Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Gaswet en
de Elektriciteitswet 1998, tot versterking van de
werking van de gasmarkt, verbetering van de
voorzieningszekerheid en houdende regels met
betrekking tot de voorrang voor duurzame
elektriciteit, alsmede enkele andere wijzigingen
van deze wetten (31904).
(Zie vergadering van 21 januari 2010.)
De algemene beraadslaging wordt hervat.
De voorzitter: Ik deel aan de Kamer mee dat het lid
Vendrik zich heeft afgemeld wegens ziekte. Wij allen
wensen hem sterkte vanaf deze plek.
Wij beginnen nu met de tweede termijn van de Kamer.
©
De heer Jansen (SP): Voorzitter. Ik dank de minister voor
haar uitgebreide reactie, zowel schriftelijk als mondeling.
Zij heeft ons niet in alle gevallen blij kunnen maken,
maar zij heeft in ieder geval haar best gedaan.
Uit de schriftelijk beantwoording blijkt dat de minister
nog niet toe is aan een kritische evaluatie van de effecten
van de liberalisatie van de energiemarkt. Ik heb in mijn
eerste termijn betoogd dat die leidt tot het wegvallen van
de regie op de samenhang tussen productie, netwerk en
afnemers, zodat de maatschappelijke kosten over de hele
keten minimaal zijn. Het knippen leidt tot allerlei vormen
van strategisch gedrag en het afschuiven van kosten,
zoals het probleem dat de heer Zijlstra met zijn amendement op stuk nr. 34 probeerde op te lossen.
Volgens de SP-fractie zit de ellende dieper. Energieexpert Teus van Eck schrijft in zijn reactie op het
wetsvoorstel aan de Kamer: ″... niet zonder meer het net
uitbreiden om beperkingen op te heffen, maar optimalisatie over de gehele keten, productie, transport,
distributie, lokale oplossingen″. Ik heb gesuggereerd om
weer een landelijk elektriciteitsplan te maken, rekening
houdend met het gewijzigde Europese reguleringskader
en veil vervolgens locaties en de gebruikte opbrengsten
als kostendrager voor investeringen in het netwerk. De
minister beperkt zich in haar reactie tot de voorgestelde
veilingsystematiek, maar dat is maar een klein element
van mijn suggestie. Graag krijg ik alsnog een reactie op
het bredere voorstel.
Als de minister nog steeds niets voelt voor een
oplossing zoals het elektriciteitsplan, hoe denkt zij dan op
een andere manier de coördinatie van de investeringen
in het productievermogen, de netwerken en de ontwikkeling van de vraag te verbeteren? In het verleden heeft de
minister onder andere gesproken over het selectiever
kijken naar aanvragen: zij wilde dat aanvragen alleen
gedaan zouden worden als er bijvoorbeeld voortgang
geboekt werd. Ik denk aan de mijlpalensystematiek en de
borgsommen. Kortom, ook de minister heeft al aangekondigd dat zij op dit punt toch wat de touwtjes wil
aantrekken. Hoe staat het daarmee?
Daarmee kom ik op het congestiemanagement. Enkele
collega’s hebben in eerste termijn de vraag gesteld
waarom interconnectoren niet betrokken worden bij het
congestiemanagement. In haar brief schrijft de minister
hierover onder meer: de tweede voorwaarde is dat

Tweede Kamer

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

congestiemanagement op de interconnector economisch
efficiënter is dan andere mogelijke oplossingen om de
binnenlandse congestie te verhelpen. Het lijkt mij dat de
participatie in de biedladder door partijen die gebruik
maken van een interconnector een objectieve methode is
om vast te stellen of het afknijpen van de interconnector
economisch efficiënt is. De minister stelt dat in 2011 een
Noordwest-Europees systeem van congestiemanagement
van start gaat, dat op een andere manier voorkomt dat
interconnectoren een averechts effect hebben in
congestiegebieden. Dat is toch geen reden om de
interconnectoren op voorhand uit te sluiten van het
congestiemanagement? Ik begrijp dat mevrouw
Wiegman overweegt om daarover een motie in te
dienen. Daar staan wij welwillend tegenover.
Het amendement op stuk nr. 30 was de gecombineerde versie van de eerdere amendementen van de
fracties van de SP, de PvdA en de ChristenUnie. Het doel
van ons allen was volgens mij voldoende duidelijk. Wij
willen af van de vage ontsnappingsclausule ″redelijk en
proportioneel″. Uiteraard blijft de uitzonderingsbepaling
op grond van de veiligheid en de betrouwbaarheid van
het net van kracht. In haar brief heeft de minister enkele
duidelijke voorbeelden gegeven van de context van de
begrippen ″doelmatig″ en ″proportioneel″ in relatie tot de
voorrang voor ″duurzaam″. Naar aanleiding van haar
argumentatie zijn de indieners van het amendement op
stuk nr. 30 bereid om de formulering aan te passen,
waarmee deze naar onze mening tegemoetkomt aan de
bezwaren van de minister tegen het weglaten van de
woorden ″doelmatig″ en ″proportioneel″. Anderzijds
wordt hiermee maximale zekerheid geboden aan de
producenten van duurzame energie: zij kunnen leveren
als dit zonder kapitaalvernietiging mogelijk is. Het
gewijzigde amendement heeft nummer 51 gekregen en is
nu ook ondertekend door mevrouw Spies. De essentie
van dit gewijzigde amendement is dat duurzaamheid is
uitgezonderd van congestiemanagement, behalve als dit
tot evidente kapitaalvernietiging zou leiden omdat er op
korte termijn een structurele oplossing voor de duurzame
energieproducenten beschikbaar komt.
Voorzitter. Indien bij het congestiemanagement het
afschakelen van het conventionele vermogen onvoldoende soelaas biedt, komen alsnog de installaties uit de
vorige lijst aan bod. Daartussen wordt in het wetsvoorstel geen onderscheid gemaakt. Wat mij betreft, zou in
dergelijke gevallen wkk eerder aan bod moeten komen
voor afschakeling dan duurzaam. Vandaar mijn nieuwe
amendement op stuk nr. 45. Dit amendement heeft twee
effecten. Duurzame energie komt pas als laatste aan de
beurt om afgeschakeld te worden en duurzame energie
gaat ook pas als laatste meebetalen aan congestiemanagement.
Dan kom ik terug op ons amendement op stuk nr. 16
dat elektriciteit uit productiegassen toevoegt aan de
voorranglijst. Dat amendement is inmiddels wegens een
technische verbetering vervangen door het amendement
op stuk nr. 44. Het is zeker waar dat het benutten van
productiegas in hoogrenderende wkk-installaties
energetisch de voorkeur verdient. Dat heb ik in eerste
termijn zelf ook gezegd. Corus is trouwens op dit
moment met plannen bezig voor de bouw van een
wkk-installatie op eigen terrein, die een groot deel van de
productiegassen gaat verwerken. Dat is op dit moment
echter nog toekomstmuziek, terwijl congestiemanage-

2 februari 2010
TK 49

49-4616

Jansen
ment betrekking heeft op het hier en nu en de nabije
toekomst.
Volgens de minister is er in het gebied geen sprake
van congestierisico. Op grond van wat ik hoor van onder
meer Corus, vergist zij zich daar echter in. Er bestaan op
dit moment drie elektriciteitscentrales van Nuon en er
staat één wkk-installatie op het terrein van Corus. Die zijn
via een 150kV-leiding met beperkte capaciteit aangesloten op de Randstadring. Nuon heeft inmiddels de
MER-procedure gestart voor een nieuwe eenheid naast
de bestaande. Het is duidelijk dat het opwaarderen van
de 150 kV-leiding ter plekke niet eenvoudig is, gezien de
ligging in stedelijk gebied. Daarmee zou er dus heel goed
op vrij korte termijn een knelpunt kunnen ontstaan. Dat
betekent dat wij de komende tien jaar zonder mijn
amendement wel degelijk met het risico blijven zitten dat
Corus tijdens congestie op het elektriciteitsnet productiegassen moet gaan affakkelen en dat willen wij niet.
Overigens heeft het bedrijf mij gemeld dat het
geruime tijd geleden al aan TenneT aangeboden heeft
om de aanlanding van een hoogspanningskabel voor
wind op zee te faciliteren via het terrein van Corus, waar
ook ruimte gemaakt zou kunnen voor een knooppunt
richting het landelijk hoogspanningsnet. Dat zou, denk ik,
een win-winoplossing kunnen zijn, dus een oplossing
voor Corus en een goede oplossing voor het aanlanden
van wind op zee. Waarom is daar nog niet op gereageerd
door TenneT? En waarom heeft TenneT nog geen enkel
plan gemaakt om de 150 kV-leiding op te waarderen? Het
laatste argument dat pleit voor het toevoegen van
productiegas aan de voorranglijst, is de voorrang die de
minister wel wil geven aan afvalverbrandingsinstallaties.
Productiegassen zijn net zo iets als afval en afvalstoffen
die nuttig worden ingezet. Om die reden zouden deze
categorieën gelijk behandeld moeten worden.
Ten slotte kom ik op mijn amendement op stuk nr. 17
ter differentiatie van de congestievergoeding op basis
van de CO2-index van de producent. Naar mijn mening is
dat een variant op een amendement van de heren Van
der Ham en Vendrik, waarvan ik denk – en ik geloof de
minister ook – dat het energetisch nog wel eens
averechts zou kunnen uitpakken. Daarom denk ik dat
enige sturing via de differentiatie van de betaling, van de
bekostiging, een goed alternatief zou zijn. Het enige
argument dat de minister gaf om tegen dit amendement
te stemmen, was de strijdigheid met Europees recht; dat
zou geen tariefdifferentiatie op grond van CO2-emissies
toestaan. Die conclusie is naar mijn mening de interpretatie van de minister zelf.
Daarmee kom ik op de gasmarkt. Het wetsvoorstel zet
zeker een aantal stappen in de richting van een betere
werking van de gasmarkt, maar we zijn er nog niet. In
mijn discussie met de heer Samsom in eerste termijn
over artikel 66d vond hij het opmerkelijk dat de SP pleitte
voor een verdere liberalisatie van de groothandelsmarkt
voor gas. Los van het gegeven dat ik hiermee de lijn volg
van zijn voorganger en partijgenoot Crone, hebben wij
daarvoor een goede reden. In essentie komt die hierop
neer. De gasmarkt ontwikkelt zich in sneltreinvaart van
een regionale markt tot een wereldmarkt, te vergelijken
met de oliemarkt. Nederland zal in de komende 25 jaar
afhankelijk worden van die wereldmarkt, omdat ons
eigen gas opraakt. In die context is het essentieel dat
zo’n markt goed functioneert, zodat er geen monopolistische praktijken ontstaan, nu niet door GasTerra en straks
niet door Gazprom. In dat verband nog een vraag over

Tweede Kamer

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

het laatstgenoemde bedrijf. Uit een gisteren gepubliceerd
artikel in de European Energy Review blijkt dat Gazprom
nu al misbruik zou maken van marktmacht in een aantal
Midden- en Oost-Europese landen, waaronder
EU-lidstaten. De Europese Unie pakte in het recente
verleden wel Microsoft aan wegens misbruik van een
monopolie, maar lijkt terug te schrikken voor Gazprom.
Wat is de positie van de Nederlandse regering in deze
kwestie? Vindt de minister van Economische Zaken dat
voor Gazprom dezelfde regels moeten gelden als voor
Microsoft? En zo ja, is zij bereid om bij de Eurocommissaris voor mededinging aan te dringen op het starten
van een vooronderzoek?
Daarmee kom ik bij de discussie over artikel 66, lid 2
en het probleem dat veel middelgrote gasafnemers
opgesloten zitten achter de meter. Deze categorie
afnemers heeft wel behoefte aan meer flexibiliteit om,
waar nodig, ingekocht gas te kunnen doorverkopen,
maar schrikt terug voor de grote financiële risico’s bij
onbalans. Energieadviseur Sjak Lomme heeft voorgesteld
om hun probleem op te lossen door voor middelgrote
partijen dagbalancering in plaats van uurbalancering als
uitgangspunt te nemen. Dat lijkt op de aanpak die eerder
is gekozen voor de elektriciteitsmarkt, die daar werkt.
Voor de echt grote jongens, zoals de grote elektriciteitscentrales, is een regime van uurbalancering wenselijk,
ook uit het oogpunt van deugdelijk netbeheer. Maar voor
de middencategorie is dat ″over the top″. Het opnemen
van een dergelijk onderscheid in de gascode door de
NMa zal volgens Lomme de werking van de gasmarkt
verbeteren, zonder allerlei partijen te dwingen af te
stappen van levering op de meter. Dat laatste zou het
onbedoelde effect kunnen zijn van het amendement van
de heer Zijlstra. De SP-fractie lijkt dit een mooi compromisvoorstel en hoort graag de reactie van de minister en
van de heer Zijlstra hierop. Ik zou nu direct een motie
kunnen indienen waarin de minister wordt opgedragen
om ervoor te zorgen dat de gascode in deze zin
gewijzigd wordt. Dat vind ik echter niet zo netjes, ook
niet in de richting van de heer Zijlstra. Maar misschien
vindt de minister het ook wel een goed idee. Als dat niet
zo is, hebben we misschien nog een derde termijn nodig
om dat punt uit te discussiëren.
Dan kom ik bij het openbare jaarverslag van de
netbeheerders. Wij ondersteunen het gewijzigde
amendement dat mevrouw Spies daarover gaat indienen.
Ik ga ervan uit dat de netbeheerders in het openbare
jaarverslag niet alleen verantwoording afleggen over hun
bedrijfsvoering en financiële handel en wandel, maar ook
over hun maatschappelijke prestaties. Als ik me vergis,
hoor ik dat graag van de minister.
Het lijkt erop dat de behandeling van het wetsvoorstel
een aantal veranderingen gaat opleveren die naar de
mening van de SP-fractie verbeteringen zijn; dat is mooi.
Maar het zou nog mooier zijn als de minister van
Economische Zaken en de Kamer regelmatig kritisch
kijken naar het functioneren van de energiemarkt in
ruime zin. Zo’n analyse zou een boel fundamentele
gebreken aan het licht kunnen brengen. In plaats van
door te pamperen, moet je fundamentele gebreken bij de
kern aanpakken.
©
Mevrouw Spies (CDA): Voorzitter. Ik dank de minister
voor haar antwoorden op de enorme hoeveelheid vragen

2 februari 2010
TK 49

49-4617

Spies
die hier over dit wetsvoorstel zijn gesteld en voor haar
advisering over de amendementen. Ik denk dat we
grosso modo kunnen constateren dat er een groot
draagvlak is voor het voorliggende wetsvoorstel. Op
onderdelen zijn er vragen of dit ver genoeg gaat, dan wel
niet ver genoeg.
De heer Zijlstra zei er net iets over en ik heb inmiddels
ook het probleem dat het lastig wordt om de administratie precies bij te houden, met betrekking tot alle
amendementen. Ik was ook nog gehandicapt doordat
Parlando eruit lag. Ik heb inmiddels gezien dat een groot
aantal collega’s kennelijk gehoor heeft gegeven aan een
aantal suggesties die de minister heeft gedaan. We zullen
die amendementen zorgvuldig en welwillend bekijken en
dat puzzeltje uiterlijk volgende week dinsdag, als de
stemmingen aan de orde zijn, hebben gelegd. Ik heb in
ieder geval gezien dat de collega’s Wiegman en Samsom
het amendement op stuk nr. 19 hebben gewijzigd ten
aanzien van de sturingsinformatie. Daar ben ik blij mee.
We hebben eerder al gesproken over de intenties; die zijn
gelijk. Ik ga ervan uit dat de CDA-fractie dat amendement
in ieder geval ook zal steunen.
Er is wel nog enig verschil van inzicht met de minister
over het toevoegen van productiegassen, zoals dit is
verwoord in het amendement op stuk nr.16 van de heer
Jansen. We zijn het eens over het doel. We willen
voorkomen dat die gassen afgefakkeld zouden moeten
worden. De minister geeft in haar schriftelijke beantwoording aan dat ze het probleem niet ziet. Ze zegt dat ze het
in de gaten wil houden; ze wil eventueel op termijn
voorzieningen treffen, als ik de schriftelijke beantwoording goed begrijp. Letterlijk stelt de minister dat ze geen
situatie zal laten ontstaan die tot congestie zal leiden.
Dan is mijn simpele vraag nog steeds wat er op tegen is
om nu al een wettelijke voorziening te treffen. Ik heb
eerder al aangegeven dat wij veel sympathie hebben
voor het amendement van de heer Jansen. Die sympathie is niet kleiner geworden. Ik ben heel benieuwd wat
er mis zou gaan als dit amendement een plek krijgt in
het wetsvoorstel.
Ik handhaaf mijn amendementen ten aanzien van het
jaarverslag, ten aanzien van de de betrokkenheid van de
NMa en de Kamer bij investeringen in het net die nog
niet in PKB’s of andere besluiten zijn vastgelegd en ten
aanzien van het borgen van de betrouwbaarheid van het
net. Er wordt, zeg ik ook tegen de heer Jansen, nog
steeds gesleuteld aan het amendement inzake het
jaarverslag, maar ik reken erop dat wij in goed overleg
tot een mooi amendement komen. Ik zeg tegen de heer
Zijlstra dat de financiële consequenties van het amendement inzake het borgen van de betrouwbaarheid van de
netten buitengewoon beperkt zijn omdat het in feite een
codificatie is van hetgeen nu al in codes vastligt. Ik ben
graag bereid om daar verdere tekst en uitleg over te
geven.
Een deel van de discussie over het verbeteren van de
werking van de gasmarkt heeft betrekking op artikel 66d
en de vraag of de leden 2 en 4 daarvan moeten worden
gehandhaafd. De heer Zijlstra heeft inmiddels terecht,
naar ons oordeel, het voorgestelde lid 4 toch gehandhaafd. Een van de vragen was of profielcontracten
aangeboden blijven worden als lid 2 zou komen te
vervallen. Ik sluit mij in de eerste plaats aan bij de
vragen die de heer Jansen hierover heeft gesteld. Het
resultaat moet niet zijn dat de marktwerking de facto
kleiner wordt als wij lid 2 schrappen. Mocht dat

Tweede Kamer

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

uiteindelijk het effect zijn, zoals de minister in de
schriftelijke beantwoording schrijft, neig ik ertoe mijn
fractie te adviseren dit lid 2 toch maar in de wet te laten
staan en de vinger aan de pols te houden bij de
ontwikkelingen in de markt en wellicht in een tijdige
evaluatie specifiek op dit punt nog terug te komen. Laten
wij echter eerst de nadere antwoorden van de minister
op de vragen van de heer Jansen afwachten.
De heer Jansen (SP): Ik kan mij voorstellen dat de derde
weg, dagbalancering, een mooi compromis kan zijn
waarmee de intenties van iedereen worden gerealiseerd
op een manier die werkt en die niet te veel geld kost.
Mevrouw Spies (CDA): Als dat zo zou kunnen zijn, gaan
wij daar goed en serieus naar kijken. Ik wil niet dat de
facto als gevolg van het schrappen van lid 2 van artikel
66d de marktwerking kleiner wordt in plaats van groter.
Daar zullen wij de antwoorden van de minister op
moeten toetsen.
Met dit wetsvoorstel, in elke geval met dit onderdeel
ervan, zetten wij een volgende stap op weg naar het
beter laten functioneren van de gasmarkt. Die stap heeft
onze steun. Wel zullen wij de vinger aan de pols moeten
houden en op basis van de praktijk moeten zien of deze
stappen inderdaad tot een verbeterde marktwerking
leiden. Ik zou dan ook heel graag zien, namens de
CDA-fractie, dat de maatregelen een jaar na het effectief
worden ervan worden geëvalueerd. Ik zal daar straks nog
een motie over indienen.
Ik kom nu op het onderdeel voorrang voor duurzaam.
Het borgen van de voorrang die duurzaam geproduceerde elektriciteit op het net hoort te hebben, is een
uitdrukkelijke wens van de CDA-fractie. Deze is, zoals
eerder gememoreerd, al een paar jaar geleden in een
motie vastgelegd. Wij zijn er dan ook tevreden over dat
dit nu in het wetsvoorstel wordt geregeld. Laten wij
echter niet vergeten dat wij deze regeling als het goed is
alleen in zeer uitzonderlijke situaties en alleen tijdelijk
nodig zullen hebben. Het uitgangspunt is en blijft dat
congestie door investeringen in de netcapaciteit wordt
voorkomen. Uitgaande van die twee principes willen wij
de regeling verder zo eenvoudig, transparant en
uitvoerbaar mogelijk houden. Dat betekent dat wij allerlei
aanvullende eisen ten aanzien van de introductie van een
CO2-ladder of in wat voor vorm dan ook om een
rangorde aan te brengen in de categorie grijze elektriciteit niet zo verstandig vinden. Het maakt het systeem
onnodig complex en het leidt waarschijnlijk tot inefficiënties en tot hogere kosten. Hoe goed bedoeld ook, op dit
moment heb ik de neiging om de amendementen die
daar betrekking op hebben niet te steunen.
De heer Zijlstra (VVD): Ik vraag me af of mevrouw Spies
al aan het einde van dit blokje was.
Mevrouw Spies (CDA): Nee, nog niet.
De heer Zijlstra (VVD): Dan wacht ik heel even tot zij
klaar is.
De voorzitter: Een cliffhanger, wordt het nu.
Mevrouw Spies (CDA): Ik weet waar de heer Zijlstra in
geïnteresseerd is en ik bewaar dat nog even.

