2017D32683

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat hebben
verschillende fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat over de brief
Standpunten op aanbevelingen OVV-rapport Veiligheid vliegverkeer
Schiphol d.d. 11 oktober 2017 (Kamerstuk 29 665, nr. 242).
De fungerend voorzitter van de commissie,
Remco Dijkstra
De adjunct-griffier van de commissie,
Koerselman

nds-tk-2017D32683

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inhoudsopgave

blz.

Inleiding
Algemeen
(Eind)verantwoordelijkheid voor veiligheid
Integraal veiligheidsmanagement
Monitoren, analyseren en rapporteren van de integrale
veiligheid
Veiligheidsanalyse bij cruciale besluiten
Veiligheid omwonenden en bedrijven
Overig

2
2
4
6
6
7
7
9

Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
standpunten over de aanbevelingen in het rapport van de Onderzoeksraad
voor Veiligheid (OVV) Veiligheid inzake vliegverkeer Schiphol. Zij hebben
daarover nog een aantal vragen en opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief (met bijlagen) van 11 oktober jl. van de toenmalige Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu inzake het OVV-rapport Veiligheid
vliegverkeer Schiphol.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
eerste en daaropvolgende uitgebreide kabinetsreactie op het OVV-rapport
Veiligheid vliegverkeer Schiphol. Deze leden spreken hun waardering uit
voor het werk dat de OVV heeft verzet om te komen tot dit waardevolle
rapport. Deze leden zijn geschokt over de conclusies die de OVV trekt en
hebben over de kabinetsreactie een aantal nadere vragen en opmerkingen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van het
rapport van de OVV, de brief van het Veiligheidsplatform Schiphol (VpS),
de brief van het kabinet en de reacties van de koepels van piloten en
omwonenden.
De leden van de SP-fractie vinden dit schriftelijk overleg Standpunten op
aanbevelingen OVV-rapport Veiligheid vliegverkeer Schiphol onnodig,
aangezien al maanden een debat op de planning staat. Het is hoog tijd dat
dit debat met de Minister wordt gevoerd om heldere antwoorden te
krijgen en om door te pakken. Toch maken deze leden gebruik van de
mogelijkheid een aantal vragen te stellen.
De leden van de PvdD-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
voormalige Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu over de
aanbevelingen van de OVV over de veiligheid op luchthaven Schiphol.
Algemeen
De leden van de VVD-fractie lezen in de brief van de voormalige Staatssecretaris van 11 oktober 2017 over een structureel overleg met de
sectorpartijen. Wat wordt verstaan onder structureel en wie zijn exact de
betrokken sectorpartijen? Tevens lezen deze leden dat de gemaakte
afspraken in een convenant vastgelegd worden. Wat is de waarde van het
convenant? Klopt het dat Nederland met de huidige samenwerking op

