WERKAGENDA
SAMEN VOOR
HET BESTE ONDERWIJS

JUNI 2022

De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de minister voor Primair en
Voortgezet Onderwijs slaan de handen ineen met de onderwijswerkgevers in het primairen voortgezet onderwijs, -werknemers en lerarenopleidingen om afspraken te maken in
een werkagenda in een ongekende samenwerking, voortbouwend op wat bereikt is met
het actieplan Duurzaam werken in het onderwijs. Want naast de afspraken die er in het
onderwijsakkoord zijn gemaakt, zijn er nog meer onderwerpen binnen de gehele
onderwijssector waar we met elkaar afspraken over willen maken. We hebben
onderwerpen met elkaar geïdentificeerd die tot de gezamenlijke werkagenda hebben
geleid.
Bij de aanpak van de verschillende uitdagingen ̶ waarbij onderwijskwaliteit,
kansengelijkheid en het terugdringen van personeelstekorten centraal staan – hanteren
we drie perspectieven: de onderwijsprofessionals, de onderwijsorganisatie en de
onderwijsarbeidsmarkt.
1. De onderwijsprofessional
Leraren/docenten, leidinggevenden, onderwijsondersteuners en -begeleiders: gezamenlijk
dragen zij de kwaliteit van ons onderwijs. We hechten er waarde aan dat deze professionals
hun kennis en kunde onderhouden en daarin gestimuleerd worden. Goede mogelijkheden
tot blijvende ontwikkeling zijn essentieel om te kunnen werken aan onderwijskwaliteit. Een
uitdagende werkomgeving en een ambitieuze leercultuur dragen bij aan de
aantrekkelijkheid van de sector en daarmee aan het behoud van personeel. Ontwikkeling
in het beroep en in de loopbaan moet voor al het onderwijspersoneel mogelijk zijn.
2. De onderwijsorganisatie
Het is belangrijk dat scholen nog meer strategisch vooruitkijken en dat de school voor
ondersteunend personeel, leraren/docenten en schoolleiders een stimulerende omgeving
is om in te werken. In het kader van het terugdringen van personeelstekorten, het
versterken van de kansengelijkheid en het verbeteren van de kwaliteit van onderwijs is
het belangrijk dat schoolbesturen ook de komende jaren werk blijven maken van effectief
strategisch personeelsbeleid (s-HRM), waarin onderwijsontwikkeling, professionalisering
en organisatieontwikkeling (lerende cultuur) in samenhang worden versterkt. Het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en sociale partners vinden het daarom
belangrijk dat schoolbesturen in het onderwijs de komende jaren investeren in strategisch
personeelsbeleid en de implementatie daarvan; uiteraard gaat dit in afstemming met
schoolleiding en medewerkers. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap vindt
dat een strategische inrichting van het personeelsbeleid niet vrijblijvend kan zijn en streeft
daarom om per 1 augustus 2024 wettelijke eisen te stellen aan het strategisch
personeelsbeleid.
Sociale partners in het primair- en voortgezet onderwijs willen daarnaast gezamenlijk
werken
aan
het
versterken
van
arbeidsverhoudingen,
door
rollen
en
verantwoordelijkheden van de onderwijsprofessionals te verduidelijken, te sturen op
samenwerking tussen professionals in het belang van kwaliteit, zorg te dragen voor de
juiste professional op de juiste plek en de zeggenschap van professionals te borgen.
De sector en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gaan met elkaar in
gesprek over de inrichting van de huidige onderwijsorganisatie. Startpunt van dit gesprek
is de noodzaak om de oplopende tekorten effectief tegen te gaan, gecombineerd met de
overtuiging dat we met optimisme moeten blijven werken aan oplossingen. Het
uitgangspunt in de gesprekken over innovatieve samenwerkingen is dat leraren/docenten
de regie blijven houden over de kern van hun vak en gefaciliteerd worden bij het geven en
ontwikkelen van onderwijs.

