1

KWALITEITSONDERZOEK SCHOOL VOOR HANDHAVING
LEERGANG POLITIËLE VERKEERSSPECIALIST
LEERGANG POLITIËLE MILIEUSPECIALIST

31 augustus 2009

2
INHOUDSOPGAVE

1
1.1
1.2
1.3

Opzet en verantwoording kwaliteitsonderzoek
Inleiding
De inhoud van het toezicht
De opzet van het toezicht

2.

Faculteit Bijzondere Politiekunde, domein Verkeer en Milieu

2.1
2.2

Ontwikkelingen in het postinitiële politieonderwijs
De keuze van het domein Verkeer en Milieu

2.3

Het toezichtarrangement

3.

Bevindingen en conclusies

3.1
3.1.1
3.1.2
3.1.3
3.1.4
3.2
3.2.1

Kwaliteitszorg
Beoordeling
Verantwoording
Verbeteringen
Conclusies
Selectie en voorlichting
Selectie

3.2.2
3.2.3

Onderwijs- en examenregeling
Voorlichting

3.2.4
3.2.5
3.2.6

Eerder verworven competenties / flexibele leerwegen
Voorbereidende of ondersteunende activiteiten postinitiële opleidingen
Conclusie

3.3
3.3.1
3.3.2
3.3.3
3.3.4
3.4
3.4.1

Programma
Samenhang
Algemene vorming en persoonlijke ontplooiing
Voorzieningen
Conclusie
Leerproces
Leertijd, studielast, werkvorm, studeerbaarheid

3.4.2

Pedagogisch-didactische competenties en inhoudelijke kwalificatie
docenten

3.4.3
3.4.4
3.5

Voldoende personeel
Conclusie
Begeleiding

3.5.1
3.5.2
3.5.3
3.6
3.6.1
3.6.2
3.7

Studiebegeleiding
Registratie
Conclusie
Omgang en veiligheid
Bejegening
Conclusie
Aansluiting op de politiepraktijk

3
3.7.1

Aansluiting op actuele eisen uit de politiepraktijk, toerusting voor de
praktijk

3.7.2
3.8
3.8.1
3.8.2
3.9
3.9.1
3.10

Conclusie
Aansluiting op reguliere onderwijs
Samenwerking met het reguliere onderwijs
Conclusie
Rendement beroepsonderwijs
Conclusie
Periode van werkend leren

3.10.1 Onderwijsovereenkomst
3.10.2 Personeel, leerwerkplaats
3.10.3 Conclusie
3.11
Examinering
3.11.1 Validiteit
3.11.2 Onafhankelijke en zorgvuldige beoordeling
3.11.3 Conclusie
4

Eindoordeel

Bijlage
I
Lijst van geraadpleegde documenten
II

Beleidsreactie Politieacademie

4
1.

OPZET EN VERANTWOORDING KWALITEITSONDERZOEK

1.1

Inleiding

Het toezicht op het politieonderwijs en de examinering vindt zijn grondslag in de Wet op
1
2
het LSOP en het politieonderwijs (in werking getreden op 21 januari 2003) . Het toezicht
valt globaal te verdelen in:
- toezicht op de naleving, waarbij wordt nagegaan of de regelgeving op het terrein van
het onderwijs en de examinering correct wordt toegepast en
- het toezicht op de kwaliteit van het onderwijs en de examinering.
De wijze waarop het toezicht op de kwaliteit nader is vormgegeven, is vastgelegd in het
3
‘Toezichtkader Kwaliteitsonderzoeken Politieonderwijs’ dat per 1 januari 2009 in
werking is getreden. In 2008 is het toezichtkader voor het politieonderwijs vernieuwd. De
ingezette trend op het terrein van toezicht is dat toezicht selectief en slagvaardig dient te
zijn: intensief toezicht waar nodig en toezicht op afstand waar mogelijk. In het nieuwe
toezichtkader is deze trend nader uitgewerkt met onder andere als consequentie dat niet
meer (zoals in het oude toezichtkader) per definitie iedere opleiding jaarlijks door de
Inspectie OOV moet worden bezocht maar uitsluitend als daar risico’s zijn gesignaleerd
voor het rendement en/of de kwaliteit van het onderwijs en de examinering. Dit betekent
dat de keuze voor een door de Inspectie OOV te onderzoeken locatie wordt bepaald
door de jaarlijkse risicoanalyse.
De Inspectie Openbare Orde en Veiligheid (OOV) focust zich met het toezicht op het
politieonderwijs nadrukkelijker dan voorheen op de aansluiting van het politieonderwijs
op de beroepspraktijk, de vakbekwaamheid van politieprofessionals en de
verantwoordelijkheid die de korpsen hebben bij het verzorgen van het politieonderwijs.
Omdat het onderwijs er in de eerste plaats toe moet leiden dat competente
politiefunctionarissen hun beroep adequaat kunnen uitoefenen, wordt deze verbinding in
het toezicht benadrukt. In de opzet van het kwaliteitsonderzoek komt dit tot uiting.
1.2 De inhoud van het toezicht
De risicoanalyse houdt geen kwaliteitsoordeel in, maar op basis van een inschatting van
het risico dat de onderwijskwaliteit van onvoldoende kwaliteit is. Om vervolgens na te
gaan wat de onderwijskwaliteit daadwerkelijk is, is toepassing nodig van een
waarderingskader. Dit geeft de kwaliteitsaspecten weer waar de betreffende opleiding op
wordt onderzocht.
De centrale vraag bij het toezicht luidt:

1
2

Landelijk Selectie- en Opleidingsinstituut Politie, tegenwoordig de Politieacademie

Staatscourant 2003, nr. 52
Vastgesteld door de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van
Justitie (Staatscourant 2009, nr. 990)
3

5
•

•

Is het verzorgde onderwijs inclusief de periode van werkend leren van
voldoende kwaliteit?
Indien de vraag negatief is beantwoord, wordt in tweede instantie tevens
onderzocht wat de oorzaken zijn van de tekortkomingen. Er volgt in die gevallen
dus een aanvullende vraag:
Wat zijn de oorzaken van de onvoldoende kwaliteit?

Indien er sprake is van onvoldoende kwaliteit, kan na enige tijd onderzoek worden
gedaan naar verbetering van de kwaliteit. Het gaat hierbij om twee zaken: welke
verbeteringen hebben plaatsgevonden en heeft dit het beoogde effect. Met andere
woorden: is de kwaliteit nu wel voldoende?
Hier worden dus drie vragen gesteld:
• Welke maatregelen zijn doorgevoerd om tot verbetering te komen?
• Zijn de specifieke tekortkomingen nu opgeheven?
•

Is het verzorgde onderwijs nu van voldoende kwaliteit?

Deze centrale vraag is gesplitst in deelvragen, gerelateerd aan kwaliteitsaspecten.
Uitgangspunt is het onderwijsleerproces van de student waarbij onderzocht wordt of er
voldoende garanties zijn dat de student de voor de opleiding geformuleerde
competentiegerichte eindtermen binnen de daarvoor gestelde tijd kan behalen.
Het onderzoek richt zich op de volgende kwaliteitsaspecten:
1.
Kwaliteitszorg
Het gaat hier om de vraag of er sprake is van stelselmatige beoordeling, verantwo ording
en verbetering van de kwaliteit van geleverde prestaties.
2.
Selectie en voorlichting
Aspecten die hier onder andere bij aan de orde komen, zijn: de selectie, de onderwijsen examenregeling, de voorlichting, de eerder verworven competenties en mogelijke
voorbereidende of ondersteunende activiteiten.
3.

Programma

De Inspectie OOV onderzoekt met betrekking tot het opleidingsprogramma of de
inrichting en de uitvoering ervan doelmatig en zorgvuldig gebeuren.
4.
Leerproces
Bij dit aspect wil de Inspectie OOV de vraag beantwoorden of het leerproces doelmatig
en stimulerend is.
5.
Begeleiding
De vraag of de studenten in hun schoolloopbaan zorgvuldig begeleid worden, staat
hierbij centraal waarbij tevens de registratie van de studievoortgang wordt betrokken.
6.

Omgang en veiligheid

6
Dit kwaliteitsaspect is opgenomen om te beoordelen of de studenten zich in een
respectvolle en veilige omgeving bevinden.
7.
Aansluiting op de politiepraktijk
Het politieonderwijs dient gericht te zijn op de verwerving van competenties die nodig
zijn voor het uitoefenen van de politietaak. Door zich onder andere te richten op de
aansluiting van het onderwijs op de eisen uit de politiepraktijk, de samenwerking tussen
de Politieacademie en de korpsen en de toerusting van de studenten voor de praktijk,
vormt de Inspectie OOV zich op dit punt een oordeel.
8.

Aansluiting op het reguliere onderwijs

De Wet op het LSOP en het politieonderwijs geeft aan dat de niveaus van de
politieopleidingen overeen dienen te komen met de opeenvolgende niveaus van
beroepsuitoefening in het reguliere onderwijs. Voorts geeft de wet aan dat de
Politieacademie onderwijs aanbiedt in samenwerking met de regionale opleidingscentra.
Ook op deze aspecten onderzoekt de Inspectie OOV het politieonderwijs.
9.
Rendement beroepsonderwijs
Het gaat hierbij om de vraag of de instelling een voldoende rendement realiseert.
10.

Praktisch opleidingsdeel

Ook voor de periode dat de studenten in de korpsen werkend leren, zijn in de Wet op het
LSOP en het politieonderwijs bepalingen opgenomen. Aspecten die in het onderzoek
van de Inspectie OOV aan de orde komen, zijn: de aanwezigheid van een door het
college van bestuur en de korpsbeheerders getekende onderwijsovereenkomst, de inzet
van medewerkers in de korpsen die beschikken over de competenties om de studenten
te begeleiden en te beoordelen, de geschiktheid van de leerwerkplaatsen en de
informatie-uitwisseling tussen de korpsen en de Politieacademie.
11.
Examinering
Bij dit kwaliteitsaspect onderzoekt de Inspectie OOV of de examinering valide is voor de
inhoud en het niveau van de door de ministers vastgestelde competentiegerichte
eindtermen, of de uitvoering van de examinering op een onafhankelijke en zorgvuldige
wijze plaatsvindt en of er een examencommissie en een commissie van beroep voor de
examens is ingesteld.
1.3

De opzet van het toezicht

In de uitvoering van het kwaliteitsonderzoek is een aantal stappen te onderscheiden.
1.
Beoordelen beschikbare documenten
In de beschikbare publieke en interne verantwoordingsinformatie van de Politieacademie
wordt gezocht naar bruikbare informatie om het waarderingskader voorlopig in te vullen.
Daarbij wordt bekeken in hoeverre de informatie dekkend is voor de kwaliteitscriteria, de
actualiteit van de informatie en de betrouwbaarheid van de informatie. In bijlage 1 is een
lijst opgenomen van de door de Inspectie OOV geraadpleegde documenten.

7
2.
Bepalen soort aanvullend onderzoek per aspect
Per kwaliteitsaspect leidt het documentenonderzoek tot de volgende opties:
-

-

de bevindingen worden overgenomen en er is geen aanvullend onderzoek nodig. In
het eindgesprek met het management zullen de conclusies van de Inspectie OOV,
gebaseerd op de documenten, voorgelegd worden;
de uitkomsten van het documentenonderzoek worden door de Inspectie OOV
gecontroleerd, bijvoorbeeld door observaties, gesprekken, of het inzien van andere
documenten

3.
Inspectiebezoek locatie
Het ter beschikking gestelde materiaal is onderzocht waarbij is geconstateerd dat, om tot
een afgewogen oordeel te kunne n komen over de kwaliteit van het onderwijs aan de
locatie, aanvullend onderzoek noodzakelijk is.
Hiertoe wordt een rooster opgesteld waarin gesprekken met studenten, docenten,
leerprocesbegeleiders en teamleiders zijn gepland. Tevens wordt het beroepsveld
betrokken bij het onderzoek van de Inspectie OOV. Dit betekent dat er gesprekken zijn
gevoerd met lijnchefs van studenten, praktijkcoaches en/of trajectbegeleiders van de
korpsen die studenten op de locatie laten opleiden.
Uitgangspunten bij de opzet va n het gespreksrooster zijn het streven naar een
voldoende representativiteit bij de keuze van de gesprekspartners gecombineerd met
een zo laag mogelijke onderzoekslast voor de desbetreffende organisaties.
Standaard in de werkwijze van de Inspectie OOV is dat de gegevens verkregen uit de
verschillende bronnen in samenhang worden beoordeeld. De Inspectie OOV hanteert
daarbij het triangulatieprincipe: bevindingen dienen zoveel mogelijk door ten minste drie
bronnen bevestigd te worden. Dit betekent dat – indien dit het geval is - per
kwaliteitskenmerk conclusies worden weergegeven zonder dat telkens de verschillende
bronnen worden vermeld. Indien een opmerking of conclusie niet door meerdere
bronnen wordt gestaafd, is aangegeven door welke gesprekspartner(s) een en ander
aan de orde is gesteld. In de rapportage neemt de Inspectie OOV ten slotte alle
relevante bevindingen op, zowel de positieve als de negatieve.
De conceptrapportage wordt door het management van de betreffende locatie op
(feitelijke) onjuistheden gescreend. Na de presentatie van het definitieve
onderzoeksrapport stelt de Inspectie OOV de Politieacademie in de gelegenheid een
(beleids)reactie te geven, waarna de Inspectie OOV het rapport vaststelt.

8
2.