2

Schiphol tussen de sectorpartijen (luchthaven, luchtverkeersleiding,
luchtvaartmaatschappijen en afhandelaren) voorloopt in de wereld?
De leden van de CDA-fractie willen vooropstellen dat de veiligheid van het
vliegverkeer op de luchthaven Schiphol van zeer groot belang is voor
passagiers, omwonenden en alle mensen die er werken. Dit verdient
onbetwist zeer hoge prioriteit. Deze leden willen daarom vooropstellen
dat zij verbaasd zijn, en ook verontwaardigd, dat de OVV nu toch met een
serie aanbevelingen is gekomen die de volgende vragen opwerpen: hoe
lang heeft de geschetste onveilige periode geduurd en waarom is er niet
eerder aan de bel getrokken? Deze leden menen dat de kernvraag bij
nalevingsproblemen ten aanzien van veiligheidsvoorschriften steeds is of
het tekort ligt aan de volledigheid en juistheid van de voorschriften of aan
het gedrag van de naleving.
Deze leden delen de conclusie van de voormalige Staatssecretaris dat de
sectorpartijen een duidelijke eigen verantwoordelijkheid hebben,
individueel en gezamenlijk. Graag zien zij nader onderbouwd hoe de
Minister de verantwoordelijkheden van het ministerie en de Inspectie
Leefomgeving en Transport (ILT) ziet. Deze leden vragen welke aanbevelingen op korte termijn (quick wins), middellange termijn en de lange
termijn geïmplementeerd zullen worden. Hoe zullen de op middellange en
lange termijn geïmplementeerde aanbevelingen in de tussentijd gemitigeerd worden om de veiligheid te vergroten?
De leden van de D66-fractie constateren dat de voormalige Staatssecretaris in haar reactie richting de OVV haar standpunten kenbaar heeft
gemaakt ten aanzien van de aanbevelingen in het rapport die het
ministerie betreffen. Daarmee kijkt het kabinet vooruit, wat uiteraard van
grote waarde is. Deze leden hechten echter evenzeer waarde aan reflectie
(inclusief terugkijken). Volgens deze leden is daarom, naast een reactie op
de aanbevelingen voor de toekomst, ook een reactie gewenst op de
bevindingen, constateringen en de daaruit voortvloeiende afzonderlijke
conclusies die de OVV trekt op basis van de onderzochte praktijk. Deze
leden vragen daarom of de Minister de Kamer eveneens van een
uitgebreide reactie kan voorzien op de afzonderlijke hoofdconclusies zoals
deze door de OVV zijn opgetekend op pagina 138, 139 en 140 van het
rapport.
De leden van de GroenLinks-fractie concluderen dat alle partijen veiligheid
de belangrijkste voorwaarde vinden voor de luchtvaart. Dit uitgangspunt
leidt helaas niet tot door iedereen gedragen aanbevelingen. Het is wat
deze leden betreft uiteindelijk aan de Kamer om te bepalen hoe de
toekomst van de Nederlandse luchtvaart eruitziet.
Deze leden zijn geschrokken van de conclusies van de OVV dat de huidige
manier van werken op Schiphol niet veilig genoeg is. Dat moet natuurlijk
wel. Als het niet veilig kan, dan kan het gewoon niet. Voor deze leden zijn
er twee harde grenzen waarbinnen Schiphol moet opereren: het moet
veilig en het moet binnen de afgesproken normen voor milieu en overlast.
Volgens deze leden zijn achteraf gezien veel keuzes rond de aanleg en
voortdurende groei van Schiphol een historische fout. Als we nu opnieuw
een nationale luchthaven zouden ontwerpen, zou die er heel anders
uitzien. Niet midden in het drukste deel van het land, geen landingsbanen
kriskras door elkaar en uitgelijnd tussen snelwegen en woonwijken. Het
gevolg van het huidige banenstelsel is dat miljoenen mensen overlast
ervaren, het luchtruim onnodig vol en ingewikkeld is ingericht en dat er
erg veel kruisend verkeer op de grond plaats moet vinden. Dat kan tot nu
toe allemaal nog nét, met veel begeleiding en aansturing. Een versimpeling zal de veiligheid ten goede komen.
Maar wat deze leden betreft kan een versimpeling in de lucht niet ten
koste gaan van de leefbaarheid op de grond. Het ontvlechten van de