2 februari 2010
TK 49

49-4618

Spies
Voorzitter. Dan heeft de heer Jansen een amendement
ingediend over de proportionaliteit en de redelijkheid van
de investeringen, op een andere manier vorm gegeven,
onder verwijzing naar artikel 16 van de Gaswet en de
Elektriciteitswet. Ik waag mij nu even niet aan het
stuknummer van het amendement. Ik denk dat dit een
alleszins redelijke wijziging is; dat heeft ook onze
hartelijke steun.
Ik kom te spreken over de kostenallocatie. Nu kijk ik
inderdaad naar de heer Zijlstra. Dat is en blijft een lastige
keuze. Wij hebben daarbij van het begin af aan aangegeven dat de groene producenten, ongeacht de vorm van
kostenallocatie, niet voor de kosten moeten opdraaien. Er
blijven dan twee mogelijkheden over. Kiezen wij voor
eenduidigheid in het systeem, dan is socialisatie het
meest logisch, maar dat leidt wel tot lastenverzwaring bij
de eindgebruiker en tot nauwelijks tot geen prikkels om
die congestie te voorkomen. Ik heb de minister twee keer
gevraagd om op dit punt toch nog meer helderheid te
geven over de juridische houdbaarheid van het voorstel
dat zij heeft gedaan. Ik vraag haar dat vandaag voor de
derde keer. Ik heb dus gevraagd: hoe is de juridische
houdbaarheid van het voorstel zoals u dat doet, geborgd,
gegarandeerd? De minister zet daar de stelling tegenover
dat daar geen probleem mee is. Ik ben echter zo
benieuwd naar de onderbouwing van die stelling.
Voorts heeft de minister in eerste termijn aangegeven
dat zij open staat voor betere suggesties uit het
bedrijfsleven. Met de derde nota van wijziging wordt in
feite de deur dicht gegooid voor die betere voorstellen
uit het bedrijfsleven. Ook daarover verneem ik graag de
laatste stand van zaken, althans de laatste waardering
van de zijde van de minister.
Net als bij de gasmarktmaatregelen hebben wij ook bij
dit onderdeel van het wetsvoorstel de uitdrukkelijke wens
om de werking in de praktijk goed te kunnen volgen. Ook
op dit punt is er dus alle reden voor een evaluatie. Het
liefst zouden wij die al betrekken bij de herziening van
het reguleringskader, waar ook onderzoek wordt gedaan
naar de gevolgen van het invoeren van transporttarieven
voor producenten. Is dat haalbaar of is dat qua timing
erg ingewikkeld?

heid in het systeem is. Er zijn echter ook argumenten aan
te voeren ten voordele van de keuze die de minister
heeft gemaakt. Ik wil dus echt zeker weten dat de
minister de juridische uitvoerbaarheid goed heeft
geborgd. Ook wil ik antwoord op de andere vragen die ik
in dat verband gesteld heb, voordat wij ons eindoordeel
daarover definitief opmaken.
De heer Zijlstra (VVD): Gezien het feit dat het CDA
″simpelheid″ belangrijk vindt, kijk ik met enig vertrouwen
uit naar het eindoordeel van het CDA. U stelt feitelijk aan
mij de vraag over de kosten. Mijn amendement betekent
feitelijk geen kostenverzwaring voor de eindgebruiker.
Via congestiemanagement maken wij namelijk meer
aansluitingen mogelijk. Daardoor treedt een paar
honderd miljoen aan lastenverlichting op. U hebt dat zelf
ook in eerste termijn genoemd. Dat leidt vervolgens tot
een verlaging van de elektriciteitsprijs. Weliswaar komen
de kosten van congestiemanagement daar weer
bovenop, maar de balans is nog altijd positief voor de
eindgebruiker. Daarnaast is het altijd zo dat, als je kosten
toerekent aan een producent, die niet in het niets
verdwijnen. Gratis bestaat niet, dus die producent zal dat
weer doorberekenen in de energieprijs; daardoor komt
het alsnog bij de consument terecht. Dat argument is
volgens mij dan ook niet helemaal steekhoudend.
Mevrouw Spies (CDA): De vraag is in hoeverre je
veronderstelt dat van de kostentoedeling aan de
producent een prikkel kan uitgaan – de minister gaat
daarvan uit – om te proberen, het productieproces nog
efficiënter te organiseren. De een-op-eendoorbelasting
die de heer Zijlstra veronderstelt, zou hierdoor een stukje
kleiner kunnen zijn. Dat is echter een inschatting van de
werkelijkheid waarbij wij alle twee een glazen bol nodig
hebben, maar die hebben wij helaas niet.
Ik wil op het punt van de evaluatie graag een motie
indienen.
Motie
De Kamer,

De heer Zijlstra (VVD): Ik wil toch nog even iets zeggen
over het punt van de kostenallocatie van het congestiemanagement. Ook wij zijn zeer geïnteresseerd in de
antwoorden op de vragen die mevrouw Spies hierover
heeft gesteld. Ik wil ook graag een oordeel vernemen van
mevrouw Spies. Zij gaf in verband met een aantal
amendementen aan: ik wil voorrang voor duurzaam zo
eenvoudig mogelijk houden en daarom ga ik niet alle
poespas die in deze amendementen staat, toepassen.
Hetzelfde geldt feitelijk toch voor de actie van de minister
om de kostenallocatie in het wetsvoorstel te fietsen? Is
het niet zo dat de voorrang voor duurzaam een zo
belangrijk principe is dat wij het zo eenvoudig mogelijk
moeten houden, opdat het niet strandt bij de Eerste
Kamer? Zou op grond van die simpele redenering de
kostenallocatie dus niet in het wetsvoorstel opgenomen
moeten worden?

gehoord de beraadslaging,
van mening dat het wetsvoorstel tot wijziging van de
Gas- en Elektriciteitswet (31904) goede maatregelen
bevat om de werking van de groothandelsmarkt voor gas
te verbeteren en duurzame stroom in geval van
congestie met voorrang toegang tot het net te geven;
overwegende dat het van belang is om de effecten van
deze maatregelen in de praktijk nauwgezet te volgen;
verzoekt de regering, de werking van de maatregelen
met betrekking tot de gasmarkt en ″voorrang voor
duurzaam″ een jaar na het operationeel worden te
evalueren en de Kamer daarover te berichten,
en gaat over tot de orde van de dag.

Mevrouw Spies (CDA): Ik dacht dat de heer Zijlstra ook
heel gevoelig zou zijn voor het argument van lastenverzwaring voor de eindgebruiker. Dat is het grote nadeel
dat in zijn amendement verscholen ligt. Ik heb al
uitdrukkelijk aangegeven dat het voordeel de eenduidig-

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Spies en Wiegman-van Meppelen Scheppink. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 52 (31904).

Tweede Kamer

2 februari 2010
TK 49

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

49-4619

Spies
Mevrouw Spies (CDA): Voorzitter. Ik heb nog een paar
opmerkingen tot slot. De minister heeft aangegeven ook
de mogelijkheden van voorrang voor groen gas te willen
bezien. Dat incasseer ik als een royale toezegging, want
regeren is vooruitzien. Wij zouden toch maar eens met
de situatie geconfronteerd kunnen worden dat wij zo veel
groen gas in dit land gaan produceren dat wij ook op dat
gebied met congestie te maken kunnen krijgen. Dat
moeten wij voorkomen. Ik ben dan ook blij met die
toezegging.
Ten aanzien van de inzet van interconnectoren stelt de
minister dat vanaf begin 2011 nationaal congestiemanagement en internationaal congestiemanagement met
elkaar verweven worden. Begrijp ik goed dat op dit punt
een basis ligt in Europese regelgeving die nationale
regelgeving ongewenst zou maken? Hoe verhoudt zich
dat tot de uitspraak van de minister in eerste termijn dat
zij zich in feite gesteund voelt als de Kamer op dit punt
een uitspraak doet? Ik weet dat collega Wiegman op dit
punt een motie overweegt. Ik kon de samenhang niet
helemaal zien tussen de mondelinge beantwoording van
de minister en de schriftelijke beantwoording die wij
vorige week hebben ontvangen.
Dan hebben wij nog het rapport van de Algemene
Rekenkamer: de waardering van de netwerken. In mijn
eerste termijn heb ik de gang van zaken daaromtrent
onbevredigend genoemd. Ook de heren Zijlstra en
Jansen waren op dit punt kritisch. Het rapport is eigenlijk
nauwelijks tot zijn recht gekomen bij de behandeling van
dit wetsvoorstel. Ik denk dat wij samen met de collega’s
maar eens even moeten nadenken over de vraag of wij
hier in een aparte procedure alsnog in moeten voorzien.
Hiermee naderen wij de afronding van de behandeling
van een complex wetsvoorstel dat grote consequenties
voor marktpartijen heeft. Wij hebben ons de afgelopen
weken dan ook mogen ″koesteren″ in de warme
belangstelling van zo ongeveer elk van deze partijen.
Namens de CDA-fractie spreek ik de verwachting uit dat
wij met dit wetsvoorstel weer een volgende stap zetten
naar het beter laten werken van de gasmarkt en
verwacht ik dat wij met de regeling voorrang voor
duurzaam een verdedigbare oplossing hebben gevonden
voor een situatie waarvan ik, en met mij hopelijk zeer
velen, hoop dat het probleem van congestie zich niet of
hooguit heel sporadisch zal voordoen.
©
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Voorzitter. Allereerst dank ik de minister
voor de mondelinge en schriftelijke antwoorden op de
vragen die in het debat gesteld zijn. Vandaag heb ik nog
enkele vragen. Ik zal ook nog kort de wijzigingen op mijn
amendementen toelichten.
Ik begin bij de Gaswet. De ChristenUnie onderschrijft
het belang van de ontwikkeling van een gasrotonde en
de ontwikkeling van een liquide handelsplaats. Ik denk
dat met de voorliggende wijziging van de Gaswet grote
stappen worden gezet om de werking van de gasmarkt te
verbeteren. De discussie in eerste termijn over artikel 66d
was uitermate boeiend. Maar ook bij mijn fractie leidt
een en ander nog steeds tot veel onduidelijkheid. Zo
wordt mij gemeld dat in de praktijk geen sprake is van
een vrije keuze om je wel of niet te binden aan profielcontracten. Ook het afsluiten van een profielcontract bij
een andere partij dan GasTerra blijkt niet aantrekkelijk te

Tweede Kamer

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

zijn. Voor de ChristenUnie geldt dat profielcontracten niet
de wereld uit hoeven, maar dat de keuze ook niet
gestuurd kan worden door de verkopende partij. Volgens
mij is het voor iedereen lastig in te schatten wat de
uitwerking zal zijn van artikel 66d. Moet het artikel
gehandhaafd of geschrapt worden?
GasTerra stelt dat bij het schrappen van lid 2 de
verkoper helemaal geen profielcontract meer kan
aanbieden, maar klopt dit wel? Is er in theorie sprake van
vrijheid maar in de praktijk niet, zoals ik bijvoorbeeld heb
vernomen van enkele marktpartijen?
Ten aanzien van de kwaliteit van het stuursignaal heb
ik het amendement van mij en de heer Samsom
aangepast om het werkbaar te maken voor GTS. Ik denk
dat met dit voorstel de NMa de ruimte heeft om
correctheid en volledigheid te toetsen, evenals de
haalbaarheid voor GTS om aan deze normen te voldoen.
Het amendement op stuk nr. 20 heb ik gewijzigd,
onder meer naar aanleiding van opmerkingen van de
minister en vanuit het veld. Ten eerste trek ik mij het
punt aan van het kleineveldenbeleid. Ik ben het met de
minister eens dat het een wettelijke plicht is om gas in
het net in te passen. Dat deel heb ik dus geschrapt. Ik wil
wel aan de minister vragen waarom zij het onwenselijk
vindt om op de kleine velden nut en noodzaak te
beoordelen van netuitbreidingen. Moeten wij ons die
vraag niet gewoon stellen? Ten tweede wil ik voorkomen
dat het amendement alle investeringen in de gasrotonde
tegenhoudt. Ik vind het echter wel van belang dat er op
zijn minst duidelijkheid is over maatschappelijke kosten
en baten van uitbreidingen van het net en dat wij die
weging goed kunnen maken.
De heer Jansen (SP): Ik wil een vraag stellen over het
amendement op stuk nr. 50, voorheen nr. 20. Dit ziet erop
dat de minister kan toetsen ″op het belang van duurzame, betrouwbare en efficiënte energievoorziening″. Is
de bedoeling van het amendement zo breed dat
mevrouw Wiegman daarmee ook tegemoetkomt aan
mijn kritiek dat de minister op dit moment onvoldoende
stuurt op de samenhang tussen enerzijds productievermogen, het netwerk, en anderzijds de vraagzijde? Zit dat
erin of legt zij het smaller uit?
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Wat mij betreft mag dit breed worden
uitgelegd. Er moet heel breed een goede afweging
kunnen worden gemaakt en deze moet ook inzichtelijk
worden gemaakt.
De heer Jansen (SP): Dat zou dan betekenen dat de
minister, bijvoorbeeld op het moment dat zich een partij
meldt die wil investeren in een vijfde grote centrale op
de Maasvlakte, op grond van dit amendement kan
zeggen: zet u die centrale maar niet neer, want ik vind
per saldo het totaalplaatje maatschappelijk gezien minder
efficiënt dan de huidige situatie. Is dat de bedoeling van
dit amendement?
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Ja, de bedoeling is om die weging
zichtbaar te maken. Die mag geruisloos voorbijgaan.
De heer Jansen (SP): Dat is een prima aanvulling. Dank
u wel.

2 februari 2010
TK 49

49-4620

Wiegman-van Meppelen Scheppink
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Voorzitter. Ik kom op de Elektriciteitswet.
Met betrekking tot Voorrang voor duurzaam herhaal ik de
opmerking die ik in eerste termijn heb gemaakt. De
wettelijke taak van de netbeheerder om nieuw vermogen
aan te sluiten blijft overeind, maar de discussie over de
heroverweging van het reguleringskader zie ik in dit
verband met interesse tegemoet. Er zijn diverse signalen
uit binnen- en buitenland die erop lijken te wijzen dat de
manier waarop de door netbeheerders in rekening te
brengen tarieven worden bepaald, het zogenaamde
reguleringskader, kan leiden tot een gebrekkige invulling
van een wettelijke taak om zorg te dragen voor voldoende netcapaciteit. Dat geldt in het bijzonder voor het
aansluiten van duurzame elektriciteits- en gasproductiemiddelen. Dit zou op langere termijn de betrouwbaarheid
van de voorziening in gevaar kunnen brengen.
De ChristenUnie ziet in dit verband dat met name de
inpassing van smart grids een echte doorbraak zou
moeten forceren in het streven naar duurzaam. De smart
grid heeft immers inmiddels de potentie om echt op alle
drie de punten van de Trias Energetica vooruitgang te
boeken.
De toezegging van de minister om het Landelijk
Uniform Producententarief (LUP) mee te wegen in de
heroverweging van het reguleringskader is mooi. Ik ben
daar blij mee.
Daarnaast wil ik mijn opmerking herhalen dat het
argument dat een basislast aan kolenvermogen nodig is
om de betrouwbaarheid te garanderen, steeds minder
geldt. Sterker, op- en afregelen van wkk en gascentrales
lijkt veel beter aan te sluiten bij de toename in windvermogen. De minister heeft wel gesteld dat het telkens open afregelen van kolencentrales kosteneffecten alsmede
ecologische effecten heeft, maar eerder begreep ik juist
dat de regelbaarheid van kolencentrales sterk is
toegenomen en dat deze soms binnen anderhalf uur zijn
op te starten. Kortom, gaat het door de minister
genoemde argument nog wel op?
Tot slot wil ik een motie indienen die teruggrijpt op de
eerdere discussie over de inpasbaarheid van interconnectoren. Met deze motie beoog ik geen verplichte inpassing
in ons nationale congestiemanagement. Er zijn echter
wel mogelijkheden om op basis van een verordening
interconnectoren te betrekken. Met België, Duitsland en
Frankrijk loopt Nederland voorop. Er is echter nog niet
binnenkort iets geregeld met Noorwegen, Denemarken
en Groot-Brittannië, terwijl wij met NorNed en BritNed te
maken hebben.
Daarom dien ik de volgende motie in.

overwegende dat het zaak is dat binnenlandse congestie
op een zo kostenefficiënt mogelijke wijze wordt opgelost;
verzoekt de regering, interconnectoren niet bij voorbaat
uit te sluiten van deelname aan congestiemanagement,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Wiegman-van Meppelen Scheppink, Zijlstra en Jansen.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 53 (31904).
Mevrouw Spies (CDA): Ik kan mij hebben vergist, maar
volgens mij heeft mevrouw Wiegman zich nog niet
uitgesproken over de kostenallocatie van congestiemanagement. Ik ben benieuwd of zij het voorstel van de
minister steunt, dan wel meedenkt met de heer Zijlstra
en het amendement zoals hij het heeft geformuleerd.
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): In eerste termijn heeft de ChristenUniefractie zich uitgesproken voor het voorstel van de
minister. Zolang dit debat echter gaande is, ben ik bereid
tot en bezig met meedenken en verder denken. Ik ben
dus bereid om vandaag nog argumenten uit te wisselen.
Ik zit met hetzelfde punt als mevrouw Spies; inmiddels is
het stapeltje (gewijzigde) amendementen gegroeid. Wij
zullen ter voorbereiding op de stemming volgende week
heel zorgvuldig al die amendementen langslopen om te
bezien wat tot de beste resultaten zal leiden.
©

overwegende dat de geldende Europese regelgeving
netbeheerders toestaat gebruik te maken van interconnectoren in een systeem van congestiemanagement
indien dit kostentechnisch de beste oplossing biedt;

De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Voor D66 is het
belangrijk dat wij niet alleen stilstaan bij wat nu speelt
maar ook denken aan de lange termijn. Investeringen in
de energiesector gaan tientallen jaren mee. De consequenties van de beslissingen die wij nu dicteren, dicteren
ook de uitkomsten van morgen. Het gaat dus niet alleen
om de problemen van nu in de energiesector, maar ook
juist om de bredere vraag hoe ons elektriciteitssysteem
en gasmarkt zich ontwikkelen tot een duurzame en
grensoverschrijdende sector.
Om die reden hebben wij in eerste termijn gepleit voor
een stap naar een Europese aanpak van congestiemanagement. Dat is een van de discussies die wij nog
steeds voeren. De richtlijn Voorrang voor duurzaam is
een mooie eerste stap, maar daarmee zijn wij er nog
lang niet. Het is goed om van de minister te horen dat zij
inzet op verdere marktkoppelingen in bestaande
overleggen met onze buurlanden. Zij constateert terecht
dat de koppeling met bijvoorbeeld België en Frankrijk
goed verloopt, maar aan de grens met het oosten ligt
veel meer potentie. Graag horen wij dan ook van de
minister op welke termijn zij de koppeling met de Duitse
markt tot stand ziet komen.
Een grotere markt biedt kansen op meer concurrentie
en dus voordelen voor de consument. Op dit moment
zijn interconnectoren nog uitgezonderd van de voorstellen van congestiemanagement in Nederland. Bij die
uitzondering hebben wij net als andere fracties vraagtekens gezet. Ik had daarover al een motie klaarliggen,
maar ik was zeer blij van met die van mevrouw
Wiegman. Op termijn is de stap naar een regionale markt

