4
Vragenuur: Vragen Van den Berg
Vragen van het lid Van den Berg aan de minister van Economische Zaken over het bericht "Sandd valt PostNL aan".

Mevrouw Van den Berg (CDA):
Voorzitter. Afgelopen vrijdag stond in De Telegraaf het
bericht dat postbedrijf Sandd met PostNL wil concurreren
op de particuliere postmarkt. In het bericht stond onder
andere dat de postzegelprijs in het geval van dienstverlening door Sandd zal dalen van €0,78 naar €0,55. Als dit waar
is, betaalt de consument nu veel te veel en is hij gewoon
de dupe. Dat is de reden voor het CDA om vandaag de
minister om opheldering te vragen. Ik stel hem daarom de
volgende vragen.
Klopt het dat Sandd in november 2016 een plan bij het
ministerie heeft gepresenteerd over de zogeheten wet op
de universele postdienstverlening, de UPD? Waarom is niet
aan de Kamer gemeld dat Sandd dit plan bij de minister
heeft neergelegd? Kloppen de uitspraken in het bericht dat
de huidige postzegelprijs kunstmatig veel te hoog is? Is het
plan van Sandd reëel dat de postzegelprijs in het geval van
dienstverlening zal dalen van €0,78 naar €0,55? Kan de
minister aangeven of men in het plan van Sandd wel uitgaat
van een fatsoenlijke cao, een arbeidsovereenkomst en een
pensioenvoorziening en dat die wel geborgd zijn voor alle
werknemers?
De voorzitter:
Het woord is aan de minister.

Minister Kamp:
Dank u wel mevrouw de voorzitter. We weten dat Nederland
een heel innovatieve concurrentiekrachtige economie is die
ook sterk gedigitaliseerd is. Dat betekent dat we ook de
nadelige kanten daarvan ervaren. Die zie je vooral in de
postmarkt. Waar mensen digitaal zijn, wordt er veel minder
geschreven en met een postzegel erop in de brievenbus
gedaan. Dat betekent dat er een fors dalende omzet, een
fors dalend volume in de postmarkt is. Dat is al jaren
gaande. Dat zet zich versterkt door en dat zal zich ook in de
komende jaren doorzetten. Ik heb daarom aangekondigd
dat ik die hele ontwikkeling in de postmarkt eens goed tegen
het licht zal houden en met de analyse naar de Kamer zal
komen. Ik hoop nog deze week met die analyse te komen,
misschien volgende week. Daarin staat precies aangegeven
wat de ontwikkelingen zijn en wordt ook aangegeven wat
de beleidsvragen zijn die beantwoord moeten worden. Ik
mag die beleidsvragen zelf niet meer beantwoorden. Ik ben
demissionair. Het is aan mijn opvolger, aan de Tweede
Kamer en aan de Eerste Kamer om daar uiteindelijk conclusies uit te trekken. Ik kan wel de hele zaak analyseren en
aan de Kamer voorleggen. Dat eerste heb ik gedaan; dat
tweede ga ik heel binnenkort doen.
Bij die analyse van de postmarkt is de betaalbaarheid van
de UPD één van de belangrijkste aandachtspunten. Ik zal
de opties schetsen hoe je tegen die betaalbaarheid aan kunt
kijken en wat je zou kunnen doen om daar in de toekomst

