Hoger Onderwijs en
Studiefinanciering

TER ONDERTEKENING

Aan: MOCW

Van

5.1.2.e
T 5.1.2.e
Datum
14 september 2022
Referentie
34005869

Brief Tweede Kamer over pilots Een slimmer collegejaar

Bijlagen
Brief Tweede Kamer
Brief instellingen
Voorstel pilots
Integrale informatie beslisnota

Aanleiding

Intern OCW afgestemd
COM, OWB

Op 6 juli jl. bent u akkoord gegaan met het financieel ondersteunen van de pilots
Een Slimmer collegejaar. U stuurt hierover een brief naar de colleges van bestuur
van de universiteiten en twee hogescholen (Saxion en Hanzehogeschool) om hen
uit te nodigen deel te nemen aan de pilots. Er wordt parallel een takenlijn voor
ondertekening brief aan colleges van bestuur voorgelegd. De pilots Een slimmer
collegejaar past goed bij uw agenda van meer ‘rust en ruimte’.
In de bijgevoegde brief wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de pilots. De
brief aan de colleges van bestuur en het pilot-voorstel worden eveneens
bijgevoegd om de Tweede Kamer goed te informeren, mede in het licht van het
persbericht. COM heeft een persbericht opgesteld dat separaat aan u wordt
voorgelegd. In de bijlage is integraal alle relevante informatie uit eerdere
besluitvorming omtrent dit onderwerp opgenomen.

Geadviseerd besluit
De bijgevoegde Kamerbrief te ondertekenen voor verzending aan de Tweede
Kamer.

Pagina 1 van 5

Integrale informatie beslisnota
Onderstaande informatie komt onaangepast uit een bredere nota van 19 mei jl.
over de invulling van de 10 procents-studievoorschotmiddelen, en de reactie op
uw vragen m.b.t. 10 procents- studievoorschotmiddelen van 14 juni jl.

Datum
14 september 2022

Aanleiding
In deze nota wordt u een voorstel gedaan voor de besteding van de 'niet
bestemde ruimte' van de '10 procent specifieke stimulering van de
studievoorschotmiddelen. In het regeerakkoord is opgenomen dat deze middelen
behouden blijven voor het hoger onderwijs. We stellen voor om nu alleen te
besluiten over op te starten initiatieven die nog in 2023 tot bekostiging/betaling
kunnen komen (en daarna doorlopen tot en met 2026), en voorstellen die in 2024
starten op te nemen in een eventuele volgende ronde/nota. Dit past bij de voor
deze middelen afgesproken spelregels.
Het voorstel ‘Slimmer collegejaar’ (De Jonge Akademie) is op verzoek van Van
Engelshoven uitgewerkt door 8 universiteiten en 2 hogescholen. De verwachting
is dat dit bijdraagt aan uw agenda ‘rust en ruimte’. U heeft eerder met de Jonge
Akademie over de pilots gesproken, en u was positief
U wordt gevraagd:
•
in te stemmen met: een slimmer collegejaar (€ 2,450 miljoen per jaar voor
vier jaar).
10 procent specifieke stimulering
De extra middelen die beschikbaar zijn gekomen uit het studievoorschot zijn voor
90% via de Rijksbijdrage naar de instellingen gegaan om hen ruimte te bieden
om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren (de zogenaamde
Kwaliteitsafspraken Hoger Onderwijs). De overige 10% van de middelen uit het
studievoorschot zijn gereserveerd voor specifieke stimulering van landelijke
prioriteiten. Een deel van deze 10 procent specifieke stimulering is eerder al
structureel of incidenteel aangewend c.q. bestemd voor: regionale samenwerking
gericht op doorstroom van toeleverend onderwijs aan ho, de Expertgroep
Toegankelijkheid Hoger Onderwijs (ETHO), de City Deal Kennis Maken, de
Versnellingsagenda, Open & Online Onderwijs, het Comeniusprogramma &
ComeniusNetwerk, de Nederlandse Hogeronderwijspremie, Impuls op de
medezeggenschap, wisselstroomtrajecten hbo-wo en onderzoek naar het hoger
onderwijs.
Criteria
Aangezien het hier om studievoorschotmiddelen gaat (studenten hebben hier hun
studiefinanciering destijds voor ‘ingeleverd'), gelden criteria t.a.v. de besteding.
Deze helpen bij de keuze voor het honoreren van initiatieven. De criteria zijn:
•
Passend bij het studievoorschot, namelijk om te investeren in de
toegankelijkheid en de kwaliteit van het onderwijs. In het bijzonder gericht op
studenten en docenten;
•
Passend bij de huidige Strategische agenda;
•
Initiatieven met de grootste impact (te verwachten effecten) op de kwaliteit
en toegankelijkheid;
•
Komt anders niet tot stand;
Pagina 2 van 5

•
•
•

Tijdelijk, tenzij een goed argument;
Eenvoudig in de bekostiging kunnen worden verwerkt en een goede financiële
onderbouwing;
Goede regie bij uitvoering en verantwoording.