Tweede Kamer

2 februari 2010
TK 49

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het kabinet het onwenselijk acht om
interconnectoren te betrekken bij congestiemanagement
om binnenlandse congestie op te lossen;

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

49-4621

Van der Ham
de enige manier om echte voorrang voor duurzaam te
regelen, ook op de verbindingen die onze grenzen
overschrijden. Op die schaal is het ook veel eenvoudiger
om schommelingen in de productie van duurzame
energie op te vangen. Wat dat betreft, zal ik ook ronduit
en met volle borst ja zeggen, met mijn hand weliswaar,
op de motie van mevrouw Wiegman. Ik heb betere
zinnen uitgesproken in mijn leven.
De CO2-ladder. De huidige plannen voor nieuwe
kolencentrales zijn een grote zorg voor D66. In andere
discussies is de flexibiliteit van dergelijke centrales
benadrukt, terwijl bij de behandeling van dit wetsvoorstel
nog steeds de nadruk wordt gelegd op wat ze niet
kunnen. Mevrouw Wiegman heeft het echter terecht
gehad over het feit dat die kolencentrales veel flexibeler
worden en in de toekomst misschien veel meer kunnen
bijdragen aan flexibiliteit op het net. Wij hebben een
amendement daarover ingediend en ook een vernieuwd
amendement daarover aangeboden samen met collega
Vendrik. Daarin hebben wij aangegeven dat het niet
ongewoon is dat kolencentrales op deellast draaien. Het
verschil in uitstoot met een gascentrale is zo groot dat
een rendementsverlies bij het afschakelen van een
kolencentrale al gauw wordt goedgemaakt. Dat alles
gezegd hebbende, wil ik benadrukken dat de strekking
van het amendement is gewijzigd in de richting van de
kritiek van de geachte collega’s die neerkwam op: wij
moeten de boel niet zo vastzetten dat het wellicht zelfs
negatieve effecten heeft. Daarom was ik enigszins
teleurgesteld in het negatieve commentaar van de
minister op het amendement. Ik hoop dat zij dat wil
heroverwegen. Het amendement biedt de minister
namelijk de ruimte om een haakje in de wet te benutten
om een goede en haalbare invulling per AMvB te
regelen. Ik begrijp dat er nog steeds twijfels bestaan over
de uitvoerbaarheid van de CO2-ladder. Dat kan dus later
worden uitgelegd in die AMvB.
Ik weet niet precies hoe het straks gaat met het
amendement. Ik kan iedereen aanbevelen om voor dit
amendement te stemmen. Ik wil ter achtervang twee
moties indienen.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat bij het afregelen op basis van
marginale kosten gascentrales met een lagere uitstoot
eerder zullen worden afgeregeld dan kolencentrales met
een hogere uitstoot;
overwegende dat er onduidelijkheid bestaat over de
gevolgen voor de netto-CO2-uitstoot van het instellen van
een rangorde op basis van CO2-uitstoot bij het afregelen
van niet-duurzame elektriciteitscentrales;
verzoekt de regering, een rangorde te ontwikkelen
binnen niet-duurzame installaties voor toelating tot het
elektriciteitsnet ten tijde van congestie, waarbij de
milieukosten van het af- en aanschakelen van de
centrales worden meegenomen, en deze maatregel in te
voeren krachtens een algemene maatregel van bestuur,

Tweede Kamer

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Van der Ham en Vendrik. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 54 (31904).
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat bij het afregelen op basis van
marginale kosten gascentrales met een lagere uitstoot
eerder zullen worden afgeregeld dan kolencentrales met
een hogere uitstoot;
verzoekt de regering:
- de juridische haalbaarheid van het instellen van een
rangorde op basis van CO2 voor het afregelen van
niet-duurzame elektriciteitscentrales tijdens het optreden
van congestie te onderzoeken;
- zich in te zetten voor een uitzonderingstoepassing voor
een dergelijke rangorde in de Europese regelgeving op
het moment dat blijkt dat het niet mogelijk is binnen de
bestaande regelgeving bovenstaand onderscheid te
maken zonder inbreuk te doen op de principes van
non-discriminatie,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Van der Ham. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 55 (31904).
De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Ik heb nog
enkele vragen over windenergie op zee. De minister
heeft vorig jaar een aantal toezeggingen gedaan over het
sturen van informatie over haar keuzes bij het uitbreiden
van de rol van de landelijke netbeheerder bij die delen
van het net die op zee beter gebundeld kunnen worden.
Het onderwerp maakt natuurlijk niet echt deel uit van dit
wetsvoorstel. Klopt het dat de minister ervoor kiest om
dit niet binnen de Elektriciteitswet te regelen? En heeft zij
al keuzes gemaakt over de invulling van het stopcontact
op zee? Wij staan voor een visie waarin de groeiende
mate van duurzame energie aangevuld wordt met
flexibel in te zetten centrales en de nationale grenzen ten
slotte vervagen.
De voorzitter: Ik mis de heer De Mos van de PVV. Dan
ga ik maar door met de heer Samsom van de PvdA.
©
De heer Samsom (PvdA): Voorzitter. Een aantal collega’s
heeft zich beklaagd over de enorme administratie die de
grote hoeveelheid over elkaar heen buitelende amendementen meebrengt. Ik vind het ook lastig, maar ik vind
het ook een belangrijke uiting dat de Kamer bezig is met
het maken van wetgeving op de manier zoals dat hoort.
Geen van de fracties heeft zich ingegraven in onwrikbare
posities. Iedereen is bereid tot opnieuw nadenken op

2 februari 2010
TK 49

49-4622

CO2-ladders langs hebben zien komen. Mijn fractie heeft
er nooit een geheim van gemaakt dat wij de sturende
werking van dit wetsvoorstel, waaraan liberalen, met als
belangrijkste vertegenwoordiger de heer Zijlstra, een
bloedhekel hebben. Maar wij denken daar anders over.
Wij vinden de sturende werking in de richting van
duurzame energie niet zo beroerd; die vinden wij
eigenlijk wel leuk. Maar je kunt ook overdrijven; je kunt
er zo’n complex geheel van maken dat je uiteindelijk de
effecten van deze wetgeving niet meer kunt overzien. Ik
erken dat met name de heer Van der Ham zijn amendement zodanig heeft uitgekleed dat daarmee een
vrijblijvend ″je kunt het ook zo doen″-artikel in de wet
zou worden geformuleerd. Je kunt haast zeggen: baat
het niet, het schaadt ook niet. Dat doet ons nog enigszins
twijfelen. Maar het amendement zal, indien aangenomen,
niet zo gek veel toevoegen aan wat wij op dit moment
gaan doen.
De heer Van der Ham (D66)
© M. Sablerolle – Gouda

grond van argumenten die of door de Kamer of door de
minister zijn aangedragen. Eigenlijk, mevrouw de
voorzitter, is dit wetgeving op haar best. Het is echter wel
ingewikkeld, dus is het belangrijk om te blijven opletten.
Na de vele schriftelijke rondes en de lange eerste
termijn hoeft er wat ons betreft niet zo heel veel meer
besproken te worden.
Ik kom bij het amendement van mijn fractie en de
ChristenUnie dat ertoe strekt dat nieuwe duurzame
aansluitingen – windparken bijvoorbeeld – echt op tijd
gerealiseerd worden en niet aan het lijntje worden
gehouden. Er stond een termijn van achttien weken in,
met een mooie uitzonderingsbepaling erbij. Wij wilden
die uitzonderingsbepaling schrappen. Daardoor zouden
echter ook alle redelijkheid en billijkheid uit de wet
geschrapt worden. Dat snapten wij, dus die redelijkheid
en billijkheid staan er weer in. Toen bleef er toch iets
knagen. Wat gaat er mis in het veld als veel installaties
een aansluiting aanvragen? Het gaat bij TenneT of de
regionale netbeheerder toch volgens het principe wie het
eerst komt, het eerst maalt. Dan blijft er een enorme
stapel over en moet men maar afwachten of men als
duurzame netbeheerder ooit nog aan de beurt komt, of
op tijd aan de beurt komt. Dat is wel relevant in verband
met alle subsidieregelingen.
Wij hebben dus een knop toegevoegd aan het
amendement, een artikel waarin heel duidelijk wordt
gezegd wat wij eigenlijk willen. Als er namelijk schaarste
is bij de aansluitcapaciteit – ik heb het niet over het
transporteren van energie, maar over een nieuwe
installatie die moet worden aangesloten – krijgen
duurzame installaties voorrang. Als er dus een aantal
centrales graag wil worden aangesloten en daarvoor
bijvoorbeeld een trafootje en een grote kabel moeten
worden geïnstalleerd – u kent het wel – dan krijgt de
duurzame installatie, zoals het windpark, voorrang. Via
een heel ingewikkelde omweg komen wij uiteindelijk bij
een vrij simpele formulering, die men aantreft in het
amendement op stuk nr. 46, waarmee wij een vierde lid
toevoegen aan artikel 23. Dat is punt één.
Over punt twee kan ik korter zijn. Er is in deze Kamer
veel gedebatteerd over CO2-ladders, hetzij bij het
opregelen, hetzij bij het afregelen, hetzij bij het alloceren
van de kosten. Ik geloof dat wij in alle drie de vormen

Tweede Kamer

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

De heer Van der Ham (D66): Ja, deze liberaal is met u
ervan overtuigd dat deze wet een positieve bijdrage kan
leveren aan duurzame energie. Dat vinden wij ook heel
positief. Het amendement is inderdaad een haakje in de
wet. Daarnaast heb ik nog wat complementaire moties
ingediend waarmee de minister op weg wordt gestuurd
om dat later dan weer in te vullen. Nu doet het nog niet
zo veel, maar het kan wel een belangrijke bijdrage
leveren wanneer de minister haar huiswerk in Europa
inderdaad goed gaat doen. Dus stem er voor, zeg ik als
sociaalliberaal tegen die sociaaldemocraat daar.
De heer Samsom (PvdA): Ik constateer dat u bijna het
argument gebruikt: het maakt toch niet uit, stem er maar
voor! Ook dat wordt op een gegeven moment een
afweging, maar ik beloof u dat wij ernaar zullen kijken.
Mijn fractie heeft niet onder stoelen of banken gestoken
dat wij het CO2-effect van deze wet als geheel wenselijk
vinden. Als een amendement daaraan dan nog iets kan
toevoegen, zonder op een andere manier weer afbreuk te
doen, vinden wij dat niet zo’n probleem. Nogmaals: het
lijkt uiteindelijk zo te stranden in een, wat ik al eerder zei,
″lood om oud ijzer″-amendement. Niettemin kijken wij er
met veel interesse naar. Ik prijs uw inventiviteit, met de
varianten die u weer weet te verzinnen, inclusief moties.
Wij zullen die belonen.
De heer Van der Ham (D66): O dat is mooi, dat u die
gaat belonen!
De heer Samsom (PvdA): Met weer extra denkwerk over
de vraag of wij er voor of er tegen moeten gaan
stemmen.
De heer Van der Ham (D66): Het blijft spannend.
De voorzitter: Ik zei het al.
Mevrouw Spies (CDA): Op dat punt heb ik nog een vraag
aan de heer Samsom, die zichzelf en ons allemaal
complimenteerde met het wetgevingsproces waarmee
wij bezig zijn. Moeten wij onszelf dan voor de gek willen
houden, met een haakje in de wet waaraan toch weer
een verplichting vastzit om met een AMvB of een
ministeriële regeling te komen? Ik vraag mij af of dat zo
verstandig is. Graag een reactie.

2 februari 2010
TK 49

49-4623

Samsom
De heer Samsom (PvdA): Ik ben het volledig met u eens;
dat is precies de andere kant van dezelfde medaille.
Moeten wij het zo ingewikkeld willen maken voor dat
laatste stukje effect, waarvan ook oprecht kan worden
betwijfeld of het een effect heeft? Nogmaals, ik hoor
graag ook nog wat de minister te melden heeft naar
aanleiding van deze laatste vindingen van de D66-fractie,
inclusief de moties. Aan de hand daarvan zullen wij ons
uiteindelijke oordeel bepalen.
Voorzitter. Tot slot: in de ″Voorrang voor duurzaam″kwestie wil ik het nog hebben over de productiegassen.
Wij erkennen dat het op dit moment wellicht geen
praktisch probleem is, maar juist omdat de minister de
windparken op zee aanvoert als het eerste moment dat
er wel een praktisch probleem zou kunnen optreden –
waarmee zij mijn fractie op scherp heeft gezet – vinden
wij het desbetreffende amendement nog steeds
wenselijk. Het mag van Europa en het zou een probleem
kunnen oplossen als het zich in de, wat ons betreft,
nabije toekomst gaat voordoen.
Ik kom op de gasmarkt en uiteraard het ″springende″
artikel 66d, de leden 2 en 4. Er is veel over gedebatteerd
en lid 4 is inmiddels uitgediscussieerd. De minister heeft
het pleit gewonnen en het blijft zo staan in de wet. Over
lid 2 is de afgelopen dagen intelligent heen en weer
gebeld, geschreven en gedebatteerd, net als in het
voorgaande debat. Mijn fractie heeft aangegeven de
gasmarkt te willen verbeteren. Dan is het eigenlijk
duidelijk dat je lid 2 moet schrappen. Wij hebben
aangegeven dat wij de natuurlijke eigenschap van het
prachtige gasveld Slochteren om voor balancering van
het hele Nederlandse gasnet te zorgen niet willen
verspelen en GasTerra niet in de positie willen brengen
dat het zich gedwongen voelt om geen gebruik meer te
maken van die belangrijke meerwaarde van het
Nederlandse gassysteem. Dan zit je dus weer met lid 2.
Kortheidshalve sluit ik mij aan bij de opmerking van
de heer Jansen dat in de afgelopen dagen een andere
optie is opgedoken. Ik denk dat de gasmarkt uiteindelijk
ook wel blijft functioneren als je het laat staan zoals het
er staat. Dan wordt korte termijn- of dagbalancering
mogelijk op de beurs, zodat de risico’s van kleinere
partijen overzichtelijk blijven wanneer zij contracten gaan
afsluiten, zoals de wet nu nog mogelijk maakt.
Ik wacht met spanning op het antwoord van de
minister op deze vraag. Ik neem aan dat de heer Zijlstra
er nog wel iets aan zal toevoegen vanuit zijn betrokkenheid en zijn amendement. De heer Zijlstra en ik hebben
ook een amendement ingediend over de aansluitplicht.
De minister heeft op een paar punten gelijk, dus er gaat
een wijziging rond die we zouden kunnen steunen.
Tot slot heb ik nog een motie, die eigenlijk bij het
stukje voorrang voor duurzaam zou moeten, maar die ik
aan het eind heb geplakt. Deze gaat over het volgende.
Het is duidelijk dat de kolencentrales geen voorrang
hebben. Wat ons betreft staan zij helemaal achteraan in
de rij. Toch wil ik ze graag prikkelen om mee te doen in
de ratrace om voorrang op het energienet. Dat betekent
dat ik ze uitdaag om zich te mogen aansluiten bij het
rijtje duurzame energiebronnen als zij een bepaald
percentage biomassa erbij stoppen. Die lat leggen wij
dan natuurlijk niet al te laag.

Tweede Kamer

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat om voorrang te verkrijgen een
installatie voor 100% duurzaam moet zijn;
van mening dat een dergelijke norm te rigide is, omdat
daarmee installaties met een forse bijstook van biomassa
buiten de boot vallen;
verzoekt de regering om installaties met meer dan 50%
biomassa bijstook eveneens voorrang te geven in het
geval van congestie;
verzoekt de regering, dit zo spoedig mogelijk te regelen
in de AMvB,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Samsom. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 56 (31904).
Mevrouw Spies (CDA): Voorzitter. De motie oogt in ieder
geval heel sympathiek. Ik heb wel twee vragen. Hoe
verhoudt deze motie zich tot de Europese richtlijn? Deze
uitzondering behoort niet tot de mogelijkheden die de
Europese richtlijn volgens mij biedt. Moeten we het dan
wel willen, is mijn tweede vraag.
De heer Samsom (PvdA): Dan kan het ook niet. Dan
wordt het wel ingewikkelder. Dat is een goede toevoeging. Ik voeg eraan toe dat dit volgens mij wel kan, maar
goed, de minister zal daar haar oordeel over moeten
geven. De heer Zijlstra gromt al. Mijn fractie realiseert bij
deze wet inderdaad allerlei nevendoelstellingen en dat
doet zij met verve. Een andere doelstelling is om die
kolencentrales aan te zetten om minder CO2 uit te stoten.
Dat kan door het bijstoken van biomassa. De bedoeling
is om die doelstelling nog een stapje dichterbij te
brengen. Ik moet eerlijk zeggen dat dit niet het doorslaggevende argument in de bestuurskamer van E.ON zal zijn
op dit moment, maar het kan wel bijdragen aan een
heroverweging van hun plannen in de toekomst.
De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Het is een beetje
een symbolische motie, eigenlijk een beetje een haakje in
het debat, maar ik heb er toch heel veel sympathie voor
en ik kan nu al voorspellen dat ik ervoor ga stemmen.
De heer Samsom (PvdA): Dank u wel.
©
De heer Zijlstra (VVD): Voorzitter. Ik ga inderdaad
vandaag weer Castroiaanse spreektijden hanteren. Ik zat
in de parlementaire onderzoekscommissie naar de
onderwijsvernieuwing, net als de heer Van der Ham.
Daar kwamen wij de basisvorming tegen. Daar hebben
zij zeven dagen over gedebatteerd, geloof ik. Dat gaan

