Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 780

Wijziging van de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening
jonggehandicapten in verband met het
bevorderen van de participatie van
jonggehandicapten door werk en
arbeidsondersteuning

Nr. 6

VERSLAG
Vastgesteld 28 januari 2009
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1, belast met
het voorbereidend onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave

blz.

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), De Wit (SP), voorzitter, Van Gent (GL), Blok (VVD), Tichelaar
(PvdA), Van Dijk (CDA), Smeets (PvdA),
Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt
(CDA), Van Hijum (CDA), Timmer (PvdA),
Koşer Kaya (D66), Jonker (CDA), ondervoorzitter, Luijben (SP), Ulenbelt (SP), OrtegaMartijn (CU), Blanksma-van den Heuvel (CDA),
Van der Burg (VVD), Koppejan (CDA), van Dijck
(PVV), Spekman (PvdA), Thieme (PvdD), Karabulut (SP), Vos (PvdA) en Vacature (VVD).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Gerkens (SP),
Sap (GL), De Krom (VVD), Heerts (PvdA),
Smilde (CDA), Depla (PvdA), Aptroot (VVD),
Sterk (CDA), Willemse-van der Ploeg (CDA),
Dijsselbloem (PvdA), Pechtold (D66), Spies
(CDA), Irrgang (SP), Lempens (SP), Cramer
(CU), Biskop (CDA), Elias (VVD), Joldersma
(CDA), Fritsma (PVV), Tang (PvdA), Ouwehand
(PvdD), Gesthuizen (SP), Heijnen (PvdA) en
Weekers (VVD).

1. Inleiding
1.1 Aanleiding voor het wetsvoorstel
1.2 Het kabinetsstandpunt
1.3 Notitie vergroting participatie van jongeren met een beperking
1.4 De voornemens in het kort: uitgangspunten wijziging van de
Wajong
2. Arbeidsondersteuning
2.1 Inhoud van de ondersteuning
2.1.1 Het participatieplan
2.1.2 Re-integratie-instrumenten
2.1.3 Werkaanbod
2.1.4 Plichten en sancties
2.2 Mogelijke inkomensvoorzieningen
2.2.1 De werkregeling voor jonggehandicapten
2.2.2 Een inkomensondersteuning voor jonggehandicapten
tijdens studie en school
2.2.3 De uitkering voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten
2.3 Het recht op arbeidsondersteuning
2.3.1 Ontstaan van het recht op arbeidsondersteuning
2.3.2 Eindigen van het recht op arbeidsondersteuning
2.3.3 Herleven van het recht op arbeidsondersteuning
3. Overige aspecten
3.1 Overgangsrecht
3.2 Uitvoering
3.3 Ontvangen commentaren en adviezen
4. Financiële aspecten

23
23
23
24
24
25
25
25
26
27

KST127371
0809tkkst31780-6
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

1

1

2
4
5
5
6
7
8
8
9
10
14
15
15
22

4.1 Gevolgen van de wetswijziging
4.2 Budgettaire effecten van de nieuwe Wajong
4.3 Gevolgen voor de administratieve lasten
5. Nader rapport
6. Relatie met sociale werkvoorziening

27
28
29
29
30

Artikelsgewijs

31

1. INLEIDING
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het voorstel van de regering om de participatie van jongeren met een
beperking te bevorderen. De leden van de CDA-fractie hechten er veel
waarde aan dat jongeren/mensen met een beperking naar vermogen
kunnen meedoen in de samenleving. In de huidige praktijk worden te veel
jongeren volledig arbeidsongeschikt verklaard en aan de rand van de
samenleving geparkeerd. Deze situatie is maatschappelijk onacceptabel
en onhoudbaar. De leden van de CDA-fractie zijn daarom blij met het
voorstel van de regering om de wet te herzien en beter te kijken naar wat
jongeren nog wél kunnen. Deze leden onderschrijven de visie van de
regering dat er meer aandacht moet komen voor het erkennen en ontwikkelen van de talenten en de «verdiencapaciteit» van jongeren met een
beperking. Zij steunen de opvatting dat voor deze jongeren een recht op
inkomensaanvulling moet blijven bestaan, waarbij wordt uitgegaan van
de medewerking van de betreffende jongere aan de toeleiding naar werk
én van het uitgangspunt dat (meer) werken ook financieel loont. Voor
jongeren die vanwege hun ziekte of beperking in het geheel niet kunnen
werken blijft de Wajong onveranderd en solidair. Daarmee is het wetsvoorstel naar het oordeel van de leden van de CDA-fractie in grote lijnen
een evenwichtig voorstel.
De leden van de PvdA-fractie hebben met gemengde gevoelens kennis
genomen van het voorliggende wetsvoorstel. Enerzijds hebben zij hebben
volop lof voor het belangrijkste doel van het wetsvoorstel: jongeren met
een beperking ondersteunen bij het vinden behouden van een baan bij
een reguliere werkgever. Zij onderstrepen de stelling van de regering dat
dit de emancipatie en integratie van jongeren met een beperking beter
bevordert dan wanneer zij zouden worden afgeschermd. De leden van de
PvdA-fractie vinden het goed dat de verandering van het doel van de
Wajong (namelijk het uitgangspunt dat voorop staat wat een jongere met
een beperking wel kan) in wetgeving wordt opgenomen, en dat voor elke
jongere met een beperking een participatieplan wordt opgesteld. Ook
stellen zij op prijs dat de inkomensbescherming voor jongeren met een
beperking die om een of andere reden niet kunnen werken, wordt gehandhaafd op 75% van het wettelijk minimumloon (WML).
Anderzijds merken de leden van de PvdA-fractie ook punten op die voor
verbetering vatbaar zijn. Het wetsvoorstel noemt een verandering in
denken (in mogelijkheden in plaats van in beperkingen); een vergelijkbare
verandering in denken is volgens de leden van de PvdA-fractie nodig als
het gaat om de uitvoering en ondersteuning: niet denken vanuit hokjes,
regelingen en uitvoeringsorganisaties, maar vanuit de behoefte aan
ondersteuning die burgers nodig hebben deel te nemen aan de arbeidsmarkt.
In lijn met deze verandering in denken heeft het onze voorkeur dat
mensen die werken, niet afhankelijk zijn van een uitkering. De leden van
de PvdA-fractie prefereren daarom voor de Wajong een systeem waarin
mensen werken met een arbeidsovereenkomst en loonkostensubsidie in
plaats van loondispensatie. Dat heeft vele voordelen, waarvan pensioen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

2

opbouw en het vermijden van levenslange uitkeringsafhankelijkheid er
slechts enkele zijn.
Verder valt de leden van de PvdA-fractie op dat de toelichting bij het wetsvoorstel geen visie op de samenhang met de Wet sociale werkvoorziening
(WSW) bevat. Ook maken deze leden zich zorgen over de balans tussen
rechten en plichten en over de beperkte aandacht voor de rol van werkgevers. Toekomstige Wajonggerechtigden krijgen veel verplichtingen, maar
daar staan weinig nieuwe rechten tegenover. Ook merken zij op dat het
wetsvoorstel geen vervolgstappen zet in de verbetering van de overgang
van school naar werk voor jongeren met een beperking, en dat dit wetsvoorstel op zichzelf niet zal leiden tot veel extra inspanningen om
bestaande Wajonggerechtigden aan werk bij reguliere werkgevers te
helpen. Deze en andere punten zijn in dit verslag nader uitgewerkt.
De leden van de SP-fractie hebben kennis genomen van het voorliggend
wetsvoorstel en merken met teleurstelling op dat de inhoud hiervan
vrijwel een ongewijzigde uitwerking is van het eerder naar de Kamer
gezonden kabinetsstandpunt «participatie van jongeren met een beperking». Daarom zullen de leden van de SP-fractie de vragen door hen
gesteld aangaande het kabinetsstandpunt niet herhalen en zien zij de
vragen in de inbreng als aanvulling hierop. De vragen en opmerkingen
van de leden van de SP-fractie zijn in dit verslag opgenomen.
De leden van de VVD-fractie hebben het wetsvoorstel met belangstelling
gelezen, maar zijn niet overtuigd dat de voorgestelde maatregelen
voldoende zullen zijn om een omslag te bereiken met betrekking tot de
deelname van jonggehandicapten op de arbeidsmarkt. In dit kader hebben
de leden van de VVD-fractie enkele vragen die in dit verslag zijn opgenomen.
De vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie naar aanleiding van het wetsvoorstel zijn in dit verslag opgenomen.
De leden van de GroenLinks-fractie onderschrijven het doel van de wetswijziging te weten het bieden van kansen en mogelijkheden aan jonggehandicapten. Zij vinden het van groot belang dat jonggehandicapten de
mogelijkheid krijgen, door middel van begeleiding en ondersteuning, hun
talenten en potentie te ontwikkelen om zo volwaardig te kunnen participeren in de maatschappij. In dit verslag zijn de vragen opgenomen die de
leden van GroenLinks-fractie stellen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennis genomen van het
voorliggende wetsvoorstel. De leden van de ChristenUnie-fractie zijn er
voorstander van dat er nu ingezet wordt op de mogelijkheden en kansen
voor de jongeren. Zij vinden het belangrijk dat nu eindelijk tegemoet
wordt gekomen aan de wensen van deze jongeren om te werken. Voor de
meerderheid is het niet mogelijk om zonder begeleiding een volwaardige
positie te bemachtigen op de arbeidsmarkt. Dit wetsvoorstel biedt volgens
hen mogelijkheden om deze jongeren een betere perspectief te bieden. De
leden van de fractie van de ChristenUnie vragen echter in hoeverre het
mogelijk is om voor al deze jongeren een werkaanbod te realiseren, zeker
in deze tijd van economische neergang. Kan de regering toelichten of de
doelen van dit wetsvoorstel ook gerealiseerd worden, in een tijd van
toenemende werkloosheid en een steeds minder grote vraag naar arbeid
en een streng toezicht- en sanctieregime?
Het wetsvoorstel heeft veel weg van een kaderwet. Veel moet nog uitgewerkt worden bij of krachtens Algemene maatregel van bestuur (AMvB)
en bij ministeriële regeling. Kan de regering toelichten waarom zij niet
kiest voor een pilot voor de invoering van dit wetsvoorstel? Immers, ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

3

voor de regering is niet duidelijk of de doelen van dit wetsvoorstel gerealiseerd worden.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Zij zijn het met de regering eens dat
deze bijzondere groep jongeren meer kansen moet krijgen om zoveel
mogelijk te kunnen participeren in onze maatschappij. Wel hebben deze
leden nog een groot aantal vragen welke zij verwoorden in dit verslag.
1.1 Aanleiding voor het wetsvoorstel
Graag vernemen de leden van de CDA-fractie waarom de regering er van
heeft afgezien om kwantitatieve doelstellingen te formuleren ten aanzien
van vermindering van de instroom (door een betere aansluiting van
onderwijs en werk) en het verhogen van de arbeidsparticipatie van
Wajonggerechtigden (zowel binnen de werkregeling, als uitstroom uit de
regeling). Kan de regering toelichten voor welk deel van de toekomstige
Wajong-doelgroep regulier (begeleid) werken een reële doelstelling is?
Wanneer acht de regering de voorgestelde maatregelen succesvol?
Ziet de regering het bevorderen andere vormen van participatie – naast
regulier werk en inkomen – ook als een doelstelling van het wetsvoorstel?
Gedacht kan worden aan het verrichten van vrijwilligerswerk, dagbestedingactiviteiten of beschutte arbeid voor Wajonggerechtigden die niet in staat
zijn om een stap naar regulier werk te maken. Welke doelen stelt de regering op dit punt, en tot welke maatregelen leidt dit? Op welke wijze wil de
regering de gewenste «cultuuromslag» bereiken (bladzijde 11 Memorie
van Toelichting (MvT)), teneinde het huidige accent op zorg en uitkering te
verleggen naar maatschappelijke participatie?
Eén van de ontwikkelingen die de regering signaleert, is de sterke
toename van de instroom van jongeren met lichte beperkingen. Ook bij
deze groep is het percentage dat volledig wordt afgekeurd zeer hoog. De
keuze van de regering om de keuringscriteria niet te wijzigen betekent dat
de instroom niet wordt beperkt, en dat ook jongeren met lichte beperkingen recht houden op arbeidsondersteuning. Wel wil de regering binnen
de bestaande beoordelingssystematiek de problematiek van lichte
aandoeningen nader bekijken. Welke acties en maatregelen overweegt de
regering in dit verband?
De leden van de PvdA-fractie verwijzen naar aanleiding van het nader
rapport behorende bij het wetsvoorstel naar de passage waarin staat dat
de regering voornemens is binnen de bestaande beoordelingssystematiek
de problematiek van de lichte aandoeningen nader te bekijken en waar
nodig aanpassing en/of protocollering te overwegen. Kan de regering
toelichten hoe en wanneer zij binnen de bestaande beoordelingssystematiek van de Wajong de problematiek van de lichte aandoeningen nader zal
bekijken? Op welke wijze wordt de Kamer geïnformeerd over mogelijke
aanpassing en/of protocollering?
Voorts noemen de leden van de PvdA-fractie de genoemde oorzaken voor
de toegenomen instroom in de Wajong:
– de toenemende complexiteit van de samenleving,
– de aanzuigende werking van een steeds meer bekende Wajong,
– de vroegere indicatiestelling en
– het school- en zorgsysteem dat vooral is afgestemd op wat de jongere
niet kan en te weinig op het stimuleren van wat de jongere wel kan.
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering voor elk van deze punten
toe te lichten of en zo ja welke acties zij inzet op elk van de gegeven
oorzaken voor de toegenomen instroom in de Wajong? Welke concrete
acties zullen voor ieder van deze punten leiden tot een daling van de
instroom?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

