Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 936

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 oktober 2009
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 4 fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
1. Wijziging beschikking Europees Vluchtelingen Fonds (Kamerstuk
22 112, nr. 933);
2. Mededeling gezamenlijk EU hervestigingsprogramma (Kamerstuk
22 112, nr. 934);
3. Verordening inzake de vangstmogelijkheden Oostzee (Kamerstuk
22 112, nr. 935);
4. Mededeling inzake Europeana.
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

KST135423
0910tkkst22112-936
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 936

1

Fiche: Mededeling inzake Europeana
1. Algemene gegevens

Titel voorstel: Mededeling van de commissie aan het Europees Parlement,
de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het comité van
de regio’s: Europeana – volgende stappen
Datum Commissiedocument: 28/8/2009
Nr.Commissiedocument: COM(2009) 440
Pre-lex: http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId
=198542
Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
niet opgesteld
Behandelingstraject Raad: Mogelijk de OJC-Raad van 27 november, waarschijnlijk de OJC-Raad in het voorjaar 2010
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van OCW
2. Essentie voorstel

1

De i2010-strategie bevordert in het kader
van de Lissabonstratgie de kennisverwerving
en innovatie ter ondersteuning van de economische groei en het creëren van meer en
kwalitatief betere banen.
2
Kamerstuk nr. 22 122, nr. 701 over COM
(2008) 513. Fiche voorafgaand aan OJC raad
november 2009, officiële oprichtingsdatum
Europeana.
3
Verweesde werken zijn werken waarvan de
maker/auteur/rechthebbende niet bekend is of
niet te achterhalen is.
4
http://www.europa-nu.nl/9353000/1/
j9vvh6nf08temv0/vi7jgta770zt: het groenboek
auteursrecht moet het debat bevorderen mbt.
de wijze waarop kennis voor onderwijs,
onderzoek en wetenschap in het e-tijdperk
verspreid kan worden.

Europeana, Europa’s online bibliotheek, museum en archief (OJ C 319,
13.12.2008, p. 18), is onderdeel van de i-2010 strategie1 voor de informatiemaatschappij. Eerder nam de Commissie al een aanbeveling aan over de
digitalisering en online-toegankelijkheid van cultureel materiaal en digitale bewaring (2006/585/EG) met prioritaire acties die de lidstaten zouden
moeten ondernemen. Voorliggende mededeling heeft betrekking op het
toekomstige financierings- en governancemodel van Europeana, de
toegang tot het digitaal cultureel erfgoed van Europa, dat nog moet
worden bepaald. Tegelijk met de mededeling wordt een publieke consultatie gelanceerd over de toekomst van Europeana. De Commissie kijkt in
deze mededeling vooruit naar de volgende ontwikkelingsfase voor Europeana in analogie met de eerdere mededeling over Europeana waarover
de Tweede Kamer eerder is geïnformeerd2. De mededeling geeft inzicht in
de stand van zaken met betrekking tot beschikbare inhoud en het aantal
deelnemende instellingen. Er is specifiek aandacht voor beperkingen die
in de weg staan aan beschikbaarheid van digitaal materiaal waaronder
«orphan works»3 en «out of print works». Er wordt een impact assessment over «orphan works» aangekondigd, mede naar aanleiding van het
Groenboek auteursrecht in de kenniseconomie4. De commisie wil met
deze mededeling het debat over de toekomst van Europeana op gang
brengen.
3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete weten
regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het
voorlopige Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling,
subsidiariteit en proportionaliteit en hoe schat Nederland de
financiële gevolgen in?
Nee, de Commisie kondigt in deze mededeling geen concrete acties aan
maar stelt de vraag naar de governance- en financieringstructuur voor
Europeana na 2013.
Op dit moment wordt Europeana gefinancierd vanuit verschillende Europese programma’s waarin ruimte is opgenomen voor aanvragen in relatie
tot de Europese digitale bibliotheek en de digitale bibliotheek zelf. De
startfase van de Europese digitale bibliotheek, Europeana, werd onder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 936

