Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 884

Regels omtrent meeteenheden en
meetinstrumenten voor Bonaire, Sint Eustatius
en Saba (IJkwet BES 2014)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
I. ALGEMEEN
1. Doel en aanleiding
De overheid heeft vanuit het algemeen belang een rol in het waarborgen
en bevorderen van een juiste meting. Hiermee is de eerlijkheid in de
handel gediend en kunnen zowel consumenten als handelspartijen
vertrouwen hebben in het meetresultaat. Om een correct meetresultaat te
waarborgen moeten technische en metrologische eisen aan meetinstrumenten worden gesteld wanneer die voor een bepaalde toepassing
worden gebruikt. Deze metrologische eisen zijn voor Bonaire, Sint
Eustatius en Saba momenteel geregeld in de IJkwet BES.
Bij de totstandkoming van de IJkwet BES in 2010 is aangegeven dat de
regelgeving wat betreft meetinstrumenten modernisatie behoeft
(Kamerstukken II 2008/09, 31 959, nr. 3, p. 40). Bij de voorbereidingen voor
de staatkundige hervormingen zijn, vooruitlopend op modernisering, de
hoogstnoodzakelijke wijzigingen doorgevoerd. Het betrof in hoofdlijnen
alleen de vervanging van het overzicht van meeteenheden door het
Internationale Systeem van Eenheden (SI) en het omzetten van eilandsbesluiten en landsbesluiten houdende algemene maatregelen in ministeriële
regelingen. Er zijn bij de transitie geen wijzigingen doorgevoerd in de
eisen aan meetinstrumenten of het gebruik daarvan. Aangegeven is dat
de benodigde modernisatie haar weerslag zal vinden in zelfstandige
regelgeving die in samenwerking met de eilanden zou moeten worden
opgesteld (Kamerstukken II 2008/09, 31 959, nr. 3, p. 41).
Op verzoek van Caribisch Nederland is in de tweede helft van 2009 door
de Nederlandse toezichthouder Verispect een nulmeting uitgevoerd naar
de metrologische infrastructuur op de eilanden. Verispect schat in dat er
circa 11.000 kWh-meters en 135 andere meetinstrumenten onder de
werkingssfeer van de IJkwet BES vallen, en dat er circa 8000 watermeters
en ongeveer 195 andere meetinstrumenten zijn die hier niet onder vallen.
Verispect concludeert dat de wetgeving slecht aansluit bij de praktijk,
zowel voor wat betreft de keuze van meetinstrumenten die worden
geregeld als qua eisen die aan de instrumenten worden gesteld. Ook blijkt

kst-33884-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 884, nr. 3

1

de uitvoering en handhaving van de regelgeving weinig gestructureerd.
De nulmeting van Verispect onderstreept dan ook de noodzaak om te
komen tot een nieuw juridisch kader voor het ijkwezen in Caribisch
Nederland.
De regering hanteert sinds de staatkundige hervormingen het
uitgangspunt dat een periode van legislatieve terughoudendheid van vijf
jaar in acht moet worden genomen, waarin er geen wetgevingsoperaties
zullen plaatsvinden met ingrijpende effecten voor het bestuur of de burger
(zie ook Kamerstukken II 31 957, nr. 6, p. 7). Gedurende deze periode
wordt alleen regelgeving ingevoerd als daar een duidelijke noodzaak toe
is. De noodzaak voor een gemoderniseerd stelsel voor meeteenheden en
meetinstrumenten is evenwel bij de totstandkoming van de IJkwet BES al
onderkend (Kamerstukken II 2008/09, 31 959, nr. 3, p. 40). Het voorstel is
dan ook conform de destijds ingenomen standpunten ten aanzien van
wijzigingen in de regelgeving van Caribisch Nederland.
Bij het opstellen van het voorstel is het uitgangspunt gehanteerd om zo
nauw mogelijk aan te sluiten bij de systematiek en de terminologie van de
huidige IJkwet BES. Nauw aansluiten bij de huidige IJkwet BES is goed
mogelijk. De IJkwet BES is gebaseerd op de IJklandsverordening 1956 die
op haar beurt grote gelijkenis vertoonde met de IJkwet die tot 2006 in
Nederland gold. De IJkwet is in 2006 vervangen door de Metrologiewet
mede om invulling te kunnen geven aan de implementatie van richtlijn
2004/22/EG van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004
betreffende meetinstrumenten (PbEU L135; hierna: de richtlijn meetinstrumenten). Aangezien de Europese regelgeving niet van toepassing is voor
Caribisch Nederland bestaat de mogelijkheid om de systematiek van de
IJklandsverordening en de IJkwet te handhaven. Omdat de IJkwet tot
2006 in Nederland naar behoren functioneerde, wordt die keuze ook
verantwoord geacht. Voor de regelgeving omtrent meeteenheden wordt
in dit wetsvoorstel, net zoals dit bij de IJkwet BES het geval was,
aangesloten bij de Nederlandse Metrologiewet. Dit is zowel praktisch als
verdedigbaar gezien het universele karakter van het gebruik van meeteenheden.
2. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
2.1. Meeteenheden
Dit wetsvoorstel laat de regels met betrekking tot het gebruik van
meeteenheden ongewijzigd. Het voorgestelde artikel 2 dat de basis biedt
voor de algemene maatregel van bestuur waarin fysische grootheden
worden gedefinieerd, meeteenheden worden vastgesteld en regels
kunnen worden gesteld met betrekking tot meetstandaarden is in
identieke vorm vindbaar in zowel de IJkwet BES als de Metrologiewet. Het
artikel is oorspronkelijk overgenomen uit de Metrologiewet en regelt in
combinatie met artikel 7 en het Meeteenhedenbesluit 2006 het verplicht
gebruik van het internationale stelsel van meeteenheden (SI-stelsel).
2.2. Meetinstrumenten
Dit wetsvoorstel creëert een vernieuwde basis voor de regelgeving voor
meetinstrumenten. Bij ministeriële regeling kunnen meetinstrumenten
aan eisen onderworpen worden indien deze gebruikt worden voor of zich
bevinden op plaatsen bestemd voor: het drijven van handel; het doen van
leveringen; het vaststellen van heffingen of arbeidsloon naar grondslag
van maat of gewicht; observatie, diagnose en behandeling in de medische
praktijk; het vervaardigen van medicijnen op voorschrift in de apotheek;
het verrichten van analyses in medische en farmaceutische laboratoria en
het vaststellen van overtredingen in het kader van de verkeershandhaving
of de handhaving van de milieuregelgeving. De keuze om ook eisen te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 884, nr. 3

