2014D42262

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er
bij enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de
brief van 15 oktober 2014 inzake Vervolg op de procedure Nader
Onderzoek Doodsoorzaak minderjarigen (NODO-procedure) (Kamerstuk
34 000-XVI, nr. 8).
De voorzitter van de commissie,
Lodders
Adjunct-griffier van de commissie,
Sjerp

nds-tk-2014D42262

1

Inhoudsopgave
I.
II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de Minister

blz.
2
4

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie danken de Minister voor haar brief. Zij
onderschrijven het belang van nader onderzoek naar de onverklaarde
doodsoorzaak bij minderjarigen en zijn van mening dat het van groot
belang is voor ouders/nabestaanden om te weten waaraan hun kind is
overleden. Genoemde leden hebben alleen nog de vraag waar het
jaarlijkse bedrag van € 500.000 voor deze procedure op is gebaseerd en of
dit een reëel bedrag is.
Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van voorliggende brief met betrekking tot de procedure inzake Nader
Onderzoek Doodsoorzaak minderjarigen (NODO-procedure) en alternatieven daarvoor. Deze leden waren en zijn van mening dat overlijden van
minderjarigen dat onverklaard blijft ongewenst is, zeker als blijkt dat er
sprake is van overlijden ten gevolge van (niet-ontdekte) mishandeling.
Kan de Minister aangeven hoeveel kinderen per jaar in Nederland naar
schatting overlijden ten gevolge van mishandeling? Enige jaren geleden
bleek immers dat lang niet in alle gevallen deze doodsoorzaak werd
onderkend en werd mede naar aanleiding daarvan de NODO-procedure
gestart. Kunt u aangeven of u van mening bent dat de situatie op dit vlak
inmiddels is verbeterd en zo ja, waar blijkt dat uit? Deelt u de mening van
deze leden dat het feit dat er onder de 40 cases die de NODO-procedure
hebben doorlopen geen gevallen van overlijden ten gevolge van
kindermishandeling werden aangetroffen niet per se betekent dat er geen
kinderen onontdekt door kindermishandeling overlijden? Zo ja, hoe kunt u
garanderen dat er geen kinderen onontdekt overlijden ten gevolge van
mishandeling?
De leden van de PvdA-fractie lezen dat na het besluit tot beëindiging van
de NODO-procedure medewerkers van de ministeries van VWS en VenJ
hebben overlegd met veldpartijen uit de medische sector waaronder de
KNMG, de Nederlandse Vereniging van Kindergeneeskunde, het
Forensisch-Medisch genootschap, GGD-GHOR-Nederland, Inspectie voor
de Gezondheidszorg (IGZ) en andere organisaties. Deze partijen geven
aan dat een nader onderzoek naar de onverklaarde doodsoorzaak een
meerwaarde heeft en dat er in bepaalde gevallen onvoldoende mogelijkheden zijn om dat nadere onderzoek te doen (blz. 2). Deze laatste
constatering verontrust de leden van de PvdA-fractie. Zij zien overigens in
de onderhavige brief onvoldoende terug hoe wel voorzien gaat worden in
de mogelijkheid voor dit nader onderzoek. Dat nader onderzoek naar de
doodsoorzaak van onverwacht en onverklaard overlijden van een kind
wordt alleen mogelijk indien dat «gebeurt op nadrukkelijk verzoek van de
betrokken ouders». De leden van de PvdA-fractie zien het nut hiervan in
als het gaat om de medische vraag naar de doodsoorzaak die zeker bij de
ouders van een kind zal leven. Maar deze leden vragen of met deze
mogelijkheid voor een nader onderzoek alleen op verzoek van de ouders,
niet veel te ver wordt afgeweken van één van de oorspronkelijke doelen
van de NODO-procedure namelijk het voorkomen van onontdekte
dodelijke slachtoffers van kindermishandeling. Genoemde leden hebben
kortom de vraag of gezien de korte looptijd van de NODO-procedure en de

