Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2401
Vragen van het lid Geluk-Poortvliet (CDA) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het radioprogramma Reporter
«Misstanden in de maatschappelijke ondersteuning» (ingezonden 23 mei
2018).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 12 juni 2018).
Vraag 1
Kent u de uitzending van Reporter Radio van zondagavond 29 april j.l.? Zo ja,
wat vindt u daarvan?
Antwoord 1
Ja. Ik heb kennis genomen van de inhoud van de uitzending en vastgesteld
dat in de uitzending met name problemen rondom de toekenning van
huishoudelijk hulp, onafhankelijke cliëntondersteuning en advisering door
artsen aan de orde komen. In het vervolg van de beantwoording van deze
Kamervragen geef ik mijn reactie op de geschetste punten. maken aan de
beïnvloeding van
Vraag 2 en 3
Is bekend hoeveel gemeenten hulp bij het huishouden alleen verstrekken als
algemene voorziening?
Vindt u dat gemeenten hulp bij het huishouden ook moeten aanbieden als
maatwerkvoorziening?
Antwoord 2 en 3
In vervolg op de uitspraken van de CRvB in mei 20161 is duidelijk dat
huishoudelijke hulp een prestatie is die onder de Wmo 2015 valt. Deze
prestatie kan de gemeente aanbieden in de vorm van een algemene
voorziening en of een maatwerkvoorziening. De CRvB komt tot het oordeel
dat wanneer een algemene voorziening voorhanden is, deze als basisvoorziening voorliggend kan zijn op een eventueel in aanvulling daarop te verstrekken maatwerkvoorziening.

1

ah-tk-20172018-2401
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

ECLI:NL:CRVB:2016:1402, ECLI:NL:CRVB:2016:1403 en ECLI:NL:CRVB:2016:1404,
ECLI:NL:CRVB:2016:1491

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Ik heb geen landelijk overzicht van de gemeenten die huishoudelijke hulp in
de vorm van een algemene voorziening aanbieden. Op basis van de
uitspraken van de CRvB, zoals hiervoor vermeld, dienen deze gemeenten te
onderzoeken of de aangeboden algemene voorziening voor betrokkene
passend en financieel haalbaar is. Indien uit het onderzoek van de gemeente
blijkt dat de beschikbare algemene voorziening voor een cliënt niet passend
is (financieel of anderszins), dan is de gemeente gehouden de huishoudelijke
hulp aan te bieden in de vorm van een maatwerkvoorziening. Het laatste
impliceert dat alle gemeenten voorbereid moeten zijn op het verstrekken van
de voorziening hulp bij het huishouden als maatwerkvoorziening.
Vraag 4
Vindt u het een wenselijke situatie dat cliëntondersteuners in sommige
gevallen twee petten op hebben, enerzijds in het Wmo-wijkteam (als
medewerker van de gemeente) en anderzijds als onafhankelijk cliëntenondersteuner (als begeleider van de cliënt)?
Antwoord 4
Een cliëntondersteuner moet onafhankelijk kunnen opereren en mag niet
tevens de persoon zijn die oordeelt over de toekenning van een maatwerkvoorziening. In die zin moet er naar mijn mening altijd sprake zijn van een
functiescheiding, ongeacht waar de cliëntondersteuner in dienst is of waar de
functie is gepositioneerd.
Vraag 5
Deelt u de mening dat een onderzoek naar de medische situatie door een
onafhankelijk arts of indicatieorgaan moet plaatsvinden? Zo ja, wat kunt u
doen om dit te bevorderen?
Antwoord 5
In de Wmo 2015 is de inhoud van het onderzoek dat het college van
burgemeester en wethouders moet uitvoeren om de behoefte van een cliënt
aan maatschappelijke ondersteuning te kunnen beoordelen in artikel 2.3.2
Wmo 2015 gedetailleerd vastgelegd. Hierin wordt bepaald dat het college het
onderzoek uitvoert. Dit laat onverlet dat het college zich daarbij, indien de
cliënt daarvoor toestemming geeft, kan laten adviseren door (zorg) professionals over bijvoorbeeld de beperkingen van een cliënt. Artikel 2.6.3 Wmo 2015
bepaalt dat het college er voor kan kiezen de vaststelling van rechten en
plichten te mandateren aan een aanbieder. Dit onderzoek door (zorg)
professionals moet plaatsvinden zonder ongeoorloofde beïnvloeding door het
college. Op het college rust de plicht om te bezien of de professional
deskundig is, het advies zorgvuldig tot stand is gekomen en of het advies
concludent2 is, dat wil zeggen dat moet worden bezien of uit de overwegingen van het advies logischerwijs de conclusie volgt.
Vraag 6
Hoe kwalificeert u het aantal van 1200 procedures over de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) volgens de Raad voor de Rechtspraak?3
Antwoord 6
Een analyse van de Raad voor de Rechtspraak laat zien dat er 1.200 rechtszaken betreffende de Wmo4 in 2017 zijn ingediend. In totaal zijn 1.400 Wmozaken afgehandeld. Het aantal ingediende rechtszaken in de jaren 2015 (2.200)
en 2016 (1.900) lag hoger dan in 2017 (1.200). In 2017 is het aan het aantal
ingediende zaken gelijk aan het aantal in 2014 ingediende zaken (1.200).
In het jaar 2015 was een piek te zien, als gevolg van de invoering van nieuwe
wet- en regelgeving, waarbij in veel gevallen een verandering van de
bestaande rechten en plichten van cliënten had plaatsgevonden. De rechtszaken over de uitvoering van de Wmo 2015 hebben inmiddels tot belangrijke
jurisprudentie geleid die niet alleen belangrijk is voor de interpretatie van de

2

ECLI:NL:CRVB:2018:1113
Radio 1, Reporter Radio, «Misstanden in de maatschappelijke ondersteuning». Uitzending
29 april 2018, 19:28 uur.
4
Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen de «oude» Wmo uit 2007 en de Wmo 2015.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Wmo 2015, maar ook voor de kwaliteit van het gemeentelijk beleid en de
uitvoering daarvan.
Vraag 7
In hoeverre worden bovenstaande punten, zoals een onafhankelijk onderzoek/
indicatiestelling, onafhankelijkheid van cliëntenondersteuners, het aantal
rechtelijke procedures en onderscheid tussen maatwerkvoorzieningen en
algemene voorzieningen, meegenomen bij de evaluatie van de Wmo?
Antwoord 7
De evaluatie van de Wmo 2015 is onderdeel van de evaluatie van de
hervorming van de langdurige zorg. In deze evaluatie is aandacht voor de
ervaringen van mensen die zich melden voor ondersteuning op grond van de
Wmo 2015, waaronder ervaring met het verloop en de uitkomsten van het
onderzoek door de gemeente. Bij dit laatste is gekeken naar het type
oplossing dat mensen aangeboden krijgen, zoals een maatwerkvoorziening of
algemene voorziening. Ook is in de evaluatie aandacht voor het thema
onafhankelijke cliëntondersteuning. Daarnaast is er aandacht voor het aantal
bezwaarschriften inzake de Wmo 2015 en voor richtinggevende uitspraken
van de Centrale Raad van Beroep (CRvB).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3