Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 252

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 6 oktober 2008
De vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat1 heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat naar aanleiding van de berichten in de media, gerelateerd aan de OV-Chipkaart.
De staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 3 oktober
2008.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Jager
De griffier van de commissie
Sneep

1

Samenstelling:
Leden: Halsema (GL), Van der Staaij (SGP),
Snijder-Hazelhoff (VVD), Mastwijk (CDA),
Jager (CDA), voorzitter, Koopmans (CDA),
Gerkens (SP), Van der Ham (D66), Haverkamp
(CDA), De Krom (VVD), Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Jansen (SP),
Cramer (CU), Roemer (SP), Koppejan (CDA),
Vermeij (PvdA), Madlener (PVV), Ten Broeke
(VVD), ondervoorzitter, Ouwehand (PvdD),
Polderman (SP), Tang (PvdA), De Rouwe
(CDA) en Vacature (VVD).
Plv. leden: Vendrik (GL), Van der Vlies (SGP),
Boekestijn (VVD), Bilder (CDA), Hessels (CDA),
Atsma (CDA), Van Bommel (SP), Koşer Kaya
(D66), Sterk (CDA), Aptroot (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Jacobi (PvdA), Besselink
(PvdA), Vacature (SP), Anker (CU), Van
Leeuwen (SP), Knops (CDA), Depla (PvdA),
Agema (PVV), Verdonk (Verdonk), Thieme
(PvdD), Lempens (SP), Waalkens (PvdA), Van
Heugten (CDA) en Neppérus (VVD).

KST122962
0809tkkst23645-252
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 23 645, nr. 252

1

1
Kent u het bericht «Zorgen over OV-chipkaart voor Olympische Spelen in
Londen»?1
Ja.
2
Is het waar dat Transport for London (TfL) voortijdig het contract met de
leverancier van de Oyster Card (waarin een soortgelijke chip wordt
gebruikt als in de Nederlandse chipkaart) heeft opgezegd?
Transport for London (TfL) heeft mij gemeld dat het klopt dat men uit
financiële overwegingen heeft aangegeven het contract met TranSys te
zullen opzeggen en de samenwerking per 2010 te beëindigen. De beveiliging van de chip in de Oyster kaart speelt hierbij, aldus TfL, geen enkele
rol. TfL ziet dit niet als afscheid van het systeem of de kaart, maar als
afscheid van de operationele dienstverlening door de huidige leverancier.
Het gaat daarbij om de uitoefening van een optie die TfL reeds bij het
gunnen van het contract in 1998 had bedongen.
3
Is het waar dat de afgelopen maanden in Londen op dezelfde manier
kaarten zijn gekraakt als recentelijk in Nederland?
In april van dit jaar hebben medewerkers van de Radboud Universiteit in
Nijmegen een Oyster kaart gemanipuleerd door er onbetaald saldo op te
plaatsen en vervolgens eenmalig met de kaart gereisd. Dit is direct in de
back-office achter de Oyster kaart gesignaleerd waarop de kaart is geblokkeerd.
4
Wat zijn naar uw oordeel de gevolgen daarvan voor de verdere invoering
van de OV-chipkaart in Nederland en geven de ontwikkelingen en de
besluitvorming in Londen u aanleiding de planning voor de verdere invoering van de OV-chipkaart in Nederland, zoals kort voor het zomerreces met
de Kamer besproken, bij te stellen?
De ontwikkelingen in Londen zijn niet van invloed op het vervolgtraject
van de OV-chipkaart in Nederland. Het contract met TranSys is opgezegd
uit financiële overweging en heeft geen relatie met de beveiliging van de
chip. De actie met een Oyster kaart door medewerkers van de Radboud
Universiteit is reeds geruime tijd bekend. Dit is meegenomen in de verschillende onderzoeken. De planning van invoering van de OV-chipkaart
zoals voor de zomer met uw Kamer besproken blijft daarmee ongewijzigd.
5
Bent u bekend met het feit dat gebruikers van de Oyster Card in Londen
achteraf automatisch het laagste tarief voor hun reizen betalen?
De Oyster Card kent een zogenaamd daily capping mechanisme. Dit
mechanisme houdt in dat reizigers na het bereiken van een bepaalde
daglimiet verder gratis reizen (onder voorwaarden). Dat is iets anders dan
dat er achteraf het laagste tarief wordt afgerekend.

1
2

Dagblad Trouw d.d. 15 augustus 2008.
23 645, nr.172, bijlage 5.