4

Uit onderzoeken naar de arbeidsmarktpositie van Wajonggerechtigden
(onder andere uitgevoerd door en in opdracht van UWV) blijkt onder meer
dat Wajonggerechtigden die een baan bij een reguliere werkgever vinden,
er slechts zelden in slagen om die baan gedurende een langere periode te
behouden. De leden van de PvdA-fractie vragen de regering gemotiveerd
uiteen te zetten of en in hoeverre het huidige wetsvoorstel leidt tot
langere arbeidsverbintenissen en re-integratie die duurzamer is dan nu.
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat jongehandicapten recht
moeten hebben op adequate ondersteuning en hulpmiddelen die het
verrichten van (betaalde of onbetaalde) arbeid mogelijk maakt. Jonggehandicapten moeten daarnaast recht hebben op een uitkering waarmee
in het levensonderhoud kan worden voorzien. Inkomen dat door arbeid
wordt verworven moet in alle situaties leiden tot een evenredige netto
inkomensvooruitgang waarbij geen korting op de uitkering moet plaatsvinden indien de uitkering plus inkomsten uit arbeid niet boven 120%
WML komt.
De leden van de SP-fractie zien dat de Wajong gerechtigden zeer uiteenlopende groepen kent. En zij merken hierbij op dat het voorliggend wetsvoorstel een lichamelijk beperkte jongehandicapte dezelfde rechten en
plichten oplegt als bijvoorbeeld een persoon met een verstandelijke
beperking of psychische aandoening. De leden van de SP-fractie achten
het uiterst noodzakelijk dat de rechten en plichten hiermee in overeenstemming worden gebracht. Een jonggehandicapte met een verstandelijke
beperking kan in mindere mate worden verweten dat bijvoorbeeld documenten niet compleet zijn dan een jonggehandicapte met een lichamelijke
beperking. De leden van de SP-fractie vragen de regering om een inhoudelijke reactie op voorgaande.
Hoe verklaart de regering de groei van het aantal Wajonggerechtigden, in
het speciaal onderwijs, jeugdzorg en in de AWBZ, vragen de leden van de
PVV-fractie. Verder constateren zij dat 70% van de Wajong gerechtigden
(gedeeltelijk) aan het werk kunnen. Welk deel verwacht de regering duurzaam aan het werk te hebben na het eerste jaar? Waar baseert de regering
genoemd percentage op? Hoeveel procent daarvan krijgt naar verwachting onterecht een Wajong-uitkering?
Er wordt gesteld dat het onmogelijk is dat Wajonggerechtigden volledig in
hun eigen levensbehoefte voorzien. Wat is dan het doel van al deze maatregelen als Wajonggerechtigden nooit voor 100% zelfstandig gaan
werken? Hoe komt het dat steeds meer schooluitvallers zich melden voor
een Wajong uitkering?
1.2 Het kabinetsstandpunt
De leden van de PvdA-fractie stellen tot hun teleurstelling vast dat de rol
van de werkgever in het wetsvoorstel buiten beeld blijft. Het voorstel
bevat bijvoorbeeld de volgende drie actielijnen: preventie, verbetering
overgang scholing-werk en activering Wajonggerechtigden. Een vierde
actielijn gericht op werkgevers ontbreekt. Waarom is dat? Waarom
worden geen maatregelen voorgesteld om werkgevers te verleiden meer
Wajonggerechtigden in dienst te nemen?
1.3 Notitie vergroting participatie van jongeren met een
beperking
Met betrekking tot de relatie onderwijs en arbeidsmarkt stellen de leden
van de CDA-fractie dat voor een daling van de instroom in de Wajong een
betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt van groot belang is.
In het SER-advies «Meedoen zonder beperkingen» worden er goede
aanbevelingen gegeven om de aansluiting te verbeteren. De regering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

5

verwijst in het wetsvoorstel slechts in algemene zin naar het programma
«passend onderwijs». De leden van de CDA-fractie vernemen graag een
toelichting op de maatregelen die in de sfeer van het onderwijs genomen
worden om de instroom in de Wajong te beperken.
Positief is dat het mogelijk wordt om (op kosten van SZW) jobcoaches in
te zetten tijdens de stages in het onderwijs. Hoe kijkt de regering aan
tegen initiatieven waarbij de jobcoaching vanuit de school tijdens de
stage en aansluitend ook in de eerste maanden na het verlaten van de
school wordt verricht, in plaats van door re-integratiebedrijven?
Kan de regering toelichten welke relatie er bestaat tussen het «handelingsplan» dat in de onderwijsfase wordt opgesteld en het «participatieplan» van het UWV? Op welke wijze worden de inzichten die zijn opgedaan in de onderwijsfase betrokken bij de beoordeling voor de Wajong en
de afspraken in het participatieplan?
Met betrekking tot een integrale aanpak vernemen de leden van de
CDA-fractie graag of de regering het standpunt van deze leden deelt dat er
toegewerkt moet worden naar één integrale indicatiestelling op het
gebied van arbeid voor Wajong, WSW en AWBZ-dagbesteding, op basis
van een eenduidige indeling van geïndiceerden op de participatieladder.
Om Wajonggerechtigden duurzaam te laten participeren, is het daarnaast
van belang om niet alleen aandacht te besteden aan werkgerelateerde
ondersteuning. Ook voorzieningen op het gebied van onder meer wonen,
zorg en vervoer bepalen mede of participatie mogelijk is. De leden van de
CDA-fractie vinden dat op zijn minst de indicatiestelling door UWV, CIZ en
gemeenten (WMO) integraal zou moeten plaatsvinden. Kan de regering de
Kamer informeren over de stand van zaken rond het programma «stroomlijning indicatieprocessen»?
Daarnaast wordt er geëxperimenteerd met de samenvoeging van
budgetten. Zo wordt er een pilot uitgevoerd met het participatiebudget,
waarbij WIA-werkvoorzieningen en het PGB op grond van de AWBZ zijn
samengevoegd om de benodigde zorg, hulp, ondersteuning en werkvoorzieningen te kunnen inkopen. Is de regering bereid om dit experiment te
verbreden door het participatiebudget ook toe te kennen aan Wajonggerechtigden?
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering concreet uiteen te zetten
hoe de eerste twee actielijnen (preventie en gerichte voorbereiding op
participatie in de voorschoolse fase, verbetering van de overgang van
school naar werk) zoals genoemd in het kabinetsstandpunt op het SER
advies «Meedoen zonder beperkingen» worden uitgewerkt, om zodoende
de effectiviteit van onderliggend wetsvoorstel en veronderstelde verminderde instroom in samenhang met andere maatregelen te kunnen beoordelen?
1.4 De voornemens in het kort: uitgangspunten wijziging van de
Wajong
Het wetsvoorstel dat nu wordt behandeld, is van toepassing op de nieuwe
instroom vanaf 1 januari 2010 zo concluderen de leden van de PvdAfractie. Pas 47 jaar is de 65ste verjaardag van de jongste Wajonggerechtigde die gebruik maakt van de huidige regeling. Is de regering voornemens 47 jaar lang twee verschillende regelingen, met verschillende
rechten op inkomensverrekening en ondersteuning naast elkaar te laten
bestaan?
De regering benoemt verschillende vormen voor de arbeidsondersteuning
die een Wajonggerechtigde kan krijgen in de werkregeling. Waarom wordt
in die opsomming de sociale werkvoorziening niet genoemd? In hoeverre
kan de sociale werkvoorziening volgens de regering nuttig en noodzakelijk
zijn om een Wajonggerechtigde de kans te geven om te participeren in de
samenleving?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

6

In hoeverre is er een inhoudelijk verschil tussen de «voorlopige» beoordeling bij 18 jaar en de «definitieve» beoordeling bij 27 jaar?
De leden van de VVD-fractie verwijzen naar bladzijde 4 van de brief van
30 mei 2008 (Kamerstuk 31 224, nr. 25) waarin staat dat het UWV «waar
nodig een werk- of leeraanbod doet». Dit suggereert dat het UWV de
plicht heeft om een dergelijk aanbod te doen indien de Wajonggerechtigde kan werken of leren. De MvT bevat in paragraag 1.4 echter een
andere formulering waarin een «recht op arbeidsondersteuning» wordt
genoemd. Is bewust afgezien van de plicht voor het UWV tot een werk- of
leeraanbod? Zo ja, waarom, zo nee, wat betekende de formulering in de
brief van 30 mei dan?
De leden van de PVV-fractie vragen, aangezien er weinig kenmerken van
de Wajong overblijven, of het geen beter idee is om de Wajong te integreren in de WIA.
In het wetsvoorstel blijven de huidige artikelen van de Wajong gelden
voor de bestaande jonggehandicapten, zo stellen de leden van de
SGP-fractie. De regering voert hiervoor als argumentatie aan dat dit
gerechtvaardigd is omdat het nog een zeer lange tijd duurt voordat de
Wajong uitkering eindigt voor deze laatste groep. De leden van de
SGP-fractie vragen of dit juist niet een argument is dat ervoor pleit om
deze Wajonggerechtigden juist wel onder de nieuwe wet te laten vallen.
Het scheppen van perspectief op arbeid houdt volgens de regering terecht
in dat veel minder mensen dan thans het geval is als volledig arbeidsongeschikt worden verklaard. Dat biedt ook perspectief voor de huidige
Wajongpopulatie, stellen de leden van de SGP-fractie.
Onder de huidige 170 000 Wajonggerechtigden zitten veel mensen die wel
willen werken, maar die niet bekend zijn met de mogelijkheden. Ook in de
nieuwe regeling hebben zij niets te verliezen: als ze niet kunnen werken,
krijgen ze dezelfde uitkering als nu. En als ze wel kunnen werken, is dat
alleen maar goed voor hen: ze krijgen een meer waardevolle invulling van
hun leven en bovendien stijgt hun inkomen. Eventueel zouden er in dat
kader uitzonderingsbepalingen kunnen worden opgenomen die van
toepassing zijn op mensen die tot en met 31 december 2009 een Wajongaanvraag hebben gedaan. De leden van de SGP-fractie vernemen graag
een reactie op voorgaand voorstel.

2. ARBEIDSONDERSTEUNING
De regering stelt voor om bij de keuring meer te kijken naar wat jongeren
nog wél kunnen en de definitieve keuring uit te stellen tot 27 jaar. De
leden van de CDA-fractie onderschrijven dat veel jongeren zich op
18-jarige leeftijd nog volop ontwikkelen. Kan de regering nader ingaan op
de afbakening tussen de werkleerplicht en de Wajong? Wat zijn de
verschillen op het punt van de uitkering, de begeleiding en het werkaanbod, evenals de rechtvaardiging daarvan? Is het criterium op grond
waarvan toelating tot de Wajong plaatsvindt (jongere kan niet zelfstandig
75% van het WML verdienen) scherp genoeg om onderscheid te maken
tussen jongeren mét en zonder structurele beperking?
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering toe te lichten waarom zij
arbeidsondersteuning (als bedoeld in artikelen 5.5.1 t/m 5.5.7) wil onthouden aan mensen die «op het verkeerde moment» gehandicapt raken (dat
wil zeggen na hun 17e verjaardag en niet tijdens hun studie), en die op dat
moment niet onder werkingssfeer van de werknemersverzekeringen
vallen. Waarom vindt de regering het niet waard zich op vergelijkbare
wijze in te spannen voor de arbeidsparticipatie van deze mensen? Hoeveel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

7

zou het bij benadering kosten om de gehandicapten die op deze manier
buiten de boot vallen, wel aanspraak te laten maken op de arbeidsondersteuning uit de genoemde artikelen?
Verder vragen de leden van de PvdA-fractie waarom de regering geen
arbeidsondersteuning (zoals bedoeld in artikelen 5.5.1 t/m 5.5.7) wil geven
aan Wajonggerechtigden uit het huidige bestand die daar zelf om vragen.
Hoeveel zou het kosten om bijvoorbeeld 1000 van dergelijke verzoeken in
behandeling te nemen? Hoeveel verzoeken verwacht de regering als het
huidige bestand wel op vrijwillige basis de bedoelde arbeidsondersteuning zou kunnen krijgen?
De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat in deze wetswijziging wordt aangeven dat er twee keuringsmomenten zijn, een vanaf 18
jaar de eerste keuring en een definitieve keuring op de leeftijd van 27 jaar.
Hoe wordt omgegaan met jonggehandicapten die bijvoorbeeld na hun
20ste jaar zich voor het eerst melden voor een Wajong-uitkering?
Met betrekking tot de definitie jonggehandicapte en volledig en duurzame
arbeidsongeschiktheid vragen de leden van de fractie van de ChristenUnie
waarom een arbeidskundig onderzoek niet in alle gevallen nodig is?
Waarom wordt gekozen voor algemeen geaccepteerde arbeid? Wat houdt
dat precies in? Worden de wensen van de jongeren of diens begeleider
ook hierin gekend?
2.1 Inhoud van de ondersteuning

2.1.1 Participatieplan
Het participatieplan zal gelijktijdig met het recht op arbeidsondersteuning
worden vastgesteld. In het participatieplan zullen plichten worden opgenomen, net als in de re-integratievisie. De leden van de PvdA-fractie
vragen de regering toe te lichten of er ook rechten in het participatieplan
zullen worden opgenomen, en welke dat kunnen zijn. Hierbij gaan zij
ervan uit dat aan rechten aanspraken kunnen worden ontleend.
De leden van de PvdA-fractie vragen welk recht op ondersteuning
Wajonggerechtigden krijgen. In de Wet Investeren in Jongeren (WIJ)
krijgen jongeren een afdwingbaar recht op een werk-leeraanbod. In
hoeverre wijkt het recht op een werk-leeraanbod aan Wajonggerechtigden
af van het aanbod in de WIJ? Waarom zijn er afwijkingen? Wat zou het
kosten om Wajonggerechtigden eenzelfde afdwingbaar recht te geven als
jongeren in de WIJ?
De leden van de PvdA-fractie vragen of ook Wajonggerechtigden uit het
huidige bestand op hun verzoek een participatieplan kunnen opstellen
met UWV. Zo nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie maken zich zorgen over het karakter van de
participatieovereenkomst. Zij vragen of het noodzakelijk is om dergelijke
afspraken altijd in de vorm van een getekende overeenkomst met zware
consequenties te introduceren. De leden vrezen dat de gekozen vorm een
te hoge druk legt en als een negatieve formalisering van het voornemen
om arbeid te gaan verrichten wordt ervaren.
De leden van de SP-fractie vragen of bij een jongehandicapte de capaciteiten en de stabiliteit van de capaciteiten gedurende de looptijd van de
het participatieplan goed kan worden beoordeeld. Zij vragen tevens of in
het participatieplan rekening wordt gehouden met (tijdelijke) uitval en of
de consequenties bij niet naleven van de overeenkomst hierop worden
afgestemd.
Voorts vragen de leden van de SP-fractie vragen of het participatieplan
kan worden bijgesteld indien bij nader inzien op de gemaakte afspraken
wordt teruggekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

8

De leden van de PVV-fractie vragen wie met de invoering van deze wetswijziging beoordeelt wie wel of geen recht heeft op een Wajonguitkering
of inkomensvoorziening. Tevens vragen zij hoe met deze wetswijziging nu
een duidelijke grens wordt vastgesteld tot het hebben van wel of geen
arbeidsperspectief.
Wordt er met de nieuwe maatregelen ook rekening gehouden met emotionele en persoonlijke omstandigheden/ziekten? Wat is de verwachting over
de duur dat de Wajonggerechtigden gemiddeld begeleid moeten worden?
De leden van de PVV-fractie merken op dat zowel verzekeringsartsen als
sociale verzekeringen het DSM classificatiesysteem gebruiken. Hoe kan
het dat er dan toch nog onderling verschil is tussen het beoordelen van
wel of geen arbeidspotentie?
De leden van de SGP-fractie vinden het een goede zaak dat in samenspraak met de jonggehandicapten een participatieplan opgesteld wordt.
Wel vragen zij wat de regering vindt van het voorstel van CNV om jonggehandicapten ook een werkleerrecht te geven, net als het geval is in het
wetsvoorstel Bevordering duurzame arbeidsinschakeling jongeren tot 27
jaar.