FACULTEIT BIJZONDERE POLITIEKUNDE EN LEIDERSCHAP, DOMEIN
VERKEER EN MILIEU

2.1

Ontwikkelingen in het postinitiële politieonderwijs

Het domein Verkeer en Milieu valt binnen de faculteit Bijzondere Politiekunde en
Leiderschap van de Politieacademie 4 en verzorgt onder andere de leergangen politiële
verkeersspecialist en politiële milieuspecialist. Deze leergangen sluiten aan op het
initiële politieonderwijs niveau 4 (allround politiemedewerker). Een aantal ontwikkelingen
is voor onderhavig onderzoek van belang.
In 2008 bracht het College van Bestuur van de Politieacademie het ‘Programma
Versterking Politieprofessie’ uit. Het programma sloot aan bij een aantal evaluaties van
het in 2002 vernieuwde politieonderwijs. Daarbij werd vastgesteld dat het vernieuwde
onderwijsconcept in het politieonderwijs als zodanig staat en functioneert maar dat er in
de uitvoering aspecten zijn die nadere aandacht vragen. Voorbeelden hiervan zijn de
uitvoering van de leeropdrachten, de benutting van de beschikbare onderwijs- en
studietijd, het in stand houden van een up-t o-date opgeleid en in aantal voldoende
docentenkorps en de examinering.
Het versterkingsprogramma wil door een groot aantal projecten en activiteiten
geconstateerde aandachtspunten verbeteren om zo de bijdrage van de Politieacademie
aan de politieprofessie te versterken. Voor het postinitiële politieonderwijs betekent dit
onder andere:
• het herontwerpen van bestaande programma’s op basis van inhoudelijk herijkte
beroepsprofielen. De planning is dat de postinitiële beroepsprofielen eind 2009

•

door de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) en
Justitie kunnen worden vastgesteld,
de professionalisering van docenten, leerprocesbegeleiders en leidinggevenden,
de implementatie en borging van het referentiekader werkend leren. De
invoering van het referentiekader moet voorzien in een basisniveau van
structurering, begeleiding en facilitering van de periode van werkend leren,
het verbeteren van de examinering, de EVC-procedure 5 en het gebruik van het

•

digitale) portfolio,
de invoering van een studentvolgsysteem. Hierdoor ontstaat inzicht in de

•
•

studievoortgang van de studenten en in het rendement van de opleidingen.
Deze in gang gezette verbetermaatregelen hebben hun weerslag op het onderwijs
binnen het domein Verkeer en Milieu. In het Jaarplan 2009 van het domein getiteld
‘Conserveer het dynamische’ zijn de in de vorige alinea geformuleerde punten vertaald
4

Met ingang van 1 juli 2009 is de naamgeving van de faculteit en het domein veranderd
in School voor Handhaving. Deze school maakt deel uit van de Directie Onderwijs van
de Politieacademie
5
Procedure ter beoordeling of eerder verworven competenties leiden tot vrijstellingen in
het te volgen onderwijsprogramma

9
in een groot aantal activiteiten. Deze komen bij de bespreking van de bevindingen bij de
verschillende kwaliteitsaspecten aan de orde.
2.2

De keuze van het domein Verkeer en Milieu

Eerst zal de Inspectie OOV de keuze voor het domein Verkeer en Milieu voor een
kwaliteitsonderzoek nader toelichten. Eerder is gesteld dat het toezicht selectief en
slagvaardig dient te zijn: intensief toezicht waar nodig en toezicht op afstand waar
mogelijk. Dit impliceert dat opleidingen in beginsel alleen worden bezocht als daar
risico’s zijn gesignaleerd voor het rendement en/of de kwaliteit van het onderwijs en de
examinering.
Bij de risicoanalyse die de Inspectie OOV in 2008 heeft uitgevoerd, bleken twee zaken er
uit te springen:
•
•

de resultaten van voorgaande onderzoeken van de Inspectie OOV bij het
domein Verkeer en Milieu en,
studenten van het domein Verkeer en Milieu scoorden in de STEM 2008 op bijna
alle onderzoc hte onderwerpen lager dan de studenten van de andere domeinen.

Tijdens het periodieke kwaliteitsonderzoek van 2005 en het jaarlijkse onderzoek uit 2007
heeft de Inspectie OOV naast punten van waardering een aantal knelpunten
gesignaleerd. Het betrof hier diverse aspecten van het onderwijs zoals de inhoud van de
leergang politiële verkeersspecialist, de aansluiting van de leergang op de doelgroep, de
actualiteit van het studiemateriaal, de aansluiting van de leeropdrachten op de praktijk,
de openstaande vacatures, de professionalisering van de docenten, de begeleiding door
de leerprocesbegeleider en de examinering. Bovendien bleek dat een aantal
aangekondigde verbeteracties niet van de grond was gekomen of vertraging had
opgelopen. Ook nu bleek uit de gegevens van de STEM dat deze knelpunten nog niet
6
waren opgelost . Dat was voor de Inspectie OOV aanleiding om bij het domein Verkeer
en Milieu onderzoek te doen.
In het introductiegesprek van de Inspectie OOV met het hoofd van het domein Verkeer
en Milieu is op een aantal van deze punten nader ingegaan. Twee zaken verdienen in dit
verband aandacht, namelijk de formatie van het domein en het ‘inkoopgedrag’ van de
korpsen. De vacatures binnen het domein zijn nu vervuld; ook is er een
leerprocesbegeleider aangesteld die zich fulltime kan richten op de begeleiding van de
studenten. Zorgpunt is de vraag naar opleidingen vanuit de korpsen. Er staat, aldus het
hoofd van het domein, een continue druk bij de korpsen op geld en tijd. Korpsen geven
daarom sterk de voorkeur aan een kortdurende opleiding boven een meerjarige leergang
van een groot aantal kernopgaven. Teneinde een kwaliteitsslag te maken is het nu voor
korpsen mogelijk losse kernopgaven uit de leergang af te nemen maar dan wel vanuit
het samenhangend stelsel. De kernopgave die een student volgt, vormt zo een
volwaardig deel van de leergang en kan afgesloten worden met een certificaat. Indien
6

Jaarlijks Onderzoek Verkeer en Milieu, brief aan College van Bestuur Politieacademie
d.d. 13 september 2007

10
een korps besluit op later tijdstip een student in aanmerking te laten komen voor de
overige kernopgaven, kan de student alsnog het diploma van de leergang behalen.
Over de stand van zaken van het onderwijs op het moment van onderzoek door de
Inspectie OOV wordt in het volgende hoofdstuk ingegaan.
2.3

Het toezichtarrangement

Rekening houdend met de eerder genoemde uitgangspunten van representativiteit en
proportionaliteit en in aansluiting op de in het toezichtkader beschreven en verantwoorde
onderzoeksmethodiek, heeft de Inspectie OOV voor het domein Verkeer en Milieu voor
het volgende toezichtarrangement gekozen:
- Studenten
- één groep studenten van de leergang politiële verkeersspecialist geselecteerd
uit de twee instroomgroepen van 2008,
- één groep studenten van de leergang politiële milieuspecialist geselecteerd uit
de twee instroomgroepen van 2008,
- Docenten
- één groep docenten dat de leergang politiële verkeersspecialist verzorgt,
- één groep docenten dat de leergang politiële milieuspecialist verzorgt’,
- Leerprocesbegeleider
- een gesprek met de op de locatie werkzame leerprocesbegeleider,
- Liaison
- een gesprek met de op de locatie werkzame liaison,
- Vakgroepmanager
- een gesprek met de op de locatie werkzame vakgroepmanager
verantwoordelijk voor de leergangen politiële verkeersspecialist en politiële
milieuspecialist.
- Korpsen
De Inspectie OOV heeft een selectie gemaakt uit de korpsen die de afgelopen twee jaar
studenten naar de twee leergangen hebben gestuurd. Daarbij is een variatie
aangebracht in grootte van het korps. Gesprekken zijn gevoerd met de lijnchefs en/of
trajectbegeleiders (soms een gecombineerde functie) van de volgende korpsen:
Flevoland, Fryslân, IJsselland, Haaglanden, Utrecht en Noord-Oost Gelderland.
Tevens is contact gezocht met de Strategische Beleidsgroep Wegverkeer en de
Strategische Beleidsgroep Milieu van de Raad van Hoofdcommissarissen.
In de opzet is rekening gehouden met het feit dat de Student Tevredenheid Meting 2008
voor het domein Verkeer en Milieu een uiterst lage respons kent: de enquête is door
slechts negen studenten ingevuld. Dit is een daling ten opzichte van het jaar daarvoor
waar dertien studenten de vragenlijst invulden.

11
De locatie is bezocht in de periode april - mei 200 9.

12
3.

BEVINDINGEN EN CONCLUSIES

De beschrijving van de bevindingen wordt voorafgegaan door een weergave van wat
met het betreffende kwaliteitsaspect volgens het Toezichtkader wordt beoogd. In het
Toezichtkader zijn de kwaliteitsaspecten uitgewerkt in kwaliteitscriteria. Ook deze
kwaliteitscriteria zijn nader omschreven. Dit is in de tekst cursief weergegeven.
3.1 Kwaliteitszorg
Er is sprake van stelselmatige beoordeling, verantwoording en verbetering van de
kwaliteit van de geleverde prestaties.
3.1.1 Beoordeling
De kwaliteit van de geleverde prestaties wordt regelmatig beoordeeld, mede aan de
hand van toetsbare doelen (welke in overleg met belanghebbenden tot stand gekomen
zijn), met betrokkenheid van onafhankelijke deskundigen en belanghebbenden.
De kwaliteitszorg binnen de Politieacademie wordt voortvarend aangepakt. Periodiek
worden er verschillende evaluaties uitgevoerd onder verschillende doelgroepen. De
evaluatieonderzoeken die direct op het postinitiële onderwijs zijn gericht en dus ook voor
het domein Verkeer en Milieu gelden, zijn: de Student Tevredenheid Meting (STEM), het
Korps Tevredenheid Onderzoek (KTO), het Mede werker Tevredenheid Onderzoek
7

(MTO) en de LSOP brede Onderwijs Evaluatie Postinitieel (LOEP). In voorbereiding is
een evaluatieonderzoek naar de ervaringen van de afgestudeerden in de korpsen.
Voorts werd eerder (hoofdstuk 2) melding gemaakt van de divers e evaluaties die de
afgelopen periode zijn uitgevoerd naar de ontwikkelingen in het politieonderwijs. Bij deze
evaluaties zijn alle bij het politieonderwijs betrokken partijen benaderd.
Aandacht verdient de respons van de studenten op de STEM. In tweeopvolgende jaren
is sprake van een daling in aantal studenten dat de vragenlijst invult. Uit de gesprekken
met de studenten blijkt de STEM als evaluatie-instrument niet bekend te zijn. Wel vullen
de studenten regelmatig – per kernopgave - de LOEP in. Hier kunnen zij onder andere
aangeven of zij tevreden zijn met de wijze waarop de kernopgave is behandeld. Ook in
de voortgangsgesprekken met de leerprocesbegeleider wordt over het verloop van het
onderwijs gesproken.
De resultaten van de evaluaties zijn verwerkt in het Programma Versterking
Politieprofessie en - geconcretiseerd – in het Jaarplan 2009 van het domein Verkeer en
Milieu. Hierin zijn de thema’s en doelen geformuleerd waar de Politieacademie zich de
komende jaren op zal richten. Het betreft activiteiten op verschillende niveaus:
strategisch (zoals herijking beroepsprofielen, multicultureel vakmanschap,
samenwerking met regulier onderwijs) en projecten op uitvoeringsniveau (didactische
verbeteractiviteiten, examens, implementatie referentiekader werkend leren,
7

Landelijk Selectie- en Opleidingsinstituut Politie, nu: de Politieacademie

13
inkoopgedrag korpsen en dergelijke). In een separaat project van de Inspectie OOV
vindt monitoring plaats van deze Politieacademiebrede voornemens.
3.1.2 Verantwoording
Over de uitkomsten van de beoordeling en over het voorgenomen beleid in het licht van
die uitkomsten wordt jaarlijks tegenover belanghebbenden verantwoording afgelegd, in
elk geval in een openbaar verslag.
De Inspectie OOV constateert dat, waar het gaat om het voorgenomen beleid op
strategisch niveau, door de Politieacademie een uitgebreide en intensieve
informatievoorziening heeft plaatsgevonden onder andere naar de ministers van BZK en
van Justitie en de korpsen.
De tevredenheid over de interne informatievoorziening van de Politieacademie, scoort
minder. De informatievoorziening en de communicatie door de directie behoeven, aldus
de gesprekspartners, uitdrukkelijk verbetering. Aandachtspunten die in dit verband in het
Medewerker Tevredenheid Onderzoek (MTO) worden genoemd, zijn de mate waarin
werkoverleg plaatsvindt en de effectiviteit van het werkoverleg. De docenten geven aan
niet geïnformeerd te zijn over de uitkomsten van het MTO. Wel vindt regelmatige
terugkoppeling plaats van de resultaten van de LOEP.
De studenten geven aan dat zij over de resultaten van de STEM en wat daar uiteindelijk
mee gebeurd is, niet zijn geïnformeerd. Het item ‘Ik word voldoende geïnformeerd over
de uitkomsten van onderwijsevaluaties’ scoort als aandachtspunt (1.7). Er is voor het
domein Verkeer en Milieu geen studentenraad. Er kan hierdoor binnen het domein geen
structureel overleg met een afvaardiging van de studenten plaatsvinden.
Tenslotte is door het domein Verkeer en Milieu een Jaarplan 2009 opgesteld waarin de
ambities van het domein uiteen worden gezet, wordt er drie keer per jaar een
mana gementrapportage geschreven en levert de Politieacademie een jaarverslag. De
managementrapportages worden besproken met de directeur Onderwijs en ter
instemming voorgelegd aan het College van Bestuur van de Politieacademie.
3.1.3 Verbeteringen
De uitkomsten van de beoordeling en reacties van belanghebbenden naar aanleiding
van de verantwoording worden betrokken bij maatregelen ter verbetering van de
kwaliteit.
Naar aanleiding van de resultaten uit het MTO is binnen het domein een werkgroep in
het leven geroepen met als doel aanbevelingen te doen die bijdragen aan een hogere
tevredenheid van de medewerkers. Voorts worden de docenten nu door het
management bevraagd om tot verbeterpunten binnen de organisatie te komen.
Uit de gesprekken met de docenten blijkt dat deze groep weliswaar in de gelegenheid is
gesteld om ‘zijn zegje’ te doen maar dat dit niet leidt tot door de docenten gewenste

14
aanpassingen in het beleid. De resultaten van het MTO geven hiervan een bevestiging.
Het domein Verkeer en Milieu scoort op bijna alle vragen binnen het item ‘de wijze
waarop de organisatie wordt aangestuurd’ ruim negatief. Dit is een belangrijk
aandachtspunt voor dit domein. Communicatie over redenen voor beslissingen wordt
sterk gemist en leidt tot een gebrek aan draagkracht voor veranderingen. Ook zou er,
aldus de docenten, meer oog moeten zijn voor de implementatie van de plannen. Het
MTO bevestigt deze oproep van de docenten. Uit het MTO blijkt dat het merendeel van
de medewerkers tevreden is over de inhoud van het werk. Opgemerkt moet worden dat
in het MTO ook de gegevens zijn verwerkt van docenten van de rijopleidingen waar een
omvangrijke reorganisatie heeft plaatsgevonden.
Binnen de vakgroep Verkeer en Milieu vinden nu regelmatig gesprekken plaats met de
vakgroepmanager. Onderwerpen van gesprek zijn onder andere: het komen tot een
meer flexibele planning van het onderwijs, het gebruik van de didactische werkvormen,
het continueren van de inhoudelijke kwaliteitsslag en het onderzoeken van de
mogelijkheid om docenten breder te gaan inzetten.
Binnen het domein zijn nu onder andere de volgende maatregelen genomen om de
geconstateerde knelpunten het hoofd te bieden:
• er wordt tijd gepland voor collegiaal overleg,
• werkoverleg wordt regelmatig door de vakgroepmanager gepland,
• vakgroepmanagers geven ruimte aan de docenten voor eigen
•

verantwoordelijkheid,
er komen productverantwoordelijke vakgroepen,

•

er vindt een herziening plaats van de leergang Politiële Verkeersspecialist. De
leergang Politiële milieuspecialist is al geactualiseerd. Doel is te komen tot
actueel en context gebonden onderwijs,

•

er wordt gewerkt aan de professionalisering van de docenten en medewerkers.

