Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 526

Wijziging van het Burgerlijk Wetboek en het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering mede
in verband met de evaluatie van de Wet
openstelling huwelijk en de Wet geregistreerd
partnerschap

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
ALGEMEEN
1. Inleiding
In het wetsvoorstel worden, mede naar aanleiding van toezeggingen
gedaan in reactie op de evaluatie van de Wet openstelling huwelijk en de
Wet geregistreerd partnerschap, enkele verschillen tussen het geregistreerd partnerschap en het huwelijk opgeheven. Geregeld wordt onder
meer dat de man die op het tijdstip van de geboorte van het kind met de
moeder door een geregistreerd partnerschap is verbonden, evenals de
man die op het tijdstip van de geboorte met de moeder is gehuwd, vader
van het kind is.
Daarnaast worden enige inhoudelijke wijzigingen op het terrein van het
personen- en familierecht voorgesteld, onder meer op het gebied van het
gezag en het gezagsregister en wordt een aantal technische wijzigingen in
het Burgerlijk Wetboek en een aanpassing in het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering doorgevoerd. Ook wordt een toezegging met betrekking
tot de verwijzing naar het ouderschapsplan nagekomen.
2. Geregistreerd partnerschap
Op 1 januari 1998 is de Wet van 5 juli 1997 tot wijziging van Boek 1 van
het Burgerlijk Wetboek en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in
verband met opneming daarin van bepalingen voor het geregistreerde
partnerschap (Stb. 324) in werking getreden. Toen op 1 april 2001 het
huwelijk werd opengesteld voor gelijkgeslachtelijke paren was de vraag
aan de orde of er nog behoefte was aan het geregistreerd partnerschap.
Besloten werd het geregistreerd partnerschap voorlopig te handhaven en
in een evaluatie te onderzoeken of aan het geregistreerd partnerschap nog
behoefte bleef. Op 12 december 2006 is het rapport «Huwelijk of geregistreerd partnerschap? Een evaluatie van de Wet openstelling huwelijk en
de Wet geregistreerd partnerschap» aangeboden aan de Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2006/07, 30 800 VI, nr. 32). Het toenmalige kabinet heeft
bij brief van 1 november 2007 haar standpunt inzake deze evaluatie
bepaald (Kamerstukken II 2007/08, 31 200 VI, nr. 11).

kst-33526-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 526, nr. 3

1

Het rapport beschrijft de gevolgen van instandhouding of afschaffing van
het geregistreerd partnerschap. Uit het onderzoek blijkt dat het geregistreerd partnerschap een instituut is dat een meer zakelijke betekenis voor
paren heeft, die dan ook afwijkt van het huwelijk met zijn van oudsher
symbolische betekenis en traditie. Voor de mensen die hun relatie meer
zakelijk willen bevestigen, biedt het geregistreerd partnerschap een
alternatief. Het instituut voorziet derhalve in een behoefte.
In dit wetsvoorstel worden enkele aanbevelingen uit de evaluatie
betreffende de gelijkstelling van het geregistreerd partnerschap en het
huwelijk uitgewerkt.
Hiervoor is het nodig enige regelingen in het BW aan te passen. Een
belangrijke wijziging is dat ook de man die ten tijde van de geboorte van
een kind met de moeder door een geregistreerd partnerschap is
verbonden vader van dat kind is (artikel 1:199 BW1). Deze wijziging heeft
onder meer gevolgen voor de bepalingen over erkenning en de gerechtelijke vaststelling van het vaderschap. Op het terrein van de erkenning
wordt voorts voorgesteld de bepaling over de rechterlijke tussenkomst
voor de erkenning van een kind door een op het tijdstip van de erkenning
met een andere vrouw gehuwde man te laten vervallen. Deze erkenning is
nietig, tenzij de rechtbank heeft vastgesteld dat aan bepaalde
voorwaarden is voldaan (art. 204, eerste lid, onder e). Het wordt thans
verantwoord geacht om vanuit het oogpunt van gelijke behandeling van
gehuwde mannen en mannen die een geregistreerd partnerschap zijn
aangegaan, deze rechterlijke toets te laten vervallen.
Het voorstel regelt niet alleen op enkele punten de gelijkstelling van het
geregistreerd partnerschap met het huwelijk van personen van
verschillend geslacht, maar voorziet, langs de weg van het regelen van
samenloop met het voorstel van wet tot wijziging van Boek 1 BW van het
Burgerlijk Wetboek in verband met het juridisch ouderschap van de
vrouwelijke partner van de moeder anders dan door adoptie (Kamerstukken II 2011/12, 33 032, nrs. 1–3) (hierna wetsvoorstel lesbisch
ouderschap) ook in afstammingsrechtelijke gevolgen voor lesbische paren
die een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan.
In het wetsvoorstel lesbisch ouderschap is geregeld dat de partner van de
moeder (duomoeder) van rechtswege ouder wordt van het kind van haar
echtgenote, als het kind is verwekt door kunstmatige donorbevruchting
als bedoeld in artikel 1, onder c, sub 1 van de Wet donorgegevens
kunstmatige bevruchting en de identiteit van de biologische vader van het
kind aan de moeder bij wie kunstmatige donorinseminatie is verricht
onbekend is. In dit geval hoeft met de belangen van de biologische vader
bij de totstandkoming van het ouderschap geen rekening te worden
gehouden. Het ouderschap ontstaat om die reden automatisch door het
huwelijk.
Van de regeling dat de man die met de moeder een geregistreerd
partnerschap is aangegaan van rechtswege vader wordt van het kind van
zijn geregistreerde partner en de regeling dat de duomoeder van
rechtswege moeder wordt van het kind van haar echtgenote, vormt het
sluitstuk de regeling dat de duomoeder die met de moeder een geregistreerd partnerschap is aangegaan van rechtswege moeder wordt van het
kind dat binnen het geregistreerd partnerschap is geboren en verwekt is
op de hierboven voor de gehuwde duomoeder aangegeven wijze. De
wijzigingen in dit wetsvoorstel en in het wetsvoorstel lesbisch ouderschap
samen hebben tot gevolg dat op gelijke wijze als bij het huwelijk
afstammingsrechtelijke gevolgen mogelijk zijn voor de moeder en
duomoeder die een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan.
Zoals ook in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel lesbisch
ouderschap is vermeld ziet dat wetsvoorstel niet op het ouderschap van
1

De hierna vermelde artikelen zijn artikelen uit Boek 1 BW, tenzij anders aangegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 526, nr. 3