2.1.2 Re-integratie-instrumenten
De leden van de CDA-fractie vragen de regering nader toe te lichten
waarom wordt vastgehouden aan het uitgangspunt van loondispensatie
(aanvulling op het loon tot WML) in plaats van loonkostensubsidie bij
functieloon? Kan de regering toelichten wat de gevolgen zijn van deze
keuze voor de opbouw van pensioenrechten? En wat zijn de gevolgen
voor de opbouw van rechten op grond van de werknemersverzekeringen
WW en WIA? En kan worden aangegeven of de keuze van het «model»
(loondispensatie of functieloon) van invloed is op de bereidheid van werkgevers om arbeidsplaatsen voor Wajonggerechtigden beschikbaar te
stellen of te creëren?
De leden van de PvdA-fractie betreuren dat loonkostensubsidies (als alternatief voor loondispensatie) niet tot het voorgestelde re-integratieinstrumentarium voor de Wajong werkregeling behoren. Met een stelsel
dat uitgaat van loonkostensubsidies kunnen jongeren met een beperking
(duurzaam) onafhankelijk worden van een uitkering. Zij hebben dan een
normale arbeidsovereenkomst, met een regulier bedrijf, zij bouwen dan
pensioen op, zij kunnen dan aanspraak maken op werknemersverzekeringen en zij zijn niet afhankelijk van ingewikkelde verrekeningen van
verdiend inkomen met aanvullingen door UWV. Dergelijke loonkostensubsidies kunnen worden gebaseerd op objectieve loonwaardebepalingen, die werkgevers compenseren voor lagere productiviteit van mensen
met een beperking. De leden van de PvdA-fractie vragen een reactie op
voorgaande.
Tevens vragen de leden van de PvdA-fractie de regering een kosteninschatting te geven van vervanging van de loondispensatieregeling door
een stelsel dat uitgaat van loonkostensubsidies die de loonwaarde van
werkende Wajonggerechtigden aanvullen tot het functieloon (met een
maximum van 120% zoals in de Breman-regeling). Zij vragen om hierbij
ook de uitvoeringskosten te betrekken (denk aan de vele bijstellingen van
de aanvulling die Wajonggerechtigden met loondispensatie van UWV
ontvangen).
Per wanneer zal het re-integratiebesluit zodanig worden aangepast dat het
drempelbedrag van 6000 euro vervalt?
De leden van de SP-fractie vragen of regering erkent dat er dringend
behoefte is aan een erkende opleiding tot jobcoach.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

9

Kan de regering voorbeelden geven van werkzaamheden die een jonggehandicapte kan doen met gebruik van de arbeidsondersteuning, zo
vragen de leden van de PVV-fractie. Wordt de Wajonggerechtigde tijdens
dergelijke werkzaamheden fulltime begeleid door bijvoorbeeld een doventolk? Is er met deze uitgaven voor de begeleiding van tolken, voorlezers
etc. rekening gehouden?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of er een alternatief is voor
het wegvallen van de AWBZ-functie «begeleiding»?
De regering stelt dat er op dit moment voldoende re integratie instrumenten beschikbaar zijn om jonggehandicapten naar werk te begeleiden.
De leden van de SGP-fractie zijn daarbij benieuwd hoe de regering werkgevers tegemoet gaat komen aan de administratieve lasten die zij ervaren
door de grote hoeveelheid regelingen? Zeker voor ondernemers die voor
het eerst te maken krijgen met een Wajonggerechtigde zal dit een drempel
kunnen zijn om een Wajonggerechtigde in dienst te nemen.
Om alle werkgevers op gelijke wijze te laten profiteren van re-integratiemiddelen, is het volgens de leden van de SGP-fractie wenselijk dat de
premiekorting die een werkgever drie jaar lang mag toepassen als hij een
Wajonggerechtigde in dienst heeft, te vervangen door een toeslagregeling. Kleine werkgevers kunnen namelijk niet optimaal profiteren van
de premiekorting: zij kunnen het bedrag dat daarvoor staat niet volledig
verzilveren, omdat het totaalbedrag aan af te dragen premies lager is dan
de maximale premiekorting. Wil de regering dit alsnog overwegen?
De regering kondigt aan dat het huidige instrumentarium op een aantal
punten verbeterd zal worden. De leden van de SGP-fractie vragen waarom
de regering daar nu niet mee komt. Het is toch qua timing en duidelijkheid
voor degenen die met de nieuwe Wajong moeten gaan werken het meest
voor de hand liggend dat die verbeteringen tegelijkertijd met dit wetsvoorstel behandeld worden?

2.1.3 Werkaanbod
De leden van de CDA-fractie vragen waarom niet is gekozen, evenals bij
het wetsvoorstel bevordering duurzame arbeidsinschakeling jongeren tot
27 jaar, gekozen voor een werkleerrecht voor alle Wajonggerechtigden die
onder de werkregeling vallen? Wat is nu precies de rol en verantwoordelijkheid van het UWV bij het aanbieden van werk? In welke gevallen doet
het UWV een werkaanbod?
Bij het doen van een werkaanbod zoekt het UWV aansluiting bij de fysieke
en verstandelijke mogelijkheden van de jonggehandicapte. Deze dient
daarbij wel alle arbeid die maatschappelijk algemeen aanvaard is te
aanvaarden. In hoeverre moet het werkaanbod aansluiten bij het perspectief dat wordt geschetst en bij de afspraken in het participatieplan?
Waarom wordt niet de eis gesteld dat het werkaanbod zo veel mogelijk
aansluit op het opleidingsniveau en de werkervaring van de Wajonggerechtigde?
De leden van de CDA-fractie menen dat het verhogen van de arbeidsparticipatie van Wajonggerechtigden mede afhankelijk is van het aantal
stageplaatsen en arbeidsplaatsen bij reguliere werkgevers. Deze leden
vernemen graag of de regering verwacht dat werkgevers voldoende
plaatsen beschikbaar zullen stellen, om de hoge participatiedoelen van de
regering te kunnen realiseren? En welke aanvullende maatregelen gaat de
regering treffen om werkgevers over de streep te trekken om binnen hun
organisatie werk anders te organiseren, functies te differentiëren en voorzieningen te treffen voor de ondersteuning van mensen met een beperking? Kan de regering uiteenzetten tot welke respons de actie «G-krachten» bij werkgevers heeft geleid, en of de aangeboden werkplekken ook
vervuld konden worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

10

Op welke wijze gaat de rijksoverheid haar voorbeeldrol concreet invullen?
Wanneer kunnen streefcijfers voor aantallen stages en arbeidsplaatsen
voor Wajonggerechtigden en WSW-ers per departement worden
verwacht? Op welke wijze worden ook decentrale overheden op hun
verantwoordelijkheid en mogelijkheden aangesproken?
Kan de regering toelichten welke juridische mogelijkheden en beperkingen de overheid heeft om bij aanbestedingen eisen te stellen aan de
inspanningen van opdrachtnemers om Wajonggerechtigden/WSW-ers in
dienst te hebben?
Positief zijn de leden van de CDA-fractie over het werkgeversservicepunt
bij het UWV om de administratieve lasten voor werkgevers te verminderen. Hoe wordt dit servicepunt ingebed in de Locaties voor Werk en
Inkomen, zodat de diensten voor alle werkgevers in de regio beschikbaar
zijn? Blijft er daarnaast gerichte dienstverlening voor grote bedrijven die
op landelijk niveau afspraken willen maken over het in dienst nemen van
Wajonggerechtigden in regionale vestigingen?
Welke mogelijkheden ziet de regering om de administratieve lasten voor
het aanvragen en het benutten van ondersteunende voorzieningen ten
behoeve van Wajonggerechtigden voor werkgevers nog verder te verminderen? Welke vereenvoudiging van het re-integratie-instrumentarium acht
de regering bijvoorbeeld mogelijk?
De leden van de PvdA-fractie vragen hoeveel personen gebruik kunnen
maken van een werkaanbod gegeven het voorstelde financieel beslag van
de regeling? Wat zijn de gemiddelde kosten per aanbod (en hoe verhouden deze kosten zich tot de gemiddelde kosten van een Wajonggerechtigden met SW-indicatie die werkt in de sociale werkvoorziening)?
Met betrekking tot het werkaanbod en geen «gat laten vallen» merken de
leden van de PvdA-fractie merken op dat het voor UWV in 2010 vermoedelijk (helaas) een zware dobber zal worden om te voorkomen dat jonggehandicapten lang zonder werk zitten, gezien de weinig rooskleurige
werkloosheidsramingen voor dat jaar. Als regulier werk op korte termijn
niet mogelijk is, zullen arrangementen als een stage, een participatieplaats
of een proefplaatsing worden ingezet, schrijft de regering. In hoeverre
acht zij het wenselijk deze arrangementen te gebruiken om Wajonggerechtigden «van de straat te houden», als UWV hen door hoge werkloosheid
geen regulier werk kan aanbieden? Op welk inkomen kunnen Wajonggerechtigden in zo’n geval rekenen? Of blijft de regering dan liever streven
naar regulier werk?
De leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre werk in de sociale werkvoorziening ook onderdeel kan uitmaken van het «participatieplan» voor
Wajonggerechtigden en het «werkaanbod». In het werkaanbod gaat het
volgens de MvT uitsluitend om werk bij een reguliere werkgever, waarbij
gewerkt wordt op basis van een arbeidsovereenkomst. Valt een plek bij
een sociaal werkbedrijf ook onder deze omschrijving. Zo nee, waarom
wordt dit dan in het werkaanbod buiten beschouwing gelaten? Is de regering niet van mening dat werk in een beschutte omgeving voor veel
jongeren met een beperking (helaas) het hoogst haalbare is? Zal het UWV
zich ook inspannen om aangepast werk binnen de sociale werkvoorziening te organiseren wanneer dat nodig is voor Wajonggerechtigden?
Welke arbeidsondersteuning zullen Wajonggerechtigden krijgen die
afhankelijk zijn van beschutte arbeid in de sociale werkvoorziening, en
voor wie vanwege wachtlijsten bijvoorbeeld pas na 12 maanden een
werkplek beschikbaar is?
Aan de andere kant van het «Wajong-spectrum» vragen de leden van de
PvdA-fractie aandacht voor de positie van middelbaar en hoger opgeleide
jongeren met een beperking. Kan de regering toelichten waarom zij het
noodzakelijk acht dat ook deze groep jongeren altijd alle algemeen geaccepteerde arbeid moeten accepteren die zij in theorie kunnen verrichten?
Waarom krijgen zij geen gelegenheid om (gedurende een beperkte tijd) na

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

11

afloop van hun studie te zoeken naar werk dat past bij hun opleidingsniveau? Is de regering soms, in tegenstelling tot de leden van de PvdAfractie, van mening dat werken op het eigen opleidingsniveau niet
afdoende bijdraagt aan duurzame arbeidsparticipatie en duurzame
uitkeringsonafhankelijkheid?
In hoeverre acht de regering het wenselijk dat het in dienst nemen van
iemand met een beperking de werkgever in beginsel in tijd en in geld niet
meer zou mogen kosten dan het in dienst nemen van een iemand zonder
beperking? Als de regering dit streven niet onderschrijft, waarom dan
niet?
Op welke wijze zal UWV werkgevers faciliteren en stimuleren bij de beslissing of zij een Wajong in dienst nemen?
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering concreet aan te geven
hoe, wanneer en door wie werkgevers en werknemers gevraagd zullen
worden in hun cao specifieke functies te creëren voor jonggehandicapten,
om de loonschalen boven het WML daadwerkelijk in te vullen, en om het
werk aan de onderkant van de arbeidsmarkt anders te organiseren. Kan de
regering elk van deze punten toelichten? Wat bedoelt de regering bijvoorbeeld met «anders organiseren» en wat gaat zij doen om dit te bevorderen? In hoeverre acht de regering het noodzakelijk zijn inspanningsniveau te veranderen in verband met de geraamde stijging van de
werkloosheid in 2009 en 2010?
Ook collega’s op de werkvloer zullen zich moeten inspannen om daadwerkelijk de reguliere arbeidsplaatsen te vinden waar Wajonggerechtigden,
met eventuele ondersteuning kunnen werken. Die collega’s zullen volgens
de regering moeten accepteren dat voor veel jonggehandicapten specifieke afwijkende werkomstandigheden gecreëerd moeten worden. De
leden van de PvdA-fractie zijn het daar volmondig mee eens. Zij vragen de
regering toe te lichten welke acties zij concreet gaat ondernemen om de
collega’s zich te laten inspannen voor jonggehandicapten.
De regering schrijft dat een programma ontwikkeld zal worden om de
attitude en cultuur van zorg om te buigen naar ondersteuning bij maatschappelijke participatie. De leden van de PvdA-fractie juichen zo’n
cultuuromslag toe; zij vragen de regering nader in te gaan op het
programma dat zal worden ontwikkeld. Wat wordt concreet verstaan
onder zo’n programma? De leden van de PvdA-fractie gaan ervan uit dat
dit programma niet uitsluitend bestaat uit het nu voorliggende wetsvoorstel, wat overigens ook blijkt het gebruik van de werkwoordsvorm «zal».
Met betrekking tot het werkaanbod en bemiddeling vragen de leden van
de PvdA-fractie welke maatregelen de regering zal nemen om inzicht te
geven in de mogelijkheden en competenties van Wajonggerechtigden die
beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt, zowel uit het huidige bestand als
uit nieuwe instroom. Zal het UWV Werkbedrijf aangemelde «reguliere»
vacatures ook scannen op mogelijkheden voor Wajonggerechtigden om
aan de slag te gaan (al dan niet met «jobcarving» et cetera)? Zo nee,
waarom niet?
Een veel gehoorde klacht over UWV is dat deze organisatie geen Wajonggerechtigden kan «leveren» aan bedrijven die graag arbeidsplaatsen
creëren voor jongeren met een beperking. Hoe denkt de regering dit te
kunnen oplossen? Wat doet UWV om te voorkomen dat re-integratiebedrijven met vacatures maar zonder beschikbare Wajonggerechtigden en
re-integratiebedrijven zonder vacatures maar met beschikbare Wajonggerechtigden langs elkaar heen werken?
Kan de regering voorbeelden geven van bestaande samenwerkingverbanden tussen gemeenten en UWV waarbij reguliere arbeid voor
Wajonggerechtigden wordt georganiseerd? Zo ja, op welke wijze wordt
deze samenwerking vorm gegeven en wat zijn daarvan de resultaten?
Het UWV zal zich volgens de MvT samen met gemeenten in de LWI’s
inspannen om voldoende reguliere arbeid voor Wajonggerechtigden te
organiseren. De leden van de PvdA-fractie vragen waarom hierbij niet ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