Bovenstaande houdt in dat de vakgroepmanagers binnen het domein procesmatig en
onderwijsinhoudelijk verantwoordelijk worden voor de eigen vakgroep. De
vakgroepmanagers zijn in 2008 gestart met het formuleren van een opleidingsvisie op
tactisch en strategisch niveau in samenspraak met het hoofd van het domein. Een en
ander moet in de periode 2008 – 2010 worden ge realiseerd.
Voor de vakgroep Verkeer en Milieu betekent dit dat gestuurd zal worden op het
verzorgen van meer onderwijs, op de kwaliteit van het onderwijs en op de ontwikkeling
van nieuwe leergangen. Naar de mening van de gesprekspartners zullen de
verbetermaatregelen hun (positieve) weerslag hebben op de resultaten van het MTO.
3.1.4 Conclusie
Op basis van de bevindingen komt de Inspectie OOV tot de volgende conclusies:
• De kwaliteit van de prestaties van de Politieacademie en van het domein
Verkeer en Milieu wordt stelselmatig beoordeeld. De kwaliteitszorg wordt binnen
de Politieacademie voortvarend aangepakt.

15
•

•

•

De Inspectie acht maatregelen noodzakelijk om de neergaande lijn in respons
op de Student Tevredenheid Meting te keren. Een aantal van negen studenten
op een totaal van 131 studenten dat de STEM invult, is niet representatief en
biedt weinig aanknopingspunten ter verbetering van het onderwijs.
Op strategisch niveau wordt voldoende verantwoording afgelegd over het
uitgevoerde en het voorgenomen beleid. De Inspectie OOV is van oordeel dat
de informatievoorziening, de uitleg van de plannen en het implementatietraject
dat het management daarbij voor ogen staat, op de locatie verbetering
behoeven. Ook de terugkoppeling naar de studenten is onvoldoende.
De Inspectie constateert dat er binnen het domein plannen zijn opgesteld ter
verbetering van de kwaliteit van de sturing van de organisatie. Ook het
onderwijsaanbod en de onderwijsuitvoering komen in de plannen aan de orde
De Inspectie acht hiermee de voorwaarden geschapen om tot een grotere
betrokkenheid te komen van de medewerkers bij de op handen zijnde
veranderingen. Niet alleen de acceptatie van de plannen is daarmee gediend
maar dit zal ook de uitvoerbaarheid van de plannen en daarmee de resultaten
ten goede komen.

3.2 Selectie en voorlichting
3.2.1 Selectie
Selectie gebeurt op zorgvuldige en onafhankelijke wijze.
De studenten hebben binnen het korps moeten solliciteren voor een functie bij de
afdelingen Verkeer of Milieu. Zij zijn óf afkomstig uit het korps óf zogenaamde zijinstromers. Sommige studenten zijn executief, andere studenten behoren tot het
administratief-technische personeel. Het verschilt per korps of potentiële kandidaten
gescreend worden op al dan niet aanwezige competenties voor de betreffende functie.
De leergangen zijn afgestemd op de allround politiemedewerker met enige jaren ervaring
die te kennen heeft gegeven belangstelling te hebben voor de specialisaties verkeer en
milieu. De Politieacademie kent geen toelatingstest voor de leergang. Wel komt het voor
dat studenten aan de hand van casussen en/of bestudering van reeds verricht werk of
gevolgd onderwijs beoordeeld worden of zij over genoeg inzicht beschikken om de
opleiding met succes te kunnen volgen. Bij de leergang politiële milieuspecialist hebben
sommige studenten, voor zij starten met de opleiding, de Voorbereidende Opleiding
Milieu (VOM) gevolgd.
In het rapport ‘Kaders voor de inrichting van het samenhangend stelsel van
politieonderwijs’ heeft de Politieacademie het Functioneel Ontwerp voor het initieel en
postinitieel onderwijs geactualiseerd (2007). Ten aanzien van het instroombeleid
politieonderwijs postinitieel wordt in het rapport de niveaudrempel genoemd als
instrument voor de Politieacademie om te bepalen of een kandidaat over het vereiste
kwalificatieniveau beschikt om toegelaten te worden tot de betreffende opleiding. De

16
niveaudrempel blijkt voor de onderzochte leergangen niet (structureel) te worden
toegepast. Kandidaten die niveau vier van het initiële politieonderwijs hebben gevolgd,
kunnen zonder meer instromen. Tijdens het onderzoek van de Inspectie OOV bleken
kandidaten met een andere, vaak niet -politiële, achtergrond geen apart toelatingstraject
te hebben gevolgd en dus geen niveaubepaling te hebben onder gaan.
Alle gesprekspartners geven aan dat de verschillen tussen de studenten in achtergrond
en ervaring groot zijn. Dit geldt zowel voor de leergang politiële verkeersspecialist als
voor de leergang politiële milieuspecialist. Bij eerstgenoemde leergang zijn zowel
studenten waarvan de technische achtergrond ver uitstijgt boven het voor de leergang
vereiste eindniveau als studenten die zich in dit gebied nog moeten bekwamen. Voor de
leergang politiële milieuspecialist zoeken korpsen bij voorkeur functionarissen die reeds
als milieucontactambtenaar werkzaam zijn (geweest). De praktijk is echter vaak dat het
moeilijk is mensen te vinden; er is dan binnen het korps geen geschiktheidtest voor de
sollicitant tijdens de sollicitatieprocedure maar de kandidaat moet wel voldoende ‘milieu minded’ zijn. Bijna alle studenten zijn reeds werkzaam op een verkeers - dan wel
milieuafdeling binnen het korps. In dit opzicht wijkt de populatie van studenten die de
leergang volgt af van de groep studenten waar de leergangen aan vankelijk voor bedoeld
waren, namelijk de abituriënten van de initiële politieopleiding (niveau 4).
In het kader van de toelating tot de leergangen, acht de Inspectie het van belang om
aandacht te besteden aan de vraag naar opleidingen binnen het domein Verkeer en
Milieu vanuit de korpsen. De leergang voor politiële verkeersspecialist start op twee
vaste momenten per jaar. Het grootste probleem zowel bij verkeer als bij milieu is de
relatief kleine doelgroep. In de managementrapportages van het domein wordt bij
herhaling aandacht gevraagd voor de annuleringen van aanvragen vanuit de korpsen
naar opleidingen binnen het domein Verkeer en Milieu. Enerzijds gaat het om
annuleringen van opleidingen vanuit het domein vanwege een te lage klassenbezetting
en anderzijds om het aantal annuleringen door de korpsen. De managementrapportage
van het domein over de periode september 2008 tot januari 2009 geeft aan dat er 425
opleidingsplaatsen beschikbaar waren in 2008 waarvan er uiteindelijk 131 zijn bezet
(31%). Onderstaande tabel geeft de stand van zaken van de onderzochte leergangen
weer (uit: Marap III-2008). Hieruit blijkt dat de feitelijke bezetting van de leergangen ver
achterblijft bij de beschikbare capaciteit.

Leergang
Pol. MilieuSpecialist
Leergang
Pol. Verkeers specialist

Capaciteit

Aanvragen

Bezetting
o.b.v.
aanvragen

Annulering

Bezetting na
annulering

16

10

63%

4

38%

12

10

83%

5

42%

17
Een en ander heeft tot gevolg dat geplande leergangen alsnog moeten worden
samengevoegd of moeten worden gecanceld. Het effect hiervan is dat er zowel bij
studenten als bij korpsen grote onvrede ontstaat wegens het uitblijven van opvolgende
kernopgaven. Niet alleen leidt dit soms tot ernstige studievertraging, ook de korpsen
moeten wachten tot zij over volwaardige krachten kunnen beschikken.
3.2.2 Onderwijs- en examenregeling
Het College van Bestuur stelt voor alle door de minister(s) aangewezen opleidingen een
onderwijs- en examenregeling vast. De onderwijs- en examenregeling bevat alle
onderdelen die de Wet op het LSOP en het politieonderwijs voorschrijft.
De Onderwijs- en examenregeling 2008 (de OER) die voor het domein Verkeer en Milieu
geldt, is vernieuwd en is op 1 januari 2008 van kracht geworden. De OER bestaat uit
twee delen. In het onderwijsdeel staat aangegeven hoe een opleiding is opgebouwd,
welke toelatingseisen gelden en op welke manier onderwijs wordt aangeboden. Het
nadrukkelijker toevoegen van onderwijsaspecten in dit deel is onder andere nieuw in de
regeling. In het examendeel wordt uitgelegd wat studenten moeten doen om een
certificaat of diploma te halen.
Onderdelen van de onderwijs- en examenregeling kunnen in andere documenten nader
uitgewerkt worden. In de OER wordt hiernaar dan verwezen.
Hoewel de OER aangeeft dat voor uitgebreide opleidingsinformatie (toelatingseisen,
inhoud van de leergangen en afstudeerrichtingen, invulling van het onderwijs, studielast)
en exameninformatie studiewijzers beschikbaar zijn, is deze informatie voor de door de
Inspectie onderzochte leergangen niet aanwezig.
3.2.3 Voorlichting
De studenten hebben zich voordat ze aan de opleiding beginnen een goed beeld kunnen
vormen van de inhoud, de didactiek en de organisatie van de opleiding. De voorlichting
die vooraf is gegeven komt overeen met de realiteit. Hierbij wordt o.a. gekeken naar het
tijdig bekendmaken van de onderwijs- en examenregeling.
De Inspectie OOV heeft vastgesteld dat de voorlichting nog steeds een punt van zorg is.
Na aanmelding kregen de studenten een uitnodigingsbrief van de Politieacademie met
de startdatum van de opleiding te horen en een eerste planning van de leergang. In de
praktijk bleken er door de Politieacademie vervolgens veel aanpassingen plaats te
vinden in het rooster en in de planning van de leergang.
Hoewel in artikel 9 van de OER door de Politieacademie staat dat, nadat de student is
ingedeeld, doch uiterlijk voor aanvang van de opleiding, de student zo volledig mogelijk
wordt geïnformeerd over het leertraject en het programma, heeft de Inspectie OOV
geconstateerd dat de studenten de OER niet eerder dan op school kregen uitgereikt.

18
Sommige studenten gaven aan in hun oriëntatie wel op internet te hebben gezocht maar
kwamen daarmee niet verder dan algemene informatie over de Politieacademie en
uiterst summiere informatie over de leergangen.
Eén van de verbetermaatregelen binnen het domein betreft de voorlichting. De
studiewijzers waren op het moment van het onderzoek van de Inspectie in ontwikkeling.
Er is een informatiekrant gemaakt als voorloper op de studiewijzers. Voorts wordt er een
ééndaagse georganiseerd voor de korpsen waarin informatie wordt gegeven over de
leergangen. In de praktijk blijkt het moeilijk te zijn de lijnchefs daadwerkelijk bij het
onderwijs te betrekken; slechts een deel van de betrokken korpsen is vertegenwoordigd
op deze dagen.
3.2.4 Eerder verworven competenties / flexibele leerwegen
Vrijstellingen worden verleend na zorgvuldige beoordeling van eerder verworven
kwaliteiten op het gebied van kennis, inzicht en vaardigheden, houding en ervaring, al
dan niet blijkend uit eerder behaalde kwalificaties. Het programma komt tegemoet aan
verschillen in onderwijsbehoeften en biedt ruimte voor keuzes van deelnemers en de
korpsen.
Binnen de leergang politiële verkeersspecialist volgen de studenten één programma.
Hoewel er grote verschillen zijn tussen de studenten in kennis en ervaring, blijkt dit niet
geleid te hebben tot het aanvragen van vrijstellingen. De algemene indruk bij studenten
en korpsen van de EVC-procedure is, aldus de gesprekspartners, dat deze lang duurt en
vaak niet tot resultaat leidt. Dat de procedure door de Politieacademie verbeterd is, is
veelal niet bekend. Hierdoor wordt vaak afgezien van een aanvraag voor vrijstellingen.
De Inspectie constateert dat dit zowel voor de betreffende studenten als voor de
betrokken korpsen niet zonder gevolgen is. Studenten volgen daardoor studieonderdelen
waarvan zij de competenties in feite al beheersen. Niet alleen kan dit gevolgen hebben
voor de motivatie van de studenten, het leidt ook tot een weinig efficiënte en effectieve
aanpak in tijd en geld.
De leergang politiële milieuspecialist kent wel studenten met vrijstellingen voor
onderdelen van de leergang. In de praktijk blijken de betrokkenen toch vaak het
betreffende onderwijs te volgen; kennis op milieugebied blijkt snel achterhaald te zijn.
Ook bij deze leergang zijn er momenteel geen individuele leerwegen.
Om tot flexibele leerwegen te komen, is het nodig dat het te behalen eindniveau voor de
betreffende kernopgave in gespecificeerde competenties is beschreven. Anders gezegd:
over welke competenties beschikt een student indien hij de proeve van bekwaamheid
behorend tot een kernopgave heeft behaald? Er wordt zo een vergelijk mogelijk tussen
dit eindniveau en de mogelijk reeds bij de student aanwezige kennis en vaardigheden.
De gesprekspartners geven aan dat veel proeven van bekwaamheid onvoldoende
specifiek zijn om tot een dergelijk assesment over te gaan.