3

verkeersstromen in de lucht en het permanent openen van een 2+2-stelsel
om zo meer vluchten te accommoderen is niet het antwoord. Daarmee
vergroten we de capaciteit in de lucht maar niet op de grond en de
overlast neemt toe. Dat is wat deze leden betreft geen optie.
De leden van de PvdD-fractie merken op dat het wereldwijde vliegverkeer
in toenemende mate negatieve impact heeft op belangrijke aspecten van
het dagelijks leven, niet alleen nu, maar ook in de toekomst. Naast de
effecten ervan op het klimaat, het milieu, de natuur en de gezondheid van
de mens, komt door de «menscentrale» focus op economische groei op
korte termijn de veiligheid op en rondom Schiphol in het geding. Om nog
maar te zwijgen over de problematiek op deze punten die de aanverwante
uitbreiding van Lelystad Airport met zich meebrengt. De Minister beoogt
in ieder geval uitbreiding van Schiphol, nog voordat het luchtruim is
heringericht. Zij gaat daarbij voorbij aan de conclusies van de OVV,
namelijk dat verdere groei van Schiphol niet veilig kan worden
opgevangen met marginale aanpassingen. Omwonenden en werknemers
maken zich daar terecht zorgen over, maar mogen wat de voormalige
Staatssecretaris betreft niet meer klagen (vgl. NOS.nl, 18 oktober 2017,
«Nieuwe bewoners mogen niet klagen over geluidsoverlast Schiphol»).
(Eind)verantwoordelijkheid voor veiligheid
De leden van de VVD-fractie lezen dat een directeur-generaal (dg)
eindverantwoordelijk is. Hoe moeten zij de eindverantwoordelijkheid en
doorzettingsmacht van een dg beoordelen? Waarom was deze er nog niet
eerder? Wat betekent deze doorzettingsmacht in de praktijk en wanneer
zal deze worden toegepast? Als wet- en regelgeving over veiligheid
internationaal tot stand komen, in hoeverre sluiten wij ons hier dan bij
aan?
Deze leden lezen dat de veiligheid niet in het geding is, maar dat dit niet
vanzelfsprekend is. In hoeverre wordt de veiligheid nu negatief beïnvloed
door regels met betrekking tot het milieu, het voorkomen van geluidsoverlast of voorrang voor vogels waardoor vliegtuigen extra handelingen
moeten verrichten?
Deze leden lezen dat er extra capaciteit beschikbaar komt voor het toezicht
door de ILT. Hoeveel capaciteit betreft dit? Waarop is de inzet van extra
capaciteit gebaseerd?
De leden van de CDA-fractie menen dat bij de veiligheid rond Schiphol
twee vragen centraal staan: voldoen de gestelde regels en worden de
regels nageleefd? Nu de voormalige Staatssecretaris schrijft dat de
naleving van de regelgeving in Nederland hoog is, lijkt vooral de vraag
aan de orde of die regels wel toereikend, actueel en toepasbaar zijn. Deze
leden zien graag een reactie op deze veronderstelling.
De leden van de D66-fractie vragen de Minister uitgebreider in te gaan op
de (eind)verantwoordelijkheid van het ministerie voor de veiligheid op en
rond Schiphol en de in de kabinetsreactie aangekondigde ingrepen in de
governancestructuur binnen het ministerie. Zijn de daar voorgestelde
ingrepen inmiddels doorgevoerd? Welke garanties worden daarbij
ingebouwd om ervoor te zorgen dat een proactieve houding van het
ministerie geborgd is en, zoals de OVV schrijft, het bij uitstek aan het
ministerie (als vertegenwoordiger van de Staat) is om als eindverantwoordelijke de sectorpartijen daadwerkelijk bij de les te houden? Wat gaat het
ministerie nu precies anders doen in zijn houding, opstelling en handelen
om deze rol daadwerkelijk te pakken, zodat de Staat niet langer te beperkt
de eindverantwoordelijkheid neemt voor de integrale veiligheid van het
vliegverkeer op en rond Schiphol, zoals de OVV concludeert?

