TECHNISCHE RAPPORTAGE

METING VVE 2019

Utrecht, februari 2020

INHOUD

1

Inleiding 3

2
2.1
2.1.1
2.1.2
2.1.3
2.2
2.2.1
2.2.2
2.3
2.3.1
2.3.2

Dataverzameling 4
Steekproef 4
Steekproefomvang 4
Representativiteitsanalyse 5
Overige kenmerken van de steekproef 6
Instrumenten om zicht te krijgen op vve kwaliteit 7
Kwaliteitsaspecten 7
Onderzoekskader 14
Vragenlijsten 15
Vragenlijst locatieleiding voorschool 16
Vragenlijst schoolleider vroegscholen 20

3
3.1.1
3.1.2
3.1.3
3.2
3.3
3.3.1

Analyses beantwoording onderzoeksvragen 24
Constructie Kwaliteitsmaat 24
Berekenen van de kwaliteitsmaat 27
Betrouwbaarheid en validiteit van de kwaliteitsmaat 28
Predictor selectie 30
Regressiemodel 31
Regressiemodel op nauwe kwaliteitsdefinitie 35

4
4.1
4.2

Bijlage 1 37
Vragenlijst locatieleiding voorschool 37
Vragenlijst schoolleider vroegschool 44

1

Inleiding

In 2019 heeft de Inspectie van het Onderwijs (verder: inspectie) in opdracht van het
ministerie van OCW een meting uitgevoerd naar de kwaliteit van de voor- en
vroegschoolse educatie in Nederland. De aanleiding voor deze meting is de
structurele investering van 170 miljoen euro in voorschoolse educatie door OCW
(kamerbrief ‘Investeren in kansen’ d.d. 31 januari 2018). Door de huidige manier
van toezicht (signaalgestuurd op de voorscholen en niet structureel op de
vroegscholen) ontbreekt een actueel beeld van de kwaliteit van de voor- en
vroegschoolse educatie in Nederland. Daarom heeft OCW aan de inspectie gevraagd
om een steekproefonderzoek uit te voeren naar de kwaliteit van voorschoolse
educatie in Nederland. Daarnaast is de inspectie gevraagd een beeld te schetsen van
de kwaliteit van de vroegschoolse educatie.
Dit is dan ook de eerste vraag voor dit onderzoek:
Wat is de kwaliteit van de voor- en de vroegschoolse educatie in 2019 in
Nederland?
De tweede vraag die we in het onderzoek beantwoorden is:
Hoe groot zijn de kwaliteitsverschillen tussen locaties en kunnen we deze
verklaren aan de hand van specifieke kenmerken van vve?
Om deze vragen te kunnen beantwoorden heeft de inspectie een
steekproefonderzoek uitgevoerd op 243 voorscholen en 72 vroegscholen. Daarbij is
er gebruik gemaakt van verschillende instrumenten om de kwaliteit in beeld te
brengen en om achtergrondgegevens te verzamelen. Zo is de kwaliteit van de vooren vroegschoolse educatie gemeten aan de hand van een set kwaliteitsaspecten die
een bewezen positief effect hebben op de ontwikkeling van kinderen. We baseren
ons hiervoor op een (internationaal) onderzoek (zie de review in bijlage III van het
eindrapport) naar de effecten van voor- en vroegschoolse educatie op de
ontwikkeling van het jonge kind. VVE kwaliteit is ook gemeten met het
Onderzoekskader 2017 primair onderwijs en voorschoolse educatie (zie daarin de
verwijzingen naar de standaarden en de wetsartikelen). Tot slot zijn vragenlijsten
voorgelegd aan locatieleiding van voorscholen en schoolleiders op vroegscholen, met
het doel meer inzicht te krijgen in achtergrondkenmerken van voor- en vroegscholen
die mogelijk verband houden met hun kwaliteit.
In dit technische rapport verantwoorden we de wijze waarop gegevens verzameld
zijn en de data geanalyseerd zijn. In het eerste deel (hoofdstuk 2) van het rapport
wordt een beschrijving gegeven van de samenstelling en representativiteit van de
onderzoeksgroep. Daarna wordt ingegaan gegevens die verzameld zijn met
hierboven beschreven instrumenten. In het tweede deel (hoofdstuk 3) van het
rapport verantwoorden we de wijze waarop we tot de antwoorden op de
onderzoeksvragen zijn gekomen.

2

Dataverzameling

2.1

Steekproef

2.1.1

Steekproefomvang
De steekproefomvang bepaalt de betrouwbaarheid van de onderzoeksresultaten. De
betrouwbaarheid is de kans dat het onderzoek bij herhaling dezelfde resultaten
oplevert. Bij een betrouwbaarheidspercentage van 95%, is er 95% kans dat bij
herhaling de resultaten hetzelfde zullen zijn met andere locaties binnen de
steekproef. Afhankelijk van het soort onderzoek wordt een betrouwbaarheid van
95% of 99% aangehouden.
In het huidige onderzoek is de steekproefomvang vooraf vastgesteld op 250
voorscholen. Dit aantal is voldoende om een betrouwbaar beeld te krijgen van
voorschoolse educatie bij een betrouwbaarheidspercentage van 95% en een
foutmarge van 6%. De foutmarge is het waardebereik boven en onder de feitelijke
resultaten, waarbinnen werkelijke (populatie)gegevens volgens gegeven
betrouwbaarheidspercentage vallen. Bijvoorbeeld, als 60% van de voorscholen uit
de steekproef ‘ja’ antwoordt bij een foutmarge van 6%, betekent dit dat we met een
zekerheid van 95% weten dat tussen de 54% en 66% van de voorscholen in de
algehele populatie van mening is dat het antwoord ‘ja’ is.
Naast 250 voorscholen, zijn er 75 vroegscholen meegenomen in het onderzoek. Op
het moment van steekproeftrekking is gebruik gemaakt van data uit oktober 2017.
Toen bestond de doelpopulatie uit 690 vroegscholen1. Vroegscholen zijn hier
gedefinieerd als scholen met ten minste 20% gewichtenkleuters. Een
steekproefgrootte van 75 levert bij een betrouwbaarheidspercentage van 95% een
foutmarge van 11% op. Als 60% van de bevraagde vroegscholen uit de steekproef
dus ‘ja’ antwoordt, betekent dit dus dat we met een zekerheid van 95% kunnen
stellen dat tussen de 49% en 71% van de vroegscholen in de algehele populatie van
mening is dat het antwoord ‘ja’ is.
Eind 2018 is de steekproef getrokken voor de Meting vve 2019. Het uitgangspunt
was om een representatieve groep voor- en vroegscholen uit te nodigen voor het
onderzoek. Ten behoeve van de representativiteit van de onderzoeksgroep is voor
de voorscholen een drievoudige stratificatie en voor de vroegscholen een
tweevoudige stratificatie gebruikt.
Voor de voorscholen is er naar regio (Noord, Oost, Zuid, West), naar
gemeenteclustering (G86, G37 en Overig) en naar locatiegrootte (in aantal
kindplaatsen volgens LRK) gestratificeerd. Stratificatie naar regio en
gemeenteclustering was expliciet; aparte steekproeven zijn getrokken voor elk van
de drie gemeenteclusters binnen elk van de vier regio’s. Stratificatie naar
locatiegrootte was impliciet. Binnen elk cluster en elke regio zijn locaties op basis
van hun grootte geordend van klein naar groot. Vervolgens is vanaf een willekeurig
beginpunt in deze lijst elke zoveelste locatie in de steekproef opgenomen. Op deze
manier is ervoor gezorgd dat geselecteerde locaties ook qua grootte zo
representatief mogelijk zouden moeten zijn voor de algehele populatie van
voorscholen.

1 Van deze doelpopulatie zijn uitgesloten: eenpitters, internationale scholen, tijdelijke scholen, scholen in het
buitenland (bijv. op Aruba).

In de selectie van vroegscholen is een tweevoudige stratificatie gebruikt, naar regio
(expliciet) en naar locatiegrootte (in aantal kleuters; impliciet).
Met het oog op mogelijke uitval is er voor elke voorschool een tweede en derde
locatie geselecteerd die qua gemeenteclustering regio en grootte matchte met de
eerste locatie. In totaal zijn dus drie steekproeftranches getrokken. Voor de
vroegscholen was dit om praktische redenen niet mogelijk. Daar is één
steekproeftranche getrokken van in totaal 90 scholen, met daarbinnen 15
reservescholen. Tabel 1.1 geeft aan uit welke steekproeftranche de voorscholen uit
dit onderzoek afkomstig zijn.
Tabel 2.1.1 Selectie van voorscholen naar steekproeftranche
Locatietype
Tranche 1
Tranche 2
Voorscholen
167
50

Tranche 32
24

De uiteindelijke onderzoekselectie bestond uit 248 voorscholen en 73 vroegscholen.
Van deze selectie zijn op 243 voorscholen en 72 vroegscholen de onderzoeken ook
daadwerkelijk uitgevoerd (foutmarges zijn - bij een betrouwbaarheidspercentage
van 95% - respectievelijk 6% en 11%).
2.1.2

Representativiteitsanalyse
Voor de interpretatie van de onderzoeksresultaten is niet alleen de
steekproefomvang van belang; het is ook belangrijk om te weten of de steekproef
een goede afspiegeling vormt van de totale populatie met betrekking tot een aantal
kenmerken die belangrijk worden geacht in relatie tot de kwaliteit van VVE. Alleen
als dat het geval is, zijn conclusies (optimaal) te generaliseren naar de populatie. In
onderstaande tabel wordt de steekproef met de populatie vergeleken op regio,
gemeenteclustering (alleen voorscholen) en locatiegrootte.
Tabel 2.1.2 Vergelijking tussen steekproef en populatie naar achtergrondkenmerken
- voorscholen

Noord-Nederland

Oost-Nederland

West-Nederland

Zuid-Nederland

Locatiegrootte

Steekproef (n = 243)

Populatie (n = 4562)

n

%

%

G37

9

3,7

3,7

G86

6

2,5

2,3

Overig
G37
G86
Overig
G37
G86
Overig
G37

14
18
11
23
58
26
27
17

5,8
7,4
4,5
9,5
23,9
10,7
11,1
7,0

5,7
7,1
4,6
9,1
22,3
11,4
13,4
6,7

G86

13

5,3

5,2

Overig

21

8,6

8,7

M

SD

M

SD

30,07

21,66

28,57

19,73

2 7 voorscholen uit het onderzoek waren niet afkomstig uit een van de drie steekproeftranches, maar zijn in overleg
geselecteerd (bij ontbreken van doelgroepkinderen op locaties uit de steekproef).

We vinden geen afwijking van de populatie als het gaat om regio (X2 = 0.186, df =
3, p = .98) en gemeenteclustering (X2 = 2.95, df = 2, p = 0,23) en locatiegrootte
(t(4794) = 1,13, p = 0,26).
Tabel 2.1.3 Vergelijking tussen steekproef en populatie naar achtergrondkenmerken
- vroegscholen

Noord-Nederland
Oost-Nederland
West-Nederland
Zuid-Nederland
Locatiegrootte

Steekproef (n=72)
n
%
9
12,5
17
23,6
33
45,8
13
18,1
M
SD
42,11
21,87

Populatie (n = 690)
%
12,2
21,3
47,1
19,4
M
SD
44,4
30,65

We vinden geen afwijking van de populatie als het gaat om regio (X2 = 0. 252, df =
3, p = .97) en locatiegrootte (t (760) = 0,62, p = 0,54).

2.1.3

Overige kenmerken van de steekproef
Tabel 2.1.4a1 geeft een overzicht van overige algemene achtergrondkenmerken van
voorscholen uit de steekproef. Deze achtergrondkenmerken zijn gebruikt als
controlevariabelen bij het modelleren van de kwaliteit van VVE op de locaties (zie
par.3.3 regressiemodel).
Tabel 2.1.4a1 Algemene achtergrondkenmerken van voorscholen
n
Min
Max
Gemiddelde
Gemeente
Budget per doelgroepkind 20183 243 0
52.820,22 19.960,60
Inwonertal
243 11.328 854.047
166.927,96
Omgevingsadressendichtheid
243 210
6.020
2.037,91
Mate van stedelijkheid
243 1
5
2,66
Aantal inwoners per km2
243 69
6.459
1.759,44
OAB budget 2018
243 0
56.412.000 8.406.802,47
Houder
Houdergrootte
233 1
98
25,30
Rechtsvorm houder
n
%
BV
78
33,8
VOF
4
1,7
Stichting
133 57,6
Eenmanszaak
7
3,0
Onbekend
9
3,9

Std. Deviatie
15.733,52
249.636,40
1.662,59
1,31
1.874,60
17.563.951,40
28,48

Basiskwaliteit voorscholen
De basiskwaliteit van de voorscholen is gedefinieerd als de proportie van het aantal
basisvoorwaarden ve dat ‘ok’ is bevonden ten opzichte van het totaal aantal
beoordeelde basisvoorwaarden ve. Basisvoorwaarden die vanaf 1-8-2018 gelden,
zijn niet meegenomen in de analyses, omdat deze slechts bij een deel van de
voorscholen zijn beoordeeld. Tabel 2.1.4a2 beschrijft de basiskwaliteit van de
voorscholen uit de steekproef. Zoals de tabel laat zien is er weinig variatie in de
3 Hier zijn OAB budgetten uit 2018 opgenomen. Een aantal gemeenten (n = 4) is in 2019 pas AOB budget gaan
ontvangen.