2 februari 2010
TK 49

49-4624

Zijlstra
we niet halen, schat ik, maar ik ga toch mijn best doen
vandaag.
Ik ga de amendementen langs en dan komen alle
punten wel voorbij. Ik begin met het amendement op
stuk nr. 38 op de Gaswet over de aansluitplicht voor
grootverbruikers. De minister had drie bezwaren tegen
het oorspronkelijke amendement op stuk nr. 34. Haar
eerste bezwaar is dat zij niet wil dat GTS wordt
uitgezonderd van de aansluitplicht. Om een lange
discussie over veiligheid en dergelijke te voorkomen: de
staande praktijk is dat dit sowieso niet gebeurt. Wij
hebben het advies van de minister dus gevolgd en
hebben dit uit het amendement verwijderd. Ook GTS
heeft nu dus een aansluitplicht.
Het tweede bezwaar van de minister is dat het
amendement niet expliciet regelt dat aansluiting op het
dichtstbijzijnde punt dient te geschieden. Dat is een
terecht bezwaar. Daarom hebben wij het amendement
aangepast en hebben wij er expliciet in opgenomen dat
op het dichtstbijzijnde punt wordt aangesloten.
De minister gaf ook aan dat dit erg moeilijk te
handhaven is omdat er geen objectieve criteria vast te
stellen zijn om te bepalen of er sprake is van voldoende
capaciteit op het net. Dat vinden wij gek, want ook in de
Elektriciteitswet is er een dergelijke bepaling. Daar is dat
bezwaar kennelijk niet aanwezig. Belangrijker nog: als dit
amendement wordt afgewezen, zal de NMa toch dit soort
afwegingen moeten maken. De nut- en noodzaaktoets die
de NMa moet plegen, houdt in dat zij toch deze afweging
zal moeten maken. Wij zien dat probleem van de
handhaafbaarheid dus niet echt. Nog belangrijker: in de
zaak van Ouwehand Bouw versus Continuon bij de NMa,
waarin op 24 mei 2006 uitspraak is gedaan, mocht de
netbeheerder – in dit geval Continuon – de aansluiting
niet realiseren omdat dit strijdigheid zou opleveren met
de wettelijke taak uit artikel 10 van de Gaswet. Daarin
staat namelijk dat het op economische voorwaarden
onderhouden en ontwikkelen van het netwerk moet
gebeuren. De uitbreiding van het netwerk was zo duur
dat de NMa vond dat dit niet in lijn was met het op
economische wijze onderhouden en uitbreiden van het
netwerk. Volgens mij toont dit zelfs aan dat een absolute
aansluitplicht voor grootgebruikers strijdig is met de
Gaswet. Daarom hebben wij dat amendement aangepast
en op dit punt gehandhaafd.
Het amendement op stuk nr. 36 van de heer Samsom,
dat mede door mij is ondertekend, gaat over de
aansluitplicht van kleinverbruikers. De minister heeft dat
amendement overgenomen, waarvoor dank.
Over de stuurinformatie heb ik misschien iets gemist.
De minister doet de suggestie om ″actueel″ te handhaven en de zinsnede ″voor zover haalbaar correcte en
volledige″ toe te voegen, omdat de oude zinsnede te
absoluut was voor een rechtbank. Ik weet niet of dat
amendement al is gewijzigd, maar als het op die manier
wordt gewijzigd, zullen wij het steunen. Ik zie geknik; dat
komt dus goed.
Het amendement op stuk nr. 40 gaat over een prikkel
tot investeren voor netbeheerders. De minister deelt de
intentie van het amendement om expliciet aan te geven
dat netbeheerders informatie moeten opnemen over
knelpunten en de daarvoor benodigde investeringen in
hun kwaliteits- en capaciteitsdocumenten. De minister
ontraadt het amendement echter vanwege de inperking
van de ministeriële bevoegdheid. Wij zien dat probleem.
Wij hebben het amendement daarom aangepast conform

de suggestie van de minister. Wij gaan ervan uit dat haar
advies daardoor zal veranderen. Het is nu het amendement op stuk nr. 40 geworden; dat is het aangepaste
nummer, hoop ik.
Het kernamendement bij de Gaswet gaat over de
verhandelbaarheid van gas. Dat is inmiddels het
amendement op stuk nr. 41. Dat gaat over lid 2 van
artikel 66d. Er is al veel over gezegd. Het gaat over het
activeren van de gasmarkt. De minister heeft ons ervan
kunnen overtuigen dat het schrappen van lid 4 op dit
moment niet gewenst is. Daarom hebben wij dat
amendement aangepast en is het inmiddels het
amendement op stuk nr. 41 geworden; het was het
amendement op stuk nr. 26.
Over lid 2 resteert echter nog steeds een fundamentele
discussie. Ik stel voorop dat de VVD en de minister
absoluut hetzelfde doel nastreven, namelijk komen tot
een goed functionerende liquide gasmarkt. In tegenstelling tot de minister zien wij in het voorliggende artikel
66d, lid 2 een grote belemmering; ook de heer Samsom
gaf dat al aan. Op dit moment bestaat de gasmarkt voor
het grootste deel uit zogenaamde profielcontracten. Bij
deze contracten is sprake van een verplichte koppeling
van de afgenomen hoeveelheid en de daarbij behorende
flexibiliteit. Hoewel er gelukkig initiatieven zijn om meer
flexcapaciteit aan te leggen, bijvoorbeeld van TAQA in
Bergen, zal de flexcapaciteit de komende jaren toch met
name van GasTerra moeten komen. Door lid 2 kan deze
producent dit flexvoordeel blijven uitnutten. Dat is
volgens de VVD fnuikend voor de snelle ontwikkeling van
de gasmarkt. Die ontwikkeling zal wel op gang komen,
maar naar onze mening tergend langzaam. GasTerra en
ook de minister stellen dat het zonder lid 2 niet meer
mogelijk zou zijn om profielcontracten in de markt te
zetten, omdat feitelijk sprake zou zijn van overtreding van
lid 1. Ik moet zeggen dat dit wel een kip-of-eidiscussie is.
Dit kan naar mijn mening gemakkelijk worden ondervangen door in de memorie van toelichting expliciet de
volgende zinsnede op te nemen: ″ ... indien de koper en
verkoper vrijwillig besluiten om de programmaverantwoordelijkheid over te dragen, dit nooit als commerciële
dwang als bedoeld in artikel 66d, lid 1c kan worden
uitgelegd″. Daarmee is naar mijn mening het bezwaar
van GasTerra en de minister op dit punt ondervangen.
De minister wijst ook nog op een ander mogelijk
probleem, namelijk dat de verkoper commodity en
programmaverantwoordelijkheid op grond van lid 1
separaat op het TTF moet aanbieden. Hierdoor ontstaat
volgens de minister een onbeheersbare situatie voor de
verkoper. Dat is naar mijn mening een gek argument,
want op dit moment is er niets geregeld in de Elektriciteitswet. Op de elektriciteitsmarkt bestaan ook profielcontracten en dus een combinatie van programmaverantwoordelijkheid en commodity, in dit geval elektriciteit.
Daar is het geen probleem dat niet bij wet is geregeld
dat profielcontracten door de verkopende partij kunnen
worden opgeëist. Waarom zijn die commerciële risico’s
wel aanvaardbaar voor verkopende partijen op de
elektriciteitsmarkt en waarom is dit op de gasmarkt niet
het geval? Is het waar dat dit amendement niet
veroorzaakt dat profielcontracten zouden moeten
verdwijnen? De VVD-fractie wil niet dat profielcontracten
verdwijnen, omdat daaraan behoefte bestaat bij kleine en
middelgrote marktpartijen. De elektriciteitsmarkt toont
aan dat dit goed mogelijk is zonder lid 2 op te nemen in
artikel 66d.

Tweede Kamer

2 februari 2010
TK 49

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

49-4625

Zijlstra
De heren Jansen en Samson hebben het ook al
gezegd: in de VrijhandelsOptiek van afgelopen week
kwam ook een interessante andere suggestie naar voren,
namelijk het creëren van een dagbalancering waar het nu
is gebaseerd op uurbalancering. Dit zou een goed middel
zijn voor middelgrote en kleinere partijen om risico’s te
kunnen inschatten; het risico is dan beheersbaar en zij
zouden zich dan toch meer op de markt kunnen begeven.
Ook op de elektriciteitsmarkt heeft deze vorm voor meer
marktwerking gezorgd en de bereidheid van partijen om
risico’s te nemen. De VVD-fractie is graag bereid om het
amendement op stuk nr. 41 – dus het schrappen van lid 2
– in te trekken als wij kunnen komen tot een dergelijke
dagbalancering. Dit zou aansluiten bij de elektriciteitsmarkt en bij omliggende gasmarkten, maar in de
eindrapportage balanceringsregime van GTS van 3 juni
2009 staat in hoofdstuk 2.2 op bladzijden 8 en 9 dat GTS
dagbalancering niet mogelijk acht. Daar zit voor ons het
probleem. Een dergelijke dagbalancering kan natuurlijk
niet tot stand komen als GTS daaraan niet meewerkt en
dit niet mogelijk maakt.
De vraag is dus: hoe kunnen wij ervoor zorgen dat
GTS het leidende principe van uurbalancering loslaat en
ook dagbalancering toelaat voor partijen die daaraan
behoefte hebben. Als wij dit door middel van een nota
van wijziging kunnen regelen, is het schrappen van
artikel 66d, lid 2 niet meer noodzakelijk, maar alleen dan.
Als wij het een noch het ander doen, blijven wij hangen
in een situatie die naar mijn mening het meest onwenselijk is, namelijk een gasmarkt die nog steeds wordt
overheerst door de profielcontracten van met name één
producent. Wij kunnen natuurlijk ook een amendement
opstellen, maar het lijkt mij – gelet op de complexiteit –
handiger om dit in een nota van wijziging te doen. Kan
de minister een rol spelen om te komen tot het
alternatief van dagbalancering en de rol van GTS daarin?
Kan dit op de een of andere manier worden geregeld in
een nota van wijziging? Zo ja, dan kunnen wij het
amendement op stuk nr. 41 alsnog intrekken.

dagbalancering. Dan hoef je maar weinig uitgaven te
doen. Vervolgens kun je die grens langzamerhand
optrekken totdat het economische optimum bereikt is.
Dat lijkt u ook een goede strategie?

De heer Jansen (SP): Het is positief dat de heer Zijlstra
dit alternatief ook een goed compromis lijkt te vinden. Ik
veronderstel dat GTS deze richting niet zo zag zitten,
omdat daarvoor investeringen moeten worden gedaan of
kosten moeten worden gemaakt. Je moet dit natuurlijk
altijd verdisconteren in de afweging. Volgens de
SP-fractie zou het criterium moeten zijn dat de kosten die
GTS maakt en die gesocialiseerd worden, uiteindelijk
lager moeten zijn dan de winst die wordt gemaakt door
die extra flexibiliteit voor de kleinere en middelgrote
afnemers. Dan is er sprake van een maatschappelijk
positief resultaat. Deelt de heer Zijlstra die mening?

overwegende dat het gasrotondebeleid gericht is op het
bevorderen van een open gasmarkt die het voor
(buitenlandse) partijen aantrekkelijk moet maken om
actief te worden en te investeren;

De heer Zijlstra (VVD): Ik kan het hiermee bijna niet
oneens zijn, dus die mening deel ik. De kosten van een
dergelijk regime mogen natuurlijk niet veel hoger zijn
dan de opbrengst. Op de elektriciteitsmarkt werkt het ook
zo. TenneT investeert miljoenen om ervoor te zorgen dat
de biedladder op het punt van de balancering goed
werkt. Dit zal GTS ook moeten doen, maar dan wel onder
de voorwaarde die de heer Jansen terecht noemt.
De heer Jansen (SP): Dan zou een logische vervolgsuggestie aan de minister zijn dat zij zegt: we zouden aan de
kleine kant voorzichtig moeten beginnen, de grens te
trekken die groot en klein scheidt, uurbalancering en

Tweede Kamer

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

De heer Zijlstra (VVD): Dat is een mogelijke strategie. Ik
zou gezien de complexiteit niet nu willen zeggen: we
gaan het precies op deze manier doen. Over het doel zijn
alle partijen het volgens mij wel redelijk eens, een
uitzondering daargelaten. Dat is die gasmarkt op gang
krijgen. Daar is dagbalancering een prima middel toe.
Dat geven ook veel partijen toe, of het nu de APX is, de
kleine partijen of de grotere partijen: iedereen ziet het
wel zitten. Alleen hoe komen we daar? Ik handhaaf mijn
amendement op stuk nr. 41, totdat we een alternatief
hebben. Dat alternatief leg ik dus nu op de stip om te
bezien of de minister de mogelijkheid heeft om in de
goal te trappen. Daarop wachten we dan maar even de
beantwoording af.
In lijn met het voorgaande wil ik ook nog een motie
indienen over de flexibiliteit in het systeem. Wij willen
het kabinet verzoeken om maatregelen te nemen die
leveranciers aan kleinverbruikers ook daadwerkelijk in
staat stellen om via de groothandelsmarkt anders dan via
GasTerra een portfolio op te bouwen om de gewenste
concurrentie op deze wijze te bevorderen en de
voorzieningszekerheid in de toekomst voor kleinverbruikers veilig te stellen.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het doel van het wetsvoorstel is om de
gasmarkt te versterken, hetgeen tevens de totstandkoming van de gasrotonde kan bevorderen;

constaterende dat er een dominante positie bestaat voor
de in artikel 54, eerste lid, bedoelde rechtspersoon op de
markt voor flexibiliteit, die essentieel is voor de levering
aan kleinverbruikers;
constaterende dat deze dominante positie door dit
wetsvoorstel in stand gehouden wordt, doordat de
huidige, veel voorkomende praktijk, waarin de verkoper
van gas niet alleen het gas maar ook transport en
flexibiliteit levert aan de koper van gas, zal worden
voortgezet;
overwegende dat de huidige regulering deze marktordening onvoldoende doorbreekt;
overwegende dat leveranciers aan kleinverbruikers
daarmee grotendeels gebonden blijven aan eerder
genoemde rechtspersoon, waardoor de concurrentie op
dit gebied beperkt blijft;
overwegende dat juist meer concurrentie op de gasmarkt

2 februari 2010
TK 49

49-4626

Zijlstra
zal leiden tot investeringen in flexibiliteitsmiddelen,
waardoor de voorzieningszekerheid voor kleinverbruikers
in de toekomst gewaarborgd blijft;
roept het kabinet op, maatregelen te nemen die
leveranciers aan kleinverbruikers daadwerkelijk in staat
stellen om ook via de groothandelsmarkt anders dan via
eerder genoemde rechtspersoon, een portfolio op te
bouwen om op deze wijze de gewenste concurrentie te
bevorderen en de voorzieningszekerheid in de toekomst
voor kleinverbruikers veilig te stellen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Zijlstra. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 57 (31904).
De heer Zijlstra (VVD): Dan ga ik in op de Elektriciteitswet. Eerst de kosten voor de bovenliggende netbeheerder. Daar had ik nog geen amendement voor ingediend,
maar naar aanleiding van de beantwoording door de
minister heb ik dat nu alsnog gedaan. De minister geeft
aan dat ze het probleem ziet dat voor onderliggende
netbeheerders een grote vertraging optreedt in de
doorwerking van kosten van een bovenliggende
netbeheerder. Feitelijk zorgen onderliggende netbeheerders voor een voorfinanciering van de investering die
bijvoorbeeld TenneT doet. De minister geeft aan dat dit
grotendeels ondervangen wordt door de nacalculatie die
de NMa verzorgt. Dat beperkt de vertraging tot naar
verwachting twee jaar, zegt de minister. Een voorfinanciering van twee jaar vindt echter een gemiddeld bedrijf
toch wel een hele hoop, zeker als het over miljardeninvesteringen gaat. De minister heeft toegezegd dat zij wil
kijken of ze die twee jaar kan terugschroeven. Dank voor
die toezegging, maar waarom zouden we daarop
wachten? De minister en de NMa erkennen dat er een
probleem is en dat probleem heeft weinig te maken met
de kern van het reguleringskader. Toch wil de minister
wachten op de herziening van het reguleringskader. Het
probleem is daar geen kernpunt van. Waarom dan
wachten? Waarom het probleem niet nu oplossen? Als je
netbeheerders neemt als Cogas, Rendo of Edinet, dan
vallen die niet onder TenneT, maar onder bijvoorbeeld
Enexis. Die hebben dan dus nog steeds te maken met
een vertraging van twee jaar. Eerst duurt het twee jaar
voor Enexis en dan nog een keer twee jaar voor de
vertaling naar de beheerder toe, dus dat zijn nog steeds
vier jaar. Haal je dat er echter uit, dan neem je het hele
probleem weg. Dan heb je geen nacalculatie meer van
de NMa, geen vertragende factoren meer en dan heb je
dus volgens mij de meest zuivere oplossing. Waarom
lossen we dit probleem niet gewoon nu op? Vandaar dit
amendement. Het nummer weet ik nog niet.
Dan de aansluitcondities voor kleine producenten. Ik
ben blij dat de minister de achterliggende problematiek
onderkent. Het kan niet de bedoeling zijn dat er misbruik
wordt gemaakt van de 10 MVA-regel. Een aansluiting van
18 MVA kan dus niet opgesplitst worden in 2 keer 9, om
daarmee de kosten te socialiseren. De minister wil echter
het onderzoek afwachten naar de herziening van het
reguleringskader. Dat begrijpen wij en daarom hebben
wij dit amendement ingetrokken. Wij wachten met
spanning dat onderzoek af.

Tweede Kamer

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

Dan kom ik bij het amendement op stuk nr. 39,
voorrang voor duurzaam. Het gaat eigenlijk om de
kostenallocatie. Voorrang voor duurzaam staat niet ter
discussie. Geen partij in deze Kamer, met uitzondering
van de PVV misschien, zegt dat we dat niet moeten
doen. Het gaat dan om de kostenallocatie van congestiemanagement. Het lijkt erop dat de minister en de VVD
daarin fundamenteel van mening verschillen, maar ik ga
nogmaals proberen om de minister van mijn mening te
overtuigen, ook omdat zij naar mijn mening een aantal
onjuiste argumenten hanteert. De VVD vindt dat
congestiemanagement voortvloeit uit het feit dat een
netbeheerder niet in staat is gebleken tijdig netcapaciteit
op te leveren. Als de volledig in overheidshanden zijnde
netbeheerder zijn taken juist uitvoert, zal er geen sprake
zijn van congestiemanagement. Dan ligt dat kabeltje er
gewoon op tijd. Omdat theorie en praktijk niet altijd
overeenkomen, is congestiemanagement nodig. Dat is
nodig omdat de publieke taak van het transporteren van
energie moet worden gewaarborgd. We hebben
afgesproken dat de kosten van de publieke taak via
socialisatie worden afgedekt. Dus dat principe is voor
ons de juiste lijn; zo zou het moeten zijn.
Naast dit punt zijn er echter ook juridische bezwaren.
De minister heeft ongetwijfeld de analyse gezien van
Freshfields Bruckhaus Deringer. Daarin wordt helder
aangetoond dat de minister zich met betrekking tot het
non-discriminatieprincipe op juridisch dun ijs begeeft.
Sterker nog, volgens de VVD ligt er niet eens ijs, en
probeert de minister, à la Mozes, over water te lopen. Dat
is Mozes weliswaar gelukt, maar de VVD voorspelt dat
deze minister een nat pak gaat halen.
De heer Van der Ham (D66): Even een opmerking van
de meest seculiere partij in dit parlement: het was niet
Mozes, maar Jezus. Mozes ging door de zee heen.
De heer Zijlstra (VVD): U hebt groot gelijk. Dan doe je
een poging om de ChristenUnie binnen te halen op een
amendement, maar dan gebruik je de verkeerde
argumenten.
Bovenop de argumenten die Freshfields noemt, zou ik
nog willen wijzen op de schriftelijke beantwoording van
de minister. Zij geeft aan dat de kosten van gereguleerde
taken in rekening mogen worden gebracht bij die partijen
die onder de regulering vallen. Zij volgt de redenering
dat daarom de kosten van congestiemanagement
selectief mogen worden toegepast op producenten in
congestiegebieden. Randvoorwaarde is volgens de
minister dat de netbeheerder niet mag discrimineren bij
het in rekening brengen van de kosten. Dat staat in de
derde richtlijn van artikel 32. Vervolgens maakt de
minister wel een onderscheid, namelijk tussen grijze en
duurzame producenten. Als het stilleggen van grijze
producenten echter onvoldoende is om het congestieprobleem op te lossen, vallen ook duurzame producenten
weer onder de kostenallocatie. De minister geeft toch in
haar opsomming hiermee zelf toch al aan dat er een
enorme juridische zwakte in haar redenering zit?
Duurzaam valt er wel onder, dan weer niet, en uiteindelijk toch weer wel. Hopeloos.
De kern van de verdediging van de minister is dat ze
bang is voor gaming. Ik deel het streven van de minister
dat gaming zo veel mogelijk moet worden voorkomen,
laat dat helder zijn. Geen partij zal zeggen: laten we dat
stimuleren. Het door de minister gevreesde gaming komt

2 februari 2010
TK 49

49-4627

Zijlstra
volgens de VVD alleen maar voor in imperfecte markten.
De minister geeft in haar beantwoording weer dat zij de
markt niet ideaal vindt, doordat er sprake is van een
beperkt aantal partijen. Wanneer vindt de minister de
elektriciteitsmarkt voldoende perfect? We hebben
binnenkort in Nederland negen grote aanbieders. We
hebben een aanzienlijk aanbod via de interconnectie,
maar de minister vindt dit kennelijk onvoldoende. Welke
maatregelen gaat de minister dan treffen om de volgens
haar onvolledig werkende elektriciteitsmarkt te verbeteren? Wanneer krijgen we dat wetsvoorstel? Waarom ligt
dat überhaupt nu niet voor? Als de minister kennelijk
vindt dat de elektriciteitsmarkt onvoldoende werkt, had
zij toch analoog aan de verbetering van de gasmarkt
vandaag voorstellen moeten doen om dat te bewerkstelligen? Of werkt die markt stiekem best goed en was dit
vooral een gelegenheidsargument? Dat zou namelijk ook
verklaren waarom zij in antwoord op mijn vragen over
gaming via interconnectoren aangeeft: ″Ik acht het risico
hierop zeer beperkt omdat het opregelen plaatsvindt in
een liquide markt.″ Hé, daar is die markt ineens weer wel
goed. Hoe zit het nu? Als de markt goed werkt, is het
gevaar van gaming toch te verwaarlozen en dan zouden
wij deze hele exercitie toch niet moeten willen?