4

Deze leden vragen de Minister een nadere appreciatie te geven van de
reactie van de sector op de daaraan gerichte aanbevelingen, en daarbij in
te gaan op de afzonderlijke stappen die de sector zet en/of voornemens is
te zetten, bijvoorbeeld ten aanzien van taxibanen en/of nieuwe technische
hulpmiddelen. Deze leden hechten belang aan een uitgebreidere reactie
op dit punt, in het kader van de eindverantwoordelijkheid die de Minister
draagt voor de veiligheid op en rond Schiphol. Daarnaast vragen deze
leden de Minister nader in te gaan op de precieze mogelijkheden die zij
ziet om gezamenlijk met de sector extra stappen te zetten om de
veiligheid ook bij verdere groei te blijven borgen. Welke stappen heeft zij
inmiddels gezet of is zij voornemens te zetten samen met de sector? Hoe
kijkt zij daarbij naar de input van andere stakeholders, zoals
omwonenden?
Deze leden hebben de voormalig Staatssecretaris in het verleden
veelvuldig gewezen op aanhoudende signalen dat er spanning bestaat
tussen de taken en verantwoordelijkheden van de ILT en de middelen die
de ILT daarvoor beschikbaar heeft. Inmiddels is over dit onderwerp door
de ILT zelf een meerjarenplan/Koers ILT 2021 uitgebracht. Deze leden
vragen de Minister in te gaan op de vraag hoe deze spanning zich
verhoudt tot de conclusie van de OVV dat de vakinhoudelijke kennis en
capaciteit van de ILT onvoldoende zijn om effectief toezicht te houden op
de veiligheid van het vliegverkeer op en rond Schiphol. Dit gezien het feit
dat uit de kabinetsreactie valt op te maken dat de ILT nog meer taken en
bevoegdheden krijgt dan voorheen en/of er een intensivering van de
werkzaamheden wordt verwacht van de ILT. Dat is op zichzelf een goede
zaak, maar de succesvolle uitvoering daarvan blijft volgens deze leden in
hoge mate afhangen van de beschikbaarheid van voldoende middelen.
Deze leden vragen de Minister daarom om in detail (incl. bedragen en
fte’s) te specificeren hoe de ILT is dan wel wordt versterkt om haar taken
en bevoegdheden op het gebied van vliegveiligheid adequaat in te vullen.
Deze leden vragen de Minister in aanvulling op de bovenstaande vraag
afzonderlijk en eveneens in detail in te gaan op de verdere ontwikkeling
van het Analysebureau Luchtvaartvoorvallen van de ILT, daar de OVV ook
daarover een afzonderlijke en zorgwekkende conclusie trekt, namelijk dat
het bureau onvoldoende functioneert als terugkoppelingsmechanisme
voor beleid en toezicht en als instrument om proactief risico’s in kaart te
brengen.
De leden van de GroenLinks-fractie maken zich zorgen over de veiligheid,
maar zijn vooral ook geschrokken van het gebrek aan regie van de
overheid. Dit is een groot en structureel probleem. Schiphol als bedrijf en
zijn klanten worden kennelijk geacht om zelf verantwoordelijk te zijn voor
zowel de commerciële opdracht als de randvoorwaarden van veiligheid en
milieu, terwijl die regelmatig op gespannen voet met elkaar staan. Het is
juist een taak van de overheid om hier niet alleen de voorwaarden voor te
bepalen, maar ook te handhaven dat alles goed verloopt. Schiphol
«schipholt» niet alleen de omwonenden, maar ook de overheid. Het Rijk is
duidelijk niet de baas en dat kan niet. De Minister moet de regie terugpakken. Dat vraagt om veel bemoeienis, maar ook om eigen expertise op
alle relevante dossiers. De recente berichten over het gebrek aan kennis
en mankracht op het ministerie bevestigen de vrees van deze leden dat
hier jarenlang te weinig aandacht voor was. Het besluit van de voormalige
Staatssecretaris om opnieuw een dg aan te stellen helpt hopelijk om hier
verandering in te brengen.
De leden van de SP-fractie constateren dat er jarenlang is bezuinigd op de
ILT en dat de voormalige Staatssecretaris in haar reactie stelt dat er extra
capaciteit beschikbaar komt voor het toezicht, bovenop de huidige
capaciteit en inzet van de ILT. Om hoeveel extra fte gaat het bij deze extra
capaciteit, is de extra capaciteit structureel en hoe wordt deze extra

