Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 785

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2018)

Nr. 89

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 juni 2018
Hierbij zend ik u, mede namens de Staatssecretaris van Financiën, de
Minister van Economische Zaken en Klimaat, en de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit het evaluatierapport van de
milieu-investeringsaftrek (MIA) en de Willekeurige afschrijving milieuinvesteringen (Vamil)1. Het rapport geeft gevolg aan de periodieke
evaluatieverplichting van de belastinguitgaven op grond van de Regeling
Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek.
In september 2013 bent u geïnformeerd over de evaluatie van de
MIA\Vamil over de periode 2005–2010 (Kamerstuk 33 752, nr. 5). Destijds is
afgesproken om een horizonbepaling van vijf jaar te koppelen aan de
MIA\Vamil. Deze periode loopt af op 1 januari 2019. De huidige beleidsevaluatie is gericht op de periode 2011–2016 en geeft opnieuw inzicht in de
doelmatigheid en effectiviteit van de regeling. Naar aanleiding van de
positieve resultaten van deze evaluatie wil het kabinet de regeling
continueren en hier een horizonbepaling met als datum 1 januari 2024 aan
koppelen.
In deze brief wordt allereerst ingegaan op de conclusies van het rapport.
In het vervolg van de brief wordt ingegaan op de aanbevelingen die
volgen uit de evaluatie.
Bevindingen van het evaluatierapport
De fiscale regelingen MIA en Vamil zijn bedoeld om de keuze van de
investeerder te beïnvloeden richting het milieuvriendelijkere alternatief.
De regelingen richten zich op de marktintroductie en marktverbredingsfase van het investeringsgoed.
1

kst-34785-89
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 89

1

Deze beleidsevaluatie is gericht op het verkrijgen van inzicht in de
doeltreffendheid en doelmatigheid van de MIA\Vamil en het onderzoeken
of en op welke wijze de regeling kan worden verbeterd. De onderzoeksperiode betreft aanvragen die zijn gedaan in de periode 2011–2016. Verder is
de studie vooral gericht op het niveau van output en eerste orde effecten
(investeringen door afnemers en ontwikkeling van technieken door
leveranciers).
Wijze van uitvoering evaluatie
Het onderzoek is op een zoveel mogelijk vergelijkbare wijze uitgevoerd als
de gelijktijdig uitgevoerde evaluatie van de energie-investeringsaftrek
(EIA). Het onderzoek omvat onder andere een enquête onder een
steekproef van ondernemers die in de periode 2011–2016 gebruik hebben
gemaakt van de regelingen MIA en/of Vamil, aangevuld met interviews
met vertegenwoordigers van beleid en uitvoering. Daarnaast hebben de
onderzoekers twaalf case studies uitgevoerd om het effect van de regeling
op de ontwikkeling en de doorontwikkeling van innovatieve milieuvriendelijke investeringen te analyseren.
Doeltreffendheid
De onderzoekers concluderen dat de regeling er goed in is geslaagd om
investeringen in bedrijfsmiddelen om te buigen richting het milieuvriendelijke alternatief.
De effectiviteit van de regeling wordt ingeperkt door het bestaan van
freeriders. Op basis van de enquête trekken de onderzoekers de conclusie
dat een percentage ondernemers van tussen de 13% en 40% freerider is.
Zij zouden op hetzelfde moment dezelfde investering in een milieu of
diervriendelijk bedrijfsmiddel hebben gedaan als de regeling er niet was
geweest. Het percentage freeriders kan als relatief beperkt worden gezien
wanneer dit wordt vergeleken met andere fiscale of subsidieregelingen.
Dat leidt tot de conclusie dat de MIA\Vamil een (kosten)effectief
instrument is om milieuwinst te realiseren.
Verder constateren de onderzoekers dat het beoogde effect op (door)ontwikkeling van milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen bij een deel van de
technieken wordt bereikt. Daarnaast zijn er technieken op de Milieulijst
waarbij de invloed van de MIA\Vamil op de ontwikkeling van de techniek
beperkt is. Dat geldt bijvoorbeeld voor duurzaam hout en de elektrisch
aangedreven voertuigen.
De totale investeringen met MIA\Vamil bedroegen in de laatste drie jaar
van de onderzochte periode (2014–2016) bijna € 5,5 mrd. Gecorrigeerd
voor freeriders ligt de netto-omvang tussen de € 3,3 mrd en € 4,7 mrd.
Het aantal investeringen lag in die periode op ruim 50.000. Gecorrigeerd
voor freeriders ligt het netto aantal investeringen op 30.000 tot 44.000.
Bijna 99% van de aanvragers behoort tot het MKB. Zij vertegenwoordigen
daarmee ruim 95% van het totale investeringsbedrag in milieuvriendelijke
technieken. In totaal bedroeg voor de overheid het budgetbeslag over de
hele periode van zes jaar (2011–2016) € 743 mln, waarvan € 557 mln door
de MIA2.

