerkt aan een coördinatiemodel en daarmee aan
mogelijke oplossingen voor de interferentieproblematiek. Na afronding van

3
4

Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2012–2013, nr. 1823.
Koninklijk Nederlands Vervoer (KNV), NS en Federatie Mobiliteitsbedrijven Nederland (FMN)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

het coördinatieonderzoek zullen wij uw Kamer zo snel mogelijk nader
informeren.
Vraag 7
Wat zijn de resultaten van het onderzoek naar de juridische mogelijkheden
om plaatsing van verbeterde GSM-R-treinradioapparatuur in treinen voor te
schrijven aan vervoerders en materieel-eigenaren?
Antwoord 7
Een gezamenlijke juridische analyse van EZ, IenM en ProRail heeft uitgewezen dat niet op voorhand gezegd kan worden dat plaatsing van verbeterde
GSM-R-treinradioapparatuur in treinen kan worden voorgeschreven aan
vervoerders en materieel-eigenaren. Nader onderzoek is daarvoor nodig. Het
verplicht stellen van strengere eisen dan die in de TSI besturing & seingeving5 vereist in ieder geval aanpassingen in het Besluit spoorverkeer en in de
Ministeriële regeling indienststelling spoorvoertuigen en mogelijk ook in de
Spoorwegwet.
In Zweden wordt de plaatsing van filters bij de GSM-R-treinradioapparatuur
voorbereid. Ik volg dit initiatief nauwgezet om te kunnen beoordelen of dit
ook in de Nederlandse situatie kan bijdragen aan het oplossen van de
problematiek en hoe het Europees Spoorwegagentschap oordeelt over de
verenigbaarheid van de Zweedse filters met de TSI besturing & seingeving.
In Europees verband wordt overigens momenteel onderzocht in hoeverre het
wenselijk is om de betreffende Europese specificatie voor interoperabiliteit op
het spoor aan te passen teneinde deze problematiek structureel aan te
pakken.
Vraag 8
Wordt er onderzocht of nieuwe belemmeringen voor toegang van Europese
vervoerders tot het Nederlandse net onder de bestaande Europese wetgeving
mogelijk zijn? Of wordt er onderzocht of er bij andere EU lidstaten draagvlak
is om de Europese regelgeving inzake GSM-R aan te passen vanwege de
Nederlandse problemen?
Antwoord 8
Het doel is niet om te onderzoeken of nieuwe belemmeringen mogelijk zijn.
Internationaal wordt onderschreven dat deze interferentieproblematiek moet
worden aangepakt. Daarom wordt, zoals in het antwoord op vraag 7
aangegeven, in Europees verband onderzocht in hoeverre aanpassing van
Europese regelgeving inzake GSM-R wenselijk is. Gebleken is dat deze
problematiek ook in andere Europese landen speelt en dat er dan ook een
breder draagvlak voor aanpassing van de betreffende regelgeving is. Zo is bij
verschillende gelegenheden hierover met de Europese Commissie, het
Europese Spoorwegagentschap en de UIC6 gesproken. Dit heeft geleid tot
overleg met de CEPT7 en met de relevante adviesorganen op het gebied van
telecommunicatie van de Europese Unie (RSC8 en RSPG9). Bovendien zal het
Europese Spoorwegagentschap in kaart brengen welke problemen hiermee
Europa-breed spelen en zal aan de telecommunicatie-toezichthouders van de
lidstaten gevraagd worden casuïstiek van zowel geconstateerde problemen
als van «best practices» te verzamelen. Op basis hiervan zal het RSC zoeken
naar een Europa-brede aanpak.
Vraag 9
Is het begrip «passende bescherming» uit de vergunningsvoorwaarden zoals
aangekondigd in uw eerdere antwoorden inmiddels geconcretiseerd? Zo nee,
waarom niet en wanneer gaat dit wel gebeuren? Wat is uw mening over de
voorstellen van Koninklijk Nederlands Vervoer op dit punt?