2

twee mannen, omdat een kind niet geboren kan worden in een relatie van
twee mannen (Kamerstukken II 2011/12, 33 032, nr. 3, blz. 2).
Een belangrijk verschil dat blijft bestaan tussen het geregistreerd
partnerschap en het huwelijk is de beëindiging. Het geregistreerd
partnerschap kan, naast de weg van ontbinding door de rechter, met
wederzijds goedvinden door tussenkomst van de ambtenaar van de
burgerlijke stand worden beëindigd wanneer er geen minderjarige
kinderen zijn waarover (al dan niet gezamenlijk) gezag wordt uitgeoefend.
Voor de beëindiging van het huwelijk is thans nog ontbinding door de
rechter nodig. In het Regeerakkoord (Kamerstukken II 2012/13, 33 410,
nr. 15, Bijlage, blz. 26) is opgenomen dat echtscheiding zonder tussenkomst van de rechter mogelijk wordt gemaakt als er geen kinderen
betrokken zijn en partners overeenstemming hebben bereikt.
Verder kent het geregistreerd partnerschap niet een met scheiding van
tafel en bed vergelijkbaar instituut. De regeling van scheiding van tafel en
bed geldt alleen voor echtgenoten.
3. Overige wijzigingen BW
Het wetsvoorstel bevat voorts enkele andere inhoudelijke wijzigingen op
het terrein van het personen- en familierecht. Zo zijn er wijzingen
opgenomen op het terrein van het gezag en het gezagsregister. In de
eerste plaats wordt in de wet verduidelijkt dat adoptiefouders het gezag
over hun kind gezamenlijk uitoefenen, ook indien zij niet met elkaar
gehuwd zijn of door een geregistreerd partnerschap zijn verbonden. In de
tweede plaats wordt geregeld dat het gezagsregister bedoeld in artikel 244
voortaan ook op een andere plaats of plaatsen dan bij de rechtbanken kan
worden gehouden. In de derde plaats wordt het mogelijk dat ouders
voortaan door registratie in het gezagsregister iemand kunnen aanwijzen
die na hun overlijden het gezag over hun kind zal uitoefenen. Thans kan
dit alleen bij uiterste wilsbeschikking (testamentaire voogdij). Deze nieuwe
regel geeft ouders een ruimere mogelijkheid om het gezag over kinderen
vast te leggen.
Ook wordt voorgesteld om aan kinderen de bevoegdheid te geven om
nietigverklaring van het huwelijk of het geregistreerd partnerschap van
hun ouders te verzoeken. Dit is vooral van belang indien het huwelijk of
het geregistreerd partnerschap zou zijn gesloten door een hiertoe niet
wilsbekwaam te achten persoon en deze onbekwaamheid voor de
ambtenaar van de burgerlijke stand niet kenbaar was. Te denken valt hier
aan een demente ouder.
Tevens wordt een verwijzing met betrekking tot de inhoud van het
ouderschapsplan in artikel 247a opgenomen. Hiermee wordt onder meer
uitvoering gegeven aan de toezegging, gedaan tijdens de behandeling in
de Eerste Kamer van het voorstel van wet dat heeft geleid tot de Wet
bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding (Handelingen I 2008/09, 30 145, nr. 8, blz. 405).
Tenslotte worden enkele redactionele onjuistheden hersteld.
4. Administratieve lasten en financiële gevolgen
De hierboven genoemde wijziging met betrekking tot de mogelijkheid om
in het gezagsregister te laten registreren welke persoon na de dood van
de ouders het gezag over kinderen zal uitoefenen, kan een lastenverlichting voor de burger inhouden. Niet langer hoeft iemand voor de
aanwijzing van een voogd naar de notaris. Daar het hier echter een
alternatieve regeling betreft, is niet op voorhand de omvang van deze
lastenverlichting aan te geven.
De regel dat de man die op het tijdstip van de geboorte van een kind met
de moeder door een geregistreerd partnerschap is verbonden vader wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 526, nr. 3

3

van dit kind, betekent een lastenverlichting in die zin dat de deze man
geen bezoek aan de burgerlijke stand behoeft te brengen is om door de
ambtenaar van de burgerlijke stand (kosteloos) een akte van erkenning op
te laten maken.
Door de Raad voor de rechtspraak is ingeschat dat de invoering van het
wetsvoorstel geen substantiële werklastgevolgen voor de rechtspraak met
zich mee zal brengen. Er zijn dan ook geen financiële gevolgen aan te
geven.
5. Consultatie
Adviezen2 over het wetsvoorstel zijn verkregen van de Raad voor de
rechtspraak, de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak, de Koninklijke
Notariële Beroepsorganisatie, de Stichting donorgegevens kunstmatige
bevruchting, de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, de vereniging van Familierecht Advocaten Scheidingsmediators en
de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken. De adviezen zijn merendeel
positief van aard en bevatten voornamelijk enkele voorstellen voor
aanvullende wijzigingen en enkele redactionele opmerkingen.
Daarnaast zijn enkele reacties ontvangen naar aanleiding van de plaatsing
van het voorontwerp voor publieke consultatie op internet.
Op de gemaakte opmerkingen zal, waar nodig, bij de betreffende
onderdelen van het wetsvoorstel nader worden ingegaan.
6. Overgangsrecht
De in artikel 199 voorgestelde regel dat het ouderschap van de man die
met de moeder door een geregistreerd partnerschap is verbonden
ontstaat op het tijdstip van de geboorte van het kind, is alleen van
toepassing op kinderen die geboren zijn ná het tijdstip van inwerkingtreding van deze regel. Voor kinderen die geboren zijn vóór de inwerkingtreding hiervan, blijft de huidige regeling gelden. Dit betekent dat de man
die door een geregistreerd partnerschap met de moeder is verbonden
waaruit reeds kinderen zijn geboren, niet alsnog van rechtswege ouder
wordt van deze kinderen op het moment dat de wijziging in werking
treedt.
De reden van deze regeling van overgangsrecht is de rechtszekerheid. De
man die met de moeder door een geregistreerd partnerschap is
verbonden kan het kind al op enig tijdstip – tijdens de zwangerschap,
tijdens de aangifte van de geboorte of op een ander later moment –
hebben erkend, waardoor deze ouder is geworden. Zou het ouderschap
alsnog van rechtswege ontstaan, dan ontstaat het ouderschap voor de
tweede keer. Daarnaast geldt dat het ouderschap van een kind van
rechtswege bestaat vanaf het tijdstip van de geboorte en dat de erkenning
van een kind rechtsgevolgen heeft vanaf het moment van de erkenning.
Alleen de erkenning tijdens de zwangerschap van de ongeboren vrucht
heeft ouderschap vanaf het tijdstip van de geboorte tot gevolg. Door de
regeling van overgangsrecht wordt onduidelijkheid over het ontstaan van
het ouderschap en de rechtsgevolgen daarvan voorkomen.