19
In het Programma Versterking Politieprofessie is een aantal verbetermaatregelen
benoemd om de EVC-procedure meer transparant en toegankelijk voor
belanghebbenden te maken. Ten tijde van het onderzoek van de Inspectie OOV bij
onderhavig domein zijn de maatregelen (nog) niet gerealiseerd.
3.2.5 Voorbereidende of ondersteunende activiteiten postinitiële opleidingen
De Politieacademie kan voorbereidende of ondersteunende activiteiten aanbieden aan
studenten met deficiënties in de vooropleiding.
De Inspectie OOV heeft uit de gesprekken en uit de documenten vastgesteld dat er door
de Politieacademie voor wat betreft de leergang politiële verkeersspecialist geen
voorbereidende of ondersteunende activiteiten worden aangeboden aan studenten met
deficiënties in de vooropleiding. In sommige korpsen vindt incidenteel bijscholing plaats
als studenten specifieke vaardigheden ontberen.
Voor de leergang politiële milieuspecialist bestaat de Voorbereidende Opleiding Milieu
(VOM). Deze vooropleiding biedt een goede voorbereiding op de leergang.
3.2.6 Conclusie
Op basis van de bevindingen komt de Inspectie OOV tot de volgende conclusies:
•

Op basis van de gevoerde gesprekken komt de Inspectie OOV tot de conclusie
dat er geen eenduidigheid is in de selectie van kandidaten voor beide
leergangen. De selectie is korpsgebonden: veel korpsen trekken voor de
leergang politiële verkeersspecialist vooral externe specialisten aan terwijl
andere korpsen juist voor mensen uit eigen geledingen kiezen met affiniteit voor

•

het vak. Het gevolg is dat de studenten met zeer uiteenlopende beginniveaus
aan de opleidingen beginnen waar het domein geen verschillende leerwegen
voor aanbiedt. De Politieacademie kent geen verplichtende toelatingstest.
In de praktijk blijkt de feitelijke instroom af te wijken van de oorspronkelijk
geplande instroom. Veel studenten hebben al kennis en ervaring op de
vakgebieden en/of zijn reeds fulltime werkzaam op de betreffende afdelingen.
Dit vraagt, naar het oordeel van de Inspectie OOV, óf om kwalitatief ander
onderwijs dan onderwijs dat afgestemd is op de allround politiemedewerker met
belangstelling voor de betreffende specialisaties en die daarmee het vak in feite

•

nog moeten leren óf om nadere afspraken met de korpsen ten aanzien van het
instroomniveau van nieuwe kandidaten voor de leergangen.
De relatie tussen het aanbod aan opleidingen vanuit het domein Verkeer en

•

Milieu en de vraag vanuit de korpsen verdient nadrukkelijk aandacht. Voor het
jaar 2008 blijkt 31% van de beschikbare opleidingscapaciteit benut te zijn. Voor
de onderzochte leergangen Politiële Verkeersspecialist en Politiële
Milieuspecialist is dit percentage respectievelijk 42% en 38%. Een analyse van
de oorzaak van deze onderbenutting in capaciteit, acht de Inspectie dringend
gewenst.
De Onderwijs - en examenregeling voldoet grotendeels aan de in de Wet op het
LSOP en het politieonderwijs voorgeschreven inhoudelijke eisen. Een passage

20
met of verwijzing naar uitgebreide opleidingsinformatie over de leergangen
ontbreekt.
•

De Inspectie OOV concludeert dat de Politieacademie op het punt van de
voorlichting door de invoering van een ééndaagse, stappen heeft gezet om
studenten en korpsen vollediger te informeren over de opleiding. Het moet voor
potentiële kandidaten voor het politievak mogelijk zijn om zich vooraf, in hun
oriëntatiefase, een beeld te vormen van de politieopleiding. Naast het feit dat het
hier een wettelijke bepaling betreft waaraan voldaan moet zijn, maakt dit een
bewuste keuze voor en voorbereiding op de opleiding mogelijk. De Inspectie
vindt het zorgelijk dat korpsen die studenten op één van de leergang plaatsen,
op de voorlichtingsdagen niet verschijnen.

•

•

De EVC-procedure behoeft nadrukkelijk meer voorlichting bij studenten en
korpsen. De Politieacademie voert momenteel verbetermaatregelen in. De
Inspectie benadrukt dat ook het borgen van de op de EVC’s aansluitende
opleidingstrajecten én het verkrijgen van eenduidigheid tussen korpsen en
locatie over de wenselijkheid van vrijstellingen op basis van EVC’s voor het
welslagen van de EVC-procedure essentieel zijn. Tenslotte verdient de
informatievoorziening over de – verbeterde – EVC-procedure naar de korpsen
toe aandacht.
De Politieacademie biedt voor de leergang politiële verkeersspecialist geen
voorbereidende of ondersteunende activiteiten aan aan studenten met
deficiënties in de vooropleiding. De Inspectie OOV vraagt zich af of dit, gelet op
de grote diversiteit in vooropleiding en ervaring van de studenten, niet gewenst
is. Het komt de Inspectie voor dat dit de effectiviteit en de efficiëntie van het
onderwijs ten goede kan komen doordat sneller gericht kan worden gewerkt aan
het aanleren van de specialismen.

3.3 Programma
De inrichting en uitvoering van het programma zijn doelmatig en zorgvuldig
3.3.1 Samenhang
Het programma zowel in de instelling als in de praktijk is inhoudelijk en didactisch
samenhangend en is afgestemd op de eindtermen / competenties.
Onder het motto ‘Doorontwikkeling leergangen in dienst van opsporing en handhaving in
verkeer’ heeft het afgelopen jaar een herziening plaatsgevonden van de leergang
politiële verkeersspecialist. De leergang in haar nieuwe vorm heeft drie
afstudeerrichtingen: ‘Forensisch technisch ongevalonderzoek’, ‘Ongevalanalyse’ en
‘Handhaving en advisering’. Het algemeen deel richt zich niet alleen op
verkeersongevallenonderzoek, maar ook op andere werkzaamheden van de politiële
verkeersspecialist, zoals handhaving en advisering. Dit laatste ligt in het verlengde van
het rapport ‘Politie in Ontwikkeling’ waarin ‘signaleren en adviseren’ tot één van de
politiële kerntaken wordt gerekend. De splitsing in forensisch technische en tactische

21
opsporing is gebaseerd op het feit dat er enerzijds technische gespecialiseerde
onderzoekers nodig zijn en anderzijds onderzoekers die overzicht houden en
hypothesen tot de algehele toedracht toetsen. Het algemeen deel van de vernieuwde
leergang is onderwijskundig gevalideerd. De politiekundige validering volgt, aldus de
Politieacademie, nadat de leergang één keer is doorlopen. De afstudeerrichting
‘Handhaving en advisering’ dient nog aan de Politieonderwijsraad te worden voorgelegd.
Er is binnen het domein een activiteitenoverzicht 2009 aanwezig met een planning
wanneer welke kernopgaven onderwijskundig dan wel politiekundig ter validatie worden
voorgelegd.
De leergang politiële milieuspecialist is in 2008 volledig herzien.
De stand van ontwikkeling van de leergang voor politiële verkeersspecialist is op het
moment van het onderzoek van de Inspectie als volgt. In oktober 2008 is het
docententeam van het domein Verkeer begonnen met het ontwikkelen van de leergang.
In maart 2009 was het domein zo ver dat studenten en hun praktijkbegeleiders op het
instituut konden worden ontvangen voor een introductie. Het algemeen deel van de
vernieuwde leergang, de kernopgave ‘Werken als politiële verkeersspecialist’, is in april
2009 van start gegaan. Op de afstudeerrichting ‘Handhaving en advisering’ kunnen de
korpsen vanaf 2010 intekenen.
Bij de bespreking van het kwaliteitsaspect ‘Samenhang’ past de aantekening dat dit de
‘oude’ leergang betreft; de studenten die de Inspectie heeft gesproken volgen het
tweede jaar van deze leergang. Over de uitvoering van de nieuwe leergang kan de
Inspectie geen oordeel vellen aangezien hiervan op het moment van onderzoek slechts
twee dagen zijn uitgevoerd.
Uit de gesprekken met de studenten en uit de gegevens van de STEM blijkt dat het voor
studenten op onderdelen moeilijk is samenhang in het programma te herkennen. Dit
heeft verschillende redenen.
• In de eerst plaats vinden er regelmatig aanpassingen plaats in het programma
waardoor onderdelen van de leergang door elkaar worden behandeld. Dit heeft
te maken met de beschikbaarheid van (gast)docenten.
• Vervolgens ontbreekt een uitgewerkt totaaloverzicht van wat de leergang
behelst. Er is weliswaar op Blackboard een overzicht van kernopgaven en uit te
voeren leeropdrachten maar hierbij staat in (te) beknopte vorm aangegeven
•

welke relatie dit heeft met de uiteindelijk te behalen competenties.
Er is tussen de studenten een groot verschil in welke onderdelen van het
programma zij wel of niet kunnen gebruiken. Sommige studenten zijn, gelet op

•

hun voorgaande opleiding en ervaring, inhoudelijk ver vooruit vergeleken met
het programma van de leergang terwijl andere studenten juist informatie
ontberen om inhoudelijk de voortgang in de leergang bij te houden.
Het wordt aan de studenten overgelaten welke leeropdrachten zij al dan niet
aanpakken om uit te voeren. De uitvoering ervan moet leiden tot leervragen aan
de docent die daar in de daaropvolgende instituutsdag in kan gaan. De docenten
geven aan dat wanneer de leeropdrachten niet worden uitgevoerd, deze veelal
niet in het onderwijs aan bod komen en er dan ook geen discussie in de les

22
plaatsvindt om tot een verdieping te komen. Valkuil is ook, aldus de studenten,
dat er op zo’n manier vakinhoudelijk geen controle plaatsvindt: ‘je denkt dat je
•

het begrijpt, maar misschien klopt je redenering niet’.
Het lukt studenten niet altijd om aanwezig te zijn op alle instituutsdagen. Op de
instituutsdag wordt door de docenten veelal aangegeven welk vakonderdeel
volgende keer aan bod komt en wat daarvoor bestudeerd zou kunnen worden.
Bij afwezigheid moet de student deze informatie ontberen en kan de student zich
niet naar behoren voorbereiden op die dag. De studenten geven aan behoefte te
hebben aan een planningsoverzicht wanneer welke vakonderdelen aan de orde
komen.

Algemeen constateren de gesprekspartners dat het mede debet is aan het
onderwijsconcept dat de structuur en de samenhang in de leergang politiële
verkeersspecialist niet duidelijk worden. Het is de verantwoordelijkheid van de student
hoe hij het onderwijs oppakt, welke leeropdrachten hij oppakt en hoeveel tijd en energie
hij in de leergang kan stoppen. Een onderwijssituatie waar het uitvoeren van de
leeropdrachten facultatief is en er niet standaard terugkoppeling plaatsvindt op de
leeropdrachten kan gevolgen hebben voor de ‘bagage’ waarmee een student de
leergang verlaat.
De Inspectie heeft geconstateerd dat binnen de onderzochte leergangen geen gebruik
8

wordt gemaakt van een Competentie Ontwikkel Plan (COP) . Het COP is voor het
postinitiële onderwijs in ontwikkeling.
3.3.2 Algemene vorming en persoonlijke ontplooiing
Het politieonderwijs bevordert de algemene vorming en de persoonlijke ontplooiing van
de studenten
Bij het domein Verkeer en Milieu is dit kwaliteitsaspect uitsluitend voor wat betreft het
onderdeel persoonlijke ontplooiing aan de orde. De leergangen zijn vooral gericht op het
aanleren van beroepsspecifieke competenties.
3.3.3 Voorzieningen
De uitvoering van het programma wordt ondersteund door adequate materiële
voorzieningen.
De studenten van de leergang politiële verkeersspecialist zijn tevreden over de
leerruimtes en de ICT-voorzieningen. Wel plaatsen zij kanttekeningen bij het
studiemateriaal waar docenten van gebruik maken: sommige foto’s waarmee gewerkt
wordt dateren uit de negentiger jaren. Hoewel vaak de aan te leren sleutelbegrippen
8

Het COP is een plan waarin de kerncompetenties staan beschreven waar de opleiding
zich op richt en waarmee de student kan beoordelen hoever hij is met de ontwikkeling
van zijn competenties en waaraan hij nog moet gaan werken.

23
ongewijzigd zijn gebleven, komt het gebruik van voor studenten onherkenbare
automodellen vreemd over. Doordat bij de leergang politiële milieuspecialist de twee
intakes uit 2008 zijn samengevoegd, is er een groep van twintig studenten ontstaan. De
leerruimtes zijn hiervoor te klein. Na oplevering van de verbouw van de concernlocatie
van de Politieacademie zal deze situatie verbeteren.
3.3.4. Conclusie
Op basis van de bevindingen komt de Inspectie OOV tot de volgende conclusies:
•

Het domein Verkeer en Milieu is voortvarend bezig met de vernieuwing en
doorontwikkeling van de leergangen politiële verkeersspecialist en politiële
milieuspecialist. Tevens is een activiteitenoverzicht 2009 aanwezig met een
planning wanneer welke kernopgaven onderwijskundig dan wel politiekundig ter
validatie worden voorgelegd. De onderwijskundige en politiekundige validatie

•

van de thans uitgevoerde onderdelen van de leergang politiële
verkeersspecialist en de leergang politiële milieuspecialist heeft plaatsgevonden.
De inrichting en uitvoering van het programma verdienen dringend aandacht. De
leeropdrachten zorgen voor een ordening in het programma door aan te geven
wat de studenten moeten uitvoeren om uiteindelijk de proeven van
bekwaamheid te kunnen behalen. De leeropdrachten bieden de studenten de
gelegenheid om een kerncompetentie in zijn volle omvang (dus breder dan de
proeven van bekwaamheid) te leren beheersen. Het is nu aan de studenten of
de leeropdrachten worden uitgevoerd. De Inspectie is van oordeel dat het niveau
van kennis en vaardigheden niet enkel afhankelijk kan en mag zijn van de
bereidwilligheid van een student om zich in onderdelen van de leergang te
verdiepen. Voorts is de terugkoppeling op de leeropdrachten door de docenten

•

niet structureel geregeld en geborgd.
Het is de Inspectie OOV bekend dat er in het Programma Versterking
Politieprofessie en het Jaarplan 2009 – 2012 van het domein op deze punten
verbetermaatregelen zijn geformuleerd. Onder de doelen ‘borgen van
begeleiding van het leerproces’ en ‘de onderwijskundige kaders voor de
onderwijsontwikkeling zijn opnieuw bepaald’ is een aantal activiteiten
weggeschreven waardoor de gesignaleerde problemen moeten worden
opgelost. Het betreft hier onder andere de implementatie van een tweede,
vereenvoudigde, versie van het COP en een hernieuwde aandacht voor de ‘T‘
(Terugkoppeling) in het door de docenten gehanteerde ‘OUT’-principe
(Oriëntatie, Uitvoering). De Inspectie OOV constateert dat deze maatregelen op
het moment van het onderzoek binnen het domein Verkeer en Milieu (nog) geen

•

•

effect hebben gehad.
Een betere afstemming van de programmaonderdelen van de leergang voor
politiële verkeersspecialist op het beginniveau van de studenten is dringend
gewenst.
Aandacht voor de algemene vorming en de persoonlijke ontplooiing van de
studenten is binnen de onderzochte leergangen vooral gericht op de
persoonlijke ontplooiing van de student door het aanleren van beroepsspecifieke
competenties. Het aanleren van meer algemene competenties is, gelet op het

24
specialisme waarvoor wordt opgeleid, binnen de leergangen minder aan de
orde.
•

De uitvoering van het programma wordt, gelet op de overgangsfase naar
nieuwbouw, voldoende ondersteund door adequate materiële voorzieningen. Bij
de uitvoering van het programma dient een betere afstemming plaats te vinden
tussen de grootte van de desbetreffende groep studenten en de beschikbare
ruimten. Wel verdient de actualiteit van het door de docenten bij de leergang
politiële verkeersspecialist gebruikte studiemateriaal aandacht.