2

stellen aan instrumenten die zich bevinden op plaatsen bestemd voor de
genoemde doeleinden is gemaakt om te voorkomen dat te allen tijde
daadwerkelijk gebruik vastgesteld moet worden. De genoemde
doeleinden reflecteren de te verwachten behoefte aan regulering in
Caribisch Nederland. De ministeriële regeling kan de te regelen meetinstrumenten nader specificeren.
De bedoelde instrumenten dienen voor het eerste gebruik geijkt te zijn,
waarbij is vastgesteld dat de instrumenten voldoen aan de gestelde eisen.
In de eisen kan onderscheid gemaakt worden naar het gebruik van een
meetinstrument. Hiermee wordt bedoeld dat de eisen die aan een
meetinstrument worden gesteld afhankelijk kunnen zijn van het concrete
doel waarvoor het bewuste meetinstrument wordt gebruikt. De eisen voor
een meetinstrument kunnen ook variëren naar gelang het meetinstrument
al dan niet al in gebruik is genomen in Caribisch Nederland. Over het
algemeen wordt voor meetinstrumenten die al in gebruik zijn een iets
grotere fout in het meetresultaat geaccepteerd.
Een periodieke herijk kan onderdeel uitmaken van de aan een instrument
te stellen eisen, bijvoorbeeld wanneer bekend is dat instrumenten na
verloop van tijd minder nauwkeurig meten. Op basis van de IJkwet BES
moeten bepaalde meetinstrumenten al periodiek een herijk ondergaan.
Hier volgt de herijk echter uit het verlopen van het goedkeuringsmerk. In
het onderhavige wetsvoorstel zal de herijk echter niet langer nodig zijn
vanwege het verlopen van het goedkeuringsmerk, maar zal indien van
toepassing per meetinstrument worden aangegeven wanneer het een
herijk moet ondergaan. Inhoudelijk heeft deze vernieuwde opzet geen
gevolgen.
De genoemde «ijk» heeft betrekking op de keuring die wordt uitgevoerd
voor het eerste gebruik van een meetinstrument. Omdat er geen
fabrikanten van meetinstrumenten gevestigd zijn in Caribisch Nederland
en het ook niet in de lijn der verwachting ligt dat dit in de nabije toekomst
gaat veranderen, worden geen voorzieningen getroffen om instrumenten
tot de markt toe te laten middels een toelatingsonderzoek zoals dat in de
Metrologiewet het geval is. Meetinstrumenten komen dus van buiten
Caribisch Nederland en dienen te voldoen aan de eisen die krachtens deze
wet zijn gesteld. Het is daarbij niet relevant of deze meetinstrumenten
nieuw zijn of elders eerder in gebruik zijn geweest. De bevoegde instantie
dient voorafgaand aan het eerste gebruik in Caribisch Nederland vast te
stellen dat het meetinstrument aan de gestelde eisen voldoet. Dat kan
door eigen onderzoek maar ook aan de hand van de beoordeling van
ander bewijs waaruit blijkt dat het meetinstrument voldoet aan de
gestelde eisen. Als bewijs waaruit dit kan blijken, geldt onder andere een
certificaat van overeenstemming afgegeven door een door de OIML
erkende instelling. In dit geval dient er nog een ijk plaats te vinden.
Andere bewijzen zijn een CE merk met groene M of een aanvullende
metrologische markering en een door of namens een nationale overheid
afgegeven document waaruit blijkt dat het meetinstrument voldoet aan de
in dat land geldende wettelijke metrologische regelgeving.
Als uit het overgelegde bewijs blijkt dat het instrument gedeeltelijk aan de
wettelijke eisen voldoet, dient de eigenaar of de beoogde gebruiker van
het meetinstrument alsnog aan te tonen dat het meetinstrument ook aan
de resterende eisen voldoet. Dat kan door inschakeling van de bevoegde
instantie of door een voldoende bekwame derde. De hieraan verbonden
kosten dienen door de eigenaar of de beoogde gebruiker te worden
vergoed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 884, nr. 3

