Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

31 568

Staatkundig proces Nederlandse Antillen

Nr. 201

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 juni 2018
Tijdens het Algemeen Overleg over de Justitieketen op Bonaire, Sint
Eustatius en Saba van 31 januari jl., heb ik toegezegd uw Kamer nader te
informeren over een vijftal verschillende onderwerpen.1 Met deze brief
doe ik deze toezeggingen gestand, mede namens de Minister voor
Rechtsbescherming en de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid.
Daarnaast informeer ik u over de evaluatie van de Wet Toelating en
Uitzetting Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
Korps Politie Caribisch Nederland (KCPN)
Tijdens het voorgenoemd AO heb ik toegezegd uw Kamer nader te
informeren over de uitstroom uit het KPCN.
Uit informatie van het personeelssysteem van de Rijksdienst Caribisch
Nederland blijkt dat, op een formatie van 151,5 fte, in de jaren 2015, 2016
en 2017 respectievelijk 4, 8 en 8 medewerkers de dienst hebben verlaten.
De redenen voor vertrek zijn in de meeste gevallen bekend en varieerden
van remigratie (1 naar Curaçao en 6 naar Nederland) tot «een andere
uitdaging op Bonaire gevonden (5)» tot pre-pensioen (1) en het niet
verlengen van een contract (1). De hoogte van deze uitstroom vind ik niet
zorgwekkend, evenmin als de opgegeven redenen daarvoor.
Kamerlid Van Dam (CDA) vroeg mij uw Kamer te informeren over het
strategische beheer van het KPCN en de overgang naar beheer onder de
Nationale Politie.
In de brief van de toenmalige Minister van Veiligheid en Justitie van
19 december 20162 is de strategische koers van het KPCN verwoord, deze
laat zich het beste als volgt samenvatten: KPCN is een zelfstandig
1
2

kst-31568-201
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Kamerstuk 31 568, 197.
Kamerstuk 29 628, 682.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 201

1

politiekorps van beperkte omvang, dat wat betreft capaciteit en materiaal
ingericht is op het uitvoeren van de basispolitietaken, met een beperkte
vorm van specialisatie. Door goede (regionale) samenwerking kunnen de
onvermijdelijke leemtes in de organisatie worden opgevangen.
Wat het beheer van het KPCN betreft is het uitgangspunt voor mij op dit
moment de Rijkswet politie, waaruit volgt dat het KPCN een zelfstandig
korps is. Vooralsnog is er voor mij geen aanleiding het korpsbeheerderschap van het KPCN aan de Nationale Politie over te dragen.
Met de Nationale Politie ben ik verder in overleg over de vraag op welke
manier KPCN gebaat kan zijn bij nauwere samenwerking met de Nationale
Politie op het gebied van de bedrijfsvoering. Hierbij kan gedacht worden
aan het gezamenlijk aanschaffen van materieel.
DNA-afname
Het lid Groothuizen (D66) heeft gevraagd uw Kamer te informeren over
DNA-afname, in het bijzonder over het bestaan van een wettelijke
grondslag om DNA af te nemen (en op te slaan) van veroordeelden op
Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
Op Bonaire, Sint Eustatius en Saba bestaat thans geen wettelijke
grondslag voor het afnemen van celmateriaal voor de uitvoering van een
DNA-onderzoek bij veroordeelden. Het Europese deel van het Koninkrijk
kent wel een wettelijke grondslag in de Wet DNA-onderzoek. Destijds is er
bij de wijziging van de staatkundige positie van Bonaire, Sint Eustatius en
Saba bewust voor gekozen om de Nederlands-Antilliaanse regelgeving te
handhaven die op die eilanden tot de transitiedatum van 10 oktober 2010
van kracht was. Deze keuze spoorde met het destijds gehanteerde
uitgangspunt dat het niet de bedoeling was «om de komende jaren op
grote schaal wetgeving die thans in het Europese deel van Nederland
geldt, in Caribisch Nederland in te voeren»3.
De Nederlandse Antillen kenden voor de transitiedatum van 10 oktober
2010 op grond van het Wetboek van Strafvordering van de Nederlandse
Antillen alleen de mogelijkheid om bij verdachten celmateriaal voor
DNA-onderzoek af te nemen. Die mogelijkheid is voor de BES-eilanden
gehandhaafd als gevolg van het feit dat op grond van de Invoeringswet
openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba het Wetboek van
Strafvordering van de Nederlandse Antillen is omgevormd tot het
Wetboek van Strafvordering BES.
Aangezien de Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden een belangrijk
middel is gebleken voor het opsporen van strafbare feiten, zie ik het
belang van de invoering van deze wet voor Bonaire, Sint Eustatius en
Saba. Om te kunnen beoordelen of het inderdaad wenselijk en haalbaar is
om de Wet DNA-onderzoek in te voeren, acht ik het van belang dat eerst
met de bestuurders en betrokken uitvoerders op de BES wordt overlegd.
Ik zal hierover binnenkort met hen in gesprek gaan.
Aanpak kindermisbruik- en mishandeling
Meerdere ministeries en het lokale bestuur zijn aan zet bij de ontwikkeling
van een samenhangende aanpak van kindermishandeling en kindermisbruik. Zowel de aard van de problematiek van kindermishandeling en
kindermisbruik als de uit te werken oplossingsrichtingen vallen samen
met de ontwikkeling en uitvoering van de aanpak van huiselijk geweld. De
3

