Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2737
Vragen van het lid Van Houwelingen (FvD) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over vaccinatiedwang en vaccinatiedrang,
met name in relatie tot de invoering van de «Digital Green Pass» (ingezonden
22 april 2021).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 12 mei 2021).
Vraag 1
Wanneer is er volgens u sprake van vaccinatiedwang? Kunt u dit wellicht met
een concreet voorbeeld illustreren?
Antwoord 1
Ik vind het belangrijk dat het een vrije keuze is en blijft voor mensen om zich
te laten vaccinerenen. De Wet publieke gezondheid (Wpg) biedt ook geen
mogelijkheid om iemand onder dwang te vaccineren. Volgens het advies van
de Gezondheidsraad van 4 februari jl. is er sprake van dwang wanneer
iemand tegen zijn wil wordt genoodzaakt iets te doen of te laten. Vaccinatiedwang betekent dat, met tussenkomst van de rechter, iemand tegen zijn wil
wordt gevaccineerd, ook als hij zich (fysiek) verzet. Hiervan is geen sprake in
Nederland, waardoor ik geen concreet voorbeeld uit de praktijk kan geven.
Vraag 2
Wanneer is er volgens u sprake van vaccinatiedrang? Kunt u dit wellicht ook
met een concreet voorbeeld illustreren?
Antwoord 2
Vanwege de bescherming van de volksgezondheid en de mogelijkheid de
samenleving weer te openen, acht ik het van groot collectief belang om
deelname aan het vaccinatieprogramma te stimuleren, maar het moet een
vrije keuze blijven voor mensen om zich te laten vaccineren. Ik wil ook
aansturen op het voorkomen van drang bij de vaccinatiecampagne. Dus ik wil
voorkomen dat de beslissingsruimte van iemand wordt ingeperkt of zodanig
wordt beïnvloed dat diegene feitelijk minder keuzevrijheid heeft. Eventueel
wantrouwen bij mensen wordt niet weggenomen door dwang en verplichtingen. In de overheidscampagnes blijf ik dan ook inzetten op milde vormen van
gedragsbeïnvloeding die de keuzevrijheid van mensen niet beperken. Een
voorbeeld van vaccinatiedrang schets de Gezondheidsraad in haar advies van
4 februari jl. Zo geeft de Gezondheidsraad aan dat er sprake is van drang

ah-tk-20202021-2737
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

wanneer bijvoorbeeld sprake is van verhoging van de zorgpremie of
verhoging van de (inkomens)belasting voor niet-gevaccineerden.
Vraag 3
Klopt het dat, volgens het kabinet, vaccinatiedwang en vaccinatiedrang
allebei onacceptabel zijn?
Antwoord 3
Zoals ik aangeef bij de beantwoording van vraag 2, vind ik het van groot
collectief belang om deelname aan het vaccinatieprogramma te stimuleren,
maar het moet een vrije keuze blijven voor mensen om zich te laten
vaccineren. Er mag geen sprake zijn van een coronavaccinatieplicht, zonder
dat er enige keuzevrijheid is (vaccinatiedwang). Ook wil ik voorkomen dat de
beslissingsruimte van iemand wordt ingeperkt of zodanig wordt beïnvloed
dat diegene feitelijk minder keuzevrijheid heeft (vaccinatiedrang). Ik stuur
daarom aan op het voorkomen van dwang en drang bij de vaccinatiecampagne. Het kabinet kiest voor beleidsinterventies die de keuze voor vaccinatie
kunnen beïnvloeden, maar de keuzevrijheid niet beperken.
Vraag 4
Bent u bekend met het plan een Europees «vaccinatiepaspoort» in te voeren,
de zogenaamde Digital Green Pass?
Antwoord 4
Ja.
Vraag 5
Zou de invoering van zo’n «Digital Green Pass» er toe kunnen leiden dat
gevaccineerden straks vrij kunnen reizen binnen de Europese Unie (EU)
terwijl niet-gevaccineerden, voordat ze kunnen reizen, eerst een coronatest
zullen moeten ondergaan en wellicht (daarnaast) in het land van aankomst
een tijd in quarantaine zullen moeten verblijven?
Antwoord 5
De concept verordening van de Europese Commissie zoals voorgesteld op
17 maart jl. biedt een kader voor de afgifte, de verificatie en de aanvaarding
van interoperabele vaccinatie-, test- en herstelcertificaten ter bevordering van
het vrije verkeer van personen tijdens de COVID-19-pandemie, ook wel het
Digitaal Groen Certificaat genoemd. Welke versoepelingen lidstaten toekennen aan het dragen van een dergelijk certificaat is aan de lidstaten zelf.
Vraag 6
Kan een dergelijke situatie leiden tot «vaccinatiedrang» bij nietgevaccineerden? Zo ja, wanneer is dit het geval en wat gaat u doen om dit te
voorkomen? Zo nee, waarom niet en bij welke reisbelemmeringen voor
niet-gevaccineerden is volgens u dan wél sprake van vaccinatiedrang?
Antwoord 6
De concept verordening «Digitaal Groen Certificaat» gaat niet in op de
toepassing van het certificaat. Het is aan de lidstaten zelf deze in te zetten om
maatregelen voor inreizenden te versoepelen. Nederland zet zich ervoor in
dat naast een bewijs op basis van vaccinatie, een alternatief beschikbaar is,
omdat je hiermee (indirecte) drang of dwang voorkomt. Gezien de huidige
epidemiologische situatie en de ontwikkelingen ten aanzien van varianten van
zorg acht ik het noodzakelijk voorwaarden te verbinden aan reizen. Zolang die
situatie zich voordoet zullen maatregelen danwel voorwaarden gelden voor
reizigers. Omdat lidstaten hier eigen afwegingen in maken zou het kunnen
dat andere lidstaten hier niet toe geneigd zijn, tot nu toe zie ik geen ontwikkelingen in lidstaten die die kant op gaan.
Vraag 7
Stel, heel concreet, dat na de invoering van de Digital Green Pass een
gevaccineerde Duitser vrij naar Nederland kan reizen, maar een nietgevaccineerde Duitser steeds eerst een test (kosten 50 euro per keer) moet
ondergaan en vervolgens twee weken in quarantaine in Nederland moet
verblijven: is in dit geval sprake van vaccinatiedrang? Zo ja, wat gaat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

