NOTA VAN TOELICHTING
I. Algemeen
1. Inleiding
Via de zorgtoeslag wordt een inkomensafhankelijke tegemoetkoming verstrekt die het voor
huishoudens met lage inkomens en middeninkomens mogelijk moet maken de nominale
zorgpremies en het verplicht eigen risico voor de zorgverzekering te betalen.
In het regeerakkoord1 is besloten tot een structurele verhoging van de zorgtoeslag voor
meerpersoonshuishoudens met ingang van 2019. Dit is één van de maatregelen die het kabinet
neemt om te zorgen voor een evenwichtiger inkomensbeeld. Deze verhoging van de zorgtoeslag
wordt bereikt door de normpercentages van het drempelinkomen voor meerpersoonshuishoudens
die de hoogte van de normpremie en daarmee van de zorgtoeslag bepalen vanaf 2019 neerwaarts
aan te passen. Deze normpercentages staan in het Besluit percentages drempel- en
toetsingsinkomen zorgtoeslag. Met het onderhavige besluit zijn die percentages met ingang van
het berekeningsjaar 2019 gewijzigd. De normpercentages voor eenpersoonshuishoudens en de
afbouwpercentages die in het Besluit percentages drempel- en toetsingsinkomen zorgtoeslag zijn
opgenomen veranderen niet.
2. De systematiek van de zorgtoeslag
De hoogte van de zorgtoeslag wordt bepaald door de standaardpremie (de geraamde gemiddelde
nominale premie voor een zorgverzekering plus het geraamde gemiddelde te betalen bedrag
vanwege het verplicht eigen risico) en het huishoudinkomen van de ontvanger (het
toetsingsinkomen in het kader van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir)). De
Wet op de zorgtoeslag (hierna: Wzt) gaat ervan uit dat een huishouden maximaal een op basis van
een formule bepaald percentage van het inkomen dient bij te dragen aan de nominale premie voor
de binnen het huishouden bestaande, premieplichtige2 zorgverzekeringen en voor de betalingen in
verband met het verplicht eigen risico. Dit is de normpremie.
Het normatieve percentage dat een huishouden geacht wordt aan zorg te betalen (de normpremie)
wordt berekend als een percentage van het minimumloon plus een percentage van het inkomen
van het huishouden dat het minimumloon te boven gaat.
In formule:
NP = Norm % x WML + Afbouw % x (INK -/- WML)
waarbij
NP = normpremie
INK = huishoudinkomen
WML = wettelijk minimumloon
Norm %=normpercentage
Afbouw%=afbouwpercentage
Indien de standaardpremie voor een verzekerde hoger is dan de normpremie, wordt het restant
automatisch door een zorgtoeslag gecompenseerd. Indien de standaardpremie voor een
zorgverzekering daarentegen minder bedraagt dan de normpremie, bestaat geen recht op een

1

Bijlage, p. 64, nr. 133 bij Kamerstukken II 2017/18, 34700, nr. 34.
Zorgverzekeringen voor verzekerden jonger dan achttien jaar, zijn premievrij en er geldt voor die verzekerden
geen verplicht eigen risico.
2