2

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 526, nr. 3

4

ARTIKELEN
Artikel I (Boek 1 BW)
A
Artikel 3
Deze wijziging betreft een gelijkstelling van het geregistreerd partnerschap met het huwelijk. Uit lid 2 van artikel 3 volgt dat aanverwantschap
zowel door huwelijk als door geregistreerd partnerschap ontstaat. Volgens
de tekst van het derde lid van dat artikel wordt de aanverwantschap niet
door ontbinding van het huwelijk opgeheven. Dit laatste moet blijkens de
literatuur reeds thans ook worden aangenomen voor de ontbinding van
het geregistreerd partnerschap (vgl. Asser/De Boer 2010, nr. 33, p. 43). De
voorgestelde aanvulling van artikel 3, derde lid, kan dus als een verduidelijking worden beschouwd. Gesproken wordt van het eindigen in plaats
van het ontbinden van het huwelijk en geregistreerd partnerschap.
Hiermee wordt duidelijk gemaakt dat ook andere vormen van beëindiging
van het huwelijk of geregistreerd partnerschap, zoals beëindiging door de
dood, onder deze bepaling vallen.
B
In artikel 5 wordt rekening gehouden met de gelijkstelling van het
geregistreerd partnerschap en het huwelijk in artikel 199. Evenals de met
de moeder gehuwde man die vader is van een binnen het huwelijk
geboren kind, is de man die met de moeder een geregistreerd partnerschap heeft laten registreren de vader van een kind dat binnen dat
geregistreerd partnerschap is geboren. Om deze reden moet het ook
mogelijk zijn te verklaren welke geslachtsnaam het kind zal hebben. Zie
ook onderdeel H.
C
Artikel 23b
De voorgestelde wijziging van artikel 23b behelst een redactionele
verbetering.
D
Artikel 58
Dit onderdeel strekt tot het herstel van onjuiste terminologie. Het huwelijk
wordt door partijen en niet door, maar ten overstaan van, de ambtenaar
van de burgerlijke stand voltrokken.
E
Artikel 69
Door de voorgestelde wijziging van artikel 69 worden bloedverwanten in
de neergaande lijn van een van de echtgenoten of geregistreerde partners
3
zonder beperking bevoegd om de nietigverklaring van het huwelijk of
geregistreerd partnerschap te verzoeken. In de praktijk zal het veelal de
kinderen betreffen. De kinderen van de desbetreffende echtgenoot of
geregistreerde partner hebben weliswaar nu de bevoegdheid om
nietigverklaring te verzoeken op grond dat de echtgenoten of geregistreerde partners niet de vereisten in zich verenigden om tezamen een
huwelijk of geregistreerd partnerschap aan te gaan, maar dit slechts in
3

Ingevolge artikel 80a, zesde lid, is artikel 69 van overeenkomstige toepassing op de nietigverklaring van een partnerschapsregistratie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 526, nr. 3

5

beperkte mate, namelijk alleen na de ontbinding van het huwelijk of
geregistreerd partnerschap (zie art. 69, eerste lid, onder c). De bloedverwanten in de opgaande lijn van een echtgenoot of geregistreerde partner
(in de praktijk de ouders) hebben daarentegen zonder enige beperking de
bevoegdheid om op de hierboven genoemde grond de nietigverklaring te
verzoeken. De Commissie van Advies voor de zaken betreffende de
burgerlijke staat en de nationaliteit (zie art. 29) heeft geadviseerd om
kinderen op één lijn te stellen met de bloedverwanten in de opgaande lijn.
Het ligt in de rede dat de bevoegdheid in een voorkomend geval met
name zal worden benut als door de ouders van het kind niet aan het
vereiste van artikel 32 zou zijn voldaan; de geestvermogens van een ouder
zijn zodanig gestoord, dat deze niet in staat is zijn of haar wil te bepalen of
de betekenis van zijn of haar verklaring te begrijpen.
F
Het recht op informatie van echtgenoten jegens elkaar is in de Wet tot
wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek
(aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen) (Stb. 2011, 205)
opgenomen in artikel 83. De inhoud is overgenomen uit artikel 98. In de
memorie van toelichting bij de wet aanpassing wettelijke gemeenschap
van goederen is aangeven dat artikel 98 kan vervallen. Daar dit nog niet is
gebeurd, voorziet dit wetsvoorstel hierin.
G
Artikel 141
De wijziging onder 1 ziet op een technische aanpassing. Het gaat om de
verjaring van een rechtsvordering, niet om de verjaring van een vordering(srecht).
De wijziging onder 2 betreft het herstel van enkele redactionele onjuistheden. De scheiding van tafel en bed komt tot stand door de inschrijving
van de beschikking in het huwelijksgoederenregister, aangewezen in
artikel 116, dat toegankelijk is voor derden, en dus niet, zoals de tekst van
artikel 141 nu luidt, doordat de beschikking in kracht van gewijsde is
gegaan.
H
Artikel 199
Deze wijziging betreft een gelijkstelling van het geregistreerd partnerschap met het huwelijk. Inzake het vaderschap van een kind geldt als
hoofdregel dat de echtgenoot van rechtswege de vader is. Deze regeling
geldt niet voor de mannelijke geregistreerde partner van de moeder. Er is
geen goede reden om het vermoeden van vaderschap niet uit te breiden
tot de situatie van geregistreerd partnerschap. Tevens ziet de wijziging op
de regel van het onderdeel b van artikel 199: vader van het kind is de man
wiens huwelijk met de moeder binnen 306 dagen voor de geboorte door
zijn dood is ontbonden. Voorgesteld wordt ook deze regel voortaan tevens
te laten gelden voor de mannelijke geregistreerde partner van de moeder.
In het wetsvoorstel lesbisch ouderschap wordt in artikel 198 de bepaling
wie moeder van een kind is, uitgebreid. Moeder van een kind is onder
meer de vrouw die op het tijdstip van de geboorte van het kind gehuwd is
met de vrouw uit wie het kind is geboren, indien dit kind is verwekt door
kunstmatige donorbevruchting als bedoeld in artikel 1, onder c, sub 1 van
de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting en de identiteit van de
biologische vader aan de moeder bij wie kunstmatige bevruchting is
verricht onbekend is. In de samenloopbepalingen van dit wetsvoorstel is
in artikel 198 naast het huwelijk ook het geregistreerd partnerschap
opgenomen (artikel VI, onder 3, 4, 5 en 6). Dit heeft tot gevolg dat na de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 526, nr. 3

