Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3352
Vragen van het lid Ouwehand (PvdD) aan de minister van Verkeer en
Waterstaat over de uitlatingen van de minister van Verkeer en Waterstaat dat
hij Sea Shepherd de Nederlandse vlag wil ontnemen (ingezonden 28 mei
2010).
Antwoord van minister Eurlings (Verkeer en Waterstaat), mede namens de
ministers van Buitenlandse Zaken en van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (ontvangen 16 september 2010) Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2009–2010, nr. 2669.
Vraag 1
Bent u ervan op de hoogte dat de Kamer uw voorgenomen wijziging van de
Zeebrievenwet1 controversieel heeft verklaard?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u zeggen welke waarde u toekent aan de beslissing van de Kamer om
een (om het even welk) kabinetsvoornemen controversieel te verklaren? Acht
u het gepast voor een demissionair minister om een controversieel verklaard
voornemen alsnog nader uit te werken dan wel persberichten uit te doen
waarin op zijn minst die suggestie wordt gewekt?2
Antwoord 2
Na de val van het kabinet heeft de Tweede Kamer een aantal wetsvoorstellen
controversieel verklaard, waaronder het voorstel tot wijziging van de
Zeebrievenwet. Over de verdere procedure van het wetsvoorstel zal de
Tweede Kamer een beslissing nemen.
Het persbericht maakt echter melding van een bredere stelselherziening van
de regelgeving omtrent de nationaliteit van zeeschepen, resulterend in een
voorstel voor een nieuwe rijkswet. Er is daarbij geen sprake van het nader
uitwerken van een controversieel verklaard wetsvoorstel.
1
2

ah-tk-20092010-3352
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

Kamerstuk 32 288.
Ministerie van Verkeer en Waterstaat, 25 mei 2010: «Minister Eurlings verscherpt en versnelt
wetgeving verlening en intrekking nationaliteit van zeeschepen»
http://www.verkeerenwaterstaat.nl/actueel/nieuws/ministereurlingsverscherptenversnelt
wetgevingverleningenintrekkingnationaliteitvanzeeschepen.aspx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1

Vraag 3
Kunt u aangeven op welke in voorbereiding zijnde stelselherziening u doelt
en hoe het mogelijk is om deze herziening «te versnellen»? Is de aangekondigde stelselherziening mede bedoeld om tegemoet te komen aan het
verzoek van Japan aan Nederland om effectieve maatregelen te nemen om te
voorkomen dat een onder Nederlandse vlag varend anti-walvisjachtschip de
veiligheid op zee in gevaar zou brengen?
Antwoord 3
Met de in voorbereiding zijnde stelselherziening wordt gedoeld op een
nieuwe Rijkswet nationaliteit zeeschepen. Beoogd wordt in deze rijkswet in
samenspraak met alle landen van het Koninkrijk uniforme regels te stellen
voor het hele Koninkrijk over de registratie en nationaliteitsverlening van
zeeschepen en de afgifte van zeebrieven.
Reeds enkele jaren werd binnen mijn ministerie de noodzaak voor nieuwe
wetgeving op dit punt onderkend en is begonnen aan de opstelling hiervan.
Dit proces wordt intern versneld om zodoende na het zomerreces bij de
Tweede Kamer te worden ingediend.
De stelselherziening is bedoeld om uitvoering te geven aan het VN-Zeerechtverdrag en aan het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden en om de
concurrentiepositie van rederijen in het Koninkrijk te versterken door het
wegnemen van onnodige belemmeringen in de regelgeving. Er wordt beoogd
te komen tot een modern registratiestelsel voor zeeschepen, wat deregulering
tot gevolg heeft. Het nieuwe stelsel zal tevens voorzien in een effectief
handhavingsmechanisme.
Vraag 4
Kunt u uitleggen waar u precies op doelt wanneer u het heeft over «gedragingen door zeeschepen van Sea Shepherd, de Steve Irwin en de Bob Barker»
die in uw ogen kennelijk «verbetering» behoeven? Zijn de betreffende
gedragingen strafrechtelijk onderzocht? Zo nee, acht u het gepast om als
(demissionair) minister de suggestie te wekken dat Sea Shepherd zich niet
houdt aan regels en verdragen die voor gelden voor schepen die onder
Nederlandse vlag varen?
Antwoord 4
Wat betreft de gedragingen van de «Steve Irwin» heeft de Inspectie Verkeer
en Waterstaat (IVW) naar aanleiding van het incident op 6 februari 2009
geoordeeld dat hiermee de regels van het Zeeaanvaringsverdrag zijn
overtreden. Hetzelfde heeft IVW toentertijd overigens geconcludeerd over de
Japanse schepen. Ik heb u daar eerder over geïnformeerd. De betreffende
gedragingen zijn niet strafrechtelijk onderzocht.
Dat ook het afgelopen walvisjachtseizoen heeft geleid tot escalaties tussen
beide partijen is duidelijk gebleken uit openbaar beeldmateriaal.
Nederland heeft, samen met Nieuw-Zeeland en Australië, op 7 december
2009 de betrokken partijen bij de walvisvangst – zowel walvisvaarders als
demonstranten – opgeroepen tot verantwoordelijk gedrag. Deze oproep heeft
helaas niet geleid tot de, met het oog op de veiligheid, gevraagde terughoudendheid.
Vraag 5
Hoe moet uw dreigement aan het adres van Sea Shepherd, dat de Nederlandse regering «niet zal nalaten van het nieuwe instrumentarium gebruik te
maken zodra het van kracht is geworden als blijkt dat geen verbetering
optreedt in gedragingen door zeeschepen van Sea Shepherd, de Steve Irwin
en de Bob Barker» precies worden opgevat? Op welke gronden zou volgens u
moeten blijken dat de gedragingen van zeeschepen van Sea Shepherd in
strijd zijn met regels en verdragen, wanneer tot nu toe zelfs geen getuigenverhoren hebben plaatsgevonden en toetsing door de rechter vooralsnog
achterwege blijft?
Antwoord 5
Bij gelegenheid van de afgifte van een nationaliteitsverklaring aan de Sea
Shepherd Conservation Society (SSCS) ten behoeve van de teboekstelling
van de «Bob Barker» in het Nederlandse scheepsregister op 24 mei jongstleden is SSCS erop gewezen dat de verplichtingen die voortvloeien uit het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2

