2

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

35 850 IV

Wijziging van de begrotingsstaten van
Koninkrijksrelaties (IV) en het BES-fonds (H)
voor het jaar 2021 (wijziging samenhangende
met de Voorjaarsnota)

Nr. 5

TWEEDE NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 2 juli 2021
Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
A
De begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2021 komt
te luiden:

Tabel 1 Wijziging van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Art.

Vastgestelde begroting1

Omschrijving

Mutaties 1e suppletoire begroting2

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

Totaal

484.313

511.829

37.896

432.253

432.253

0

1
4
5
8

Beleidsartikelen
Versterken rechtsstaat
Bevorderen sociaaleconomische structuur
Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen
Wederopbouw bovenwindse eilanden

457.799
54.056
76.759
326.984
0

485.315
54.056
75.759
355.500
0

37.896
0
0
37.896
0

419.848
– 20.433
24.528
408.170
7.583

419.848
– 20.433
24.528
408.170
7.583

0
0
0
0
0

6
7

Niet-beleidsartikelen
Apparaat
Nog onverdeeld

26.514
24.139
2.375

26.514
24.139
2.375

0
0
0

12.405
1.074
11.331

12.405
1.074
11.331

0
0
0

1
Inclusief NvW ontwerpbegroting (Kamerstukken II, 2020/21, 35 570 IV, nr. 21), ISB 1 (Kamerstukken II, 2020/21, 35 712, nr. 1) en ISB 2 (Kamerstukken II, 2020/21, 35 793, nr. 1).
2
Inclusief eerste en tweede NvW op de eerste suppletoire begroting (Kamerstukken II 2020/21, 35 850 IV, nr. 3).

kst-35850-IV-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850 IV, nr. 5

1

B
De begrotingsstaat van het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 komt te
luiden:
Tabel 2 Wijziging van de begrotingsstaat van het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Art.

1

Vastgestelde begroting1

Omschrijving

Mutaties 1e suppletoire begroting2

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

Totaal

51.122

51.122

51.122

6.713

6.713

6.713

Beleidsartikelen
BES-fonds

51.122
51.122

51.122
51.122

51.122
51.122

6.713
6.713

6.713
6.713

6.713
6.713

1
Inclusief NvW ontwerpbegroting (Kamerstukken II, 2020/21, 35 570 IV, nr. 21), ISB 1 (Kamerstukken II, 2020/21, 35 712, nr. 1) en ISB 2 (Kamerstukken II, 2020/21, 35 793, nr. 1).
2
Inclusief eerste en tweede NvW op de eerste suppletoire begroting (Kamerstukken II 2020/21, 35 850 IV, nr. 3).

Toelichting
A
Algemeen
Spoedeisende maatregelen
In de Rijksministerraad van 18 juni 2021 is besloten om de zesde
tranche liquiditeitsteun uit te keren aan Aruba. De zesde tranche liquiditeitssteun aan Curaçao en Sint Maarten is tot op heden nog niet
toegekend, omdat niet aan alle voorwaarden is voldaan. De Rijksministerraad heeft de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties daarom gemachtigd de liquiditeitssteun toe te kennen wanneer
aan de voorwaarden is voldaan (Kamerstukken II 2020/21, 35 420, nr. 324).
De zesde tranche liquiditeitsleningen zijn nodig omdat de landen op
korte termijn ernstig liquiditeitstekort zullen hebben. Normaliter wordt
nieuw beleid in uitvoering genomen nadat de Staten-Generaal de
begrotingswet heeft geautoriseerd. Aangezien uitbetaling van de zesde
tranche liquiditeitsleningen in het belang van het Rijk zijn niet kan
wachten tot formele autorisatie van beide Kamers der Staten-Generaal, zal
het kabinet de uitvoering van de maatregelen starten. Hiermee wordt
gehandeld conform lid 2 van artikel 2.27 van de Comptabiliteitswet 2016.
Het kabinet zal voor de zesde tranche aan Aruba direct na stemming in de
Tweede Kamer overgaan tot uitbetaling, zodat het budgetrecht van de
Tweede Kamer eerbiedigd wordt. Indien Curaçao en Sint Maarten aan de
gestelde voorwaarden voldoen, dan zal het kabinet ook overgaan tot het
verstrekken van de zesde tranche liquiditeitsleningen aan deze landen.
Overige maatregelen
Het C(A)ft heeft nog geen advies gegeven over de liquiditeitsbehoefte
van de landen voor het vierde kwartaal van 2021. Om het budgetrecht van
beide Kamers te eerbiedigen is voor de zevende tranche liquiditeitssteun
een raming gemaakt, zodat voor de liquiditeitsleningen over het vierde
kwartaal geen beroep meer dient te worden gedaan op artikel 2.27 van de
Comptabiliteitswet.
Het kabinet heeft op 25 juni 2021 besloten om, net als in Europees
Nederland het geval is, het steun- en herstelpakket ook in het derde
kwartaal van 2021 beschikbaar te houden voor Caribisch Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850 IV, nr. 5