6

inwerkingtreding van beide wetten ook aan het geregistreerde partnerschap van twee vrouwen afstammingsrechtelijke gevolgen zijn
verbonden.
I
In het opschrift van afdeling 2 van titel 11 is rekening gehouden met het
door geregistreerd partnerschap ontstane vaderschap.
J
Artikel 200
In het tweede lid is rekening gehouden met het kennis dragen van de
zwangerschap door de geregistreerde partner vóór het geregistreerd
partnerschap. Ook in dat geval kan het vaderschap niet worden ontkend.
K
Artikel 201
In het eerste lid van artikel 201 is mogelijk gemaakt dat in geval van
overlijden van de geregistreerde partner, op gelijke wijze als in geval van
overlijden van de echtgenoot, het ontkennen van het vaderschap door een
afstammeling of ouder van de geregistreerde partner kan plaatsvinden.
L
Artikel 202
In het eerste lid van artikel 202 wordt rekening gehouden met het door
geregistreerd partnerschap ontstane vaderschap.
M
Artikel 204
De wijziging van artikel 204, eerste lid, onder a, geeft uitdrukking aan het
streven regelingen die met betrekking tot het huwelijk gelden tevens van
toepassing te doen zijn indien sprake is van een geregistreerd partnerschap. Zo dient een erkenning ook nietig te zijn indien een geregistreerd
partnerschap wegens te nauwe verwantschap van de betrokkenen niet
mogelijk is. Dit betreft de toevoeging in het eerste lid, onder a.
Het huidige artikel spreekt over een erkenning door een man. Ingevolge
het wetsvoorstel lesbisch ouderschap wordt in onderdeel a het woord
«man» vervangen door het woord persoon. In dat wetsvoorstel wordt
geregeld dat de vrouwelijke partner van de moeder de juridische moeder
kan worden door erkenning.
Doordat in dit wetsvoorstel in de samenloopbepalingen het geregistreerd
partnerschap aan onderdeel b van artikel 198 wordt toegevoegd, zal na de
inwerkingtreding van beide wijzigingswetten de regeling ook gelden voor
twee vrouwen met een geregistreerd partnerschap (zie met betrekking tot
de samenloop artikel VI, onder 9 en 10).
Het voorstel onderdeel e van artikel 204, eerste lid, te doen vervallen,
vloeit voort uit de opheffing van een verschil tussen het huwelijk en
geregistreerd partnerschap met betrekking tot de rechterlijke
toestemming voor de erkenning van kinderen van een andere partner.
Een gehuwde man kan momenteel alleen dan het kind van een andere
vrouw dan zijn echtgenote erkennen, indien de rechter heeft vastgesteld
dat aan bepaalde voorwaarden is voldaan. De rechtbank moet hebben
vastgesteld dat aannemelijk is dat tussen de man en de moeder een band
bestaat of heeft bestaan die in voldoende mate met een huwelijk op een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 526, nr. 3

7

lijn valt te stellen of dat tussen de man en het kind een nauwe persoonlijke betrekking bestaat.
Een mannelijke geregistreerde partner kan het kind van een andere vrouw
dan zijn geregistreerde partner wel erkennen zonder rechterlijke tussenkomst. Ook een echtgenoot of mannelijke geregistreerde partner die
gehuwd is respectievelijk een geregistreerd partnerschap heeft met een
andere man, kan een kind dat buiten die relatie wordt geboren vrijelijk
erkennen. De man die ongehuwd of ongeregistreerd samenwoont,
ondervindt op dit punt eveneens geen belemmering.
Er is vanuit het oogpunt van gelijke behandeling geen goede reden om de
gehuwde man een andere positie te blijven laten innemen.
De omstandigheid dat de man ten tijde van de erkenning met een andere
vrouw dan de moeder van het kind is gehuwd of door een geregistreerd
partnerschap verbonden, behoeft niet meer een omstandigheid te zijn die
in beginsel de erkenning nietig maakt. Vaak zal het, indien een man
voornemens is het kind te erkennen, terwijl hij met een andere vrouw dan
de moeder is gehuwd of door een geregistreerd partnerschap verbonden,
gaan om het door deze man verwekt kind en mag een nauwe persoonlijke
betrekking tussen hem en het kind worden aangenomen. Van belang is
hier voorts dat de toestemming van de moeder vereist blijft en alleen in
bepaalde gevallen kan worden vervangen door die van de rechtbank
(art. 204, derde lid).
De Commissie van Advies betreffende de burgerlijke staat en de nationaliteit heeft eerder geadviseerd tot schrapping van dit onderdeel over te
gaan. Aan de Commissie was de vraag voorgelegd hoe om te gaan met
de erkenning door een op het tijdstip van de erkenning met een andere
man gehuwde man. De Commissie is van oordeel dat, zolang de huidige
bepaling nog van kracht is, het uit een oogpunt van rechtszekerheid
aangewezen is zo’n erkenning vooraf aan de rechtbank voor te leggen
teneinde de toets van lid 1 onder e van artikel 204 te verrichten. Voor de
toekomst acht de Commissie het evenwel verantwoord de nietigheidsgrond te doen vervallen.
Van de adviesinstanties heeft de vereniging van Familierecht Advocaten
Scheidingsmediators aangegeven het vervallen van onderdeel e in het
belang van het kind te achten. De Raad voor de rechtspraak, de Raad voor
de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, de Nederlandse
Vereniging voor Burgerzaken en de Nederlandse Vereniging voor
Rechtspraak hebben op deze voorgestelde wijziging geen commentaar
gegeven.
Tegen het voorstel zou kunnen worden aangevoerd dat dit het omzeilen
van de adoptiewetgeving mogelijk maakt. Gedacht kan worden aan de
situatie dat een kinderloze Nederlandse gehuwde man een kind van een
ongewenst zwangere minderjarige in het buitenland wil erkennen.
Door het hof Den Haag4 is evenwel een erkenning door een man in het
buitenland gedaan in strijd met de Nederlandse openbare orde geoordeeld, omdat in casu volgens het gerechtshof sprake was van omzeiling
van de adoptiewetgeving (art. 10 jo. art. 9 Wet conflictenrecht afstamming
(Wca)5). Het hof achtte de erkenning daarom kennelijk in strijd me de
openbare orde en kwam aan toetsing aan de specifieke weigeringsgrond
van onderdeel a van lid 2 van artikel 10 Wca (erkenning verricht door een
Nederlander die naar Nederlands recht niet bevoegd zou zijn het kind te
erkennen) niet toe. De Hoge Raad heeft het hof in deze opvatting gevolgd
en heeft geoordeeld dat het hof er terecht van uit is gegaan dat een door
4
5