5

capaciteit gefinancierd? Geeft de Minister hiermee toe dat er te veel
bezuinigd is op de ILT en dat dit gevolgen heeft gehad op de handhaving
en toezicht in de praktijk?
De leden van de PvdD-fractie merken op dat het ontzettend belangrijk is
dat alle aanbevelingen uit het rapport van de OVV volledig worden
opgevolgd, ook omdat de overheid haar regierol totaal heeft verwaarloosd. Zij hoort altijd klachten over uitbreiding aan, maar reageert er pas
op nadat is uitgebreid. En dan is het al te laat. In dat licht zijn deze leden
ontevreden over de brief van de voormalige Staatssecretaris en de
defensieve houding van de sectorpartijen ten aanzien van het OVV-rapport. Hoe zal de Minister waarborgen dat dit nu niet gebeuren zal? De
voormalige Staatssecretaris, alsook de sector, heeft het over het blijven
borgen van de veiligheid, waarmee zij de indruk wekt dat er niet zo veel
aan de hand is. Erkent de Minister dat er ongelukken hebben plaatsgevonden op Schiphol waaruit blijkt dat de veiligheid op en rondom de
luchthaven niet vanzelfsprekend is en dat grotere ongelukken dan tot op
heden zijn voorgevallen op de loer liggen? Is zij bereid om de OVV te
verzoeken een oordeel te geven over de reactie van de voormalige
Staatssecretaris en de sector op de aanbevelingen?
Integraal veiligheidsmanagement
De leden van de VVD-fractie merken op dat de risico’s bij integraal
veiligheidsmanagement nog integraal moeten worden onderzocht. Zij
vragen om welke risico’s het hier gaat. Betreft het hier alleen de vliegveiligheid of zijn deze risico’s ook breder, bijvoorbeeld het voorkomen van
een terroristische aanslag? Hoe wordt er rekening gehouden met gevaren
die voortkomen uit de externe veiligheid en niet direct betrekking hebben
op de vliegtuigen?
De leden van de CDA-fractie lezen dat de sectorpartijen zijn gestart met
het doorontwikkelen van de huidige samenwerking tot een gezamenlijk en
integraal «safety managementsysteem» (ISMS). Graag vernemen zij
wanneer dat begonnen is, wat de tijdplanning is en wat het beoogde
einddoel is.
De leden van de D66-fractie lezen dat de voormalig Staatssecretaris direct
aan de slag is gegaan met de implementatie van de aanbevelingen. Zij zijn
benieuwd naar de stand van zaken met betrekking tot de doorontwikkeling
van een gezamenlijk ISMS. Zijn de afspraken over de ontwikkeling
daarvan inmiddels in een convenant vastgelegd? Zo ja, wat is de strekking
van dat convenant? Zo nee, waarom niet en op welke termijn gaat dit
gebeuren? Welke maatregelen zijn dan wel worden er concreet genomen
en op welke termijn, zo vragen deze leden.
Monitoren, analyseren en rapporteren van de integrale veiligheid
De leden van de VVD-fractie lezen dat met de monitor van de ILT de staat
van de veiligheid wordt bekeken. Is dit alleen achteraf of kan hier ook
preventief, en dus vooraf, naar gekeken worden?
De leden van de CDA-fractie zien dat thans diverse maatregelen genomen
worden naar aanleiding van het rapport van de OVV. Zij trekken daaruit de
conclusie dat sprake was van onzorgvuldig handelen en/of gebrek aan
gevoel voor urgentie bij dit veiligheidsdossier, althans, dat de aandacht
voor veiligheid is geërodeerd. Deelt de Minister die conclusie?