3

Ook nadat de meetinstrumenten in gebruik genomen zijn, dient een
correct meetresultaat zoveel mogelijk gewaarborgd te zijn. Naast een
eventuele periodieke herijk wordt daarom in sommige gevallen een herijk
voorgeschreven. Een herijk dient plaats te vinden na een reparatie of
verandering die van invloed kan zijn op de meetfunctie en na schending
van een ijkmerk.
Teneinde de geschiktheid voor gebruik en de integriteit van het meetgedeelte visueel te kunnen beoordelen worden ijkmerken aangebracht,
waarvan de vorm bij ministeriële regelingen wordt vastgesteld.
Goedkeurings- en afkeuringsmerken tonen of instrumenten bij ijk of herijk
zijn goed- of afgekeurd.
In bijzondere gevallen kan het hoofd van de bevoegde instantie bepalen
dat een goedkeuringsmerk niet op het meetinstrument hoeft te worden
aangebracht en wordt vervangen door een schriftelijke verklaring. Van een
dergelijk bijzonder geval is bijvoorbeeld sprake indien het aanbrengen van
een ijkmerk fysiek moeilijk of onmogelijk is. Dit speelt bijvoorbeeld bij zeer
kleine of apart gevormde instrumenten.
2.3. Verboden en geboden
In hoofdstuk 4 van dit wetsvoorstel zijn verboden en geboden bij elkaar
geplaatst die eerder verspreid over de IJkwet BES waren opgenomen. Dit
hoofdstuk verbiedt om andere benamingen voor grootheden te gebruiken
of grootheden uit te drukken in andere meeteenheden dan krachtens dit
wetsvoorstel zijn vastgesteld. Dit hoofdstuk gebiedt dat bij het in gebruik
nemen en gebruiken van een meetinstrument als bedoeld in artikel 3 dit
instrument aan de gestelde eisen voldoet en voorzien is van een goedkeuringsmerk of vervangende schriftelijke verklaring. Bij ministeriële regeling
kunnen uitzonderingen worden gemaakt op het verbod en het gebod.
Dit hoofdstuk gebiedt de eigenaar of gebruiker tevens om goed met
meetinstrumenten om te gaan. Dit wil zeggen dat het meetinstrument in
een goede staat van onderhoud moet verkeren, volgens de instructies en
overeenkomstig de bestemming van het instrument moet worden
gebruikt en dat de aanwijzingsfouten zo klein mogelijk moeten zijn.
Tevens moet de uitlezing van het instrument goed leesbaar zijn voor de
koper wanneer het instrument wordt gebruikt voor de verkoop per maat
of gewicht aan particulieren.
Het overtreden van deze ver- en geboden kan op basis van artikel 15
bestraft worden met hechtenis van ten hoogste een week of geldboete
van ten hoogste USD 500.
2.4. Uitvoering, toezicht en opsporing
Hoofdstuk 5 van het wetsvoorstel regelt de uitvoering van ijkwerkzaamheden en het toezicht op de naleving van de wet. Het bestuurscollege
krijgt de bevoegdheid om een instantie aan te wijzen die zowel verantwoordelijk zal zijn voor de uitvoering van ijkwerkzaamheden als voor het
toezicht op de naleving van de wet. Vanwege de beperkte schaalgrootte
van de eilanden van Caribisch Nederland en daarmee ook van het areaal
aan meetinstrumenten is het denkbaar dat de eilanden samen willen
werken zodat in de praktijk niet drie, maar bijvoorbeeld één bevoegde
instantie verantwoordelijk is voor de uitvoering van ijkwerkzaamheden en
het toezicht in Caribisch Nederland.
De materiële bepalingen over de uitvoering en het toezicht lijken sterk op
de bepalingen uit de IJkwet BES.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 884, nr. 3