zorgtoeslag. Er wordt daarbij een onderscheid gemaakt tussen eenpersoonshuishoudens en
meerpersoonshuishoudens; er gelden verschillende normpercentages en bij een
meerpersoonshuishouden wordt de zorgtoeslag bepaald als tweemaal de standaardpremie minus
de normpremie.
3. De aanpassing van de percentages voor de zorgtoeslag.
Wijziging van de percentages bij algemene maatregel van bestuur
De Wzt (artikel 2, derde lid) bevat de geldende percentages voor het berekenen van de
normpremie. De percentages kunnen op grond van artikel 2, derde lid, van de Wzt, bij algemene
maatregel van bestuur worden gewijzigd. Dit betekent dat artikel 2, derde lid, van de Wzt, voor
wat betreft de percentages, bij algemene maatregel van bestuur kan worden gewijzigd. Dit is
gebeurd bij het Besluit percentages drempel- en toetsingsinkomen. Dat besluit is enkele keren
aangepast. In 2010 en 2011 zijn wijzigingen doorgevoerd (die ingingen in 2011 respectievelijk
2012) met als doel de kosten van de zorgtoeslag te verlagen3. In 2012 is een wijziging verwerkt in
verband met koopkrachtreparatie vanaf 20134. In 2014 zijn de percentages aangepast om de
kosten te verlagen (via een structurele verhoging van het afbouwpercentage vanaf 2015) en in
verband met koopkrachtreparatie van huishoudens met lage inkomens (via een incidentele
verlaging van de normpercentages in 2015). In 2015 is in verband met koopkrachtreparatie
besloten om de incidentele verlaging van de normpercentages te continueren in 2016. In 2016 is
besloten de incidentele verlaging te verhogen en structureel te verwerken vanaf 2017. In 2017 is
besloten tot een structurele verlaging van de normpercentages vanaf 2018. Het onderhavige
besluit leidt met ingang van het berekeningsjaar 2019 tot een structurele verlaging van de
normpercentages voor meerpersoonshuishoudens met 0,45 procentpunt voor
meerpersoonshuishouden.
De resulterende percentages
De onderstaande tabel bevat de drie percentages die de hoogte van de zorgtoeslag bepalen, die op
basis van dit besluit gelden. Daarbij wordt aangegeven in welke mate de percentages wijzigen op
grond van dit besluit en op grond van eerdere besluiten. Om te zien hoe het percentage zich van
2018 op 2019 ontwikkeld is ook het cijfer 2018 opgenomen.
Tabel 1: Bijstelling percentages
2018

2019

2020

2021

2030

2040

1,990%

2,005%

2,02%

2,035%

2,17%

2,32%

-

-

-

-

-

-

1,990%

2,005%

2,02%

2,035%

2,17%

2,32%

4,75%

4,765%

4,78%

4,795%

4,93%

5,08%

-

-0,45%

-0,45%

-0,45%

-0,45%

-0,45%

4,75%

4,315%

4,33%

4,345%

4,48%

4,63%

Normpercentage
eenpersoonshuishoudens

-

Na vorige maatregel

-

Maatregel

-

Na huidige maatregel

Normpercentage
meerpersoonshuishoudens

-

Na vorige maatregel

-

Maatregel

-

Na huidige maatregel

3

Via de wijziging in 2010 is een groei verwerkt in de percentages, ingaand in 2011 en oplopend tot 2040. Bij de wijziging in
2011 is een verhoging van de groei verwerkt in de jaren 2012 tot en met 2015.
Bij de wijziging in 2012 zijn de percentages vanaf 2013 structureel aangepast.

4

Afbouwpercentage

-

Na vorige maatregel

-

Maatregel

-

Na huidige maatregel

13,49%

13,52%

13,55%

13,58%

13,85%

14,15%

-

-

-

-

-

-

13,49%

13,52%

13,55%

13,85%

13,85%

14,15%

Het onderhavige besluit leidt naar huidig inzicht in 2019 tot een stijging van het aantal
huishoudens met een zorgtoeslag met circa 39.000.
4. Budgettaire gevolgen
Dit besluit heeft naar verwachting een opwaarts effect op het budgettair beslag van de zorgtoeslag
van € 80 miljoen vanaf 2019.
In onderstaande tabel staan de budgettaire kosten van de maatregel.
Tabel 2: Kosten maatregel in miljoenen euro’s