kabinet doen om dit te voorkomen? En wat gaat het kabinet doen om te
voorkomen dat andere EU-landen, in het kader van de Digital Green Pass,
dergelijke reisbelemmeringen invoeren die tot vaccinatiedrang bij Nederlanders kunnen leiden? Zo nee, bij welke (extra) reisbelemmeringen voor
niet-gevaccineerden (ten opzichte van gevaccineerden), dat wil zeggen bij
welke (combinatie van) test- en quarantaineverplichtingen (alleen) voor
niet-gevaccineerden, is er wél sprake van vaccinatiedrang?
Antwoord 7
Zie de beantwoording van vraag 6.
Vraag 8
Kunt u een (korte) notitie of brief met de Kamer delen, waarin nader wordt
gereflecteerd op het begrip «vaccinatiedrang»? Dat wil zeggen, wanneer is
(volgens u) precies sprake van vaccinatiedrang en wanneer niet en hoe
verwacht u, niet alleen bij reizen maar op alle levensdomeinen, te gaan
voorkomen dat niet-gevaccineerden zich straks gedwongen voelen zich te
laten injecteren met een vaccin om zo bijvoorbeeld nog binnen de EU te
kunnen reizen? Indien u niet bereid bent een dergelijke notitie of brief te
verschaffen, kunnen we hieruit dan concluderen dat de verzekering van het
kabinet dat er nooit sprake zal zijn van vaccinatiedrang in werkelijkheid
weinig betekent?
Antwoord 8
Ik vind het belangrijk dat het een vrije keuze blijft voor mensen om zich te
laten vaccineren en stuur daarom ook aan op het voorkomen van drang bij
de vaccinatiecampagne. Eventueel wantrouwen bij mensen wordt immers
niet weggenomen door dwang, drang en verplichtingen. In de overheidscampagnes blijf ik ook inzetten op milde vormen van gedragsbeïnvloeding die de
keuzevrijheid van mensen niet beperken. Tegelijkertijd moet bij beleidsinterventies rondom COVID-19 (zoals quarantaine maatregelen) het collectieve
belang van bescherming van de volksgezondheid steeds worden afgezet
tegen de mate waarin de beleidsinterventie ingrijpt op individuele rechten en
belangen. In het advies van de Gezondheidsraad Ethische en Juridische
afwegingen COVID-19-vaccinatie van 4 februari 2021 staat ook beschreven dat
drang niet per definitie onaanvaardbaar is, maar dat er wel een rechtvaardiging voor moet bestaan. In mijn brief van 8 maart 2021 aan de Kamer heb ik
ook aangegeven dat het afwegingskader van de Gezondheidsraad bruikbare
handvatten biedt in het geval dat het kabinet bij een hoge infectiedruk en
eventueel lage vaccinatiegraad in de toekomst wel reden ziet om meer
dringende interventies te overwegen om de samenleving te beschermen
tegen het coronavirus.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3