proportiescores: veel van de voorscholen scoren een 1 en zijn dus op alle
basisvoorwaarden in orde bevonden.
Tabel 2.1.4a2 Algemene achtergrondkenmerken van voorscholen
Proportie voorwaarden ok

n

Min

Max

Gemiddelde Std. Deviatie

234

0,56

1,00

0,96

0,08

Tabel 2.1.4b geeft een overzicht van overige algemene achtergrondkenmerken van
vroegscholen uit de steekproef. Deze achtergrondkenmerken zijn gebruikt als
controlevariabelen bij het modelleren van de kwaliteit van VVE op de locaties (zie
par.3.3 regressiemodel).
Tabel 2.1.4b Algemene achtergrondkenmerken van vroegscholen
n
Min
Max
Gemiddelde Std. Deviatie
Gemeente
Budget per doelgroepkind
71
2.049,38 52.820,22 18.474,49
13.464,41
Inwonertal
71
12.245 854.047
147.749,61 169.665,85
Omgevingsadressendichtheid
71
198
6.020
1.949,63
1.382,40
Mate van stedelijkheid
71
1
5
2,54
1,30
Aantal inwoners per km2
71
92
6.459
1685,49
1.892,83
OAB budget 2018
72
51.000 56.412.000 5.640.694,44 11.398.171,10
Schoolbestuur
Grootte in aantal vroegscholen 72
,00*
17,00
4,33
4,07
(2018)
Percentage gewichtenkleuters
72
4,57
26,98
11,66
4,58
(2018)
Vroegschool
72
Percentage gewichtenkleuters
72
8,33*
52,94
26,49
10,56
(2018)
Denominatie
n
%
Algemeen bijzonder
1
1,4
Islamitisch
2
2,8
Openbaar
44
61,1
Protestants-Christelijk
5
6,9
Rooms-Katholiek
19
26,4
Samenwerking PC, RK
1
1,4
* Op het moment van steekproeftrekking waren alleen schoolgegevens over het jaar
2017 beschikbaar. Scholen met in 2017 ten minste 20% gewichtenkleuters zijn
opgenomen in het steekproefkaderbestand. Uit deze groep scholen is de steekproef
van vroegscholen uit dit onderzoek getrokken. In 2018 blijken sommige (n = 22)
van de geselecteerde vroegscholen niet meer onder de definitie van vroegschool te
vallen (ten minste 20% gewichtenkleuters). Overigens is bij 12 locaties het
percentage gewichtenkleuters wel hoger dan 15%.
2.2

Instrumenten om zicht te krijgen op vve kwaliteit
De hoofdvraag uit het onderzoek Meting VVE 2019 luidt: Wat is de kwaliteit van de
voor- en vroegschoolse educatie in 2019 in Nederland?

2.2.1

Kwaliteitsaspecten
Om zicht te krijgen op de vve kwaliteit, gebruiken we een set van kwaliteitsaspecten
die een bewezen positief effect hebben op de ontwikkeling van kinderen.
Vanuit internationaal onderzoek komen de volgende kenmerken naar voren
(Chambers, Cheung, Slavin, Smith, & Laurenzano, 2010, Sammons, Sylva,

Melhuish, Taggart, Elliot & Siraj-Blatchford, 2002). Deze kenmerken hebben we
uitgewerkt in verdiepende kwaliteitsaspecten bij standaard OP1, OP3 en OP6.
Differentiatie van de pm’er/leerkracht (OP3/OP1);
Sociale interactie: interactie tussen de pm’ers, tussen de pm’ers en het kind
en de interactie tussen de kinderen (OP3);
Klassenmanagement (OP3);
Feedback van de pm’er/leerkracht aan het kind (OP3);
Positieve leeromgeving (OP3/OP1);
Betrokkenheid van ouders en communicatie met ouders (OP6);
Professionele ontwikkeling van pm’ers en leerkrachten (KA2). Dit is echter
meer een factor die de kwaliteit van vve beïnvloedt, dan een kenmerk van
de kwaliteit van vve. Daarom nemen we dit kenmerk mee als mogelijke
verklarende factor en niet als kenmerk van de kwaliteit van vve.
Vanuit het Nederlandse pre-COOLonderzoek (Veen, Van der Veen, Van Schaik &
Leseman, 2017) komen de volgende kenmerken, die (deels) overeenkomen met de
internationale bevindingen:
Bevorderen van zelfregulatie
Emotionele ondersteuning
Spelverrijking
Geletterdheid; opvallend in het Nederlands onderzoek is dat dit kenmerk een
positief effect heeft op de rekenontwikkeling en niet op de taalontwikkeling.
Dit kenmerk sluit wel aan bij het internationale onderzoek dat een effect
aantoont tussen het aanbod gericht op de ontwikkelingsgebieden en de
daadwerkelijke ontwikkeling van het ontwikkelingsgebied.
Omdat de educatieve kwaliteit een heel sterk effect heeft op de ontwikkeling
van kinderen in de vroegschool, nemen we dat kenmerk ook mee als
verdiepende maat.
Al deze kenmerken vinden hun uitwerking in de verdieping van de standaard OP3.
We hebben de verdiepende kwaliteitsaspecten ontworpen naar de indicatoren uit het
oude toezichtkader met bijbehorende onderliggende criteria, omdat inspecteurs
gewend zijn om met deze indicatoren te werken en deze een zekere houdbaarheid
(in het kader van eventuele vervolgmonitoring) hebben.
Tabel 2.2.1 geeft een overzicht van de indicatoren die per standaard zijn uitgewerkt.
Voor de standaarden OP2, OR1, KA1, KA2 en KA3 zijn geen kwaliteitsaspecten
opgenomen. Bij de standaarden KA1 en KA2 zijn wel verdiepende aspecten
geformuleerd die mogelijke samenhang hebben met de vve kwaliteit (zoals het
evalueren van de vve doelstellingen door de leiding).

Tabel 2.2.1. Kwaliteitsaspecten in relatie tot de standaarden
Standaard
Kwaliteitsaspecten (gebaseerd op
toezichtkader tot 1 augustus 2017)
OP1 Aanbod
Aanbod


OP3: Pedagogisch en educatief
handelen:

Het activiteitenaanbod gericht op
de vier ontwikkelingsgebieden is
voldoende dekkend

Het aanbod klimt op in
moeilijkheidsgraad en er wordt
gedifferentieerd

De inrichting van de ruimte is
aantrekkelijk, uitdagend en spelen taal-uitlokkend
Pedagogisch klimaat

Het pedagogisch handelen van de
leidsters/leerkrachten is respectvol

De leidsters/leerkrachten
structureren en hanteren duidelijke
pedagogische gedragsgrenzen

De leidsters/leerkrachten
stimuleren de sociale vaardigheden
en de persoonlijke competenties
van de kinderen

De leidsters/leerkrachten
bevorderen de zelfstandigheid en
tonen respect voor de autonomie
van het kind
Educatief handelen

Er worden structureel (de hele
‘dag’) effectieve en gerichte
activiteiten voor de
taalontwikkeling uitgevoerd

De leidsters/leerkrachten
bevorderen de interactie met en
tussen kinderen

De leidsters/leerkrachten
stimuleren actieve betrokkenheid
van de kinderen en verrijken het
spelen en werken

De leidsters/leerkrachten
bevorderen de ontwikkeling van
aanpakgedrag (strategieën) bij de
kinderen

Het gedrag van de
leidsters/leerkrachten met de
kinderen is responsief

De leidsters/leerkrachten stemmen
de activiteiten af op verschillen in
de ontwikkeling van de individuele
kinderen

De pm’er geeft feedback op het
proces

OP6 Samenwerking

Ouders

Gericht vve ouderbeleid

Ouders zijn vooraf adequaat
geïnformeerd door de voor- cq.
vroegschool

Intake

Participatie in vve-activiteiten in de
voor- of vroegschool

Stimuleren om thuis
ontwikkelingsstimulerende
activiteiten te doen

Informeren over de ontwikkeling
van hun kind

Rekening houden met de thuistaal
Doorgaande lijn

Er is vve-coördinatie tussen de
voor- en vroegschool

Er is concreet beleid om zoveel
mogelijk kinderen te laten
doorstromen naar een vroegschool
(alleen bij de voorschool)l

De voor- en vroegschool zorgen
voor een warme overdracht

Het aanbod van de voor- en
vroegschool is op elkaar afgestemd

Het pedagogisch klimaat en het
educatief handelen van de vooren vroegschool is op elkaar
afgestemd

De manier om met ouders om te
gaan op de voor- en vroegschool is
op elkaar afgestemd.

De interne begeleiding en zorg zijn
op de voor- en vroegschool op
elkaar afgestemd

Kwaliteitsaspecten werden tijdens de onderzoeksdag door de inspecteurs gescoord
in beveiligde excel-formuleren, op een 4-puntsschaal:
1: noodzakelijk verbeterpunt
2: wenselijk verbeterpunt
3: voldoende
4: voorbeeld voor anderen
Omdat de kwaliteitsaspecten hier niet gebruikt worden voor vorming van het
oordeel/de waardering, kan de kwalificatie ‘1’ voor alle aspecten (ook nietwettelijke) worden gebruikt.

Voor de voorscholen werden 121 (91%) formulieren ingevuld geretourneerd; voor
de vroegscholen waren dit er 66 (92%).
In tabel 2.2.2. is te zien hoe de verschillende kwaliteitsaspecten in het onderzoek
zijn beoordeeld op de voorscholen. Tabel 2.2.3 geeft de resultaten voor de
vroegscholen. Het aspect ‘Er is concreet beleid om zoveel mogelijk kinderen te laten
doorstromen naar een vroegschool’ is niet van toepassing op de vroegschool en is
daarom hier niet meegenomen.
Omdat er op sommige indicatoren scores ontbreken, varieert het aantal scores (de
n).

2.2.2 Kwaliteitsaspecten voorscholen, n= 214 - 221

Aanbod
Het activiteitenaanbod gericht op de vier ontwikkelingsgebieden is voldoende dekkend
Het aanbod klimt op in moeilijkheidsgraad en er wordt gedifferentieerd
De inrichting van de ruimte is aantrekkelijk, uitdagend en spel- en taal-uitlokkend
Pedagogisch handelen
Het pedagogisch handelen van de leidsters/leerkrachten is respectvol
De leidsters/leerkrachten structureren en hanteren duidelijke pedagogische gedragsgrenzen
De leidsters/leerkrachten stimuleren de sociale vaardigheden en de persoonlijke competenties van de kinderen
De leidsters/leerkrachten bevorderen de zelfstandigheid en tonen respect voor de autonomie van het kind
Educatief/Didactisch handelen
De leidsters/leerkrachten stemmen de activiteiten af op verschillen in de ontwikkeling van de individuele kinderen
De pm’er geeft feedback op het proces
Er worden structureel (de hele ‘dag’) effectieve en gerichte activiteiten voor de taalontwikkeling uitgevoerd
De leidsters/leerkrachten bevorderen de interactie met en tussen kinderen
De leidsters/leerkrachten stimuleren actieve betrokkenheid van de kinderen en verrijken het spelen en werken
De leidsters/leerkrachten bevorderen de ontwikkeling van aanpakgedrag (strategieën) bij de kinderen
Het gedrag van de leidsters/leerkrachten met de kinderen is responsief
Ouders
Gericht vve ouderbeleid
Ouders zijn vooraf adequaat geïnformeerd door de voor- cq. vroegschool
Intake
Participatie in vve-activiteiten in de voor- of vroegschool
Stimuleren om thuis ontwikkelingsstimulerende activiteiten te doen
Informeren over de ontwikkeling van hun kind
Rekening houden met de thuistaal
Doorgaande lijn
De voor- en vroegschool zorgen voor een warme overdracht
Het aanbod van de voor- en vroegschool is op elkaar afgestemd
Het pedagogisch klimaat en het educatief handelen van de voor- en vroegschool is op elkaar afgestemd
De manier om met ouders om te gaan op de voor- en vroegschool is op elkaar afgestemd.
De interne begeleiding en zorg zijn op de voor- en vroegschool op elkaar afgestemd
Er is vve-coördinatie tussen de voor- en vroegschool
Er is concreet beleid om zoveel mogelijk kinderen te laten doorstromen naar een vroegschool (alleen bij de voorschool)

noodzakelijk
verbeterpunt

wenselijk
verbeterpunt

voldoende

voorbeeld voor
anderen

n

%

n

%

n

%

n

%

3
3
0

1,4
1,4
0,0

18
57
53

8,3
25,8
24,0

160
123
121

73,4
55,7
54,8

37
38
47

17,0
17,2
21,3

0
0
1
1

0,0
0,0
0,5
0,5

2
4
11
10

0,9
1,8
5,0
4,5

139
161
160
153

62,9
72,9
72,4
69,2

80
56
49
57

36,2
25,3
22,2
25,8

5
3
4
2
2
3
1

2,3
1,4
1,8
0,9
0,9
1,4
0,5

73
99
53
69
32
74
15

33,0
44,8
24,0
31,2
14,5
33,9
6,8

98
100
118
116
138
120
142

44,3
45,2
53,4
52,5
62,7
55,0
64,3

45
19
46
34
48
21
63

20,4
8,6
20,8
15,4
21,8
9,6
28,5

3
1
0
0
2
1
2

1,4
0,5
0,0
0,0
0,9
0,5
0,9

60
12
7
64
47
19
32

27,3
5,4
3,2
29,0
21,3
8,6
14,7

125
182
183
125
147
161
165

56,8
82,4
83,2
56,6
66,5
72,9
76,0

32
26
30
32
25
40
18

14,5
11,8
13,6
14,5
11,3
18,1
8,3

2
10
9
9
10
10
2

0,9
4,6
4,2
4,2
4,6
4,6
0,9

16
98
122
124
101
61
54

7,3
45,2
56,5
57,9
46,8
27,9
25,4

150
76
66
65
75
115
129

68,2
35,0
30,6
30,4
34,7
52,5
60,6

52
33
19
16
30
33
28

23,6
15,2
8,8
7,5
13,9
15,1
13,1

2.2.3 Kwaliteitsaspecten vroegscholen, n = 65 - 66

Aanbod
Het activiteitenaanbod gericht op de vier ontwikkelingsgebieden is voldoende dekkend
Het aanbod klimt op in moeilijkheidsgraad en er wordt gedifferentieerd
De inrichting van de ruimte is aantrekkelijk, uitdagend en spel- en taal-uitlokkend
Pedagogisch handelen
Het pedagogisch handelen van de leidsters/leerkrachten is respectvol
De leidsters/leerkrachten structureren en hanteren duidelijke pedagogische gedragsgrenzen
De leidsters/leerkrachten stimuleren de sociale vaardigheden en de persoonlijke competenties van de kinderen
De leidsters/leerkrachten bevorderen de zelfstandigheid en tonen respect voor de autonomie van het kind
Educatief/didactisch handelen
De leidsters/leerkrachten stemmen de activiteiten af op verschillen in de ontwikkeling van de individuele kinderen
De pm’er geeft feedback op het proces
Er worden structureel (de hele ‘dag’) effectieve en gerichte activiteiten voor de taalontwikkeling uitgevoerd
De leidsters/leerkrachten bevorderen de interactie met en tussen kinderen
De leidsters/leerkrachten stimuleren actieve betrokkenheid van de kinderen en verrijken het spelen en werken
De leidsters/leerkrachten bevorderen de ontwikkeling van aanpakgedrag (strategieën) bij de kinderen
Het gedrag van de leidsters/leerkrachten met de kinderen is responsief
Ouders
Gericht vve ouderbeleid
Ouders zijn vooraf adequaat geïnformeerd door de voor- cq. vroegschool
Intake
Participatie in vve-activiteiten in de voor- of vroegschool
Stimuleren om thuis ontwikkelingsstimulerende activiteiten te doen
Informeren over de ontwikkeling van hun kind
Rekening houden met de thuistaal
Doorgaande lijn
De voor- en vroegschool zorgen voor een warme overdracht
Het aanbod van de voor- en vroegschool is op elkaar afgestemd
Het pedagogisch klimaat en het educatief handelen van de voor- en vroegschool is op elkaar afgestemd
De manier om met ouders om te gaan op de voor- en vroegschool is op elkaar afgestemd.
De interne begeleiding en zorg zijn op de voor- en vroegschool op elkaar afgestemd
Er is vve-coördinatie tussen de voor- en vroegschool