2

Het betreft de cijfers uit het jaarverslag van de RVO. De onderzoekers hebben zelf ook cijfers
berekend die hiervan afwijken (toelichting op pagina 53 van het rapport).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 89

2

Doelmatigheid
De onderzoekers concluderen dat de kosteneffectiviteit van de MIA\Vamil
hoog is. Dat geldt zowel vanuit het perspectief van de overheid als het
bedrijfsleven.
Gekeken naar de verhouding tussen de uitvoeringslasten en het verstrekte
voordeel aan het bedrijfsleven, bedragen de uitvoeringslasten 2,2%. Dat is
stabiel ten opzichte van de vorige evaluatie. Verder wordt geconcludeerd
dat per euro overheidsbudget netto € 8,2 tot € 11,9 in milieuvriendelijke
bedrijfsmiddelen wordt geïnvesteerd. Deze ratio is vergelijkbaar met de
periode van de vorige evaluatie.
Aanbevelingen van het evaluatierapport
De onderzoekers doen zeven aanbevelingen. Om de doelmatigheid van de
regelingen te verbeteren, bevelen de onderzoekers aan om de dynamiek
op de Milieulijst te vergroten. Daarmee kan voorkomen worden dat een
relatief groot beslag op het budget wordt gelegd door aanvragen voor
technieken met een hoog freerider gehalte of technieken waarbij milieucriteria aangescherpt kunnen worden. Daarnaast bevelen zij aan de
regeling zo in te zetten dat er geen sprake is van overstimulering. Het
risico op overstimulering wordt groter bij samenloop met andere
subsidies, belastingaftrekken of -vrijstellingen.
Om het effect van de regeling op het milieu inzichtelijker te maken,
bevelen de onderzoekers aan om waar mogelijk het meten van de
milieuwinst verder te structureren en te automatiseren. Daarbij dient
volgens hen wel rekening te worden gehouden met de gevolgen voor een
eventuele verhoging van de uitvoeringslasten of administratieve lasten.
De onderzoekers hebben een omzetting van de Vamil in de MIA opnieuw
onderzocht. Zij concluderen dat een samenvoeging leidt tot een verlies
aan kostenefficiency. Zij bevelen aan om de huidige combinatie van de
Vamil en de MIA te handhaven.
De onderzoekers doen de aanbeveling om bij een volgende evaluatie te
onderzoeken of de complexiteit van de Milieulijst kan worden verminderd
door vereenvoudiging van de staffels in voordeelpercentages en lettercodes. Dat zou volgens hen kunnen leiden tot een vermindering van de
administratieve lasten voor ondernemers. Om het onderscheid van de
regelingen aan ondernemers zichtbaarder te maken, bevelen de onderzoekers aan om te bezien of de dienstverlening door de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO) voor aanvragen voor EIA en MIA\Vamil
meer kan worden geïntegreerd. Tot slot bevelen de onderzoekers aan
onderzoek te doen naar de actualiteit van de parameters die bij de Vamil
worden gehanteerd voor het vaststellen van het budgetbeslag.
Kabinetsreactie
Het kabinet deelt de conclusies uit het rapport en neemt de aanbevelingen
over. Het kabinet zal zich inzetten om de dynamiek van de Milieulijst te
vergroten door per techniek te bezien of milieucriteria versneld kunnen
worden aangescherpt. Het kabinet acht het daarbij zeer wenselijk om het
budgetbeslag door freeriders zo klein mogelijk te houden. Ook wil het
kabinet te allen tijde overstimulering voorkomen. Waar mogelijk zullen
stimuleringsregelingen niet worden gestapeld.
Om milieuwinst verder inzichtelijk te maken, zal het kabinet onderzoeken
bij welke technieken dat mogelijk is. Dat kan helpen om de milieulijst
gerichter en sneller aan te laten sluiten bij beleidsprioriteiten zoals
circulaire economie. Het kabinet zal er wel voor waken dat verdere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 89

3

uitvragen en metingen van milieuwinst leiden tot hogere uitvoeringslasten of hogere administratieve lasten voor het bedrijfsleven. Het kabinet
hecht belang aan vermindering van de administratieve lasten en
verbetering van de zichtbaarheid van de regelingen voor ondernemers.
Het kabinet neemt dan ook de aanbeveling over om te bekijken of het
loket voor EIA- en MIA\Vamil-aanvragen verder kan worden geïntegreerd.
Ook neemt het de aanbeveling over de huidige combinatie van de Vamil
en de MIA te handhaven. Het kabinet ziet geen noodzaak om op korte
termijn onderzoek te doen naar vereenvoudiging van de staffels in
voordeelpercentages en lettercodes, omdat een concrete aanleiding
daartoe vanuit de evaluatie ontbreekt. Verder geven de verschillende
staffels de mogelijkheid om de marktprikkel vanuit de MIA preciezer te
doseren. Een onderzoek naar het effect van vermindering van staffels voor
de administratieve lasten zal worden meegenomen bij de volgende
evaluatie. Tot slot zal het kabinet op korte termijn uitvoering geven aan de
aanbeveling om te bezien of de parameters die gebruikt worden bij
berekening van het budgetbeslag van de Vamil nog actueel zijn.
Budgetschuif
Uit de evaluatie blijkt dat er na 2013 voortdurend een onderuitputting is
op het Vamil-budget en een lichte overschrijding op het budget van de
MIA. In 2014 heeft een budgetschuif van MIA naar Vamil plaatsgevonden
van € 8 mln, vanwege de incidentele overschrijding in 2013 van het
Vamil-budget als gevolg van de stimulering van zuinige auto’s. De
budgetschuif was destijds bedoeld om voornoemde overschrijding te
compenseren. Inmiddels is dit ruimschoots het geval en zal het kabinet de
structurele budgetschuif uit 2014 vanaf 2019 ongedaan maken.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 89

4