juni 2022 - Pagina 2 van 9

3. De arbeidsmarkt voor het onderwijs
Ondanks de tekorten in het onderwijs is het belangrijk dat we waarborgen dat de kwaliteit,
kansengelijkheid en continuïteit van het onderwijs voorop blijven staan. Op korte termijn
zetten we daarom in op het verhogen van de (zij-)instroom van leraren/docenten,
schoolleiders en studenten, het behoud van onderwijsprofessionals en verbeteren we de
begeleiding van startende leraren/docenten en schoolleiders. Daarnaast zullen we vanuit
verschillende mogelijkheden voor het organiseren van onderwijs in samenhang met
functie- en loopbaanperspectieven van de verschillende onderwijsprofessionals de
benodigde kwaliteit van onderwijs blijven bieden.
De onderwijsarbeidsmarkt wordt sterk regionaal gekleurd. Regionale samenwerking tussen
schoolorganisaties onderling en met opleidingen biedt kansen voor effectief
arbeidsmarktbeleid. Daarom geven we hier een extra impuls aan. Het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de lerarenorganisaties, vak- en sectororganisaties, de
lerarenopleidingen en vertegenwoordigers uit de regio werken gezamenlijk verder aan een
structurele aanpak van de arbeidsmarkt voor het onderwijs.
Tot slot maken we afspraken over acties op de korte termijn en werken we toe naar het
optimaliseren van het bevoegdhedenstelsel.
Mijlpalen in de werkagenda
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de minister voor Primair en
Voortgezet Onderwijs hebben gezamenlijk met de onderwijswerkgevers in het primair- en
voortgezet onderwijs, onderwijswerknemers en lerarenopleidingen deze werkagenda met
acties en mijlpalen vastgesteld. De werkagenda is gebaseerd op een aantal gezamenlijk
gedragen uitgangspunten:






Het beleid is samenhangend en coherent (bijvoorbeeld rekening houdend met een
doorlopende leerlijn).
Maatregelen worden ontwikkeld met, en gedragen door, het veld.
Er is erkenning en waardering voor de verschillende, complementaire rollen en
verantwoordelijkheden van leraren/docenten, schoolleiders, besturen, ondersteuners
en begeleiders, lerarenopleidingen en onderzoekers die gezamenlijk vormgeven aan
het onderwijs het opleiden, professionaliseren, onderzoeken en innoveren.
We houden oog voor de doorontwikkeling van het primair onderwijs en voortgezet
onderwijs in samenhang, met erkenning voor de eigenheid van de sectoren. Op langere
termijn willen we als partners primair- en voortgezet onderwijs bezien hoe schotten
tussen onze onderwijssectoren kunnen worden weggenomen.

De mijlpalen brengen we onder in drie actielijnen: In actielijn 1: Goede professionals in
een aantrekkelijke werkomgeving, in actielijn 2: Onderwijsarbeidsmarkt en tekortaanpak
en in actielijn 3: Optimaliseren van het bevoegdhedenstelsel. In de actielijnen zijn
mijlpalen opgenomen gericht op de onderwijsprofessional, de onderwijsorganisatie en de
onderwijsarbeidsmarkt.
Deze ambities vragen om optimaal gebruik te maken van alle beschikbare expertise in het
onderwijsveld. De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de minister voor
Primair en Voortgezet Onderwijs, de partijen van het Onderwijsakkoord: PO-Raad, VOraad, AOb, CNV Onderwijs, FvOv, FNV O&O en AVS werken voor deze werkagenda samen
met de opleidingen UNL en VH, Platvorm VVVO, BVMBO, SPV, Lerarencollectief en de
sectorraden van het PRO en GVO. Zo maken we gebruik van ieders energie en
betrokkenheid om deze stappen te zetten.

juni 2022 - Pagina 3 van 9

Actielijn 1) Goede professionals in een aantrekkelijke werkomgeving
PO-Raad, VO-raad, AOb, CNV Onderwijs, FvOv, AVS, OCW1