3.4 Leerproces
Het leerproces is doelmatig en stimulerend.
3.4.1 Leertijd, studielast, werkvorm, studeerbaarheid
De deelnemers zijn gedurende de voorgeschreven leerperioden in voldoende mate aan
het leren. De werkvormen zijn samenhangend, stimulerend, afgestemd op de
eindtermen / competenties en het didactisch concept, en bieden ruimte voor het
ontwikkelen van zelfstandigheid. Het programma is zodanig ingericht dat de studenten
de competentiegerichte eindtermen binnen de vastgestelde studielast kunnen bereiken
Uit de gesprekken met alle gesprekspartners van de Inspectie OOV blijkt dat het
kwaliteitskenmerk ‘Leerproces’ nog steeds tot veel discussie leidt. Het draait hierbij om
de begrippen ‘eigen verantwoordelijkheid van de student’ en ‘afnemende sturing’. Vanuit
de korpsen is men unaniem van mening dat de studenten niet effectief en actief aan het
leren zijn op het instituut. De ‘vrijheid’ voor de student is te groot: er wordt, aldus de
gesprekspartners, teveel overgelaten aan de student, leeropdrachten zijn facultatief en
worden veelal niet besproken. Er heerst daardoor bij studenten onduidelijkheid of zij de
essentie te pakken hebben en of zij het bestudeerde goed begrepen hebben. Daarbij
komt dat veel studenten die binnen dit domein de leergangen volgen, onderwijs waarin
de eigen verantwoordelijkheid en zelfstandigheid in aanpak centraal staan, niet gewend
zijn. Ook vragen gesprekspartners zich af of onderwijs met een zo hoog specialistisch
karakter zich wel leent voor deze aanpak. Zoals één van de gesprekspartners het
verwoordde: ‘Men mist bij de start van het onderwijs het handje vasthouden van de
student, men wordt gelijk losgelaten binnen het duale onderwijs. Men dient de opleiding
aan te bieden op basis van zekerheid en niet op basis van onzekerheid’. Het komt de
studenten voor dat het leerproces in feite voor een groot deel verschuift naar de
politiepraktijk: veel kennis en vaardigheden worden tijdens het werk van de vakcollega’s
geleerd. Tenslotte geven de studenten aan dat waar er al weinig tijd is om de leergang te
volgen, het nog een extra druk op hen legt om ‘op zoek’ te gaan naar informatie.
Er wordt in de lopende leergangen geen gebruik gemaakt van een portfolio om de
leerervaringen van de studenten in vast te leggen. Met de start van de vernieuwde
leergang politiële verkeersspecialist krijgt het digitale portfolio een belangrijke plaats in
het leerproces. De proeve van bekwaamheid zal anders worden ingericht en bestaan uit,

25
onder andere, een eindgesprek. Hierbij moet de student zijn portfolio betrekken waar zijn
leerproces in de vorm van reflectieverslagen en een uitgewerkte casus in beeld is
gebracht. Overigens zullen er meerdere proeven van bekwaamheid zijn die, afhankelijk
van de te examineren competenties, verschillend van vorm en inhoud zullen zijn.
Zowel uit de gesprekken met de korpsen als vanuit de studenten blijkt dat de planning en
roostering verbetering behoeven. Het is organisatorisch lastig voor de korpsen om op het
laatste moment werkroosters te wijzigen als instituutsdagen niet doorgaan en op andere
dagen worden gepland. Ook blijken de periodes tussen de kernopgaven in tijd te
variëren en soms, zoals eerder vermeld, maanden verlengd te worden. Lesuitval komt
sporadisch voor en wordt bij dit onderwijs veelal later ingehaald.
De studielast is afhankelijk van de tijd die de student in de opleiding kan en wil steken. In
sommige korpsen worden studenten op bepaalde dagen uitgeroosterd voor de leergang,
in andere korpsen gaat het werk gewoon door en moet de studie tussen de bedrijven
door. Algemeen wordt de manier van onderwijs geven waarbij de studenten zelf zaken
moeten opzoeken en oplossen door de studenten als tijdrovend en als weinig effectief
afgedaan.
3.4.2 Pedagogisch-didactische competenties en inhoudelijke kwalificatie docenten
Docenten zijn gekwalificeerd voor de onderwijskundige realisatie van het programma en
door het management wordt er gestuurd op de didactische kwalificaties van de
docenten. Docenten hebben actuele kennis over dat deel van de politiepraktijk waarvoor
zij onderwijs verzorgen.
In het Jaarplan 2009 van het domein wordt onder de paragraaf ‘Professionalisering’
ingegaan op de uitvoering van de PDA -trajecten (trajecten ter verkrijging van de
Pedagogisch Didactische Aantekening). In 2009 is binnen het domein de situatie als
volgt: elf docenten beginnen met deze opleiding en negen docenten zullen de hierop
volgende PDA -plus opleiding gaan volgen. Voorts wordt ook binnen het domein Verkeer
en Milieu gestuurd op het voldoen aan de HBO-eis voor docenten. Tenslotte worden er
binnen het domein inhoudelijke domein- en vakgroepdagen georganiseerd waar
wisselende thema’s centraal staan en zijn er onlangs voor de docenten sessies geweest
ter professionalisering van het ICT-gebruik. De vakgroepmanager wil het, in het initiële
9

onderwijs ingevoerde, OUT-principe ook in het postinitiële onderwijs gaan introduceren.
Over het algemeen blijkt uit de opmerkingen van de studenten tevredenheid over de
docenten. Wel wordt door korpsen en studenten als verbetersuggesties genoemd de
inhoudelijkheid van sommige docenten en het op de hoogte zijn van de beroepspraktijk.
Binnen het domein vinden zogenaamde inhoudelijke domeindagen plaats. De docenten
geven aan dat op deze dagen onder andere aandacht is voor de visie en missie van het
9

OUT-principe: per te behandelen onderwerp dient er sprake te zijn van een oriëntatie
op het onderwerp, de uitvoering door de student en uiteindelijk de terugkoppeling op het
onderwerp door de docent

26
domein. Ook worden ervaringen uitgewisseld om van elkaar te leren. Een uitgewerkt
uitwisselingsprogramma om docenten voeling te laten houden met de beroepspraktijk, is
niet aanwezig.
3.4.3 Voldoende personeel
Er wordt voldoende personeel ingezet om de opleiding met de gewenste kwaliteit te
verzorgen.
Het hoofd van het domein geeft aan dat er momenteel docenten ‘over’ zijn. De korpsen
hebben, aldus het hoofd, dit jaar bezuinigt op de opleidingskosten voor personeel
waardoor het aantal aanmeldingen is afgenomen. Aangezien dit volgend jaar naar alle
waarschijnlijkheid zal leiden tot een toenemende vraag, streeft het management er naar
om de formatie op sterkte te houden. In 2008 is binnen het domein een
leerprocesbegeleider aangesteld die zich fulltime kan inzetten voor de begeleidingstaak.
Ook is in 2008 de huidige vakgroepmanager aangetrokken die de docententeams van
Verkeer en Milieu aanstuurt.
De Inspectie heeft geconstateerd dat de bezetting van het team dat het milieuonderdeel
trekt, mager is. Het team bestaat uit vijf formatieplaatsen waarvan één docent al geruime
tijd ziek is en één plaats een vacature betreft. Bij uitval van een derde docent (wat ten
tijde van het onderzoek van de Inspectie het geval was), komt de continuïteit van het
onderwijs in gevaar. Dit mede gelet op het feit dat de docenten naast het uitvoeren van
onderwijs en het deelnemen aan professionalsering, moeten blijven werken aan de
verdere ontwikkeling van de leergang. Binnen het domein worden de mogelijkheden
onderzocht om docenten breder in te gaan zetten.
3.4.4 Conclusie
Op basis van de bevindingen komt de Inspectie OOV tot de volgende conclusies:
• Het leerproces is niet in alle gevallen doelmatig en stimulerend gebleken.
Knelpunten zijn onder andere de invulling van het concept van afnemende
sturing, de studielast, de status van de leeropdrachten en de wijze waarop het
•

onderwijsprogramma wordt uitgevoerd.
In het Programma Versterking Politieprofessie zijn op de onder het vorige punt

•

genoemde aspecten verbetermaatregelen geformuleerd. De implementatie
daarvan heeft vooralsnog niet plaatsgevonden.
De mogelijkheden die een student krijgt om binnen het korps aan zijn studie te

•

werken, is sterk afhankelijk van het betreffende korps.
De organisatie van de leergangen door de Politieacademie verdient uitdrukkelijk
aandacht. Werk- en vakantieroosters worden in de korpsen veelal vroegtijdig
opgesteld. Door een zorgvuldige planning binnen het domein van de
instituutsdagen, kan het onderwijsleerproces van de studenten effectiever en
efficiënter verlopen.

27
•

Het domein stuurt actief op de pedagogisch-didactische competenties van de
docenten. Een actueel (uitwisselings)programma om de vakinhoudelijke kennis
en praktijkervaring van de docenten actueel te houden was niet beschikbaar.
Er wordt voldoende personeel ingezet om de opleiding te verzorgen.

•

3.5 Begeleiding
Deelnemers worden zorgvuldig in hun schoolloopbaan begeleid.
3. 5.1 Studiebegeleiding
De deelnemers worden in hun individuele leerproces zowel in de instelling als in de
praktijk effectief en stimulerend begeleid.
De leerprocesbegeleiding is in 2008 binnen het domein gestart en is momenteel in
ontwikkeling. De OER geeft aan dat er minimaal één keer per jaar een
voortgangsgesprek moet plaatsvinden tussen de student en de leerprocesbegeleider.
Binnen het domein wordt gepoogd de begeleiding breder aan te pakken. Als taken zijn
omschreven:
• het zijn van gesprekspartner voor de studenten,
•
•

het oplossen van problemen die studenten tijdens de opleiding ondervinden,
het fungeren als contactpersoon naar de lijnchef van de studenten, ook om

•

eventuele problemen van de student met en in het korps te bespreken,
het deelnemen aan de startbijeenkomst voor studenten en korpsen en de
eerste opleidingsdag van de leergangen, en

•

het per kernopgave voeren van voortgangsgesprekken met de studenten.

De begeleiding en bereikbaarheid van de leerprocesbegeleider worden door de
studenten zeer gewaardeerd. Het structureel met de studenten, per kernopgave,
bespreken van de voortgang, is in de praktijk nog niet bij alle studenten geëffectueerd.
Ook zijn ten tijde van het onderzoek van de Inspectie OOV nog niet alle korpsen van de
momenteel aanwezige studenten bezocht. Uit de gesprekken van de Inspectie met de
functionarissen in de korpsen blijkt dat het bezoek van de leerprocesbegeleider wordt
gewaardeerd; wel pleit het merendeel van de gesprekspartners voor een meer
structureel karakter van de bezoeken zodat er een betere aansluiting komt tussen de
Politieacademie en de korpsen. Voor vakinhoudelijke vragen kunnen de studenten bij de
betreffende docenten terecht.
De beschikbaarheid en de intensiteit van de begeleiding in de korpsen verschilt per
korps. Sommige studenten hebben in het korps een vaste begeleider, anderen hebben
een, zoals zij zeggen, ‘onbereikbare praktijkcoach’. Overigens blijken collega’s op de
werkvloer altijd bereid de studenten te helpen. Bij de bespreking van het
kwaliteitskenmerk Periode van werkend leren wordt hier nader op ingegaan.
3.5.2 Registratie

28
Gegevens over de studievoortgang van de deelnemers en mogelijke risico’s worden
systematisch geregistreerd en leiden tot tijdige signalering van problemen en het nemen
van passende maatregelen.
Er is op de locatie geen studentvolgsysteem en geen digitaal portfolio. Beide
instrumenten worden op centraal niveau binnen de Politieacademie ontwikkeld. Naar
bericht van de Politieacademie is dit systeem in augustus 2009 gereed. Door het hoofd
van het domein wordt het nog steeds niet kunnen beschikken over relevante en
betrouwbare managementinformatie waaronder rendement - en voortgangsgegevens als
een groot gemis ervaren.
De leerprocesbegeleider geeft aan dat hij de voortgang van de studenten bijhoudt. Er is
echter geen systeem waarin deze gegevens systematisch worden opgeslagen.
In het korps is het bijhouden van de voortgang en de beoordeling van de student de taak
van de trajectbegeleider. Deze is vaak ook de lijnchef van de student. Of dit
daadwerkelijk gebeurt, is afhankelijk van het betreffende korps. In sommige korpsen
worden de vorderingen van de student nauwlettend gevolgd, in andere korpsen is het
een zaak van de student zelf. Dit geldt ook voor de registratie van het al dan niet
deelgenomen hebben aan en al dan niet behaald hebben van de proeven van
bekwaamheid.
3.5.3 Conclusie
Op basis van de bevindingen komt de Inspectie OOV tot de volgende conclusies:
•

•

•

De Inspectie OOV constateert dat de begeleiding van de studenten op het
instituut thans een goede ontwikkeling doormaakt. De locatie voldoet aan de
norm van een stimulerende begeleiding van het individuele leerproces, zij het
dat het structurele karakter van de voortgangsbespreking per kernopgave nog
niet geborgd is.
In de praktijk blijkt de afstand tussen het domein en het korps over het algemeen
nog groot te zijn. De Inspectie pleit er voor dat de contacten tussen het domein
en het korps een meer structureel karakter krijgen.
Een groot gemis is het niet beschikken over een digitaal systeem waarin de
gegevens van de individuele studenten kunnen worden opgeslagen. Inzicht in de
studievoortgang van de studenten is van wezenlijk belang voor de ontwikkeling
van de studenten èn voor de docenten om daar hun onderwijs op te kunnen

•

afstemmen. Het is op deze manier ondoenlijk voor de leerprocesbegeleider en
voor de docenten om hun begeleidingstaak naar behoren uit te voeren.
Wanneer problemen in de studievoortgang tijdig worden gesignaleerd, kan uitval
door het op tijd nemen van passende maatregelen worden voorkomen. De
Inspectie OOV acht het van essentieel belang dat de voortgang van de
studenten op een ordentelijke wijze is geregeld en recht doet aan het
ontwikkelingsproces dat een student tijdens zijn opleiding dient door te maken.

29
•

•

De begeleiding in de korpsen blijkt (nog steeds) te afhankelijk van het
betreffende korps waar de student werkt. De begeleiding van de studenten in de
korpsen komt aan de orde bij het kwaliteitskenmerk ‘Periode van werkend leren’.
Het merendeel van de bij het inspectieonderzoek betrokken korpsen pleit voor
een versterking van de verbinding tussen het domein en het korps.

