Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3312
Vragen van het lid Maatoug (GroenLinks) aan de Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid over de dalende instroom in de wettelijke schuldsanering
(ingezonden 3 mei 2021).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de Minister voor Rechtsbescherming (ontvangen 24 juni 2021). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2857.
Vraag 1
Kent u het bericht «Instroom wettelijke schuldsanering baart zorgen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u ervan dat er in 2020 weer veel minder mensen zijn toegelaten tot
de wettelijke schuldsanering? Hoe duidt u deze ontwikkeling?
Antwoord 2
Toegankelijkheid voor de burgers met problematische schulden en bereikbaarheid van de Wsnp-rechter zijn urgente aandachtspunten. We zien al
langer dat de instroom in de Wsnp (Wet schuldsanering natuurlijke personen)
afneemt. De voormalig Staatssecretaris van SZW informeerde u vorig jaar
daarom, mede namens de Minister voor Rechtsbescherming, over de
aansluiting tussen de minnelijke schuldhulpverlening en de wettelijke
schuldsanering (brief van 24 november 2020, TK 2020–2021, 24 515, nr. 572).
Instroom in de Wsnp is geen doel op zich. Het doel is om te zorgen dat
iedereen passende, goede en snelle hulp krijgt als hij of zij kampt met
problematische schulden. We moeten daarom zorgen dat de voorzieningen
voor mensen met schulden goed toegankelijk zijn. Als snel duidelijk is dat
een minnelijke schuldregeling niet mogelijk is en het wettelijke traject een
oplossing kan bieden, moet dit zonder omwegen goed toegankelijk zijn, juist
ook in post-Corona-tijden.

1

ah-tk-20202021-3312
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Binnenlands Bestuur, 21 april 2021, «Instroom wettelijke schuldsanering baart zorgen» https://
m.binnenlandsbestuur.nl/nieuws/instroom-wettelijke-schuldsanering-baart-zorgen.254383.lynkx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wat is volgens u de oorzaak van deze daling?
Antwoord 3
Berenschot heeft hier in 2019 onderzoek naar gedaan in opdracht van SZW
en JenV.2 Het onderzoek richtte zich specifiek op de doorstroming naar en
aansluiting op de wettelijke schuldsanering vanuit het minnelijke traject. Op
basis van de conclusies van dit onderzoek zijn diverse acties ondernomen. De
twee belangrijkste maatregelen zijn: een verplichte reactietermijn voor
schuldeisers bij vrijwillige (minnelijke) schuldhulpverlening en eenvoudigere
toegang tot de schuldsanering door de rechter (Wet schuldsanering natuurlijke personen). U bent hier eind vorig jaar over geïnformeerd.3
Vraag 4
Herkent u de ontwikkeling dat meer mensen in een preventief traject worden
geholpen? Zijn deze trajecten voldoende gericht op een schone lei, zodat
mensen een toekomst zonder schulden hebben?
Vraag 4
Herkent u de ontwikkeling dat meer mensen in een preventief traject worden
geholpen? Zijn deze trajecten voldoende gericht op een schone lei, zodat
mensen een toekomst zonder schulden hebben?
Vraag 5
Herkent u de suggestie dat gemeenten vanwege bezuinigingen de rem op de
schuldhulpverlening hebben gezet?
Antwoord 5
Ik herken deze suggestie niet. We zien juist dat veel gemeenten hebben
geïnvesteerd in de toegankelijkheid en de kwaliteit van de schuldhulpverlening. Gemeenten hebben hier vanuit het regeerakkoord ook extra geld voor
ontvangen. In 2020 zijn daarnaast aanvullende incidentele middelen naar
gemeenten gegaan voor de intensivering van de armoede- en schuldenaanpak naar aanleiding van de sociale impact van de Coronacrisis.
Vraag 6
Deelt u de mening dat mensen beter geïnformeerd moeten worden over de
mogelijkheid van een wettelijk traject, en ook beter ondersteund moeten
worden als zij een aanvraag hiervoor willen indienen? Ziet u ook dat
sommige gemeenten hiervoor hun schuldhulpverleningsaanbod moeten
uitbreiden met deze extra taak, dat dit geld en capaciteit kost en dat niet elke
gemeente hiervoor de middelen zal kunnen of willen vrijmaken? Bent u
bereid hier in te investeren?
Antwoord 6
Ik deel deze mening. Voorop dient te staan dat een passende oplossing voor
mensen met problematische schulden wordt aangeboden. Bureau Wsnp heeft
de afgelopen tijd ook het nodige geïnvesteerd in betere informatie over het
wettelijke traject, ten behoeve van schuldhulpverleners maar ook voor
mensen zelf. Wanneer een minnelijke oplossing niet mogelijk is, dient het
wettelijk traject als optie open te staan. Dit is geen nieuwe taak. Gemeenten
hebben een wettelijke taak voor de integrale schuldhulpverlening aan hun
inwoners. Gemeenten zijn bovendien verplicht een verklaring af te geven dat
het minnelijke traject niet geslaagd is als een wettelijke schuldsanering wordt
aangevraagd. Ook de wettelijk gereguleerde juridische beroepsgroepen
mogen deze modelverklaring afgeven, die toegang biedt tot de Wsnp-rechter.
Het is juist van belang dat gemeenten mensen waarbij het minnelijk traject
niet tot een duurzame oplossing heeft geleid, begeleiden naar een wettelijk
traject, bijvoorbeeld door te helpen bij de aanvraag voor een Wsnp-traject,
mee te gaan naar een Wsnp zitting bij de rechtbank of te zorgen voor een
warme overdracht van de gemeentelijke schuldhulpverlener aan de door de
rechtbank aangewezen bewindvoerder. Dit bevordert ook een goede