Vgl. Kamerstuk 33 000 VII, C, p. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 201

2

situatie op de BES vereist maatwerk. Dat is nodig vanwege de cultuur en
kleinschaligheid van de eilanden, met als gevolg dat – meer nog dan in
Europees Nederland – de meldings- en aangiftebereidheid bij (officiële)
instanties gering is.
Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft in juni 2017
met de eilanden bestuursakkoorden gesloten voor de aanpak van huiselijk
geweld en kindermishandeling. De bestuursakkoorden lopen tot en met
2020. In de akkoorden zijn een aantal prioriteiten benoemd, waaronder
preventie (bewustwording en voorlichting), deskundigheidsbevordering
van de betrokken professionals, versterken van de hulpverlening en van
de keten (waaronder veilige opvang) en het inrichten van een laagdrempelige meldstructuur. De eilanden zijn aan zet door meerjarige
werkplannen op te stellen en uit te voeren. Dat vraagt van de eilanden een
grote inspanning, waarbij ondersteuning vanuit Nederland onontbeerlijk
is.
In dit kader heeft mijn ministerie een pilot opgezet voor verbetering van
de ketenaanpak huiselijk geweld op de eilanden, ondersteund door een
projectleider voor de drie eilanden. De pilot is gericht op verbeterde
samenwerking tussen de justitieorganisaties, deskundigheidsbevordering
aan professionals van de betrokken organisaties, preventieve inzet van
justitie-interventies bij huiselijk geweldcasussen, monitoring in het
casusoverleg van het Veiligheidshuis, verbetering van de aansluiting in de
keten van zorg en justitie en het ontwikkelen van een voorlichtingscampagne. De betreffende medewerkers van Saba en Sint Eustatius worden
door de projectleider betrokken bij de deskundigheidsbevordering en
methodiekontwikkeling.
Bezetting JICN
De huidige detentiecapaciteit van de Justitiële Inrichting Caribisch
Nederland (JICN) op Bonaire, de enige justitiële inrichting van de
BES-eilanden, bedraagt 112 detentieplaatsen en 10 politiearrestantenplaatsen. De vervangende nieuwbouw is momenteel in
aanbouw en beschikt over nagenoeg dezelfde capaciteit, namelijk 113
detentieplaatsen en 10 politie-arrestantenplaatsen.
De jaarlijkse instroom van de JICN schommelde de afgelopen drie jaar
gemiddeld rond de 150 personen per jaar. De bezetting in de JICN
bedroeg in mei 2018 in totaal 104 personen en twee arrestanten. De
diversiteit aan doelgroepen die geplaatst moeten worden zijn ook van
invloed op de capaciteit. Er vindt dan ook frequent overleg plaats binnen
de strafrechtketen over de inzet van de beschikbare capaciteit.
De druk op de detentiecapaciteit van de JICN is vanaf eind 2016 toegenomen. In de instroom van de afgelopen jaren is een toename van het
aantal langgestraften en verdachten van zware misdrijven te zien. De
instroom van justitiabelen met een netto verblijfsduur van 2–10 jaar en
van meer dan 10 jaar laat vooral na 2013 een groei zien. Het Prognosemodel Justitiële Ketens (PMJ) wordt niet toegepast op de BES.
Ondanks inspanningen in de afgelopen jaren is de informatievoorziening
op de BES-eilanden nog niet op een dusdanig niveau dat ontwikkelingen
in de strafrechtsketen goed in samenhang (ketenconsistent) kunnen
worden bekeken. Momenteel wordt gewerkt aan de verbetering van de
informatie-uitwisseling binnen de keten via de ICT systemen.
Om te bezien of de hoge bezetting incidenteel of structureel is, is er eind
2017 een onderzoek gedaan naar de behoefte aan detentiecapaciteit voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 201