noodzakelijk
verbeterpunt

wenselijk
verbeterpunt

voldoende

voorbeeld voor
anderen

n

%

n

%

n

%

n

%

0
0
0

0,0
0,0
0,0

4
8
0

6,1
12,1
0,0

49
37
42

74,2
56,1
63,6

13
21
24

19,7
31,8
36,4

0
0
0
0

0,0
0,0
0,0
0,0

10
1
3
4

15,2
1,5
4,5
6,1

41
51
43
43

62,1
77,3
65,2
65,2

15
14
20
19

22,7
21,2
30,3
28,8

0
0
0
0
0
0
1

0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
1,5

25
4
16
9
16
2
28

38,5
6,1
24,2
13,6
24,2
3,0
42,4

32
44
38
38
41
43
27

49,2
66,7
57,6
57,6
62,1
65,2
40,9

8
18
12
19
9
21
10

12,3
27,3
18,2
28,8
13,6
31,8
15,2

0
0
1
0
0
1
0

0,0
0,0
1,5
0,0
0,0
1,5
0,0

3
2
17
21
3
8
12

4,5
3,0
25,8
31,8
4,5
12,1
18,5

46
54
35
31
45
49
42

69,7
81,8
53,0
47,0
68,2
74,2
64,6

17
10
13
14
18
8
11

25,8
15,2
19,7
21,2
27,3
12,1
16,9

0
0
0
0
0
0

0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0

24
35
33
27
10
8

36,9
53,8
50,8
41,5
15,2
22,9

31
22
21
31
44
20

47,7
33,8
32,3
47,7
66,7
57,1

10
8
11
7
12
7

15,4
12,3
16,9
10,8
18,2
20,0

2.2.2

Onderzoekskader
De kwaliteit van de voor- en vroegschoolse educatie is daarnaast ook gemeten aan
de hand van de beoordelingen op standaarden conform Onderzoekskader 2017
primair onderwijs en voorschoolse educatie en het bijbehorende waarderingskader.
Voorscholen
De kwaliteit van de voorscholen is gewaardeerd aan de hand van 8 standaarden uit
het Onderzoekskader, te weten:
Kwaliteitsgebied OP Ontwikkelingsproces
OP1 Aanbod
OP2 Zicht op ontwikkeling
OP3 Pedagogisch-educatief handelen
OP6 Samenwerking
Kwaliteitsgebied RV Resultaten voorschoolse educatie
OR1Ontwikkelingsresultaten
Kwaliteitsgebied KA Kwaliteitszorg en ambitie
KA1 Kwaliteitszorg
KA2 Kwaliteitscultuur
KA3 Verantwoording en dialoog
Tabel 2.2.4 geeft het aantal scores en missings per standaard en tabel 2.2.5 geeft
de scoreverdeling.
Tabel 2.2.4 Aantal scores en aantal missings standaarden voorschoolse educatie, n
= 243.

n

KA1
KA2
Valide 243
Missing 0

KA3
OP1
OP2
OP3
242
241
243
243
242
1
2
0
0
1

OP6
242
1

OR1
242
1

Tabel 2.2.5 Scoreverdeling (n en %) op standaarden voorschoolse educatie
1: kan beter
2: voldoende
3: goed
KA1
KA2
KA3
OP1
OP2
OP3
OP6
OR1

n
83
11
28
28
57
22
27
129

%
34,2
4,5
11,6
11,5
23,5
9,1
11,2
53,3

n
130
150
196
164
135
150
144
109

%
53,5
62,0
81,3
67,5
55,6
62,0
59,5
45,0

n
30
81
17
51
51
70
71
4

%
12,3
33,5
7,1
21,0
21,0
28,9
29,3
1,7

Vroegscholen
Ook de kwaliteit van de vroegschoolse educatie beschrijven we aan de hand van
beoordelingen op 7 standaarden op basis van het Onderzoekskader 2017 primair
onderwijs en voorschoolse educatie en het bijbehorende waarderingskader.

Pagina 14 van 51

Tabel 2.2.6 geeft het aantal oordelen per standaard en het aantal missings. Tabel
2.2.7 geeft een overzicht van de scoreverdeling per standaard.
Tabel 2.2.6 Aantal scores en aantal missings standaarden vroegschoolse educatie, n
= 72.

N

Valide
Missing

KA1
72
0

KA2
72
0

KA3
72
0

OP1
72
0

OP2
72
0

OP3
72
0

OP6
72
0

Tabel 2.2.7 Scoreverdeling (n en %) op standaarden vroegschoolse educatie
1: onvoldoende
2: voldoende
3: goed
n
%
n
%
n
%
KA1
3
4,2
57
79,2
12
16,7
KA2
1
1,4
45
62,5
26
36,1
KA3
8
11,1
62
86,1
2
2,8
OP1
1
1,4
52
72,2
19
26,4
OP2
0
0,0
54
75,0
18
25,0
OP3
0
0,0
57
79,2
15
20,8
OP6
1
1,4
46
63,9
25
34,7

2.3

Vragenlijsten
Welke specifieke kenmerken van voor- en vroegscholen kunnen dienen als
verklaring voor kwaliteitsverschillen in vve?
In een reviewonderzoek geeft Slot (2018) een overzicht van het onderzoek naar de
factoren die de kwaliteit van vve kunnen beïnvloeden. Deze factoren variëren in
oorsprong van systeemniveau tot locatieniveau.
Specifieke vve kenmerken zijn opgehaald middels een vragenlijst voor de locatie/schoolleiding van de voor-/vroegschool. De vragenlijst is te vinden in bijlage 1 van
dit Technisch rapport. Deze digitale vragenlijst werd voorafgaand aan het
onderzoek, samen met de aankondigingsbrief, verstuurd aan de locatieleiding van
de voorschool en de schoolleiding van de vroegschool. Op de onderzoeksdag werd
de leiding herinnerd aan het invullen van de vragenlijst. Uiteindelijk vulden 181
(75%) locatieleiders en 60 (83%) schoolleiders de vragenlijst in.
In deze paragraaf volgt een beschrijving van de gegevens die verzameld zijn met de
vragenlijst en een schaalanalyse ten behoeve van constructie van schaaltjes
‘Leiderschapskwaliteiten’ en ‘Vve-verbetercultuur’. Deze zelfde twee constructen zijn
ook gescoord door de inspecteurs, als aanvulling op de kwaliteitsaspecten.
Schaalconstructie op basis van de vragenlijst (zelfevaluatie) en de scores gegeven
door inspecteurs wordt vergeleken. Samenhang tussen uiteindelijke schalen is laag:
locaties hebben zichzelf hogere scores gegeven dan inspecteurs. We gebruiken
daarom de schalen op basis van de door inspecteurs gescoorde aspecten in de
uiteindelijke regressieanalyse (zie par. 3.3), omdat we verwachten dat dit een
betrouwbaarder beeld geeft. Daarnaast levert het ook minder ontbrekende gegevens
op.

Pagina 15 van 51

2.3.1

Vragenlijst locatieleiding voorschool
Beschrijving uitkomsten
In tabellen 2.3.1 t/m 2.3.4 worden eerst de rechte tellingen en beschrijvende
statistieken gegeven van de vragenlijstuitkomsten van de voorscholen.

Tabel 2.3.1 Specifieke kenmerken van voorscholen uit de onderzoeksgroep
n
Min Max Gemiddelde Std. Dev.
Aantal groepen
181 1
15
2,78
2,23
Hoeveel jaar ervaring heeft u als locatieleiding?
178 0
36
10,17
7,70
Hoeveel jaar ervaring heeft u met voorschoolse educatie? 179 0
25
8,04
5,53
Totaal aantal kindplaatsen in VE groepen*
181 1
400 30,46
45,30
Totaal aantal doelgroepkinderen*
180 0
63
11,82
11,26
Totaal aantal teamscholingen scholingen gericht op
172 0
24
4,29
3,67
vve/jonge kind gevolgd in de afgelopen twee jaar
Totaal aantal individuele scholingen gericht op vve/jonge 170 0
46
5,76
7,02
kind gevolgd in afgelopen twee jaar
ja
nee
n
%
n
%
Maakt de voorschool deel uit van een kindcentrum?
88
48,6
93 51,4
Volgen de doelgroepkinderen alle vve-dagdelen op dezelfde locatie? 177
97,8
4
2,2
Zitten doelgroepkinderen de hele week in dezelfde met vaste pm'ers? 122
67,4
59 32,6
Is voorzien in aanvullende taakuren voor de pm’ers
170
93,9
11 6,1
Heeft u VVE gerelateerde scholing genoten?
134
74,0
47 26,0
Heeft u VVE gerelateerde scholing genoten in de laatste 3 jaar?
109
80,7
26 19,3
In de gemarkeerde variabelen zijn outliers verwijderd. We verwachten dat
locatieleiding hier gegevens heeft ingevuld op het niveau van de houder en niet op
het niveau van de locatie. Als outlier worden daarom aangemerkt: alle waarden op
> 2,5 standaarddeviatie van het gemiddelde.
Tabel 2.3.2. Beschrijvende statistieken na verwijderen outliers:
n
Kindplaatsen voorscholen
177
Doelgroepkinderen voorscholen 176

Min
1,00
0

Max
128,00
38,00

Gemiddelde Std. Deviatie
24,77
20,47
10,85
9,21

Tabel 2.3.3 Ervaring van pedagogisch medewerkers op groepen met voorschoolse
educatie
0-2 jaar
n
%
3
1,7

Gemiddeld aantal jaren ervaring van
pedagogisch medewerkers die voor de VE
groepen staan
Gemiddeld aantal jaar ervaring met
11
voorschoolse educatie van pedagogisch
medewerkers die voor de VE groepen staan
Gemiddeld aantal jaar ervaring met
25
voorschoolse educatie op deze locatie van
pm'ers die voor de VE groepen staan

2-5 jaar
n
%
21 11,6

5-10 jaar
n
%
57 31,5

10 jaar of meer
n
%
100 55,2

6,1

55

30,4

71

39,2

44

24,3

13,8

66

36,5

57

31,5

33

18,2

Pagina 16 van 51

Tabel 2.3.4 Gemiddelde proportie per opleidingsniveau
Proportie MBO3
Proportie MBO4
Proportie HBO
Proportie WO

n
180
180
180
180

Min
0
0
0
0

Max
1,00
1,00
1,00
0,33

Gemiddelde
0,39
0,35
0,25
0,06

Std. Dev.
0,32
0,31
0,26
0,04

Schaalconstructie
Om te komen tot een schaalscore voor leiderschapskwaliteiten, is een principale
componentenanalyse (met Varimax rotatie) uitgevoerd op de scores op zes items uit
de locatieleiding vragenlijst. Dezelfde analyse is uitgevoerd op door inspecteurs
gescoorde aspecten. Tabel 2.3.5 en 2.3.6 geven de uitkomsten van deze analyse.
Schaalanalyse leiderschapskwaliteiten op basis van vragenlijst
locatieleiding
•
6 items
•
Scores: : 1 = zeer mee oneens, 2 = mee oneens, 3 = mee eens, 4 = zeer
mee eens
•
Score 5: weet niet/nvt niet meegenomen in factor analyse
Tabel 2.3.5 Uitkomsten principale componentenanalyse op vragenlijstitems
leiderschapskwaliteiten
M
Leiding werkt aan de voortdurende verbetering van professionaliteit
3,63
Leiding vertoont leiderschap en kwaliteitsbewustzijn
3,53
Er wordt gehandeld vanuit een duidelijke verantwoordelijkheidsverdeling 3,50
Leiding heeft duidelijke doelen op het gebied van voorschoolse educatie 3,34
gesteld
Leiding evalueert de doelstellingen m.b.t voorschoolse educatie
3,24
Leiding neemt op basis van evaluaties van doelen planmatig en
3,28
doelgericht maatregelen ter verbetering