6

Veiligheidsanalyse bij cruciale besluiten
De leden van de VVD-fractie merken op dat de voormalige Staatssecretaris opdracht heeft gegeven aan het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) om een analyse uit te voeren naar de veiligheidseffecten
van een beperkte groei van het aantal vliegbewegingen boven de 500.000
na 2020. Tot hoeveel bewegingen gaat deze analyse? Zijn er verschillen
tussen een analyse van bijvoorbeeld 500.000 tot 525.000 en een analyse
van 500.000 tot 560.000 vliegbewegingen? Zo ja, welke verschillen?
De leden van de CDA-fractie zien dat met het oog op besluitvorming over
verdere groei van Schiphol na 2020 aan het NLR de opdracht is gegeven
om een analyse uit te voeren van de veiligheidseffecten van een beperkte
groei van het aantal vliegtuigbewegingen boven de 500.000 na 2020. Deze
leden vernemen graag wat exact onder «beperkte groei» moet worden
verstaan.
De leden van de D66-fractie vragen of de analyse door het NLR van de
veiligheidseffecten van een beperkte groei van het aantal vliegtuigbewegingen boven de 500.000 na 2020, alsook het onderzoek van bureau To70
naar de effectiviteit van het externe veiligheidsbeleid (er wordt al
verwezen naar voorlopige resultaten) inmiddels zijn afgerond, daar de
voormalige Staatssecretaris aankondigde dat beide onderzoeken dit
najaar zouden zijn afgerond. Deze leden vragen of de Minister deze
onderzoeken zo spoedig mogelijk naar de Kamer wil sturen, aangezien die
naar de mening van deze leden essentieel zijn voor het debat dat de
Kamer met de Minister wil voeren over het OVV-rapport en over de
implicaties daarvan voor de verdere groei van Schiphol.
Veiligheid omwonenden en bedrijven
De leden van de VVD-fractie lezen in de position paper «Schiphol rapport:
Risico’s accepteren, mitigeren of elimineren?» van de Vereniging
Nederlandse Verkeersvliegers (VNV) dat het OVV-rapport geen melding
van eerdere opgevolgde aanbevelingen van de OVV zelf heeft voorgesteld. Waarom is dit het geval? Staat het beperken van het aantal
dagelijkse baanwisselingen ook centraal in het beleid van de Minister om
de veiligheid te vergroten? Is het niet vreemd dat op Schiphol vanwege
geluidsproblematiek zo vaak (tot wel zestien keer per dag) gewisseld moet
worden van baan? Welke extra risico’s brengt dat met zich mee?
Deze leden vragen de Minister hoe zij aankijkt tegen het eenvoudige
2+2-baangebruik voor een veiliger Schiphol. Wat zijn de mogelijkheden
om meer eenvoud te creëren en hoe zou dit ook de luchtverkeersleiding
kunnen ontlasten? Menig groot internationaal vliegveld is eenvoudiger
van opzet dan Schiphol en kent minder beperkingen in verband met het
tegengaan van hinder voor omwonenden. Indien vliegtuigen steeds
minder geluidsoverlast veroorzaken, welke mogelijkheden zijn er dan voor
de groei van Schiphol en een logischer baangebruik?
Deze leden vragen in hoeverre er in de al geplande veranderde indeling
van het luchtruim, rekening gehouden kan worden met meer eenvoud in
de stijg- en landingsbanen.
Waarom zit de VNV niet in het Veiligheidsplatform Schiphol? Hoe wordt
voorkomen dat Schiphol specifieke kenmerken of maatwerk kent waar niet
iedere vlieger zich mogelijk direct van bewust is?
Wat is de stand van zaken van de uitvoering van de motie-Visser
(Kamerstuk 34 098, nr. 14) inzake het vierde baangebruik? Welke gevolgen
heeft dit rapport voor de planning rondom die uitwerking, in samenhang
met de visie rondom de groei na 2020?