Mijlpalen professionaliseringsruimte
- We gaan gezamenlijk, uiterlijk in het eerste halfjaar van 2023, de bestaande middelen
en afspraken voor professionalisering inventariseren en kijken of deze nog effectiever
kunnen worden ingezet.
- Ten behoeve van professionalisering en daarmee ook de verbetering van de kwaliteit
van het onderwijs brengen we relevante onderzoeken en ervaringen samen, waaronder
die over onderwijstijd. We verkennen eventuele vervolgstappen in het eerste kwartaal
van 2023.
Mijlpalen strategisch personeelsbeleid
- Het kabinet streeft ernaar om per 1 augustus 2024 wettelijke eisen voor strategisch
personeelsbeleid te stellen waar de Inspectie van het Onderwijs op zal toezien. Het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gaat over het (concept)wetstraject in
gesprek met de raden en bonden.
- In lijn met de bestaande afspraken in het primair- en voortgezet onderwijs wordt,
vooruitlopend op het wetstraject, de lopende afspraken en monitoring voortgezet
waarin wordt gekeken hoe schoolbesturen blijven werken aan strategisch
personeelsbeleid.
- In 2023 gaan werkgevers en werknemers in gesprek over hoe scholen zich kunnen
voorbereiden op de wetswijziging. Het personeelsbeleid houdt rekening met de
samenhang tussen de ontwikkeling van individu, team en organisatie. Het gaat dan
bijvoorbeeld om de opleiding van onbevoegde leraren, het behoud (door bijvoorbeeld
een betere begeleiding van startende leraren en schoolleiders, verlaging ziekteverzuim)
en de duurzame inzetbaarheid van personeel.
- We stimuleren dat schoolbesturen via hun strategisch personeelsbeleid werk maken
van het ondersteunen van de professionele ontwikkeling en loopbaanontwikkeling van
onderwijsondersteunend personeel, leraren en schoolleiders. Dat kan bijvoorbeeld door
het beroepsbeeld voor leraren en de beroepsstandaard van schoolleiders (po en vo) in
te bedden in het personeelsbeleid of door uit te gaan van beleidsrijke
functieomschrijvingen.
- Wij stimuleren (regionale) samenwerking voor onder meer (kennis)uitwisseling en
loopbaanmogelijkheden. Ook in het kader van strategisch personeelsbeleid en
arbeidsmarktvraagstukken is het van belang dat schoolbesturen, lerarenopleidingen en
leraren de samenwerking met elkaar opzoeken.
Mijlpalen rol en verantwoordelijkheid onderwijsprofessionals
- Na een brede consultatie van de rollen en verantwoordelijkheden (checks and balances)
in en om de school (schoolbesturen, schoolleiders, leraren, onderwijsondersteuners,
(G)MR’en, raden van toezicht, ouders en leerlingen) bezien we medio 2023 in
gezamenlijkheid welke maatregelen moeten worden genomen om zorg te dragen voor
de zeggenschap van de onderwijsprofessionals. We formuleren acties die rollen en
verantwoordelijkheden verduidelijken, we sturen op samenwerking tussen
professionals in het belang van kwaliteit, we dragen zorg voor de juiste professional op
de juiste plek en we borgen de zeggenschap van de professional.
- We versterken de positie en kwaliteit van leidinggevenden. Dit doen we door het
verbeteren van de professionele ontwikkeling van leidinggevenden en toerusting van
de beroepsgroep schoolleiders. Daarbij nemen we de beroepsstandaarden schoolleiders
primair- en voortgezet onderwijs als uitgangspunt.
Wanneer de gesprekken voor deze actielijn breder dan de arbeidsvoorwaardelijke kant worden ingestoken en
het ook onderwijsinhoud betreft worden in ieder geval het Lerarencollectief, Platform VVVO, VH en UNL
betrokken.
1

juni 2022 - Pagina 4 van 9

-

Het doel is dat leidinggevenden en onderwijsprofessionals een professionele dialoog
ervaren in hun eigen organisatie. Daarbij is uitgangspunt dat zij gebruik maken van
een professioneel statuut. Voortbouwend op ervaringen uit praktijk en onderzoek
versterken we de bruikbaarheid van het professioneel statuut.