4

De mogelijkheid om bij eilandsverordening eisen te stellen aan de
inrichting, samenstelling en werkwijze van de eerder genoemde instantie
wordt in dit wetsvoorstel facultatief gemaakt. Daarmee wordt voorkomen
dat een dergelijke regeling moet worden opgesteld, terwijl er in de praktijk
geen aanleiding toe is of de invulling op bezwaren stuit. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer een ambtelijke dienst van het openbaar lichaam
zelf wordt aangewezen of wanneer de eilanden besluiten om dezelfde
instantie aan te wijzen.
In dat laatste geval zou het onwenselijk zijn wanneer de eilanden ieder
voor zich bij eilandsverordening de inrichting, samenstelling en werkwijze
zouden moeten regelen.
De kosten van het uitvoeren van ijk- en herijk zijn voor rekening van de
eigenaar of houder van een meetinstrument. De bevoegde instantie dient
zich daarbij te beperken tot die kosten die redelijkerwijs kunnen worden
toegerekend aan de noodzakelijke handelingen. Het openbaar lichaam
heeft de mogelijkheid om hiervoor, indien nodig, maximumtarieven vast
te stellen.
De bevoegdheden van de toezichthouder, die door het bestuurscollege
wordt aangewezen, zijn nagenoeg ongewijzigd overgenomen uit de
IJkwet BES. Zij geven de toezichthouder de bevoegdheid om inlichtingen
te vragen, inzage te verlangen in relevante documenten, om meetinstrumenten te onderzoeken en, indien zij niet aan de wettelijke voorschriften
voldoen, meetinstrumenten af te keuren en zo nodig in beslag te nemen.
Zij komen in grote lijnen overeen met de bevoegdheden van de toezichthouder in de Metrologiewet in Nederland. Eenieder is verplicht om aan de
toezichthouder medewerking te verlenen. Zo nodig kan de toezichthouder
de hulp van de sterke arm inroepen om toegang te krijgen tot meetinstrumenten zolang deze zich niet in een woning bevinden.
Om onrechtmatig gebruik te voorkomen, worden meetinstrumenten die in
beslag zijn genomen niet teruggegeven aan de rechtmatige eigenaar
alvorens, op kosten van de laatstgenoemde, te zijn geijkt of herijkt.
Het bestuurscollege wijst zowel de bevoegde instantie als ook de
toezichthouders aan. De bevoegde instantie is verantwoordelijk voor de
aansturing van de personen die als toezichthouder worden aangewezen.
De personen die krachtens deze wet over toezichthoudende bevoegdheden beschikken, zijn uitsluitend verantwoording schuldig aan de
bevoegde instantie. Het bovenstaande laat echter onverlet dat het
bestuurscollege de bevoegdheid heeft om de aanwijzing van een
toezichthouder in te trekken. Dit wordt benadrukt omdat het bestuurscollege te allen tijde verantwoordelijk blijft voor het functioneren van
zowel de bevoegde instantie als voor de gedragingen van de aangewezen
toezichthouders.
2.5 Overige aangelegenheden
2.5.1. Strafbepalingen
Veel van de strafbepalingen die in de IJkwet BES staan, worden al gedekt
door bepalingen die hierover zijn opgenomen in het Wetboek van
Strafrecht BES. Dit wetsvoorstel beoogt strafbepalingen die waren
opgenomen in de IJkwet BES zoveel mogelijk over te brengen naar het
Wetboek van Strafrecht BES. Op deze manier wordt overlap zoveel
mogelijk voorkomen. Enkel de overtredingen worden met dit wetsvoorstel
in de IJkwet BES 2014 opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 884, nr. 3

5

Het niet gebruiken van de juiste benamingen voor grootheden, het in
gebruik nemen van meetinstrumenten die niet voldoen aan de gestelde
eisen of niet voorzien zijn van een goedkeuringsmerk of schriftelijke
verklaring en het niet gebruiken van meetinstrumenten op de in de
artikelen 9 en 10 voorgeschreven wijze wordt bestraft met een hechtenis
van een week of een geldboete van ten hoogste USD 500.
Twee bepalingen worden overgebracht naar het Wetboek van Strafrecht
BES en tevens aangevuld met de mogelijkheid om naast een gevangenisstraf een geldboete op te kunnen leggen. Het gaat hier allereerst om
fraude met ijkmerken, waarbij valse merken worden aangebracht of
wederrechtelijk echte merken worden aangebracht. Dit misdrijf kan met
dit voorstel worden bestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste drie
jaar of een geldboete van de vierde categorie. Bij fraude door het
verwijderen van afkeuringsmerken of het verhandelen van apparatuur
waarbij deze merken opzettelijk zijn verwijderd, bedraagt de gevangenisstraf maximaal een jaar en kan een geldboete van de derde categorie
worden opgelegd. De overige strafbepalingen die zijn opgenomen in de
IJkwet BES maken al onderdeel uit van het Wetboek van Strafrecht BES
(Titel XI).
2.5.2. Eisen aan verpakte waren
Twee bepalingen met betrekking tot eisen aan verpakte artikelen en het
verplichte gebruik van aanduidingen betreffende inhoud of gewicht
worden overgebracht naar de Warenwet BES. Het in artikel 20, onderdeel
A, voorgestelde artikel 5a van de Warenwet BES bepaalt dat bij ministeriële regeling kan worden voorgeschreven dat op bepaalde verpakte
waren de netto-inhoud of het netto-gewicht moet zijn aangegeven of dat
niet anders dan bij maat of gewicht mag worden verkocht. Ook kunnen
eisen worden gesteld aan de minimale vullingsgraad en kunnen vastgestelde maat- of gewichtshoeveelheden voor bepaalde producten worden
voorgeschreven. Onderdeel B van artikel 20, het voorgestelde artikel 16a
van de Warenwet BES, bepaalt dat waren alleen mogen worden
verhandeld bij netto-inhoud of netto-gewicht. Beide bepalingen zijn
ongewijzigd ten opzichte van de IJkwet BES.
2.5.3. Overige bepalingen
Dit wetsvoorstel voorziet in een mogelijkheid voor het bestuurscollege om
de bevoegde instantie op te dragen om gebruik te maken van haar
bevoegdheden om de naleving van de wet af te dwingen. Deze bepaling
geeft het bestuurscollege de mogelijkheid om in dringende gevallen de
aangewezen toezichthouder in stelling te brengen. Deze bepaling is van
belang omdat vanwege de geografische ligging en opbouw van Caribisch
Nederland de aangewezen toezichthouder niet permanent op het eiland
aanwezig hoeft te zijn, bijvoorbeeld in de situatie dat twee of drie
openbare lichamen besluiten om dezelfde instantie aan te wijzen.
Vanwege de verantwoordelijkheid van de Minister voor het beleidsterrein
van meeteenheden en meetinstrumenten, de wettelijke metrologie, is het
wetsvoorstel tenslotte nog uitgebreid met twee bepalingen die de
bevoegdheid van de Minister regelen om rechtstreeks informatie te
vragen aan de bevoegde instantie en de instantie verplichten om mee te
werken aan een onderzoek om na te gaan of de instantie zelf aan de
gestelde eisen en voorschriften voldoet.
Dit wetsvoorstel geeft geen aanleiding voor het opnemen van overgangsrecht. Overgangsrecht komt wel aan de orde wanneer nieuwe eisen voor
meetinstrumenten worden vastgesteld. Wanneer nieuwe eisen voor
meetinstrumenten worden vastgesteld, zullen waar mogelijk reeds in
gebruik zijnde meetinstrumenten worden ontzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 884, nr. 3