2

(Kamerstukken II 2020/21, 35 420, nr. 326). Middels deze nota van wijziging
wordt de subsidie aan Bonaire International Airport die hiermee samenhangt budgettair verwerkt.
Tot slot heeft het kabinet op 2 juli 2021 besloten om de voedselhulp aan
Curaçao, Aruba en Sint Maarten te verlengen, wat ook budgettair wordt
verwerkt in deze nota van wijziging.
Artikelsgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen
Artikel 4. Bevorderen sociaaleconomische structuur
Vijfde fase voedselhulp
De vierde fase van de voedselhulp aan Curaçao, Aruba en Sint Maarten
loopt door tot 1 augustus 2021. De voedselhulp is nog steeds nodig en
wordt daarom voortgezet. Voor de periode augustus en september 2021
stelt het kabinet € 14,1 mln. beschikbaar. De hulp zal worden verstrekt
middels een subsidie aan de landen.
Bonaire International Airport
In lijn met besluitvorming voor Europees Nederlandse gemeenten
hebben de openbare lichamen compensatie ontvangen ten behoeve van
inkomstenderving, daarbij zijn ook de inkomsten uit luchtvaart betrokken.
Voor Bonaire komen deze inkomsten direct binnen bij Bonaire International Airport (BIA). In 2020 is de compensatie in de vorm van een
subsidie verstrekt aan BIA. Aangezien de openbare lichamen ook in 2021
worden gecompenseerd voor inkomstenderving, zal BIA ook dit jaar een
subsidie ontvangen voor gederfde inkomsten. Hiervoor word een bedrag
gereserveerd van maximaal € 3,4 mln. Definitieve vaststelling van het
bedrag aan compensatie vindt plaats nadat het Cft in september een
nieuwe actualisatie heeft uitgevoerd van de inkomstenderving bij
openbare lichamen (inclusief BIA) over 2021. Hierbij zal het bedrag dat
binnen de subsidie van 2020 niet is besteed in mindering worden
gebracht.
Artikel 5. Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen
Leningen aan Aruba
De Rijksministerraad heeft besloten over te gaan tot het toekennen van
de zesde tranche liquiditeitssteun van € 88,7 (AWG 181 mln.) voor het
derde kwartaal 2021. De liquiditeitssteun heeft de vorm van een kortlopende bulletlening. De lening loopt af op hetzelfde moment als de eerdere
liquiditeitsleningen (april 2022). De lening heeft een rentepercentage van
0%. Conform het advies van het CAft bestaat de mogelijkheid om in april
2022 de lening te herfinancieren.
De raming voor de zevende tranche liquiditeitssteun is gebaseerd op de
hoogte van de zesde tranche (€ 88,7 mln.). Eventuele verstrekking van de
zevende tranche en de hoogte ervan is afhankelijk van politieke besluitvorming op basis van (nog te ontvangen) advies van het CAft en de mate
waarin de landen voldoen aan een volgende set voorwaarden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850 IV, nr. 5

3

Lopende inschrijving en leningen Curaçao en Sint Maarten
Curaçao
Curaçao heeft nog niet aan alle voorwaarden uit de tweede en derde
tranche liquiditeitssteun voldaan. De Rijksministerraad heeft daarom
besloten pas over te gaan tot toekennen van € 82,3 mln. (ANG 168 mln.)
liquiditeitssteun aan Curaçao als invulling is gegeven aan alle
voorwaarden. Daarnaast is besloten deze tranche uit te splitsen in twee
deeltranches en aan beide deeltranches voorwaarden te verbinden.
Hierover is de Kamer al eerder geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21,
35 420, nr. 324). De liquiditeitssteun, wanneer toegekend, heeft de vorm
van een kortlopende bulletlening. De leningen lopen af op hetzelfde
moment als de eerdere liquiditeitsleningen (april 2022). De leningen
hebben een rentepercentage van 0%. Conform het advies van het Cft
bestaat de mogelijkheid om in april 2022 de leningen te herfinancieren.
De raming voor de zevende tranche liquiditeitssteun is gebaseerd op de
hoogte van de zesde tranche (€ 82,3 mln.). Eventuele verstrekking van de
zevende tranche en de hoogte ervan is afhankelijk van politieke besluitvorming op basis van (nog te ontvangen) advies van het Cft en de mate
waarin de landen voldoen aan een volgende set voorwaarden.
Sint Maarten
De Rijksministerraad heeft besloten onder voorwaarden over te gaan tot
het toekennen van € 23,5 mln. (ANG 48 mln.) liquiditeitssteun voor de
zesde tranche aan Sint Maarten (Kamerstukken II 2020/21, 35 420, nr. 324).
De liquiditeitssteun heeft, wanneer toegekend, de vorm van een kortlopende bulletlening. De lening loopt af op hetzelfde moment als de eerdere
liquiditeitsleningen (april 2022). De lening heeft een rentepercentage van
0%. Conform het advies van het Cft bestaat de mogelijkheid om in april
2022 de lening te herfinancieren.
De raming voor de zevende tranche liquiditeitssteun is gebaseerd op de
hoogte van de zesde tranche (€ 23,5 mln.). Eventuele verstrekking van de
zevende tranche en de hoogte ervan is afhankelijk van politieke besluitvorming op basis van (nog te ontvangen) advies van hetCft en de mate
waarin de landen voldoen aan een volgende set voorwaarden.
Meerjarige doorwerking
In de onderstaande tabellen zijn per artikel de standen eerste suppletoire begroting 2021 vóór tweede nota van wijziging, de mutaties en de
standen suppletoire begroting 2021 na tweede nota van wijziging
meerjarig opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850 IV, nr. 5