2

steund vanuit het eContentplus programma. In het 7de kaderprogramma
voor onderzoek en ontwikkeling zijn digitale bibliotheken en digitale
bewaring een specifieke doelstelling met een begroting voor de periode
2009–2010 die 69 miljoen bedraagt. In het CIP-ICT programma1 (voor de
jaren 2007–2013 totaal 0,73 miljard) is in het kader van Europeana een
subsidielijn voor digitale collecties opgenomen.
Daarnaast betalen lidstaten op vrijwillige basis mee aan de ontwikkeling
van Europeana. Ook Nederland heeft incidenteel bijgedragen.
Nederland heeft een belang bij Europeana omdat de digitale bibliotheek is
ondergebracht bij de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Verder nemen
Nederlandse erfgoedinstellingen zoals de Koninklijke Bibliotheek, het
Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, het Nationaal Archief en het
Rijksmuseum deel aan de Europeana-ondersteunende projecten, die gefinancierd worden uit het 7de kader programma en het CIP-ICT programma.
Er zijn geen financiële gevolgen verbonden aan deze mededeling. Het
fundamentele debat over de governance- en financieringsstructuur moet
op termijn gevoerd worden, en is afhankelijk van de uitkomsten van de
consultatieronde over Europeana.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Europeana werd oorspronkelijk door Frankrijk (mede ondersteund door
verschillende lidstaten) gelanceerd als offensief tegen Google. Nederland
steunde dit initiatief in tweede instantie.
Met het laten verschijnen van deze mededeling op dit moment, plaatst de
CIE de discussie rondom het toekomstig beheer en governance van Europeana in de context van een aantal hiermee onlosmakelijk verbonden
actuele onderwerpen: verweesde werken, het groenboek auteursrecht in
de kenniseconomie, de EU Richtlijn hergebruik overheidsinformatie,
Google books en de «Google books Settlement».2 Daar komt nu ook de
uitkomst van de publieke raadpleging over Europeana bij.
In de recommendations 2006 (2006/585/EG) en raadsconclusies november
jl. (OJ C 319, 13.12.2008, p. 18) werd aan de lidstaten gevraagd regelingen
te treffen met betrekking tot het duurzaam beschikbaar komen van digitaal
cultureel erfgoed, en daarbij nadrukkelijk aandacht te besteden aan de
auteursrechtelijke aspecten; in het bijzonder met betrekking tot out of
print- en «orphan works» (verweesde werken).
De Commissie stelt dat initiatieven als Europeana belemmerd kunnen
worden door onder andere het gefragmenteerde en starre wetgevend
auteursrechtelijk kader in de EU. Ze wil Google books niet tegenhouden
maar vergelijkbare ontwikkellingen mogelijk maken. Commissaris Reding
en McCreevy lieten dan ook via de pers weten aan harmonisatie van de
auteursrechtelijke wetgeving te willen werken. De Commissie verwees
hierbij in het bijzonder naar regelgeving voor verweesde werken en out of
print werken. In het onderzoek van de commissie wordt meegenomen
auteursrecht, mededingingsrecht en culturele diversiteit.
1

onderdeel van het Kaderprogramma voor
Concurrentievermogen en Innovatie.
2
http://www.googlebooksettlement.com/r/
view_settlement_agreemen
3
Google kan als het settlement wordt goedgekeurd boeken opnemen in haar digitale
bibliotheek (ook van Europese auteurs) zonder
daar vooraf toestemming voor te vragen. Het
moment waarop de hoorzitting plaats zal
vinden is onzeker. De Authors Guild in de VS
en Google hebben gevraagd om de zitting aan
te houden.

Nederland heeft tot nu toe nog geen officieel standpunt ingenomen ten
aanzien van Googlebooks. Gezien het Nederlandse belang bij Europeana,
de mogelijk bredere implicaties van Googlebooks voor rechthebbenden,
gebruikers en collectiehoudende instellingen, en mogelijke gevolgen voor
de toegankelijkheid en duurzaamheid van informatie in het publieke
domein is het van belang een Nederlands standpunt hierover in te nemen.
Het bepalen van dit standpunt is afhankelijk van een aantal zaken:
– in de VS zal een hoorzitting plaatsvinden in het kader van de «Google
books settlement».3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 936

3

–

interessant daarbij is dat het Amerikaanse ministerie van Justitie stelt
op 18/09/2009 dat de Google Books-schikking in strijd is met het
auteursrecht en antitrustwetten.1
– de uitkomst van het onderzoek waartoe de CIE opdracht heeft
gegeven, naar de strekking en reikwijdte van de «Google books Settlement», in het bijzonder de gevolgen voor de Europese rechthebbenden.
Nederland vindt het wenselijk dat er een Europese oplossing komt voor
de problematiek van de verweesde werken (kabinetsstandpunt
4 november 2008 – en verwerkt in de Nederlandse reactie op het Groenboek auteursrecht in de kenniseconomie).
FOBID2 en VOIE3, hebben een gemeenschappelijke verklaring afgegeven
die inhoudt dat onder de voorwaarde dat als er sprake is van Nederlands
cultureel erfgoed en het bovendien gaat om werken die niet langer
commercieel beschikbaar zijn, deze beschikbaar kunnen komen in het
publiek domein.
De Commissie refereert in deze mededeling aan de noodzaak van het vrij
beschikbaar zijn van culturele informatie. In dit verband moet opgemerkt
worden dat de Richtlijn hergebruik overheidsinformatie onlangs werd
herzien (COM/2009/0212 final); daarbij werd de uitzonderingspositie voor
cultuur ten aanzien van vrije beschikbaarheid en hergebruik bevestigd4.
Nederland heeft vanwege bovenstaande geschetste afhankelijkheden nog
geen standpunt ingenomen ten aanzien van het toekomstig beheer en de
governance van Europeana. Daar zijn ook de uitkomsten van de publieke
raadpleging over Europeana voor van belang. Nederland signaleert echter
wel de vlucht die de ontwikkeling van Europeana heeft genomen en
onderkent het belang van het voeren van een debat over een structurele
financiële basis en beheerstructuur voor Europeana.

1

(http://thepublicindex.org/docs/letters/usa.
pdf)
2
Federatie van organisaties op het gebied
van bibliotheek-, informatie- en documentatiewezen.
3
Vereniging van Organisaties die Intellectueel
eigendom Collectief Exploiteren.
4
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/
LexUriServ.do?uri=COM:2009: 0212:FIN:NL:
PDF

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 936

4