Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 470 X

Wijziging van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2023
(wijziging samenhangende met de Najaarsnota)

Nr. 3

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 8 januari 2024
De vaste commissie voor Defensie, belast met het voorbereidend
onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer verslag uit te brengen in
de vorm van een lijst van vragen met de daarop gegeven antwoorden.
De vragen zijn op 11 december 2023 voorgelegd aan de Minister van
Defensie. Bij brief van 15 december 2023 zijn ze door de Minister van
Defensie beantwoord.
Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De fungerend voorzitter van de commissie,
De Roon
Adjunct-griffier van de commissie,
Manten

kst-36470-X-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2024

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 X, nr. 3

1

Vragen en antwoorden
Vraag 1
Kunt u aangeven welke impact de levering van Defensiematerieel aan
Oekraïne heeft op de operationele gereedheid van onze krijgsmacht?
Indien dit een negatieve impact heeft, kunt u aangeven hoe Defensie dit
wil gaan inlopen?
Antwoord 1
De effecten van de geleverde steun op de gereedheid van de Nederlandse
strijdkrachten worden periodiek toegelicht in de leveringenbrief naar uw
Kamer. Gezien de omstandigheden worden de effecten op de gereedheid
door Defensie als acceptabel beoordeeld. De voortdurende ondersteuning
van Oekraïne en met name leveringen uit (operationele) voorraden
hebben in toenemende mate consequenties voor de eigen gereedstelling
en inzet. Daarnaast heeft de voortdurende militaire steun aan Oekraïne
een vertragend effect op verwervingsprojecten.
Defensie neemt maatregelen om deze gevolgen te mitigeren. Zo worden
maatregelen genomen om de aankoop van vervangend materieel te
versnellen en wordt project- en inkoopcapaciteit versterkt. Het kabinet
houdt ook bij toekomstige verzoeken aandacht voor de effecten op de
gereedheid.
Vraag 2
Hoe heeft de militaire samenwerking met Israël in 2023 concreet vorm
gekregen?
Antwoord 2
De defensiesamenwerking tussen Israël en Nederland is verbonden aan
strenge voorwaarden. Elke vorm van samenwerking wordt daarom
zorgvuldig en afzonderlijk afgewogen. In 2023 bestond de bilaterale
militaire samenwerking met Israël uit trainingen, kennisuitwisseling en
contractuele afspraken. Voorbeelden hiervan zijn military-to-military talks;
Israëlische deelname aan Nederlandse trainingen op het gebied van de
fysiologische aspecten van vliegen, ontsnappen uit een onderzeeër en de
onderzeebootcommandantencursus; en een bezoek van Nederlandse
KMA-cadetten aan Israël en de Palestijnse Gebieden. Samenwerking op
het terrein van trainingen en kennisuitwisseling in het operationele
domein hebben sinds de aanslagen van Hamas op 7 oktober 2023 niet
plaatsgevonden. Toekomstige militaire samenwerking met Israël zal
worden bezien in het licht van de huidige ontwikkelingen.
Vraag 3
Kunt u een volledig overzicht geven van de aankoop van Israëlisch militair
materieel in de afgelopen tien jaar en de kosten hiervan?
Antwoord 3
Over de aankoop van militair materieel wordt uw Kamer geïnformeerd
conform de afspraken in het kader van het Defensie Materieelproces
(DMP, Kamerstuk 27 830, nr. 417, d.d. 1 november 2022), via het Defensie
Projectenoverzicht (DPO, Kamerstuk 27 380, nr. 417, d.d. 19 september
2023) en de voortgangsrapportages van grote projecten.
Vraag 4
Kunt u, per project, een overzicht geven van de inschakeling van de
Nederlandse industrie bij de aanschaf van Israëlisch militair materieel
sinds 2014?
Antwoord 4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 X, nr. 3

