Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3244

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 november 2021
Hierbij bied ik u de reactie aan naar aanleiding van het verzoek van de
vaste commissie voor Europese Zaken om ter voorbereiding op het op
16 december a.s. geplande Commissiedebat (CD) over EU-informatievoorziening een brief te sturen met de meest actuele stand van zaken van
de afspraken inzake de informatievoorziening van het kabinet aan de
Kamer over Europese dossiers en onderhandelingen.
Het kabinet hecht aan een goede EU-informatievoorziening aan uw Kamer
en een goed geïnformeerd Europadebat. De laatste stand van zaken over
de tussen uw Kamer en het kabinet overeengekomen EU-informatieafspraken is in de vorm van een totaaloverzicht op 13 juli 2020 met uw
Kamer is gedeeld.1 Daarbij is ook voorgesteld dit overzicht van de
afspraken jaarlijks tijdens het CD EU-informatievoorziening met uw Kamer
te bespreken, waarbij aan de orde kan komen of de bestaande afspraken
nog volstaan of dat er op grond van ontwikkelingen in de Europese Unie
nadere afspraken moeten worden gemaakt teneinde uw Kamer in staat te
stellen zo goed mogelijk haar rol te vervullen.
In de brief van 13 juli 2020 werd ook aangegeven dat het bovenstaande
onverlet laat dat, mochten de ontwikkelingen in de EU daarom vragen, in
de tussenliggende periode aanvullende informatieafspraken kunnen
worden gemaakt. Volgens mijn informatie zijn er in de tussenliggende
periode geen algemene aanvullende informatieafspraken gemaakt. Wel
zijn er specifieke informatieafspraken gemaakt ten aanzien van een aantal
dossiers, bijvoorbeeld waar sprake is van een parlementair voorbehoud of
ten aanzien van de Conferentie over de Toekomst van Europa.
Verder maak ik graag van deze gelegenheid gebruik om uw Kamer te
informeren over een lopend onafhankelijk onderzoek van Directie
1

kst-22112-3244
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 22 112, nr. 2898

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3244

1

Internationaal Onderzoek en Beleidsevaluatie (IOB) van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken naar de nationale coördinatie van het Nederlandse
standpunt over EU-beleid. Deze beleidsevaluatie omvat onder meer een
deelonderzoek naar de EU-informatieafspraken tussen het Nederlandse
kabinet en het nationaal parlement in de periode 2016–2020. Beide
IOB-onderzoeken kunnen van nut zijn voor toekomstige debatten over de
EU-informatievoorziening. De beleidsevaluatie, inclusief het rapport over
de EU-informatieafspraken, zal ik, zodra gereed, uw Kamer doen
toekomen samen met een kabinetsappreciatie. Dit zal echter niet mogelijk
zijn voor de geplande datum van het CD van 16 december a.s., aangezien
het rapport volgens de planning van IOB kort daarna zal worden
opgeleverd.
Tenslotte ga ik in deze brief nader in op het EU-krachtenveld op het gebied
van transparantie. Dit is overeenkomstig het verzoek van enkele leden van
de commissie voor Europese Zaken, gedaan tijdens de technische briefing
over de werking van EU-instellingen, informatievoorziening en transparantie in oktober jl.
Zoals bij uw Kamer bekend is de inzet van het Nederlandse kabinet om
het EU-transparantiebeleid te moderniseren en de EU-besluitvormingsprocedure inzichtelijker en toegankelijker te maken. Om realistische en
uitvoerbare doelstellingen te formuleren op dit terrein dient Nederland
daarbij telkens rekening te houden met het krachtenveld binnen de Raad.
Tussen de EU-lidstaten bestaan verschillen in de manier waarop er met
transparantie en informatievoorziening wordt omgegaan. Dit komt voort
uit een combinatie van factoren. De voornaamste factor is de wens om
optimale onderhandelingsruimte te behouden. Volgens sommige lidstaten
komt meer transparantie niet ten goede aan (de uitkomsten van) het
onderhandelingsproces. Daarnaast speelt in sommige gevallen dat er
weinig tractie bestaat op nationaal niveau voor het onderwerp, en/of de
ervaring met het delen van documenten, hoe minder ervaring, hoe minder
animo voor meer openbaarheid. Tenslotte speelt ook mee dat het
vrijgeven van onderhandelingsposities risico’s op het gebied van externe
beïnvloeding of veiligheid mee kan brengen.
Een groep van gelijkgezinde lidstaten (bestaande uit België, Denemarken,
Estland, Finland, Ierland, Letland, Luxemburg, Nederland, Slovenië en
Zweden) heeft in 2019 het non-paper «Increasing transparency and
accountability of the EU» ondertekend met concrete suggesties om
transparantie in de Raad te verbeteren, waaronder meer openheid
rondom trilogen.2
Nederland zet zich samen met een klein aantal gelijkgezinde landen uit de
groep van het non-paper specifiek in voor meer transparantie van
trilogen, waarbij een functionele ruimte om te onderhandelen behouden
blijft maar meer informatie (eerder) gedeeld kan worden. Bijvoorbeeld
door in te zetten op de herziening van de limité-richtsnoeren van de Raad,
zodat de limité-markering van Raadsdocumenten eerder wordt
opgeheven.
Overige lidstaten zijn in meer of mindere mate terughoudend waar het
gaat om meer openbaarheid van het besluitvormingsproces, met tevens
verschillen in hoe vocaal men hierover is in de Raad, afhankelijk van de
mate waarin bovengenoemde factoren een rol spelen.

2

https://www.permanentrepresentations.nl/documents/publications/2019/06/18/non-paper--transparency-and-accountability

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3244

2

Door de gezamenlijke inzet met gelijkgezinde lidstaten zijn op deelonderwerpen bemoedigende resultaten behaald. Zo waren Nederland,
Duitsland en Denemarken initiatiefnemers van de transparency pledge,
die uiteindelijk door alle lidstaten is ondertekend.3 4 Verder is onder
leiding van het Duitse voorzitterschap in juli 2020 een akkoord bereikt over
een aantal maatregelen die de wetgevingstransparantie in de Raad
verbeteren, waaronder bij trilogen.5
Naast de Raad zijn natuurlijk ook het Europees parlement, de Europese
Commissie en nationale parlementen belangrijke actoren om modernisering en verbetering van het EU-transparantiebeleid te bewerkstelligen.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
H.P.M. Knapen

3

https://www.permanentrepresentations.nl/documents/publications/2021/09/23/transparencypledge
4
Kamerstuk 21 501-02, nr. 2408
5
Kamerstuk 35 663, nr. 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3244

3