Mijlpalen vergroten deeltijdfactor
- Partijen spannen zich in om het vergroten van de deeltijdfactor actief te stimuleren
door mogelijkheden tot het uitbreiden van contracten te faciliteren. Maatwerk, passend
bij de professional, heeft hierbij de aandacht.
- We bouwen voort op de ervaringen uit de pilot ‘deeltijd in het onderwijs’. Het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en sociale partners ontwikkelen in 2022 een
integrale aanpak op basis van de tussentijdse opbrengsten van de pilot, eerdere
onderzoeken en ervaringen uit het veld, die gericht is op het vergroten van de
deeltijdfactor en flexibiliteit.
- Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap rolt de pilot ‘deeltijd in het
onderwijs’ verder uit. In 2022 worden mogelijke oplossingsrichtingen en interventies
getest bij drie diverse schoolbesturen in het primair onderwijs. Vanaf 2023 worden de
uitkomsten van deze pilots landelijk gedeeld en kunnen andere schoolbesturen dit
gebruiken in de standaard HR-processen. Hiermee kunnen schoolbesturen het thema
‘urenuitbreiding’ onderdeel laten zijn van bijvoorbeeld personeelsgesprekken en krijgen
zij handvatten om de gewenste urenuitbreiding te realiseren. Na de afronding van de
pilots in 2022 gaan we in gesprek over eventuele verdere uitrol in het voortgezet
onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs.
Mijlpalen onderwijsondersteunend personeel
- Sociale partners maken afspraken over het beschrijven van ondersteunende en
begeleidende functies om het potentieel voldoende te benutten, in een juiste
verhouding tot de leraar. Daarbij is er aandacht voor de ontwikkelmogelijkheden van
het onderwijsondersteunend personeel.
- We verkennen hoe niet-onderwijs gerelateerde ondersteuning op scholen leraren en
leidinggevenden kan ontlasten, zodat zij zich op hun kerntaken kunnen richten.
Mijlpalen één cao voor het funderend onderwijs, inclusief vso en bestuurders
- Gezamenlijk doen we voor eind 2022 een verkenning naar de wenselijkheid van en
bereidheid tot het afsluiten van één cao in het funderend onderwijs. Aspecten die bij
deze verkenning aan de orde komen zijn onder andere: het voorkomen van een nieuwe
loonkloof, de rechtspositie van bestuurders, de positie en wensen van het vso en de
eventuele kosten die samenhangen met het streven naar één cao.
- Naar aanleiding van de verkenning worden de gewenste vervolgstappen in kaart
gebracht.

Actielijn 2) Onderwijsarbeidsmarkt en tekortaanpak
PO-Raad, VO-raad, AOb, CNV Onderwijs, FvOv, AVS, BVMBO, UNL (en ICL), VH (en LOBO
en ADEF), Lerarencollectief en Platvorm VVVO, OCW

Mijlpalen aanpak leraren- en schoolleiderstekort: instroom en behoud
- In het kader van de initiële opleiding van leraren/docenten zetten we ons in voor het
verhogen van de instroom, het verlagen van de uitval tijdens de opleiding en goede
voorbereiding op en toerusting voor het werk in de praktijk. Hierbij bouwen we voort
op wat er al gebeurt en verkennen we wat er nog meer nodig is.
- Partijen maken afspraken over het verbeteren en flexibiliseren van zij-instroom. Om
verbetering te bewerkstelligen zijn verschillende opties mogelijk, waaronder het
inbedden van zij-instroom binnen de reguliere (deeltijd)lerarenopleidingen het
verbeteren van de route via de subsidieregeling zij-instroom in beroep. Voor deze
juni 2022 - Pagina 5 van 9