SD
0,50
0,51
0,51
0,53

Component
1
2
0,86
0,86
0,77

0,52
0,51

Op basis van deze uitkomst, construeren we twee schalen, die we inhoudelijk als
volgt duiden:
Leiderschapskwaliteiten: algemeen, Lambda-2: 0,82
Leiderschapskwaliteiten: doelgerichtheid, Lambda-2: 0,87
In de literatuur worden verschillende methoden voorgesteld om de betrouwbaarheid
te berekenen. Cronbach’s alpha wordt verreweg het meest gebruikt, maar geeft een
onderschatting van de werkelijke betrouwbaarheid (Sijtsma, 2009). Inmiddels zijn
er zijn methoden beschikbaar die een betere schatting geven van de werkelijke
betrouwbaarheid. Een voorbeeld daarvan is Guttmans lambda2, welke we in dit
onderzoek als uitgangspunt nemen.
We zien dat de betrouwbaarheid van beide schalen ver boven de 0,70 ligt (de grens
bij tests voor onderzoek op groepsniveau). Dit betekent dat de betrouwbaarheid van
het instrumentarium als ‘goed’ gekwalificeerd kan worden (Evers, Lucassen, Meijer
& Sijtsma, 2010).
Schaalanalyse leiderschapskwaliteiten op basis van door inspecteurs
gescoorde aspecten
Pagina 17 van 51

0,70
0,90
0,86




6 items
Scores: 1 = noodzakelijk verbeterpunt, 2 = wenselijk verbeterpunt, 3 =
voldoende, 4 = voorbeeld voor anderen

Tabel 2.3.6 Uitkomsten principale componentenanalyse op aspecten t.a.v.
leiderschapskwaliteiten

Leiding werkt aan de voortdurende verbetering van professionaliteit
Leiding vertoont leiderschap en kwaliteitsbewustzijn
Er wordt gehandeld vanuit een duidelijke verantwoordelijkheidsverdeling
Leiding heeft duidelijke doelen op het gebied van voorschoolse educatie
gesteld
Leiding evalueert de doelstellingen m.b.t voorschoolse educatie
Leiding neemt op basis van evaluaties van doelen planmatig en doelgericht
maatregelen ter verbetering

M
3,12
3,12
3,11
2,68

SD
0,58
0,64
0,61
0,71

Component
1
2
0,85
0,92
0,87
0,79

2,63
2,66

0,71
0,71

0,87
0,82

Op basis van deze uitkomst, construeren we twee schalen, die we inhoudelijk als
volgt duiden:
Leiderschapskwaliteiten: algemeen, Lambda-2: 0,84
Leiderschapskwaliteiten: doelgerichtheid, Lambda-2: 0,92
We zien dat de betrouwbaarheid hoger is dan de betrouwbaarheid van de schalen op
basis vragenlijst items. Ook hier kan de betrouwbaarheid als ‘goed’ worden
gekwalificeerd.
Naast leiderschapskwaliteiten, zijn ook teamkwaliteiten op het gebied van vve
bevraagd, zowel via de vragenlijst voor locatieleiding als via de inspecteurs, die deze
aspecten scoorden naast de kwaliteitsaspecten. Opnieuw zijn principale
componentenanalyses met Varimax rotatie gebruikt om van deze losse items
schalen te construeren. Tabel 2.3.7 en 2.3.8 geven de uitkomsten van deze analyse.
Schaalanalyse vve-verbetercultuur op basis van vragenlijst locatieleiding

4 items

Scores: : 1 = zeer mee oneens, 2 = mee oneens, 3 = mee eens, 4 = zeer
mee eens

Score 5: weet niet/nvt niet meegenomen in factor analyse
Tabel 2.3.7. Uitkomsten principale componentenanalyse op vragenlijstitems vveverbetercultuur
Component
M
SD
1
3,66 0,51
0,78

Er is een grote bereidheid om gezamenlijk de voorschoolse educatie te
verbeteren
Het beleid op het gebied van voorschoolse educatie wordt breed gedragen 3,49 0,56 0,80
Binnen het team wordt aan intervisie gedaan
3,13 0,63 0,61
Er wordt gewerkt vanuit een transparante en integere cultuur
3,52 0,52 0,75
Betrouwbaarheid schaal, Lambda-2: 0,71
Deze uitkomst geeft aan dat de items op één schaal te plaatsen zijn. Zowel de
componentladingen als de betrouwbaarheid van de resulterende schaal zijn
voldoende.

Pagina 18 van 51

Schaalanalyse vve-verbetercultuur op basis van door inspecteurs gescoorde
aspecten

4 items

Scores: 1 = noodzakelijk verbeterpunt, 2 = wenselijk verbeterpunt, 3 =
voldoende, 4 = voorbeeld voor anderen
Tabel 2.3.8 Uitkomsten principale componentenanalyse op aspecten t.a.v. vveverbetercultuur

Er is een grote bereidheid om gezamenlijk de voorschoolse educatie te
verbeteren
Het beleid op het gebied van voorschoolse educatie wordt breed gedragen
Binnen het team wordt aan intervisie gedaan
Er wordt gewerkt vanuit een transparante en integere cultuur

Component
M
SD
1
3,29 0,55 0,86
3,16 0,62 0,87
2,85 0,73 0,82
3,19 0,51 0,86

Betrouwbaarheid schaal, Lambda-2: 0,87
Bevestigd wordt dat deze aspecten op één schaal kunnen worden geplaatst.
Betrouwbaarheid en componentladingen zijn hoger dan bij de schaal die op basis
van vragenlijstitems is geconstrueerd en kunnen als ‘goed’ worden gekwalificeerd.
Schaalscores zijn vervolgens berekend door elke item/aspectscore te
vermenigvuldigen met de bijbehorende componentlading. Om schaalscores
makkelijker interpreteerbaar en onderling vergelijkbaar te maken, zijn deze
vervolgens omgezet naar proportiescores. Dit is gedaan door de gewogen somscore
(∑ (aspect/itemscores x componentlading)) te delen door de maximaal haalbare
score (∑(4 x componentlading)).
Vervolgens is de samenhang berekend tussen de schaalscores op basis van de
vragenlijstitems en de schaalscores op basis van de door inspecteurs gescoorde
aspecten. De samenhang tussen de beide schalen ‘leiderschapskwaliteiten:
doelgerichtheid’ (r = 0,18) en beide schalen ‘vve-verbetercultuur’ (r = 0,17) is
significant, maar wel erg laag. De correlatie tussen de schalen
‘Leiderschapskwaliteiten: algemeen’ is niet significant (r = 0,06).
Omdat de betrouwbaarheid van de schalen op basis van door inspecteurs gescoorde
aspecten hoger is bevonden en er ook sprake is van minder missings, worden deze
als uitgangspunt genomen in het onderzoek. Tabel 2.3.9 geeft de beschrijvende
statistieken van de resulterende schalen.
Tabel 2.3.9 Beschrijvende statistieken resulterende schalen (score in proportie tov
totaal)
n
Min Max
Gemiddelde Std. Deviatie
Vve-verbetercultuur
211 0,50 1,00
0,78
0,13
Leiderschapskwaliteiten: algemeen
221 0,41 1,00
0,77
0,13
Leiderschapskwaliteiten: doelgerichtheid 216 0,25 1,00
0,66
0,16

Pagina 19 van 51

2.3.2

Vragenlijst schoolleider vroegscholen
Beschrijving uitkomsten
In tabellen 2.3.10 t/m 2.3.13 worden eerst de rechte tellingen en beschrijvende
statistieken gegeven van de vragenlijstuitkomsten van de vroegscholen.

Tabel 2.3.10 Specifieke kenmerken van vroegscholen uit de onderzoeksgroep
n
Min Max
Gemiddelde Std. Dev.
Aantal groepen
60 1
5
2,15
1,07
Hoeveel jaar ervaring heeft u als locatieleiding?
60 1
38
11,67
9,00
Hoeveel jaar ervaring heeft u met voorschoolse educatie? 60 0
30
9,20
7,59
Totaal aantal kindplaatsen in VE groepen*
60 5
110
49,08
25,88
Totaal aantal doelgroepkinderen*
60 1
103
20,28
18,50
Totaal aantal teamscholingen scholingen gericht op
60 0
10
2,63
2,66
vve/jonge kind gevolgd in de afgelopen twee jaar
Totaal aantal individuele scholingen gericht op vve/jonge 60 0
8
2,05
1,78
kind gevolgd in afgelopen twee jaar
n
Min Max
Gemiddelde Std. Dev.
Totaal aantal kleuters met verlengde kleuterperiode
60 0
13
2,72
2,55
Totaal aantal leerkrachten op kleutergroepen
60 1
8
3,35
1,65
Totaal aantal ondersteuners (onderwijsassistenten,
60 0
8
2,00
1,57
vrijwilligers) op kleutergroepen
ja
nee
n
%
n
%
Maakt de vroegschool deel uit van een kindcentrum?
27 45,0% 33
55,0%
Volgen de doelgroepkinderen alle vve-dagdelen op dezelfde locatie? 48 80,0% 12
20,0%
Heeft u VVE gerelateerde scholing genoten?
22 36,7% 38
63,3%
Heeft u VVE gerelateerde scholing genoten in de laatste 3 jaar?
9
40,9% 13
59,1%
In de gemarkeerde variabelen zijn outliers verwijderd. Als outlier worden
aangemerkt: alle waarden op > 2,5 standaarddeviatie van het gemiddelde.
Tabel 2.3.11 Beschrijvende statistieken na verwijderen outliers:
n
Min
Max
Gemiddelde Std. Dev.
Kindplaatsen vroegscholen
60
5,00
110,00
49,08
25,88
Doelgroepkinderen vroegscholen
58
1,00
55,00
17,74
12,42
Tabel 2.3.12 Gemiddelde ervaring van leerkrachten
0-2 jaar 2-5 jaar
n %
n
%
Gemiddeld aantal jaren ervaring van
2 3,3
5
8,3
leerkrachten die voor de kleutergroepen staan
Gemiddeld aantal jaar ervaring met
9 15,0
10 16,7
vroegschoolse educatie van leerkrachten die
voor de kleutergroepen staan
Gemiddeld aantal jaar ervaring met
12 20,0
11 18,3
vroegschoolse educatie op deze locatie van
leerkrachten die voor de kleutergroepen staan

5-10 jaar
n %
14 23,3

10 jaar of meer
n
%
39 65,0

16 26,7

25

41,7

16 26,7

21

35,0

Pagina 20 van 51

Tabel 2.3.13 Opleidingsniveau leerkrachten kleutergroepen (in proportie)
n
Min
Max
Gemiddelde Std. Dev.
Proportie HBO 60
0,33
1,00
0,94
0,16
Proportie WO
60
0,00
0,67
0,06
0,16
Schaalconstructie
Ook hier worden principale componenten analyses (PCA; met Varimax rotatie)
uitgevoerd, om te komen tot een schaalscore voor leiderschapskwaliteiten. Deze
analyse wordt gedaan op de scores op zes items uit de locatieleiding vragenlijst en
op door inspecteurs gescoorde aspecten.
Tabel 2.3.14 en 2.3.15 geven de uitkomsten van deze analyses.
Schaalanalyse leiderschapskwaliteiten op basis van vragenlijsten leiding
vroegschool

6 items

Scores: : 1 = zeer mee oneens, 2 = mee oneens, 3 = mee eens, 4 = zeer
mee eens

Score 5: weet niet/nvt niet meegenomen in factor analyse
Tabel 2.3.14 Uitkomsten principale componentenanalyse op vragenlijstitems
leiderschapskwaliteiten

Leiding werkt aan de voortdurende verbetering van professionaliteit
Leiding vertoont leiderschap en kwaliteitsbewustzijn
Er wordt gehandeld vanuit een duidelijke
verantwoordelijkheidsverdeling
Leiding heeft duidelijke doelen op het gebied van vroegschoolse
educatie gesteld
Leiding evalueert de doelstellingen m.b.t vroegschoolse educatie
Leiding neemt op basis van evaluaties van doelen planmatig en
doelgericht maatregelen ter verbetering

M
3,62
3,53
3,50

Component
SD
1
2
0,49
0,81
0,50
0,75
0,50
0,89

2,86

0,52 0,82

2,96
3,26

0,55 0,84
0,52 0,79

Zoals ook bij de voorscholen, levert de PCA twee schalen op, die we op dezelfde
manier duiden:
Leiderschapskwaliteiten: algemeen, Lambda-2: 0,79
Leiderschapskwaliteiten: doelgerichtheid, Lambda-2: 0,80
De betrouwbaarheid van beide schalen is voldoende.
De aspectscores t.a.v. leiderschapskwaliteiten zijn op eenzelfde manier
geanalyseerd en geven de volgende uitkomsten:
Schaalanalyse leiderschapskwaliteiten o.b.v. door inspecteurs gescoorde
aspecten

6 items

Scores: : 1 = noodzakelijk verbeterpunt, 2 = wenselijk verbeterpunt, 3 =
voldoende, 4 = voorbeeld voor anderen

n=65

Pagina 21 van 51

Tabel 2.3.15 Uitkomsten principale componentenanalyse op aspecten t.a.v.
leiderschapskwaliteiten
M
Leiding werkt aan de voortdurende verbetering van professionaliteit
3,15
Leiding vertoont leiderschap en kwaliteitsbewustzijn
3,29
Er wordt gehandeld vanuit een duidelijke verantwoordelijkheidsverdeling 3,23
Leiding heeft duidelijke doelen op het gebied van vroegschoolse
2,71
educatie gesteld
Leiding evalueert de doelstellingen m.b.t vroegschoolse educatie
2,68
Leiding neemt op basis van evaluaties van doelen planmatig en
2,85
doelgericht maatregelen ter verbetering

SD
0,57
0,55
0,55
0,77

Component
1
2
0,90
0,88
0,84
0,91

0,81
0,73

0,93
0,87

De PCA op de kwaliteitsaspecten bevestigt de indeling naar twee componenten,
namelijk:
-

Leiderschapskwaliteiten: algemeen, Lambda-2: 0,88
Leiderschapskwaliteiten: doelgerichtheid, Lambda-2: 0,93

