Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2009
Vragen van het lid Kuik (CDA) aan de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid over de vierdelige reportage van Nieuwsuur en het bericht «Officier
mensenhandel waarschuwt: veel seksuele uitbuiting in de prostitutie»
(ingezonden 16 januari 2020).
Antwoord van Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid)
(ontvangen 11 maart 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019–2020, nr. 1645.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht en vierdelige reportagereeks van Nieuwsuur
van onder meer 10 januari 2020 «Officier mensenhandel waarschuwt: veel
seksuele uitbuiting van de prostitutie»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u de signalen die voortkomen uit de verschillende rapportages van Nieuwsuur over de prostitutiesector?
Antwoord 2
De vier reportages schetsen een beeld van de huidige prostitutiebranche,
waar zich lokaal verschillen voordoen in beleid, regelgeving en toezicht en
handhaving. Ook zien we dat de branche gevoelig is voor misstanden zoals
uitbuiting. Beide zaken zijn aanleiding geweest voor het opstellen van
uniforme landelijke wet- en regelgeving, het wetsvoorstel regulering sekswerk
(Wrs).
Vraag 3
Deelt u de mening dat het afschaffen van het bordeelverbod niet het effect
heeft gehad waarop gedoeld werd? Bent u het met de landelijk officier eens
dat met voortzetting van het huidige beleid mensenhandel niet goed
bestreden kan worden? Zo nee, waarom niet? Zo ja, heeft u in beeld waar de
knelpunten zitten?

1

ah-tk-20192020-2009
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Nos.nl, 10 januari 2020, https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2318125-officier-mensenhandelwaarschuwt-veel-seksuele-uitbuiting-in-prostitutie.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De opheffing van het bordeelverbod beoogde de regulering van de vrijwillige
prostitutie, het tegengaan van onvrijwillige prostitutie en het bestrijden van
misstanden. Deze doelstellingen zijn onvoldoende bereikt. Het kabinet werkt
daarom langs allerlei wegen aan de bestrijding van mensenhandel binnen en
buiten de prostitutiebranche.
Daarnaast hebben zich sinds de opheffing van het bordeelverbod veel nieuwe
ontwikkelingen voorgedaan, zoals een enorme toename van het aanbod van
seksuele diensten via internet, en een afname van het aantal vergunde
seksinrichtingen. Ook deze ontwikkelingen vragen om een nieuwe benadering
omdat anders een groot deel van de branche zich aan het zicht onttrekt en
extra vatbaar is voor misstanden. In de Wrs wordt hierop ingespeeld.
Daarnaast is eind november 2018 het programma Samen tegen Mensenhandel gelanceerd. In het programma worden uiteenlopende maatregelen
genoemd die bijdragen aan de bestrijding van mensenhandel. Uw kamer
heeft op 13 november 2019 een eerste voortgangsrapportage over dit
programma ontvangen.2 Mensenhandel is daarnaast ook als prioriteit
opgenomen in de veiligheidsagenda en dit najaar is ter uitvoering van de
motie Segers-Asscher 10 miljoen euro extra toegekend aan de Afdeling
Vreemdelingen, Identificatie en Mensenhandel van de politie met als oormerk
de bestrijding van mensenhandel.3
Vraag 4
Welke gevolgen heeft volgens u het feit dat gemeenten verschillende regels
hebben omtrent de vergunde sector en de opsporingsinzet op de illegale
sector? Vindt u de lappendeken van gemeenten met verschillende regels ook
problematisch? Zo ja, wat gaat u hier aan doen? Kunt u in uw antwoord
verschillen in vergunningseisen en verschillen in sanctionering uitsplitsen?
Antwoord 4
Om een waterbedeffect te voorkomen, acht ik het van belang dat gemeenten
niet teveel van elkaar afwijken in hun beleid en regelgeving en de handhaving daarvan. Om hier meer uniformering in aan te brengen is de Wrs
opgesteld. Daarnaast komen de gemeenten met de grootste concentraties
prostitutie samen met het ministerie tweemaandelijks bijeen om ervaringen
uit te wisselen, van elkaar te leren en de samenwerking te zoeken. Gezamenlijk dragen deze maatregelen bij aan de uniformiteit van lokaal prostitutiebeleid. Ik beschik niet over een overzicht van verschillen in vergunningseisen
die gemeenten stellen. Het WODC zal dit jaar een nieuwe nulmeting uitvoeren
naar prostitutiebeleid en aard en omvang van de prostitutiebranche. Dit
onderzoek zal naar verwachting ook bijdragen aan inzicht in dit aspect. Zodra
dit onderzoek gereed is wordt uw Kamer daarover geïnformeerd.
Waar het om opsporingsinzet gaat, is maatwerk juist vereist. De inzet van de
politie is daarom een beslissing van de lokale driehoek.
Vraag 5
Wat is uw opvatting over de oproep van burgemeester Oskam die vraagt om
meer (landelijke) regie in de opsporing en om bepaalde activiteiten, zoals het
internet afstruinen, landelijk te organiseren?
Antwoord 5
Landelijke regie op de opsporing van mensenhandel krijgt onder andere vorm
door het vaststellen van landelijke beleidsdoelstellingen voor de taakuitvoering van de politie in de Veiligheidsagenda. De landelijke Veiligheidsagenda is
tot stand gekomen in samenspraak met het Landelijke Overleg Veiligheid en
Politie (LOVP). De aanpak van mensenhandel is één van de vier prioriteiten in
de veiligheidsagenda. Hierin zijn een aantal kwalitatieve maatregelen
opgenomen, zoals doorontwikkeling van het Expertisecentrum Mensenhandel
en Mensensmokkel4, de landelijke implementatie van domein overstijgend