2

De Kamer wordt tweejaarlijks geïnformeerd over industriële participatie
door de NLDTIB via de Rapportage Industrieel Participatiebeleid van het
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (Kamerstuk 26 231, nr. 33
van 29 december 2021).
Vraag 5
In welke begroting wordt de voor 2024 tot een bedrag van € 2 miljard
toegezegde militaire steun aan Oekraïne verwerkt?
Antwoord 5
De toegezegde militaire steun aan Oekraïne van € 2 miljard voor 2024
wordt verwerkt in de Ontwerpbegroting van 2024. De betreffende Nota’s
van Wijziging op de Ontwerpbegroting 2024 worden voor de begrotingsbehandeling aan uw Kamer aangeboden.
Vraag 6
Waar is de € 790 miljoen aan uitgaven voor Oekraïne (bijlage 3
Najaarsnota) voor bestemd en waar is dit terug te zien op de begroting?
Antwoord 6
Dit bedrag is bestemd voor de steun aan Oekraïne, zowel door de levering
van commercieel aangeschafte militaire goederen als de levering van
eigen voorraad. De € 790 miljoen aan uitgaven is begroot in hoofdstuk 10
en daarbinnen voor het overgrote deel op artikel 1 Inzet. Uw Kamer wordt
in de leveringenbrieven periodiek geïnformeerd over de militaire steun
aan Oekraïne.1
Vraag 7
Klopt het dat materiële, personele en operationele gereedheid van de
krijgsmacht ondanks de extra middelen verder gedaald zijn?
Antwoord 7
Gedurende 2023 is het absolute aantal personeelsleden binnen Defensie
toegenomen, maar de organisatie groeit momenteel sneller dan de netto
instroom, waardoor de kwantitatieve personele vulling relatief afneemt.
Het aantal inzetbare eenheden dat operationeel gereed is voor hoofdtaak
1 is echter significant toegenomen. Daarentegen is de operationele
gereedheid voor hoofdtaak 2 en 3 licht gedaald. Ten aanzien van de
materiële gereedheid bestaat een wisselend beeld. Er zijn wapensystemen
waarbij de materiële gereedheid is gedaald, maar bij andere wapensystemen is een stijging waar te nemen.
Vraag 8
Wat is het effect van de 2e suppletoire begroting op het percentage van
het bbp dat aan Defensie wordt besteed (de NAVO-norm) voor 2023 en
2024? Wat zijn de percentages nu?
Antwoord 8
De mutaties als gevolg van de 2e suppletoire begroting hebben invloed op
het bbp-percentage voor het jaar 2023. Dit is na verwerking van de
mutaties van de 2e suppletoire begroting 1,50%. Het kabinet informeert
uw Kamer en de NAVO regelmatig via de reguliere begrotingscyclus en
via actualisering van het Nationaal Plan voor de NAVO over de actuele
stand van de defensiebegroting en het NAVO-percentage.2 De Nota’s van
1

2

Zie voor de meest recente leveringenbrief: https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
brieven_regering/detail?id=2023Z20220&did=2023D49397
Zie de ontwerpbegroting 2024 van Defensie voor (een toelichting bij) het NAVO-percentage:
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/wetsvoorstellen/
detail?cfg=wetsvoorsteldetails&qry=wetsvoorstel%3A36410X

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 X, nr. 3

3

Wijziging op de Ontwerpbegroting 2024 worden voor de begrotingsbehandeling aan uw Kamer aangeboden.
Vraag 9
Kunt u inzichtelijk maken welke, van de in de brieven over levering
militaire goederen aan Oekraïne, genoemde bedragen leiden tot directe
uitgaven vanuit de begroting van Defensie en hoe die in de begroting zijn
verwerkt, inclusief verwijzing naar artikel en jaar?
Antwoord 9
Alle bedragen die worden genoemd in de brieven over de levering van
militaire goederen aan Oekraïne leiden tot uitgaven vanuit de Defensiebegroting, waarvoor Defensie generaal wordt gecompenseerd. De bedragen
benoemd onder de commerciële leveringen en het International Fund for
Ukraine zijn al uitgegeven, deels in 2022 en deels in 2023, het effect
hiervan is steeds verwerkt in de Defensiebegroting onder artikel 1 Inzet.
Het bedrag dat wordt benoemd onder geleverde eigen voorraad is ook
begroot in 2022 en 2023. Het financiële effect, de generale compensatie
hiervoor, werd in 2022 en tot medio 2023 begroot op artikel 1 Inzet en
vervolgens overgeheveld naar het Defensiematerieelbegrotingsfonds, van
waaruit het vervangingstraject start. Na medio 2023 is de compensatie
direct op het Defensiematerieelbegrotingsfonds begroot. Het benoemde
bedrag voor het NAVO-fonds is uitgegeven deels in 2022 en deels in 2023,
het financiële effect hiervan verliep via de begroting van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 X, nr. 3

4