2
3

Kamerstuk 24 515, nr. 492
Kamerstuk 24 515, nr. 572

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

doorstroming naar het wettelijke traject. Het risico is anders dat de gemeente
veel tijd en geld heeft geïnvesteerd in het vinden van een passende oplossing
voor iemand en vervolgens net te vroeg loslaat waardoor deze persoon
terugvalt.
Het Rijk ondersteunt gemeenten in de professionalisering van de schuldhulpverlening onder andere via het programma Schouders Eronder (een
samenwerking tussen VNG, NVVK, Divosa, Sociaal Werk Nederland en de
Landelijke Cliëntenraad). Schouders Eronder heeft in samenwerking met
Bureau Wsnp bijvoorbeeld een «Checklist verzoekschrift WSNP voor
schuldhulpverleners»4 gemaakt. Zo kan een schuldhulpverlener zorgen dat de
kans groter is dat iemand tot de Wsnp wordt toegelaten.
Vraag 7
Wat is de stand van zaken van de pilot waarbij mensen bij een aanvraag voor
de wettelijke schuldsanering kunnen worden bijgestaan door een Wet
schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp)-bewindvoerder?
Antwoord 7
De pilot bewindvoerders aanvraag Wsnp is op 1 mei van start gegaan en
heeft in deze eerste weken al geleid tot een significant aantal aanvragen door
bewindvoerders bij bureau Wsnp. Bureau Wsnp heeft voor alle geïnteresseerden informatie op de website geplaatst en ook naar de contactpersonen een
nieuwsbericht gestuurd. Ik ben zeer te spreken over de animo voor de pilot.
Vraag 8
Vindt u dat de criteria voor het wettelijke traject verder versoepeld zouden
moeten worden? Kijkt u met deze nieuwe cijfers anders naar de suggestie die
eerder is gedaan om het wettelijk traject ook toegankelijk te maken zonder
modelverklaring? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Het uitgangspunt is een betere toegankelijkheid van de rechter, in die zin dat
de Wsnp een bereikbaar station moet zijn als een buitengerechtelijke route
niet kan slagen. Een versoepeling van de criteria is geen eigenstandig doel.
Wel beoog ik dat iedereen met problematische schulden een zo passend
mogelijk en zo snel mogelijke oplossing aangeboden krijgt. Een spoedige
doorstroming vanuit bijvoorbeeld een minnelijk traject of zelfs vanuit
schuldenbewind naar een Wsnp-traject past in een streven naar vereenvoudiging en verbeterde doorstroming naar en toegankelijkheid van de Wsnp. Ik
kan mij voorstellen dat een nieuw kabinet de mogelijkheden onderzoekt om
af te stappen van de huidige gedwongen volgtijdelijkheid, van altijd eerst een
minnelijk traject, daarna pas een wettelijk traject, indien de inwoner daarmee
beter geholpen is. Dit zou ook bijdragen aan de versnelling zoals in de motie
Van Beukering (Kamerstukken II 2020–2021, 24 515, nr. 594) is opgenomen.
Vraag 9
Wanneer wordt het wetsvoorstel «Wijziging van de Faillissementswet ter
verbetering van de doorstroom van de gemeentelijke schuldhulpverlening
naar de wettelijke schuldsaneringsregeling natuurlijke personen» naar de
Tweede Kamer gestuurd? Denkt u dat deze wetswijziging voldoende gaat zijn
om de alsmaar aanhoudende dalende instroom te stoppen?
Antwoord 9
Het wetsvoorstel verbetert de doorstroom van de gemeentelijke schuldhulpverlening naar het wettelijke traject. De adviezen die in de consultatieronde
zijn uitgebracht door diverse organisaties worden thans verwerkt. Ik verwacht
dat deze wetswijziging binnenkort aan de Raad van State kan worden
aangeboden voor advies en daarna aan uw Kamer zal worden gestuurd.

4

Checklist verzoekschrift WSNP voor schuldhulpverleners | Schouders Eronder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3