6

3. Regeldruk
Dit wetsvoorstel behelst een modernisering van de IJkwet BES, waarbij er
materieel geen wijzigingen worden doorgevoerd. De administratieve
lasten en de inhoudelijke nalevingslasten voor het bedrijfsleven wijzigen
dan ook niet door dit voorstel van wet. Wel kan er te zijner tijd sprake zijn
van een wijziging van de administratieve lasten of de inhoudelijke
nalevingslasten wanneer bij ministeriële regeling nieuwe meetinstrumenten worden aangewezen op basis van artikel 3, eerste lid, of wanneer
nieuwe of aanvullende eisen worden gesteld aan reeds aan ijk- en herijk
onderworpen meetinstrumenten op basis van artikel 3, derde lid. Deze
consequenties moeten op dat moment in de beschouwing worden
meegenomen.
4. Overleg en advisering
Dit wetvoorstel is voor commentaar voorgelegd aan de bestuurscolleges
van Bonaire, St. Eustatius en Saba en de consumentenbond Bonaire
(UNKOBON). Het commentaar en de adviezen zijn deels in het
wetsvoorstel verwerkt. Een samenvatting van het ontvangen commentaar
en eventuele geschilpunten worden hieronder opgenomen.
De keuze van de bij ministeriële regeling aan te wijzen meetinstrumenten
(artikel 3)
Het bestuurscollege Bonaire heeft aangegeven watermeters en elektriciteitsmeters specifiek in artikel 3 te willen noemen. UNKOBON wijst op het
belang van meetinstrumenten voor drukmeting, stofmeting en specifieke
medische apparatuur zoals dialyseapparatuur. In het wetsvoorstel is
aangegeven dat de specifieke meetinstrumenten en de eisen waaraan ze
moeten voldoen in een ministeriële regeling worden vastgesteld. Deze
keuze wordt in een later stadium in nauw overleg met de bestuurscolleges
gemaakt. Van belang is wel dat het gaat om meetinstrumenten en dat het
daarmee niet voor de hand ligt om eisen aan medische instrumenten
zoals dialyseapparatuur via deze wet te regelen.
Het aanwijzen van een bevoegde instantie (artikel 11)
Vanuit Bonaire is de wens gekomen om de directie Handhaving en
Toezicht rechtstreeks in de wet aan te wijzen. De huidige opzet van artikel
11 is gekozen om elk der bestuurscolleges de vrijheid te geven zelf de
keuze te maken voor de aan te wijzen dienst. Het bestuurscollege van St.
Eustatius heeft in ieder geval aangegeven van die mogelijkheid gebruik te
willen maken. Dit verdraagt zich niet met het vast in de wet aanwijzen van
de directie Handhaving en Toezicht op Bonaire.
Het bestuurscollege van Bonaire heeft tevens voorgesteld om de
mogelijkheid om bij eilandsverordening eisen te stellen aan de inrichting,
samenstelling en werkwijze van de aangewezen instantie (artikel 11, lid 2)
te schrappen. Er is voor gekozen om dit niet te doen. Allereerst is de
mogelijkheid om deze eisen te stellen facultatief; er is geen wettelijke
verplichting om het te doen. Daarnaast kan deze bepaling nuttig zijn
wanneer in de toekomst een andere keuze met betrekking tot de bevoegde
instantie wordt gemaakt.
Verboden en geboden
Zowel het bestuurscollege Bonaire als UNKOBON hebben aangegeven
een geldboete van USD 110 te laag te vinden. Het boetebedrag is daarom
verhoogd tot USD 500.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 884, nr. 3