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van den Berg

aan bij te dragen. Het aanbod van Sandd zal daarbij meegewogen worden. Ik krijg een heleboel input, ook van Sandd.
Mevrouw Van den Berg had het over een plan dat is voorgelegd door Sandd. Wij hebben al die input betrokken bij
de analyse en wij betrekken die ook bij de beleidsopties.
Wij gaan dit aan de Kamer voorleggen, zodat zij daar kennis
van kan nemen en er straks met mijn opvolger over in discussie kan gaan.
Mevrouw Van den Berg vroeg zich af of de postzegelprijs
op dit moment veel te hoog is. Dat is niet het geval. Alle
elementen die onderdeel zijn van de postzegelprijs worden
gecontroleerd door de ACM om na te gaan of zij in overeenstemming zijn met de regels. Er is ook een wettelijk maximum bepaald voor de toegestane winst en die komt daar
niet overheen.
Mevrouw Van den Berg vroeg of de daling van €0,78 naar
€0,55 reëel is. Dat hangt ervan af hoe je ertegenaan kijkt.
Op den duur is het aantal postbussen en verkooppunten in
de toekomstvisies van Sandd en PostNL gelijk, maar op
korte termijn gaat Sandd daar flink onder zitten, met minder
postbussen en minder verkooppunten, en dat leidt tot lagere
kosten. Bovendien zijn de personeelskosten 15% lager dan
bij PostNL, en volgens mij zit PostNL al niet zo heel hoog.
Je ziet dat die lagere prijs voor een deel door het personeel
wordt opgebracht. Dat zijn allemaal elementen die we
meenemen in die analyse en die we voor zullen leggen bij
de beleidsopties die we zullen schetsen, om de Kamer in
staat te stellen om dat met mijn opvolger te bespreken en
tot conclusies te komen.
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Naar aanleiding daarvan wil ik de minister nog twee vragen
stellen. Hij zegt dat Sandd wat andere aannames heeft over
personeelskosten en het aantal brievenbussen. In het bericht
van Sandd staat dat PostNL uitgaat van een aantal ficties
met betrekking tot personeel in loondienst en pensioenverplichtingen. Kan de minister daar een reflectie op geven?
De minister gaf een indicatie hoe Sandd om wil gaan met
het huidige aantal brievenbussen en de service aan de
burger. Kan hij daar nader op ingaan?
Minister Kamp:
Het is zo dat PostNL vanzelfsprekend rekening houdt met
pensioenverplichtingen en ook met de wettelijke bepaling
voor het aantal personeelsleden met een arbeidsovereenkomst dat men moet hebben. Dat is wettelijk vastgesteld
op 80% en daar houden zij zich aan. Verder hebben zij alle
kosten die zij maken en die uiteindelijk tot die postzegelprijs
leiden, ook inzichtelijk gemaakt. Die worden tot in detail
overlegd aan ACM, die dat controleert en al dan niet
akkoord gaat met de postzegelprijs die eruit is gekomen.
Dat is op dit moment een postzegelprijs van €0,78. Ik kan
niet precies zeggen hoe het nu zit, hoeveel brievenbussen
en hoeveel verkooppunten er in het begin minder zijn bij
Sandd, want dat heb ik niet paraat, maar om een lagere
prijs te realiseren moeten zij in het begin de kosten drukken.
Dat gaat voor een deel via het personeel en voor een deel
via de service aan degenen die van de post gebruik willen
maken. Ik diskwalificeer het daarmee niet. Ik vind het heel
goed dat Sandd enthousiast is en graag de UPD voor zijn
rekening wil nemen. Dat nemen we serieus. We bekijken
ook heel goed wat zij aanbieden en dat vergelijken we met