12

mensen uit de sociale werkvoorziening en regelingen als de WWB worden
betrokken. Ook mensen in die regelingen kunnen te maken hebben met
problemen die vergelijkbaar zijn met die van Wajonggerechtigden.
De leden van de SP-fractie vragen een exacte omschrijving van de voorwaarde waaraan een passend werkaanbod aan een jongehandicapte moet
voldoen. Is aansluiten op opleidingsniveau of denkniveau een voorwaarde? Kan een afgestudeerd jurist worden verplicht om repeterend
ongeschoold werk te doen?
De jonggehandicapte dient zich te onthouden van gedrag dat leidt tot
ontslag, anders volgt het ontnemen van het inkomensvangnet. De leden
van de SP-fractie vragen hoe de regering dit kan rijmen met het gestelde
in de inleiding dat het merendeel van de jonggehandicapten moeite
hebben met de complexiteit van de huidige samenleving.
De leden van de SP-fractie vragen wat de doelstelling is in aantal reguliere
arbeidsplaatsen voor jonggehandicapten in 2009, 2010 en 2011. Zij vragen
tevens welke maatregelen de regering gaat nemen richting werkgevers
indien de doelstelling niet wordt gehaald. De leden van de SP-fractie
vragen of de regering bereid is om werkgevers te verplichten jonggehandicapten in dienst te nemen indien de doelstelling niet gehaald
wordt.
De leden van de VVD-fractie vragen of een Wajonggerechtigde op grond
van dit wetsvoorstel kan eisen dat het UWV een passend werk- of leeraanbod doet. Zo ja, hoe moet een rechter, indien deze daarover moet
oordelen, beoordelen wat passend is?
Kan de regering aangeven welke consequentie de volgende situatie zal
hebben voor een Wajonggerechtigde:
a. UWV vindt een naar de mening van UWV passende baan, jongere
weigert dit omdat deze de baan niet vindt aansluiten bij de genoten
opleiding.
b. Jongere heeft een baan maar wordt ontslagen wegens frequent
verzuim. Jongere geeft daarbij aan dat een stoornis het moeilijk maakt
op tijd te komen.
c. Jongere heeft een baan, maar wordt ontslagen met als motivatie dat
de samenwerking met collega’s moeizaam verloopt. Jongere geeft aan
dat dit het gevolg is van stoornis.
d. UWV vindt een baan die naar mening van UWV passend is. Jongere
weigert deze omdat jongere meent dat de lichamelijke belasting te
groot is gezien de handicap.
De leden van de PVV-fractie vragen wat de stimulans is voor een werkgever om een Wajonggerechtigde aan te nemen? Hoeveel bedrijven
hebben al te kennen gegeven nieuwe banen te willen creëren en te investeren in werkplekaanpassingen om Wajonggerechtigden aan te nemen?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen de regering toe te lichten
waarom de jonggehandicapte, als het gaat om passende arbeid, direct
maatschappelijk algemeen aanvaard werk moet accepteren en nauwelijks
zoekruimte krijg naar passende arbeid?
De leden van de ChristenUnie-fractie maken zich zorgen over het feit dat
het wetsvoorstel te veel de sfeer ademt dat het aan de jongeren ligt dat zij
niet werken. Zij vragen de regering waarom er naast de positieve inkomensondersteunende maatregelen voor de werkgevers, geen dwingende maatregelen zijn genomen om het werkaanbod te stimuleren.
De leden van de SGP-fractie vinden het positief dat het wetsvoorstel regelt
dat een Wajonggerechtigde een werkaanbod krijgt. Zij hebben echter nog
vragen over de terminologie die de regering hanteert. Moet het werk-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

13

aanbod nu passend zijn, of algemeen geaccepteerd? Wat betekenen deze
definities exact? Kan dat, zo vragen de leden van de SGP-fractie, in
extremen geredeneerd betekenen dat iemand die een aantal jaren opleiding heeft gevolgd in de praktijk een werkaanbod krijgt dat geen enkele
relatie heeft met de genoten opleiding? Is dat wenselijk, zo vragen we aan
het woord zijnde leden?
De regering verwacht veel van het werkaanbod door het UWV. Daarvoor
moeten echter wel voldoende werkgevers gemotiveerd worden om een
Wajonggerechtigde in dienst te nemen. Echter, weinig bedrijven melden
zich uit zichzelf bij het UWV. Zij hebben vaak wat meer informatie nodig
voor ze over de drempel komen. De leden van de SGP-fractie vragen de
regering of zij wat ziet in het verstrekken van een vergoeding door het
UWV aan re- integratiebedrijven voor elke beschikbare baan die wordt
gemeld. Dat stimuleert de re-integratiebedrijven om banen «los te
peuteren» bij bedrijven. De vergoeding zou in twee delen kunnen worden
uitbetaald: één deel voor de melding en daarnaast nog eens (hetzelfde of
een hoger) bedrag als iemand met een arbeidsbeperking de gemelde
vacature gaat vervullen. Daarmee is de effectiviteit en de kwaliteit van de
aangemelde banen direct goed geregeld en hoeft het UWV minder tijd te
spenderen aan het vinden van banen voor Wajonggerechtigden. Zo snijdt
het mes – ook financieel – aan twee kanten. De leden van de SGP-fractie
vragen een reactie op voorgaande.

2.1.4 Plichten en sancties
Het lijkt vanzelfsprekend dat jongeren met een beperking zich net als
andere mensen op de arbeidsmarkt moeten onthouden van gedrag dat
leidt tot ontslag, en dat zij evenmin mogelijk meewerken aan ontslag als
daar geen goede reden voor is en de dienstbetrekking even goed voortgezet had kunnen worden. De leden van de PvdA-fractie vragen hier
echter rekening te houden met specifieke omstandigheden. Strikte
sanctietoepassing klinkt al een stuk minder redelijk wanneer het
genoemde gedrag voor rekening komt van minderbegaafden. De leden
van de PvdA-fractie vragen de regering waarom UWV altijd een sanctie
moet opleggen, zonder dat rekening mag worden gehouden met specifieke omstandigheden. Nota bene, het wetsvoorstel stelt immers voor:
«als.., zal UWV overgaan tot sanctie». De leden van de PvdA-fractie
vragen de regering waarom dit niet als een «kan-bepaling» is geformuleerd. Alleen bij kwade trouw is het volgens hen redelijk en terecht om de
duimschroeven aan te draaien.
Verder vragen de leden van de PvdA-fractie hoe snel UWV een sanctie
moet opleggen, en hoe snel bezwaar en beroep zullen worden afgehandeld. Snelle duidelijkheid achten deze leden van groot belang.
Bij de schriftelijke inbreng aangaande het kabinetsstandpunt «participatie
van jongeren met een beperking» is de volgende vraag van de leden van
de SP-fractie niet beantwoord: Het stopzetten of verminderen van een
Wajong uitkering is een verregaande maatregel. Kan de regering toezeggen dat dit slechts geldt voor diegene die de gevolgen van de eigen keuze
volledig kan overzien?
In aanvulling hierop vragen de leden van de SP-fractie om bij jonggehandicapten met een verstandelijke beperking of psychische aandoening slechts een sanctie op te leggen nadat een onafhankelijk specialist op
het terrein van de aandoening heeft beoordeeld of het een billijke sanctie
is en over de sanctie vooraf overleg te plegen met de directe begeleider
van de jonggehandicapte.
De leden van de SP-fractie vragen of de regering kan onderbouwen dat
sancties en druk een positieve werking heeft op mensen met een psychische beperking. De leden van de SP-fractie zijn van mening dat een
sanctie pas mag worden opgelegd nadat een eventueel bezwaar is afge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

14

wezen. Zij vragen de regering waarom dit niet in het wetsvoorstel is opgenomen.
De leden van de VVD-fractie constateren dat het UWV kan een werkaanbod doen dat de jonggehandicapte moet aanvaarden op straffe van
een sanctie. Deze formulering lijkt sterk op de verplichting tot het
aanvaarden van arbeid in de Wet werk en bijstand (WWB). Toch blijkt er
ieder jaar een tekort aan (seizoen) arbeid in de land- en tuinbouw te zijn.
Kennelijk kan de overheid deze wettelijke verplichting uit de WWB niet
afdwingen. Waarom denkt de regering dat deze verplichting in de nieuwe
Wajong wel afdwingbaar zal zijn?
Het weigeren van een werkaanbod wordt de jonggehandicapte zwaar
aangerekend. Wat zijn de gevolgen voor een Wajonggerechtigde wanneer
hij of zij een werkaanbod weigert, zo vragen de leden van de PVV-fractie?
Wanneer uit handelen en gedrag blijkt dat er geen bereidheid is, ontvangt
de Wajonggerechtigde na verloop van tijd geen inkomensondersteuning.
Hoe heeft een Wajonggerechtigde dan nog een recht op een bestaan?
Worden bijvoorbeeld gedragsstoornissen ook gezien als «gedrag waaruit
blijkt dat er geen bereidheid is»?
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen waarom het nodig is
een streng toezicht en sanctieregime in te zetten voor deze doelgroep, die
blij is dat ze eindelijk aan de slag mag. Zij zijn hier bezorgd over, te meer
daar het bekend is dat voor een groot deel van deze doelgroep drang en
dwang een averechtse uitwerking heeft. Heeft de regering er rekening
mee gehouden dat hier zorgvuldig mee moet worden omgegaan? Voorts
vragen zij of het UWV voldoende deskundigheid heeft om af te wijken van
het toezicht- en sanctieregime? De leden van de fractie van de ChristenUnie maken zich daarnaast zorgen over de rechten van de jongeren. Zij
vragen de regering waarom er geen bezwaar- en beroepsprocedure en
inspraakrecht is opgenomen in het wetsvoorstel.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering in hoeverre zij
onderzocht heeft of een informatieplicht voor deze groep een goed instrument is. In hoeverre kunnen jongeren gesanctioneerd worden indien hun
wettelijke vertegenwoordigers of begeleiders nalatig zijn in het verstrekken van informatie?
2.2 Mogelijke inkomensvoorzieningen

2.2.1 De werkregeling voor jonggehandicapten
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan toelichten waarom
voor Wajonggerechtigden die zich na hun 20e melden bij het UWV een
periode van zeven jaar tussen voorlopige en definitieve beoordeling
geldt? Geldt dit ook voor Wajonggerechtigden die na hun 27e een
aanvraag doen? Kan voor deze groep niet eerder duidelijkheid worden
verkregen over de arbeids(on)mogelijkheden? En waarom wordt bij 27
jaar de toegang verlegd naar 100% WML in plaats van 75% WML?
Welke inkomensondersteuning resteert voor een Wajonggerechtigde die
niet volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is, kinderen heeft, maar door
de structurele beperking werk en zorg moeilijk kan combineren?
De Wajong eindigt als de jonggehandicapte gedurende 1 jaar 100% WML
verdient. Is maatmanwisseling dan nog mogelijk voor jongeren met een
hogere maatman dan WML, die gedurende een jaar WML verdiend
hebben? Hoe staat de regering tegenover de mogelijkheid om voor jonggehandicapten met een (medisch vastgestelde) duurbeperking vaker een
maatmanwisseling toe te passen?
De leden van de CDA-fractie merken op dat in paragraaf 2.2.1 van de MvT
wordt aangegeven dat als een jonggehandicapte geen arbeid verricht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

15

maar wel wil werken, of als hij minder dan 20% verdient maar dit niet
verwijtbaar is, het inkomen wordt aangevuld tot 75%, hoewel hij niet
duurzaam arbeidsongeschikt is. De regering kan bij AMvB bepalen dat de
hoogte van de maximale inkomensondersteuning 70% WML bedraagt
vanaf een in dat besluit te bepalen datum. Graag vernemen de leden van
de CDA-fractie wanneer het moment is bereikt om deze bepaling te activeren. Bij welke «effecten ten aanzien van de doelstelling van de nieuwe
regeling en het sociale stelsel» vindt de regering dat de regeling werkt, en
dus teruggevallen kan worden op 70% WML?
De leden van de PvdA-fractie constateren dat de jonggehandicapte geen
eisen mag stellen die het aanvaarden of verkrijgen van arbeid belemmeren, wat betekent dat voor een Wajonggerechtigde die slechts in deeltijd wil werken? En wat betekent dit voor een Wajonggerechtigde die
slechts in deeltijd wil werken vanwege de zorg voor kinderen?
Jonggehandicapten zullen ook zelf actief naar een baan moeten zoeken, in
hoeverre zal worden beoordeeld of de betrokkenen hiertoe zelf in staat
zijn?
Voorts vragen de leden van de PvdA-fractie of de regering middelbaar en
hoger opgeleide Wajonggerechtigden die tot hun 65ste afhankelijk zijn
van en gebruik maken van de loondispensatieregeling, bij een faillissement van hun werkgever ooit de gelegenheid zullen krijgen om te solliciteren naar functies op hun eigen opleidingsniveau (passende arbeid). Zo
nee, waarom niet?
De leden van de PvdA-fractie vragen of een Wajonggerechtigde (of zijn
begeleider) na invoering van de Wajong werkregeling vooraf inzicht
kunnen krijgen in de inkomensgevolgen van werken, rekening houdend
met inkomensafhankelijke regelingen in de fiscaliteit, toeslagen en eigen
bijdragen voor zorgvoorzieningen. Welke rol ziet de regering weggelegd
voor UWV om dit inzicht te verschaffen?
Trage verwerking van inkomsten uit arbeid door UWV en foutieve berekeningen van inkomensaanvullingen voor mensen die met loondispensatie
werken, leiden regelmatig tot terugbetalingsregelingen die zwaar drukken
op het besteedbaar inkomen van Wajonggerechtigden. De leden van de
PvdA-fractie vinden dat onwenselijk. Zij vragen de regering om met de
invoering van de Wajong werkregeling te organiseren dat UWV binnen
één betaaltermijn moet doorgeven wat de gevolgen voor de uitkering zijn,
wanneer een Wajonggerechtigde aan UWV een wijziging in zijn inkomen
doorgeeft. Mocht de berekening van UWV een fout bevatten, dan zou het
risico daarvoor bij UWV moeten komen te liggen.
Als een Wajonggerechtigde een aanbod van «passende arbeid» weigert,
moet UWV de inkomensondersteuning stopzetten, schrijft de regering. De
Wajonggerechtigde kan tegen die beslissing bezwaar aantekenen en
daarna eventueel in beroep gaan. Wanneer wordt de uitkering stopgezet?
Als UWV de eerste beslissing neemt, of als die beslissing van UWV ook na
bezwaar en beroep overeind is gebleven?
De leden van de PvdA-fractie vragen verder wat er gebeurt met een
Wajonggerechtigde die willens en wetens afziet van werk in inkomensondersteuning omdat de partner een goed inkomen heeft, en die vervolgens door de partner wordt verlaten en dan zonder inkomen zit. Moet ook
deze Wajonggerechtigde eerst zelf werk vinden (of wachten op een werkaanbod van UWV), voordat de inkomensondersteuning wordt hervat? Kan
in zulke situaties gebruik gemaakt worden van hardheidsclausules? Hoe
flexibel is de regelgeving voor de praktijksituaties van morgen?
De leden van de VVD-fractie vragen welke consequentie de toekenning
van een Wajong uitkering heeft voor de uitkering aan ouder(s) indien de
ouder(s) een WWB-uitkering hebben?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

