Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3339
Vragen van het lid Grinwis (ChristenUnie) aan de Minister van Economische
Zaken en Klimaat over het bericht «Huis maximaal verduurzaamd en toch nog
een torenhoge energierekening, hoe kan dit?» (ingezonden 1 april 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Yeşilgöz-Zegerius (Economische Zaken en
Klimaat) (ontvangen 28 juni 2021).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Huis maximaal verduurzaamd en toch nog
torenhoge energierekening, hoe kan dit?»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Heeft u zicht op hoeveel duurzame nieuwbouwwijken landelijk te maken
hebben met, voor bewoners veelal onverwachte, hogere capaciteitstarieven?
Antwoord 2
Mijn beeld is dat slechts een beperkt deel van de nieuwbouw een aansluiting
krijgt waarvoor een hoger nettarief geldt. De meeste woningen worden
aangesloten op een aansluiting met een capaciteit van ten hoogste drie keer
25 ampère.
In het artikel wordt genoemd dat sommige nieuwbouwwoningen worden
aangesloten op een elektriciteitsaansluiting met een hogere capaciteit van
drie keer 35 ampère. Netbeheerders geven aan dat deze elektriciteitsaansluitingen met een hogere capaciteit weinig worden toegepast bij (nieuwbouw)
woningen. Er zijn geen cijfers over het aantal aansluitingen met een hoge
capaciteit bij nieuwbouw. Er zijn wel cijfers over het aantal aansluitingen in
algemene zin. De netbeheerders Liander, Enexis en Stedin geven aan dat er
in 2020 circa 5600 aansluitingen met een capaciteit van drie keer 35 ampère
zijn bijgekomen en circa 80.000 aansluitingen met een capaciteit van drie keer
25 ampère.

1

ah-tk-20202021-3339
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Algemeen Dagblad, 30 maart 2021 «Huis maximaal verduurzaamd en toch nog torenhoge
energierekening, hoe kan dit?» (https://www.ad.nl/wonen/huis-maximaal-verduurzaamd-entoch-nog-torenhoge-energierekening-hoe-kan-dit~af52eb97/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Overigens is het aantal aansluitingen met een hogere capaciteit toegenomen
in de afgelopen jaren. In 2017 kwamen er circa 2100 aansluitingen met een
capaciteit van drie keer 35 ampère bij en circa 60.000 aansluitingen met een
capaciteit van drie keer 25 ampère. Ook in verhouding met het aantal nieuwe
woningen is de toename van aantal aansluitingen met een capaciteit van drie
keer 35 ampère van beperkte omvang.
Vraag 3
Bent u het eens met de installateur uit het artikel dat de hogere aansluiting
van 35 ampère zeer waarschijnlijk de standaard gaat worden, ook voor
rijtjeshuizen, aangezien huishoudens in het kader van de energietransitie op
enig moment verder zullen elektrificeren? Of ligt dit genuanceerder en wordt
er derhalve te snel in nieuwbouwwoningen overgeschakeld op drie keer 35
ampère in plaats van drie keer 25 ampère?
Antwoord 3
Als gevolg van de energietransitie is het aannemelijk dat huishoudens vaker
elektrisch zullen rijden, verwarmen en koken. Dit hoeft echter niet te
betekenen dat de drie keer 35 ampère aansluiting de standaard gaat worden.
De huidige praktijk laat zien dat er al veel woningen worden verduurzaamd of
duurzaam worden gerealiseerd zonder gebruikt te maken van een drie keer 35
ampère aansluiting. Op verschillende manieren kunnen huishoudens er
bovendien voor zorgen dat de belasting van hun elektriciteitsaansluiting (en
het elektriciteitsnet) wordt beperkt. Bijvoorbeeld door het geleidelijk opladen
van de elektrische auto of door te kiezen voor een efficiënte warmtepomp in
plaats van een elektrische CV-ketel. Ik vind het wenselijk dat de nettarieven de
werkelijke kosten voor het net weerspiegelen zodat alle gebruikers, en dus
ook huishoudens, gestimuleerd worden om te kiezen voor de meest efficiënte
benutting van het net.