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

2

opties gelden verschillende tijdpaden en kosten. In overleg met de partijen wordt een
besluit genomen over een optie met tijdpad. In de tussentijd blijft de huidige
subsidieregeling ‘zij-instroom in het beroep’ bestaan. Daarnaast gaan partijen in
gesprek over de ingezette flexibilisering van de lerarenopleidingen, zoals in 2020 door
VH, UNL en Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in het Bestuursakkoord
flexibilisering lerarenopleidingen is afgesproken.
Daarnaast spreken partijen af om het Onderwijsloket te continueren en te onderzoeken
welke rol het Onderwijsloket en de regionale loketten kunnen spelen in het verbeteren
van de toegankelijkheid van het onderwijs voor zij-instromers mede in relatie tot de in
te richten landelijke regie.
We zetten in op het behoud van onderwijsprofessionals door in te zetten op een betere
begeleiding van startende leraren/docenten en schoolleiders op basis van bewezen
effectieve methoden en de ontwikkeling van scholen als aantrekkelijke en uitdagende
werk- en leeromgeving.
We maken een gezamenlijk plan hoe we de instroom van academische leraren in het
funderend onderwijs kunnen verhogen en het behoud verbeteren. We brengen de
instroom en uitval van academische leerkrachten in kaart. Op basis daarvan formuleren
we een gezamenlijke ambitie, met oog voor de gezamenlijke en gedeelde
verantwoordelijkheid voor het opleiden en behouden van academische leraren. Waarbij
er aandacht is voor de afspraken die lerarenopleidingen reeds hebben gemaakt in het
Bestuursakkoord flexibilisering lerarenopleidingen.
We werken aan een aantrekkelijke opleiding en aantrekkelijk werk voor (academische)
leraren, onder andere door studenten actief kennis te laten maken met de
mogelijkheden van een carrière in het onderwijs, een passend takenpakket in de school
en voldoende ontwikkelmogelijkheden.
Schoolleiders
Voor de aanpak van het schoolleiderstekort in het primair onderwijs verkennen we de
mogelijkheden van een subsidieregeling zij-instroom schoolleiders primair onderwijs en
bezien we welke maatregelen verder nodig zijn om te voorzien in voldoende en goede
schoolleiders in het primair onderwijs.
We brengen de mogelijkheden van het opleiden van schoolleiders (inclusief zijinstromende schoolleiders) in kaart en verkennen een betere samenwerking tussen de
beroepsgroep schoolleiders, schoolbesturen en opleidingsinstituten en aanbieders van
scholing, waaronder hogescholen en universiteiten.
Recent onderzoek geeft (nog) geen definitief uitsluitsel over de aard en omvang van
een schoolleiderstekort in het voortgezet onderwijs.2 Daarom doen we een landelijke
uitvraag naar het schoolleiderstekort in het voortgezet onderwijs en doen we een
verdiepend onderzoek naar de arbeidsmarktpositie van zowel midden managers (teamen afdelingsleiders) als eindverantwoordelijk schoolleiders.
Op basis van aanbevelingen uit eerder onderzoek betrekken we in het onderzoek de
kwantitatieve en kwalitatieve match tussen vraag en aanbod en carrièrepaden voor
schoolleiders in het funderend onderwijs. Op basis van deze onderzoeken identificeren
we vervolgstappen voor beleid en praktijk.
Ook voor schoolleiders werken we aan een doorlopende leerlijn waarbij we de
professionele ontwikkeling en ontwikkelingen in het onderwijs nauwer met elkaar in
verbinding brengen.
Innovatieve manieren van de organisatie rond het geven van onderwijs
Partijen spreken af om innovatieve manieren van de organisatie rond het geven van
onderwijs stapsgewijs verder te brengen, waarbij de kwaliteit van onderwijs steeds
voorop zal blijven staan. Hiertoe wordt een verkenning uitgevoerd op basis van wat er
op dit moment al ligt aan onderzoek en praktijkkennis. Op basis van deze verkenning
worden vervolgstappen geformuleerd.

Voion (2021), Arbeidsmarktonderzoek Schoolleiders voortgezet onderwijs. Den Haag: Voion.