4

Tabel 3 Meerjarige doorwerking verplichtingen (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

1

4

5

8

6

7

2021

2022

2023

2024

2025

Versterken rechtsstaat
Stand vóór nota van wijziging
Stand na nota van wijziging

33.623
33.623

69.476
69.476

57.945
57.945

57.946
57.946

81.552
81.552

Bevorderen sociaaleconomische structuur
Stand vóór nota van wijziging
Vijfde fase voedselhulp
Bonaire International Airport
Stand na nota van wijziging

84.179
14.100
3.008
101.287

45.964
0
0
45.964

59.255
0
0
59.255

43.605
0
0
43.605

43.605
0
0
43.605

Schuldsanering/ lopende inschrijving/ leningen
Stand vóór nota van wijziging
Zesde tranche liquiditeitssteun landen
Zevende tranche liquiditeitssteun landen
Stand na nota van wijziging

346.094
194.530
194.530
735.154

173.000
0
0
173.000

1
0
0
1

0
0
0
0

0
0
0
0

Wederopbouw Bovenwindse Eilanden
Stand vóór nota van wijziging
Stand na nota van wijziging

7.583
7.583

5.000
5.000

0
0

0
0

0
0

Apparaat
Stand vóór nota van wijziging
Stand na nota van wijziging

25.213
25.213

21.519
21.519

21.202
21.202

20.884
20.884

20.884
20.884

Nog onverdeeld
Stand vóór nota van wijziging
Stand na nota van wijziging

13.706
13.706

2.999
2.999

3.773
3.773

4.093
4.093

4.093
4.093

Totaal Koninkrijksrelaties
Stand voor nota van wijziging
Vijfde fase voedselhulp
Bonaire International Airport
Zesde tranche liquiditeitssteun landen
Zevende tranche liquiditeitssteun landen
Stand na nota van wijziging

510.398
14.100
3.008
194.530
194.530
916.566

317.958
0
0
0
0
317.958

142.176
0
0
0
0
142.176

126.528
0
0
0
0
126.528

150.134
0
0
0
0
150.134

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850 IV, nr. 5

5

Tabel 4 Meerjarige doorwerking uitgaven (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

1

4

5

8

6

7

2021

2022

2023

2024

2025

Versterken rechtsstaat
Stand vóór nota van wijziging
Stand na nota van wijziging

33.623
33.623

69.476
69.476

57.945
57.945

57.946
57.946

81.552
81.552

Bevorderen sociaaleconomische structuur
Stand vóór nota van wijziging
Vijfde fase voedselhulp
Bonaire International Airport
Stand na nota van wijziging

83.179
14.100
3.008
100.287

45.964
0
0
45.964

59.255
0
0
59.255

43.605
0
0
43.605

43.605
0
0
43.605

Schuldsanering/ lopende inschrijving/ leningen
Stand vóór nota van wijziging
Zesde tranche liquiditeitssteun landen
Zevende tranche liquiditeitssteun landen
Stand na nota van wijziging

374.610
194.530
194.530
763.670

201.517
0
0
201.517

28.517
0
0
28.517

28.517
0
0
28.517

28.517
0
0
28.517

Wederopbouw Bovenwindse Eilanden
Stand vóór nota van wijziging
Stand na nota van wijziging