De betrouwbaarheid van de resulterende schaal is hoog.
Dezelfde analyses zijn uitgevoerd voor de vragenlijstitems en aspecten met
betrekking tot vve-verbetercultuur binnen de vroegschool. Tabel 2.3.16 en 2.3.17
geven de uitkomsten van de PCA’s weer.
Schaalanalyse vve-verbetercultuur op basis van vragenlijst leiding
vroegschool

4 items

Scores: : 1 = zeer mee oneens, 2 = mee oneens, 3 = mee eens, 4 = zeer
mee eens

Score 5: weet niet/nvt niet meegenomen in factor analyse
Tabel 2.3.16 Uitkomsten principale componentenanalyse op vragenlijstitems vveverbetercultuur
Component
M
SD
1
Er is een grote bereidheid om gezamenlijk de vroegschoolse educatie te
3,53 0,57 0,85
verbeteren
Het beleid op het gebied van vroegschoolse educatie wordt breed
3,33 0,61 0,83
gedragen
Binnen het team wordt aan intervisie gedaan
2,96 0,72 0,58
Er wordt gewerkt vanuit een transparante en integere cultuur
3,58 0,50 0,39
Betrouwbaarheid schaal, Lambda-2: 0,63
De PCA analyse geeft als oplossing één component. Alle items t.a.v de vveverbetercultuur zijn dus op één schaal te plaatsen. De componentlading op het
laatste item is echter laag. Dit item lijkt dus op basis van de vragenlijstscores,
Pagina 22 van 51

minder goed bij de andere items te passen. Ook de betrouwbaarheid van de totale
schaal is laag.
Schaalanalyse vve-verbetercultuur op basis van door inspecteurs gescoorde
aspecten
Tabel 2.3.17 Uitkomsten principale componentenanalyse op aspecten t.a.v. vveverbetercultuur
Component
M
SD
1
Er is een grote bereidheid om gezamenlijk de vroegschoolse educatie te
3,33 0,56 0,83
verbeteren
Het beleid op het gebied van vroegschoolse educatie wordt breed
3,17 0,62 0,87
gedragen
Binnen het team wordt aan intervisie gedaan
2,82 0,72 0,69
Er wordt gewerkt vanuit een transparante en integere cultuur
3,27 0,48 0,89
Betrouwbaarheid schaal, Lambda-2: 0,82
Bevestigd wordt dat deze aspecten op één schaal kunnen worden geplaatst.
Betrouwbaarheid en componentladingen zijn hoger dan bij de schaal die op basis
van vragenlijstitems is geconstrueerd en kunnen als ‘goed’ worden gekwalificeerd.
Schaalscores zijn vervolgens berekend door elke item/aspectscore te
vermenigvuldigen met de bijbehorende componentlading. Om schaalscores
makkelijker interpreteerbaar en onderling vergelijkbaar te maken, zijn deze
vervolgens omgezet naar proportiescores. Dit is gedaan door de gewogen somscore
(∑ (aspect/itemscores x componentlading)) te delen door de maximaal haalbare
score (∑(4 x componentlading)).
Vervolgens is de samenhang berekend tussen de schaalscores op basis van de
vragenlijstitems en de schaalscores op basis van de door inspecteurs gescoorde
aspecten. De samenhang tussen de beide schalen ‘leiderschapskwaliteiten:
doelgerichtheid’ (r = 0,39) en beide schalen ‘vve-verbetercultuur’ (r = 0,30) is
significant, maar niet erg hoog. De correlatie tussen de schalen
‘Leiderschapskwaliteiten: algemeen’ is niet significant (r = 0,14).
Omdat de betrouwbaarheid van de schalen op basis van door inspecteurs gescoorde
aspecten hoger is bevonden en er ook sprake is van minder missings, worden deze
als uitgangspunt genomen in het onderzoek. Tabel 2.3.18 geeft de beschrijvende
statistieken van de resulterende schalen.
Tabel 2.3.18 Beschrijvende statistieken resulterende schaal (score in proportie tov
totaal)
n
Min
Max
Gemiddelde Std. Deviatie
Vve-verbetercultuur
Leiderschapskwaliteiten:
algemeen
Leiderschapskwaliteiten:
doelgerichtheid

66

0,55

1,00

0,79

0,12

65

0,50

1,00

0,81

0,13

66

0,25

1,00

0,68

0,25

Pagina 23 van 51

3

Analyses beantwoording onderzoeksvragen

De twee vragen die we in dit onderzoek beantwoorden zijn:
1. Wat is de kwaliteit van de voor- en de vroegschoolse educatie in 2019 in
Nederland?
2. Hoe groot zijn de kwaliteitsverschillen tussen locaties en kunnen we deze
verklaren aan de hand van specifieke kenmerken van vve?
In hoofdstuk 2 van dit Technisch rapport gingen we in op de manier waarop we
kwaliteit hebben gemeten, namelijk aan de hand van een set kwaliteitsaspecten en
het Onderzoekskader van de Inspectie van het Onderwijs.
We beantwoorden de hoofdvraag door de kwaliteit te beschrijven aan de hand van
deze gescoorde aspecten en standaarden.
Om de deelvraag te kunnen beantwoorden, waarin we vve kwaliteit relateren aan
organisatie- en achtergrondkenmerken, hebben we één maat nodig die uitdrukking
geeft aan de totale kwaliteit van de voor-/vroegschoolse educatie. Paragraaf 3.1
schetst hoe deze kwaliteitsmaat is geconstrueerd. In paragraaf 3.2 wordt
uiteengezet hoe er uit de volledige set aan organisatie- en achtergrondkenmerken,
predictoren zijn geselecteerd voor het regressiemodel in paragraaf 3.3. Paragraaf
3.3 beschrijft de werkwijze en de resultaten bij de tweede vraag uit dit onderzoek.
3.1.1

Constructie Kwaliteitsmaat
Om tot één maat voor kwaliteit te komen, gebruiken we de scores op de
kwaliteitsaspecten. Deze kwaliteitsaspecten hebben we op basis van de literatuur
geselecteerd en ontworpen naar de indicatoren uit het oude toezichtkader met
bijbehorende onderliggende criteria. Inhoudelijk gezien, vormen deze aspecten
samen de vve kwaliteit. Of deze kwaliteitsaspecten samen inderdaad op één schaal
te plaatsen zijn, onderzoeken we met een principale componentenanalyse. Tabel
3.1.1 beschrijft de uitkomsten van deze analyse voor de voorscholen en tabel 3.1.2
beschrijft de resultaten voor de vroegscholen.
Schaalanalyse kwaliteitsaspecten voorscholen
-

28 items
Scores: 1 = noodzakelijk verbeterpunt, 2 = wenselijk verbeterpunt, 3 =
voldoende, 4 = voorbeeld voor anderen
n = 200 (aantal cases met volledige data)
zonder KA1 en KA2 indicatoren; deze worden als predictoren in de regressieanalyse gebruikt.

Pagina 24 van 51

Tabel 3.1.1. Uitkomst principale componentenanalyse kwaliteitsaspecten
voorscholen
M
SD
Componentlading
Aanbod
0,64
Het activiteitenaanbod gericht op de vier ontwikkelingsgebieden is 3,04
0,56
0,63
voldoende dekkend
Het aanbod klimt op in moeilijkheidsgraad en er wordt
2,87
0,68
0,66
gedifferentieerd
De inrichting van de ruimte is aantrekkelijk, uitdagend en spel- en 2,95
0,66
0,64
taal-uitlokkend
Pedagogisch handelen
0,67
Het pedagogisch handelen van de leidsters/leerkrachten is
3,34
0,49
0,62
respectvol
De leidsters/leerkrachten structureren en hanteren duidelijke
3,23
0,46
0,64
pedagogische gedragsgrenzen
De leidsters/leerkrachten stimuleren de sociale vaardigheden en
3,15
0,52
0,71
de persoonlijke competenties van de kinderen
De leidsters/leerkrachten bevorderen de zelfstandigheid en tonen 3,19
0,52
0,70
respect voor de autonomie van het kind
Educatief/didactisch handelen
0,69
De leidsters/leerkrachten stemmen de activiteiten af op verschillen 2,82
0,77
0,76
in de ontwikkeling van de individuele kinderen
De pm’er geeft feedback op het proces
2,61
0,66
0,66
Er worden structureel (de hele ‘dag’) effectieve en gerichte
2,92
0,72
0,66
activiteiten voor de taalontwikkeling uitgevoerd
De leidsters/leerkrachten bevorderen de interactie met en tussen 2,84
0,68
0,67
kinderen
De leidsters/leerkrachten stimuleren actieve betrokkenheid van de 3,05
0,62
0,71
kinderen en verrijken het spelen en werken
De leidsters/leerkrachten bevorderen de ontwikkeling van
2,72
0,65
0,66
aanpakgedrag (strategieën) bij de kinderen
Het gedrag van de leidsters/leerkrachten met de kinderen is
3,21
0,55
0,70
responsief
Ouders
0,59
Gericht vve ouderbeleid
2,84
0,66
0,57
Ouders zijn vooraf adequaat geïnformeerd door de voor- cq.
3,03
0,42
0,54
vroegschool
Intake
3,10
0,40
0,57
Participatie in vve-activiteiten in de voor- of vroegschool
2,85
0,64
0,67
Stimuleren om thuis ontwikkelingsstimulerende activiteiten te
2,88
0,59
0,62
doen
Informeren over de ontwikkeling van hun kind
3,08
0,52
0,70
Rekening houden met de thuistaal
2,91
0,52
0,48
Doorgaande lijn
0,59
De voor- en vroegschool zorgen voor een warme overdracht
3,15
0,57
0,61
Het aanbod van de voor- en vroegschool is op elkaar afgestemd
2,59
0,80
0,60
Het pedagogisch klimaat en het educatief handelen van de voor- 2,44
0,71
0,61
en vroegschool is op elkaar afgestemd
De manier om met ouders om te gaan op de voor- en vroegschool 2,42
0,70
0,58
is op elkaar afgestemd.
De interne begeleiding en zorg zijn op de voor- en vroegschool op 2,59
0,80
0,61
elkaar afgestemd
Pagina 25 van 51

Er is vve-coördinatie tussen de voor- en vroegschool
Er is concreet beleid om zoveel mogelijk kinderen te laten
doorstromen naar een vroegschool (alleen bij de voorschool)

2,79
2,89

0,76
0,64

0,56
0,56

Psychometrische eigenschappen resulterende schaal:

Betrouwbaarheid: Lamba-2 = 0,946

PCA:
o aantal componenten met eigenwaarde > 1: 5
o verklaarde variantie eerste component (ongeroteerde oplossing) =
40,2%
Uit de analyse blijkt dat het mogelijk is om de aspecten op één schaal te plaatsen.
De betrouwbaarheid van de totale schaal kan als ‘goed’ worden gekwalificeerd. Ook
de componentladingen indiceren dat alle afzonderlijke items behoorlijk
samenhangen met de totale schaal. Gemiddeld genomen hangen de aspecten onder
het ‘educatief handelen’ het sterkst samen met de totale kwaliteit, gevolgd door het
‘pedagogisch handelen’. Aspecten onder ‘ouders’ en ‘doorgaande lijn’ vertonen een
iets minder sterke samenhang. Dit sluit aan bij de onderzoeksliteratuur over vve,
waarin de educatieve kwaliteit (of breder: de proceskwaliteit) wordt gezien als de
kern van de kwaliteit van voorschoolse educatie.
Schaalanalyse kwaliteitsaspecten vroegscholen
-

27 items
Scores: 1 = noodzakelijk verbeterpunt, 2 = wenselijk verbeterpunt, 3 =
voldoende, 4 = voorbeeld voor anderen
n = 62 (aantal cases met volledige data)

Tabel 3.1.2 Uitkomst principale componentenanalyse kwaliteitsaspecten
vroegscholen
M
SD
Aanbod
Het activiteitenaanbod gericht op de vier ontwikkelingsgebieden is
3,23
voldoende dekkend
Het aanbod klimt op in moeilijkheidsgraad en er wordt
3,15
gedifferentieerd
De inrichting van de ruimte is aantrekkelijk, uitdagend en spel- en
3,19
taal-uitlokkend
Pedagogisch handelen
Het pedagogisch handelen van de leidsters/leerkrachten is respectvol 3,37
De leidsters/leerkrachten structureren en hanteren duidelijke
3,24
pedagogische gedragsgrenzen
De leidsters/leerkrachten stimuleren de sociale vaardigheden en de
3,21
persoonlijke competenties van de kinderen
De leidsters/leerkrachten bevorderen de zelfstandigheid en tonen
3,27
respect voor de autonomie van het kind
Educatief/didactisch handelen
De leidsters/leerkrachten stemmen de activiteiten af op verschillen in 3,08
de ontwikkeling van de individuele kinderen
De pm’er geeft feedback op het proces
2,71
Er worden structureel (de hele ‘dag’) effectieve en gerichte
3,23
activiteiten voor de taalontwikkeling uitgevoerd

0,46

Componentlading
0,59
0,59

0,51

0,63

0,65

0,54

0,49
0,53

0,54
0,44
0,42

0,45

0,58

0,52

0,75

0,64

0,60
0,72

0,64
0,56

0,61
0,62

Pagina 26 van 51

De leidsters/leerkrachten bevorderen de interactie met en tussen
kinderen
De leidsters/leerkrachten stimuleren actieve betrokkenheid van de
kinderen en verrijken het spelen en werken
De leidsters/leerkrachten bevorderen de ontwikkeling van
aanpakgedrag (strategieën) bij de kinderen
Het gedrag van de leidsters/leerkrachten met de kinderen is
responsief
Ouders
Gericht vve ouderbeleid
Ouders zijn vooraf adequaat geïnformeerd door de voor- cq.
vroegschool
Intake
Participatie in vve-activiteiten in de voor- of vroegschool
Stimuleren om thuis ontwikkelingsstimulerende activiteiten te doen
Informeren over de ontwikkeling van hun kind
Rekening houden met de thuistaal
Doorgaande lijn
De voor- en vroegschool zorgen voor een warme overdracht
Het aanbod van de voor- en vroegschool is op elkaar afgestemd
Het pedagogisch klimaat en het educatief handelen van de voor- en
vroegschool is op elkaar afgestemd
De manier om met ouders om te gaan op de voor- en vroegschool is
op elkaar afgestemd.
De interne begeleiding en zorg zijn op de voor- en vroegschool op
elkaar afgestemd
Er is vve-coördinatie tussen de voor- en vroegschool

2,95

0,64

0,51

3,16

0,63

0,62

2,89

0,60

0,52

3,29

0,52

0,58

2,69
3,05

0,72
0,59

0,57
0,63
0,49

3,13
2,94
2,90
3,21
2,97

0,42
0,70
0,74
0,52
0,57

3,23
2,77
2,58

0,53
0,69
0,71

0,44
0,67
0,68
0,62
0,44
0,61
0,53
0,64
0,70

2,65

0,75

0,73

2,68

0,67

0,55

2,98

0,61

0,54

Psychometrische eigenschappen schaal

Betrouwbaarheid: Lambda-2 = 0,93

PCA:
o aantal componenten met eigenwaarde > 1: 6
o verklaarde variantie eerste component (ongeroteerde oplossing) =
35,0%
Ook voor de vroegscholen geldt dat het mogelijk is om alle kwaliteitsaspecten op
één schaal te plaatsen. De betrouwbaarheid van de totale schaal kan als ‘goed’
worden gekwalificeerd. Ook de componentladingen zijn voldoende hoog. Gemiddeld
genomen hangen de aspecten onder ‘doorgaande lijn’ en het ‘educatief handelen’
het sterkst samen met de totale kwaliteit. Aspecten onder ‘pedagogisch handelen’
en ‘ouders’ vertonen een iets minder sterke samenhang. Het bewaken van een
doorgaande lijn is dus erg belangrijk voor de kwaliteit van de vroegschoolse
educatie.