Gerechtshof Den Haag 13 april 2011, LJN BQ2937.
In de artikelen 100 en 101 van Boek 10 BW zijn de artikelen 9 en 10 Wca vrijwel gelijkluidend
opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 526, nr. 3

8

een gehuwde Nederlandse man buitenlands verrichte erkenning waarmee
beoogd wordt de regelgeving op het gebied van interlandelijke adoptie te
omzeilen, kennelijk in strijd met de openbare orde is, ook al staat niet vast
dat de man naar Nederlands recht onbevoegd was tot erkenning.6
Wanneer de adoptieregelgeving wordt omzeild, kunnen de artikelen 101
lid 1 jo. 100 lid 2 onder c van Boek 10 BW (kennelijke strijd met de
openbare orde) derhalve uitkomst bieden. Ook zonder het bestaan van
onderdeel e van artikel 204 zal niet elke erkenning in het buitenland
gedaan hier hoeven te worden erkend. Op grond van het bovenstaande
kan het verantwoord worden geacht onderdeel e van het eerste lid van
artikel 204 te laten vervallen.
Voor de samenloop met het wetsvoorstel lesbisch ouderschap wordt
verwezen naar artikel VI, onder 9 en 10.
N
Artikel 207
De voorgestelde wijziging betreft de opheffing van verschillen in de
wetgeving tussen het huwelijk en het geregistreerd partnerschap, en ligt
in de lijn van de wijziging van artikel 204, eerste lid, onder a
(onderdeel M).
Zie voor de samenloop met het wetsvoorstel lesbisch ouderschap
artikel VI, onder 11.
O
Artikel 227
Onder 1 wordt rekening gehouden met het geregistreerd partnerschap.
De voorgestelde wijziging vloeit voort uit de wet van 24 oktober 2008
(Stb. 425) die op 1 januari 2009 in werking is getreden. In deze wet is in
artikel 227, vierde lid, voorzien in een versoepelde adoptieprocedure voor
de duomoeder. Volgens de bedoeling van de wetgever is voor deze
procedure alleen ruimte in geval van een onbekende zaaddonor. In dat
geval kan toewijzing van het adoptieverzoek van de duomoeder
uitgangspunt zijn, omdat ervan uitgegaan kan worden dat de biologische
vader van het kind geen inhoudelijke rol in het leven van het kind zal
spelen.
Door de Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting is er echter op
gewezen dat uit de terminologie in artikel 227, vierde lid, niet blijkt of de
identiteit van de zaaddonor aan de moeder bekend is of niet. Om duidelijk
te maken dat de vrouw bij wie kunstmatige inseminatie heeft plaatsgevonden niet bekend is met de identiteit van de donor, is de tekst van het
vierde lid aangepast. De voorgestelde toevoeging in artikel 227, vierde lid,
stemt overeen met de in het wetsvoorstel lesbisch ouderschap
opgenomen wijziging van de inhoud van de verklaring in artikel 198,
eerste lid, onder b en de voorgestelde wijzingen van de artikelen 2 en 3a
van de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting.
P
Artikel 229
Voor de situatie dat adoptiefouders met elkaar zijn gehuwd of een
geregistreerd partnerschap hebben gesloten is in artikel 251, eerste lid,
respectievelijk artikel 253aa, eerste lid, bepaald dat zij het gezag over hun
kind gezamenlijk uitoefenen.
Op grond van de huidige bepalingen oefenen ouders gedurende hun
huwelijk of geregistreerd partnerschap het gezag gezamenlijk uit. Voor
adoptiefouders die niet elkaars echtgenoten of geregistreerde partners
6

Hoge Raad 2 november 2012, LJN BX6962.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 526, nr. 3

9

zijn, wordt in de wet niet expliciet voorzien in de uitoefening van het
gezamenlijk gezag. In de praktijk en de literatuur wordt over het algemeen
aangenomen dat adoptie ook dan gezamenlijk gezag tot gevolg heeft en
zo voorkomen wordt dat een gezagsvacuüm wordt gecreëerd bij adoptie
door ongehuwden. Verduidelijkt wordt daarom thans dat ook adoptiefouders die niet met elkaar zijn gehuwd of een geregistreerd partnerschap
hebben gesloten het gezag gezamenlijk uitoefenen en dat zij daarvoor dus
niet nog eens de procedure van artikel 252 van gezamenlijk gezag via
aantekening in het gezagsregister behoeven te doorlopen.
Q
Artikel 244
Ingevolge artikel 244 is er thans bij iedere rechtbank een door de griffier
gehouden register waarin rechtsfeiten worden aangetekend die betrekking
hebben op de gezagsuitoefening over de in het arrondissement geboren
minderjarigen. Door de Raad voor de rechtspraak zijn voorbereidingen
getroffen om het zogenoemde gezagsregister gemakkelijker
raadpleegbaar zijn te doen zijn, zowel voor gerechtelijke instanties als ook
voor de burger. Vanaf 1 september 2012 zijn alle rechtbanken aangesloten
op het nieuwe Centraal Gezagsregister.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft geadviseerd in de
toelichting nader in te gaan op de verhouding tussen het wetsvoorstel en
het in de praktijk functionerende Centraal Gezagsregister en zo nodig te
wachten met het verder beschikbaar maken van het Centraal Gezagsregister tot hiervoor een grondslag bestaat in het BW en het Besluit
gezagsregisters.
Het Centraal Gezagsregister is een openbaar register waarop de rechtbanken zijn aangesloten. Het wordt in tegenstelling tot andere openbare
registers niet ontsloten via www.rechtspraak.nl. De vernieuwing bestaat
uit een betere datakwaliteit en ingebouwde checks. Ook in de situatie na
1 september 2012 berust het gezagsregister bij de rechtbanken. Belanghebbenden kunnen nu echter bij elke rechtbank terecht met een aantekening aangaande de uitoefening van gezamenlijk gezag (art. 1:252 BW) of
met een verzoek om raadpleging van gegevens uit het gezagsregister. Zij
hoeven zich niet langer te wenden tot de rechtbank van het arrondissement waarin het kind geboren is. Griffiers van de rechtbanken kunnen
zelf de rechtsfeiten die betrekking hebben op het gezag aantekenen in het
gezagsregister. Een beslissing inzake het gezag die is gegeven in een
ander arrondissement dan het arrondissement waarin het kind is geboren,
hoeft niet langer te worden verzonden naar de rechtbank van het
geboortearrondissement. Gegevens kunnen nu sneller en eenvoudiger
worden verwerkt in het register.
Omdat het gezagsregister nog steeds bij de rechtbanken berust, is het niet
nodig eerst de inwerkingtreding van de wijziging van artikel 1:244 BW af
te wachten. Wel zal een wijziging van het Besluit Gezagsregisters worden
voorbereid. Onder meer zal de bepaling in dit besluit dat de griffier
rechtsfeiten aantekent die betrekking hebben op de gezagsuitoefening
over de in het arrondissement geboren minderjarigen worden gewijzigd.
Naar aanleiding van de vraag van de Raad voor de Strafrechtstoepassing
en Jeugdbescherming of het zinvol is de mogelijkheid het gezagsregister
te houden bij de rechtbanken te handhaven, wordt opgemerkt dat gekozen
is voor een ruime grondslag in de zin van een aanvulling van artikel 244,
op dezelfde voet als in artikel 116, derde lid (huwelijksgoederenregister)
en artikel 4:186, vierde lid, BW (boedelregister). Het gezagregister berust
in de situatie na 1 september 2012 ook nog steeds bij de rechtbanken en
kan bij de rechtbanken blijven berusten na inwerkingtreding van dit
wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 526, nr. 3

