Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

33 625

Hulp, handel en investeringen

Nr. 190

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Tijdens het Algemeen Overleg van 1 juli (Kamerstuk 33 625, nr. 174) over
de multilaterale scorekaarten (Kamerbrief 33 625, nr. 170), heb ik uw
Kamer toegezegd dat u voorafgaand aan de behandeling van de begroting
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BHOS) 2016
(Handelingen II 2015/16, nr. 29, Begroting Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) een overzicht ontvangt van verplichte en
vrijwillige bijdragen aan multilaterale organisaties (inclusief pledgemomenten) en dat daarbij wordt aangegeven voor welke organisaties de
Nederlandse steun wordt geïntensiveerd en voor welke deze wordt
verminderd. Met deze brief geef ik opvolging aan die toezegging. De brief
is in lijn met het recent ingediende amendement van de Kamerleden Ten
Broeke en Servaes (Kamerstuk 34 300 XVII, nr. 8) en geeft ook invulling
aan de motie met Kamerstuk 34 300 V, nr. 19 van dezelfde Kamerleden.
De scorekaarten zijn een toetsingsinstrument voor de inzet van vrijwillige
bijdragen van Nederland aan multilaterale organisaties. Organisaties
worden beoordeeld op basis van de mate van effectiviteit en beleidsrelevantie voor Nederland. Financiële toezeggingen aan VN-organisaties
worden doorgaans voor een periode van twee jaren gedaan.
Ten opzichte van de bedragen in de begroting voor 2016 (Kamerstuk
34 300 XVII, nrs. 1 en 2) zal een aantal aanpassingen worden doorgevoerd.
Dit betreft in de eerste plaats een verhoging van de bijdrage aan UNHCR
van 33 miljoen euro naar 46 miljoen euro, vanwege de verder toegenomen beleidsrelevantie van UNHCR voor het vluchtelingenvraagstuk.
Eind 2014 waren 60 miljoen mensen als gevolg van conflict gedwongen
hun woonplaats te verlaten. Dit aantal is in 2015, met name door het
voortduren en intensiveren van de crises in Syrië, Irak en Jemen, verder
toegenomen. UNHCR vervult een cruciale rol in de coördinatie van de
hulpverlening aan deze ruim 60 miljoen vluchtelingen en ontheemden,
waarvan de grootste groep zich in het Midden-Oosten bevindt.
Om dezelfde reden wordt de bijdrage aan UNICEF voor noodhulp
verhoogd van 15 miljoen euro naar 19 miljoen euro in 2016 en naar 17
miljoen euro in 2017.

kst-33625-190
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 625, nr. 190

1

UNICEF vervult een cruciale rol binnen het VN-systeem bij de coördinatie
van hulpverlening aan en bescherming van kwetsbare groepen zoals
kinderen en vrouwen. UNICEF is de leidende organisatie in noodsituaties
op het gebied van onderwijs, water en sanitatie, voeding, kinderbescherming en geweld tegen vrouwen.
Voorts gaat de algemene vrijwillige bijdrage aan UNWomen omhoog van
6 miljoen euro naar 9 miljoen euro in 2016 en naar 7 miljoen euro in 2017.
UNWomen werkt vanuit haar VN-mandaat aan alle thema’s die binnen het
Nederlandse beleid voor vrouwenrechten en gendergelijkheid prioritair
zijn: bestrijding van geweld tegen vrouwen, meer politieke en economische participatie van vrouwen, en een grotere rol voor vrouwen rond
vrede en veiligheid. Bovendien bewaakt UNWomen dat gendergelijkheid
wordt geïntegreerd binnen de andere VN-organisaties, VN-programma’s
en VN-beleid. Daarmee is UNWomen voor Nederland een strategische
partner.
In 2015 is de bijdrage voor UNDP verlaagd naar 17,5 miljoen euro. Dit
bedrag wordt in 2016 gecompenseerd, maar met een minder hoog bedrag
dan aanvankelijk was voorzien. Niettemin is sprake van een verhoging van
de algemene vrijwillige bijdrage voor UNDP met 1,5 miljoen euro in 2017,
naar 28 miljoen euro per jaar. UNDP scoort relatief goed in de scorekaartenexercitie. UNDP vormt een belangrijke schakel in het mondiale ontwikkelingssyteem en is van groot belang voor het functioneren van de VN als
geheel. UNDP speelt een prominente rol bij het voorkomen van de
grondoorzaken van conflict en migratie.
Voor deze intensiveringen is binnen het totaal van de uitgaven aan
multilaterale organisaties compensatie gezocht. Ten opzichte van de
begroting voor 2016 gaat het om verlagingen van de vrijwillige bijdragen
in 2016 en 2017 aan:
• UNEP: van 7,1 miljoen euro naar 5,1 miljoen euro.
• UNESCO-IHE: van 5 miljoen euro naar 3,5 miljoen euro in 2016 en van
5 miljoen euro naar 3 miljoen euro in 2017.
• UNAIDS: van 20 miljoen euro naar 18 miljoen euro in 2017.
• Wereldbank ESMAP (Energy Sector Management Assistance Programme): van 10 miljoen euro naar 7,5 miljoen euro in 2017.
Binnen het Relief Fund wordt in 2016 4 miljoen euro vrijgemaakt voor de
extra bijdrage aan UNHCR.
Verdere dekking ontstaat in 2017 als de nieuwe middelenaanvulling voor
de Asian Development Bank (AsDB) start en de Nederlandse bijdrage
wordt teruggebracht van 60 miljoen euro naar 15 miljoen euro voor een
periode van 5 jaar. Dit levert een besparing op van gemiddeld 9 miljoen
euro per jaar. De belangrijkste overweging hierbij is dat het aantal (zeer)
arme landen in Azië dat is aangewezen op het schenkingenloket van de
AsDB afneemt.
Samengevat (de bedragen zijn in miljoenen euro):
2016