Netbeheerders hebben de taak om elektriciteitsaansluitingen te realiseren en
te wijzigen op verzoek van (beoogd) aangeslotenen. Bij projectmatige
nieuwbouw zal de projectontwikkelaar de netbeheerder verzoeken om aanleg
van nieuwe aansluitingen. De projectontwikkelaar maakt hierbij de keuze voor
de capaciteit van de elektriciteitsaansluiting. De projectontwikkelaar zal ook
keuzes maken met betrekking tot de installaties in de woning. Het ligt voor de
hand dat de projectontwikkelaar hierbij rekening houdt met de invloed op
benodigde capaciteit van de elektriciteitsaansluiting en de daarbij behorende
kosten.
Vraag 4, 5 en 6
Deelt u de mening dat de kosten voor netverzwaring door elektrificatie van de
samenleving niet eenzijdig moeten worden neergelegd bij de huizenbezitter
die juist stappen zet om te verduurzamen?
Bent u het eens dat elektrificatie gestimuleerd moet worden, onder andere
door middel van lagere maandelijkse energielasten?
Hoe rijmt u deze praktijk van hogere capaciteitstarieven met de ambitie om
de energietransitie zo veel mogelijk kostenneutraal te maken voor huishoudens?
Antwoord 4, 5 en 6
Ik deel het uitgangspunt dat de kosten voor netverzwaring door elektrificatie
niet eenzijdig moeten worden neergelegd bij huizenbezitters die stappen
zetten om te verduurzamen. Dit is echter niet het geval. De energietransitie
zorgt ervoor dat netbeheerders meer moeten investeren in de elektriciteitsnetten. De verwachting is dat de netbeheerders hierdoor geleidelijk meer kosten
maken. De kosten van netbeheerders (inclusief de kosten voor netverzwaring)
worden verdeeld over alle gebruikers. Dit zijn zowel huishoudens als
bedrijven. Er gelden randvoorwaarden voor de verdeling van de netkosten,
die ervoor moeten zorgen dat deze kosten eerlijk worden verdeeld. Belangrijke randvoorwaarden zijn dat de tarieven transparant en non-discriminatoir
zijn en de werkelijke kosten weerspiegelen. Het ligt daarom voor de hand dat
voor aansluitingen die het net meer belasten en hogere kosten veroorzaken in
het elektriciteitsnet ook een hoger tarief wordt gerekend.
Het is belangrijk dat de energietransitie voor iedereen haalbaar en betaalbaar
is. Om dit dichterbij te brengen zijn verschillende maatregelen getroffen. Dit
betreft onder andere de schuif in de Energiebelasting, het openstellen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

innovatie-regelingen, het openstellen van subsidieregelingen en de oprichting
van het Nationaal Warmtefonds. Er wordt momenteel onderzoek gedaan naar
de jaarlijkse eindgebruikerskosten van huishoudens bij de verduurzaming van
woningen. Voor de zomer ontvangt uw Kamer de resultaten van dit onderzoek. Daarbij zal het kabinet ook schetsen wat de verschillende dilemma’s en
denkrichtingen kunnen zijn voor het nieuwe kabinet. Hoe betaalbaarheid
verder kan wordt ingevuld is aan het nieuwe kabinet.
Ik ben niet van mening dat elektrificatie gestimuleerd dient te worden door
als wetgever in te grijpen op de verdeling van de netkosten. De wetgever is
niet bevoegd om de verdeelsleutels voor de kostenverdeling van de
elektriciteitsnetten vast te stellen. Daarnaast mag de kostenverdeling niet
gewijzigd worden met als primaire doel om voor een specifieke groep
aangeslotenen lagere maandelijkse energielasten te realiseren. De nettarieven
van elektriciteitsnetbeheerders worden vastgesteld door de Autoriteit
Consument en Markt (ACM). De ACM moet daarbij rekening houden met
uitgangspunten die zijn vastgelegd in Europese regelgeving. Deze uitgangspunten vereisen dat de tarieven non-discriminatoir, transparant en kostenreflecterend zijn. Dat betekent dat er een verband gelegd moet worden tussen
het gebruik van het elektriciteitsnet door een aangeslotene, de kosten die
daardoor worden veroorzaakt en de hoogte van het nettarief.
Vraag 7
Erkent u dat dit soort, voor veel mensen onverwachte, kosten het draagvlak
voor elektrificatie en verduurzaming van woningen ondermijnen?