10

De Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming heeft
verder meer terzijde opgemerkt dat over een binnen het huwelijk geboren
kind beide ouders het gezag hebben, maar dat hiervan geen aantekening
wordt gemaakt in het gezagsregister. De Raad meent dat het aanbeveling
verdient hier meer duidelijkheid te geven, bijvoorbeeld door in het
centraal te houden gezagsregister van alle kinderen de gezagsouders of
voogd op te nemen. Hierover zij opgemerkt dat ingevolge artikel 244 bij
algemene maatregel van bestuur wordt bepaald welke rechtsfeiten
aangetekend worden. Deze algemene maatregel van bestuur is het Besluit
gezagsregisters. Op grond van artikel 2 van dit besluit wordt aantekening
gehouden van alle rechterlijke beslissingen waarin in het over minderjarigen uit te oefenen gezag hetzij blijvend, hetzij tijdelijk wordt voorzien of
wijziging wordt gebracht ingevolge een groot aantal opgesomde artikelen.
Onder andere wordt artikel 251 genoemd dat bepaalt dat ouders
gedurende hun huwelijk het gezamenlijk gezag uitoefenen en dit blijven
doen na de ontbinding van het huwelijk anders dan door de dood of na
scheiding van tafel en bed. Het in artikel 251 gekozen uitgangspunt van
gezamenlijk gezag wordt niet opgenomen omdat dit uit de wet volgt.
Latere wijzigingen door de rechter in de gezagsvoorziening worden wel
opgenomen in het gezagregister. Hiermede wordt voldoende duidelijkheid
geschapen over het gezag over een minderjarige. Het is niet nodig om in
alle gevallen de gezagssituatie in het register op te nemen. Dit zou ook
een toename van administratieve lasten tot gevolg hebben.
R
Artikel 247
De voorgestelde wijzigingen van artikel 247 behelzen enkele redactionele
verbeteringen.
De wijzigingen van dit artikel houden rekening met de inhoud van het bij
de Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige echtscheiding
ingevoerde artikel 80c, derde lid. Op grond van dit lid kan een geregistreerd partnerschap niet met wederzijds goedvinden worden beëindigd
indien de partners gezag uitoefenen over hun gezamenlijke kind(eren) of
over een of meer kinderen van hun partner.
S
Artikel 247a
De voorgestelde wijziging van artikel 247a strekt ertoe dat zowel naar het
tweede als ook naar het derde lid van artikel 815 van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering wordt verwezen. Hiermee wordt onder meer
uitvoering gegeven aan de toezegging de verwijzing aan te vullen, gedaan
tijdens de behandeling in de Eerste Kamer van het voorstel van wet dat
heeft geleid tot de Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige
scheiding (Handelingen I 2008/09, 30 145, nr. 8, blz. 405).
T
Artikel 253a
Tweede lid
Op grond van artikel 253a, tweede lid, kan in geval van gezamenlijke
gezagsuitoefening aan de rechter een regeling worden gevraagd inzake de
uitoefening van het ouderlijk gezag. Deze regeling kan de toedeling aan
ieder der ouders van de zorg- en opvoedingstaken omvatten alsmede en
uitsluitend indien het belang van het kind dit vereist, een tijdelijke verbod
aan een ouder om met kind contact te hebben (onderdeel a).
De Afdeling advisering van de Raad van Staten merkt op dat het voorstel
de verwijzing schrapt in artikel 253a, vierde lid, naar het inmiddels niet
meer bestaande artikel 377a, vierde lid (zie hieronder de toelichting bij het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 526, nr. 3