7

Het bestuurscollege van St. Eustatius heeft gevraagd of in artikel 21 een
geldboete als alternatief zou kunnen worden opgenomen. Men vindt dit
beter passen bij een klein eiland met een grote sociale controle. In het
voorstel zijn daarom boetes van de categorieën 3 en 4 opgenomen.
Overige bepalingen (artikelen 17 en 18)
Het bestuurscollege van Bonaire stelt voor beide artikelen te schrappen
omdat het bestuurscollege voldoende middelen heeft om in te grijpen of
de Minister te voorzien van informatie in het kader van het afleggen van
verantwoording. Zoals ook hierboven aangegeven bij het aanwijzen van
een bevoegde instantie houden beide bepalingen verband met de
mogelijkheid dat in de toekomst mogelijk een instantie wordt aangewezen
die op grotere afstand van het bestuurscollege staat. Beide waarborgen
worden in dat geval essentieel geacht.
Goedkeuringsmerken
UNKOBON heeft aangegeven dat zij de voorkeur geven aan één taal (de
Engelse) op de goedkeuringsmerken/stickers. Dit verzoek wordt meegenomen bij de daarvoor op te stellen ministeriële regeling.
II. ARTIKELSGEWIJS
Artikel 1
Dit artikel bevat de belangrijkste definities van dit wetsvoorstel. Belangrijk
verschil ten opzichte van de IJkwet BES is het gebruik van de modernere
definitie «meetinstrument» in plaats van «maten, gewichten, meet- en
weegwerktuigen». Dit wetsvoorstel handhaaft het gebruik van de termen
ijk en herijk, maar scherpt de definities aan. Uit de nieuwe definities komt
duidelijk naar voren dat het bij de ijk gaat om de eerste keuring van een
meetinstrument en dat eventuele herhaalde keuringen (herijk) daarna
plaatsvinden. Nieuw ten opzichte van de IJkwet BES is de definitie «in
gebruik nemen». Deze definitie, die ook wordt gebruikt in de Metrologiewet, is niet van toepassing op de situatie dat een eindgebruiker een
tweedehands meetinstrument voor het eerst gebruikt voor het doel
waarvoor het is bestemd en dit instrument reeds van een goedkeuringsmerk is voorzien. In dit artikel wordt bovendien de bevoegde
instantie gedefinieerd. Voor deze term is gekozen, omdat deze instantie
zowel verantwoordelijk is voor het uitvoeren van de ijk en de herijk, maar
ook als toezichthouder zal optreden. De in de IJkwet BES gebruikte
definities «fijne weging goud», «fijne weging geneesmiddelen» en «grove
weging» worden niet gehandhaafd in dit wetsvoorstel. Indien nodig
worden deze definities opgenomen in de ministeriële regeling die op
basis van artikel 3 wordt vastgesteld.
Artikel 2
Deze bepaling is identiek overgenomen uit de IJkwet BES en is in dezelfde
vorm vindbaar in de Metrologiewet. Nederland en Caribisch Nederland
delen dezelfde algemene maatregel van bestuur waarin de voorschriften
ten aanzien van het gebruik van meeteenheden en standaarden zijn
vastgelegd (het Meeteenhedenbesluit 2006).
De algemene maatregel van bestuur die op basis van dit artikel wordt
vastgesteld is in hoge mate het resultaat van richtlijn nr. 80/181/EEG van
de Raad van 20 december 1979 inzake de onderlinge aanpassing van de
wetgevingen der Lid-Staten op het gebied van de meeteenheden, en tot
intrekking van Richtlijn 71/354/EEG dat door Nederland geïmplementeerd
diende te worden. In dit besluit is het SI-stelsel neergeslagen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 884, nr. 3

8

Artikel 3
Dit artikel vormt de basis voor de meetinstrumenten die aan ijk onderworpen zijn. De specifieke meetinstrumenten en de eisen waaraan ze
moeten voldoen, worden in een ministeriële regeling vastgesteld. Dit
artikel is geïnspireerd door artikel 19 van de IJkwet BES. Belangrijk
verschil is dat niet op wetsniveau wordt bepaald welke meetinstrumenten
aan regelgeving onderhevig zijn. Hiervoor is gekozen om flexibel en
adequaat te kunnen reageren op behoeften van Caribisch Nederland voor
te reguleren meetinstrumenten.
Meetinstrumenten zijn enkel aan regelgeving onderworpen wanneer deze
worden gebruikt voor of zich bevinden op plaatsen bestemd voor: het
drijven van handel; het doen van leveringen; het vaststellen van heffingen
of arbeidsloon naar grondslag van maat of gewicht; observatie, diagnose
en behandeling in de medische praktijk; het vervaardigen van medicijnen
op voorschrift in de apotheek; het verrichten van analyses in medische en
farmaceutische laboratoria en het vaststellen van overtredingen in het
kader van de verkeershandhaving of de handhaving van de milieuregelgeving. De laatste drie onderdelen zijn uitbreidingen ten opzichte van de
IJKwet BES. De daadwerkelijk te regelen meetinstrumenten zijn nog
onderwerp van discussie met de openbare lichamen. De eerste gedachten
gaan uit naar kiloWattuur- en watermeters, niet automatische en
automatische weegwerktuigen, brandstofpompen en meetreservoirs.
Overwogen wordt om ook eisen te stellen aan manometers, die veelvuldig
worden gebruikt in de duiksport.
Artikel 4
Deze bepaling komt niet in deze bewoordingen voor in de IJkwet BES,
maar is noodzakelijk omdat in dit wetsvoorstel is gekozen om de ijk en
herijk nadrukkelijker te scheiden. Het artikel lijkt sterk op artikel 7 van de
Metrologiewet. Nieuw is dat bij ministeriële regeling voor een meetinstrument een termijn kan worden vastgesteld waarbinnen het periodiek
herijkt moet worden. Voorheen werd de herijk noodzakelijk door de
geldigheidsduur die aan het goedkeuringsmerk was gekoppeld.
Artikel 5
Dit artikel bepaalt dat meetinstrumenten die aan ijk onderworpen zijn,
voorzien worden van een ijkmerk. In de IJkwet BES volgt dit, zij het meer
impliciet, uit de artikelen 13 tot en met 16. De goedkeurings- en afkeuringsmerken worden aangebracht door de bevoegde instantie. De vorm
voor de ijkmerken wordt vastgesteld door middel van een ministeriële
regeling. Dit in tegenstelling tot de IJkwet BES waar de vorm van het
afkeuringsmerk werd omschreven in de wet. De eisen ten aanzien van
verzegeling zullen deel uitmaken van de ministeriële regeling die op basis
van artikel 3 wordt opgesteld.
Artikel 6
Een meetinstrument komt in aanmerking voor een goedkeuringsmerk
wanneer het voldoet aan de krachtens artikel 3 voorgeschreven eisen voor
het betreffende meetinstrument. In sommige gevallen is het meetinstrument niet geschikt om te worden voorzien van een goedkeuringsmerk
omdat het bijvoorbeeld te klein of fragiel is. In deze gevallen is het
mogelijk dat het goedkeuringsmerk wordt vervangen door een schriftelijke verklaring dat het meetinstrument voldoet aan de geldende eisen. Het
artikel schrijft bovendien voor dat afgekeurde instrumenten een afkeuringsmerk krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 884, nr. 3