3

de komende jaren op de BES. Uit dit onderzoek komt naar voren dat de
behoefte aan detentiecapaciteit de komende jaren verder zal toenemen.
Momenteel worden verschillende scenario’s uitgewerkt om het hoofd te
kunnen bieden aan deze groeiende behoefte aan detentiecapaciteit,
waaronder een grotere inzet op recidive-bestrijding, voorwaardelijke
straffen en toezicht- en behandelmogelijkheden.
Wet toelating en uitzetting BES
Onlangs is de Wet toelating en uitzetting Bonaire, Sint Eustatius en Saba
(WTU-BES) door het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) geëvalueerd.4
In de evaluatie is gekeken of met de WTU-BES een solide juridisch kader
is gecreëerd voor de uitvoerende diensten in Caribisch Nederland (CN) op
het terrein van grenstoezicht, vreemdelingentoezicht, reguliere toelating,
asiel, vreemdelingenbewaring en terugkeer. Ook de effecten van de
uitvoering van de WTU-BES op de maatschappij in CN en de onderlinge
samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de partners in de
vreemdelingenketen in CN zijn in kaart gebracht.
In het algemeen is geconstateerd dat de betrokken organisaties in CN op
basis van de huidige vreemdelingenwetgeving hun taken goed kunnen
uitvoeren en handhaven. Op enkele specifieke juridische en procedurele
punten zijn aanbevelingen gedaan om de regelgeving of werkprocessen
aan te passen. Zo is het bijvoorbeeld op basis van de huidige regelgeving
niet goed mogelijk om Nederlanders te controleren op de overschrijding
van de vrije termijn in CN.
Daarnaast wordt de MVV-procedure door de uitvoeringsorganisaties en
aanvragers als langdurig ervaren. Verder blijkt uit deze evaluatie, in lijn
met de bevindingen uit het rapport van de Raad van de rechtshandhaving5, dat het toezicht op vreemdelingen in CN verbeterd moet worden.
Dit aandachtspunt is reeds door mijn ministerie opgepakt. Er worden
concrete maatregelen getroffen om het vreemdelingentoezicht in CN te
verbeteren. Voor wat betreft de andere aanbevelingen uit het evaluatierapport van het WODC en op basis van huidige praktijkervaringen in CN
zal mijn ministerie in de komende periode in nauwe afstemming met de
relevante (uitvoerings)-organisaties bezien op welke onderdelen de
vreemdelingenwet- of regelgeving in CN aangepast zou moeten worden.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

4

Evaluatie van Wet toelating en uitzetting BES, WODC (Pro Facto), maart 2018, https://
www.wodc.nl/onderzoeksdatabase/2875-evaluatie-wet-toelating-en-uitzetting-bes.aspx
5
Kamerstuk 31 568, 195.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 568, nr. 201

4