3.1.2

Berekenen van de kwaliteitsmaat
We berekenen de kwaliteit voor- en vroegschoolse educatie door de scores per
indicator te vermenigvuldigen met de componentlading. De som van deze gewogen
scores representeert de totale vve kwaliteit van de locatie. In deze gewogen
somscore is dus rekening gehouden met het feit dat sommige indicatoren sterker
bijdragen aan vve kwaliteit dan andere. Om kwaliteitsscores beter interpreteerbaar
en bovendien onderling vergelijkbaar te maken, zijn de gewogen somscores
omgezet naar een kwaliteitsniveau door de gewogen somscore te delen door de
Pagina 27 van 51

maximaal haalbare score (∑(componentladingen x 3)). Tabel 3.1.3 beschrijft de
kwaliteit van de voor- en vroegscholen in dit onderzoek.
Tabel 3.1.3. Beschrijving van de kwaliteit (gebaseerd op de gescoorde
kwaliteitsaspecten) op voor- en vroegscholen in proportie behaalde score.
N
Minimum Maximum Gemiddelde Std. Deviatie
Kwaliteit vroegscholen
62
0,62
0,96
0,75
0,09
Kwaliteit voorscholen
200
0,42
0,97
0,73
0,10
Kwaliteitsniveaus kunnen we nu vergelijken tussen voor- en vroegscholen.
Resultaten van de onafhankelijke t-toets (zie tabel 3.1.4) geven aan dat de kwaliteit
op de voor- en vroegschool slechts marginaal van elkaar verschilt: op vroegscholen
is de kwaliteit van de vve iets hoger.
Tabel 3.1.4 Onafhankelijke t-toets op verschil in kwaliteit tussen voor- en
vroegscholen

Kwaliteit voor/vroegschool: proportie tov maximum

3.1.3

t
1,817

df
260

Sig. (2-zijdig)
0,07

Betrouwbaarheid en validiteit van de kwaliteitsmaat
Uit de schaalanalyse is gebleken dat de betrouwbaarheid van de twee
kwaliteitsmaten als ‘goed’ kan worden gekwalificeerd. De betrouwbaarheid van de
kwaliteitsmaat voorschoolse educatie is 0,946 en van de kwaliteitsmaat
vroegschoolse educatie 0,932 (beide in Lambda-2).
Dit betekent dat de mate waarin kwaliteitsscores onder dezelfde condities
herhaalbaar zijn, hoog is. Een hoge betrouwbaarheid is een voorwaarde voor
validiteit: de mate waarin de kwaliteitsmaten meten wat ze beoogd worden te
meten, namelijk: vve kwaliteit. Grofweg worden drie vormen van validiteit
onderscheiden: inhoudsvaliditeit, begripsvaliditeit en criteriumvaliditeit (Evers et al.,
2010).
Inhoudsvaliditeit heeft betrekking op de relevantie van de inhoud van de schaal.
Begripsvaliditeit representeert de mate waarin de schaalscore een bepaald
theoretische construct meet en criteriumvaliditeit de mate waarmee een test een
andere meting (het criterium) – met een veronderstelde relatie met vve-kwaliteit voorspelt.
De inhoudsvaliditeit wordt geborgd door de manier waarop de kwaliteitsaspecten
zijn geselecteerd: Op basis van literatuuronderzoek zijn vve kwaliteitsaspecten
opgenomen die een bewezen effect hebben op de ontwikkeling van het jonge kind.
Dit zijn allen dus inhoudelijk relevante aspecten voor het te meten construct: vve
kwaliteit.
De criteriumvaliditeit is in dit onderzoek van minder groot belang, omdat de
kwaliteitsscores geen voorspellende pretentie hebben (Evers et al., 2010).
Er zijn verschillende manieren om bewijs te leveren voor begripsvaliditeit,
bijvoorbeeld: 1) het aantonen van de unidimensionaliteit 2) het vergelijken van de
gemiddelde scores van groepen waarvan men mag verwachten dat ze verschillen
Pagina 28 van 51

zullen vertonen en 3) het berekenen van correlaties met tests die (ongeveer)
hetzelfde zouden moeten meten.
1) Unidimensionaliteit van de kwaliteitsmaat
De interne structuur werd onderzocht met behulp van een exploratieve principale
componentenanalyse. Zoals al bleek uit de confirmerende analyse (zie bovenstaande
schaalanalyse) zijn er meerdere componenten te onderscheiden, wanneer we
uitgaan van componenten met eigenwaarde > 1. Als we de screeplots bekijken, dan
zien we een duidelijke knik bij 3 componenten, zowel voor de voor- als de
vroegscholen. Kijken we echter naar de hoogte van de componentladingen, dan zien
we dat deze juist pleiten voor het hanteren van één component.
Als we een correlatie analyse uitvoeren op de aspectscores, dan wordt dit beeld
bevestigd. Voor de voorscholen geldt dat scores op alle aspecten significant, positief
met elkaar correleren. De correlatie tussen ‘rekening houden met de thuistaal’ en ‘Er
is vve-coördinatie tussen de voor- en vroegschool’ is met r = 0,13 verreweg het
laagst. Voor de vroegscholen geldt dat de aspecten onder ‘ouders’ duidelijk minder
samenhang vertonen met de andere kwaliteitsaspecten. Tussen alle andere
kwaliteitsaspecten is de correlatie significant.
2) Verschillen tussen groepen
Uit onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs in 2016 en 2017 blijkt dat de
kwaliteit van vve grote verschillen vertoont, bijvoorbeeld tussen de 37 grootste vvegemeenten en de rest van de gemeenten of tussen voor- en de vroegscholen
onderling (Inspectie van het Onderwijs, 2018). Dat beeld wordt bevestigd door
ander Nederlands onderzoek naar de kwaliteit van kinderopvang en vve (Slot,
Jepma, Muller, Romijn & Leseman, 2017; Veen, 2015; Helmerhorst, 2014; Fukkink,
Gever Deynoot-Schaub, Helmerhorst, Bollen, Riksen-Walraven, 2013).
Voorscholen, n = 200
Clustering_G37_vs_Rest
Kwaliteit voor/vroegschool: G37
proportie tov maximum
Overig

n
76
124

Gemiddelde Std. Deviatie
0,76
0,10
0,71
0,09

n
28
34

Gemiddelde Std. Deviatie
0,79
0,09
0,72
0,08

Vroegscholen, n = 62
Clustering_G37_vs_Rest
Kwaliteit voor/vroegschool: G37
proportie tov maximum
Overig

VVE kwaliteit in G37 hoger dan in overige gemeenten op zowel voorscholen (t(198)
= 3,46, p < ,01) als vroegscholen (t(60) = 2,97, p < .01). Dit is in lijn met
literatuur en eerdere bevindingen van de Inspectie van het Onderwijs (2018)
3) Correlatie met een andere test
Om de resulterende kwaliteitsmaten extern te valideren berekenen we samenhang
tussen het kwaliteitsniveau op de voor/vroegscholen en de kwaliteit zoals deze
gemeten is met behulp van het Onderzoekskader. Zoals te zien is in Tabel 3.1.5 en
3.1.6 is er een (redelijk) sterke samenhang met de waarderingen/oordelen op de te
verwachten standaarden.

Pagina 29 van 51

Tabel 3.1.5 Correlatie tussen kwaliteitsmaat voorscholen en waarderingen
standaarden Onderzoekskader
KA1
KA2
KA3
OP1
OP2
OP3
OP4
OP6
**
**
**
**
**
**
**
Kwaliteit Pearson Correlatie ,458
,481
,347
,622
,567
,707
,464
,564**
Sig. (2-zijdig)
,000
,000
,000
,000
,000
,000
,003
,000
n
200
200
198
200
200
200
38
200

OR1
,406**
,000
199

Tabel 3.1.6 Correlatie tussen kwaliteitsmaat vroegscholen en oordelen standaarden
Onderzoekskader
KA1
KA2
KA3
OP1
OP2
OP3
OP6
Kwaliteit Pearson Correlatie ,383
,528
,389
,471
,512
,635
,564
Sig. (2-zijdig)
,002
,000
,002
,000
,000
,000
,000
n
62
62
62
62
62
62
62
Samengevat, zien we dat de kwaliteitsscores unidimensioneel zijn en dus één
construct represtenteren, de verwachte groepsverschillen laten zien en een redelijke
samenhang vertonen met de kwaliteit zoals deze is gemeten met het
Onderzoekskader.
We concluderen dat de kwaliteitsmaat VVE kwaliteit meet zoals dit beoogd is.

3.2

Predictor selectie
In totaal zijn er 165 voorscholen waarvan zowel kwaliteitsaspecten als
vragenlijstgegevens bekend zijn. Van 56 vroegscholen hebben we zowel gescoorde
kwaliteitsaspecten als ingevulde vragenlijsten ontvangen. Helaas is er ook sprake
van ontbrekende gegevens binnen de vragenlijsten. Om te komen tot een selectie
van predictoren voor het regressiemodel waarin we vve kenmerken en vve kwaliteit
aan elkaar relateren, sluiten we allereerst predictoren uit met een hoog percentage
ontbrekende gegevens. Het gaat hierbij om de volgende predictoren:
Voorscholen, n = 165

Heeft u VVE gerelateerde scholing genoten in de laatste 3 jaar?
Totaal aantal teamscholingen scholingen gericht op vve/jonge kind
gevolgd in de afgelopen twee jaar
Totaal aantal individuele scholingen gericht op vve/jonge kind gevolgd in
afgelopen twee jaar

Missing
n
%
40
24
9
5
11

7

Vroegscholen, n = 56

Heeft u VVE gerelateerde scholing genoten in de laatste 3 jaar?

Missings
n
%
37
66

Vervolgens hebben we de samenhang tussen continue predictoren onderzocht. Het
‘aantal kindplaatsen’ en ‘aantal individuele scholingen gevolgd’ is sterk gecorreleerd.
Ook op basis van het aantal ontbrekende gegevens, wordt het ‘aantal individuele
scholingen gevolgd’ uit de selectie predictoren weggelaten.