3.6 Omgang en veiligheid
Deelnemers worden zorgvuldig in hun schoolloopbaan begeleid
3.6.1 Bejegening
Deelnemers en personeel gaan zowel in de instelling als in de praktijk zorgvuldig en
respectvol met elkaar om.
Er is door de Politieacademie bij de start van de opleiding informatie verstrekt over de
geldende gedragsregels en omgangsvormen. Deze liggen in lijn met de regels die in de
korpsen gelden. Overigens wordt door alle gesprekspartners opgemerkt dat de sfeer
tijdens de opleiding uitstekend is. Bij vragen, problemen of klachten kunnen de
studenten bij de leerprocesbegeleider terecht.
3.6.2 Conclusie
Op basis van de bevindingen komt de Inspectie OOV tot de conclusie dat de
omgangsvormen binnen het domein voldoende aandacht krijgen en – mocht dit zich
voordoen - er alert op ‘afwijkingen’ kan worden gereageerd.

3.7 Aansluiting op de politiepraktijk
Het politieonderwijs is gericht op de verwerving van competenties nodig voor het
uitoefenen van de politietaak .
3.7.1 Aansluiting op actuele eisen uit de politiepraktijk, toerusting voor de praktijk
Het leerstofaanbod sluit aan op actuele eisen uit de politiepraktijk . Studenten zijn tijdens
en na hun opleiding toegerust voor hun werkzaamheden in de politiekorpsen.
Zoals aangegeven bij het kwaliteitskenmerk ‘Programma’ wordt binnen het domein
voortvarend gewerkt aan de afstemming van het onderwijsaanbod op nieuwe
ontwikkelingen binnen dit segment van het beroepsveld. Er zijn landelijke expertgroepen
die bij de vernieuwing van het onderwijs betrokken zijn. Voorts heeft in mei 2008 een
Onderwijsconferentie plaatsgevonden ter introductie en uitleg van de vernieuwde
leergangen. Het bijhouden van de actualiteit van het onderwijs maakt ook onderdeel uit
van het Programma Versterking Politieprofessie. In samenwerking met de

30
Politieonderwijsraad vindt momenteel een herijking plaats van de beroepsprofielen. De
bedoeling is dat in de zomer van 2009 de herziene postinitiële beroepsprofielen door de
ministers van BZK en van Justitie worden vastgesteld.
Leeropdrachten blijken niet altijd (direct) aan te sluiten op situaties in de beroepspraktijk.
De leergang leidt op voor specialistisch werk dat zich niet dagelijks in de beroepspraktijk
voordoet. Dit kan er toe leiden dat de leeropdracht óf niet wordt uitgevoerd óf dat er
vertraging optreedt in de studievoortgang van de student. De Politieacademie biedt
hiervoor geen alternatieven aan tijdens de instituutsdagen. Overigens zijn alle
gesprekspartners het er over eens dat de kwaliteit en relevantie van de leeropdrachten
per leeropdracht verschilt.
Door de binnen de Politieacademie gehanteerde onderwijsmethodiek, moeten de
studenten zich het merendeel van de relevante kennis en vaardigheden, dat zij nodig
hebben in de praktijk, zelf eigen maken. Aangezien dat niet in alle gevallen lukt en de
studenten wel de zich voordoende zaken in de praktijk willen aanpakken, worden de
collega’s in de praktijk belast met het wegwijs maken van de student in de benodigde
bagage.
De leergangen worden gevolgd door studenten met een executieve achtergrond en door
studenten die een technische opleiding achter de rug hebben (de zij-instromers). Dit stelt
verschillende eisen aan de leerstof die aan de orde moet komen. Het blijkt moeilijk om in
de leergangen volledig aan deze verschillen tegemoet te komen en daar vakinhoudelijk
op in te spelen. De leergangen richten zich op beide gebieden op één inhoudelijk niveau.
Ook blijkt er tussen de korpsen verschil te bestaan in de zaken waar de studenten die de
leergang volgen uiteindelijk mee worden belast. Deze kunnen variëren van eenvoudige
milieudelicten tot uitgebreide opsporingsonderzoeken; zaken die verschillende eisen
stellen aan de recherchekennis en -vaardigheden van de betrokkenen.
Of studenten na afronding van hun opleiding voldoende niveau hebben, is, aldus de
gesprekspartners vanuit de korpsen, sterk afhankelijk van de student in kwestie.
Factoren die hierbij een rol spelen, zijn vooral de mate waarin de studenten de
leeropdrachten hebben uitgevoerd en de vooropleiding en de ervaring van de student
vóór de student met de leergang begon. Algemeen stellen de gesprekspartners dat de
afgestudeerden na afronding van de leergang nog erg veel praktijkervaring moeten
opdoen.
Hierbij ligt voor de, vaak op HBO-niveau opgeleide, vaktechnische specialisten het
accent op het politiewerk en voor de executieve doorstromers op de technische kant van
het werk.
3.7.2 Conclusie
Op basis van de bevindingen komt de Inspectie OOV tot de volgende conclusies:
• Het domein heeft, in samenwerking met een aantal expertgroepen, een aantal
initiatieven genomen om er voor te zorgen dat het leerstofaanbod zo goed
mogelijk aansluit en in de toekomst blijft aansluiten bij de beroepspraktijk. Het

31
domein heeft hiermee de voorwaarden geschapen om actueel onderwijs aan te
bieden.
•

•

De Inspectie heeft geconstateerd dat het bij herhaling voorkomt dat studenten
met leeropdrachten te maken krijgen die moeilijk in de praktijk te realiseren zijn.
De Inspectie pleit ervoor dat de Politieacademie in die gevallen van
instituutswege gaat voorzien in mogelijke alternatieven.
De Inspectie acht het wenselijk dat er een betere aansluiting komt tussen het
beginniveau van de studenten, de leerstof die zij aangeboden krijgen en de
beroepspraktijk. De Inspectie is van mening dat de studenten nu teveel ‘over
één kam worden geschoren’ met alle gevolgen van dien voor de effectiviteit en
efficiëntie van de opleiding en de motivatie van de studenten.

3.8 Aansluiting op reguliere onderwijs
3.8.1 Samenwerking met het reguliere onderwijs
De Politieacademie biedt het onderwijs aan in samenwerking met de regionale
opleidingscentra
Samenwerking met regionale opleidingscentra of instellingen voor hoger
beroepsonderwijs maakt geen deel uit van het onderwijsprogramma. De enige link met
het reguliere onderwijs voor dit domein bestaat uit het inhuren van gastdocenten.
Overigens voorziet het Programma Versterking Politieprofessie niet in plannen om op
onderhavig domein een samenwerking aan te gaan met het reguliere onderwijs.
3.8.2 Conclusie
Op basis van de bevindingen komt de Inspectie OOV tot de conclusie dat er voor het
domein Verkeer en Milieu voor wat betreft de onderzochte leergangen voor politiële
verkeersspecialist en voor politiële milieuspecialist geen samenwerking is met het
reguliere onderwijs.

3.9 Rendement beroepsonderwijs
De instelling / organieke eenheid realiseert een voldoende rendement.
Het beschikbaar hebben van rendement- en voortgangsgegevens is nog steeds een
politieacademiebreed probleem. Het domein Verkeer en Milieu heeft zicht op het aantal
studenten dat per jaar op de leergang instroomt maar gedetailleerde vragen over de
voortgang respectievelijk de resultaten van een bepaalde groep per instroommoment of
per kernopgave is moeilijker te achterhalen. Er is binnen het domein geen norm gesteld
voor het aantal geslaagde studenten per instroomgroep.

32
Zoals eerder aangegeven, maakt de ontwikkeling en invoering van een
studentvolgsysteem onderdeel uit van het Programma Versterking Politieprofessie. Ook
door het College van Bestuur van de Politieacademie wordt het hebben van inzicht in de
studievoortgang van studenten gezien als essentieel onderdeel voor het aansturen van
het onderwijsproces evenals voor de begeleiding van de studenten. Het grotere aantal
studenten dat een individueel traject volgt, maakt de noodzaak van een goed
studentvolgsysteem om die studenten te volgen en het administratief registeren van
deze routes, aldus het College, steeds urgenter. Naar bericht van de Politieacademie zal
het studentvolgsysteem binnen afzienbare tijd operationeel zijn.
3.9.1 Conclusie
Op basis van de bevindingen komt de Inspectie OOV tot de volgende conclusies:
• Het domein kan momenteel geen gegevens leveren om te bepalen of de
•
•

leergangen een voldoende rendement opleveren.
Er zijn binnen het domein geen normen geformuleerd met betrekking tot het
percentage ‘geslaagden’ voor de leergangen.
De Inspectie acht de invoering van een studentvolgsysteem waarmee onder
andere per student, per instroom en per kernopgave gegevens kunnen worden
gegenereerd, essentieel.

3.10 Periode van werkend leren
3.10.1 Onderwijsovereenkomst
Het College van Bestuur en de korpsbeheerder van het korps waar de student is
aangesteld handelen overeenkomstig de standaard onderwijsovereenkomst, die voldoet
aan de wettelijke vereisten.
Op het moment van het onderzoek van de Inspectie OOV is er geen getekende
onderwijsovereenkomst tussen het College van Bestuur en de korpsbeheerders.
Ter borging van de uitgangspunten van het politieonderwijs voor de periode van werkend
leren heeft de Politieonderwijsraad een normenset voor werkend leren ontwikkeld. Deze
normenset (nu: referentiekader) maakt onderdeel uit van de convenantafspraken tussen
Politieacademie en de ministeries van BZK en van Justitie. De afspraak is dat uiterlijk
2010 de voorstellen van het referentiekader bij alle korpsen en Politieacademie zijn
geïmplementeerd. Het referentiekader zal worden verwerkt in de
onderwijsovereenkomst. Uit de gesprekken met het management blijkt dat het domein
door vertegenwoordiging van het hoofd van het domein in dit project een prominente rol
heeft in het op orde krijgen van de periode van werkend leren.
Binnen het domein wordt als afbreukrisico voor de periode van werkend leren het
doorgaande proces op de werkvloer genoemd. Er kunnen met het korps afspraken
gemaakt worden over de invulling en bemensing van de begeleiding tijdens de
momenten dat een student in het korps is, echter, het dagelijkse werk gaat door, de

33
invulling van de werkroosters bieden weinig tot geen personele ruimte en de prioriteit
van de lijnchef en de student wordt bij de afhandeling van zaken gelegd. Wil een
normenset werkend leren geborgd worden, dan zal er, aldus de sprekers, veel energie
gestoken moeten worden in de tactische leidinggevenden binnen het korps.
3.10.2 Personeel, leerwerkplaats
Korpsen zetten voor de begeleiding en beoordeling van de studenten medewerkers in
die beschikken over de competenties die nodig zijn om de student te kunnen begeleiden
en beoordelen. De leerwerkplaatsen in het korps stellen de studenten in staat tot het
behalen van de competentiegerichte eindtermen.
Over de begeleiding die de studenten krijgen in het korps is het merendeel van de
studenten tevreden. Het varieert per korps of een student een vaste begeleider
aangewezen heeft gekregen of dat hij zelf per leeropdracht op zoek moet gaan naar een
ervaren collega. Vakinhoudelijk krijgen de studenten vanuit het korps voldoende steun.
De begeleiders in de korpsen hebben over het algemeen geen opleiding tot
praktijkcoach of trajectbegeleider gevolgd.
Ook over de leerwerkplekken binnen de korpsen en de aanwezige faciliteiten zijn de
studenten over het algemeen tevreden. Wel hebben zij soms te maken met de
onmogelijkheid om bepaalde leeropdrachten uit te voeren. Zoals zij zeggen: ‘een
bepaald type ongeluk of het aanpakken van een speciaal milieudelict valt niet te
plannen’. Zoals eerder aangegeven is het afhankelijk van de student of de
leeropdrachten al dan niet worden uitgevoerd. Ook wisselt per korps het belang dat
gehecht wordt aan het daadwerkelijk uitvoeren van de leeropdrachten; in sommige
korpsen ligt het accent vooral op het behaald hebben van de proeven van bekwaamheid.
Een groot probleem in korpsen is de tijd die de student beschikbaar heeft om zich aan
de studie te wijden. In sommige korpsen en districten worden de studenten speciaal voor
het volgen van de leergang vrij geroosterd, in andere korpsen gaat het werk gewoon
door en moet de studie tussen de bedrijven door. In het laatste geval hebben de zaken
die op de plank liggen, de eerste prioriteit. Het verschil is, wat dit betreft, groot tussen de
korpsen. Hierbij moet rekening worden gehouden met het feit dat de grootte van de
afdelingen die zich richten op verkeersongevallen of milieudelicten tussen de korpsen
aanzienlijk is; dit heeft direct gevolgen voor de mogelijkheden die het korps heeft om
mensen vrij te maken voor de studie.
Geen van de gesprekspartners in de korpsen, trajectbegeleiders en lijnchefs, blijkt op de
hoogte van de inhoud en de invoering van een normenset werkend leren. Uit de
gesprekken blijkt voorts dat er geen afstemming tussen de afnemende korpsen en het
domein plaatsvindt over de voortgang van de studenten of over de leerervaringen van de
studenten in relatie tot het onderwijs. Sommige korpsen hebben eenmalig de
leerprocesbegeleider ontmoet waarbij de afspraak is gemaakt om de frequentie van de
contacten tussen de leerprocesbegeleider en het korps te verhogen tot drie per jaar. Het
bijhouden van de voortgang door de leergang blijkt vooral de eigen verantwoordelijkheid

34
te zijn van de student. Het verschilt per korps óf en zo ja, op welke wijze de student
gevolgd wordt in zijn vorderingen. In de korpsen die de Inspectie OOV benaderd heeft,
werd hiervoor geen studentvolgsysteem gebruikt. Tenslotte blijkt uit de gesprekken met
de korpsen dat het Competentie Ontwikkel Plan óf onbekend is óf voor de onderzochte
leergangen niet gebruikt wordt. De student bepaalt veelal zelf waar hij in het korps mee
aan de slag gaat. In een enkel korps dient de student periodiek de opdrachten te
overleggen waar hij mee aan de slag moet. Met een leerwerkplan, waarin wordt
aangegeven aan welke competenties de student in het korps wil gaan werken, wordt niet
gebruikt.
3.10.3 Conclusie
Op basis van de bevindingen komt de Inspectie OOV tot de volgende conclusies:
• Er is momenteel geen getekende onderwijsovereenkomst tussen het College

•

van Bestuur en de korpsbeheerder van het korps waar de student is aangesteld.
Ondanks de afspraken die hierover zijn gemaakt tussen het ministerie van BZK
en het College van Bestuur van de Politieacademie is niet aan dit wettelijke
vereiste voldaan.
De Inspectie OOV constateert dat er verschillen zijn tussen de korpsen en
binnen het korps tussen de districten ten aanzien van de aanpak van de periode
van werkend leren en de ruimte die een student krijgt voor zijn studie. Het
referentiekader werkend leren kan hierin een regulerende rol gaan spelen maar
is bij de korpsen van de aan de leergangen deelnemende studenten onbekend.