4 juli 2017
TK 95

95-4-1

de wettelijke bepalingen en de discussies die we in de
Kamer hebben gevoerd over de positie van het personeel
en de wenselijkheid om personeel zo veel mogelijk met een
arbeidsovereenkomst in loondienst te hebben.
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Het enige punt waarop ik nog graag een nadere toelichting
wil hebben, betreft de ficties die worden ingenomen. Wordt
een stuk van de zakelijke markt indirect, door kruisbestuiving gefinancierd door de brievenmarkt?
Minister Kamp:
Dat is een belangrijk onderdeel. ACM ziet hier heel goed
op toe om valse concurrentie te voorkomen. Dat is inderdaad een belangrijk punt. Daar hebben we die onafhankelijke toezichthouder voor. Alle informatie die de onafhankelijke toezichthouder wil hebben, kan hij krijgen. We hebben
een halfjaar geleden de regels aangescherpt, zodat ACM
tot in detail alles kan krijgen wat zij wil hebben. Als er
bepaalde aannames zijn waar PostNL van uitgaat, moeten
zij dat ook acceptabel maken tegenover ACM. Alleen als
ACM dat controleert, kan dat vervolgens doorgerekend
worden in de postzegelprijs.
De voorzitter:
Dank u wel.
De heer Paternotte (D66):
Voorzitter. Het is heel begrijpelijk dat de minister zegt dat
het onderwerp op zich controversieel is en hij niet vooruit
kan lopen op beleidskeuzes van het volgende kabinet, maar
deze publicatie roept wel een aantal vragen op. Hoe kan
het dat dit plan er sinds november ligt, terwijl de postzegelprijs hard omhooggaat, en dat wij er nu pas van horen?
Hoe kan het dat dit zo lang bij het ministerie op de plank
heeft gelegen? Mevrouw Van den Berg vroeg net naar die
ficties. Volgens Sandd worden de loonkosten bij de zakelijke
markt door PostNL, die daar wel een concurrent heeft, verschoven naar de UPD, om op die manier de postzegelprijs
op te kunnen voeren. De minister heeft net met zoveel
woorden erkend dat dit gebeurt. Wat vindt hij ervan dat de
zakelijke kosten op die manier worden verschoven, waarmee PostNL een concurrentievoordeel op de zakelijke markt
heeft?
Minister Kamp:
Als je een groot bedrijf hebt met meerdere onderdelen, dan
kun je natuurlijk bepaalde onderdelen van dat bedrijf voor
verschillende doelen gebruiken. Je kunt zo'n onderdeel
gebruiken voor de postmarkt of voor de pakketmarkt, maar
dat moet allemaal reëel zijn, niet meer en niet minder dan
reëel is. Dat moet dat bedrijf dus ook inzichtelijk maken
voor ACM, die wij daarvoor hebben aangesteld. Wij hebben
de regels bepaald en ACM moet zorgen dat die regels ook
worden nageleefd. Dat doet ACM ook. Ik kan de Kamer
verzekeren dat zij er meer dan bovenop zit bij PostNL.

delijkheid om ons te controleren. Ik heb er met voorgangers
van de heer Paternotte discussie over gevoerd hoe die
postmarkt eruitziet en wat de ontwikkelingen zijn. Er is een
situatie geweest waarin Sandd echt door ons overeind
moest worden geholpen. Wij hebben dat bedrijf echt moeten helpen om door een moeilijke periode heen te komen
en wij moesten daarbij rekening houden met de belangen
ervan. Dat hebben we ook gedaan. Er is ook een periode
geweest waarin de postbedrijven met elkaar in gesprek zijn
geweest. Er zijn dus allerlei ontwikkelingen geweest.
Nu is er weer een aanbod van Sandd, dat ook de UPD
(universele postdienst) wil gaan verzorgen. Dat hebben wij
allemaal meegenomen in de analyse van de postmarkt waar
ik het net over had. Dat gaan wij dan ook op een rijtje zetten
met alle andere relevante ontwikkelingen. Dat geheel presenteren wij vervolgens aan de Kamer, met de bijbehorende
beleidsvragen, zodat de Kamer daar weer verder mee kan.
Het is niet zo dat we iets op de plank laten liggen. Als wij
al die neiging zouden hebben en als betrokkenen van
mening zouden zijn dat de Kamer daarvan moest weten,
dan zouden zij echt niet van november tot juli wachten om
die informatie aan de Kamer te geven. Dan kan dat ook
binnen twee dagen gebeuren. Dus ik vind dat wij op een
heel verstandige manier met suggesties van verschillende
kanten, waaronder van Sandd, zijn omgegaan in de voorbereiding van een analyse, bedoeld voor de Kamer.
De heer Paternotte (D66):
Ik ga nog even door over de verschuiving van loonkosten
van de zakelijke naar de particuliere markt. De minister zei
dat wij een mooie, concurrerende economie hebben. Bijzonder aan de postmarkt is natuurlijk dat er van de 24 uurspost
geen concurrentie is, omdat die een monopolie is voor
PostNL. Hoe beoordeelt de minister het dan dat wij de
regels maken en dat de ACM die inderdaad handhaaft, maar
dat die regels ertoe leiden dat loonkosten kunnen worden
verschoven van een markt waar concurrentie is naar een
markt waar geen concurrentie is? Wat is daarvan precies
het voordeel?
Minister Kamp:
De heer Paternotte maakt een vergissing. Het is niet zo dat
er een monopolie is op de 24 uurspost. Er is een universele
postdienst opgedragen aan een bedrijf die ook aan een
ander bedrijf zou kunnen worden opgedragen, maar iedereen mag doen wat hij wil. Het gaat erom dat wij voor
iedereen in het land zeker willen stellen dat ook post in een
brievenbus kan worden gestopt die vervolgens wordt
bezorgd en op het juiste adres terechtkomt. Dus er is een
verplichting aan PostNL opgelegd, maar anderen mogen
op de markt doen wat zij willen. Nu zegt Sandd die verplichting wel te willen. Dat geeft dit bedrijf een sterke positie.
Dat kan ik mij goed voorstellen, ik ben blij met die ambitie.
Dat zullen wij dus ook bij de analyse betrekken.