Pagina 30 van 51

3.3

Regressiemodel
Om de vraag ‘Hoe groot zijn de kwaliteitsverschillen tussen locaties en kunnen we
deze verklaren aan de hand van specifieke kenmerken van vve?’ te kunnen
beantwoorden, schatten we lineaire regressiemodellen. Met deze modellen
analyseren we de samenhang tussen geselecteerde predictoren en het
kwaliteitsniveau. Omdat de kwaliteitsmaat tussen voor- en vroegscholen iets
verschilt en er andere kenmerken van belang zijn (zoals de opbouw van groepen bij
de voorscholen en het aantal ondersteuners op vroegscholen), worden er twee
aparte modellen geschat.
Om te controleren voor de invloed van een aantal niet-beïnvloedbare kenmerken
van vve locaties (i.e., de covariaten), zoals stedelijkheid van het gebied waarin de
locatie zich bevindt, OAB budget van de bijbehorende gemeente en het aantal
kindplaatsen, zijn deze kenmerken als eerst toegevoegd aan het regressiemodel. Dit
model is vervolgens via een stepwise procedure teruggebracht naar een spaarzaam
model met alleen significante covariaten. Het criterium voor ‘entry’ in het model was
een ‘F probability’ van 0,10 en voor verwijdering uit het model was het criterium een
‘F probability’ van 0,15. Deze criteria zijn bewust wat ruimer gekozen dan de default
(entry > 0,05 en removal < 0,10) om niet alleen datagedreven tot een eindmodel te
komen, maar ook een kleine marge te houden voor inhoudelijke keuzes.
Vervolgens is aan het spaarzame model met covariaten de set aan geselecteerde
predictoren toegevoegd. Dit gebeurde via dezelfde stepwise procedure met dezelfde
criteria. Dit eindmodel is vervolgens niet teruggebracht naar een spaarzaam model;
covariaten die eerder een significante samenhang vertoonden met vve kwaliteit,
maar dit na toevoeging van de predictoren niet meer laten zien, worden dus alsnog
in onderstaande tabellen weergegeven. Tabel 3.3.1 en 3.3.2 geven de uitkomsten
weer van deze analyse voor de voor- en vroegscholen.
Tabel 3.3.1 Uitkomsten van een lineaire regressie-analyse met als afhankelijke
variabele het kwaliteitsniveau van voorschoolse educatie, n = 124
β

t
5,390

Significantieniveau
,000

Zuid*

-,137

-2,324

,022

Aantal inwoners per km2

,001

,005

,996

Inwonertal 2018

,083

,840

,403

Vve-verbetercultuur gebaseerd op OW
indicatoren

,490

6,520

,000

Leiderschapskwaliteiten: doelgerichtheid
gebaseerd op OW indicatoren

,307

4,275

,000

Proportie HBO’ers
,170
Gemiddeld aantal jaar ervaring met
,135
voorschoolse educatie van pedagogisch
medewerkers die voor de VE groepen staan
Verticale en Horizontale groepen**
,099
Modelsamenvatting
R
,79

2,935
2,263

,004
,026

1,671
R2
,63

,097
Adjusted R2
,60

(Constant)

* referentieniveau: West
** referentieniveau: horizontale groepen

Pagina 31 van 51

(Constant)

Tabel 3.3.2 Uitkomsten van een lineaire regressie-analyse met als afhankelijke
variabele het kwaliteitsniveau van vroegschoolse educatie, n = 50
β
t
Significantieniveau
5,685
,000

Aantal gewichtenkleuters per vroegschool

,268

2,522

,015

Clustering Overig*

,171

1,602

,116

Vve-verbetercultuur gebaseerd op OW
indicatoren

,471

4,249

,000

Heeft u VVE gerelateerde scholing genoten? -,203

-1,960

,056

Modelsamenvatting

R2
,53

Adjusted R2
,49

R
,73

* referentieniveau: G37
In het model worden samenhangen aangetoond tussen bepaalde organisatie- en
achtergrondkenmerken en de kwaliteit van VVE, terwijl gecontroleerd wordt voor
andere kenmerken die mogelijk kwaliteitsverschillen verklaren. Om te onderzoeken
wat de locaties met hoge en lage kwaliteit van elkaar onderscheidt, zoomen we in op
de 20% locaties met de laagste kwaliteitsniveaus (de p20 groep) en de 20% locaties
met de hoogste kwaliteitsniveaus (de p80 groep). We vergelijken deze
percentielgroepen op de set geselecteerde achtergrond- en organisatiekenmerken
middels bivariate toetsen (t-toetsen en Chi kwadraat). Met deze toetsen kijken we
dus niet naar de invloed van bepaalde kenmerken in samenhang, maar onderzoeken
we of er verschillen bestaan tussen de p20 en p80 groep op dat specifieke kenmerk.
Significante verschillen in achtergrondkenmerken van p20 vs. p80 voorscholen,
worden samengevat in tabel 3.3.3:
Tabel 3.3.3 Significante verschillen tussen de hoogst- (p80) en laagstpresterende
(p20) voorscholen.
kenmerk
groep
n
Gemiddelde
Std. Deviatie
OAB budget 2018*
20
39 5.084.897,44
15068069,46
80
40 13.985.350,00 21487791,25
Inwonertal 2018*
20
39 116.456,26
219566,73
80
40 244.089,28
296838,91
Omgevingsadressendichtheid 2018**
20
39 1.601,69
1510,03
80
40 2.737,43
1792,83
Aantal inwoners per km2**
20
39 1.217,95
1506,36
80
40 2.605,85
2133,00
Aantal doelgroepkinderen*
20
31 6,81
4,80
80
24 12,33
9,15
Leiderschapskwaliteiten: algemeen**
20
39 0,68
0,10
80
40 0,90
0,11
Vve-verbetercultuur**
20
37 0,67
0,07
80
38 0,92
0,10
Budget per doelgroepkind**
20
39 12807,61
14268,30
80
40 27670,72
15717,93
Leiderschapskwaliteiten: doelgerichtheid**
20
39 0,53
0,13
80
40 0,80
0,14
* significant op <0.05 niveau
** significant op <0.01 niveau

Pagina 32 van 51

Samengevat:
beter presterende voorscholen (p80) vinden we in gemeenten met:

Hoger OAB

Hoger inwonertal

Hogere omgevingsadressendichtheid

Hoger aantal inwoners per km2
En hebben:

Meer doelgroepkinderen

Leiders met betere leiderschapskwaliteiten en een hoge vve-verbetercultuur
in het team.
Dan slechter presterende voorscholen (p20)
Tabel 3.3.4 vat de significante verschillen samen die we vinden op categorische
variabelen.
Tabel 3.3.4 Verschillen tussen p20 en p80 voorscholen op categorische variabelen
Gemiddeld aantal jaar ervaring met voorschoolse
educatie van pedagogisch medewerkers die voor de VE
groepen staan
0-2 jaar
Percentielgroepen
voorscholen

20
80

Percentielgroepen
voorscholen

20
80

Percentielgroepen
voorscholen

20
80

2-5 jaar

5-10 jaar 10 jaar of meer

3
8
13
0
4
9
Mate van stedelijkheid
1
2
3
7
7
6
15
14
5
Gemeentegrootte
Overig
G86
G37
22
8
9
7
8
25

7
12
4
15
5

5
4
1

Samengevat vinden we beter presterende voorscholen (p80) vaker
in stedelijk gebied
in de G37
En hebben deze locaties medewerkers met meer ervaring met voorschoolse
educatie, dan slechter presterende voorscholen (p20).
Tabel 3.3.5 en 3.3.6 beschrijven de resultaten van dezelfde analyses voor de
vroegscholen.
Tabel 3.3.5 Significante verschillen tussen de hoogst- (p80) en laagstpresterende
(p20) vroegscholen.
groep n
Gemiddelde
Std. Deviatie
OAB budget 2018*
20
12
1.153.500,00 1.963.613,20
80
12
11.192.583,33 15.034.109,95
Inwonertal 2018**
20
12
61.127,75
57.969,33
80
12
245.522,50
200.850,00
Omgevingsadressendichtheid 2018**
20
12
1.263,00
892,58
80
12
2.710,42
1.493,32
Aantal inwoners per km2*
20
12
937,58
1.055,14
Pagina 33 van 51

80
20
80
Vve-verbetercultuur**
20
80
Leiderschapskwaliteiten: doelgerichtheid**
20
80
Budget per doelgroepkind*
20
80
Percentage gewichtenkleuters vroegschool**
20
80
Grootte schoolbestuur in aantal vroegscholen* 20
80
Aantal gewichtenkleuters**
20
80
Aantal leerkrachten per groep
20
80
Aantal gewichtenkleuters (gemeente)
20
80
Aantal doelgroepkinderen*
20
80
* significant op <0.05 niveau
** significant op <0.01 niveau
Leiderschapskwaliteiten: algemeen**

12
12
12
12
12
12
12
12
12
12
12
12
12
12
12
9
11
12
12
9
10

2.906,33
0,69
0,95
0,70
0,92
0,61
0,83
12.884,86
23.868,87
18,50
32,54
2,00
5,92
8,50
18,08
1,83
1,41
65,44
368,44
10,00
27,40

2.411,99
0,10
0,10
0,07
0,08
0,17
0,18
7.667,79
15.943,87
6,91
11,01
1,04
5,32
6,67
7,34
0,57
0,33
66,04
369,05
4,47
14,15

Samengevat vinden we beter presterende vroegscholen (p80) in gemeenten met
een:

Hoger OAB

Hoger inwonertal

Hogere omgevingsadressendichtheid

Hoger aantal inwoners per km2
In schoolbesturen:

Met meer vroegscholen
En hebben:

Meer doelgroepkinderen

Leiders met betere leiderschapskwaliteiten en een hoge vve-verbetercultuur
in het team.
Dan slechter presterende voorscholen (p80)

Tabel 3.3.6 Significante verschillen tussen p20 en p80 vroegscholen op categorische
variabelen.
Gemeentegrootte
Overig
G86
G37
Percentielgroepen_vroegscholen
20,00 4
6
2
80,00 1
3
8
Total
5
9
10
De betere vroegscholen bevinden zich vaker in de G37 dan laagpresterende
vroegscholen.

Pagina 34 van 51

3.3.1

Regressiemodel op nauwe kwaliteitsdefinitie
Omdat in de literatuur (bijv. in het pre-COOL onderzoek) de kwaliteit van vve vaak
nauwer gedefinieerd wordt, is een aanvullende regressieanalyse uitgevoerd met als
afhankelijke variabele de proceskwaliteit vve.
De proceskwaliteit is berekend als de som van scores op de indicatoren:

Er worden structureel (de hele ‘dag’) effectieve en gerichte activiteiten voor
de taalontwikkeling uitgevoerd

De leidsters/leerkrachten bevorderen de interactie met en tussen kinderen

De leidsters/leerkrachten stimuleren actieve betrokkenheid van de kinderen
en verrijken het spelen en werken

De leidsters/leerkrachten bevorderen de ontwikkeling van aanpakgedrag
(strategieën) bij de kinderen

Het gedrag van de leidsters/leerkrachten met de kinderen is responsief

De leidsters/leerkrachten stemmen de activiteiten af op verschillen in de
ontwikkeling van de individuele kinderen

De pm’er geeft feedback op het proces
De procedure die gebruikt is komt overeen met de procedure voor het
regressiemodel op onze eigen (brede) definitie van kwaliteit. Tabel 3.3.7 en 3.3.8
geven de uitkomsten van deze analyse.

Tabel 3.3.7 Uitkomsten van een lineaire regressie-analyse met als afhankelijke
variabele de proceskwaliteit van voorschoolse educatie, n = 137
β
t
Significantieniveau
(Constant)
2,280
0,024
Budget per doelgroepkind
0,084
0,821
0,413
OAB budget 2018
-0,060
-0,590
0,557
Vve-verbetercultuur
0,454
5,565
0,000
Leiderschapskwaliteiten: doelgerichtheid
0,287
3,596
0,000
Hoeveel jaar ervaring heeft u als
0,125
1,993
0,048
locatieleiding?
Verticale en horizontale groepen*
0,125
1,953
,053
Modelsamenvatting
R
R2
Adjusted R2
0,71
0,51
0,49
* referentieniveau: horizontale groepen
Tabel 3.3.8 Uitkomsten van een lineaire regressie-analyse met als afhankelijke
variabele de proceskwaliteit van vroegschoolse educatie, n = 52
β
t
Significantieniveau
(Constant)
4,583
,000
Aantal gewichtenkleuters per vroegschool 0,276
2,345
,023
Clustering Overig*
0,158
1,336
,188
Vve-verbetercultuur
0,417
3,429
,001
Modelsamenvatting
R
R2
Adjusted R2
0,62
0,38
0,35
* referentieniveau: G37

Pagina 35 van 51

Literatuurlijst

Chambers, B., Cheung, A., Slavin, R. E., Smith, D., & Laurenzano, M. (2010).
Effective early childhood education programmes: A systematic review.
Evers, A., Lucassen, W., Meijer, R., & Sijtsma, K. (2010). COTAN
beoordelingssysteem voor de kwaliteit van tests (COTAN ratingsystem for
the quality of tests).
Fukkink, R. G., Gever Deynoot-Schaub, M. J. J. M., Helmerhorst, K. O. W.,
Bollen, I., & Riksen-Walraven, J. M. A. (2013). Pedagogische kwaliteit van
de kinderopvang voor 0-4 jarigen in Nederlandse kinderdagverblijven in
2012 Amsterdam/Nijmegen: NCKO.
Helmerhorst, K. O., Riksen-Walraven, J. M., Vermeer, H. J., Fukkink, R. G., &
Tavecchio, L. W. (2014). Measuring the interactive skills of caregivers in
child care centers: Development and validation of the caregiver
interaction profile scales. Early Education and Development, 25(5), 770790.
Inspectie van het Onderwijs (2018). De Staat van het Onderwijs.
Onderwijsverslag over 2016/2017. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
Sammons, P., Sylva, K., Melhuish, E., Taggart, B., Elliot, K., & SirajBlatchford, I. (2002). The Effective Provision of Pre-School Education
(EPPE) Project: Measuring the impact of pre-school on children's cognitive
progress over the pre-school period.
Sijtsma, K. (2009). Over misverstanden rond Cronbachs alfa en de
wenselijkheid van alternatieven. Psycholoog, 44(11), 561.
Slot, P. L., Jepma, I., Muller, P., Romijn, B. R., & Leseman, P. P. M. (2017).
Kwaliteit van de Nederlandse kinderdagopvang, peuteropvang,
buitenschoolse opvang en gastouderopvang: Landelijke Kwaliteitsmonitor
Kinderopvang Meting 2017.
Slot, P. (2018), “Structural characteristics and process quality in early
childhood education and care: A literature review”, OECD Education
Working Papers, No. 176, OECD Publishing, Paris.
http://dx.doi.org/10.1787/edaf3793-en.
Veen, A. M. (Ed.). (2015). Pre-COOL cohortonderzoek: Resultaten over de
voorschoolse periode. Amsterdam: Kohnstamm Instituut.
Veen, A., Veen, I. van der, Schaik, S. van en Leseman, P. (2017). Kwaliteit in
kleutergroepen en de relatie met ontwikkeling van kinderen. Resultaten
uit het pre-COOL cohortonderzoek. Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Pagina 36 van 51

Bijlage I

Vragenlijst locatieleiding voorschool
Vragenlijst voor- en vroegschoolse educatie (VVE) meting 2019
Welkom bij de vragenlijst die onderdeel uitmaakt van de VVE meting 2019 van
de Inspectie van het Onderwijs. Deze vragenlijst voor de locatieleiding is
bedoeld om een aantal gegevens over de organisatie en kwaliteitszorg van de
voorschoolse educatie op uw kinderdagverblijf te verkrijgen.
Wij realiseren ons dat de antwoorden op een aantal vragen niet altijd
direct voorhanden zullen zijn of dat u niet altijd volledig op de hoogte
bent van de gevraagde informatie. Wij vragen u daarom om de
(betreffende) vragen samen met andere teamleden in te vullen.
Het invullen van de vragenlijst kost ongeveer 20 minuten.
Let op: Alleen wanneer u op ‘Opslaan en verder’ klikt, worden de ingevulde
gegevens bewaard. U kunt de vragenlijst niet afsluiten om op een later moment
verder te gaan. Vul de vragenlijst dus in één keer volledig in en vergeet niet de
vragenlijst te verzenden nadat u deze heeft ingevuld.