Antwoord 7
Ik wil voorkomen dat mensen achteraf verrast worden door de hoogte van
het nettarief van de benodigde elektriciteitsaansluiting. Ik vind het de
verantwoordelijkheid van partijen zoals bouwers en installateurs om mensen
te adviseren over de technische oplossingen voor het verduurzamen van
woningen. Hierbij is het logisch is dat deze partijen bij hun adviezen rekening
houden met de gevolgen van de oplossing voor de benodigde capaciteit van
de elektriciteitsaansluiting en de daarbij behorende kosten. Daarbij wil ik
opmerken dat mijn beeld is dat woningen verduurzaamd kunnen worden,
zonder een aansluiting met een hoge capaciteit (3 keer 35 ampère) nodig te
hebben, zoals toegelicht in het antwoord op vraag 2.
Vraag 8, 9 en 11
Hoe verhouden de maximale en de daadwerkelijk gehanteerde tarieven voor
de aansluitcapaciteit zich eigenlijk tot de reële kosten die netbeheerders
moeten maken voor de aansluitcapaciteit?
Welke rekenmethode hanteert de ACM op dit moment voor het vaststellen
van capaciteitstarieven? Is er bij het vaststellen van deze rekenmethode
rekening gehouden met de doelstelling dat verduurzaming aantrekkelijk moet
kunnen plaatsvinden en dat hoge capaciteitstarieven bij grotere aansluitingen
dit streven in de weg staan? Zo nee, waarom niet?
Welke problemen heeft u op het netvlies als het gaat om transport-, aansluitc.q. capaciteitstarieven, aangezien er niet alleen bij huishoudens, maar ook bij
MKB-bedrijven klachten te horen zijn over de hoogte van de capaciteitstarieven? Wat bent u bereid daaraan te doen?
Antwoord 8, 9 en 11
De kosten van het elektriciteitsnet worden verdeeld aan de hand van
verdeelsleutels die met een bepaalde mate van abstractie een verband leggen
tussen het gebruik van het elektriciteitsnet, de veronderstelde kosten die met
dat gebruik gepaard gaan, en het daaraan gekoppelde nettarief. De keuzes
over de kostenverdeling vormen de tariefstructuur. In de huidige tariefstructuur zijn de nettarieven van aansluitingen tot drie keer 80 ampère gebaseerd
op de fysieke capaciteit van de aansluiting, waarbij iemand met een grotere
aansluiting doorgaans meer betaalt dan iemand met een kleine aansluiting.
De redenering hierachter is dat iemand met een grotere elektriciteitsaansluiting het elektriciteitsnet doorgaans meer belast en daardoor meer netkosten
veroorzaakt. Hier past dan ook een hoger nettarief bij.
Voor alle huishoudelijke aansluitingen (waaronder drie keer 25 ampère) wordt
verondersteld dat deze op een vergelijkbare manier gebruikt worden en ook
vergelijkbare kosten veroorzaken. Daarom geldt voor alle huishoudelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

aansluitingen hetzelfde nettarief. Dit tarief sluit goed aan bij het netgebruik
van een gemiddeld huishouden. Sommige huishoudens belasten echter het
elektriciteitsnet meer dan andere huishoudens, maar betalen hetzelfde
nettarief. Hierdoor betalen sommige gebruikers relatief weinig ten opzichte
van de mate waarmee zij het elektriciteitsnet belasten. Bovenstaande
veroorzaakt eveneens het tariefverschil tussen een huishoudelijke aansluiting
en een aansluiting van drie keer 35 ampère. Het tarief voor een aansluiting
van drie keer 35 ampère is namelijk gebaseerd op het gemiddeld netgebruik
van gebruikers met deze aansluitcapaciteit, welke veel hoger ligt dan het
gemiddeld netgebruik van gebruikers met een huishoudelijke aansluiting.
Netbeheer Nederland is een project gestart waarin wordt onderzocht welke
alternatieven er zijn voor de huidige tariefstructuur voor aansluitingen tot drie
keer 80 ampère. Het project heeft als doel om in de komende maanden,
samen met vertegenwoordigers van netgebruikers, tot een voorkeursoptie te
komen voor een nieuwe tariefstructuur. Deze kan in de periode daarna verder
uitgewerkt worden.