16

Welke criteria worden gehanteerd om te beoordelen of de nieuwe werkregeling werkt en daarmee of het niveau van 75% WML blijvend moet
worden gehandhaafd?
De leden van de PVV-fractie stellen dat schizofrenie, ADHD, moeilijk lerend
en gedragsproblemen veel voorkomende aandoeningen zijn waardoor
jongeren in de Wajong zitten. Wat is het plan van aanpak met betrekking
tot het geven van wel of geen inkomensvoorziening voor deze moeilijk te
controleren psychische aandoeningen?
De leden van de fractie van GroenLinks merken op dat de regering in het
wetsvoorstel stelt dat werken voor een jonggehandicapte loont. Kan de
regering uiteenzetten wanneer het werken voor een jonggehandicapte
daadwerkelijk gaat lonen? Kan de regering uiteenzetten waarom zij niet
heeft gekozen voor een ondersteuningssysteem waarbij de jonggehandicapte op basis van een «volwaardige» arbeidsrelatie met maatman/
functieloon en opbouw van sociale rechten in samenhang met loondispensatie bij productiviteitsverschil werkzaam is?
Het wordt in de memorie van toelichting «niet logisch» genoemd dat
Wajonggerechtigden een hoger inkomen zouden kunnen krijgen dan het
WML. De leden van de SGP-fractie maken in dat kader de vergelijking met
de WIA. Daarbij is het wél mogelijk dat het inkomen (veel) meer is dan het
WML. Waarom zou dat bij Wajonggerechtigden niet mogen? Wie een
eigen bestaan wil opbouwen, heeft het echt krap als hij z’n hele leven lang
niet meer te besteden heeft dan het WML. Een verschil tussen mensen die
in de WIA zitten en Wajonggerechtigden is dat Wajonggerechtigden voor
hun 17e een beperking hadden. Maar dat hoeft toch niet in te houden dat
Wajonggerechtigden zich «dus» levenslang wel kunnen redden met een
inkomen ter hoogte van het WML? Wajonggerechtigden hebben in hun
jeugd (vaak vanaf hun geboorte) een beperking; bij mensen in de WIA is
de arbeidsbeperking op latere leeftijd ontstaan. Punt van overeenkomst is
de beperking. Bij Wajonggerechtigden wordt wél een maximumuitkering
bepaald, maar bij mensen in de WIA niet. Dat motiveert niet, zeker voor
Wajonggerechtigden die hetzelfde werk doen als een collega zonder
beperkingen, maar dan in een wat lager tempo. Een te groot inkomensverschil tussen een medewerker zonder beperkingen en iemand die met
een Wajong-uitkering aan het werk gaat, is niet bevorderlijk voor de
animo om daadwerkelijk aan de slag te gaan.
De leden van de SGP-fractie willen om die reden in dit verslag nogmaals
aandacht vragen voor een eerder voorstel dat zij hebben beschreven (zie
ook kamerstuk 31 224, nr. 28) om werken voor Wajonggerechtigden
lonender te maken. De regering had daar een aantal bezwaren tegen,
onder andere dat dit voorstel te complex zou zijn. De leden van de
SGP-fractie zijn echter van mening dat dit voorstel niet complexer is dan
het huidige wetsvoorstel. Er zijn in het onderstaande voorstel slechts vijf
gegevens nodig om te bepalen hoe hoog het inkomen (loon + uitkering)
wordt. Bovendien kent het onderstaande voorstel volgens de leden van de
SGP-fractie een grotere prikkel om meer te gaan werken. Graag ontvangen de leden van de SGP-fractie daarom nogmaals een reactie op het
onderstaande, nader uitgewerkte voorbeeld.
Benodigde gegevens
Hoeveel uren werkt de Wajonggerechtigde per week?
Uit hoeveel uren bestaat een fulltime dienstverband?
Hoe hoog is het CAO-loon voor de functie?
Hoe hoog is de loonwaarde van de Wajonggerechtigde in %
Hoe hoog is WML voor de leeftijd van de Wajonggerechtigde?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

24
36
1 500
60
849,45

17

Rekenvoorbeeld
De werkgever betaalt het percentage van het dienstverband x het
Cao-loon x de loonwaarde.
Dus: 0,666666667 x 1 500 x 0,6 600,00 A
Van het UWV krijgt de Wajonggerechtigde over de tegen een lagere loonwaarde gewerkte uren een aanvulling op basis van 100% van het minimumloon.
Dus: 0,666666667 x 849,45 x 0,4 226,52 B*
Van het UWV krijgt de Wajonggerechtigde over de niet-gewerkte uren:
75% van het minimumloon.
Dus: 0,333333333 x 637,0875 212,36 C*
Het inkomen + aanvullende uitkeringen per maand bedragen (bruto):
1 038,88
De bedragen B en C zijn samen maximaal 75% van het WML. Dat is het
geval bij een loonwaarde van 25% of minder. Bij loonwaarden boven 25%
zijn de bedragen bij B en C samen altijd lager dan 75% WML.
De leden van de SGP-fractie geven de volgende toelichting. Het inkomen
wordt in het voorstel wordt opgebouwd uit drie componenten. De eerste
component is het loon dat de betreffende medewerker krijgt van zijn werkgever. Die werkgever hoeft in veel gevallen niet het gehele loon te
betalen, omdat de prestaties van Wajonggerechtigden vaak wat minder
zijn dan die van een vergelijkbare collega die geen arbeidsbeperkingen
heeft. Om werken voor de betreffende Wajonggerechtigde aantrekkelijk te
maken, is het aan te bevelen om een loonaanvulling te verstrekken op
basis van 100% van het WML, voor de uren waarop de medewerker (tegen
een lagere loonwaarde) heeft gewerkt. De derde component van het
inkomen bestaat uit een uitkering op basis van 75% van het WML, die
wordt verstrekt voor de uren waarop geen arbeid is verricht. Je hoeft
slechts vijf gegevens in te vullen en je weet precies hoe hoog het brutoinkomen is. Die gegevens zijn: het Cao-loon voor de betreffende functie,
het aantal uren dat iemand werkt, het aantal uren dat geldt voor een fulltimer, de loonwaarde en het WML dat bij de betreffende leeftijd hoort. In
één oogopslag is voor iedereen duidelijk waar hij aan toe is. Voordeel is
bovendien dat deze regeling nooit meer kost dan 75% van het WML.
Voor de leden van de SGP-fractie is het genoemde voorstel een mogelijke
optie om meer werken voor Wajonggerechtigden lonender te maken. Zij
staan open voor verbeteringen in het voorstel of alternatieve voorstellen
die ervoor zorgen dat werken lonender wordt voor diegenen die echt
meer willen werken of werken naar vermogen. Aandachtspunt daarbij kan
zijn dat in de beloning systematiek ook wordt geregeld dat bij jongeren
pensioenrechten en andere sociale rechten op kunnen bouwen. De leden
van de SGP-fractie vragen de regering een reactie op voorgaande.
De leden van de SGP-fractie constateren dat de uitkomsten van berekeningen door de regeling Samenloop vaak grillig en onvoorspelbaar zijn.
Zo kan iemand met bijvoorbeeld een loonwaarde van 50% bij een maatmanloon van 2000 euro een inkomen hebben van bruto 1657,44, terwijl
dezelfde persoon bij een loonwaarde van 70% het met 257,44 per maand
minder moet doen. De leden van de SGP-fractie vragen een reactie op
deze in de praktijk gesignaleerde problematiek. Erkent de regering dat het
wetje-Breman (regeling Samenloop) in de praktijk niet altijd optimaal
werkt. Ziet de regering kansen om de systematiek te verbeteren?
In het huidige wetsvoorstel moeten Wajonggerechtigden minimaal zeven
tot negen jaar lang onder het minimumloon werken als zij een loonwaarde hebben van minder dan 70%. Daarna krijgen zij het aangevuld tot
het minimumloon, tenzij er begeleiding is van een jobcoach. Deze wijziging van de huidige systematiek is ingegeven door de wens om een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

18

sterkere financiële prikkel in te bouwen. Waarom heeft de regering ervoor
gekozen om mensen onder het minimumloon uit te betalen die het maximale aantal uren per week werken, zo vragen de leden van de SGP-fractie.
Waarom heeft de regering en niet voor gekozen om mensen die naar
vermogen werken een functieloon per uur te geven? Zij kunnen door hun
handicap immers niet altijd van de financiële prikkel gebruikmaken?
In de Memorie van Toelichting wordt gesteld dat het belangrijk is dat
mensen werk krijgen, maar ook dat zij hun werk behouden. Om problemen tijdig te signaleren vragen de leden van de SGP-fractie of het wellicht
een goed idee is dat Wajonggerechtigden en hun werkgevers minimaal
drie keer per jaar worden bezocht door of namens het UWV? De leden van
de SGP-fractie stellen daarbij voor een vast tarief per bezoek vast te
stellen per bezoek, inclusief rapportage aan het UWV. Door middel van
frequent contact kunnen problemen tijdig worden onderkend en kan uitval
worden voorkomen. Immers, bij problemen meteen en preventief worden
ingegrepen. De drempel voor het vragen van hulp wordt dan voor zowel
werkgever als werknemer een stuk lager. Kan de regering reactie geven
op dit voorstel van de leden van de SGP-fractie?

De inkomensondersteuning tot 27 jaar
De leden van de CDA-fractie merken op dat het uitgangspunt in de nieuwe
werkregeling is dat werken moet lonen. In het voorstel van de regering
gaat werken boven 20% van het WML lonen; hier mag de jongere 50% van
elke verdiende euro houden tot een maximum van 100% WML. De CNV-jongeren hebben voorgerekend dat het voor jongeren in dit systeem niet
uitmaakt of ze 70 of 100 % WML verdienen. Biedt de werkregeling wel
voldoende prikkels om de verdiencapaciteit volledig te benutten dan wel
te ontwikkelen?
De tweede fase van het recht op inkomensondersteuning begint in
beginsel op de 27ste verjaardag, constateren de leden van de PvdAfractie. Als het recht op inkomensondersteuning later is ingegaan dan op
de leeftijd van 20 jaar, vindt de «definitieve» beoordeling voor het recht op
inkomensondersteuning plaats als het recht op arbeidsondersteuning
zeven jaar bestaat. De leden van de PvdA-fractie merken op dat de lengte
van deze periode niet wordt beargumenteerd. Wel worden vier redenen
gegeven voor de leeftijd van 27 jaar als grens voor mensen die al vóór
hun 20ste recht kregen op inkomensondersteuning. Deze vier redenen
(arbeidservaring, fysieke en psychische ontwikkeling, «plek vinden in de
maatschappij», analogie met WIJ) vinden de leden van de PvdA-fractie
niet geheel overtuigend. Zij merken op dat de genoemde redenen niet met
argumenten worden onderbouwd. Deze leden zetten daarom vooralsnog
enige vraagtekens bij de grens van 27 jaar en bij de periode van 7 jaar.
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering de grens van 27 jaar en
de periode van 7 jaar met (wetenschappelijk valide) argumenten te onderbouwen. Ook vragen zij de regering in te gaan op de suggestie om de
eerste fase van inkomensondersteuning maximaal twee jaar te laten
duren na het voltooien van een voltijdopleiding, of na het verkrijgen van
het eerste recht op arbeidsondersteuning voor mensen die geen voltijdopleiding volgen. Deze periode van 2 jaar zou (naar analogie met participatieplaatsen) twee keer met een jaar beargumenteerd kunnen worden
verlengd als in de persoon gelegen factoren, zoals de fysieke en psychische ontwikkeling van de betrokkene, een «definitieve» beoordeling van
de resterende verdiencapaciteit in de weg staan.
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering nader te beargumenteren waarom de inkomensondersteuning niet zo is vormgegeven dat het
loont voor Wajonggerechtigden om 100% van het minimumloon te
verdienen in plaats van 70%. Welke incentive hebben Wajonggerechtigden in de werkregeling om zich in te spannen om 80% tot 100% van het
minimumloon te verdienen in plaats van 70%? En hebben Wajonggerech-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