Algemeen
1. LRKid:

2. Naam voorschool:

3. Voorschool bevindt zich in
de gemeente:

4. Hoe heeft u deze vragenlijst ingevuld?
Ik heb deze vragenlijst alleen ingevuld
Ik heb deze vragenlijst ingevuld samen met:

5. (functie)

Pagina 37 van 51

6. Totaal aantal groepen (ook babygroepen):

groepen

7. Wilt u de volgende vragen beantwoorden over uw voorschool?
ja

nee

Maakt de voorschool deel uit van een kindcentrum?
(waarin ook een of meerdere basisscholen zijn
gevestigd)
Volgen de doelgroepkinderen alle vve-dagdelen op
dezelfde locatie?
Zitten doelgroepkinderen de hele week in
dezelfde groepssamenstelling met vaste
pedagogisch medewerkers (pm'ers)?
Is voorzien in aanvullende taakuren voor de pm’ers
(naast de tijd dat ze voor de groep staan)
Kwalificaties locatieleiding
8. Wat is uw opleidingsniveau?

9. Heeft u VVE gerelateerde scholing genoten?
ja
nee
[Hoofdsectie].[12].[Hoeveel jaar ervaring heeft u als locatieleiding
(in hele jaren)? [!FIELD!] jaar ]

10. Zo ja, kunt u in enkele woorden het onderwerp van deze nascholing(en)
aangeven?

11. Heeft u VVE gerelateerde scholing genoten in de laatste 3 jaar?
ja
Pagina 38 van 51

nee

12. Hoeveel jaar ervaring heeft u als locatieleiding (in hele jaren)?

jaar

13. Hoeveel jaar ervaring heeft u met voorschoolse educatie (in hele jaren)?

jaar
Leiderschapskwaliteit
14. Wat is uw eigen beeld van uw leiderschapskwaliteiten?
Zeer
mee
Mee
Mee
oneens oneens eens

Zeer
mee
Weet
eens niet/n.v.t.

De leiding werkt aan de voortdurende
verbetering van professionaliteit
De leiding vertoont leiderschap en
kwaliteitsbewustzijn
Er wordt gehandeld vanuit een
duidelijke
verantwoordelijkheidsverdeling
De leiding heeft duidelijke doelen op
het gebied van voorschoolse educatie
gesteld
De leiding evalueert de doelstellingen
met betrekking tot voorschoolse
educatie
De leiding neemt op basis van
evaluaties van doelen planmatig en
doelgericht maatregelen ter
verbetering

15. Toelichting op antwoorden:

Pagina 39 van 51

Vve-verbetercultuur/samenwerking
16. In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen?
Zeer
mee
Mee
Mee
oneens oneens eens

Zeer
mee
Weet
eens niet/n.v.t.

Er is een grote bereidheid om
gezamenlijk de voorschoolse educatie
te verbeteren
Het beleid op het gebied van
voorschoolse educatie wordt breed
gedragen
Binnen het team wordt aan intervisie
gedaan
Er wordt gewerkt vanuit een
transparante en integere cultuur

17. Toelichting op antwoorden:

Pagina 40 van 51

Vul de volgende gegevens in voor groepen met voorschoolse educatie
(VE groepen):
18. Totaal aantal kindplaatsen in VE groepen:

kindplaatsen

19. Totaal aantal doelgroepkinderen:

doelgroepkinderen

20. Hoe zijn de VE groepen opgebouwd?
Horizontale groepen (alleen peuters)
Verticale groepen (0-4 jaar)
Zowel horizontale als verticale groepen

Vul de volgende gegevens in voor de pedagogisch medewerkers die
voor VE groepen staan
21. Welk opleidingsniveau hebben de pedagogisch medewerkers die voor de VE
groepen staan? Geef per opleidingsniveau aan hoeveel medewerkers het
betreffende niveau hebben (vul '0' in waar geen enkele pedagogisch
medewerker het betreffende niveau heeft):
Pagina 41 van 51

Aantal medewerkers
MBO3
MBO4
HBO
WO

22. Gemiddeld aantal jaar ervaring van pedagogisch medewerkers die voor VE
groepen staan:
0-2 jaar
2-5 jaar
5-10 jaar
10 jaar of meer

23. Gemiddeld aantal jaar ervaring met voorschoolse educatie van
pedagogisch medewerkers die voor VE groepen staan:
0-2 jaar
2-5 jaar
5-10 jaar
10 jaar of meer

24. Gemiddeld aantal jaar ervaring met voorschoolse educatie op deze
locatie van pedagogisch medewerkers die voor VE groepen staan:
0-2 jaar
2-5 jaar
5-10 jaar
10 jaar of meer

25. Totaal aantal teamscholingen en individuele scholingen gericht op
vve/jonge kind gevolgd in de afgelopen twee jaar:

Pagina 42 van 51

scholingen

26. Totaal aantal medewerkers dat scholingen gericht op vve/jonge kind
heeft gevolgd in de afgelopen twee jaar:

medewerkers

Toelichting en invultijd
27. U bent bijna aan het einde van de vragenlijst.
Indien u nog opmerkingen heeft, kunt u deze hieronder kwijt.

28. De inspectie inventariseert hoeveel tijd de instellingen besteden aan het
invullen van vragenlijsten. Die tijd omvat zowel het opzoeken van de benodigde
gegevens als het invullen van de vragenlijst. Indien van toepassing telt u de
tijdsinvestering van verschillende personen bij elkaar op.
Hoeveel tijd heeft het invullen van deze vragenlijst gekost?

minuten
Hartelijk dank voor het invullen van de vragenlijst. Klik op Verstuur om de
vragenlijst te verzenden.

Pagina 43 van 51

Vragenlijst schoolleider vroegschool
In opdracht van het ministerie van OCW onderzoekt de inspectie de kwaliteit
van voor- en vroegschoolse educatie in Nederland. Daartoe voeren we in 2019
een steekproefonderzoek uit. We onderzoeken in periode januari – juni 2019
de kwaliteit van de educatie op 250 voorschoolse voorzieningen. Daarnaast
schetsen we een beeld van de kwaliteit van vroegschoolse educatie door 75
vroegscholen te onderzoeken. Speciale aandacht gaat daarbij uit naar de
aansluiting tussen de voor- en vroegschoolse educatie.
Als u nog geen bericht heeft ontvangen over deze vragenlijst, dan zult u deze
nog ontvangen. Tot die tijd hoeft u niets met deze vragenlijst te doen.
Vragenlijst voor- en vroegschoolse educatie (VVE) meting 2019
Welkom bij de vragenlijst die onderdeel uitmaakt van de VVE meting 2019 van
de Inspectie van het Onderwijs. Deze vragenlijst voor de schoolleider is
bedoeld om een aantal gegevens over de organisatie en kwaliteitszorg van de
vroegschoolse educatie op uw school te verkrijgen.
Wij realiseren ons dat de antwoorden op een aantal vragen niet altijd
direct voorhanden zullen zijn of dat u niet altijd volledig op de hoogte
bent van de gevraagde informatie. Wij vragen u daarom om de
(betreffende) vragen samen met andere teamleden in te vullen.
Het invullen van de vragenlijst kost ongeveer 20 minuten.
Let op:
Telkens en alleen wanneer u op ‘Opslaan en verder’ klikt, worden de ingevulde
gegevens bewaard. Wilt u terug naar een eerdere pagina, klik dan eerst op
'Opslaan en verder' en blader dan terug. U kunt op elk gewenst moment de
vragenlijst afsluiten door op ‘Terug naar vragenlijst details' te klikken, zonder
dat de ingevulde gegevens verloren gaan. Wanneer u later verder gaat met de
beantwoording, zal de vragenlijst openen waar u was gebleven (mits u op
dezelfde computer werkt).
Vergeet niet de vragenlijst te verzenden nadat u deze volledig heeft ingevuld
(rechtsboven in het scherm).

Algemeen
1. Hoe heeft u deze vragenlijst ingevuld?
Ik heb deze vragenlijst alleen ingevuld
Ik heb deze vragenlijst ingevuld samen met:

2. (functie)
Pagina 44 van 51

3. Totaal aantal kleutergroepen:

groepen

4. Wilt u de volgende vragen beantwoorden over uw vroegschool?
ja

nee

Maakt de vroegschool deel uit van een
kindcentrum? (waarin ook voorschoolse
voorzieningen zijn gevestigd)
Zitten doelgroepkinderen de hele week in dezelfde
groep met vaste leerkrachten?
Kwalificaties schoolleider
5. Wat is uw opleidingsniveau?

6. Heeft u VVE gerelateerde scholing genoten?
ja
nee
[Hoofdsectie].[9].[Hoeveel jaar ervaring heeft u als schoolleider
(in hele jaren)? [!FIELD!] jaar ]

7. Zo ja, kunt u in enkele woorden het onderwerp van deze nascholing(en)
aangeven?

8. Heeft u VVE gerelateerde scholing genoten in de laatste 3 jaar?
ja
nee

Pagina 45 van 51

9. Hoeveel jaar ervaring heeft u als schoolleider (in hele jaren)?

jaar

10. Hoeveel jaar ervaring heeft u met vroegschoolse educatie (in hele jaren)?

jaar
Leiderschapskwaliteit
11. Wat is uw eigen beeld van uw leiderschapskwaliteiten?
Zeer
mee
Mee
Mee
oneens oneens eens

Zeer
mee
Weet
eens niet/n.v.t.

De leiding werkt aan de
voortdurende verbetering van
professionaliteit
De leiding vertoont leiderschap en
kwaliteitsbewustzijn
Er wordt gehandeld vanuit een
duidelijke
verantwoordelijkheidsverdeling
De leiding heeft duidelijke doelen op
het gebied van vroegschoolse
educatie gesteld
De leiding evalueert de
doelstellingen met betrekking
tot vroegschoolse educatie
De leiding neemt op basis van
evaluaties van doelen planmatig en
doelgericht maatregelen ter
verbetering

12. Toelichting op antwoorden:

Pagina 46 van 51

Vve-verbetercultuur/samenwerking
13. In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen?
Zeer
mee
Mee
Mee
oneens oneens eens

Zeer
mee
Weet
eens niet/n.v.t.

Er is een grote bereidheid om
gezamenlijk de vroegschoolse
educatie te verbeteren
Het beleid op het gebied van
vroegschoolse educatie wordt breed
gedragen
Binnen het team wordt aan intervisie
gedaan
Er wordt gewerkt vanuit een
transparante en integere cultuur

14. Toelichting op antwoorden:

Pagina 47 van 51

Vul de volgende gegevens in voor de kleutergroepen:

15. Totaal aantal kleuters in kleutergroepen:

kleuters

16. Totaal aantal doelgroepkinderen:

doelgroepkinderen

17. Totaal aantal kleuters met een verlengde kleuterperiode:

kleuters

18. Totaal aantal leerkrachten op de kleutergroepen:

leerkrachten

19. Totaal aantal ondersteuners (onderwijsassistenten, vrijwilligers) op de
kleutergroepen:

Pagina 48 van 51

ondersteuners
Vul de volgende gegevens in voor de leerkrachten die voor de
kleutergroepen staan
20. Welk opleidingsniveau hebben de leerkrachten die voor de kleutergroepen
staan? Geef per opleidingsniveau aan hoeveel leerkrachten het
betreffende niveau hebben (vul '0' in waar geen enkele leerkracht
het betreffende niveau heeft):
Aantal
leerkrachten
HBO
WO

21. Gemiddeld aantal jaar ervaring van leerkrachten die voor kleutergroepen
staan:
0-2 jaar
2-5 jaar
5-10 jaar
10 jaar of meer

22. Gemiddeld aantal jaar ervaring met vroegschoolse educatie van
leerkrachten die voor kleutergroepen staan:
0-2 jaar
2-5 jaar
5-10 jaar
10 jaar of meer

23. Gemiddeld aantal jaar ervaring met vroegschoolse educatie op deze
locatie van leerkrachten die voor kleutergroepen staan:
0-2 jaar
2-5 jaar
Pagina 49 van 51

5-10 jaar
10 jaar of meer

24. Totaal aantal teamscholingen en individuele scholingen gericht op
vve/jonge kind gevolgd in de afgelopen twee jaar:

scholingen

25. Totaal aantal kleuterleerkrachten dat scholingen gericht op vve/jonge kind
heeft gevolgd in de afgelopen twee jaar:

leerkrachten

Toelichting en invultijd
26. U bent bijna aan het einde van de vragenlijst.
Indien u nog opmerkingen heeft, kunt u deze hieronder kwijt.

27. De inspectie inventariseert hoeveel tijd de instellingen besteden aan het
invullen van vragenlijsten. Die tijd omvat zowel het opzoeken van de
benodigde gegevens als het invullen van de vragenlijst. Indien van
Pagina 50 van 51

toepassing telt u de tijdsinvestering van verschillende personen bij elkaar
op.
Hoeveel tijd heeft het invullen van deze vragenlijst gekost?

minuten
Hartelijk dank voor het invullen van de vragenlijst. Klik op Einde
vragenlijst om de vragenlijst definitief te maken.

4

Colofon
Inspectie van het Onderwijs
Postbus 2730 | 3500 GS Utrecht
www.onderwijsinspectie.nl
2020-03 | gratis
Een exemplaar van deze publicatie is te downloaden vanaf de website van de
Inspectie van het Onderwijs: www.onderwijsinspectie.nl.
© Inspectie van het Onderwijs | februari 2020

Pagina 51 van 51