•

De Inspectie OOV wil hierbij het belang van een spoedige implementatie van dit
kader (nogmaals) benadrukken.
De door de Inspectie OOV geselecteerde korpsen blijken voor de
begeleidingstaak vakcollega’s in te zetten van de verkeers - en milieuafdelingen;
betrokkenen hebben geen cursus voor praktijkcoach of trajectbegeleider
gevolgd. De studenten hebben in sommige korpsen een vaste begeleider
aangewezen gekregen en in andere korpsen moeten de studenten zelf op zoek
gaan naar een begeleider. De Inspectie concludeert dat hiermee niet in alle
gevallen wordt voldaan aan de norm van aantoonbare competenties op de
terreinen begeleiden en beoordelen. Ook op dit punt kan de implementatie van
eerdergenoemd kader een belangrijke rol vervullen. Tenslotte blijkt uit de
reacties dat de leerwerkplaatsen geschikt zijn om de competentiegerichte

•

eindtermen te behalen.
In het merendeel van de korpsen wordt de inzet van de student voor de leergang
in het korps aan de student zelf overgelaten. Dit geldt ook voor de voortgang
door de leergang. Een inzet op basis van een Competentie Ontwikkel Plan of
een leerwerkplan is niet aan de orde.

3.11 Examinering
3.11.1 Validiteit

35
De examinering is valide voor de inhoud en het niveau van de door de ministers
vastgestelde competentiegerichte eindtermen.
Alle gesprekspartners geven aan dat de kwaliteit van de inhoud van de proeven van
bekwaamheid wisselt. Over het algemeen richten de proeven zich op de competenties
van de verschillende kernopgaven. De ene proeve is wat dit betreft meer representatief
voor de politiepraktijk dan de andere. Studenten en docenten geven aan dat er ook
proeven zijn die feitelijk een kunstje zijn dat vertoond moeten worden en die afwijken van
hoe het er in de praktijk toegaat. Soms zit er veel tijd tussen het gevolgd hebben van de
kernopgave van de leergang en het doen van examen. Dit komt onder andere door eisen
die worden gesteld voor de proeve die feitelijk in de praktijk weinig voorkomen. De finale
afronding van de betreffende kernopgave laat dan lang op zich wachten.
Met de vernieuwing van de leergangen vindt ook een vernieuwing plaats van de
proeven. Het onderdeel ‘Analyse van verkeersongevallen’ is hier een voorbeeld van.
Nieuw is ook, zoals eerder aangegeven, de aandacht die er binnen de vernieuwde
leergang voor de politiële verkeersspecialist is voor het vullen van het portfolio. Dit wordt
een belangrijk instrument voor het beoordelen van de voortgang van de student.
De studenten zijn volledig op de hoogte van de inhoud en de uitvoering van de examens.
Anders gezegd: de studenten weten wat ze te wachten staat. Dit betekent dat ‘proevegericht studeren’ nog steeds loont. Indien – zoals bij bepaalde proeven het geval is – de
competentiegerichte eindtermen niet in volle omvang door de proeve gedekt worden, is
de student in feite maar ten dele opgeleid tot het aanvankelijk gewenste niveau. Dit is
10
een constatering die de Inspectie reeds in 2003 in een eerder onderzoek signaleerde .
De Politieacademie geeft in een reactie hierop aan dat de proeven van bekwaamheid in
de toekomst een dwarsdoorsnede zouden moeten vormen van de aangeleerde
competenties.
De Inspectie wil bij dit kwaliteitsaspect stil staan bij de deelname aan de proeven van
bekwaamheid. Uit de gesprekken blijkt dat slechts een klein deel van de in 2002 met de
leergang voor de politiële verkeersspecialist gestarte studenten ook feitelijk geslaagd is
voor de leergang. Het is, aldus de docenten, vaak afhankelijk van de attitude van de
student en – in mindere mate – van de opstelling van het korps of studenten deelnemen
aan de proeven. De verplichting om te beschikken over een certificaat voor het
verrichten van bepaalde werkzaamheden bij de korpsen op het gebied van verkeer, is bij
beide leergangen niet (meer) aan de orde. Het is wel van belang dat men moet kunnen
aantonen op bepaalde vakaspecten voldoende geschoold te zijn. In de praktijk blijkt dat
de deelname van de studenten aan kernopgaven zich in veel gevallen beperkt tot het
volgen van het onderwijs. Uit het gesprek met de liaison van het domein Verkeer en
Milieu blijkt dat korpsen zich dan afvragen waarom de proeven van bekwaamheid niet
worden afgenomen.

10

Rapport ‘Onderzoek naar de examinering van het initiële politieonderwijs niveau 2,3
en 4’ (Den Haag 2006, Inspectie OOV)

36
In de Wet op het LSOP en het politieonderwijs is de bepaling opgenomen dat elke
opleiding wordt afgesloten met een examen dat door de Politieacademie wordt
afgenomen. Het examen omvat een onafhankelijk onderzoek naar de competenties
waarover de student bij voltooiing van de opleiding dient te beschikken. Het examen is
bedoeld als garantie dat studenten daadwerkelijk over voldoende competenties
beschikken om zelfstandig het betreffende beroep in de politiepraktijk te kunnen
uitoefenen.
3.11.2 Onafhankelijke en zorgvuldige beoordeling
De uitvoering van de examinering geschiedt op onafhankelijke en zorgvuldige wijze.
Over de uitvoering van de examens zijn de gesprekspartners over het algemeen
tevreden. Er is op de terreinen verkeer en milieu een professionaliseringsslag gemaakt:
de examinatoren zijn vakinhoudelijk geschoold en er wordt gestreefd naar een tweede
beoordelaar bij de examens. Ook vindt er standaard terugkoppeling plaats van de
examinator naar de student over het behaalde resultaat.
3.11.3 Conclusie
Op basis van de bevindingen komt de Inspectie OOV tot de volgende conclusies:
•

De Inspectie constateert dat er, voor wat betreft de leergangen voor politiële
verkeersspecialist en politiële milieuspecialist, binnen de Politieacademie
voldoende aandacht is voor de afstemming van de examens op de eindniveaus
van de kernopgaven. De vernieuwing van de leergangen leidt tot vernieuwing
van de examens.

•

•

De Inspectie blijft vraagtekens plaatsen bij het vooraf bij de studenten volledig
bekend zijn van de inhoud en de uitvoering van de proeven. Zeker wanneer de
proeven niet volledig dekkend zijn voor het eindniveau, kan dit resulteren in de
verstrekking van een diploma zonder dat er aan de vereiste competenties is
voldaan.
Opmerkelijk acht de Inspectie het gegeven dat het volgen van het onderwijs niet
automatisch leidt tot het afnemen van het examen. Er kan op een dergelijke
manier niet worden vastgesteld of het onderwijs ook zijn vruchten heeft
afgeworpen en dus tot aantoonbaar resultaat heeft geleid. Een garantie zowel
voor de student als voor het korps dat betrokkene voldoende competenties heeft
om op het betreffende vakgebied tot zelfstandige beroepsuitoe fening over te
kunnen gaan, kan daarmee niet gegeven worden.

•

De Inspectie constateert tenslotte dat er door de Politieacademie adequate
maatregelen zijn getroffen om de uitvoering van de examens op onafhankelijke
en zorgvuldige wijze te laten verlopen.

37
4.

EINDOORDEEL

De Inspectie OOV heeft zich een beeld gevormd van de kwaliteit van het onderwijs en
de examinering aan het domein Verkeer en Milieu en dan met name de leergangen
Politiële Verkeersspecialist en Politiële Milieuspecialist. De in het Toezichtkader
kwaliteitsonderzoeken politieonderwijs genoemde kwaliteitsaspecten vormden hierbij het
uitgangspunt. De Inspectie OOV heeft deze kwaliteitsaspecten ‘gescoord’ door de
verschillende (kwaliteits)documenten van de locatie en van de Politieacademie te
bestuderen en door met de diverse betrokkenen bij het onderwijs gesprekken te voeren.
In het voorgaande hoofdstuk is per kwaliteitsaspect aangegeven wat de bevindingen zijn
en is nader ingegaan op een aantal, naar het oordeel van de Inspectie OOV, essentiële
punten.
De centrale vraag in het toezichtkader is of het verzorgde onderwijs inclusief de periode
van werkend leren van voldoende kwaliteit is. Aangezien de locatie eerder in 2006 en in
2007 is onderzocht en daarbij een aantal knelpunten is geconstateerd, is daarbij van
belang vast te stellen of er maatregelen zijn doorgevoerd om tot verbetering te komen en
of nu de specifieke tekortkomingen zijn opgeheven.
De bevindingen overziend concludeert de Inspectie OOV dat er binnen het domein op tal
van aspecten vooruitgang is geboekt. Onder het motto ‘Doorontwikkeling leergangen in
dienst van opsporing en handhaving in verkeer’, heeft een vernieuwing plaatsgehad van
zowel de leergang politiële verkeersspecialist als de leergang politiële milieuspecialist.
Hoe deze ontwikkeling op het gebied van eerstgenoemde leergang feitelijk uitwerkt in de
onderwijspraktijk, heeft de Inspectie OOV niet vast kunnen stellen aangezien deze
recent van start is gegaan. Wel heeft de Inspectie geconstateerd dat lering is getrokken
uit de ervaringen met de lopende leergang. Minder positief is de Inspectie OOV over het
feit dat een aantal van de eerder gesignaleerde knelpunten in onderhavig onderzoek niet
zijn opgelost.
Een vergelijking met de resultaten van de eerdere onderzoeken met onderhavig
onderzoek, levert het volgende beeld op:
•
Onderwijskundige en politiekundige validatie
In het jaarlijks onderzoek van 2007 constateerde de Inspectie OOV dat de leergang
politiële verkeersspecialist uitgevoerd werd terwijl delen ervan niet onderwijskundig
en politiekundig gevalideerd waren. De conclusie van onderhavig onderzoek is dat
het domein Verkeer en Milieu met voortvarendheid bezig is met de vernieuwing en
doorontwikkeling van de leergangen politiële verkeersspecialist en politiële
milieuspecialist. Tevens is een activiteitenoverzicht 2009 aanwezig met een planning
wanneer welke kernopgaven onderwijskundig dan wel politiekundig ter validatie
worden voorgelegd. De onderwijskundige en politiekundige validatie van de thans
uitgevoerde onderdelen van de leergang politiële verkeersspecialist en de leergang
politiële milieuspecialist heeft plaatsgevonden.
• Afstemming leergang politiële verkeersspecialist op doelgroep en praktijk
In het jaarlijks onderzoek van 2007 vroeg de Inspectie OOV bij de herinrichting van
de leergang politiële verkeersspecialist aandacht voor de aansluiting op de

38
doelgroep, de actualiteit van het studiemateriaal en de aansluiting van de
leeropdrachten op de praktijk. De conclusie van onderhavig onderzoek is dat de
studenten voor beide leergangen zeer uiteenlopende beginniveaus hebben waar het
domein geen verschillende leerwegen aan verbindt. In de praktijk blijkt de feitelijke
instroom voor een belangrijk deel af te wijken van de doelgroep waarvoor de
leergangen oorspronkelijk bedoeld was. Voorts verdient de actualiteit van het door
de docenten bij de leergang gebruikte studiemateriaal (nog steeds) aandacht. De
door de Politieacademie geformuleerde leeropdrachten gaven geen aanleiding tot
op- of aanmerkingen. Op het gebruik van de leeropdrachten wordt later in dit
hoofdstuk ingegaan.
• Vervulling vacatures en professionalisering docenten
In het jaarlijks onderzoek van 2007 oordeelde de Inspectie OOV dat de openstaande
vacatures zo spoedig mogelijk vervuld dienden te worden en dat er werk gemaakt
moest worden van de professionalisering van de docenten. De conclusie van
onderhavig onderzoek is dat er voldoende personeel wordt ingezet om de opleiding
te verzorgen. Een actueel (uitwisselings)programma om de praktijkervaring van
docenten up-to-date te houden, is niet aanwezig.
• Procedure Eerder Verworven Competenties (EVC’s)
In het jaarlijks onderzoek van 2007 deed de Inspectie OOV de aanbeveling om de
criteria voor het verkrijgen van vrijstellingen aan alle betrokkenen duidelijk te maken
zodat dit geen belemmering vormt voor het aanvragen van EVC’s. De conclusie van
onderhavig onderzoek is dat de informatievoorziening over het EVC-traject nog
steeds aandacht verdient. De Inspectie benadrukt dat het voorzien in, op het
beginniveau van de studenten afgestemde, alternatieve leerwegen, het borgen van
deze opleidingstrajecten én het verkrijgen van eenduidigheid tussen korpsen en
locatie over de wenselijkheid van vrijstellingen voor het welslagen van de EVCprocedure essentieel zijn.
• Roostering
In het jaarlijks onderzoek van 2007 geeft de Inspectie OOV aan de tijdigheid en
accuraatheid van het rooster van de leergang politiële verkeersspecialist te
verbeteren. De conclusie van onderhavig onderzoek is dat de organisatie van beide
leergangen door het domein uitdrukkelijk aandacht verdient. De Inspectie
concludeert dat door een zorgvuldige planning binnen het domein van de
instituutsdagen, het onderwijsleerproces van de studenten effectiever en efficiënter
kan verlopen.
• Leerprocesbegeleiding
In het jaarlijks onderzoek van 2007 beveelt de Inspectie OOV het domein aan te
komen tot een actievere sturing van de leerprocesbegeleiders op de studievoortgang
van de studenten en hen hiervoor te faciliteren. De conclusie van onderhavig
onderzoek is dat de begeleiding van de studenten op het instituut thans een goede
ontwikkeling doormaakt. De locatie voldoet aan de norm van een stimulerende
begeleiding van het individuele leerproces, zij het dat het structurele karakter van de
voortgangsbespreking per kernopgave nog niet geborgd is. In de praktijk blijkt de
afstand tussen het domein en het korps over het algemeen nog groot te zijn. De
Inspectie pleit er voor dat de contacten tussen het domein en het korps een meer
structureel karakter krijgen.