6
Bent u bereid om zo een regeling ook te eisen van de NS, mede gezien uw
eerdere positieve reactie op een soortgelijk voorstel van de zijde van de
Kamer2 en het feit dat de NS eigendom van de Staat der Nederlanden is?
Zo neen, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 23 645, nr. 252

2

Nee. Bij de opzet van het Nederlandse systeem is geen rekening gehouden met een mechanisme zoals daily capping. Het feit dat NS eigendom is
van de Staat der Nederlanden doet in dit verband niet ter zake. NS is
immers een structuur NV.
7
Bent u bereid om zo een regeling ook te verlangen van de decentrale overheden en vervoerders en dit als eis te stellen voor het uitzetten van de
strippenkaart? Zo neen, waarom niet?
Nee. De keuze voor het tariefsysteem in het stads- en streekvervoer is aan
de concessieverleners en hun vervoerders. Er zijn door hen wel afspraken
gemaakt dat bij overstappen binnen 35 minuten de vaste voet niet opnieuw in rekening wordt gebracht. Daarnaast worden er door de concessieverleners en OV-bedrijven proposities ontwikkeld waarbij, na het
betalen van een vastrecht, een bij dat recht behorende korting wordt
verleend op de vaste voet en op de kilometerprijs.
8
Wat is uw mening over het bericht «Metroreiziger raakt gewond bij deurtjes»1? Hoe verhoudt dit zich tot uw uitspraak dat de strippenkaart alleen
wordt uitgezet wanneer er sprake is van een veilig product? Betekent dit,
dat – zolang dergelijke incidenten zich voordoen – de strippenkaart niet
wordt uitgezet? Zo neen, waarom niet?
Ik betreur het dat er een reiziger gewond is geraakt door het gebruik van
de poortjes. Elk gesloten systeem kan leiden tot incidenten. Een dergelijk
incident doet zich ook wel eens voor bij een liftdeur, een draaideur of een
draaihekje. Het gaat er om vertrouwen te hebben dat dergelijke incidenten
ook incidenten blijven. Dit zal ik betrekken bij mijn besluit om de strippenkaart in de metro van Rotterdam uit te zetten.
9
Is het u bekend dat de kaartcontrole niet of slechts zeer moeizaam
verloopt met de OV-chipcard? Wat gaat u hieraan doen?
De controleurs zijn uitgerust met apparatuur om de OV-chipkaart te controleren. Kaartcontrole, de intensiteit daarvan en de «pakkans» zijn een verantwoordelijkheid van de betrokken vervoerder. De vervoerders hebben
mij laten weten dat de controle van OV-chipkaarten door controlemedewerkers gewoon kan plaatsvinden. In de Rotterdamse trams worden naast
de controlemedewerkers inmiddels ook alle conducteurs van controleapparatuur voorzien.
10
Is het u bekend dat bij een kleine schop of duw tegen de deurtjes van
tourniquets op metrostations in Rotterdam de deurtjes al open gaan? Is
hier iets aan te doen?

1

http://www.ad.nl/rotterdam/2538513/
Metroreiziger_raakt_gewond.html

Ja, dat is mij bekend. Dit betreft een bewust gekozen voorziening in het
belang van de veiligheid van de reizigers. Het gaat hier om de afweging
tussen de veiligheid van de reizigers (zie ook vraag 8) en de belemmering
van een te gemakkelijke toegang. De veiligheid van de reiziger weegt
hierbij zwaarder dan het risico dat kwaadwillende zwartrijden door de
poortjes open te trappen. Deze voorziening is overigens ook op last van
de brandweer als extra beveiliging aangebracht. Zodra de druk op een
poortje te groot wordt, gaat het open. Hiermee wordt voorkomen dat er
mensen tegen de poortjes klem komen te zitten. Het is dus niet wenselijk
hier iets aan te doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 23 645, nr. 252

3

11
Is het u bekend dat reizigers klagen over de trage instap door deze
poortjes? Zijn er betere poortjes voorhanden die een snellere doorstroming mogelijk maken?
Ja, dat is mij bekend. Het is het gevolg van de huidige duale fase waarin
de strippenkaart en de OV-chipkaart geaccepteerd worden als vervoerbewijs. Zolang er gebruik wordt gemaakt zowel van de strippenkaarten als
van de OV-chipkaart kost de controle meer tijd, omdat reizigers met een
papieren kaart gebruik moeten maken van een stempelautomaat die voor
de poortjes is geplaatst. Zodra alleen met de OV-chipkaart wordt gereisd,
is dit probleem opgelost. De poortjes hoeven dan namelijk niet eerst te
sluiten om de volgende reiziger, die heeft ingecheckt, te laten passeren.
12
Wanneer komen er kaartcontroleurs en veiligheidsbeambten in de Rotterdamse en Amsterdamse metro, zodat het grote aantal zwartrijders af kan
nemen en de veiligheid en het comfort toe kunnen nemen, in het bijzonder in de avonduren?
Het is de verantwoordelijkheid van de decentrale overheden om over de
inrichting en de aanpak van de veiligheid te beslissen. Ik verwijs in dit
verband mede naar het Vervolg Aanvalsplan Sociale Veiligheid Openbaar
Vervoer (28 642, nr. 22) waarin ik uitvoerig ben ingegaan op het avondtoezicht.
13
Wat zijn de jaarlijkse kosten als gevolg van zwartrijden in tram en metro?
De omvang van het zwartrijden wordt jaarlijks gemeten. Daarvoor verwijs
ik naar de monitor zwartrijden stads- en streekvervoer van juni 2008. Deze
monitor treft u hierbij aan.1 Inzicht in de kosten heb ik niet. Het bestrijden
van zwartrijden is immers een decentrale verantwoordelijkheid.
De staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,
J. C. Huizinga-Heringa

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 23 645, nr. 252

4