2

eerdere zorgen over het onontdekte overlijden door kindermishandeling
niet toch ook een mogelijkheid open moet blijven om vanuit de justitiële
kant nader onderzoek te kunnen laten doen. De gesuggereerde oplossing
(blz. 3) dat de bevindingen uit het nader onderzoek altijd nog kunnen
leiden tot opsporing, achten de leden van de PvdA-fractie niet afdoende te
meer daar dat nader onderzoek alleen op uitdrukkelijk verzoek van de
ouders gehouden gaat worden. Kunt u hier nader op ingaan?
Bent u bijvoorbeeld bereid om een pilot te starten die inhoudt dat in een
nader te bepalen regio gedurende een jaar bij ieder overlijden van een
kind standaard een gemeentelijk lijkschouwer de doodsoorzaak moet
vaststellen? Zo ja, hoe gaat u die pilot vormgeven? Zo nee, waarom niet?
Ten aanzien van de medische kant van het nader onderzoek vragen deze
leden of met het verdwijnen van de twee NODO-centra niet op specifieke
kennis over onverklaard overlijden van kinderen verloren gaat dan wel dat
de kans om die kennis op te bouwen verdwijnt? Kunt u hier nader op
ingaan?
Een deel van de in uw brief genoemde organisaties gaf er eerder blijk van
het niet eens te zijn met het afschaffen van de NODO-procedure. De leden
van de PvdA-fractie vragen of er binnen die organisaties nu ook nog
meningen bestaan waarin een andere uitkomst ten aanzien van de
toekomst van de NODO-procedure wordt geschetst of andere ideeën over
het nader onderzoek naar onverklaarbaar kinderoverlijden bestaan dan de
door u in uw brief geschetste oplossing? Zo ja, welke meningen zijn dat?
Beschikt u over stukken met standpunten van de door u in uw brief
genoemde organisaties ten aanzien van de toekomst van de
NODO-procedure of ten aanzien van nader onderzoek naar onverklaard
overlijden van kinderen? Zo ja, kunt u die aan de Kamer beschikbaar
stellen?
Tenslotte hebben de leden van de PvdA-fractie nog enkele vragen ten
aanzien van het beschikbaar te stellen budget van € 500.000 per jaar voor
het faciliteren van nadere onderzoeken naar de doodsoorzaak van
kinderen. Zo is uit de ervaringen met de NODO-procedure gebleken dat de
kosten voor onderzoek naar onverklaard overlijden € 30.000 per casus
betroffen. Met 40 casussen per jaar schiet € 500.000 per jaar dus tekort.
Op grond waarvan heeft u het bedrag van € 500.000 vastgesteld?
Betekent het dat op het moment dat dit jaarlijkse budget aangewend is,
dat er geen mogelijkheid voor een bijdrage van uw kant aan een nader
onderzoek wordt gedaan? Acht u het mogelijk om met ziektekostenverzekeraars te overleggen over het opnemen van een nader onderzoek in het
basispakket? Zo ja, op welke termijn gaat u dit doen en kan de Kamer de
resultaten van dat overleg tegemoet zien?
Hoe gaat u er zorg voor dragen dat er een goede systematische dataverzameling plaatsvindt over onverklaard overlijden van kinderen? De leden
van de PvdA-fractie zouden in dit verband er op willen wijzen dat op basis
van langdurig epidemiologisch onderzoek door de Landelijke Werkgroep
Wiegendood er meer inzicht is gekregen in de risicofactoren van
wiegendood, en dat met goede voorlichting hierover aan de ouders de
sterftecijfers aanzienlijk gereduceerd zijn.
Hoe wilt u omgaan met het huidige vacuüm, vooral indien het overlijden
buiten het ziekenhuis (dus thuis) plaatsvindt en het ziekenhuis weigert om
een NODO-procedure uit te voeren?
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister inzake de NODO-procedure. Kan de Minister uiteenzetten in
welke situaties er geen mogelijkheid bestaat om de onverklaarbare
doodsoorzaak van minderjarigen te onderzoeken? Oftewel wat was de
reden waarom de NODO-procedure in het leven is geroepen? Kan de

3

Minister toelichten welke andere methoden als vergelijkbaar zijn te
beschouwen aan de huidige NODO-procedure?
Kan de Minister toelichten waarom de NODO-procedure te arbeidsintensief is en te emotioneel belastend? Welke kosten waren er verbonden
aan de NODO-procedure? Wat waren de budgetten in 2012 en 2013? Op
hoeveel onderzoeken is het beschikbare bedrag van € 500.000 voor de
periode 2015 -2017 precies gebaseerd? Kan dit beargumenteerd worden?
Is de gewenste multidisciplinaire richtlijn reeds beschikbaar en zo ja, is de
Minister bereid om deze naar de Kamer te sturen? Op welke wijze zal de
nieuwe multidisciplinaire richtlijn een substantiële bijdrage leveren in
wetenschappelijk onderzoek naar en het terugdringen van kindersterfte in
Nederland?
Op welke onderzoek/richtlijn kunnen/konden ouders in 2014 terugvallen
om de onverklaarbare doodsoorzaak van een minderjarige te laten
onderzoeken?
Vragen en opmerkingen van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Minister inzake de NODO-procedure. Deze leden
willen echter nog wel enkele punten onder de aandacht brengen
Omdat uit 40 NODO-onderzoeken bleek dat er in 38 gevallen sprake was
van natuurlijk overlijden en 2 maal dat er geen sprake was van kindermishandeling, is het Ministerie van VenJ gestopt met de procedure. Toch is
de procedure zeer zinvol omdat 40 ouderparen opheldering hebben
gekregen over de doodsoorzaak van hun kind en, mocht dat het geval zijn,
van alle verdenkingen gevrijwaard zijn. De NODO-procedure is daarom
buitengewoon waardevol. Het stemt de leden van de PVV-fractie daarom
gelukkig dat het Ministerie van VWS voornemens is om de
NODO-procedure voort te zetten, maar deze leden plaatsen wel hun
vraagtekens bij het vrijgemaakte budget van € 500.000. Hoeveel
NODO-procedures kunnen er volbracht worden voor € 500.000? Wat als er
behoefte is aan meer NODO-onderzoeken? Waarom heeft het ministerie
gekozen voor een budgetplafond? Als er sprake is van een vermoedelijke
NODO dan moet er toch altijd de financiële mogelijkheid zijn voor een
NODO-onderzoek? Een budgetplafond werkt toch niet omdat het een zeer
gering aantal zaken per jaar is en het aantal kan fluctueren? Is de Minister
bereid het budgetplafond op te heffen zodat in alle gevallen waarin er
behoefte is aan een NODO-procedure deze ook gestart en afgerond kan
worden?
II. Reactie van de Minister

4