11

vierde lid). De Afdeling wijst erop dat eerder is aangekondigd dat de
verwijzing naar artikel 377a, vierde lid, zou worden vervangen door een
verwijzing naar artikel 377a, derde lid, waarmee het beoordelingskader
van dit artikel van toepassing zou worden op artikel 253a. De Afdeling
vindt het minder goed te begrijpen dat de gronden tot begrenzing van
contact als een ouder het gezag niet heeft (art. 377a) veel stringenter zijn
geformuleerd dan wanneer de ouder het gezag wel heeft (art. 253a) en ligt
het voor de hand om in beide situaties deze gronden even stringent te
formuleren.
In het vierde lid van artikel 253a wordt thans onder meer artikel 377a,
vierde lid, van overeenkomstige toepassing verklaard. In plaats van
omgang dient in dit artikel gelezen te worden: een verdeling van de zorgen opvoedingstaken. De vervanging van de verwijzing naar artikel 377a,
vierde lid, welke lid zag op een bevoegdheidsregeling (vervallen per 1 mei
2007), door de verwijzing naar artikel 377a, derde lid, zou betekenen dat
de rechter het recht op een verdeling van de zorg- en opvoedingstaken
kan ontzeggen op de in dat derde lid aangegeven gronden. In de memorie
van toelichting bij de Wet bevordering voortgezet ouderschap en
zorgvuldige scheiding is aangegeven dat het derde lid van artikel 377a
niet van overeenkomstige toepassing is verklaard. Waneer ouders
gezamenlijk het gezag uitoefenen moet altijd een regeling inzake de
verdeling van de verzorging en opvoedingstaken worden vastgesteld. Zou
geen contact van een ouder met het kind voor langere (tijdelijke) duur in
het belang van het kind zijn, dan behoort daartoe de rechter ter zake van
een nadere bepaling van de verzorgings- en opvoedingstaken op de voet
van artikel 253a te worden benaderd (Kamerstukken II 2004/05, 30 145,
nr. 3, blz. 14 en 15).
In artikel 253a wordt het belang van het kind genoemd aan de hand
waarvan een contactverbod wordt beoordeeld. De rechter zal bij zijn
beslissing alle omstandigheden van het geval in acht nemen, waarbij het
belang van het kind een overweging van de eerste orde dient te zijn bij de
te verrichten afweging van belangen (zie HR 25 april 2008, NJ 2008, 414).
Er is geen reden aan te wijzen voor het hanteren van strengere eisen voor
het ontzeggen van omgang tussen het kind en een ouder zonder gezag
dan voor het verbieden van contact tussen het kind en een ouder met
gezag. In de rechtspraak wordt bij de beoordeling of een contactverbod
moet worden toegewezen wel met zoveel woorden aangesloten bij de
ontzeggingsgronden genoemd in artikel 377a, derde lid, (Gerechtshof
’s-Hertogenbosch 2 december 2009, LJN BK5370 en 5 april 2011, LJN
BQ0324 en Gerechtshof ’s-Gravenhage 21 juli 2010, LJN BN3239).
In navolging van het advies van de Afdeling wordt daarom terzake van het
opleggen van een tijdelijk contactverbod naar de ontzeggingsgronden van
artikel 377a, derde lid, verwezen. Deze verwijzing is opgenomen in
artikel 253a, tweede lid, in de betreffende zinsnede over het tijdelijk
contactverbod.
Vierde lid
Het schrappen van de verwijzing naar het vierde lid betreft een correctie
van een onjuiste verwijzing. Ten tijde van de indiening van het voorstel
van wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding
waarin artikel 253a met een aantal leden is aangevuld, bestond nog een
vierde lid van artikel 377a dat zag op een bevoegdheidsregeling. Deze
bepaling is komen te vervallen bij de per 1 mei 2007 in werking getreden
wet van 22 november 2006 tot wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek in verband met herschikking van de bevoegdheidsverdeling
tussen rechtbank en kantonrechter, alsmede van artikel 12 van dat Boek
en van artikel 268 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
(Stb. 589).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 526, nr. 3

12

U
Artikel 253h
Deze wijziging betreft het herstel van een redactionele oneffenheid.
V
Artikel 253n
Deze wijziging betreft het herstel van een redactionele onjuistheid.
Abusievelijk wordt in het eerste lid van artikel 253n verwezen naar
artikel 251a, eerste lid. Dat moet zijn artikel 251, tweede lid.
W
Artikel 292
De huidige regeling van artikel 292 biedt een ouder de mogelijkheid om
bij uiterste wilsbeschikking te bepalen welke persoon, of welke twee
personen gezamenlijk, na zijn dood voortaan als voogd het gezag over zijn
kind zal uitoefenen. De benoeming van een voogd kan alleen gevolg
krijgen als na het overlijden van een ouder niemand van rechtswege meer
het gezag over het kind uitoefent (artikel 293). Gebleken is dat voor een
aantal ouders de gang naar de notaris voor het laten opmaken van een
testament om een of twee personen als voogd aan te wijzen een brug te
ver is en zij geen voorziening treffen in geval van overlijden. Dit betekent
dat voor de kinderen van deze ouders onduidelijk zal zijn aan wie zij zullen
worden toevertrouwd ingeval hun ouders onverhoopt komen te
overlijden.
De voorgestelde wijziging van artikel 292 biedt ouders een alternatief voor
de regeling
van de testamentaire voogdij. Het betreft een eenvoudige procedure
waarbij ouders een voogd kunnen aanwijzen die na hun overlijden het
gezag over hun minderjarige kind kan verkrijgen, middels aanvaarding
van de voogdij zoals aangegeven in artikel 280, onder a, door hiervan een
aantekening te doen opnemen in het gezagsregister als bedoeld in
artikel 244. Aangesloten is bij de regeling van het gezamenlijk gezag voor
ongehuwden of niet geregistreerde ouders. Een ouder kan met behulp
van een door hem in te vullen modelformulier een persoon of twee
personen als voogd aanwijzen en hiervan een aantekening laten opnemen
in het gezagsregister. De ontwikkeling van dit modelformulier zal, zoals
gebruikelijk, geschieden onder auspiciën van de Raad voor de rechtspraak. Het naast elkaar bestaan van twee verschillende regelingen om
een voogd aan te wijzen, kan leiden tot conflicterende aanwijzingen. Een
ouder kan bijvoorbeeld nalaten de door hem in zijn testament getroffen
voogdijvoorziening te wijzigen en een nieuwe aanwijzing in het gezagsregister laten opnemen. De vraag kan dan rijzen welke aanwijzing gevolgd
moet worden. Om dit probleem te ondervangen is in het voorgestelde
vierde lid een conflictregel opgenomen die bepaalt dat de aanwijzing die
het meest recent heeft plaatsgevonden, gevolg heeft.
Door de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie is erop gewezen dat de
achtergrond van de geldende regeling van de uiterste wilsbeschikking is
gelegen in de waarborgen van de notariële akte (controle vrije wilsbepaling en controle identiteit) en voorts in de voorlichting van de ouders.
De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie wil graag toegelicht zien of
de aantekening in het gezagsregister dezelfde waarborgen biedt.
De voorgestelde wijziging beoogt een eenvoudig alternatief te bieden.
Voor ouders blijft de mogelijkheid bestaan zich tot een notaris te wenden
om voorlichting te verkrijgen of een beslissing over het gezag vast te
leggen in een uiterste wilsbeschikking. Er zullen echter ouders zijn die
geen testament laten opmaken en met een modelformulier uit de voeten
kunnen om op die wijze toch in het gezag na overlijden te voorzien. Het is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 526, nr. 3