2

Kamerstuk 28 638, nr. 176
Kamerstuk 35 300, nr. 25
4
Het Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel (EMM) draagt bij aan de informatiepositie op mensenhandel en mensensmokkel door informatie op regionaal, landelijk en internationaal niveau van politie en partnerorganisaties aan elkaar te verbinden.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

informatie gestuurd werken5, en de landelijke uitrol van de webcrawler6. De
inzet van politie vindt steeds meer informatie-gestuurd plaats.
De landelijke veiligheidsagenda laat ruimte voor de lokale gezagen om de
politiecapaciteit en politie-inzet te richten op de lokale en regionale vraagstukken. Hierbij beïnvloeden lokale belangen, incidenten, informatiepositie en
beschikbare capaciteit mede de prioritering. Het is uiteindelijk aan het lokaal
gezag om lokaal de prioriteiten te stellen.
Vraag 6
Acht u het wenselijk dat prostituees in bepaalde gemeenten geen papieren
nodig hebben? Zijn er landelijke minimumeisen die elke gemeente zou
moeten stellen aan prostituees en bordeelhouders? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Op dit moment is er geen wettelijke grondslag voor het registeren van
persoonsgegevens van sekswerkers. Het is aan iedere gemeente om zelf
invulling te geven aan lokaal prostitutiebeleid en aan lokale regelgeving. Het
is bekend dat hier verschillende keuzes in worden gemaakt.
Na opheffing van het bordeelverbod zijn er geen landelijke minimumeisen
geformuleerd die een gemeente zou moeten stellen aan prostituees en
bordeelhouders. Met de Wrs beoogt het kabinet hier verandering in te
brengen.
Vraag 7
Hoe beoordeelt u de praktijken dat prostituees slapen in ruimtes boven de
bordelen en daar vaak ook nog extra voor moeten betalen?
Antwoord 7
Dat een prostituee een kamer huurt boven een seksinrichting is denkbaar.
Zolang de prostituee hier zelf voor heeft gekozen en de kamer wordt
verhuurd volgens de geldende regels, is de situatie niet anders dan wanneer
zij elders een vergelijkbare kamer zou huren.
Vraag 8
Hoe kan het dat prostituees aan de slag kunnen en kamers kunnen huren in
bordelen zonder zelf te beschikken over een Kamer van Koophandel
(KvK)-nummer? Acht u dit wenselijk?
Antwoord 8
De KVK adviseert een ondernemer om zich in te schrijven als aan drie criteria
is voldaan: (1) leveren van goederen of diensten tegen (2) meer dan een
symbolische vergoeding en (3) deelname aan het normale economische
verkeer (in tegenstelling tot bijvoorbeeld vriendendiensten). Het is in beginsel
aan de ondernemer zelf om aan de hand van deze criteria te beoordelen of er
sprake is van een inschrijvingplichtige onderneming, of van bijverdienste.
Niet bij iedere bedrijfsomvang is de inschrijving dus verplicht.
De uiteindelijke toets van het ondernemersbegrip ligt bij de Belastingdienst
die hiervoor ook kijkt naar het aantal gewerkte uren (meer dan 1225), de mate
van zelfstandigheid (kies je zelf je klanten, de wijze van uitvoering van je
opdracht, zijn er genoeg verschillende klanten, kun je een vervanger sturen)
en de omzet (meer dan € 10.000,- per jaar). Het is voorstelbaar dat niet alle
sekswerkers hieraan zullen voldoen.
Zelfstandig werkende sekswerkers die aan de voornoemde criteria voldoen
dienen zich in te schrijven bij de KVK. Zij hebben zich immers net als andere
zzp’ers te houden aan de geldende wet- en regelgeving. Ik acht het niet
wenselijk dat iemand die ingeschreven dient te staan bij de Kamer van
Koophandel, dat niet is.