De heer Zijlstra (VVD): Laten wij Noord-Nederland als
voorbeeld nemen. Daar hebben wij te maken met een
onbeïnvloedbare factor, namelijk Duitse stroom. De
kolencentrales die nu worden gebouwd bij onder andere
Bremen komen daar vrolijk langs zoeven en daar kan je
niets aan doen. Daar moet de Nederlandse producent, of
beter gezegd bedrijf dat in Nederland gevestigd is – voor
bloeden. In dat gebied heb je windparken, biogasinstallaties en verschillende elektriciteitscentrales. Je kunt niet
echt zeggen dat dit een gebied is waarin weinig tot stand
komt. Het in het andere congestiegebied, namelijk de
Maasvlakte, staat ook heel veel opwekkingscapaciteit. De
vrees, die u ook noemt, is dat daar sprake zal zijn van
een dermate imperfecte situatie dat de partijen heel goed
in staat zullen zijn om te sturen binnen het gebied. Zij
moeten echter ook een evenredig belang buiten het
gebied hebben, want het is het een tegenover het ander
neerzetten. Dit gevaar is volgens mij buitengewoon klein.
In het commentaar van de minister op het door mij
ingediende amendement geeft zij bovendien aan dat zij
het onwenselijk vindt dat controle door de NMa achteraf
plaatsvindt en dat de bewijslast bij de NMa ligt. Ook dat
vind ik een heel vreemde redenering. Dit is toch de wijze
waarop de NMa altijd functioneert? Waarom is dat nu
ineens een probleem?
Wat helemaal leuk is, is het commentaar van de
minister dat de in het amendement voorgestelde
oplossing om een minimum- en maximumprijs in te
voeren een heel slechte is. De minister vindt dat een veel
te drastische ingreep in de markt. Dat vind ik wel

bijzonder. Wij hebben dit voorstel in een amendement
gegoten om tegemoet te komen aan de vrees van de
minister voor gaming. Die vrees had ik niet, maar de
minister wel. Daarom zijn wij met een alternatief voorstel
gekomen. Ik wil dit stuk best uit het amendement
schrappen. Dat is geen enkel probleem. Ik denk echter
dat de minister juist heel erg blij zou moeten zijn met dit
extra veiligheidsslot op de deur. Het is prima uit te
voeren, dus ik zou het toch omarmen als ik de minister
was.
De minister merkt overigens fijntjes op dat de
individuele transportprognoses, die ook in het amendement wordt genoemd, al tien jaar bestaan. Dat klopt. Dat
is echter niet het punt dat het amendement beschrijft. Op
grond van het amendement krijgen deze transportprognoses een extra functie, juist om de gaming tegen te
gaan. Het zorgt ervoor dat producenten niet zomaar hun
inzetpatroon kosteloos kunnen wijzigen. Zij worden
daardoor controleerbaar, waardoor gaming gemakkelijk
is vast te stellen en handhaving door de NMa goed
mogelijk is. Dat is de optelsom van de maatregelen en
daarmee wordt het amendement uitvoerbaar. Het zou
goed zijn als de minister dit nog eens goed naleest.
Volgens mij wordt hiermee een fors aantal door de
minister genoemde bezwaren van een oplossing
voorzien.
Overigens is het commentaar van de minister wel een
gevalletje van de pot verwijt de ketel. De minister grijpt
fors in in de geldende kostensystematiek, ondergraaft
daarmee de marktwerking en gaat vervolgens ons, als
wij proberen nog een uitweg te verzinnen, verwijten dat
wij de marktwerking ondergraven. Bijzonder.
Ik kan nog wel even doorgaan met het opnoemen van
bezwaren, maar dat zal ik omwille van de tijd niet doen.
Ik benadruk dat deze discussie op scherp is komen te
staan door de derde nota van wijziging die de minister
naar de Kamer heeft gezonden. De VVD-fractie zou het
ook een aanvaardbare oplossing vinden als wij de wijze
van kostenallocatie uit dit wetsvoorstel halen en in plaats
daarvan regelen dat de minister de mogelijkheid heeft
om bij AMvB een andere wijze van kostenallocatie voor
te leggen dan de huidige socialisatie van kosten. Er doet
zich toch geen grootschalige congestie voor voor 2013.
De minister heeft dan wat tijd om ervoor te zorgen dat
het juridisch helemaal is dichtgetimmerd en om de
analyses na te gaan om te bezien om al dat commentaar
klopt. Zij kan dan ook kijken of de fundamentele
systeembezwaren, zoals impact op de marktwerking en
de mogelijkheid van gaming, nog eens goed kunnen
worden onderzocht. Daarmee voorkomen wij onnodige
juridische procedures. Bovendien voorkomen wij dat de
Eerste Kamer een streep door dit wetsvoorstel zet. Dat is
niet ondenkbeeldig, want dat heeft zij wel vaker gedaan.
Ik denk aan het voorstel over de slimme meter.
Dit brengt mij ten slotte bij een procedureel punt. Als
de minister deze route niet gaat en volhardt in de
kostenallocatie, zoals die in het wetsvoorstel is opgenomen, is de minister dan bereid om het wetsvoorstel te
knippen en de twee wetsvoorstellen, Gaswet en
Elektriciteitswet, apart aan de Eerste Kamer aan te
bieden? Eerlijk gezegd, heb ik er namelijk geen zin dat in
deze toch pregnante kwestie, waar de Eerste Kamer zich
nu al over roert, straks het hele pakket weer bij ons
komt, waardoor ook de Gaswet weer vertraging oploopt.
De Gaswet is nu juist het onderdeel dat op een kritisch
tijdpad loopt. Als wij namelijk 1 april volgend jaar niet

Tweede Kamer

2 februari 2010
TK 49

De heer Samsom (PvdA): Uw redenering zou kloppen als
het congestiegebied even groot was als het gebied
daarbuiten, mijnheer Zijlstra. Dat is echter niet het geval.
In het congestiegebied zijn er minder spelers op de
markt, achter de flessenhals, en in het opregelgebied is
het aantal spelers in principe vele malen groter. Dat is de
redenering. U suggereert dus een inconsistentie die er
niet is. Dat deed u overigens al eerder, ten aanzien van
de kostenallocatie van duurzame energie. Op dit punt wil
ik precies van u horen hoe het nu zit.

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

49-4628

Zijlstra
halen, wat sowieso al lastig wordt, missen wij weer een
heel jaar van de invoering van de reguleringssystematiek.
Helemaal tot slot wil ik nog even helder het volgende
zeggen over beide voorstellen. Voorrang voor duurzaam
is prima en een goed principe. Willen wij duurzame
energie bevorderen, dan moeten wij dat principe daarbij
ook hanteren. Daarvoor is ook steun van de VVD. Dit
geldt ook, ondanks alle opmerkingen daarover, voor het
voorstel ter verbetering van de gasmarkt. Dat voorstel
kan op onze warme steun rekenen, maar wel met de
kanttekeningen die ik daarbij geplaatst heb. Het voorstel
is in ieder geval een stap voorwaarts. Laten wij ook de
laatste stappen zetten bij beide voorstellen, zodat wij te
maken krijgen met simpele, goede wetgeving die ook
nog eens functioneert!
De voorzitter: Op verzoek van de minister schors ik de
vergadering.
De vergadering wordt van 17.00 uur tot 17.20 uur
geschorst.
De voorzitter: Ik heb een punt van orde. Wij gaan iets
uitlopen, daar is niets aan te doen. Maar wij gaan, hoop
ik, geen discussies overdoen. Ik ken u aller betrokkenheid
bij het onderwerp en gezien de vakantieplanning van
sommigen ... Ik maak een grapje. Kunt u mij helpen om
dit debat uiterlijk om 18.30 uur afgerond te hebben? Dan
raak ik niet in de problemen. Ik zie u hoopvol kijken.
Het woord is aan de minister.

levering op de aansluiting niet meer mogelijk is als
artikel 66d, lid twee, wordt geschrapt. Dat is op verzoek
van de Kamer bevestigd door de belangrijkste leverancier van de contracten, GasTerra. Dit heeft gewoon te
maken – dat weet men – met een van de hoofdregels van
het wetsvoorstel dat gas en programmaverantwoordelijkheid apart moeten worden aangeboden en dat de
verkoper geen prijzen en voorwaarden mag hanteren die
de koper dwingen om zijn programmaverantwoordelijkheid over te dragen; dat is artikel 66d, eerste lid. Als je
het tweede lid schrapt, zijn de flexibele contracten niet
beheersbaar voor de verkoper. Het voorstel van de heer
Zijlstra om dit eigenlijk in de memorie van toelichting op
te lossen, kan niet. Dan ga je immers in de memorie van
toelichting iets anders regelen dan je in de wet geregeld
hebt, dat gaat niet. Dan krijg ik echt problemen met de
Eerste Kamer.
Een verkoper van gas zal die contracten helemaal niet
meer aanbieden, met name omdat gas en programmaverantwoordelijkheid dan apart aangeboden moeten
worden.
De heer Zijlstra (VVD): Dat is natuurlijk onzin. Het is een
explicitering van het feit dat het schrappen van lid twee
niet in strijd is met wat in lid één staat. Het is dus niet
zozeer dat in de memorie van toelichting iets anders
wordt gezegd dan in de wet, het expliciteert alleen dat
hetgeen GasTerra vreest, ongerechtvaardigd is; prima
oplossing. Nogmaals, de elektriciteitsmarkt werkt op
dezelfde wijze.

Minister Van der Hoeven: Voorzitter. Op vier onderwerpen zal ik in ieder geval ingaan: de verhandelbaarheid
van gas, artikel 66d, lid 2, de CO2-ladder, de toedeling
van de kosten voor congestiemanagement en de
beperking van artikel 24a, eerste en tweede lid. Over
deze onderwerpen zijn verschillende amendementen
ingediend. In het verloop van mijn betoog zal ik ook
aangeven op welke amendementen ik al gereageerd heb
en herhalen wat ik daarvan vind. Dat is misschien wel zo
duidelijk voor de totaliteit. De overige amendementen en
onderwerpen zal ik aan het einde van mijn termijn
behandelen. Dan ga ik ook in op de moties. Ik zal
proberen, mevrouw de voorzitter, om het in ieder geval
zo compact mogelijk te houden.
Laat ik beginnen met de gasmarktmaatregelen en de
verhandelbaarheid van gas. Daar bestaat grote consensus over. Ik denk dat wij dat met elkaar kunnen vaststellen. De verbeteringen op het terrein van de kwaliteitsconversie, het nieuwe balanceringsregime, worden
gedragen. Eigenlijk zit de kern van de zaak alleen nog in
het amendement van de heer Zijlstra over de levering op
de aansluiting. Dan heb ik het met name over het
amendement op stuk nr. 41. Ik heb daarnaar gekeken. In
eerste termijn heb ik gereageerd op het amendement op
stuk nr. 26. Dat is nu weg en vervangen door het
amendement op stuk nr. 41. Wij praten nu alleen nog
over het schrappen van het tweede lid van artikel 66d. In
eerste termijn heb ik aangegeven dat ik groot belang
hecht aan de mogelijkheid van levering op de aansluiting
voor met name nieuwkomers en kleine leveranciers. Dat
is ook bevestigd door een aantal van hen. Ik heb in mijn
brief van 27 januari aangegeven waarom die flexibele

Minister Van der Hoeven: De heer Zijlstra en ik zijn het
op dit punt gewoon niet met elkaar eens. Ik denk dat
hetgeen hij voorstelt, geen oplossing biedt. Ik verwacht
wel dat de handel op TTF zal toenemen, en wel zodanig
dat de kopers ook bij een flexibele afname het gas in
dag- en uurblokken kunnen kopen. Dat zal wellicht best
een alternatief voor de levering op de aansluiting
worden. Dan wordt de bepaling overbodig, dat ben ik
met de heer Zijlstra eens. Daarom heb ik voorgesteld om
een en ander de komende twee jaar in de gaten te
houden en na twee jaar te evalueren. Die toezegging
staat. Het amendement op stuk nr. 41 ontraad ik.
Zowel de heer Jansen als de woordvoerder van de
PvdA-fractie vroeg: waarom kiezen wij voor kleinverbruikers en niet voor dagbalancering als oplossing? De
onbalansperiode regelen wij niet in de wet. Op voorstel
van de gezamenlijke netbeheerders regelen wij die in de
codes van de NMa. Er is dus geen noodzaak voor een
nota van wijziging. Wat betreft de onbalansperiode ligt
daar de primaire verantwoordelijkheid voor de mogelijkheden om variaties in de vraag binnen het transportnet
zelf op te vangen. Wij hadden Groningen, en daarom
was er geen behoefte aan een veel grotere opslagcapaciteit in het Nederlandse net; die opslagcapaciteit hadden
wij namelijk. Daarom kan de variatie in vraag niet binnen
het net worden opgevangen. Wij hebben daarvoor geen
mogelijkheden.
De onbalansperiode zal in de praktijk enkele uren en
soms een aantal dagen duren. Omdat wij binnen het net
onvoldoende capaciteit hebben om deze variatie in de
gasvraag op te vangen, zijn er twee mogelijkheden om
de variatie gedurende dag op te vangen. De eerste is de
dagbalancering. De consequentie daarvan is dat de
beheerder van het landelijk gastransportnet verantwoordelijk wordt voor de opvang van de variatie in de vraag

Tweede Kamer

2 februari 2010
TK 49

©

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

49-4629

Van der Hoeven
gedurende de dag. Hij moet dus opslagcapaciteit
bouwen of contracteren. Als hij die gasopslag contracteert, betekent dit dat hij moet aankloppen bij de markt.
Het gevolg daarvan is dat de ruimte die er voor de markt
is, verloren gaat. Ik zie aan de non-verbale reactie van de
heer Jansen dat dit inderdaad het probleem is waarmee
wij zitten. De tweede mogelijkheid is de uurbalancering.
Daarbij zijn marktpartijen zelf verantwoordelijk voor het
opvangen van variaties in de vraag gedurende dag. Dan
moeten zij hetzij hun verbruik aanpassen hetzij opslagcapaciteit contracteren of bouwen.
Op de korte termijn kan GTS de capaciteit voor de
dagbalancering niet bijbouwen. Dan moet er dus gebruik
worden gemaakt van de bestaande flexmiddelen. Zoals ik
al zei, betekent dit dat die worden onttrokken aan de
markt. Je kunt ze niet meer voor handelsdoeleinden
gebruiken. Daarnaast worden de kosten gesocialiseerd
en worden afnemers niet geprikkeld om hun vraag naar
gas te spreiden. Die nadelen gelden niet als marktpartijen zelf verantwoordelijk zijn voor het contracteren van
het gas dat zij gedurende de dag nodig hebben. Kortom,
het gekozen systeem stimuleert de marktpartijen om zelf
hetzij gasopslagen te bouwen hetzij opslagcapaciteit te
contracteren hetzij hun verbruik aan te passen of te
spreiden. Die keuzemogelijkheid is er.
Gelet op het huidige Nederlandse net met al zijn
plussen en minnen, ben ik een voorstander van hetgeen
wij nu in het wetsvoorstel regelen. Ik wil juist dat de
markt verder investeert. Het kan niet zo zijn dat je door
het anders te regelen de verantwoordelijkheid van de
markt verschuift naar de netbeheerder, die in overheidshanden is. Daarbij zou je de opslag ook een deel maken
van het transportsysteem in plaats van de markt. Dat is
de reden waarom dat op dit moment, bij de huidige
stand van het net, geen goede oplossing is.
De heer Jansen (SP): Als ik de minister goed begrijp,
erkent zij wel dat het op zichzelf technisch oplosbaar is.
De netbeheerder moet echter kosten maken, die
gesocialiseerd worden. Dat ben ik met haar eens; ik heb
dat ook gezegd. Mijn reactie daarop is de volgende. Als
het maatschappelijk voordeel door de dagbalancering
groter is, en als er per saldo een zwart cijfer onder de
streep staat, hebben wij maatschappelijk wel meerwaarde gecreëerd. Dan zou de minister toch kunnen
zeggen dat dit een interessante optie is? Waarom geldt
dat niet?

daaraan een termijn te koppelen, bijvoorbeeld een
halfjaar. Het zou dus goed zijn als de minister zegt
hoeveel tijd zij ervoor nodig heeft en welke partijen
daarbij ten principale worden betrokken. Met name de
partijen die hierbij baat hebben, de kleinere en middelgrote partijen, hebben zich in dit debat nog weinig
geroerd. Zij zouden er naar mijn mening wel actief bij
betrokken moeten worden teneinde te zoeken naar een
optimum.
Minister Van der Hoeven: Laat mij dat gesprek
aangaan. Ik denk dat ik daar wel een dik halfjaar voor
nodig heb. Dit is niet iets wat je van vandaag op morgen
doet. Daarbij is het ook nog de vraag op welke manier
het wordt gerealiseerd. Dat is een vervolgstap. Het
gesprek aangaan zal ik doen. Daarbij kijk ik uiteraard
naar alle relevante partijen.
De heer Samsom (PvdA): De vraag over de netcode aan
de NMa stellen kan wel iets sneller dan zes maanden.
Voor de uitvoering daarna zou je veel langer moeten
nemen, afhankelijk van welke keuze je maakt. Ik was
even getriggerd door wat de minister zei, namelijk: er is
geen wetswijziging nodig om dagbalancering mogelijk te
maken.
Minister Van der Hoeven: Omdat de onbalansperiode
op voorstel van de gezamenlijke netbeheerders door de
NMa wordt vastgelegd in codes, heb je geen nota van
wijziging nodig.
De heer Samsom (PvdA): Zonder nota van wijziging
kunnen wij dus doorstoten naar een systeem waarbij de
markt wel kan functioneren met behoud van lid 2 in
artikel 66d. Dat wilde ik even zeker weten.

De heer Jansen (SP): Dat is in ieder geval een toezegging waarmee wij iets kunnen. Misschien is het goed om

Minister Van der Hoeven: Daarover ga ik niet alleen
met de NMa in gesprek maar ook met de kleinverbruikers. Daar heb ik iets meer tijd voor nodig.
Mevrouw Wiegman vroeg: klopt het dat afnemers in
de praktijk geen vrijheid hebben om te kiezen voor
levering op de TTF of op de aansluiting? Ik heb die
geluiden ook gehoord. Daarom is juist in het wetsvoorstel vastgelegd dat gas en programmaverantwoordelijkheid apart moeten worden aangeboden. Dat is de
hoofdregel. De afnemer kan dan zelf bepalen wat hij met
het gas doet: verbruiken of doorverkopen. Alleen
wanneer de koper kiest voor levering op de aansluiting,
mag de verkoper op grond van art. 66d, lid 2 de
programmaverantwoordelijkheid opeisen. De koper van
het gas bepaalt dus zelf voor levering op de aansluitingen of niet. Mochten zich daarbij echter zaken voordoen
die in de richting gaan die de heer Samsom formuleert,
dan hoor ik dat graag, want ik ben er altijd zeer in
geïnteresseerd om te bezien of een wetsvoorstel in de
praktijk functioneert en waar er hobbels zitten.
Dat brengt mij bij Voorrang voor duurzaam. Voor de
voorstellen hierover bemerk ik eveneens een brede steun
van de Kamer. Dat is ook goed. Zoals mevrouw Spies zei,
wil een deel van de Kamer op enkele punten verdergaan,
terwijl een ander deel dat juist niet wil. Ik heb een aantal
keuzes gemaakt. Die staan nu ter discussie. Ik sta
daarachter. Wel heb ik een paar opmerkingen daarover.
Ik kies ervoor om de kosten in rekening te brengen bij de
producenten in het congestiegebied. Ik vind het echt
ongewenst om te kiezen voor een kostentoedeling aan

Tweede Kamer

2 februari 2010
TK 49

Minister Van der Hoeven: Als dat zo zou zijn, zou dat
gelden. Ik heb zonet echter aangegeven dat het allemaal
wat lastiger ligt en niet eendimensionaal is op te lossen.
Wel wil ik het volgende doen. De onbalansperiode wordt
door de NMa in de codes vastgelegd. Wij hebben
derhalve geen behoefte aan een nota van wijziging. Ik
vindt echter de suggestie van de heer Jansen voldoende
de moeite waard om verder te bespreken. Wij moeten
bekijken aan welke voorwaarden moet worden voldaan
wil die oplossing in feite kunnen functioneren en wat je
daaraan op termijn zou kunnen doen. Dat is echter niet
iets van vandaag op morgen. Daarom heb ik daarnet ook
gezegd dat het sympathiek en logisch klinkt, maar dat je
dit niet nu kunt regelen en als alternatief in het wetsvoorstel kunt neerleggen. Dat gaat inderdaad te ver.