9

Artikel 7
Het eerste lid komt overeen met het voormalige artikel 6, eerste lid, van de
IJkwet BES. Ook de Metrologiewet kent dit verbod (artikel 22). Bij het
overtreden van dit verbod riskeert de overtreder op grond van artikel 15
een hechtenis van ten hoogste een week of een geldboete van ten
hoogste USD 500. Afwijking van het verbod is in sommige gevallen
geoorloofd. De IJkwet BES kende zelf ook al enkele uitzonderingen op dit
verbod. Zo gold het verbod op basis van artikel 6 van de IJkwet BES niet
voor buitenlandse of voor het buitenland bestemde goederen, voor
andere aanduidingen voor zover die de voorgeschreven aanduidingen
niet domineren en het gebruik van de meeteenheid «yard» bij textiel en
«voet» voor bouwmaterialen. Deze uitzonderingen worden in de toekomst
echter niet opgenomen in de wet, maar kunnen krachtens het tweede lid
van dit artikel worden opgenomen in een vrijstellingenregeling.
Artikel 8
Het eerste lid verzekert dat een meetinstrument als bedoeld in artikel 3,
dat gebruikt of in gebruik genomen wordt, voldoet aan de gestelde eisen
en tevens over een goedkeuringsmerk of schriftelijke verklaring beschikt.
Bij het overtreden van dit gebod riskeert de overtreder op grond van
artikel 15 een hechtenis van ten hoogste een week of een geldboete van
ten hoogste USD 500. In de vrijstellingenregeling kunnen op basis van het
tweede lid uitzonderingen worden gegeven op het in het eerste lid
omschreven gebod.
Artikel 9
Dit artikel geeft weer waar meetinstrumenten na ingebruikneming aan
moeten voldoen. Onderdeel c is overgenomen uit de IJkwet BES (artikel
23). De overige onderdelen zijn geïnspireerd door bestaande Nederlandse
regelgeving (Regeling gebruik en installatie EU-meetinstrumenten). Bij het
overtreden van dit verbod riskeert de overtreder op grond van artikel 15
een hechtenis van ten hoogste een week of een geldboete van ten
hoogste USD 500.
Artikel 10
Dit artikel is geïnspireerd door artikel 25 van de IJkwet BES. De Nederlandse metrologiewetgeving kent deze bepaling ook door referenties aan
de bijlagen 1 van richtlijn nr. 2009/23/EG van het Europees parlement en
de Raad van 23 april 2009 betreffende niet-automatische weegwerktuigen
(PBEU L 122) en richtlijn 2004/22/EG van het Europees parlement en de
Raad van 31 maart 2004 betreffende meetinstrumenten (PBEU L 135) in de
Regeling gebruik en installatie EU-meetinstrumenten. Bij het overtreden
van dit gebod riskeert de overtreder op grond van artikel 15 een hechtenis
van ten hoogste een week of een geldboete van ten hoogste USD 500.
Artikel 11
Het bestuurscollege wijst de bevoegde instantie aan. De bevoegde
instantie wordt opgedragen zorg te dragen voor een aantal taken.
Allereerst zal de bevoegde instantie de ijk en herijk moeten uitvoeren.
Daarnaast is de bevoegde instantie verantwoordelijk voor regulier toezicht
op de eilanden. Hiermee komen dus zowel de uitvoering als het toezicht
onder de verantwoordelijkheid van dezelfde instantie te vallen. Dit is
daarmee dus een andere situatie dan in Nederland waar het toezicht en
het verzorgen van overeenstemmingsbeoordelingen is gescheiden. Dit is
voor Caribisch Nederland te rechtvaardigen vanwege de kleinschaligheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 884, nr. 3