5

Ten behoeve van de doorontwikkeling van een goed landelijk informatiebeeld is onder meer
een werkwijze ontwikkeld waarbij verschillende politiedomeinen, waaronder intelligence en
opsporing, nauwer met elkaar zijn verbonden en beter op elkaar worden afgestemd op het
gebied van mensenhandel
6
Een webcrawler is een instrument waarmee onder meer op sekswebsites gezocht wordt naar
signalen van mensenhandel. In afwachting van het handelingskader, zal de webcrawler kunnen
worden ingezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Vraag 9
Bent u bekend met de verschillen tussen gemeenten ten aanzien van hun
prostitutiebeleid en hun beleid tegen mensenhandel? Kunt u dit inzichtelijk
maken in een overzicht waaruit de gemeentelijke of regionale verschillen
blijken?
Antwoord 9
Prostitutiebeleid en mensenhandelbeleid zijn twee afzonderlijke beleidsterreinen, die raakvlakken hebben die noodzaken tot samenwerking en afstemming. Ik ben bekend met het feit dat gemeenten zowel op het terrein van
prostitutie als op het terrein van mensenhandel uiteenlopend beleid voeren.
Ik beschik niet over een overzicht van de lokale invulling hiervan per
gemeente. Om meer uniformiteit te creëren in het prostitutiebeleid is de Wrs
opgesteld.
Om het gemeentelijke mensenhandelbeleid aan te jagen en dit breder onder
de aandacht te brengen is in het programma Samen tegen mensenhandel
een actielijn opgenomen die specifiek ziet op de gemeentelijke aanpak van
mensenhandel. Onderdeel van deze actielijn zijn subsidies aan de VNG en
CoMensha om gemeenten te ondersteunen bij de ontwikkeling van lokaal
mensenhandelbeleid. In het Interbestuurlijk Programma (IBP) is afgesproken
dat in 2022 alle gemeenten beleid hebben op de aanpak van mensenhandel.
Het is belangrijk dat de gemeentelijke aanpak aansluit bij de feitelijke, lokale
situatie. Het is daarom goed dat er verschillen zijn tussen het beleid van
gemeenten, zolang er een gedegen basis aanpak is. Voor deze basis aanpak
stelt de VNG momenteel een kader op.
Vraag 10
In hoeverre zal het wetsvoorstel regulering sekswerk een oplossing bieden
voor het lappendeken aan regels, grote verschillen tussen gemeenten in
toezicht en sanctionering en de waterbedeffecten die hieruit voortvloeien?
Antwoord 10
Het wetsvoorstel zal uniformering aanbrengen in de eisen die gesteld worden
aan het verlenen van een vergunning voor seksbedrijven. Ieder seksbedrijf,
ongeacht de vestigingsplaats, wordt vergunningplichtig; ook escortbedrijven
die nu vaak onder de radar blijven door zich te vestigen in een gemeente
zonder vergunningplicht.
Toezicht op de vergunningen blijft een lokale bevoegdheid. Gemeenten
worden aangespoord daarbij tot regionale samenwerking te komen zodat
expertise en capaciteit gebundeld kunnen worden. Het landelijk register van
prostitutievergunningen zorgt ervoor dat toezichthouders ook kennis kunnen
nemen van constateringen en overtredingen die elders in het land aan het
licht zijn gekomen.
Vraag 11
In het geval dat het wetsvoorstel regulering sekswerk voor deze misstanden
een effectieve oplossing kan zijn, wat gaat u in de tussentijd doen aan deze
misstanden? Is het acceptabel dat doordat deze wetgeving zo lang op zich
laat wachten, de misstanden in de prostitutiesector door blijven woekeren?
Antwoord 11
Gemeenten en politie zetten er al op in om misstanden tegen te gaan en
blijven hiermee doorgaan. Zie ook de antwoorden op vraag 3 en 9.
Vraag 12
Welke ideeën heeft u om belastingontwijking in de prostitutiesector aan te
pakken? Is het een optie om te bezien hoe cash geld geweerd kan worden uit
de prostitutiesector, om zo de transparantie in de sector te vergroten? Bent u
bereid om hier onderzoek naar te doen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
Ik ben bereid in overleg te treden met de seksbranche om te bezien of, en zo
ja welke maatregelen kunnen worden getroffen om de transparantie in de
sector te vergroten. Hierbij wil ik ook het gesprek aangaan over de signalen
die ik krijg dat sekswerkers en exploitanten moeite hebben een zakelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