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

49-4630

Van der Hoeven
de eindgebruiker, dus om de kosten te socialiseren. Dat
zou betekenen dat je alle prikkels die nu in het wetsvoorstel zitten, eruit haalt en dat de consument gewoon
betaalt. De vraag is of wij dat moeten willen. Ik vind van
niet.
Dan hebben wij twee alternatieven. Ik heb gekozen
voor het alternatief waarbij de economische prikkel het
meeste effect heeft, namelijk bij de producenten die
onder het congestiemanagement vallen. Ik heb uiteraard
de landsadvocaat om advies gevraagd en al die
juridische zaken gezien. De landsadvocaat heeft mij
bevestigd dat de Europese richtlijnen voldoende
grondslag bieden om alleen producenten waarop het
congestiemanagement van toepassing is, te laten betalen
voor congestiemanagement. Zolang groene producenten
daar niet onder vallen, is het gerechtvaardigd dat zij niet
meebetalen aan de kosten voor het congestiemanagement. Daar kom ik dadelijk nader op terug. Daarom heb
ik het amendement op stuk nr. 39 van de heer Zijlstra
ontraden. Dat was gericht op het socialiseren van kosten.
De tweede keuze betreft de volgorde van afschakelen.
Bij congestie krijgt duurzame elektriciteit voorrang en
wordt niet-duurzame afgeschakeld. Daarmee kies ik
inderdaad voor een systeem op basis van cost and
efficiency. Dat vind ik verantwoord. Een aantal Kamerleden zegt: schakel af op grond van de uitstoot van CO2. Ik
wil er geen misverstand over laten bestaan: ik vind dat
wij CO2-uitstoot moeten beperken. Toch heb ik er niet
voor gekozen om een aantal redenen. Ik verwijs
kortheidshalve naar de schriftelijke beantwoording. De
keuze voor afschakelen is op basis van efficiency
goedkoper, effectiever en juridisch minder risicovol.
Daarom heb ik de amendementen op de stukken nrs. 16,
17 en 37 ontraden. Voor het terugdringen van de uitstoot
van CO2 hebben wij andere instrumenten, waaronder het
ETS.
Een deel van de Kamer wil meer absolute voorrang,
het liefst zonder of met beperkte uitzonderingen. Ik ben
het met haar eens dat de uitzonderingen beperkt en
transparant moeten zijn, maar het is niet gewenst als de
kosten van voorrang hoger zijn dan wat die oplevert.
Daarom heb ik een haakje nodig om congestiemanagement niet altijd te hoeven toepassen in die uitzonderlijke
gevallen. Daar is een amendement over ingediend, waar
ik zo meteen op terugkom.
Kortom, in het wetsvoorstel pas ik het Europese kader
toe. Ik maak geen uitstapjes, die daarbuiten liggen. Dat
doe ik bewust, want door binnen de kaders van de
richtlijnen te blijven, neem ik geen juridische risico’s. Ik
heb dus gekozen voor het momenteel in het wetsvoorstel
vastgelegde systeem. Dat is het meest rechtvaardig en
economisch verantwoord en daardoor minder risicovol.
Daarmee doe ik wat nodig is om de voorrang voor
duurzaam effectief te regelen. Later spreken wij over de
brandstofmix en over de herziening van de regulering. In
dat kader is het goed om na te gaan welke ambitieuzere
doelstellingen mogelijk zijn en welke volgende stappen
wij moeten zetten in dat proces van energietransitie.
Dan kom ik bij de juridische onderbouwing van de
keuze om de kosten bij de producent in het congestiegebied neer te leggen. Mevrouw Spies en de heer Zijlstra
hebben daarover een aantal opmerkingen gemaakt. Ik
heb na de eerste termijn daar nog eens extra naar
gekeken en heb de notitie van Freshfields gezien, die de
heer Zijlstra noemt. Ik heb overigens ook juridisch advies
ingewonnen. Ik begeef mij niet op glad ijs en loop al

Tweede Kamer

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

helemaal niet over het water. Dat kan ik niet. Belangrijk is
dat het non-discriminatiebeginsel niet wordt geschonden.
Ook is het belangrijk dat de derde elektriciteitsrichtlijn en
de interconnectieverordening niets zeggen en niets
regelen over de kosten van het congestiemanagement.
Wel zegt de derde richtlijn dat kosten in rekening
mogen worden gebracht bij partijen die onder een
regulering vallen. Dat betekent dat lidstaten het zelf
kunnen regelen, mits zij het non-discriminatiebeginsel in
acht nemen. Dat doe ik. Er zou sprake zijn van discriminatie indien producenten ongelijk worden behandeld in
de kostentoedeling. In mijn voorstel wordt dat beginsel
niet geschonden, want de producent in een congestiegebied zit in een andere positie dan producenten elders in
Nederland. Er is dus sprake van ongelijke gevallen.
Binnen het congestiegebied behandelt de netbeheerder
producenten gelijk, met inachtneming van de vraag of op
de producent het congestiemanagement van toepassing
is.
De heer Zijlstra vindt dat enigszins onduidelijk en heeft
zijn best gedaan om het zo onduidelijk mogelijk voor te
stellen. Ik vind het knap zoals hij dat doet, maar ik ben
het niet met hem eens. Ik heb ook rekening te houden
met het feit dat de kostenallocatie geen afbreuk mag
doen aan de door de richtlijn voorgeschreven Voorrang
voor duurzaam. Daaraan gaan de heer Zijlstra en
Freshfields voorbij. Wij moeten ook bedenken dat er
Europeesrechtelijk gezien geen verplichting bestaat om
over te gaan tot een alternatief, zoals het neerleggen van
de kosten bij alle afnemers. Ik heb daarvoor niet
gekozen, maar de heer Zijlstra doet dat wel. Daarin zit
het verschil tussen ons beiden en dat is onoverbrugbaar.
De heer Zijlstra merkte op dat je gaming ook kunt
voorkomen door de dagelijkse transportprognoses te
bevriezen. Hij vraagt waarom ik dat niet doe. Ja, wat
krijgen wij nu? De heer Zijlstra stelt in feite voor om de
markt verder op slot te gooien. Elke producent moet zich
daags tevoren helemaal vastleggen in een productieschema. Dat betekent nogal wat. Elke wijziging wordt na
veertien uur van de vorige dag uitgesloten. Dan kan er
geen rekening worden gehouden met een grillig
windaanbod. Storingen op de centrale of bij de afnemer
mogen niet leiden tot een lagere productie. Dat werkt
niet. Dit punt was overigens het struikelblok voor de
grote elektriciteitsproducenten in het eerste voorstel van
congestiemanagement dat TenneT geruime tijd geleden
aan de sector heeft voorgelegd. Dat hebben wij er
uitgehaald en ik voel hier dus niets voor.
De heer Zijlstra (VVD): Grappig, die grote producenten
zijn er nu volgens mij wel voor, maar dat terzijde. Het is
een herhaling van zetten. Het is een beetje ″de pot
verwijt de ketel″. Van de minister van Economische
Zaken verwacht de VVD-fractie dat zij de marktwerking
serieus neemt, iets wat het kabinet misschien niet doet.
Zij gaat daarop ingrijpen. Er is een enorme verstoring
van de markt, niet alleen binnen congestiegebieden door
het onderscheid tussen duurzaam en grijs, maar er is ook
een verschil tussen grijs binnen en buiten een congestiegebied en een verschil tussen producenten binnen
Nederland en buiten Nederland. Dat heeft een enorme
impact en dan verwijt de minister de VVD-fractie dat zij
de marktwerking ondergraaft. Ik schrap onmiddellijk dit
deel van het amendement. Gelijk oversteken. Als de
minister de kostenallocatie er dan uithaalt, hebben wij

2 februari 2010
TK 49

49-4631

nationale regelgeving voor het congestiemanagement
eigenlijk niet overbodig maakt. Deels is dat al uitgesloten, maar je zult wel altijd een nationaal systeem nodig
hebben. Je hebt als lidstaat discretionaire bevoegdheden. De concrete invulling van de Europese verordening,
waaraan op dit moment wordt gewerkt door TSO en
regulators, betreft een systeem van marktkoppeling,
waarbij het transport en ook eventuele knelpunten zowel
nationaal als grensoverschrijdend, gelijktijdig zullen
worden betrokken. Voor dat onderdeel zal ofwel
nationale regelgeving worden ingehaald ofwel zal die er
minimaal mee in overeenstemming zijn. Hieraan wordt
gewerkt, dus is het een beetje lastig om daar nu op te
wachten.

Mevrouw Van der Hoeven, minister van Economische Zaken
© M. Sablerolle – Gouda

een optimale marktwerking. Dan moet zij als minister
van marktwerking heel tevreden zijn.
Minister Van der Hoeven: Als het zo gemakkelijk zou
gaan, waren wij eerder op dat idee gekomen. Zo
gemakkelijk gaat het natuurlijk niet. Ingrijpen in de markt
doen wij zo beperkt mogelijk. Ik ben het met de heer
Zijlstra eens dat wij dat zo beperkt mogelijk moeten
houden. Dat wat de markt zelf kan doen, moet de markt
zelf doen. Ik denk alleen dat wat de heer Zijlstra nu
voorstelt, gewoon niet de goede oplossing is.
De heer Zijlstra (VVD): Wij worden het er toch niet over
eens. Ik weet niet of de minister er nog op terugkomt,
maar ik heb een procedureel punt gemaakt over wat
hieraan allemaal vast hangt. Ik voorzie juridische ellende
met de kostenallocatie. Ook gezien de historie in de
Eerste Kamer is het wel de vraag of de minister bereid is
om het te knippen om er in ieder geval voor te zorgen
dat, mocht ik onverhoopt gelijk krijgen, de gasmarkt
geen vertraging ondervindt.
Minister Van der Hoeven: Ik was eigenlijk niet van plan
om dat te knippen. Het is een integraal wetsvoorstel dat
hier zeer goed en uitvoerig is behandeld. Ik wil het
eigenlijk zo laten.
Wat de andere opmerking van de heer Zijlstra betreft
het volgende. Wat de Eerste Kamer en impliciet ook de
Tweede Kamer mij heeft verweten bij de Aanbestedingswet, was juist dat wij dingen in de AMvB’s wilden
regelen die wij feitelijk in de wet behoren te regelen. Dat
is precies wat wij nu doen: wij regelen een aantal dingen
in de wet die in de wet moeten worden geregeld.
Verder maakte de heer Zijlstra nog een opmerking
over de slimme meters. Dat lag toch iets anders. De
Eerste Kamer en ik zijn daar heel goed uitgekomen, met
één uitzondering: de novelle rondom de privacy. Maar
ook dat is wat anders. Die novelle kan de Kamer
binnenkort tegemoetzien; dus daarop komen wij nog wel
terug.
Mevrouw Spies sprak over het Europees congestiemanagement. Zij vroeg of er geen verschil zit tussen de
mondelinge en schriftelijke antwoorden op de vraag of
de Europese regelgeving voor marktkoppeling de

Tweede Kamer

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

Mevrouw Spies (CDA): Ik denk dat ik nog even moet
terugkomen op het vorige punt. In haar beantwoording
in eerste termijn gaf de minister aan open te staan voor
een andere kostenallocatie voor Voorrang voor duurzaam, zoals die door bedrijven wellicht zou kunnen
worden aangedragen. Ik vroeg naar de spanning tussen
deze uitspraak en het feit dat er nu een derde nota van
wijziging ligt, waarin de kostenallocatie van een definitief
besluit wordt voorzien op het moment dat dit onderdeel
wordt van de wet.
Minister Van der Hoeven: Ja, die vraag lag er inderdaad nog. Ik heb de bedrijven nogmaals gevraagd om
met betere voorstellen te komen, want daar wil ik altijd
naar kijken. Maar men heeft aangegeven dat men dat
niet wilde doen, omdat men ervan uitging dat de Kamer
op het punt van de kostentoedeling tot socialiseren zou
overgaan. Zo simpel is het. Ik heb geen voorstellen
gekregen en daarmee houdt het wat mij betreft wel op.
De heer Jansen was de eerste die sprak over het
affakkelen door Corus. Hij stelde twee specifieke vragen.
Waarom kan het productiegas geen gelijke behandeling
krijgen als afvalcentrales? Wij hebben daarover al eerder
gesproken. Dat soort elektriciteit is hernieuwbaar en valt
dus niet onder het voorrangsregime van de richtlijn.
Omdat die richtlijn duurzame elektriciteit uit productiegassen niet noemt, kan ik ze dus niet behandelen alsof ze
wel onder de werking van de richtlijn vallen. Dat is
anders dan voor de AVI’s, want die vormen op grond van
de richtlijn een heel specifieke uitzondering.
De andere vraag van de heer Jansen was of TenneT
een rol zou kunnen spelen om mogelijke knelpunten op
te lossen door windenergie elders te laten aanlanden.
Daarbij gaat het om de vergunning uit fase II. Ja, ik denk
dat dat wel degelijk mogelijk is. Op dit moment heeft
TenneT nog geen aanvragen voor aansluiting op land
ontvangen. TenneT zal wel in samenhang met de
initiatiefnemers voor de offshorewindparken tijdig de
netverzwaring moeten realiseren. Daarmee heeft TenneT
wel degelijk een ″say″ en kan het wel degelijk een rol
spelen bij de aanlanding van de windenergie. Ik zal dat
punt verder meenemen in mijn gesprekken met TenneT.
De heer Jansen (SP): Mijn vraag ging nog iets verder.
Corus suggereert om twee vliegen in één klap te slaan
door hiervoor nu al een voorziening te maken en de
bestaande 150 kV-leiding richting de Randstadring te
verzwaren. Op deze manier wordt ook de eerste stap in
de richting van een leiding naar de Noordzee gezet. Het
ligt voor de hand om die dingen in samenhang met

2 februari 2010
TK 49

49-4632

Van der Hoeven
elkaar te zien. Daarmee kan volgens mij ook congestie
worden vermeden.
Minister Van der Hoeven: Ik wil dat wel in samenhang
bekijken, maar ik kan nu geen toezegging doen wat
betreft verzwaring bij die 150 kV die er ligt, zonder dat
we eerst de ontwikkelingen rond wind op zee en alles
wat daarmee te maken heeft van besluitvorming hebben
voorzien. De vraag is helder; bekijk dat niet afzonderlijk,
maar neem dat mee in datgene wat je gaat doen rond
wind op zee. Ik heb gezegd dat ik dat in ieder geval in
het verhaal meeneem. Overigens moeten we ons wel
realiseren dat TenneT geen wettelijke aansluitplicht heeft
voor wind op zee buiten 12 km. Dat is nog een ander
punt. We moeten er nog over van gedachten wisselen in
hoeverre TenneT op dat punt een plicht zou kunnen
krijgen, maar zo ver zijn we nog niet. Dat moet in een
ander debat aan de orde komen. Het is wel van belang
om dit in de totaliteit mee te nemen.
Mevrouw Spies (CDA): Ik heb hierover ook een vraag
gesteld. De minister geeft aan dat zij onder alle
omstandigheden bij wijze van spreken zal voorkomen dat
Corus zijn productiegassen moet gaan affakkelen. Mijn
vraag was wat er misgaat als het amendement toch in de
wet wordt opgenomen.
Minister Van der Hoeven: Ik heb aangegeven wat het
probleem is. Het probleem is dat het zich niet verhoudt
met de Europese richtlijn, in tegenstelling tot de
elektriciteit die bij AVI’s wordt geproduceerd. Dat is wel
een specifieke uitzonderingsgrond, maar dat is niet het
geval voor deze productiegassen. Dat is het probleem.
Dat betekent dat er dan iets in de wet komt waarbij je
een heel ander probleem tegen het lijf gaat lopen.
De heer Jansen (SP): Ik begrijp dat dit een omissie is
geweest bij het maken van die Europese richtlijn. Men
heeft er simpelweg niet aan gedacht. Je zou dit door het
gelijkheidsbeginsel kunnen oplossen, omdat je productiegassen kunt beschouwen als een afvalstof die nuttig
gebruikt wordt. Dat is eigenlijk hetzelfde als de elektriciteit die de AVI opwekt. Volgens mij zou dat bij de
notificatie getoetst kunnen worden. Deze interpretatie
lijkt mij heel redelijk en ook in lijn met wat de Europese
Unie heeft beoogd met die richtlijn.
Minister Van der Hoeven: In de eerste plaats speelt de
kans een rol dat echt duurzaam zou moeten wijken voor
productiegassen. In de tweede plaats vraagt u mij om
een nationale kop op Europese regelgeving te zetten. Ik
ben dat niet van plan. Ik denk wel dat het goed is om
deze zaak binnen Europa opnieuw aan te kaarten, maar
los van het opnemen in het wetsvoorstel. Ik zeg graag
toe dat ik dit opnieuw zal aankaarten en die discussie in
Europa zal aangaan. Ja, akkoord, dat begrijp ik, maar het
kan niet zo zijn dat u van mij verwacht dat ik iets ga
doen wat Europa niet mogelijk maakt. Dat gaat niet.

verstaan met een paar collega’s in de Europese Unie om
te vragen of deze discussie daar ook aan de gang is – ik
kan mij niet voorstellen dat dit niet het geval is – om
gezamenlijk op te trekken en een brief te sturen aan de
Europese Commissie om die uitzondering mogelijk te
maken?
Minister Van der Hoeven: Het punt is dat het op dit
moment niet zo is. Ik heb al tegen de heer Jansen
gezegd dat ik best bereid ben om dit opnieuw in Europa
aan de orde te stellen, maar dat neemt niet weg dat het
op dit moment niet geregeld is. Ik kan niet iets gaan
doen bij de implementatie van Europese regelgeving in
nationale wetgeving dat verdergaat en ook in strijd is
met de Europese regelgeving. Dat kan ik niet, maar ik
heb wel gezegd dat ik dit punt onderken.
Dan de vraag van mevrouw Spies: hoe zorgen wij
ervoor dat er voorzieningen getroffen worden als dit
probleem zich voordoet? Er loopt op dit moment een
andere discussie, namelijk over de aanleg van de
Randstad 380 kV. Dat is precies de mogelijkheid die ik zie
om dit probleem tijdig op te lossen. Dan heb ik dus niet
die omweg via Europa nodig, maar wel de aanleg van
die Randstad 380 kV, die wij sowieso nodig hebben. Dan
is het probleem voor Corus wel degelijk oplosbaar, ook
op termijn. Dit probleem doet zich op dit moment
immers nog niet voor. Het kan zich in latere jaren
voordoen, maar dit neem ik op die manier mee.
De voorzitter: Mijnheer Van der Ham, tot slot.
De heer Van der Ham (D66): De vraag is of het kwaad
doet als je dit in de wet zet. Op dit moment is er nog
geen conflict van belang tussen duurzaam en bijvoorbeeld productiegassen. Als je dit in de wet zou zetten als
een soort voorzet voor een debat in de Europese sfeer
om ervoor te zorgen dat dit aanhangig wordt gemaakt,
kan dat toch geen kwaad? Kan het kwaad als wij dit
aannemen?
Minister Van der Hoeven: Ja. Wij hadden het zojuist
over de Eerste Kamer. Je zou dan iets doen waarmee ik
gegarandeerd gedonder krijg in de Eerste Kamer. U wilt
toch ook niet dat dit wetsvoorstel wordt teruggestuurd
omdat wij iets doen wat door de EU in feite niet mogelijk
wordt gemaakt? Ik heb u toegezegd dat ik dit in ieder
geval bij mijn collega’s in Europa aan de orde ga stellen.
Daar hoeft u geen motie voor in te dienen, want ik doe
dat gewoon.
De heer Van der Ham (D66): Voorzitter, ik mag geen
vragen meer aan de minister stellen, maar zou u aan de
minister kunnen vragen wanneer wij daar uitsluitsel over
kunnen ontvangen en wanneer zij weet wat de reactie is
van de Europese Commissie?
De voorzitter: Minister, zou u de vraag van de heer Van
der Ham willen beantwoorden?