7

De leden van de CDA-fractie zijn benieuwd wat de rol is van de betrokken
gemeenten en van de Veiligheidsregio. Hoe zijn de taken en verantwoordelijkheden nu verdeeld tussen de burgemeesters van de nabijgelegen
(grote) gemeenten?
Deze leden hebben de reactie van de VNV gelezen. Graag vernemen zij de
visie van de Minister op deze reactie. Daarbij zien zij graag op de negen
concrete verbeterpunten die de VNV in lijn met het OVV-rapport
aandraagt, een passende reactie van de Minister.
De leden van de D66-fractie vragen hoe de Minister aankijkt tegen de
spanning die de OVV constateert tussen enerzijds de keuze om de groei
van Schiphol in druk bevolkt gebied te faciliteren met zo min mogelijk
geluidsoverlast en anderzijds de gevolgen daarvan in termen van hoge
aantallen baanwisselingen, die de kans op fouten en ongevallen
vergroten. Deelt de Minister de mening dat eventuele mitigerende
maatregelen die nodig zijn naar aanleiding van lopende onderzoeken op
dit punt ook de komende jaren kunnen worden uitgevoerd? Deze leden
vragen voorts of de Minister voornemens is de suggestie van de
voormalige Staatssecretaris over te nemen om in 2020 een tussentijdse
evaluatie te laten plaatsvinden van de stappen die tot die periode zijn
gezet, alvorens daadwerkelijk verdere groei boven de 500.000 vliegtuigbewegingen plaats zal vinden. Zo nee, waarom niet?
Deze leden vragen of de Minister net als de voormalige Staatssecretaris
kiest voor voortzetting van het gelijkwaardigheidscriterium inzake de
veiligheid voor omwonenden en bedrijven. Zo nee, waarom niet? Kan de
Minister – op basis van de nog met de Kamer te delen conclusies van het
onderzoek op dit punt van To70 Aviation Consultants – haar standpunt
nader onderbouwen door dit te spiegelen aan de tweede hoofdconclusie
van de OVV inzake externe veiligheid voor omwonenden en bedrijven, en
daarbij aangeven hoe zij voornemens is de tekortkomingen die de OVV
daar constateert op te lossen? Hoe kijkt zij in dat verband aan tegen
groepsrisico’s?
Deze leden constateren dat het baangebruik op Schiphol door de
conclusies van het OVV-rapport wederom volop ter discussie staat. Deze
leden wijzen erop dat voorspelbare verkeersstromen in de lucht eveneens
van groot belang zijn. Voorts vragen deze leden of en, zo ja, wat de
herziening van het Nederlandse luchtruim op kan leveren om ook de
vliegveiligheid op en rond Schiphol te verbeteren.
Deze leden vragen de Minister of zij voornemens is het gebruik van de op
dit moment gebruikte ATC-veiligheidsnorm te heroverwegen. Deze leden
vragen of daarvoor alternatieven of aanvullingen mogelijk zijn, zodat het
brede spectrum aan operationele veiligheidsrisico’s in de lucht én op de
grond gezamenlijk gewogen kan worden en daarbinnen cumulatie kan
worden meegenomen, op basis waarvan wellicht betere maatregelen te
treffen zijn. Zo nee, waarom niet?
Wat de leden van de GroenLinks-fractie betreft moet er eerst bestuurlijk
schoon schip worden gemaakt, voordat er verder kan worden gepraat
over de toekomst van de luchtvaart. Als het huidige banenstelsel van
Schiphol en de routes eromheen onvoldoende veilig zijn, moet dat eerst
worden opgelost. Dit ingewikkelde systeem nog ingewikkelder maken met
het invlechten van vluchten van en naar Lelystad maakt alle bestaande
problemen erger. Deze leden zijn er meer dan ooit van overtuigd dat we
eerst het luchtruim moeten herindelen en de procedures in de lucht en op
de grond dan moeten inrichten.
De leden van de SP-fractie merken op dat Schiphol een ingewikkelde
structuur met betrekking tot baangebruik en -wisselingen kent. Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) doet een duidelijke oproep tot