Lagere normpercentages
Afbouwpercentages
Kosten

2019

2020

2021

2022

Struct

80

80

80

80

80

-

-

-

-

-

80

80

80

80

80

5. Inkomenseffecten en effect op de marginale druk
Als gevolg van dit besluit zal de zorgtoeslag voor vrijwel alle meerpersoonshuishoudens met recht
op zorgtoeslag stijgen met circa € 955.
Deze maatregel heeft positieve inkomenseffecten voor meerpersoonshuishoudens met recht op
zorgtoeslag. Voor meerhuishoudens met de laagste inkomens, en dus maximaal recht op
zorgtoeslag, is het positieve inkomenseffect: + 0,5% in 2019. Voor alleenstaanden heeft de
maatregel geen inkomenseffect. Deze effecten zijn verwerkt in de koopkrachttabellen in de
begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
De marginale druk verandert voor de meeste huishoudens niet door dit voorstel. Alleen voor een
beperkt aantal huishoudens dat zonder deze maatregel geen en met deze maatregel wel recht op
zorgtoeslag heeft, stijgt de marginale druk met 13,52%-punt.6.
6.Gevolgen voor de regeldruk en uitvoerbaarheid
Bij het vaststellen van de hoogte van de zorgtoeslag houdt de Belastingdienst/Toeslagen
automatisch rekening met de nieuwe percentages. Dit vergt geen actie van burgers en/of
bedrijven.
Door deze maatregel zal het aantal rechthebbenden op zorgtoeslag met 39.000. toenemen in 2019.
Dit betreft deels huishoudens die de zorgtoeslag niet verliezen en deels nieuwe rechthebbenden.
Huishoudens die zorgtoeslag ontvangen worden geacht de beschikking te controleren. Als er meer
5
Voor huishoudens die zonder deze maatregel geen recht zouden hebben gehad op zorgtoeslag en met de maatregel wel, is
het voordeel kleiner dan € 95.
6
Meerpersoonshuishoudens komen in aanmerking tot circa € 38.650. Zonder deze maatregel zouden
meerpersoonshuishoudens in aanmerking komen voor zorgtoeslag tot een inkomen van circa € 37.950. De onderhavige AMvB
bevat geen wijziging van de normpercentages voor eenpersoonshuishoudens en geen wijzigingen voor de afbouwpercentages.

nieuwe rechthebbenden zijn, moeten ook meer huishoudens zorgtoeslag aanvragen. Door de
toename van controles zullen de administratieve lasten van burgers in 2019 stijgen met circa
16.000 uur en € 240.000.
Het ontwerp van dit besluit is voor advies voorgelegd aan het Adviescollege Toetsing Regeldruk
(ATR). Dat college heeft op 6 september 2018 zijn advies uitgebracht. ATR vindt dat de nota van
toelichting laat zien wat de uitbreiding betekent voor de controleactiviteiten (het door de burger
controleren van de beschikkingen op juistheid). ATR merkt op dat in de nota van toelichting terecht
wordt gesteld dat er in 2019 nieuwe rechthebbenden zullen zijn. ATR vindt de beschrijving van de
effecten toereikend. De verwachte omvang van de toename van de regeldruk geeft ATR geen
aanleiding tot het maken van opmerkingen. ATR vindt dat het nut en de noodzaak van de
maatregel duidelijk en adequaat in de nota van toelichting zijn gemotiveerd en dat er binnen de
context van het huidige stelsel geen minder belastende alternatieven aan de orde zijn. ATR
adviseert om het besluit vast te stellen.
De Belastingdienst/Toeslagen voert de zorgtoeslag uit. De wijzigingen van de percentages passen
in de reguliere (jaarlijkse) aanpassing van de normpremie voor de toekenning van de zorgtoeslag.
Die wijzigingen zijn dan ook uitvoerbaar.
7. Voorhang
P.m.

II Artikelsgewijs
Artikel I
De in de tabel bij het desbetreffende berekeningsjaar vermelde percentages gelden voor dat
berekeningsjaar als de percentages, bedoeld in artikel 2, derde lid, van de Wzt.
Met ingang van de eerste dag van een berekeningsjaar worden de in artikel 2, derde lid, van de
Wzt genoemde percentages vervangen door in de tabel bij dat berekeningsjaar behorende
percentages.
De Minister voor Medische Zorg .

B.J. Bruins