bankrekening te openen, en hypotheken en verzekeringen af te sluiten.
Daarbij zal ik mijn ambtsgenoot van Financiën betrekken.
Vraag 13
Hoe rijmt u het besluit van de politie om controle van bordelen over te laten
aan gemeenteambtenaren, met de prioriteit op mensenhandel in de
Veiligheidsagenda? Vindt u dit een wenselijke ontwikkeling?
Antwoord 13
Het is gebruikelijk dat gemeentelijke toezichthouders toezicht houden op
gemeentelijke vergunningen. In het kader van de overdracht van het
bestuurlijke toezicht worden afspraken gemaakt tussen politie en gemeenten
over de verdeling van het toezicht. De insteek is om in goede samenwerking
en overleg te komen tot een zo efficiënt/effectief mogelijke verdeling van
taken. De ruimte die bij de politie vrijkomt door niet mee te gaan bij
bestuurlijke controles kan worden ingezet op het opvolgen van de signalen
zelf en op het doen van gerichte controles binnen prostitutiesectoren waar de
kwetsbaarheid voor mensenhandel groter is. Het is aan de lokale driehoek of
politie wordt ingezet. Goede samenwerking blijft evenwel cruciaal. Zodra er
een vermoeden is van mensenhandel dient de politie te worden betrokken.
Vraag 14
Hoe zorgt u ervoor dat deze ambtenaren voldoende kennis van zaken en
bevoegdheden hebben om de controles gedegen uit te voeren?
Antwoord 14
Gemeenten dienen ervoor te zorgen dat hun toezichthouders beschikken over
de kennis die noodzakelijk is voor het uitvoeren van hun werk. Ook hier kan
uitwisseling en afstemming met de politie van toegevoegde waarde zijn. De
toezichthouders van de gemeente worden daarnaast via een cursus bij de
Politieacademie opgeleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5