10

waarop het IJkwezen op deze eilanden zal opereren en de kennis die maar
beperkt voorhanden is.
De inrichting, samenstelling en werkwijze van de bevoegde instantie
kunnen nader bij eilandsverordening worden geregeld. Voorheen
gebeurde dit door middel van een eilandsbesluit, maar gezien de nieuwe
staatsrechtelijke verhoudingen wordt aan het gebruik van de term
eilandsverordening de voorkeur gegeven (Kamerstukken II 2008/09,
31 954, nr. 3, p. 10).
De mogelijkheid bestaat dat de openbare lichamen voor het uitvoeren van
ijk- en herijk of voor het uitoefenen van toezicht een beroep zullen doen
op elkaars diensten. Dit voorstel van wet gaat ervan uit dat zij een
instantie aanwijzen als primair verantwoordelijke voor beide taken. Deze
instantie kan vervolgens (een deel van) de werkzaamheden mandateren
aan derden.
Artikel 12
Dit artikel vormt de basis voor kostenverhaal door de bevoegde instantie.
Op deze manier wordt verzekerd dat de afnemer betaalt voor de diensten
die de bevoegde instantie levert. Er is tevens voorzien in de mogelijkheid
om bij eilandsverordening tarieven vast te stellen voor de voor ijk en
herijk noodzakelijke handelingen. Afhankelijk van de positionering en
ervaringen met de door het bestuurscollege aangewezen bevoegde
instantie kan van deze bevoegdheid gebruik worden gemaakt. Het
vaststellen van tarieven in een eilandsverordening kan bijdragen aan de
rechtszekerheid voor zowel de bevoegde instantie als voor de eigenaren
en houders van meetinstrumenten die van haar diensten gebruik moeten
maken.
Artikel 13
Dit artikel komt overeen met artikel 28a van de IJkwet BES en verschaft de
bevoegde instantie de mogelijkheid om haar toezichthoudende taak
effectief uit te oefenen. Het bestuurscollege wijst de personen aan die
verantwoordelijk zijn voor het toezicht.
Dit artikel is bewust gescheiden van de inhoud van artikel 11. Artikel 11
ziet op de bevoegde instantie. Artikel 13 ziet op de personen en diens
bevoegdheden die ten faveure van de bevoegde instantie door het
bestuurscollege worden aangewezen om toezicht te houden op de
naleving van het bij of krachtens deze wet bepaalde. Personen die zijn
aangewezen om toezicht te houden, zijn geen verantwoording schuldig
aan het bestuurscollege.
Artikel 14
Dit artikel voorkomt dat meetinstrumenten die niet aan de eisen voldoen
toch opnieuw in gebruik worden genomen op de eilanden. De ijk of herijk
vindt ingevolge artikel 12 plaats op kosten van de eigenaar van het
meetinstrument. Inbeslagname is voor opsporingsambtenaren geregeld
in het Wetboek van Strafvordering BES (artikelen 119 en verder).
Artikelen 15 en 16
De voor deze wet relevante strafbepalingen voor strafbare feiten die als
misdrijf worden aangemerkt zijn ondergebracht in Titel XI van het
Wetboek van Strafrecht BES. De strafbepalingen voor strafbare feiten die
als overtreding worden aangemerkt worden gehandhaafd in dit
wetsvoorstel. Dit wetsvoorstel verhoogt de maximaal op te leggen
geldboete van USD 110 naar USD 500. Uit de consultatie is gebleken dat
de maximale boete van USD 110 te laag werd bevonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 884, nr. 3

11

Artikelen 17 en 18
Artikel 17 geeft het bestuurscollege de bevoegdheid om de bevoegde
instantie op te dragen gebruik te maken van haar bevoegdheden om de
naleving van de IJkwet BES 2014 af te dwingen. Gezien de nieuwe
staatsrechtelijke verhoudingen is het daarnaast van belang dat onze
Minister zijn verantwoordelijkheden waar kan maken. Daarom dient de
bevoegde instantie desgevraagd aan Onze Minister gegevens te
verstrekken die noodzakelijk zijn voor de vervulling van zijn taak.
Daarnaast is de mogelijkheid gecreëerd dat de toezichthouder door een
deskundige wordt beoordeeld op conformiteit met de gestelde eisen en
voorschriften. Van de bevoegdheden in de artikelen 17 en 18 zal terughoudend gebruik worden gemaakt.
Artikel 19
De IJkwet BES wordt ingetrokken.
Artikel 20
De IJkwet BES bevat een drietal bepalingen die beter passen in de
Warenwet BES. Dit artikel verplaatst dan ook twee artikelen die oorspronkelijk in de IJkwet BES waren opgenomen.
Artikel 21
De IJkwet BES voorziet in een aantal strafbepalingen ten behoeve van de
handhaving van deze wet. De strafbepalingen komen echter in hoge mate
overeen met de bepalingen die al in Titel XI van het Wetboek van
Strafrecht BES zijn opgenomen. Aangezien het voor de kenbaarheid van
het recht de voorkeur verdient om strafbepalingen op te nemen in
algemene wetboeken als het Wetboek van Strafrecht is ervoor gekozen
om de bepalingen van de IJkwet BES zoveel mogelijk te stroomlijnen met
de al bestaande artikelen in het Wetboek van Strafrecht BES. Op verzoek
van het bestuurscollege van St. Eustatius in een geldboete als alternatief
toegevoegd.
Artikel 22
Deze wet zal zo spoedig mogelijk inwerkingtreden na aanvaarding door de
Staten-Generaal. Rekening zal worden gehouden met het kabinetsbeleid
inzake de vaste verandermomenten.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 884, nr. 3

12