De heer Van der Ham (D66): Ik kan mij voorstellen dat
dit bezwaar ook in andere landen opkomt bij het
implementeren van deze regelgeving. Het is zo logisch
om deze tekortkoming op te lossen dat u dit misschien
wel op korte termijn aanhangig kunt maken, om dit
alsnog in de wet te krijgen, om die mogelijkheid in ieder
geval te benutten. Zou u zich op korte termijn willen

Minister Van der Hoeven: Ja, natuurlijk. We hebben
regelmatig overleg met elkaar in het kader van de
Energieraad. Ik denk dat het goed is als de heer Van der
Ham dit in het kader van de Energieraad aan de orde
stelt. Afhankelijk van hoe ver ik ben, ook met mijn
sondering bij de collega’s, kan ik dan antwoord geven.
Dan hebben wij dit procedureel meteen mooi geregeld.

Tweede Kamer

2 februari 2010
TK 49

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

49-4633

Van der Hoeven
Mevrouw Spies (CDA): Linksom of rechtsom, wij willen
allemaal niet dat die productiegassen afgefakkeld moeten
worden. Zelfs als daar maar een kleine kans op is, willen
wij ervoor zorgen dat dit in werkelijkheid niet gebeurt.
Garandeert de minister in feite dat er zich geen probleem
gaat voordoen? Er is nu nog geen probleem. Zij zegt dat
zij een andere oplossing heeft. Geeft zij ons op een
briefje dat het probleem van het affakkelen van de
productiegassen zich niet zal voordoen?
Minister Van der Hoeven: Wanneer de 380 kV gerealiseerd is, is er voldoende capaciteit om ervoor te zorgen
dat dit probleem zich niet voordoet. Daar zijn wij, zoals u
weet, op dit moment ook mee aan het werk. Ik vind het
erg belangrijk dat wij dit gaan doen. Tegelijkertijd heb ik
de heer Jansen aangegeven dat wij nog kijken naar de
aanlanding. Het derde punt dat ik heb aangegeven, is de
toezegging die ik zojuist aan de heer Van der Ham heb
gedaan. Ik denk dat ik daarmee drie veiligheidskleppen
heb ingebouwd. Ik ga ervan uit dat dit voldoende is,
maar u weet net zo goed als ik dat er nooit voor 100%
een garantie kan worden gegeven, maar het is helder dat
wij dit probleem allemaal zodanig willen oplossen dat er
elektriciteit wordt geproduceerd die ook getransporteerd
kan worden en dat er niet afgefakkeld hoeft te worden.
Daar draait het om.
Dan de amendementen die betrekking hebben op
voorrang voor duurzaam. Ik zal die voor de helderheid
nog even noemen, want de wetgeving is inderdaad
gecompliceerd. Er zijn amendementen ingetrokken of
veranderd. Voor de helderheid loop ik de amendementen
daarom even langs, maar ik geef de argumentatie niet
nogmaals; die heb ik al gegeven. Het amendement op
stuk nr. 16 van de heer Jansen over de productiegassen
heb ik ontraden. Het amendement op stuk nr. 22 van de
heer Samsom en mevrouw Wiegman over de termijn
van achttien weken voor aansluiting heb ik ontraden, met
de suggestie om een hardheidsclausule toe te voegen.
Daarop kom ik straks terug bij het amendement op stuk
nr. 46. Het amendement op stuk nr. 24 van de heer
Vendrik over onvoorwaardelijke voorrang voor duurzaam
heb ik ontraden. Het amendement op stuk nr. 30 van de
heren Jansen en Samsom en mevrouw Wiegman over
het schrappen van ″redelijk″ en ″proportioneel″ heb ik
ontraden vanwege het haakje dat ik van belang acht. Het
amendement op stuk nr. 37 van de heren Van der Ham
en Vendrik over de CO2-ladder heb ik schriftelijk
ontraden. Ook het amendement op stuk nr. 39 van de
heer Zijlstra over het socialiseren van de kosten van
congestiemanagement heb ik schriftelijk ontraden.
Er zijn inmiddels enkele nieuwe amendementen
ingediend. Ik begin met het amendement op stuk nr. 44
van de heer Jansen ter vervanging van het amendement
op stuk nr. 16. De Kamer kan zich, gelet op de discussie
van zo-even, wel voorstellen dat ik het aannemen van dit
amendement ook alleen maar kan ontraden, want het
nieuwe amendement bevat alleen een technische
wijziging. Kortheidshalve laat ik het hierbij, want dit sluit
aan bij de discussie die wij net met elkaar hebben
gevoerd.
Het amendement op stuk nr. 45 is een nieuw amendement van de heer Jansen. Daarin gaat het erom dat in de
wet wordt opgenomen dat bij toenemende congestie een
bepaalde rangorde wordt gehanteerd: eerst grijs, dan
grijze wkk en tenslotte alles. Ik zeg het even heel kort
door de bocht, daar komt het op neer. Ik besef dat een

Tweede Kamer

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

situatie kan ontstaan waarin het terug regelen van grijs
onvoldoende soelaas biedt. Dan heb je een rangorde
nodig. De Kamer weet dat ik het voornemen heb deze in
de AMvB op te nemen, waarbij ik de volgorde grijs - wkk
- groen zal hanteren. Dit amendement onderstreept dat,
dus ik laat het oordeel hierover aan de Kamer.
Het amendement op stuk nr. 46 (voorheen nr. 22) van
de leden Samson en Wiegman-van Meppelen Scheppink
gaat over de installaties groter dan tien megawatt. Het
blijft lastig op dit punt duidelijkheid en zekerheid te
bieden. In het amendement wordt verzocht de uitzonderingsbepaling in artikel 23 lid 3 – dat zijn die 18 weken –
niet van toepassing te verklaren op installaties voor
duurzame energie en wkk, tenzij dat niet redelijk is. Het
nieuwe element in dit amendement betreft voorrang bij
aansluiting op het net. Ik heb het aannemen van dit
amendement ontraden. Ik vind het jammer dat de
indieners dit nieuwe element erin hebben gestopt, al
snap ik wel dat zij dat willen. De eerste drie onderdelen
van het veranderde amendement vind ik prima, maar het
vierde onderdeel, waarmee de indieners in feite een
tweede instrument naast congestiemanagement
introduceren, ontraad ik. Ik snap wel wat zij daarmee
willen bereiken, maar dit is geen oplossing voor het
probleem van transportschaarste. Daar zit het probleem.
Eerder aansluiten heeft geen zin als er geen transportcapaciteit is. Daarvoor hebben wij nu het congestiemanagement. Het voorstel creëert wel extra lasten en
andere problemen. Ik vind het ook praktisch niet handig,
het leidt tot een toename van administratieve procedures. Juridisch gezien heeft de netbeheerder de plicht om
aan te sluiten. Het kan gebeuren dat de aanvraag van de
grijze producent telkens onderop de stapel komt,
waardoor hij nooit kan worden aangesloten en dat de
netbeheerder daarom in strijd met de derde elektriciteitslijn gaat handelen. Waarom splitsen de indieners dit
amendement niet? Het eerste gedeelte wil ik immers
graag overlaten aan het oordeel van de Kamer, maar het
tweede gedeelte ontraad ik. Nu moet ik de hele ″handel″
ontraden.
De heer Samsom (PvdA): Dat begrijp ik. Of ik het
amendement splits, hangt waarschijnlijk iets minder van
de minister af dan van mijn collega’s in de Kamer.
De minister wees erop dat ik nu ook iets doe aan de
voorrang bij aansluiting. Dit volgt direct uit het feit dat
wij iets hebben gedaan aan het probleem van het
transport. Nu is het probleem bij het transport opgelost,
iedereen kan worden aangesloten. De minister kan er
donder op zeggen dat er bij het aansluiten ook congestie
ontstaat: schaarse ingenieurscapaciteit, schaarse
materialen en dergelijke. Dat gebeurt op dit moment al.
Het lijkt mij logisch dat wij vervolgens het probleem dat
zich dan voordoet, namelijk dat van de aansluiting,
proberen op te lossen.
Minister Van der Hoeven: Ik kan mij voorstellen dat de
heer Samsom dit vraagt. Laat daarover geen misverstand
bestaan. Hoeveel sneller wil de heer Samsom dat de
aansluiting wordt gerealiseerd dan de 18 weken die wij
al eisen? De netbeheerders werken momenteel aan
nieuwe aansluitprocedures, waarbij strakkere termijnen
en mijlpalen voor zowel producent als netbeheerder
worden gehanteerd. Dat weet de heer Samsom
waarschijnlijk wel. Dat vergroot sowieso de transparantie
van het proces en het creëert ook betere waarborgen

2 februari 2010
TK 49

49-4634

Van der Hoeven
voor alle partijen. Ik snap wel dat de heer Samsom dat
wil, dat is het punt niet. Omdat het echter een onderdeel
is van een amendement dat ik voor een deel aan het
oordeel van de Kamer wil laten, vraag ik aan de
indieners of zij willen kijken naar een mogelijkheid om
het amendement te splitsen. Het is maar een verzoek.
Het amendement op stuk nr. 51 (voorheen nr. 30) is
ondertekend door de heren Samsom en Jansen en
mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink. Het heeft
betrekking op de redelijkheid en proportionaliteit als
toetsingscriteria die zij wilden laten vervallen. Ik heb de
aanneming van dat amendement ontraden. Het
amendement dat nu voorligt, vervangt het criterium
″redelijkheid en proportionaliteit″ door een veel striktere
formulering. Ik kan mij vinden in die aanscherping, laat ik
dat vooropstellen. Er moet echter gekeken worden naar
de formulering. Nu wordt voorgesteld: de netbeheerder
past congestiemanagement toe met inachtneming van
netveiligheid, betrouwbaarheid en doelmatigheid. Dat
biedt geen uitzonderingsmogelijkheid, ook niet voor
producenten. Eigenlijk zou er moeten staan: de netbeheerder past congestiemanagement toe, tenzij veiligheid,
betrouwbaarheid en doelmatigheid dat in de weg staan.
Het gaat er dus eigenlijk om, de woorden ″met inachtneming van″ te vervangen door het woord ″tenzij″. Dan
denk ik dat er precies datgene bereikt wordt wat bedoeld
wordt. Eveneens aangepast worden moet dan het
negende lid, onderdeel c, want dat verwijst nu naar de
invulling bij AMvB van de begrippen ″redelijkheid en
proportionaliteit″ en die begrippen vervallen in het
amendement. Ik denk dat het verstandig zou zijn om nog
even te kijken naar de precieze formulering van dit
amendement. Ik begrijp precies wat u bedoelt, mijnheer
Jansen, dus dat is het probleem niet, maar ik vind dat u
moet regelen wat we met elkaar bedoelen.

nr. 25 van de leden Spies en Wiegman heb ik het oordeel
reeds aan de Kamer overgelaten. De aanneming van het
amendement op stuk nr. 31 van mevrouw Spies heb ik in
eerste termijn ontraden, omdat het alle besluiten over
nut en noodzaak betreft. Het amendement op stuk nr. 34
van de heer Zijlstra heb ik schriftelijk ontraden en ik heb
aangegeven dat ik het punt rondom de aansluitingen
onder de 10 MVA meeneem in de herziening van het
reguleringskader. Het amendement op stuk nr. 36 ... Is
dat ook ingetrokken? We gaan vooruit.
De heer Zijlstra (VVD): Het amendement op stuk nr. 34 is
ingetrokken.
De voorzitter: Het amendement-Zijlstra (stuk nr. 34) is
ingetrokken.
Ik stel vast dat daarmee wordt ingestemd.
Minister Van der Hoeven: Dan heb ik daar niets meer
over te zeggen.
Over het amendement op stuk nr. 36 van de heren
Samsom en Zijlstra over gasaansluitingen in onrendabele gebieden en gebieden met warmtenetten heb ik het
oordeel aan de Kamer overgelaten. Het amendement op
stuk nr. 38 van de heren Zijlstra en Samsom was geloof
ik ingetrokken? Klopt dat?
De voorzitter: Het is vervangen door het amendement
op stuk nr. 48.

Minister Van der Hoeven: Prima.
Het amendement op stuk nr. 20 van mevrouw
Wiegman over inhoudelijke criteria voor besluiten over
nut en noodzaak heb ik ook ontraden. Ik heb begrepen
dat er nog gesleuteld wordt aan het amendement op
stuk nr. 23 over de jaarrekening van netbeheerders, dus
dat wacht ik even af. Over het amendement op stuk

Minister Van der Hoeven: Precies. Daar kom ik zo
dadelijk op terug.
Dan kom ik op de nieuwe amendementen, in de eerste
plaats het amendement op stuk nr. 43 van de heer
Zijlstra, ter vervanging van wat eerder onder nr. 40
stond. Dat beoogt zeker te stellen dat inkomsten uit
nettarieven mede worden aangewend voor investeringen
in door de netbeheerder beheerde netten. Dat spreekt mij
aan en het kan wat mij betreft geen kwaad om in de wet
zelf vast te leggen dat netbeheerders in hun kwaliteitsen capaciteitsdocument informatie moeten opnemen
over knelpunten in hun capaciteit en over hun investeringen. Ik laat het oordeel over dit amendement aan de
Kamer over.
Het amendement van de heer Zijlstra op stuk nr. 47
gaat over de transporttarieven van de netbeheerder van
het landelijk hoogspanningsnet. Die zijn niet te beïnvloeden door de regionale netbeheerder. De wet houdt daar
geen rekening mee. Eigenlijk wordt de korting ter
bevordering van de doelmatige bedrijfsvoering van de
lagergelegen netbeheerder ook toegepast voor de kosten
die de hogergelegen netbeheerder in rekening brengt. De
heer Zijlstra wil dat voor deze kosten bij de lagergelegen
netbeheerder niet meer de korting ter bevordering van
de doelmatige bedrijfsvoering wordt toegepast. Eigenlijk
wil hij regelen dat die x-factorberekening voor regionale
netbeheerders kan worden gezuiverd van de kosten van
de bovenliggende netbeheerder. Ik ben het met de heer
Zijlstra eens dat wijzigingen in de transportkosten voor
hoger gelegen netten zo snel mogelijk moeten doorwerken in de nettarieven van de lagere netbeheerder. Dit is
ook door de NMa gesignaleerd. Daarvoor is in de
tariefregulering een oplossing gevonden in de vorm van
nacalculatie. Daarmee wordt in ieder geval de vertraging
in de doorwerking van wijzigingen in transporttarieven
teruggebracht tot twee jaar, maar er zijn ook regionale

Tweede Kamer

2 februari 2010
TK 49

De heer Jansen (SP): Voorzitter. Daar zijn wij natuurlijk
graag toe bereid. Wij gaan dat bekijken.
Minister Van der Hoeven: Dan wacht ik dat af. Dat was
wat ik wilde zeggen rondom voorrang voor duurzaam.
Dat brengt mij bij mijn volgende blokje over de
netwerken en de regulering. Ook daarop zijn diverse
amendementen ingediend. Het amendement op stuk
nr. 13 van de heer Van der Ham over de rol van de NMa
bij besluiten over nut en noodzaak heb ik al ontraden. De
aanneming van het amendement op stuk nr. 20 over de
inhoudelijke criteria voor besluiten over nut en noodzaak
heb ik eveneens ontraden.
De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Ik verkeer in de
veronderstelling dat ik mijn amendement op stuk nr. 13
over advies investering nationaal belang had ingetrokken.
De voorzitter: Het amendement-Van der Ham (stuk
nr. 13) is ingetrokken.
Ik stel vast dat daarmee wordt ingestemd.

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

49-4635

Van der Hoeven
netten die niet rechtstreeks op TenneT zijn aangesloten.
Voor die netten laat die nacalculatie langer op zich
wachten. Dan kom ik bij de vier jaar van de heer Zijlstra
uit. Ik heb schriftelijk gemeld dat ik bereid ben om dit
punt verder te betrekken bij de lopende herzieningen van
het reguleringskader. Dat doe ik ook; ik vind het van
belang dat we hier een oplossing voor vinden en ik hecht
eraan, omdat ik niet wil dat we overhaaste beslissingen
nemen met betrekking tot tarieven. Ik kan echt niet
overzien wat de precieze gevolgen zijn van het ingediende amendement. Ik wil geen risico nemen op dat
punt. Om die reden ontraad ik dit amendement met
klem, met uiteraard de toezegging die ik heb gedaan met
betrekking tot het reguleringskader.
Dan kom ik bij amendement op stuk nr. 48, ter
vervanging van het amendement op stuk nr. 38. Het gaat
om twee onderdelen, namelijk dat er aansluitpunten
worden gerealiseerd op plekken met een geschikte druk
en voldoende capaciteit, en dat een netbeheerder grotere
aansluitingen nog wel mag verrichten. Ik vind het prima
dat GTS een aansluitplicht behoudt; dat is een verbetering. Met het amendement wordt geregeld dat aansluitpunten worden gerealiseerd op plekken met een
geschikte druk en voldoende capaciteit. Maar ik zie er
niet in staan dat het moet gaan om het dichtstbijzijnde
punt. Ik ben het eens met de strekking van dit onderdeel.
De heer Zijlstra moet echter nog even kijken naar de
precieze tekst; het gaat dan met name om het feit dat er
in de wetstekst niet staat dat het moet gaan om het
dichtstbijzijnde punt. Ik dacht dat dit juist was wat de
heer Zijlstra wilde. Hij heeft dit net in zijn toelichting
aangegeven.
De heer Zijlstra (VVD): Dat gaat erin komen. In het
document dat ik heb opgestuurd, stond het wel. Ergens
in het proces is een zinsnede verloren gegaan. De
opmerking van de minister is dus terecht; het zal ook
expliciet in het amendement staan.

op stuk nr. 20. De strekking hiervan was dat de toetsing
van de beoordeling van de uitbreidingsinvestering moet
plaatsvinden volgens de bijdrage aan een duurzame,
betrouwbare en efficiënte energievoorziening. Zo worden
nut en noodzaak beoordeeld en het voorkomt willekeur.
Ik heb dat amendement ontraden. Ik moet heel eerlijk
zeggen dat ik het ook blijf ontraden. De kleine velden zijn
er weliswaar uit gehaald, maar ook met de overblijvende
onderdelen van het amendement vind ik het geen goed
voorstel.
De heer Jansen vroeg naar een breed elektriciteitsplan
inclusief rijkscoördinatie van investeringen. Ik ben bezig
met een brede herziening van het huidige reguleringskader. Ook de Algemene Energieraad heeft gerefereerd aan
een dergelijke rijksbrede visie op investeringen in de
infrastructuur. Ik kom daar rond het zomerreces op terug
bij de Kamer.
Hij vroeg ook naar de voortgang inzake het realiseren
van meer waarborgen met betrekking tot aanvraag en
aansluiting. Ik heb de netbeheerders verzocht om zo snel
mogelijk aansluitmijlpalen op te stellen. Daarmee worden
wederzijds waarborgen geboden voor de netbeheerders
en de aanvragers. Ik heb van zowel EnergieNed als
TenneT begrepen dat er op dit moment door de
gezamenlijke netbeheerders wordt gewerkt aan een
concreet codevoorstel hierover. Dat wordt op korte
termijn ter consultatie voorgelegd en gaat vervolgens
naar de Energiekamer.
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): In mijn tweede termijn heb ik ten aanzien
van het amendement dat nu het stuk nr. 50 heeft,
gevraagd aan de minister waarom zij het onwenselijk
vindt om op de kleine velden nut en noodzaak van
netuitbreidingen te beoordelen. Moeten wij onszelf die
vraag niet voortdurend stellen?