5

Technische Specificaties inzake Interoperabiliteit van het subsysteem besturing en seingeving
Union Internationale des Chemins de fer
7
Conférence Européenne des admininstrations des Postes et Télécommunications
8
Radio Spectrum Committee, het adviesorgaan van de Europese Commissie op het gebied van
radiospectrum-aangelegenheden.
9
Radio Spectrum Policy Group. Deze geeft beleidsadviezen aan de Europese Commissie op het
gebied van radiospectrum-vraagstukken.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Het Agentschap Telecom heeft in het «Toezichtarrangement Mobiele
Communicatie»10 beschreven hoe zij hierop toeziet. Momenteel wordt
gewerkt aan een nadere technische invulling hiervan, die gebruikt zal worden
bij het toezicht.
Het toezicht zal bestaan uit een proactief en een reactief deel. In het
proactieve deel wordt uitgegaan van de resultaten van het in het antwoord
op vraag 3 genoemde coördinatie-model als basis voor het overleg tussen
ProRail en de telecomoperators. Agentschap Telecom speelt daarbij coördinerende rol. In het reactieve deel zal Agentschap Telecom onderzoek uitvoeren
als zich desondanks toch een storing voordoet.
Koninklijk Nederlands Vervoer stelt voor om de vergunningsvoorwaarden van
de telecomoperators aan te scherpen. Zoals in het antwoord op vraag 3
aangegeven bevindt het onderzoek naar oplossingen voor de interferentieproblematiek zich weliswaar in een vergevorderd stadium, maar is het nog niet
afgerond. Ik wil daar dan ook niet op vooruitlopen met een oordeel over
uitsluitend dit voorstel van Koninklijk Nederlands Vervoer.
Vraag 10
Is het onderzoek naar haalbaarheid en doelmatigheid van generieke plafonds
voor de signaalsterkte van publieke mobiele netwerkbeheerders in publiekrechtelijke regelgeving inmiddels afgerond? Is in dit onderzoek ook gekeken
naar de mogelijkheid om de maximale zendniveaus van de publieke mobiele
netwerkbeheerders in de buurt van het spoor (dus niet landelijk maar
locatiespecifiek) te beperken tot een dusdanig niveau dat interferentie wordt
voorkomen?
Antwoord 10
Er wordt, zoals in het antwoord op vraag 3 is aangegeven, onderzoek gedaan
naar verschillende mogelijke oplossingen. Naast de haalbaarheid en
doelmatigheid van generieke plafonds wordt ook gekeken naar mogelijkheden voor plaatselijke beperkingen van zendniveaus van de publieke mobiele
netwerkbeheerders, het (plaatselijk) verhogen van het signaalniveau van het
GSM-R-netwerk en het plaatsen van filters in treinen. De resultaten van het
onderzoek zullen later deze zomer beschikbaar komen.
Vraag 11
Heeft het in uw eerdere antwoorden genoemde Europese overleg over het
interferentieprobleem tussen de spoorsector, de Europese Commissie en het
Europese Spoorwegagentschap al tot resultaten geleid? Zo nee, wanneer
verwacht u dat er conclusies worden getrokken?
Antwoord 11
Zie het antwoord op vraag 8.
Vraag 12
Wanneer zullen de 4G-frequenties in gebruik genomen worden? Kunt u
toezeggen dat er ruim voor die tijd een oplossing is voor de interferentieproblemen?
Antwoord 12
In het kader van de GSM-R-problematiek die hier aan de orde is gaat het om
de ingebruikname van 3G- en 4G-telecommunicatie-technologieën in de 900
MHz-band. De vergunninghouders hiervan zijn KPN, T-Mobile en Vodafone.
T-Mobile heeft recent plannen met 3G aangekondigd11. In het kader van het
coördinatieonderzoek, waarbij deze vergunninghouders nauw zijn betrokken,
vormt hun planning ten aanzien van de ingebruikname van deze moderne
telecommunicatie-technologieën punt van aandacht.

10

Dit is een beschrijving van het toezicht op de vergunningen voor openbare elektronische
communicatienetwerken en -diensten in de 800, 900, 1800, 1900, 2100 en 2600 MHz band. Zie
http://www.agentschaptelecom.nl/binaries/content/assets/agentschaptelecom/Mobielecommunicatie/multibandveiling/toezichtarrangement-mobiele-communicatie.
11
http://www.telecompaper.com/nieuws/t-mobile-begint-met-vernieuwing-radionetwerk--949348

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4