7.583
7.583

5.000
5.000

0
0

0
0

0
0

Apparaat
Stand vóór nota van wijziging
Stand na nota van wijziging

25.213
25.213

21.519
21.519

21.202
21.202

20.884
20.884

20.884
20.884

Nog onverdeeld
Stand vóór nota van wijziging
Stand na nota van wijziging

13.706
13.706

2.999
2.999

3.773
3.773

4.093
4.093

4.093
4.093

Totaal Koninkrijksrelaties
Stand voor nota van wijziging
Vijfde fase voedselhulp
Bonaire International Airport
Zesde tranche liquiditeitssteun landen
Zevende tranche liquiditeitssteun landen
Stand na nota van wijziging

537.914
14.100
3.008
194.530
194.530
944.082

346.475
0
0
0
0
346.475

170.692
0
0
0
0
170.692

155.045
0
0
0
0
155.045

178.651
0
0
0
0
178.651

2021

2022

2023

2024

2025

Tabel 5 Meerjarige doorwerking ontvangsten (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

1

Versterken rechtsstaat
Stand vóór nota van wijziging
Stand na nota van wijziging

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Bevorderen sociaaleconomische structuur
Stand vóór nota van wijziging
Stand na nota van wijziging

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

37.896
37.896

34.588
34.588

31.068
31.068

30.950
30.950

30.950
30.950

Wederopbouw Bovenwindse Eilanden
Stand vóór nota van wijziging
Stand na nota van wijziging

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Apparaat
Stand vóór nota van wijziging
Stand na nota van wijziging

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Nog onverdeeld
Stand vóór nota van wijziging
Stand na nota van wijziging

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Totaal Koninkrijksrelaties
Stand voor nota van wijziging
Stand na nota van wijziging

37.896
37.896

34.588
34.588

31.068
31.068

30.950
30.950

30.950
30.950

4

5

8

6

7

Schuldsanering/ lopende inschrijving/ leningen
Stand vóór nota van wijziging
Stand na nota van wijziging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850 IV, nr. 5

6

B
Algemeen
Het kabinet heeft besloten om, net als in Europees Nederland het geval
is, het steun- en herstelpakket ook in het derde kwartaal van 2021
beschikbaar te houden voor Caribisch Nederland (Kamerstukken II
2020/21, 35 420, nr. 326). Middels deze nota van wijziging wordt de
compensatie voor inkomstenderving aan de openbare lichamen, die via
de vrije uitekering wordt verstrekt, budgettair verwerkt.
Artikelsgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen
Artikel 1. BES-fonds
De openbare lichamen hebben compensatie gekregen voor de
inkomstenderving en extra kosten die in 2020 en het eerste halfjaar van
2021 gemaakt zijn in het kader van de Covid-19 pandemie. In lijn met de
besluitvorming ten aanzien van de gemeenten in Europees Nederland
ontvangen de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba ook
compensatie voor inkomstenderving over de tweede helft van 2021,
hiervoor is maximaal € 2,9 mln. begroot. Definitieve vaststelling van het
bedrag aan compensatie vindt plaats nadat het College financieel toezicht
in september een nieuwe actualisatie heeft uitgevoerd van de inkomstenderving bij openbare lichamen. De compensatie wordt via de vrije
uitkering verstrekt aan de openbare lichamen.
Meerjarige doorwerking
In de onderstaande tabellen zijn per artikel de standen eerste suppletoire begroting 2021 vóór tweede nota van wijziging, de mutaties en de
standen suppletoire begroting 2021 na tweede nota van wijziging
meerjarig opgenomen.
Tabel 6 Meerjarige doorwerking verplichtingen (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

1

BES-fonds
Stand vóór nota van wijziging
Compensatie inkomenstenderving Caribisch Nederland
Stand na nota van wijziging

2021

2022

2023

2024

2025

54.938
2.897
54.938

35.271
0
35.271

35.272
0
35.272

35.272
0
35.272

35.272
0
35.272

2021

2022

2023

2024

2025

54.938
2.897
54.938

35.271
0
35.271

35.272
0
35.272

35.272
0
35.272

35.272
0
35.272

Tabel 7 Meerjarige doorwerking uitgaven (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

1

BES-fonds
Stand vóór nota van wijziging
Compensatie inkomenstenderving Caribisch Nederland
Stand na nota van wijziging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850 IV, nr. 5

7

Tabel 8 Meerjarige doorwerking ontvangsten (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

1

BES-fonds
Stand vóór nota van wijziging
Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba
Stand na nota van wijziging

2021

2022

2023

2024

2025

54.938
2.897
54.938

35.271
0
35.271

35.272
0
35.272

35.272
0
35.272

35.272
0
35.272

Gegeven
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850 IV, nr. 5

8