39
•

Periode werkend le ren

In het jaarlijks onderzoek van 2007 beveelt de Inspectie de korpsen aan samen met
de Politieacademie de wettelijk voorgeschreven onderwijsovereenkomsten af te
sluiten, de lijnchefs en/of praktijkcoach van de studenten aanwezig te laten zijn bij de
startbijeenkomst van de leergangen en die activiteiten te ondernemen die
garanderen dat de leerwerkplaatsen op orde zijn en dat deskundige begeleiders
worden ingezet. De conclusie van onderhavig onderzoek is dat er (nog steeds) geen
getekende onderwijsovereenkomst is tussen het college van bestuur van de
Politieacademie en de korpsen. De Inspectie OOV constateert voorts dat het
referentiekader werkend leren, dat een regulerende rol kan spelen ten aanzien van
de aanpak van de periode van werkend leren bij de korpsen, bij de in het
inspectieonderzoek gesproken korpsfunctionarissen onbekend is. De begeleiding
door de vakcollega’s en de leerwerkplekken zijn in het merendeel van de benaderde
korpsen op orde. Hierbij past de kanttekening dat in sommige korpsen studenten zelf
op zoek moeten gaan naar een begeleider en dat de begeleiders over het algemeen
geen opleiding tot praktijkcoach of trajectbegeleider hebben gevolgd. De Inspectie
concludeert dat het implementatietraject van het referentiekader werkend leren door
de Politieacademie dringend aandacht verdient.
• Examinering
In het jaarlijks onderzoek in 2007 beveelt de Inspectie OOV aan alleen examinatoren
in te zetten die competent zijn voor het te examineren onderwerp en de proeven
door te lichten op de aansluiting op de praktijk. De conclusie van onderhavig
onderzoek is dat er binnen het domein voldoende aandacht is voor de vernieuwing
van de proeven van bekwaamheid. Ook constateert de Inspectie OOV dat er
maatregelen zijn getroffen om de uitvoering van de examens op een zorgvuldige
wijze te laten verlopen.
Resumerend komt de Inspectie tot de formulering van de volgende aanbevelingen met
betrekking tot de leergangen politiële verkeersspecialist en politiële milieuspecialist.
•
Instroom: EVC’s en individuele leerwegen
Naar het oordeel van de Inspectie dient er een betere afstemming te komen tussen
de beginniveaus van de studenten en het aanbod aan onderwijs. In de praktijk blijkt
de feitelijke instroom af te wijken van de oorspronkelijk geplande instroom. Veel
studenten hebben al kennis en ervaring op de vakgebieden en hebben soms hun
sporen verdiend in de opsporing. De per student aan te leren competenties kunnen
daarmee aanzienlijk verschillen. Ook zijn de meeste studenten al fulltime werkzaam
in de specialisatie. De doelgroep voor de leergangen is daarmee vaak een andere
dan de allround politiemedewerker met enige jaren ervaring die zich wil
voorbereiden op de stap naar een specialisme. Dit vraagt, naar het oordeel van de
Inspectie OOV, óf om kwalitatief ander onderwijs óf om nadere afspraken met de
korpsen ten aanzien van het instroomniveau van nieuwe kandidaten voor de
leergangen.
• Onderwijsaanpak
De Inspectie OOV beveelt het domein aan het onderwijs meer doelmatig en
stimulerend te maken door meer sturing aan te brengen in het onderwijs. De

40
invoering van het ‘OUT-principe’ waarbij een gedegen oriëntatie plaatsvindt op de te
behandelen leeropdrachten en waar een inhoudelijke terugkoppeling standaard is, is
dringend gewenst. Daarbij is de Inspectie van oordeel dat het niveau van kennis en
vaardigheden niet afhankelijk kan en mag zijn van de bereidwilligheid van een
student om zich in onderdelen van de leergang te verdiepen.
Voorts dringt de Inspectie OOV aan op invoering van een periodieke
voortgangsrapportage per student zodat het voor zowel het domein als voor het
korps duidelijk is hoe de student met zijn opleiding vordert.
Tenslotte is de Inspectie van mening dat de kwaliteit van de docenten geborgd kan
worden door het initiëren van een periodiek (uitwisselings)programma zodat de
docenten ook vakinhoudelijk up-to-date blijven. De Inspectie beveelt de invoering
hiervan aan.
• Examinering
Een belangrijk doel van examinering is ondubbelzinnig antwoord te krijgen op de
vraag óf de student als (beginnend) beroepsbeoefenaar in een bepaald vakgebied
kan functioneren in de beroepspraktijk. Tevens wordt daarbij vastgesteld of het
onderwijs van de daaraan voorafgaande periode zijn vruchten heeft afgeworpen. De
Inspectie heeft geconstateerd dat het volgen van het onderwijs aan de leergangen
niet automatisch leidt tot het afnemen van het examen. Daarmee is zowel voor de
student als voor het korps niet vastgesteld of betrokkene voldoende competenties
heeft om op het betreffende vakgebied tot zelfstandige beroepsuitoefening over te
kunnen gaan. De Inspectie beveelt het domein Verkeer en Milieu aan hierover de
discussie aan te gaan met de korpsen zodat het voor zowel de student als het korps
maar ook voor het domein zelf helder is welk beleid hierin gevolgd moet worden.
• Korpsen
Zorgpunt is de vraag naar opleidingen vanuit de korpsen, met name als het gaat om
leergangen met een totale duur van twee jaar. Er staat bij de korpsen een continue
druk op tijd en geld. Ook ten aanzien van de opleidingen voeren korpsen een
kosten-batenanalyse uit, kijken naar beschikbare middelen, capaciteit en rendement.
Flexibiliteit en maatwerk zijn daarbij belangrijke begrippen. Korpsen geven daarom
vaak de voorkeur aan een korte gerichte opleiding boven een meerjarige leergang
van een groot aantal kernopgaven. Teneinde een kwaliteitsslag te maken is het nu
voor korpsen mogelijk losse kernopgaven uit de leergang af te nemen.
De Inspectie acht een fundamentele discussie op dit punt tussen de korpsen en de
Politieacademie, in overleg met de Politieonderwijsraad, wenselijk om vast te stellen
waar de Politieacademie zich voor wat betreft het postinitiële onderwijs in de
toekomst op moet richten. Kernvraag daarbij is of het oorspronkelijke uitgangspunt
van breed en diep opgeleide functionarissen die zich specialiseren in een bepaald
vakgebied en zich daar gedurende hun loopbaan verder in willen ontwikkelen, is
afgestemd op de feitelijke praktijk in de korpsen gekenmerkt door mobiliteit van
medewerkers eens in de vier à vijf jaar.
Tenslotte vraag de Inspectie aandacht voor het ‘uitventen’ door de Politieacademie
van het referentiekader werkend leren en het daadwerkelijk komen tot een
implementatie ervan. De verschillen in benaderingswijze van de student in de
periode die deze al werkend lerend in de praktijk doorbrengt, acht de Inspectie
momenteel te groot.

41
BIJLAGE I LIJST VAN GERAADPLEEGDE DOCUMENTEN
Documenten Domein Verkeer & Milieu va n de Politieacademie
Medewerker Tevredenheid Onderzoek 2008
Student Tevredenheid Meter 2008
MTO 2008 - Analyse V&M
Marap II
Marap III
Verslag bijeenkomst MTO-werkgroep
Jaarstukken 2007, deel I
Jaarbericht 2007
Domeinplan 2007
Domeinplan 2008: ‘Dynamisch Conserveren’
Jaarplan 2009: “Conserveer het dynamische”
Bedrijfsplan Politieacademie 2009-2012
Academiespecial: sociaal jaarverslag 2007
Academiespecial: verkeer
Startgesprek hoofd Verkeer & Milieu
Overzicht leergang politiële milieuspecialist
Overzicht leergang politiële verkeerspecialist
Overzicht Leergang Politiekundige Verkeersspecialist (niveau 5)
Rapportage LOEP, 8 december 2007 t/m 28 maart 2008
Rapportage LOEP, 1 april 2008 t/m 8 augustus 2008
Rapportage LOEP, 11 augustus 2008 t/m 8 december 2008, Apeldoorn januari 2009
Management rapportage periode: 1 januari t/m 30 april 2008
Management rapportage periode: 01-05-2008 t/m 31-08-2008
Management rapportage III-2008, periode: 01-09 t/m 31-12
POR voorstel ‘ongevalsonderzoek’
POR voorstel ‘handhaving & advisering’
Advies Overheveling Maatwerkproducten Verkeer & Milieu
Memo MT domein V&M
Verslag bijeenkomst MTO-werkgroep d.d. 22 september en 20 oktober 2008
Kaders voor de inrichting van het samenhangend stelsel van politieonderwijs, 2007
Onderwijs- en examenregeling Politieonderwijs, 2008

42
BIJLAGE II BELEIDSREACTIE POLITIEACADEMIE
In september zond de Inspectie OOV ons de bevindingen van het kwaliteitsonderzoek
uitgevoerd bij het toenmalige domein Verkeer & Milieu (per 1 juli jl. is de naam: School
voor Handhaving). Het onderzoek is uitgevoerd in de periode april - mei 2009. De
Inspectie OOV biedt ons de gelegenheid op het rapport te reageren, voordat het wordt
vastgesteld en verspreid. Wij stellen dat zeer op prijs en maken daar graag gebruik van.
Op basis van de risicoanalyse, die de Inspectie in 2008 uitvoerde, bleek het domein
Verkeer & Milieu er in negatieve zin uit te springen. Vanwege een aantal gesignaleerde
knelpunten uit vorige onderzoeken en met de constatering dat een aantal
aangekondigde verbeteracties niet van de grond was gekomen, is de keuze voor een
kwaliteitsonderzoek bij het domein toegelicht.
Voordat we in gaan op de bevindingen, willen we onze waardering uitspreken voor de
zorgvuldige wijze waarop het onderzoek en de rapportage tot stand is gekomen.
In grote lijnen concludeert de Inspectie dat er binnen het domein op tal van aspecten
vooruitgang is geboekt. Zo noemt u onder meer de onderwijskundige en politiekundige
validatie van de kernopgaven van het domein, de vervulling van vacatures van docenten,
de begeleiding van de studenten op het instituut, en de zorgvuldige wijze waarop de
examens verlopen.
Hiernaast zijn nog enkele knelpunten onder onze aandacht gebracht, waarmee we in het
verbetertraject bij het domein en bij onze aanpak de onderwijsorganisatie op tal van
aspecten te verbeteren, ons voordeel kunnen doen. De gesignaleerde knelpunten
betreffen afstemming tussen beginniveaus van de studenten en het onderwijsaanbod,
het aanbrengen van meer sturing in het onderwijs, invoering periodieke
voortgangsrapportage per student, en het initiëren van een periodiek
uitwisselingsprogramma voor docenten. Tenslotte heeft de Inspectie enkele
aanbevelingen opgenomen voor de korpsen. Het betreft het investeren in langere termijn
onderwijs via deelname aan leergangen in plaats van korte cursussen, de implementatie
van het Referentiekader Werkend leren binnen korpsen en de controle op deelnemen
aan afsluitende examens.
In de afgelopen periode heeft de Politieacademie indringend haar eigen functioneren
onder de loep genomen. Onze conclusie was eenduidig: het kan en moet beter, hetgeen
is verwoord in de brochure 'Burgers Eisen Beter Blauw'. Dit heeft binnen de organisatie
van het politieonderwijs onder meer geleid tot ingrepen in het management. De ingezette
koers van het politieonderwijs en schoolvorming wordt ingevuld door het bekende
Programma Versterking Politieprofessie, dat in 2009 en 2010 doorloopt. Hiermee worden
de verschillende taaie knelpunten grondig aangepakt en verbeterd.
Een belangrijk onderdeel van het versterkingsprogramma, waarmee onder meer de door
u gesignaleerde knelpunten bij de School voor Handhaving worden aangepakt, is aan
onze docenten "hun vak terug te geven". Dat houdt in dat docenten weer meer gaan
toetsen, meer aan onderzoek gaan doen, en een grotere rol krijgen in de continue

43
verbetering van het onderwijs en alles wat daarmee samenhangt. Docenten hebben
inzicht in alternatieve aanpakken en knelpunten, en hun deskundigheid en ervaring kan
nog meer worden ingezet voor verbeterdoeleinden. Hiermee bereiken we:
• Het adequater kunnen omgaan met verschillen tussen beginniveaus van
studenten (naast consequente en betere toepassing van het RIC). Overigens zal
ook concreet het toepassen van EVC's en individuele leerwegen onder de loep
worden genomen.
• Het onderwijs meer doelmatig maken onder meer via toepassing van het OUTprincipe, inclusief terugkoppeling van de studievoortgang aan de studenten
(naast het inmiddels nagenoeg operationeel zijn van het studievolgsysteem). Het
OUT-principe zal onderdeel (gaan) uitmaken van het professionaliseringspakket
van de docenten. De gewenste voortgangsrapportage per student wordt
gekoppeld aan de leerprocesbegeleider en het leerproces.
Binnen het professionaliseringspakket van de docenten past ook het extra inzetten op
stages en detacheringen van docenten in korpsen (en omgekeerd). In het vakgroepplan
2010 is de intentie uitgesproken om de vakinhoudelijke kennis van de docenten via
stagelopen bij een Korps vorm te geven.
Op het vlak van examineren binnen de Politieacademie zijn zeer veel ontwikkelingen
gaande. Het ontwikkelen van examens is onder verantwoording van het schoolhoofd
gebracht waarmee een betere verwevenheid met onderwijsontwikkeling wordt
gerealiseerd. Per 1 januari a.s. worden per School examencommissies ingesteld, die
toezien op de kwaliteit van de examens en het examen proces.
Het schoolhoofd van de School voor Handhaving Is lid van een van de werkgroepen die
ondersteunen bij het implementeren van het referentiekader werkend leren en zal hierin
de aanbevelingen van de Inspectie OOV meenemen.
Momenteel lopen in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken enkele zware
projecten onder regie van de Politieonderwijsraad en met medewerking van de
Politieacademie, die een behoorlijke impact zullen hebben op het politieonderwijs van de
komende jaren. Dit is a) het project Herijking Beroepsprofielen, waarmee de inhoud van
het onderwijs beter zal gaan aansluiten op de vereiste startbekwaamheden van
afgestudeerden, en b) het project Perspectiefwisseling, waarin met name de relatie
tussen vraag en aanbod van het politieonderwijs In relatie tot de Werkgeversvisie van
politie Nederland centraal staat. Met belde projecten wordt een fundamentele discussie
met de korpsen aangegaan over de inhoud en vormgeving van het politieonderwijs. De
resultaten van beide projecten zullen vanaf medio 2010 worden geïmplementeerd.
Tenslotte zouden we graag expliciete afspraken met de Inspectie willen maken over de
door hen gesignaleerde knelpunten, betreffende het beoogde resultaat en het tijdspad
daar te komen.
We vertrouwen er op u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en u het vertrouwen
te hebben gegeven dat de gereorganiseerde Politieacademie In staat Is de plannen
consequent uit te voeren en af te maken om de beoogde resultaten te behalen.

44
We zijn er van overtuigd dat deze aanpak een deel van het antwoord vormen op de door
u en anderen gesignaleerde knelpunten.