juni 2022 - Pagina 6 van 9

Mijlpalen versterking regionale samenwerking
- Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, sectororganisaties en vak- en
beroepsorganisaties zijn een structurele aanpak overeengekomen voor de
onderwijsarbeidsmarkt.3 Deze aanpak bestaat uit drie speerpunten:
1. Het versterken van regionale samenwerking: verbinding tussen en versterking
van bestaande samenwerkingen (tussen schoolbesturen, lerarenopleidingen,
beroepsgroep en onderzoekers binnen en tussen sectoren), waarin
arbeidsmarktvraagstukken in samenhang worden aangepakt. Onderwerpen
waarover regionaal afspraken worden gemaakt zijn onder meer aanpak van de
tekorten, samen opleiden (werkplekleren), professionaliseren, onderzoeken,
innoveren, een loketfunctie, het afstemmen van vacatures, werving, en
strategisch personeelsbeleid. Regionaal, omdat deze vraagstukken het niveau
van individuele schoolbesturen overstijgen en landelijk beleid te weinig
maatwerk biedt.
2. Het ontwikkelen van een beroepsbeeld, waarbij de beroepsgroep aan zet is. Dit
geeft duidelijkheid over het beroep van de leraar, voor loopbaanontwikkeling en
biedt tevens de basis voor een raamplan (uitwerking van eindkwalificaties voor
opleiden en professionaliseren) van de lerarenopleidingen. Vanuit het
beroepsbeeld voor leraren wordt verder gewerkt aan een beroepsbeeld voor
andere functies/ beroepen in het onderwijs/ schoolleiders en ondersteunend
personeel. De beroepsgroep benut eerdere ervaringen die zijn opgedaan in het
vo en mbo.
3. Een vorm van landelijke regie voor de verdere uitwerking en implementatie.
Ad 1. Uiterlijk in oktober 2022 is een agenda opgesteld met mijlpalen en fasering om tot
één regionale infrastructuur te komen. Deze verbindt verschillende regionale initiatieven,
waaronder het samen opleiden & professionaliseren (hierna: SO&P), de Regionale Aanpak
Personeelstekorten, versterking kennisinfrastructuur en de regionale allianties van
lerarenopleidingen. Onderdeel van deze uitwerking is in ieder geval:
- Een
landelijk
kader
(richting)
waarmee
focus
en
samenhang
in
onderwijsarbeidsmarktbeleid wordt gerealiseerd met ruimte voor regionale
uitwerking.
- Het stimuleren van boven bestuurlijke formatie en inzet van personeel als
onderdeel van een gezamenlijke verantwoordelijkheid van werkgevers in de regio
voor goed onderwijs.
- De wijze waarop 100% van de studenten vóór 2030 kan worden opgeleid volgens
de systematiek van SO&P. In 2022 wordt met (vertegenwoordigers van) leraren,
lerarenopleidingen en schoolbesturen een routekaart gerealiseerd van de expansie
per sector om de kwantitatieve en kwalitatieve groei naar deze 100% de komende
jaren verder te kunnen stimuleren en realiseren. Daarbij wordt ook verkend hoe
zij-instroom daarin kan meelopen.
- We verkennen hoe we een effectief werkende kennisinfrastructuur regionaal
kunnen inrichten, van vraagverheldering en kennisgeneratie tot en met
kennisbenutting, voor de kwaliteitsverbetering van onderwijs. We bouwen daarbij
voort op de ontwikkelagenda ‘Lerend onderwijs voor een lerend Nederland’ en het
vervolgadvies ‘Slimme Verbindingen’.
Ad 2. We werken toe naar een doorlopende lijn in de opleiding en professionele
ontwikkeling van leraren waarin het samen opleiden wordt gekoppeld aan de begeleiding
van startende leraren en voorgezette professionalisering.
- Een eerste versie van het beroepsbeeld voor leraren/docenten wordt in Q1 van 2023
gepresenteerd door de vak- en lerarenorganisaties.

3

Hier bouwen we voort op Samen sterk voor elk kind (aanbevelingen van Merel van Vroonhoven) en het
actieplan Duurzaam werken in het onderwijs (van de sectororganisaties).

juni 2022 - Pagina 7 van 9

-

Een eerste versie van de contouren van een raamplan, in samenhang met het
beroepsbeeld, wordt eveneens in Q1 2023 gepresenteerd door de opleidingen/ VH en
UNL.
Het kabinet, werkgeversorganisaties en vakorganisaties en de lerarenopleidingen
maken afspraken over hoe nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen en ontwikkelingen
in het curriculum worden geborgd in de doorlopende leerlijn van het leraarschap. De
ambitie uit het coalitieakkoord om de lerarenopleidingen verder te versterken, met
aandacht voor effectieve vakdidactiek, specialisatie in het jonge of oudere kind, digitale
vaardigheden en passend onderwijs en de ambities ten aanzien van versterking van de
basisvaardigheden worden in dit kader uitgewerkt. Dit gebeurt met oog voor de
verschillende rollen van partijen en in samenhang met de ontwikkeling van het
beroepsbeeld en raamplan.

Ad 3. Voor de uitwerking van de agenda in het veld wordt een vorm van landelijke regie
(inclusief governance en overlegstructuur) en ondersteuning georganiseerd. We geven
meer richting door samen met het veld een landelijk kader te ontwikkelen, mijlpalen vast
te stellen en te bewaken. We zorgen voor een wisselwerking tussen het landelijke en het
regionale niveau. Regio’s formuleren wat zij nodig hebben, delen kennis en knelpunten
waar zij tegenaan lopen en zijn aanspreekbaar op hun resultaten. Landelijke partijen
stimuleren en faciliteren partijen in de regio, spreken hen aan op hun aanpak en tempo.
Ook zorgen zij ervoor dat oplossingen worden uitgewerkt voor knelpunten en daarover
besluitvorming plaatsvindt.

Actielijn 3) Optimaliseren van het bevoegdhedenstelsel
PO-Raad, VO-raad, AOb, CNV Onderwijs, FvOv, AVS, BVMBO, Lerarencollectief, Platform
VVVO, SPV, UNL (en ICL), VH (en LOBO en ADEF) en de sectorraden van het PRO en
GVO, OCW.