Er zijn twee belangrijke aanleidingen voor het project. De eerste aanleiding is
dat de veronderstelling dat alle huishoudelijke aansluitingen op een
vergelijkbare manier worden gebruikt een steeds slechtere weerspiegeling is
van de werkelijkheid. Waar in het verleden bijna alle huishoudelijke aansluitingen op een vergelijkbare manier werden gebruikt, zijn nu de verschillen in
de netbelasting van gebruikers met een huishoudelijke aansluiting aan het
toenemen. Het ene huishouden gaat wellicht over op elektrisch rijden, koken
en verwarmen terwijl een ander huishouden wellicht over gaat op een
warmtenet voor verwarming. De toenemende verschillen tussen huishoudens
zorgen ervoor dat het huidige uniforme tarief voor alle huishoudelijke
aansluitingen steeds minder goed de kosten weerspiegelt van de individuele
gebruikers in deze categorie.
De tweede aanleiding is de toenemende belasting van het elektriciteitsnet in
de komende jaren. Het stimuleren van efficiënt netgebruik wordt daardoor
extra belangrijk. Dit maakt het voor netbeheerders beter haalbaar om het
tempo van de elektrificatie bij te houden en voorkomt mogelijk congestieproblemen in laagspanningsnetten. Een wijziging van de tariefstructuur kan deze
problematiek helpen voorkomen door efficiënter netgebruik financieel
aantrekkelijk te maken. Bovendien is dit ook een betere invulling van het
uitgangspunt van kostenreflectiviteit.
Ik vind het goed dat Netbeheer Nederland onderzoekt of een herziening van
de tariefstructuur gewenst is naar aanleiding van de bovenstaande ontwikkelingen. Op basis van de Elektriciteitswet 1998 kunnen de netbeheerders
kunnen een voorstel tot wijzing van de tariefstructuur indienen bij de ACM.
De ACM moet dit voorstel toetsen aan de wettelijke randvoorwaarden.
Vraag 10
Bent u bereid de huidige rekenmethode van de ACM voor het vaststellen van
de capaciteitstarieven aan te passen zodat deze de doelstellingen uit het
Klimaatakkoord voor het verduurzamen van woningen ondersteunt in plaats
van tegenwerkt? Zo ja, hoe en wanneer gaat u dat doen?
Antwoord 10
Dit is niet mogelijk, aangezien de verdeelsleutels door de ACM worden
vastgesteld. Ik ben niet bevoegd om hierop in te grijpen. De Europese
regelgeving voor distributiesysteembeheerders voor elektriciteit legt onder
andere de taak om de tarieven vast te stellen expliciet neer bij de ACM. De
netbeheerders kunnen een voorstel indienen bij de ACM voor een wijziging
van de tariefstructuur. De ACM beoordeelt of dit voorstel voldoet aan de
wetgeving en in lijn is met de Europese uitgangspunten. De ACM kan daarna
het voorstel goedkeuren.
Vraag 12
Welke stappen gaat u zetten om de verzwaring van het elektriciteitsnet in
Nederland te versnellen? Hoe kan daarbij worden voorkomen dat de kosten
hiervan eenzijdig terecht komen bij de consument of het bedrijf dat juist
stappen zet om te verduurzamen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Antwoord 12
In mijn brief van 21 april (kenmerk 2021Z06677) en in Kamerstukken 20 923,
nr. 260 en 30 196, nr. 669 heb ik uiteengezet welke stappen er zijn ondernomen om waar mogelijk verlichting aan te brengen in de transportschaarste.
Het gaat hierbij onder andere om het mogelijk maken van inzet van de
zogenoemde «spitstrook» waardoor er 5–30% reservecapaciteit kan worden
ingezet voor opwek en het bieden van een helder kader bij gebrek aan
transportcapaciteit in voorgenomen Energiewet. Netbeheerders hebben hun
investeringen al significant verhoogd en blijven zich tot het uiterste inzetten
om extra transportcapaciteit te realiseren maar dat kost tijd. Ook decentrale
overheden hebben de mogelijkheid om maatregelen te nemen en zijn bezig
met de RES’sen.
De kosten voor het verzwaren van het elektriciteitsnet komen niet eenzijdig
terecht bij netgebruikers die verduurzamen. De kosten van het elektriciteitsnet
worden verdeeld over alle gebruikers. Er gelden randvoorwaarden voor de
verdeling van de netkosten, die ervoor moeten zorgen dat deze kosten eerlijk
worden verdeeld. Zie ook mijn antwoord op vraag 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5