Nu het plan dat sinds november bij ons ligt. Er ligt een
heleboel bij ons wat niet allemaal onmiddellijk aan de
Kamer wordt gemeld. Wij hebben onze verantwoordelijkheid als dagelijks bestuur, de Kamer heeft de verantwoor-

De heer Hijink (SP):
Wat heel veel mensen niet begrijpen, is dat er — de minister
zegt dat ook — steeds minder post is, terwijl er steeds meer
bedrijven en bezorgers door dezelfde straat fietsen om die
post te bezorgen. Dat komt doordat er concurrentie is op
arbeidsvoorwaarden, doordat er over de rug van de bezor-

Tweede Kamer

4 juli 2017
TK 95

Vragenuur: Vragen Van den Berg

95-4-2

gers zogenaamd moet worden geconcurreerd. Is de minister
het met de SP eens, wanneer hij naar de toekomst van de
postmarkt kijkt, dat het zaak wordt dat iedereen die binnen
die sector aan het werk is ook gewoon een fatsoenlijk contract met fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden krijgt en met een
fatsoenlijk loon, in plaats van dat hier echte banen tot bijbaantjes worden gereduceerd?
Minister Kamp:
Laten we blij zijn met die concurrentie en met die marktwerking in Nederland. Als gevolg daarvan hebben we een zeer
concurrentiekrachtige economie en kunnen we naar de hele
wereld exporteren. We hebben een hoge welvaart en een
grote werkgelegenheid, en het gaat hier beter dan in de
omliggende landen. Dat hebben we daaraan te danken. We
hebben in de wet al vastgelegd dat van de medewerkers
die bij de postbezorging betrokken zijn 80% een arbeidsovereenkomst moet hebben. Ik heb in een Algemene Maatregel
van Bestuur vastgelegd dat dat in april van dit jaar, dus drie
maanden geleden, al zou moeten ingaan. De Kamer heeft
in haar wijsheid besloten om dat controversieel te verklaren
en dit niet met mij te behandelen. Die datum van 1 april is
alweer gepasseerd. Dat betekent dat de wettelijke bepaling
sinds 1 januari van dit jaar van kracht is. Dat houdt in dat
80% van de postbezorgers in dienst moet zijn van het desbetreffende bedrijf.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan zijn we hiermee gekomen aan het eind van
het mondelinge vragenuur. Ik schors de vergadering tot
15.00 uur en daarna gaan we stemmen.
De vergadering wordt van 14.48 uur tot 15.00 uur geschorst.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van den Berg

4 juli 2017
TK 95

95-4-3