13

aan de ouders om hierin een keuze te maken. Bij twijfel of onduidelijkheid
is een afspraak met de notaris verstandig.
Evenals bij de aantekening in het gezagsregister op grond van artikel 244
zal hier een kopie van een geldig identiteitsbewijs dienen te worden
overgelegd. Met betrekking tot de informatievoorziening zal in brochures
over gezag aandacht aan deze mogelijkheid worden geschonken.
Door de Raad voor de rechtspraak is aangegeven dat dit voorstel in een
behoefte voorziet.
De vereniging van Familierecht Advocaten Scheidingsmediators meent
dat dit voorstel om zonder tussenkomst van de notaris de benoeming van
een voogd te regelen een verbetering is. Deze vereniging acht het wel van
belang dat wordt geregeld dat de benoemingen in het register niet eerder
openbaar worden gemaakt dan na het overlijden van de ouder en er geen
gezagsvacuüm is ontstaan omdat dan pas de benoeming rechtens
relevant is.
Het gezagsregister is een openbaar register. Dit betekent dat ook de hier
bedoelde aantekening openbaar is. Er is geen reden om vanwege het feit
dat de gezagsvoorziening nog niet aan de orde is, geen openbaarheid te
betrachten. Wanneer ouders kiezen voor een aantekening in het gezagsregister, kiezen zij daarmee dus voor openbaarheid.
De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming heeft met
betrekking tot de voorgestelde conflictregel opgemerkt dat het voorgestelde artikel niet voorziet in de omstandigheid dat twee gezagdragende
ouders van mening verschillen over de aan te wijzen voogd en allebei een
formulier invullen en kiezen voor verschillende voogden. Het is juist dat
de wijzigingen niet op deze situatie zien. Het bestaande derde lid van
artikel 292 geeft hier reeds een voorziening voor. Dit lid bepaalt dat
wanneer beide ouders van deze bevoegdheid gebruik hebben gemaakt, en
zij sterven, zonder dat men kan weten wie het eerst overleden is, de
rechtbank ambtshalve bepaalt wiens beschikking gevolg heeft. In dit
wetsvoorstel wordt in het derde lid naast beschikking ook van aantekening gesproken, zodat deze regel ook geldt voor de gevallen waarin
door een ouder aantekening is gedaan.
Artikel II (Boek 6 BW)
Bij de Wet van 12 november 2009 tot implementatie van Europese
regelgeving betreffende het verkeer van diensten op de interne markt
(Dienstenwet; Stb. 2009, 503) is een nieuwe Afdeling 2a in Titel 5 van Boek
6 van het Burgerlijk Wetboek ingevoegd, luidende: «Informatie over
dienstverrichters en hun diensten naar aanleiding van de dienstenrichtlijn». De schakelbepaling van artikel 216 van Boek 6 BW, waarmee
belangrijke delen van het algemene overeenkomstenrecht van toepassing
worden verklaard op (andere) meerzijdige vermogensrechtelijke rechtshandelingen, zoals overeenkomsten op familierechtelijk terrein, is echter
nog niet aan deze nieuwe realiteit aangepast. Voor het huwelijksvermogensrecht is de schakelbepaling van groot belang voor de overeenkomst
van huwelijkse voorwaarden.
De schakelbepaling voorziet namelijk nog in de overeenkomstige
toepassing van de volgende «drie» afdelingen, terwijl, gegeven de
invoeging van de nieuwe Afdeling 2a, een verwijzing naar de volgende
«vier» afdelingen (de afdelingen 6.5.2, 6.5.2a, 6.5.3 en 6.5.4 BW) aangewezen is. Deze technische wijziging voorziet hierin.
Artikel III (Boek 10 BW)
De artikelen 92, 93 en 94 van Boek 10 BW bevatten het internationaal
privaatrecht op het terrein van familierechtelijke betrekkingen door
geboorte en door erkenning. In deze bepalingen dient naast het huwelijk
ook rekening gehouden te worden met het geregistreerd partnerschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 526, nr. 3

14

Het tweede lid van artikel 95 van Boek 10 BW kan, evenals onderdeel e
van het eerste lid van artikel 204, vervallen. Voor het maken van onderscheid met betrekking tot de gehuwde man bestaat vanuit het oogpunt
van gelijke behandeling geen goede reden. De wijzigingen in de artikelen
96 en 101 zijn van technische aard en hangen samen met het vervallen
van het tweede lid van artikel 95.
Artikel IV (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering)
De aanhef van het tweede lid van artikel 815 van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering betreft een redactionele verduidelijking als
gevolg van het amendement Bouchibti (Kamerstukken II 2006/07, 30 145,
nr. 19) in verband met het bevorderen van voortgezet ouderschap na
scheiding en het afschaffen van de mogelijkheid tot het omzetten van een
huwelijk in een geregistreerd partnerschap.
Artikel V (Overgangsrecht)
Zoals reeds in het algemeen deel is aangegeven, geldt de regel dat de
man die met de moeder door een geregistreerd partnerschap is
verbonden de vader is van het binnen dat geregistreerde partnerschap
geboren kind, alleen voor kinderen die geboren zijn na inwerkingtreding
van deze regel. Dit is in artikel V tot uitdrukking gebracht.
Artikel VI (Samenloop)
In dit artikel wordt de samenloop met het voorstel van wet tot wijziging
van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek in verband met het juridisch
ouderschap van de vrouwelijke partner van de moeder anders dan door
adoptie (Kamerstukken II 211–2012, 33 032, nr. 1–3) geregeld. Dit
wetsvoorstel lesbisch ouderschap regelt onder meer dat het moederschap
van rechtswege ontstaat als de duomoeder is gehuwd met de moeder van
het kind en voor het ontstaan van de zwangerschap gebruik is gemaakt
van een zaaddonor in die zin van artikel 1, onder c, sub 1, van de Wet
donorgegevens kunstmatige bevruchting en de identiteit van deze donor
onbekend is aan de vrouw bij wie kunstmatige donorbevruchting heeft
plaatsgevonden. In alle overige gevallen kan de duomoeder het kind van
haar partner erkennen. Ook kan haar ouderschap ingevolge het
wetsvoorstel gerechtelijk worden vastgesteld.
In dit wetsvoorstel worden aanpassingen doorgevoerd in een aantal
bepalingen dat ook in het wetsvoorstel lesbisch ouderschap wordt
gewijzigd. Artikel VI van dit wetsvoorstel voorziet daarom in een aantal
samenloopbepalingen. De wijzigingen in beide wetsvoorstellen samen
hebben tot gevolg dat ook het geregistreerd partnerschap van twee
vrouwen, op gelijke wijze als het huwelijk van twee vrouwen, afstammingsrechtelijke gevolgen heeft.
Artikel VII (Inwerkingtreding)
Het wetsvoorstel bevat zowel inhoudelijke bepalingen als reparatiebepalingen. Voor deze laatste categorie bepalingen is een uitzondering op de
vaste verandermomenten mogelijk (174 Aanwijzingen voor de regelgeving).
Vandaar dat wordt voorgesteld dat de verschillende artikelen of onderdelen daarvan op bij koninklijk besluit verschillend vast te stellen
tijdstippen in werking kunnen treden.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 526, nr. 3

15