UNHCR
UNICEF noodhulp
UN-Women
UNDP
WB-ESMAP (Energy Sector Management
Assistance Programme)

2017

was

wordt

mutatie

was

wordt

mutatie

33,0
15,0
6,0
40,5

46,0
19,0
9,0
28,0

13,0
4,0
3,0
– 12,5

33,0
15,0
6,0
26,5

46,0
17,0
7,0
28,0

13,0
2,0
1,0
1,5

10,0

10,0

0,0

10,0

7,5

– 2,5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 625, nr. 190

2

2016

UNESCO-IHE
UNEP
UNAIDS
AsDB
Totaal mutatie

2017

was

wordt

mutatie

was

wordt

mutatie

5,0
7,1
20,0
20,8

3,5
5,1
20,0
20,8

– 1,5
– 2,0
0,0
0,0
4,0

5,0
7,1
20,0
26,0

3,0
5,1
18,0
17,0

– 2,0
– 2,0
– 2,0
– 9,0
0,0

De scorekaarten-exercitie vormt ook aanleiding om de samenwerking met
enkele multilaterale organisaties verder te beperken of zelfs helemaal stop
te zetten. Uit de scorecards komt duidelijk naar voren dat UNIDO en UN
Habitat niet goed functioneren en nauwelijks relevant zijn voor de
BHOS-agenda. Voor UNIDO is de procedure voor het opzeggen van het
UNIDO-verdrag opnieuw gestart. De verplichte contributie die daarmee
vrijvalt bedraagt vanaf 2018 1,5 à 2 miljoen euro per jaar. Bij UN Habitat is
geen sprake van een verplichte contributie of een algemene vrijwillige
bijdrage. Deze organisatie ontvangt slechts geoormerkte bijdragen voor
specifieke programma’s.
Hoewel de scorekaart van UNCTAD verschillende lage scores kent, blijft
deze organisatie relevant voor de BHOS-agenda. Nederland geeft op dit
moment geen algemene vrijwillige bijdrage en overweegt die ook niet,
maar steunt wel een aantal specifieke programma’s op de terreinen van
schuldmanagement en bevordering van het investeringsklimaat. In de
aanloop naar UNCTAD XIV wordt met het nieuwe management van
UNCTAD actief de dialoog aangegaan over de organisatie-effectiviteit van
UNCTAD.
Voor de goede orde meld ik nog dat de eerder overeengekomen
verhoging van de GAVI-bijdragen, met 50 miljoen euro voor de periode
2016–2020, in de eerste jaren binnen het SRGR-begrotingsartikel wordt
gecompenseerd.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 625, nr. 190

3