Zeeaanvaringsverdrag en het SOLAS-verdrag in acht moeten worden
genomen. Gezien de historie van SSCS en de escalaties gedurende het
afgelopen walvisvangstseizoen (zie ook het antwoord op vraag 4) heb ik
SSCS aangegeven niet na te laten het nieuwe instrumentarium te gebruiken
zodra dat voorhanden is en als blijkt dat met de gedragingen van de «Steve
Irwin» of de «Bob Barker» opnieuw nationale en internationale regelgeving
wordt overtreden. Overigens kunnen handelingen waarmee regels worden
overtreden op vele manieren blijken; bijvoorbeeld uit openbaar beeldmateriaal.
Vraag 6
Is het waar de Inspectie Verkeer en Waterstaat op 24 mei jongstleden een
nationaliteitsverklaring heeft afgegeven aan het Sea Shepherd-schip de Bob
Barker?
Antwoord 6
Ja.
Vraag 7
Deelt u de mening dat een nieuwe Nederlandse zeebrief voor een Sea
Shepherd-schip, aan de vooravond van de 62e Internationale Walvisconferentie, een mooi signaal is in de richting van Japan, namelijk dat Nederland de
illegale Japanse walvisjacht niet langer pikt?
Antwoord 7
Aan de afgifte van de nationaliteitsverklaring en de zeebrief liggen geen
andere motieven ten grondslag dan de vaststelling dat SSCS en de «Bob
Barker» voldoen aan de formele eisen voor inschrijving.
Vraag 8
Bent u bereid Japan op de komende Internationale Walvisconferentie (IWC)
aan te spreken op de aanwezigheid van hun walvisschepen in walvisreservaten en hun gedragingen aan de kaak te stellen?
Antwoord 8
Inzake de incidenten tussen Japanse walvisvaarders en schepen van
actievoerders is reeds meermalen bilateraal gesproken met Japan. Het vinden
van een oplossing voor de wetenschappelijke walvisjacht door Japan maakt
deel uit van het consensusvoorstel dat tijdens IWC62 is besproken. Helaas
kon hierover geen overeenstemming worden bereikt. Zoals de minister van
LNV de Kamer heeft laten weten met haar brief van 11 mei 2010 blijft
Nederland zich inzetten voor een volledige beëindiging van alle walvisvangst,
en in het bijzonder die in reservaten.
Vraag 9
Bent u bereid Japan op de komende conferentie op te roepen het
VN-mensenrechtenverdrag te respecteren en specifiek te wijzen op de
rechtszaak tegen twee activisten, die de handel in illegaal walvisvlees hebben
weten bloot te leggen3? Welke inzet mogen we van u verwachten ten
behoeve van een eerlijk proces tegen de Sea Shepherd-activist die door
Japan gevangen wordt gehouden nadat hij aan boord van een van de
Japanse walvisschepen was geklommen?4
Antwoord 9
De Nederlandse overheid ziet geen aanleiding om Japan specifiek te wijzen
op de rechtszaak tegen twee activisten die een rol hebben gespeeld bij het
blootleggen van de handel in illegaal walvisvlees. De Nederlandse ambassade in Tokio volgt dit proces en er zijn geen aanwijzingen om te veronderstellen dat het proces niet voldoet aan internationale standaarden van een
zorgvuldige rechtsgang, al zijn bij aanhouding en detentie onregelmatigheden
geconstateerd. De heer Bethune is onderdaan van Nieuw-Zeeland en heeft bij
3

4

Global Post, 17 februari 2010: «Whale meat: For research or food?»
http://www.globalpost.com/dispatch/japan/100216/whaling-greenpeace-activists
NOS, 12 maart 2010: «Japan pakt activist Sea Shepherd op»
http://nos.nl/artikel/143276-japan-pakt-activist-sea-shepherd-op.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3

zijn proces consulaire bijstand van dat land ontvangen. Er zijn geen indicaties
geweest dat hij geen eerlijk proces heeft gehad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

4