19

tigden niet juist een sterke prikkel om nooit langer dan 12 maanden 101%
van het minimumloon te verdienen, vanwege het verlies aan ondersteuning waarmee dat gepaard gaat, als zij geen structurele arbeidsondersteuning ontvangen? Verdient dit inkomenstraject geen verdere verbetering?
Kan de regering nader motiveren waarom de incentivestructuur in de
Wajong wordt afgekapt bij 70% WML (het inkomen wordt maximaal
aangevuld tot 100% WML). Waarom acht de regering het niet gepast om
Wajonggerechtigden in de werkregeling (die per definitie tijdelijk is) via
beperkte aanvullingen bij inkomens tot 110% of 130% te motiveren hun
inkomen te verhogen tot een niveau boven 70% van het minimumloon?
Sommige belangenorganisaties hebben de Kamer en de regering brieven
gestuurd waarin zij fulmineren tegen de voorgestelde inkomensondersteuning voor Wajonggerechtigden die 20% tot 70% van het minimumloon verdienen. De FNV geeft in de bijlagen bij de brief d.d. 15 december
2008 twee voorbeelden van inkomenssituaties conform het wetsvoorstel
en hoe die volgens de FNV zouden moeten zijn. Kan de regering bevestigen dat de inkomenssituatie in voorbeeld 1 (productiviteit _ 50% WML)
in het wetsvoorstel beter is dan in de huidige Wajong, en dat de
inkomenssituatie in voorbeeld 2 in het wetsvoorstel (productiviteit ...
2/5*70% = 28%) nagenoeg gelijk is aan de huidige Wajong? Durft de regering de stelling te verdedigen dat het inkomen in de voorgestelde werkregeling hoger is dan in de huidige Wajong voor mensen met een loonwaarde van 21% tot 28% van het minimumloon, en ook hoger voor
mensen met een loonwaarde van 36% tot 100% van het minimumloon?
Kan de regering een inschatting geven welk percentage van de werkende
Wajonggerechtigden in deze categorieën valt?
Los van de antwoorden op de vragen in de bovenstaande alinea merken
de leden van de PvdA-fractie op dat zij het in zijn algemeenheid onwenselijk vinden als mensen werken zonder daarvoor een fatsoenlijk inkomen te
verdienen. De kortste weg naar een cao-loon is voor hen het uitgangspunt. Eerder hebben de leden van de PvdA-fractie al aangegeven in de
toekomst graag een stelsel te zien ontstaan dat uitgaat van loonkostensubsidies die de loonwaarde van arbeidsgehandicapten aanvullen tot het
cao-functieloon. De betrokkene gaat dan een normale arbeidsovereenkomst aan met de werkgever, waarbij ook op de gebruikelijke wijze
pensioen wordt opgebouwd.
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering toe te lichten hoe een
jonggehandicapte die geen arbeid verricht, voldoende kan aantonen
bereid te zijn te werken? En hoe kan een jonggehandicapte die minder dan
20% WML verdient, aantonen dat hem niet kan worden verweten dat hij
minder verdient? Waarom ligt de bewijslast in deze gevallen bij de jonggehandicapte? Hoe kan een jonggehandicapte met geestelijke beperkingen een en ander aantonen? Waarom ligt de bewijslast niet bij de
tegenpartij (UWV)? Hoe beoordeelt de regering een voorstel om bij weigering van aanbod dat onvoldoende passend zou zijn, de uitkering pas op te
schorten als de bezwaarprocedure is afgerond?
Als de werkregeling «werkt», wordt volgens de regering voor «gedeeltelijk
arbeidsongeschikte Wajonggerechtigden» ook in de verder gelegen
toekomst uitgegaan van 75% van het WML. Als de regeling niet «werkt»,
zou een toekomstige regering volgens het wetsvoorstel per AMvB kunnen
besluiten de maximale inkomensondersteuning te verlagen van 75% naar
70%. De leden van de PvdA-fractie hechten aan een «zware» voorhangprocedure voor een dergelijke AMvB.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de regering jongeren die
vallen onder de werkregeling tot 27 jaar niet wil toestaan gebruik te
maken van artikel 11 en 12 van de Regeling samenloop arbeidsongeschiktheidsuitkering met inkomsten uit arbeid (Bremanregeling) zoals die nu
luiden. Wat kost het kosten om deze regeling wel voor 27-minners te laten
gelden? Kan de regering illustreren welk financieel beslag hiermee is
gemoeid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

20

In hoeverre is de stelling correct dat de Wajong eindigt wanneer iemand
een jaar lang meer dan 100% van het minimumloon heeft verdiend? Is
maatmanwisseling dan nog mogelijk voor jongeren met een hogere
maatman dan WML, die gedurende een jaar WML verdiend hebben?
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat het absolute minimum
voor werknemers (WML) geen fatsoenlijk beloning is voor werknemers.
De leden zijn van mening dat werknemers die bij een reguliere werkgever
arbeid verrichten het functieloon dienen te ontvangen.
Wanneer een jonggehandicapte meer verdient dan 75% WML voldoet hij
in een aantal gevallen niet meer aan een van de voorwaarden voor het
recht op arbeidsondersteuning. De leden van de SP-fractie vragen hoe de
regering gaat stimuleren dat jonggehandicapten meer dan 75% WML
gaan verdienen gezien de achteruitgang vergeleken bij iemand die 60%
WML verdient.
De leden van de SP-fractie vragen of het juist is dat pas bij een inkomen
van 80% WML een jonggehandicapte een totaal inkomen heeft van
100%WML.
De leden van de SP-fractie vragen bij welke omstandigheden de regering
voornemens is om bij AMvB te bepalen dat de hoogte van de maximale
inkomensondersteuning 70% WML bedraagt.
Jongehandicapten die weken met een jobcoach en loondispensatie
kunnen een aanvulling krijgen tot het functieloon met een maximum van
120% WML. Dit is een voortzetting van de Bremanregeling uit de WSW.
De leden van de SP-fractie vragen of de regering bereid is tot een voortzetting van de huidige Bremanregeling, zonder voorbehoud. Tevens
vragen zij waarom er niet wordt gekozen voor een volledige aanvulling tot
het functieloon.

De inkomensondersteuning vanaf 27 jaar
De leden van de PvdA-fractie wijzen op de passage waarin staat dat na de
27ste verjaardag het voor Wajonggerechtigden in de voorgestelde regeling van groot belang is om de resterende verdiencapaciteit volledig te
benutten. Hoe wordt de resterende verdiencapaciteit vastgesteld?
Conform de huidige arbeidsongeschiktheidsbeoordelingen met het
schattingsbesluit? Hoe wordt de ervaring uit de eerste fase van inkomensondersteuning in de werkregeling meegewogen bij de vaststelling van de
verdiencapaciteit?
Erkent de regering dat iemands verdiencapaciteit werkplekafhankelijk kan
zijn, dus in fabriek A hoger of lager dan bij dienstverlener B of C? Welk
percentage van de resterende verdiencapaciteit moet worden benut om in
aanmerking te komen voor een aanvulling tot 100% van het minimumloon? 50%? 75%? 99%? De leden van de PvdA-fractie stellen voor om een
verstandige marge te hanteren. Wat «verstandig» inhoudt, is afhankelijk
van de manier waarop de resterende verdiencapaciteit wordt vastgesteld.
Durft de regering de stelling te verdedigen dat het inkomen van Wajonggerechtigden ouder dan 27 jaar die hun resterende verdiencapaciteit
afdoende benutten, in de nu voorgestelde regeling altijd minstens even
hoog is als voor Wajonggerechtigden die onder de huidige regeling
vallen? Zo ja, kan de regering dit toelichten? Zo nee, waarom durft de
regering deze stelling niet te verdedigen?
De leden van de PvdA-fractie vragen of Wajonggerechtigden ouder dan 27
jaar straks ook gebruik kunnen maken van artikelen 11 en 12 van de Regeling samenloop arbeidsongeschiktheidsuitkering met inkomsten uit arbeid
zoals die artikelen nu luiden.
Met betrekking tot de beoordeling jonggehandicapten na werkregeling
vragen de leden van de fractie van de ChristenUnie of de bepaling van de
resterende verdiencapaciteit plaatsvindt wanneer de jongere een paar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

21

maanden werkzaam is? Ook vragen zij leden of de werkgever hierbij wordt
betrokken?

2.2.2 Een inkomensondersteuning voor jonggehandicapten tijdens studie
en school
Voor studerende Wajonggerechtigden stelt de regering voor om de cumulatie van uitkering en studiefinanciering te beperken; er blijft een studietoelage ter hoogte van 25% WML bestaan. Voor het overige zou de studiefinanciering of tegemoetkoming scholingskosten in het inkomen moeten
voorzien. Waarop is deze 25% gebaseerd, vragen de leden van de CDAfractie. Kan de regering uiteenzetten of met deze aanvulling de gelijke
toegang van jongeren met een structurele beperking tot onderwijs gegarandeerd is? Is de huidige regeling voor studiefinanciering voldoende
flexibel voor jongeren met bijvoorbeeld een medische urenbeperking?
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de inkomensondersteuning
voor jonggehandicapten tijdens school en studie (25% WML) geen
hardheidsclausule bevat voor uitzonderlijke situaties waarin de voorstellen niet voldoen. Wat geeft de regering de overtuiging dat de huidige
voorstellen een Stephen-Hawking-in-de-dop voldoende financiële ondersteuning bieden om zijn of haar talent te ontplooien?
Verder vragen de leden van de PvdA-fractie of elke euro die studerende of
schoolgaande jonggehandicapten die gaan werken verdienen boven 25%
WML, voor 100% worden gekort. Zo ja, waarom voor 100% en niet voor
een lager percentage? Wordt dit op maandbasis of op jaarbasis berekend
en afgerekend?
De leden van de SP-fractie vragen voor hoeveel jaar een inkomensaanvulling voor studenten maximaal mogelijk is. Tevens vragen zij hoe
hoog de inkomensaanvulling is voor een student van 18 jaar.
De leden van de SP-fractie vragen of het juist is dat de inkomensachteruitgang van studenten met een loonaanvulling ten opzichte van de
huidige situatie tussen € 100 en € 568 kan bedragen afhankelijk van de
leeftijd van de jonggehandicapte en zonder neveninkomsten.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de regering de mogelijkheden
beoordeelt van jonggehandicapten die niet in staat zijn om in voltijd te
studeren en dus in deeltijd studeren, maar daardoor geen studiefinanciering meer krijgen? Acht de regering de Wajong-uitkering in dat
geval voldoende om van rond te komen?
In de MvT zet de regering uiteen dat ondanks de ondersteuning van 25%
WML de studerende jonggehandicapte meer gebruik zal maken van de
aanvullende leenfaciliteiten bij de studiefinanciering. De leden van de
fractie van GroenLinks vragen of de regering kan toelichten waarom zij er
niet voor gekozen heeft de studerende jonggehandicapte ruimer te ondersteunen?
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen de regering een feitelijke onderbouwing op het voorstel om 25% van het WML toe te kennen
aan jongeren die een studiefinanciering hebben? Waaruit blijkt dat deze
tegemoetkoming voldoende is voor deze doelgroep?

2.2.3 De uitkering voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten
Evenals in de WIA wordt onderscheid gemaakt tussen enerzijds jongeren
die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn, en anderzijds jongeren
die dat niet zijn. Graag vernemen de leden van de CDA-fractie van de
regering op welke wijze dit onderscheid wordt gemaakt, aangezien de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

22

keuringscriteria voor beide groepen niet verschillen. Wordt iemand die
door medische beperkingen minder dan 20% WML kan verdienen per
definitie volledig en duurzaam arbeidsongeschikt verklaard? Hoe groot zal
de groep Wajonggerechtigden zijn die niet volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is, maar wel onder 20% WML verdient?
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of in alle gevallen
periodieke beoordeling nodig is.
2.3 Recht op arbeidsondersteuning

2.3.1 Ontstaan van het recht op arbeidsondersteuning
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering nader in te gaan op het
onderscheid tussen mensen die in aanmerking komen voor de Wajong of
voor de WSW. In beide gevallen gaat het om mensen die niet op eigen
kracht het minimumloon kunnen verdienen, en in beide gevallen gaat het
om mensen met een handicap. Kan de regering voorbeelden geven (met
toelichting van de billijkheid ervan) van mensen die (a) wel in aanmerking
komen voor de Wajong, maar niet voor de WSW en van mensen die (b)
niet in aanmerking komen voor de Wajong maar wel voor de WSW?
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering toe te lichten waarom
het zo belangrijk is dat iemand een ziekte of gebrek al op zijn 17e
verjaardag had. Waarom zou iemand die 3 maanden na zijn 17e
verjaardag tijdens de eerste zes maanden van zijn studie (bijvoorbeeld)
een hoge dwarslaesie oploopt, niet in aanmerking mogen komen voor de
Wajong?
Worden bij het bepalen van de resterende verdiencapaciteit functies
geduid die de betrokkene gegeven zijn handicap praktisch gezien zou
kunnen vervullen (rekening houdend met zaken als extra reistijd voor
gehandicapten)? Of kunnen bijvoorbeeld ook functies worden geduid die
in de praktijk niet kunnen worden vervuld, zoals functies met een reistijd
van twee uur heen en twee uur terug?
Als iemand dankzij de hulp van een doventolk een inkomen verdient dat
hoger is dan 75% van zijn maatmaninkomen, vervalt dan in principe het
recht op arbeidsondersteuning en daarmee ook het recht op de doventolk?
Waarom is het alleen in de eerste vijf jaar na de 18e verjaardag mogelijk
om bij verergering van beperkingen als gevolg van dezelfde ziekte of
gebrek een nieuw verzoek om arbeidsondersteuning in te dienen?
Waarom mag dit niet gedurende een langere periode of zelfs onbeperkt?
De leden van de SP-fractie vragen of de regering voornemens is om
binnen de bestaande de problematiek van lichte aandoeningen nader te
bekijken en waar nodig aanpassingen en/of protocollering te overwegen.
De Wajonggerechtigde die recht heeft op arbeidsondersteuning is
verplicht om zich ter observatie te doen opnemen of te verblijven in een
aangewezen inrichting. De leden van de SP-fractie vragen of dit ook geldt
indien hij geen gebruik maakt van dit recht.
Voor de doelgroep jongeren met een psychiatrische stoornis en in
detentie zal vaak in de laatste fase van detentie gestart moeten worden
met arbeidstoeleiding en ondersteuning. De leden van de SP-fractie
vragen hoe dit zich verhoudt tot artikel 5.3.1 lid 1a en 5.3.2..