8

2+2-baangebruik. Deze leden vragen waarom deze oproep wordt
genegeerd door het kabinet.
De leden van de PvdD-fractie merken op dat 15 november jl. is gebleken
dat de opvatting over de veiligheid op Schiphol van ambtenaren en
bestuurders niet meer had kunnen verschillen met de opvattingen van de
mensen op de werkvloer. Pilotenvereniging VNV, die spreekt namens de
mensen die de (on)veiligheid in levenden lijve ervaren, zegt ondubbelzinnig dat er veel te laks wordt omgegaan met de veiligheid op Schiphol
(vgl. website De Telegraaf, 15 november 2017, «Schiphol laks met
veiligheid»). Zij maken zich zorgen over de onvoorspelbaarheid van het
complexe Schiphol. Wat zegt de sector? «De sector is van mening dat het
huidige operationele concept veilig is en dat ook binnen het huidige
operationele concept groei mogelijk is.» En: «De sector is van mening dat
baankruisingen veilig uitgevoerd kunnen worden» (vgl. de brief van VpS).
Alsof het nog niet gek genoeg is, pleit de sector dus voor nog meer van
hetzelfde, eventueel met wat mitigerende maatregelen. Uitbreiden moet
kunnen, maar concrete maatregelen blijven uit. Wat is de reactie van de
Minister op deze noodkreet van de VNV en kan zij ingaan op haar
aanbevelingen in de hierboven genoemde position paper? Is de Minister
bereid om de aanbevelingen van de VNV geheel op te volgen? Kan zij
aangeven welke concrete maatregelen volgens haar nodig zijn om
uitbreiding op Schiphol toe te staan, nu de OVV heeft aangegeven dat dit
met slechts enkele mitigerende maatregelen onmogelijk is? De VNV
vraagt zich terecht af waarom de OVV eraan te pas heeft moeten komen
om de veiligheid op Schiphol te onderzoeken. Deelt u de mening dat de
ILT tandeloos en laks is geweest in het toezicht op de veiligheid op
Schiphol en dat zij na incidenten al eerder had moeten ingrijpen?
Overig
De leden van de SP-fractie merken op dat het kabinet het prestigeproject
Lelystad Airport doordrukt en tot nu toe geen pas op de plaats heeft
gemaakt. Dat terwijl ruim 700.000 bewoners van ons land getroffen
worden door de lage aanvliegroutes, tienduizenden bewoners een petitie
hebben getekend om de laagvliegroutes te stoppen, de rust op natuurgebieden ernstig verstoord wordt en het milieu een harde klap krijgt. Ook is
aangetoond door actiegroep HoogOverijssel dat de milieueffectrapportage Lelystad Airport vol fouten zit en een onjuist beeld schetst van de
te verwachten overlast voor bewoners, milieu en natuur. Deze leden zijn
van mening dat het uitbreiden van Lelystad Airport met laagvliegroutes
ook de veiligheidsrisico’s in de lucht vergroot. Deelt de Minister de
mening dat het opnieuw uitvoeren van de hele milieueffectrapportage
Lelystad Airport en een herindeling van het luchtruim noodzakelijk zijn om
tot een realistisch beeld te komen over de veiligheid van het vliegverkeer
in Nederland? Zo nee, waarom niet?
Deze leden merken op dat het VpS in de «roadmap 500k» aanbevelingen
doet die gerealiseerd moeten zijn bij 500.000 vliegbewegingen in 2020.
Inmiddels weten we dat de 500.000 vliegbewegingen waarschijnlijk dit
jaar al worden bereikt. Zijn de aanbevelingen van het VpS al geïmplementeerd? Zo nee, hoe kan de veiligheid dan gegarandeerd worden?
Deze leden merken op dat Schiphol de afgelopen jaren heeft gekozen voor
ongebreidelde groei, wat ook consequenties heeft voor de veiligheid op
de grond. Beveiligers trekken al langer aan de bel en voeren regelmatig
actie door de toenemende werkdruk en de gevolgen voor de veiligheid
van passagiers. Ook schiet de marechaussee tekort op de grond. Deze
leden vragen welke maatregelen de Minister zal nemen om de werkdruk
van beveiligers en marechaussees te verminderen en daarmee de
veiligheid van passagiers op Schiphol te waarborgen.

9

II Reactie van de bewindspersoon

10