Voorstel
Toelichting voorstel

Datum
14 september 2022

Een slimmer collegejaar
i.s.m. De Jonge Akademie
• Het collegejaar van hogeronderwijsinstellingen, in het
bijzonder van de universiteiten, is lang. Voor
universiteiten geldt dat het gemiddeld 9 weken langer
(onderwijs- plus tentamenweken) is dan bij andere
vergelijkbare universiteiten in de EU. Nederland.
• Doel van de pilot is om het aantal weken met onderwijs
en/of tentaminering op een verantwoorde wijze met
vier weken terug te brengen, zodat er gedurende het
collegejaar meer ‘rust en ruimte’ voor docenten en
studenten ontstaat.
• Hierdoor komt er ook meer ruimte voor andere zinvolle
activiteiten, zoals bij docenten het verbeteren en
vernieuwen van het onderwijs, of het verrichten van
onderzoek en bij studenten aan extra curriculaire
activiteiten, summer schools, of een betere balans
tussen studie en privé.
• We denken tijdens de pilots ook na over wat als alles in
de komende periode niet weer ‘normaal’ wordt, en de
golven van Corona voorlopig een jaarlijkse realiteit
blijven.
Soorten pilots
1. Reflectie en oefening ombouwen curricula. Deze pilot
richt zich vooral op de ruimte om curricula om te
bouwen (hoeveelheid inhoud, onderwijsvormen,
contacturen, planning, …), zodat de eigen werkdruk en
die van studenten wordt verminderd, zonder af te doen
van de kwaliteit.
2. Waardering online contact. Binnen deze pilot wordt
vooral bekeken welke ervaringen ervaringen t.a.v.
blended learning breder/beter kunnen worden ingezet
om het onderwijs van de docent te verbeteren en de
leeropbrengsten van studenten te vergroten.
3. Programmatisch toetsen en herkansingsweken. In deze
pilot willen we vooral specifiek de voorbereidings- en
nakijkmomenten van toetsen terugbrengen.
4. Concentreren vs. verspreiden onderwijs- en
onderzoekstaken. Deze pilot richt zich op het
Pagina 3 van 5

Datum
14 september 2022

concentreren of verspreiden van onderwijs- en
onderzoekstaken. Onder andere experiment met meer
financiering voor extra staf, waarbij nog een deel van
het WP een betere onderwijs/onderzoek ratio krijgt in
zijn/haar taken.
5. Integrale pilot. De integrale pilot bestaat uit een
combinatie van één of meer van de hierboven
beschreven pilots. Deze pilot legt de focus meer op een
integrale benadering van het onderwijsprogramma, in
plaats van vooral één onderdeel aan te pakken.
Universiteiten en hogescholen die hebben aangegeven mee
te willen doen: UM, UT, UU, UvA, VU, RuG, Tilburg
University en de Hanzehogeschool. Zij ontvangen na
besluitvorming door M.OCW een brief van OCW waarin ze
formeel gevraagd worden te participeren. Ook de
studentenbonden LSVb en het ISO onderschrijven de pilot.
Benodigde financiën
Maximaal
3 pilots
per
instelling
(10
instellinge
n)
Penvoerende
universiteiten
(UvA en EUR)

2023

€
2,250
miljoen

2024

€
2,250
miljoen

2025

€
2,250
miljoen

2026

€
2,250
miljoen

€
€
€
€
200.00 200.00 200.00 200.00
0
0
0
0
€
€
€
€
Totaal
2,450
2,450
2,450
2,450
miljoen miljoen miljoen miljoen
De kosten per pilot bedragen € 75.000: Rekentarief
pilottrekker €120/u (21 dagen), onderwijskundige (€
120/u (21 dagen), docent (€120/u (15 dagen) student
€40/u (15 dagen). De beschreven berekeningen volgen
het format: personen * FTE * uren * tarief / per jaar. De
(landelijke) financiële bijdrage aan de pilot(s) moet
gezien worden als een bijdrage in de kosten (om de pilot
uit te voeren), die voor de instelling hoogstwaarschijnlijk
hoger zijn dan de hierboven genoemde bedragen. Het is
evenwel een voldoende stimulans om de pilot in gang te
zetten.
De middelen worden met de doelstelling van de
pilots toegevoegd aan de onderwijsopslag van de
lumpsum van de betrokken instellingen.
Continu monitoring en evaluatie van o.a. Impact op


•

Te verwachten

Pagina 4 van 5

Datum
14 september 2022

•

resultaten?
Hoe resultaten
verantwoorden/
meten (verantwoording en
effect)?

werkdruk van studenten en docenten en ondersteunende
staf, Impact op de kwaliteit van het onderwijs, Impact op
interdisciplinair onderwijs en multilevel onderwijs, Impact
op ruimtebezetting en roosters, Onderzoek het systeem
van normering van onderwijsuren, Impact op conformiteit
op de wetgeving. Naast onderzoek en monitoring worden
pilot panels ingesteld met studenten, mededocenten,
ondersteunend personeel, onderwijskundige, e.d. Dat leidt
tot:
•
Kennis en inzicht in de effecten van de pilots voor
docenten en studenten m.b.t. werkdruk,
studentsucces, leeropbrengst, e.d.
•
Kennis en inzicht over hoe zo’n proces van interventie
bij opschaling kan worden vormgegeven.
•
Handvatten voor concrete verbeteringen t.a.v. toetsing
en herkansingen, toetsing, online onderwijs.
•
Kennis en ervaring of en hoe het meer inzetten van
online onderwijs kan leiden tot een gewenste
verkorting van het collegejaar met - in de regel - vier
weken.
De penvoerende instellingen pakken ook taken rondom
kennisdeling en monitoren deelnemende instellingen op,
verslag na twee jaar en eindverslag na vier jaar.

Advies:
•
Past binnen de gestelde criteria, met regie vanuit twee penvoerende
universiteiten;
•
Past bij uw eigen agenda om meer rust en ruimte te creëren.
Gaat u akkoord?

Pagina 5 van 5