Minister Van der Hoeven: Dan wacht ik dat af. Dan zijn
wij het op dit punt met elkaar eens.
Dan kom ik bij het amendement op stuk nr. 49,
oorspronkelijk het amendement op stuk nr. 19, van
mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink en de heer
Samsom. De strekking is dat in het huidige wetsvoorstel
niet is vastgelegd dat de informatie over de kwaliteit van
het stuursignaal ook correct en volledig dient te zijn. Het
wetsvoorstel gaat uit van actueel. Dat zou de programmaverantwoordelijke beperken in het uitoefenen van zijn
balansverantwoordelijkheid. Mevrouw Wiegman en de
heer Samsom vonden de financiële risico’s te groot. Dit
amendement maakt het volgens de indieners mogelijk
dat de NMa een mandaat heeft om de correctheid en de
volledigheid van de verschafte informatie te controleren.
Daar willen de indieners van dit amendement naar toe. Ik
begrijp de zorg, maar ik heb in de eerste termijn
aangegeven dat er dan wel gebruikgemaakt moet
worden van actuele informatie. Ik wil dan ook in de wet
vasthouden aan de term ″actuele informatie″. De
indieners hebben het woord ″actueel″ vervangen door
″actuele en zo correct en volledig mogelijke informatie″.
Ik denk dat dit prima tegemoetkomt aan hetgeen zij
willen en hetgeen ik wil. Dat betekent dat ik het oordeel
over dit amendement aan de Kamer overlaat.
Dat brengt mij tot het amendement op stuk nr. 50, van
mevrouw Wiegman, ter vervanging van het amendement

Minister Van der Hoeven: Ik heb hier zowel in mijn
eerste als in mijn tweede termijn al iets over gezegd en
dat zal ik nog een keer opnieuw doen. U kiest voor een
inhoudelijke benadering, mevrouw Wiegman. U wilt
criteria in de wet opnemen over nut en noodzaak. Ik heb
gezegd dat ik kies voor een procedurele waarborg. De
genoemde criteria spelen altijd een rol in mijn afweging.
U vroeg ook waarom de toetsingscriteria geen betrekking
moeten hebben op die kleine velden. In principe moeten
alle aanvragen voor het innemen en transporteren van
gas van kleine velden worden gehonoreerd, want GTS
heeft de wettelijke plicht om te investeren. Deze kan daar
eventueel van deze plicht worden ontheven in extreme
gevallen waarin tegenover de aansluitplicht ongelooflijke
investeringen en onredelijke kosten staan, bijvoorbeeld
omdat de kwaliteit van het gas erg afwijkend is. Dit
onderdeel gaat overigens niet over de netten, maar over
de winning van het gas. Dat is toch een ander punt dan
waar wij het nu over hebben. Om al deze redenen heb ik
de aanvaarding van dit amendement in eerste instantie
ontraden en blijf ik dat ook doen.
Voorzitter, ik ben bijna aan de moties toe. Ik probeer
uw termijn van 18.30 uur te halen.
De heer Jansen had een vraag over het artikel in de
European Energy Review waarin wordt opgeroepen tot
antikartelmaatregelen tegen Gazprom. Ik heb dat ook
gezien. Gazprom is inderdaad de grootste leverancier
van gas in Europa, maar er is geen sprake van een
monopolie. Nederland is nog altijd netto-exporteur. Wij

Tweede Kamer

2 februari 2010
TK 49

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

49-4636

Van der Hoeven
zijn niet afhankelijk van Gazprom voor gas. Bovendien
heeft Gazprom geen aandelen in de Nederlandse
energiesector. Er zijn wel samenwerkingsprojecten. Daar
hebben wij best positieve ervaringen mee, moet ik heel
eerlijk zeggen. Het inzetten van mededingingswetgeving
tegen Gazprom en het uitdelen van boetes, is toch in de
eerste plaats een zaak van de Europese Commissie. Je
moet dat in Europees verband zien.
Diversificatie in het aanbod en betere connecties zijn
overigens volgens mij minstens zo belangrijk. Dat doen
wij juist om op EU-niveau mee te werken aan het
verminderen van de kwetsbaarheden op het gebied van
gas. Ik verwijs hierbij naar de EU-gasleiding Nabucco om
meer gas uit de Kaspische regio naar Europa te krijgen.
Wij hebben ook nog steeds de herziening van de richtlijn
inzake voorzieningszekerheid gas voorliggen. Deze zaken
vind ik betere aanknopingspunten bieden dan het
voorstel van de heer Jansen.
De heer Jansen (SP): Ik had mij kunnen voorstellen dat
de minister iets meer solidariteit had getoond met
andere EU-lidstaten die wel al te maken hebben met een
monopolie of bijna-monopolie. In Nederland heeft op dit
moment GasTerra een dominante positie. Straks zou dat
Gazprom kunnen worden. Als je die partijen de lang de
ruimte geeft – dat wordt in het genoemde artikel betoogd
– is er straks een gigantisch probleem waar wij ook mee
te maken krijgen. Als de Europese Commissie op dit punt
een initiatief zou nemen, zou Nederland dat dan
steunen?

werking van het congestiemanagement, maar dat is nog
geen formeel evaluatiemoment.
Wat de gasmarkt betreft, heb ik eerder gemeld: maak
gebruik van de jaarlijkse monitor van de groothandelsmarkt door de NMa. Dat is een prima instrument om bij
aan te sluiten. Ook de gasmarkt heeft namelijk tijd nodig.
De snelst mogelijke datum van inwerkingtreding van
de maatregel is 1 juli 2011. Dit betekent dat in de
monitorrapportage van 2012 het effect zichtbaar wordt
van de eerste maanden van het nieuwe systeem. Dat is
ook een heel korte periode om tot een zorgvuldig
oordeel te komen over de effecten van de gasmarktmaatregel. Laten wij in ieder geval die monitor in 2013
afwachten, want dan hebben wij anderhalf jaar om de
effecten te monitoren, hoewel dat ook nog een korte
periode is. Maar goed, dan hebben wij daarvoor in ieder
geval nog anderhalf jaar.
Mevrouw Spies (CDA): Voor alle duidelijkheid wijs ik de
minister erop dat in het dictum van de motie uitdrukkelijk
staat: na het operationeel worden. Daar staat dus niet: na
de inwerkingtreding van het wetsvoorstel. Ik realiseer mij
namelijk dat op de gasmarkt pas later op een aantal
punten de effecten zichtbaar worden. Vandaar dat in het
dictum van de motie uitdrukkelijk is gekozen voor de
formulering ″operationeel worden″. Ik hoop dat dit de
minister iets milder stemt.

Minister Van der Hoeven: Het forum waarin wij dat
doen, heeft te maken met de Energieraad, waarin de 27
″energieministers″ van de EU-landen zitten. Daar spreken
wij over de herziening van de richtlijn voorzieningszekerheid gas. In dat kader kunnen natuurlijk altijd vragen
gesteld worden.
Voorzitter. De heer Van der Ham vroeg of het klopte
dat wij het stopcontact op zee niet in de Elektriciteitswet
regelen; hij heeft ook gevraagd of ter zake al keuzes zijn
gemaakt. Ik heb daarover al een brief toegezegd die ik
binnenkort naar de Kamer stuur. Daarin ga ik uitgebreid
in op het net op zee.
Ik heb al de vraag van de heer Zijlstra beantwoord
over het in tweeën knippen van het wetsvoorstel.
Mevrouw de voorzitter. Dit brengt mij bij de ingediende moties. Allereerst iets over de motie op stuk
nr. 52 van mevrouw Spies en mevrouw Wiegman.
Eigenlijk is de vraag in de motie om de gasmarktmaatregel ″voorrang voor duurzaam″ al een jaar na inwerkingtreding te evalueren. Dat is toch wel heel erg snel, zo
moet ik heel eerlijk zeggen. Ik denk dat wij er echt wat
meer tijd voor nodig hebben. Voor voorrang voor
duurzaam is er na een jaar waarschijnlijk nog niet of
nauwelijks congestie geweest. Ik wil best toezeggen om
de Kamer na een jaar te informeren over de inzet en de

Minister Van der Hoeven: Ik begrijp het, maar wij
moeten er ook geen misverstand over hebben. U zegt
eigenlijk: bij de inwerkingtreding is het nog niet
operationeel en dus is de termijn van de evaluatie later
dan ik nu heb aangegeven. Ik vind het fijn dat u die
toelichting hebt geven. In ieder geval hebben wij de
monitor van 2013. Ik denk dat dit tegemoet komt aan wat
u wilt en aan wat ik wil aangaande de voorrang voor
duurzaam. Laten wij dus kijken of het zo kan. Ik denk dat
ik met deze toelichting het oordeel over de motie aan de
Kamer kan overlaten, met name omdat ″operationeel
worden″ later is dan ″inwerkingtreding″.
Voorzitter. Nu de motie op stuk nr. 53 van mevrouw
Wiegman. In dat verband zegt zij: interconnectoren moet
je niet bij voorbaat uitsluiten van deelname aan het
congestiemanagement. Ik sluit ze ook niet uit; ze kunnen
ook een rol spelen door de capaciteit op de interconnectoren niet volledig te benutten. Dat hebben de beheerders van de interconnectoren, zoals TenneT, niet in de
hand, want zij zijn gebonden aan de strikte Europese
regels ter zake. Een van de belangrijkste regels is dat de
capaciteit op de interconnectoren niet mag worden
gebruikt om nationale problemen op te lossen. Welnu,
25 juni van het vorige jaar is de Europese Commissie
met een aantal inbreukprocedures gestart wegens het
niet nakomen van de interconnectieverordening. Een
aantal lidstaten gebruikte die capaciteit namelijk wel om
nationale problemen op te lossen. Daarmee geeft de
Europese Commissie het signaal af dat het beperken van
de capaciteit op de interconnectoren om binnenlandse
congestie op te lossen, in strijd is met de verordening.
Partijen die echter elektriciteit willen transporteren,
kunnen wel bijdragen aan het oplossen van het
congestiemanagement, bijvoorbeeld door minder
capaciteit, minder elektriciteit, aan te bieden op een
interconnector. Dat kan ik niet afdwingen, maar het is
zeker mogelijk. Kortom, ik sluit het niet bij voorbaat uit
en op basis van vrijwilligheid is een aantal zaken al

Tweede Kamer

2 februari 2010
TK 49

Minister Van der Hoeven: Ik weet niet welk initiatief de
Commissie gaat nemen en op welke gronden. Dat moet
ik eerst precies weten. Ik ga mij niet baseren op een
artikel.
De heer Jansen (SP): Ik heb gesuggereerd om eens met
een vooronderzoek te beginnen naar wat er ligt. Ik ga
ook niet af op een artikel, maar ik denk wel dat het een
reden is om daar eens naar te gaan kijken.

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

49-4637

Van der Hoeven
mogelijk. Uiteraard zal ik de Europese ontwikkelingen in
de gaten houden en daar waar mogelijk bijsturen. Het
oordeel over deze motie laat ik dus over aan de Kamer.
Dan de motie op stuk nr. 54 van de leden Van der Ham
en Vendrik. Men heeft iets bij motie neergelegd wat lijkt
op het amendement op stuk nr. 37, dat ik ontraden heb.
Eigenlijk wil men de facto voorrang bij aansluiting
realiseren voor duurzame installaties. Voor het aanbrengen van deze rangorde biedt de richtlijn duurzame
energie geen kapstok. Er geldt een aansluitplicht. Deze
motie zou ertoe leiden dat de netbeheerder in strijd met
de aansluitplicht gaat handelen. Ik kan niet anders dan
deze motie ontraden.
De heer Van der Ham (D66): Ik doe echt mijn best om
de minister tegemoet te komen. De minister zegt: het
moet niet in de wet. Ik heb een amendement ingediend
en dat handhaaf ik wel. Als dat niet wordt aangenomen,
is dit een oproep om een en ander te ontwikkelen en
overigens ook om, in samenhang met die andere motie,
te bezien of hier in Europa geen ruimte voor te maken
valt. Iedereen hier zegt dat zo’n soort systeem eigenlijk
wel zou moeten gelden voor niet-duurzame elektriciteitsopwekking. Je moet kijken hoe je dit op een goede en
slimme manier kunt doen. In de twee moties die ik heb
ingediend, wordt opgeroepen om dit voor de rest in
Europa uit te zetten en waar mogelijk vorm te geven.
Minister Van der Hoeven: Nee, in de motie op stuk
nr. 54 wordt tot iets anders opgeroepen. De indieners
verzoeken de regering ″een rangorde te ontwikkelen
binnen niet-duurzame installaties voor toelating tot het
elektriciteitsnet ten tijde van congestie, waarbij de
milieukosten van het af- en aanschakelen van de
centrales worden meegenomen, en deze maatregel in te
voeren krachtens een algemene maatregel van bestuur″.
De indieners gaan dus veel verder in hun motie dan de
heer Van der Ham zo-even stond te vertellen.
Mevrouw Spies (CDA): Ik hecht er toch even aan om te
borgen dat de heer Van der Ham zich niet rijk rekent. Hij
zei dat iedereen hier het er ongeveer wel over eens was
dat wij zo’n CO2-ladder moesten hebben. Dan was hij iets
zekerder geweest over de kans van slagen van zijn eigen
amendement. In mijn tweede termijn heb ik precies het
tegenovergestelde betoogd. Wij moeten het wel even
precies houden.
De heer Van der Ham (D66): Ik kan daar heel kort op
reageren. Er komt zo ook een heel briljante motie aan die
misschien wat meer in de richting van mevrouw Spies
komt. Ik blijf het proberen, mevrouw Spies.
Minister Van der Hoeven: Ik neem aan dat dat de motie
op stuk nr. 55 is?
De heer Van der Ham (D66): Ja.
Minister Van der Hoeven: Dat dacht ik al, die ga ik ook
ontraden, om precies dezelfde reden. De heer Van der
Ham vraagt om iets wat eigenlijk pas kan gebeuren als
de Europese regelgeving is aangepast. Ik heb aangegeven dat ik dit soort zaken wel degelijk in Europees
verband aan de orde kan stellen. Echter, de heer Van der
Ham wil dat wij iets gaan vooruitlopen op een aantal
zaken. Dat gaan wij niet doen. Deze motie ontraad ik met

Tweede Kamer

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

dezelfde argumenten waarmee ik de vorige heb
ontraden.
De heer Van der Ham (D66): Dan geef ik de collega’s
mee, via de voorzitter natuurlijk, dat in deze motie echt
wordt verzocht om een inspanningsverplichting om dat
te proberen. Ik hoop op wat meer coulance van de
minister. Hopelijk zien de collega’s de ruimte wel.
Minister Van der Hoeven: Ik zie de ruimte in ieder geval
niet.
Dan kom ik bij de motie van de heer Samsom op stuk
nr. 56. Centrales met meer dan 50% biomassa worden in
feite beschouwd als duurzaam. Ik snap dat wel, maar ik
vind het niet effectief. Het is immers niet duurzaam. Men
krijgt ook maar voor 50% certificaten, om maar eens iets
te noemen. Eigenlijk komt het erop neer dat er alleen in
geval van een congestie een prikkel is om veel biomassa
bij te stoken. Als er in een periode geen congestie is, dan
laten wij dat weer vallen. De heer Samsom zou eigenlijk
willen dat je het transport van een centrale op het punt
van congestie opsplitst in een groen deel en een grijs
deel. Dat gaat niet. Ik kan dat niet zien, en de heer
Samsom ook niet, zodra een en ander is ingevoerd in het
net. Dat betekent dat alle elektriciteit van die centrale
voorrang krijgt. De kans dat de resterende grijze partij
dan de congestie oplost, wordt wel heel erg klein.
Kortom, ik snap het wel en het klinkt ook heel erg leuk,
maar het effect zie ik niet en een en ander leidt wel tot
meer onzekerheid over het transport voor de echt groene
producenten. Ik ontraad deze motie dan ook.
Mevrouw Spies (CDA): Ik heb nog een inhoudelijke
vraag over deze motie aan de minister. Als zij stelt dat
het geven van voorrang aan productiegassen strijdig is
met de Europese richtlijn – dat is een van haar belangrijkste argumenten om het amendement-Jansen te
ontraden – dan zou eenzelfde redenering toch ook voor
deze motie moeten gelden?
Minister Van der Hoeven: Ja, maar dat heb ik ook
aangegeven. Stel dat je 50% biomassa beschouwt als
duurzaam. Dat is niet geregeld in de Europese regelgeving. Verder krijg je weliswaar voor 50% certificaten,
maar je moet alles voorrang geven op het net, groen en
grijs. Nogmaals, als wij dat al zouden doen, leidt het er
alleen maar toe dat alleen bij congestie ineens veel
biomassa wordt bijgestuurd en daarbuiten niet. Het leidt
dus niet structureel tot een betere oplossing.
De heer Samsom (PvdA): Ik ben het eigenlijk wel met de
minister eens. Zij zei: ik snap het wel en ik vind het erg
leuk. Ik snap mezelf ook en ik vind mezelf ook best leuk.
Daar is het dan wel mee gezegd. De overtuiging van de
minister is dat dit in dit wetsvoorstel niet gaat werken. Ik
geloof dat dat wel klopt. Ik trek deze motie dan ook in.
Op een ander tijdstip kom ik nog terug op de mogelijkheid om de kolencentrales tot 50% biomassa of meer te
dwingen.
Minister Van der Hoeven: Dat is een heel ander verhaal.
Maar dit past inderdaad niet binnen het wetsvoorstel.
De voorzitter: Aangezien de motie-Samsom (31904,
nr. 56) is ingetrokken, maakt zij geen onderwerp van
beraadslaging meer uit.

2 februari 2010
TK 49

49-4638

Van der Hoeven
Minister Van der Hoeven: Tot slot kom ik op de motie
op stuk nr. 57 van de heer Zijlstra. In deze motie wordt
gevraagd om maatregelen te nemen die het voor
leveranciers aan kleinverbruikers mogelijk maken om
buiten GasTerra een portfolio op te bouwen en hiermee
de marktwerking te bevorderen. Dat laatste wordt al
gedaan in het wetsvoorstel. Transport en gas worden
ontkoppeld via artikel 17b. Marktwerking wordt verder
bevorderd door artikel 66d. Daardoor wordt alle gas
verhandelbaar via TTF. Ik schreef al in de memorie van
toelichting of in de nota naar aanleiding van het verslag
dat op basis van het marktmodel eigenlijk alle partijen
empowered zijn of mogelijkheden hebben om de
ontwikkeling van die markt verder te realiseren. Zij
moeten het weliswaar zelf doen, maar ik heb daar
vertrouwen in. Wij zien ook eigen opslagen van
meerdere leveranciers, Essent en Nuon. Voordat ik
nieuwe maatregelen neem, zie ik liever hoe de markt zich
verder ontwikkelt door het wetsvoorstel. Ook deze motie
ontraad ik dus.
De heer Zijlstra (VVD): De minister is in ieder geval
consistent op dat punt. Wij hebben niet dezelfde mening
als het gaat om de vraag in hoeverre dit wetsvoorstel de
gasmarkt werkelijk vlot trekt.
Ik heb een amendement ingediend op stuk nr. 41. De
minister heeft op dat punt twee toezeggingen gedaan.
Ten eerste heeft zij een evaluatie na twee jaar toegezegd.
Ten tweede – dat is nog belangrijker – heeft zij toegezegd
in de netcode van de NMa te zullen kijken of wij kunnen
komen tot dagbalancering. Voor een amendement is het
handig als je een Kamermeerderheid haalt. Door deze
toezegging ben ik die kwijt. Ik trek het amendement
daarom in. Ik geeft de minister echter mee dat er in de
Kamer op zich wel meer dan 50% potentiële steun voor
is en dat ik dit amendement als een initiatiefwetsvoorstel
zal indienen als de minister onvoldoende haast maakt.
Minister Van der Hoeven: Dat wacht ik dan wel af.
De voorzitter: Begrijp ik het goed dat u uw motie
intrekt, mijnheer Zijlstra?
De heer Zijlstra (VVD): Het gaat om het amendement op
stuk nr. 41. Dat trek ik in. Indien er onvoldoende haast of
resultaat is, zal dit als initiatiefwetsvoorstel over
ongeveer een half jaar terugkomen.
De voorzitter: Het amendement-Zijlstra (stuk nr. 41) is
ingetrokken.
Ik stel vast dat daarmee wordt ingestemd.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Ik dank de minister oprecht voor haar
wijze van antwoorden, waardoor wij nog op een redelijke
tijd aan het volgende debat kunnen beginnen. De
stemmingen over het wetsvoorstel en de ingediende
moties zijn volgende week dinsdag.
De vergadering wordt van 18.34 uur tot 19.20 uur
geschorst.

Tweede Kamer

Wijziging Gaswet en Elektriciteitswet

2 februari 2010
TK 49

49-4639