Het bevoegdhedenstelsel is een belangrijke kwaliteitswaarborg en bepaalt aan welke
groepen leerlingen een leraar les mag geven na de opleiding en voor het voortgezet
onderwijs ook voor welk vak(gebied). Het huidige stelsel voldoet voor een groot deel van
het onderwijs, maar kent ook knelpunten. Vooral in het voortgezet onderwijs en in het
bijzonder voor het vmbo zijn deze urgent waardoor we die eerst gezamenlijk verkennen
en oplossen.
We zien echter ook vraagstukken rond bevoegdheden binnen de andere onderwijssectoren
en vraagstukken die de verschillende onderwijssectoren doorkruisen. Het is noodzakelijk
het huidige stelsel te optimaliseren zodat we voor alle leerlingen voldoende bevoegde
leraren hebben en we de kwaliteit van onderwijs kunnen (blijven) waarborgen. De
optimalisatie is er ook op gericht dat het stelsel beter kan inspelen op onderwijskundige
en maatschappelijke ontwikkelingen. Daarvoor wordt met de partijen in deze actielijn
verkend op welke manier het huidige bevoegdhedenstelsel geoptimaliseerd kan worden.
Mijlpalen bekwaamheidseisen
- De aanstaande herijking van de bekwaamheidseisen wordt opgepakt in samenhang
met de aanpak van de knelpunten in het stelsel en de ontwikkeling van het
beroepsbeeld dat de gezamenlijke lerarenorganisaties (AOb, CNV Onderwijs, FvOv,
Lerarencollectief, Platform VVVO en BVMBO) zijn gestart. Dit proces van herijking van
de bekwaamheidseisen wordt vormgegeven met ten minste deze vertegenwoordigers
van de beroepsgroep onderwijspersoneel om medio 2023 te komen tot een proces
(organisatievorm, ondersteuning, werkwijze, en de kaders van het advies) voor het
advies aan de ministers. Van dat proces maakt in ieder geval deel uit dat de

juni 2022 - Pagina 8 van 9

lerarenorganisaties advies vragen aan de werkgevers, lerarenopleiders/opleidingen en
andere deskundigen (waaronder vertegenwoordigers van ouders en leerlingen).
Mijlpalen optimaliseren bevoegdhedenstelsel
- De landelijke werkgroep bevoegd vo geeft uitvoering via drie bestuurlijk afgesproken
lijnen aan het oplossen van de vastgestelde knelpunten: 1) de vakkenstructuur in het
voortgezet onderwijs in relatie tot de opleidingen wordt verder onderzocht om de
aansluiting tussen beide en het huidige bevoegdhedenstelsel te bevorderen; 2) er
worden opties voor oplossingsrichtingen uitgewerkt om voldoende leraren op te leiden
voor het lesgeven in de beroepsgerichte profielvakken en keuzevakken en de
praktijkgerichte programma’s in het vmbo en; 3) de wenselijkheid van het opleiden en
de inzet van sterk pedagogisch-didactische (groep)leraren voor 12-plussers in delen
van het onderwijs wordt onderzocht.
- We verkennen gezamenlijk inhoudelijk verantwoorde en in de uitvoering geborgde
experimenten (met gebruik van experimenteerruimte) die een bijdrage leveren aan de
ervaren vraagstukken die samenhangen met het bevoegdhedenstelsel. Deze
experimenten moeten aansluiten bij recente ontwikkelingen bij onder meer de
lerarenopleidingen. Kwaliteit en ontwikkeling van onderwijs en de aantrekkelijkheid van
het beroep dienen hierbij een belangrijk evaluatiecriterium te zijn.
- Voor het primair onderwijs wordt verkend op welke manier het huidige
bevoegdhedenstelsel kan worden geoptimaliseerd, waarbij in het bijzonder wordt
gekeken naar het gespecialiseerd onderwijs.
- De opdracht uit het coalitieakkoord betreffende bevoegde docenten basisvaardigheden
en burgerschap in het middelbaar beroepsonderwijs wordt uitgewerkt in de werkagenda
mbo, deze uitwerking vindt plaats in samenhang met het plan voor basisvaardigheden.

juni 2022 - Pagina 9 van 9