2.3.2 Eindigen van het recht op arbeidsondersteuning
De leden van de CDA-fractie vragen of het juist is dat jonggehandicapten
de fiscale jonggehandicaptenkorting verliezen, als zij vijf jaar hebben
gewerkt. Acht de regering dit gewenst in het licht van het uitgangspunt
dat werken moet lonen? En ontvangen werkende Wajonggerechtigden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

23

ook de jaarlijkse WTCG-uitkering van € 350 door het UWV? Kan de regering toelichten hoe fiscale instrumenten die bedoeld zijn om meer werken
te stimuleren (zoals de inkomensafhankelijke arbeidskorting EITC)
uitpakken voor de doelgroep Wajonggerechtigden?
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom het recht op arbeidsondersteuning wordt beëindigd in plaats van «geschorst» bij detentie van
iets langer dan vier weken? Maakt dit de taak voor de reclassering niet
nodeloos ingewikkelder? En jaagt dit de belastingbetaler daarmee niet
extra op kosten? Graag een inhoudelijke toelichting.
In hoeverre is het mogelijk na verloop van tijd te «wisselen van maatman», mede gelet op de regel dat het recht op arbeidsondersteuning
wordt beëindigd wanneer iemand vijf jaar heeft gewerkt, en aan het eind
van die vijf jaar ten minste 75% van zijn maatmaninkomen verdient?
Komt een Wajonggerechtigde die vijf jaar bij een reguliere werkgever
heeft gewerkt met behulp van een doventolk (maar zonder loondispensatie), na faillissement van die werkgever in aanmerking voor een
WW-uitkering (en de mogelijkheid om te zoeken naar passende arbeid)?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, geldt dit dan ook voor een collega die wel
met loondispensatie heeft gewerkt? Zo nee, waarom niet?
De arbeidsondersteuning eindigt indien een jonggehandicapte één jaar
meer dan 100%WML verdient zonder ondersteuning of vijf jaar zonder
ondersteuning 75%WML verdiende of gaat verdienen. De leden van de
SP-fractie achten een blijvend terugvalrecht op een Wajong uitkering en
ondersteuning noodzakelijk en vragen de regering om te beargumenteren
waarom het terugvalrecht is beperkt.
De leden van de SP-fractie vragen hoeveel jonggehandicapten uit het
zittend Wajong bestand beschikbaar zijn voor een werkgever. En hoeveel
jonggehandicapten zouden kunnen werken en dit niet willen?
De leden van de VVD-fractie vragen of er enige situatie is waarin een
Wajong-uitkering genoten kan worden buiten Nederland.
De leden van de PVV-fractie vragen of er op termijn ook uitkeringen
worden stopgezet als gevolg van succesvolle re-integratie? Heeft de
Wajonggerechtigde ook de mogelijkheid om automatisch terug te vallen
op uitkering bij beëindiging van een dienstverband?

2.3.3 Herleven van het recht op arbeidsondersteuning
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de regering er van af heeft
gezien om het herlevingsrecht te verruimen, zoals onder meer bepleit
door de SER? In het wetsvoorstel vervalt het recht op ondersteuning
indien de Wajonggerechtigde gedurende 5 jaar meer dan 75% van het
maatmaninkomen verdient of gedurende 1 jaar ten minste 100% WML en
daarnaast geen structurele arbeidsondersteuning heeft. Kan de regering
zich groepen Wajonggerechtigden voorstellen die evidente beperkingen
hebben en alleen werkplekvoorzieningen, maar voor wie bij eventueel
ontslag het zeer moeilijk zal zijn om terug te keren op de arbeidsmarkt?
Waarom kan het recht op arbeidsondersteuning slechts binnen vijf jaar
herleven, zo vragen de leden van de PvdA-fractie. Waarom geldt dit
herlevingsrecht niet tot de 65ste verjaardag, wanneer iemand bij (verergering van) dezelfde handicap weer uit het arbeidsproces valt?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering toe te lichten
waarom zij ervoor heeft gekozen om het terugvalrecht te beperken tot 5
jaar?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

24

De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen waarom herleving van
het recht op arbeidsondersteuning alleen plaats vindt indien sprake is van
dezelfde oorzaak.

3 OVERIGE ASPECTEN
3.1 Overgangsrecht
Op dit moment hebben circa 180 000 mensen een Wajong-uitkering. De
voorgestelde wijzigingen hebben betrekking op de nieuwe instroom
vanaf 1 januari 2010, zo constateren de leden van de CDA-fractie. Op
welke wijze wordt ook de huidige Wajonggerechtigden benaderd met een
re-integratie of werkaanbod? Wat wordt er concreet gedaan om het inzicht
in de vaardigheden, kennis en behoeften van het huidige cliëntenbestand
te vergroten en de mensen een gericht aanbod te doen?
De leden van de CDA-fractie zijn blij met de voorgestelde verruiming van
voorzieningen ter ondersteuning van de toeleiding naar arbeid als zelfstandige, waaronder aanpassingen van de werkplek en doventolk. Voelt
de regering daarnaast ook voor een verlaagd urencriterium voor arbeidsongeschikte zelfstandigen?
De leden van de PvdA-fractie vragen hoeveel het op korte termijn en
structureel zou kosten om de beruchte «zaagtand» voor de huidige
Wajonggerechtigden (zonder wijziging in de Bremanregeling) te vervangen door de inkomensverrekening zoals die wordt voorgesteld in de
Wajong werkregeling tot 27 jaar. Hoeveel Wajonggerechtigden zouden er
dan op vooruit gaan, hoeveel zouden erop achteruit gaan? Bij wie zitten
de plussen en bij wie zitten eventuele minnen?
De leden van de SP-fractie achten het noodzakelijk om de mogelijkheid te
bieden om vrijwillig te opteren voor de arbeidsondersteuning en inkomensondersteuning voor de huidige Wajong gerechtigden en vragen de regering om inhoudelijk te onderbouwen waarom de uitgangspunten van de
regering niet gelden voor de huidige Wajong gerechtigden.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de regering kan toelichten of
en hoe het «zittend» bestand dezelfde kansen en mogelijkheden krijgt als
de nieuwe instromers?
3.2. Uitvoering
De regering is voornemens om een aantal pilots te starten, waarbij
gemeenten de begeleiding van Wajonggerechtigden naar werk gaan
verzorgen. De leden van de CDA-fractie hebben zeer sterke twijfels bij het
overdragen van de verantwoordelijkheid voor Wajonggerechtigden naar
gemeenten, die mensen met een beperking in de bijstand in de afgelopen
jaren juist op grote schaal naar het UWV hebben overgeheveld. Kan de
regering uiteenzetten welke mogelijke voordelen er verbonden zijn aan
een uitvoering door gemeenten? Hoe ziet de regering de verantwoordelijkheidsverdeling tussen het UWV en gemeenten bij de voorgenomen
pilots? Welke rol is weggelegd voor de Locaties voor Werk en Inkomen,
die in de toekomst op regionaal niveau de verbinding met werkgevers
zouden moeten leggen? Welke eisen en criteria worden er aan de pilots
gesteld?
De leden van de PvdA-fractie vragen op welke manier door UWV zal
worden samengewerkt met de sociaalwerkbedrijven. Welke rol ziet de
regering weggelegd voor sociaal werkbedrijven in het streven meer jonggehandicapten naar werk te begeleiden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

25

De leden van de SP-fractie vragen of het service centrum beschikt over
bestanden met vacatures en werkzoekenden. En zo ja, hoe omvangrijk zijn
deze bestanden en hoeveel werkzoekende en werkgevers zijn bij elkaar
gebracht? Tevens vragen deze leden wat het doel is van de website
ikkan.nl. Op welke wijze worden jongehandicapten met deze website
geholpen?
De leden van de VVD-fractie noemen de mogelijkheden om te experimenteren met betrekking tot de uitvoering van de Wajong door gemeenten.
Waarom is er niet voor gekozen de uitvoering van de Wajong bij gemeenten te leggen? Budgetverantwoordelijkheid bij gemeenten voorkomt
immers dat mensen vanuit de WWB gestimuleerd worden een Wajonguitkering aan te vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering wat de gevolgen
zijn van de uitvoering van dit wetsvoorstel voor de organisatie van het
UWV. Hoe zal de rapportage hierover gaan plaatsvinden?
De leden van de SGP-fractie merken op dat meer re-integratie instrumenten volgens de regering niet nodig zijn om meer bij jongeren aan een
baan te helpen. Wel een hogere doelstelling voor het UWV om in plaats
van 4000, 10 000 jongeren aan het werk te helpen. De leden van de
SGP-fractie vragen de regering naar de manier waarop zij tot deze doelstelling is gekomen. Welke in het wetsvoorstel opgenomen randvoorwaarden zijn daarbij doorslaggevend om deze doelstelling te bereiken, en
hoe worden die randvoorwaarden ingezet?
Kan de regering uiteenzetten hoe zij staat in het vraagstuk om als overheid, of namens de overheid alleen zaken te doen met gecertificeerde
re-integratiebedrijven? In veel sectoren worden niet-gecertificeerde organisaties uitgesloten. Het verbaast de leden van de SGP-fractie dat dit nog
niet het geval is in de re-integratie branche. Op dit moment beschikken
slechts weinig re-integratiebedrijven over een keurmerk. Bovendien zijn
slechte ervaringen van werkgevers met minder betrouwbare re-integratiebedrijven van invloed op hun bereidheid om banen beschikbaar te stellen
voor mensen met een beperking. De leden van de SGP-fractie vragen een
inhoudelijke reactie op voorgaande.
3.3 Ontvangen commentaren en adviezen
Het UWV vraagt in de MvT in het bijzonder aandacht voor de taak van
scholen. Daarbij geeft UWV drie opties in overweging, waar de regering in
haar reactie niet op in gaat. De leden van de PvdA-fractie vragen de
betrokken bewindspersonen alsnog een inhoudelijke reactie te geven op
de volgende drie opties:
– Financiële prikkels voor scholen.
– Invoering van een eindverslag waarin scholen zich verantwoorden
over de inspanningen om leerlingen te laten doorstromen naar arbeid.
– Inrichting van een benchmark op basis waarvan jongeren/ouders/
begeleiders de school kunnen kiezen die de meeste kans op werk
biedt.
Het UWV vraagt ook bijzondere aandacht voor beschut werk voor en de
rol van de WSW. Op welke manier zal UWV samenwerken met sociaal
werkbedrijven, en op welke manier zal beschut werk een onderdeel
vormen van de participatieplannen voor Wajonggerechtigden, vragen de
leden van de PvdA-fractie.
Het recht op arbeidsondersteuning voor een Wajonggerechtigde wordt in
het wetsvoorstel beëindigd wanneer een Wajonggerechtigde zonder
arbeidsondersteuning gedurende 12 maanden ten minste 100% van het
minimumloon heeft verdiend (of gedurende 5 jaar ten minste 75%). Naar
aanleiding hiervan vragen de leden van de PvdA-fractie in te gaan op de
financiële gevolgen voor Wajonggerechtigde en werkgever bij uitval

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

26

wegens ziekte na een 1⁄2 jaar, na 11⁄2 jaar en na 51⁄2 jaar in elk van de
volgende situaties:
– Inkomen 60% WML (vanwege urenbeperking), zonder loondispensatie
of andere structurele arbeidsondersteuning;
– Inkomen 80% WML (vanwege urenbeperking), zonder loondispensatie
of andere structurele arbeidsondersteuning;
– Inkomen 105% WML, zonder loondispensatie of andere structurele
arbeidsondersteuning.
Wie is in elk van deze gevallen financieel verantwoordelijk voor loondoorbetaling bij ziekte, re-integratie en vervolgens voor de inkomensvoorziening bij arbeidsongeschiktheid? In welke gevallen kan een werkgever hier
een beroep doen op een no-risk polis?
De leden van de SP-fractie ondersteunen het verzoek van het UWV om de
mogelijkheid te krijgen om met terugwerkende kracht rechten te kunnen
toekennen en vragen de regering om het UWV deze mogelijkheid te geven
omdat de leden van mening zijn dat bij terugwerkende kracht inkomensondersteuning los gezien kan worden van arbeidsondersteuning.
De leden van de SP-fractie vragen de regering om inhoudelijk te reageren
op het voorstel van MEE, zoals verwoord in de brief «Integrale aanpak
Wajonggerechtigden».

4. FINANCIËLE EFFECTEN
4.1 Gevolgen van de wetswijziging
De leden van de CDA-fractie merken op dat het wetsvoorstel – samen met
een aantal flankerende beleidmaatregelen – er toe zal moeten leiden dat
de instroom in de Wajong afneemt, dat er uitstroom uit de werkregeling
naar reguliere arbeid gaat plaatsvinden en dat de participatie van jonggehandicapten toeneemt. Nergens in het wetsvoorstel zijn echter kwantitatieve doelstellingen opgenomen. Wel zijn er in de financiële paragraaf
enkele schattingen opgenomen; zo kan de instroom in de werkregeling
dalen met 10%, en de uitstroom uit de werkregeling zal met 10% toenemen als gevolg van de focus op werk. Het aantal uitkeringen zal hierdoor
in 2050 dalen met 40 000 op een verwacht aantal van 450 000. In financiële
zin leidt het wetsvoorstel er toe dat de uitgaven voor de Wajong in 2050
toenemen tot € 5 mld. in plaats van € 5,3 mld., ten opzichte van € 2,3
mld. in 2010. Is naar het oordeel van de regering met deze aanpak de
financiële houdbaarheid van de Wajong op de langere termijn gegarandeerd?
In de instroomraming van paragraaf 4.2 is verondersteld dat de instroom
in de werkregeling met 10% kan dalen ten opzichte van het huidige
niveau. Dit is gebaseerd op een veronderstelde betere aansluiting tussen
onderwijs en arbeidsmarkt (zogenoemde netwerkactiviteiten om de overgang en aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren) en
de focus op werk. De leden van de PvdA-fractie merken op dat verbetering
van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt geen onderdeel
uitmaakt van onderhavig wetsvoorstel. Zij vragen de regering toe te
lichten waarom de bedoelde verbetering wel wordt meegerekend bij de
effecten van het wetsvoorstel in plaats van in de variant met ongewijzigd
beleid. Kan de regering concreet uiteenzetten hoe de eerste twee actielijnen (preventie en gerichte voorbereiding op participatie in de voorschoolse fase, verbetering van de overgang van school naar werk) zoals
genoemd in het kabinetsstandpunt op het SER advies «Meedoen zonder
beperkingen» worden uitgewerkt, om zodoende de effectiviteit van onderliggend wetsvoorstel en veronderstelde verminderde instroom in samenhang met andere maatregelen te kunnen beoordelen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

27

De leden van de PVV-fractie merken op dat niet alle Wajonggerechtigden
daadwerkelijk ook jong zijn. Ook mensen met een leeftijd tussen de 50 en
63 kunnen nog voor de Wajong in aanmerking komen. Is het nog rendabel
om kosten maken of inspanningen te doen om deze mensen voor bijvoorbeeld twee jaar aan het werk te krijgen? Hoe kan worden voorkomen dat
mensen ouder dan 27 jaar alsnog voor de Wajong in aanmerking komen?
Hier bestaat toch de WIA voor?
Wat zijn de cijfers van jonggehandicapten die na intensieve begeleiding
aan het werk zijn bij een reguliere werkgever?
4.2 Budgettaire effecten van de nieuwe Wajong
De leden van de CDA-fractie vragen de regering toe te lichten welke
toename de komende jaren wordt voorzien in de re-integratie-uitgaven,
zowel de extra re-integratiemiddelen als de uitvoeringskosten? Worden
deze extra middelen uitsluitend ingezet voor de nieuwe instroom, of ook
voor het «zittend bestand»? Welke effecten verwacht de regering als
gevolg van de extra inzet van re-integratiemiddelen, zowel in termen van
maatschappelijke participatie als ten aanzien van een vermindering van de
uitkeringslasten?
Kan de regering toelichten in welke mate – in aanvulling op de inzet van
specifieke Wajongvoorzieningen – ook de instrumenten loonkostensubsidie en participatieplaatsen voor Wajonggerechtigden zullen worden
ingezet?
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering toe te lichten wat wordt
bedoeld met de opmerking van het UWV, bladzijde 26 MvT, dat de uitstroom uit de werkregeling 10% punt hoger zal liggen dan de huidige
uitstroom van 20%? Waarop is deze aanname gebaseerd en wat betekent
dit in het aantal uitkeringen?
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de regering de uitbreiding van
het personeelsbestand van UWV financieren, gelet op de bezuinigingen
op UWV waartoe eerder is besloten? Voor uitvoering van het wetsvoorstel
is naar schatting 550 fte extra nodig.
Uit tabel 5 in de MvT blijkt dat de uitkeringslasten bij ongewijzigd beleid
stijgen tot € 2 500 mln. in 2011 en dat de nieuwe werkwijze daarop € 20
mln. bespaart. In tabel 4 wordt aangegeven dat de intensiveringen met
betrekking tot re-integratiemiddelen in 2011 € 36 mln. bedragen, en de
intensiveringen m.b.t. uitvoeringskosten € 21 mln. Dit leidt volgens de
leden van de VVD-fractie tot de conclusie dat het nieuwe beleid in 2011
per saldo € 37 mln. meer kost dan ongewijzigd beleid. Deelt de regering
deze conclusie? Zo nee, waarom niet?
Is de conclusie juist dat vanaf 2018 de regering structureel € 140 mln.
extra uitvoeringskosten verwacht en dat deze € 140 mln. ergens tussen
2018 en 2050 wordt terugverdiend uit besparing op uitkeringen? In welk
jaar zijn naar verwachting de extra intensiveringen even hoog als de
bespaarde uitkeringen? Hoeveel bedraagt per saldo daarna de jaarlijkse
besparing (na aftrek extra uitvoeringskosten)?
4.3 Gevolgen voor de administratieve lasten
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe werkgevers zullen worden geïnformeerd over het servicepunt voor werkgevers dat speciaal is ingericht
om hen te ondersteunen wanneer zij een Wajonggerechtigde in dienst
willen nemen? Kan de regering aangeven hoeveel werkgevers al gebruik
hebben gemaakt van het servicepunt en tot hoeveel succesvolle plaatsingen van Wajonggerechtigden dat al heeft geleid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

28

5. NADER RAPPORT
De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering alsnog nader ingaan
op de verschillende regelingen (ondermeer bijstand, mensen met een
beperking, arbeidsongeschikten en uitkeringsgerechtigden in de WW en
wellicht ook vanuit de Wet investeren in Jongeren) die een instrumentarium kennen gericht op de onderkant van de arbeidsmarkt? Kan de regering ingaan op de vraag van de Raad van State over de effectiviteit van
deze instrumenten omdat vanuit verschillende regelingen vergelijkbare
instrumenten worden ingezet? Kan de regering hierbij ook ingaan op de
geschetste mogelijkheden voor verdere stroomlijning in het artikel
«Herbezinning op de onderkant van de arbeidsmarkt» (P. Koning, ESB
94(4551), 9 januari 2009, bladzijde 24–25)?
De Raad van State wijst op het risico van verdringing aan de onderkant
van de arbeidsmarkt. In reactie daarop stelt de regering dat het bij de
werkregeling in de nieuwe Wajong veelal zal gaan om nieuwe, gecreëerde
functies, die ontstaan door werk anders te organiseren en functies te
differentiëren (jobcarving). Werkgevers worden gestimuleerd om werk
aan de onderkant van de arbeidsmarkt anders te organiseren. De leden
van de PvdA-fractie vragen op welke wijze werkgevers worden gestimuleerd om werk aan de onderkant van de arbeidsmarkt anders te organiseren. Zijn werkgevers hiertoe voldoende bereid volgens de regering en
waaruit blijkt dit? Leidt dit tot voldoende participatiemogelijkheden bij
werkgevers, mede gezien de andere specifieke regelingen om mensen aan
het werk te krijgen waarvoor een beroep wordt gedaan op werkgevers?
Verder vragen zij de regering nader in te gaan op de opmerkingen van de
heer Linthorst (UWV) in Trouw d.d. 10 januari 2009 dat jonggehandicapten
door de crisis wellicht in de kou blijven staan en dat wellicht niet aan de
bij Wajonggerechtigden gewekte verwachtingen voldaan kan worden.
De leden van de VVD-fractie verwijzen naar de kritische opmerkingen in
het Advies van de Raad van State en hebben de volgende vragen om een
beter onderbouwd weerwoord van de regering. Waarom heeft de regering
er niet voor gekozen om ook bestaande Wajonggerechtigden verplicht
onder de nieuwe systematiek te laten vallen? Ook bij vorige wetswijzigingen rond arbeidsongeschiktheid is er immers gekozen voor herkeuringen.
Waarom bevat het wetsvoorstel geen concrete voorstellen om onderwijsinstellingen te stimuleren tot en af te rekenen op het plaatsen van Wajonggerechtigden op de arbeidsmarkt?
Welke consequentie verbindt de regering aan de constatering van de Raad
van State dat «het voorliggend voorstel geen betekenis zal hebben indien
het merendeel van in de toekomst in te stromen jonggehandicapten nog
steeds volledig wordt afgekeurd»? Komen er concrete voorstellen om de
beoordelingssystematiek aan te passen? Zo ja, wanneer en waarom
maken deze geen onderdeel uit van dit wetsvoorstel? Zo nee, waarom
niet? Welke concrete maatregelen neemt de regering om de instroom te
beperken?
Wat vindt de regering van de suggestie van de Raad van State om ook na
27 jaar periodiek te blijven herkeuren?

6. RELATIE MET SOCIALE WERKVOORZIENING
De leden van de CDA-fractie vernemen ook graag hoe de regering de
samenhang ziet tussen de nieuwe werkregeling voor de Wajonggerechtigden en de fundamentele herziening van de WSW op basis van de
commissie De Vries. Welke rol ziet de regering weggelegd voor SW-bedrijven bij de uitvoering van de werkregeling? Deelt de regering de visie van
de leden van de CDA-fractie dat een deel van de Wajong-doelgroep

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

29

aangewezen zal blijven op de beschutte werkvormen die de SW biedt?
Voor hoeveel Wajonggerechtigden is dit van belang?
De leden van de CDA-fractie constateren tevens dat jobcoaching/begeleid
werken nu zowel vanuit de Wajong als de WSW kan worden ingezet. Wat
zijn de overeenkomsten en verschillen tussen beide modellen? Is de regering voorstander van één uniforme regeling voor jobcoaching/begeleid
werken, en hoe moet deze regeling er uit zien?
De regering wijst in de Memorie van Toelichting tevens op de initiatieven
van «sociale ondernemingen». Het gaat hierbij om private organisaties,
die hun winst aanwenden voor sociale (participatie-)doeleinden. Op welke
wijze wil de regering bevorderen dat dergelijke initiatieven nog meer van
de grond komen? Zijn de huidige regelingen voor de compensatie van
meerkosten en achterblijvende productiviteit hiervoor voldoende?
De relatie met de sociale werkvoorziening roept bij de leden van de PvdAfractie veel vragen op, waarop zij grondige beantwoording verlangen.
Hoeveel Wajonggerechtigden in de werkregeling zullen naar verwachting
een beroep doen op de WSW c.q. een SW-indicatie krijgen? Hoeveel
Wajonggerechtigden maken nu gebruik van de WSW c.q. hebben een
SW-indicatie? Welke ontwikkeling verwacht de regering van het gebruik
van de WSW door Wajonggerechtigden onder de assumptie dat de WSW
niet verandert?
Wat is voor Wajonggerechtigden nu en na invoering van de werkregeling
lucratiever: werken in de sociale werkvoorziening of werken bij een reguliere werkgever met loondispensatie (bijvoorbeeld bij een loonwaarde van
50% van het minimumloon)? Hoe verschilt dit tussen mensen in de eerste
en mensen in de tweede fase van de inkomensondersteuning van de
werkregeling?
Wat gebeurt er als een Wajonggerechtigde voor wie een participatieplan
is opgesteld, een aanbod voor een plek in de sociale werkvoorziening
weigert (tot op heden is deelname aan de sociale werkvoorziening altijd
vrijwillig geweest)? Geldt de sociale werkvoorziening als «passende
arbeid» voor de Wajonggerechtigden die in de werkregeling worden
verplicht werk te zoeken en passend werk te aanvaarden?
Hoe wil de regering voorkomen dat er onderlinge concurrentie ontstaat
tussen de sociale werkvoorziening en de Wajong? Hoe wordt de financiering georganiseerd van Wajonggerechtigden die onder de werkregeling
gebruik maken van de sociale werkvoorziening, onder assumptie dat de
sociale werkvoorziening in 2010 hetzelfde gefinancierd wordt als nu?
Hoe wordt voorkomen dat sociaalwerkbedrijven bij het organiseren van
gedetacheerd en begeleid werk het onderspit delven tegen UWV dat werkplekken voor Wajonggerechtigden moet organiseren? Hoe wordt geregeld
dat de sociale werkvoorziening en de Wajong voor werkgevers even
aantrekkelijk zijn als bron van personeel?
Op welke manier zal UWV de SW-bedrijven benutten als werk-leerbedrijven en springplank? Hoe wordt voorkomen dat UWV de sociale werkvoorziening inperkt tot louter vangnet voor de allerzwaksten (dat wil zeggen
alleen voor mensen die niet in aanmerking komen voor begeleid of gedetacheerd werken)?
Hoe verhoudt begeleid werken in de sociale werkvoorziening zich
inkomenstechnisch en arbeidsrechtelijk tot werken met structurele
arbeidsondersteuning conform de Wajong werkregeling?
Hoe wordt een einde gemaakt aan de praktijk waarbij UWV dienstverbanden bij SW-bedrijven wil inkomen tegen vergoeding van slechts
85% in plaats van 100% van de kosten? Waarom houdt UWV de overige
15% in, met als gevolg een nadeel voor het SW-bedrijf? Gemeenten die
verantwoordelijk zijn voor de financiering van de SW-bedrijven moeten
dan bijspringen, wat in sommige plaatsen leidt tot ontzegging van de
toegang aan Wajonggerechtigden tot dergelijke dienstverbanden. Zulke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

30

praktijken zetten de activering van Wajonggerechtigden onder druk, wat
gezien het succes van de SW-benadering niet wenselijk is.
Welke gevolgen zal de invoering van de Wajong werkregeling volgens de
regering hebben voor de wachtlijsten voor de sociale werkvoorziening en
voor de gemiddelde wachtduur voor mensen op de wachtlijst?
Op welke manieren kunnen en zullen gemeenten experimenteren met het
aan werk helpen van Wajonggerechtigden, en op welke manier zal de
expertise van sociaalwerkbedrijven daarbij worden benut, vragen de
leden van de PvdA-fractie.
De leden van de VVD-fractie of de regering in een tabel kan uiteenzetten
hoe de rechten en plichten van Wajonggerechtigden verschillen van de
rechten en plichten van (1) leeftijdgenoten die vallen onder het werkleerrecht van het wetsvoorstel investeren in jongeren en (2) leeftijdgenoten
die vallen onder de WSW.
In de MvT wordt aangegeven dat een gedeelte van de jonggehandicapten
aangewezen is op beschutte arbeid. De leden van de GroenLinks-fractie
vragen de regering toe te lichten wat de gevolgen van de wachtlijsten
binnen de WSW zullen zijn voor de jonggehandicapten die aangewezen
zijn op de WSW?

ARTIKELSGEWIJS
ARTIKEL I Wijziging van de wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening

Invoeging artikel 5.2.2 Plichten ter beperking van het ontstaan en bestaan
van recht op arbeidsondersteuning op grond van dit hoofdstuk
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering wat de toegevoegde waarde is van het artikel 5.2.2. lid 1. Daarnaast hebben de leden
grote bezwaren tegen artikel 5.2.2 lid 2b. Graag een toelichting van de
regering op de toegevoegde waarde van dit artikel en wie bevoegd is om
een behandeling voor te stellen?
Invoeging artikel 5.6.1 Plichten gericht op vergroten van mogelijkheden
tot het verrichten van arbeid
De leden van de ChristenUnie-fractie maken zich ernstig zorgen over dit
artikel. Wie beoordeelt dat de jongere niet genoeg zijn/haar best heeft
gedaan? Wie bepaalt dat hij zich geneeskundig moet laten behandelen?
Heeft de jongere recht om een second opinion aan te vragen. In hoeverre
wordt de privacy van de jongere gewaarborgd, zo vragen de leden van de
fractie ChristenUnie?
Invoeging artikel 5.7.1 Voorwaarden inkomensondersteuning
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering op welke manier
artikel 5.7.1 lid 3g geïnterpreteerd moet worden. Zij spreken de hoop uit
dat dit niet betekent dat de jongere monddood word gemaakt. Daarom
ook dat deze leden pleiten voor een inspraakrecht. Ook vragen de leden
aan de regering hoe een jongere kan aantonen dat hem niet verweten kan
worden dat hij minder inkomen per dag verwerft.
ARTIKEL III Inwerkingtreding
De leden van de CDA-fractie vragen of de lagere regelgeving per 1 april
2009 is gerealiseerd. Kan de regering nader toelichten welke gevolgen en
risico’s een eventuele latere vaststelling heeft voor de uitvoering van het
wetsvoorstel? Welke andere uitvoeringsrisico’s ziet de regering bij dit
wetsvoorstel?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

31

De leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre de regering het realistisch acht dat de inhoud van alle nieuwe regelgeving per 1 april 2009 zal
zijn gerealiseerd, onder andere met het oog op de samenhang met de
sociale werkvoorziening. Kan de regering nader toelichten welke gevolgen
een latere vaststelling heeft voor de mogelijke inwerkingtreding? Indien
vastgehouden worden aan inwerkingtreding per 1 januari 2010, welke
risico’s zijn dan te benoemen met betrekking tot benodigde systeemaanpassingen door het UWV?
De voorzitter van de commissie,
De Wit
Adjunct-griffier van de commissie,
Van de Wiel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 6

32