Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

786
Vragen van het lid Mohandis (GroenLinks-PvdA) aan de Minister voor
Langdurige Zorg en Sport over de noodzaak van ondersteuning voor
sportverenigingen en -accommodaties (ingezonden 12 september 2023).
Antwoord van Minister Helder (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 15 januari 2024). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2023–2024, nr. 136.
Vraag 1
Bent u op de hoogte van de actuele stand van zaken en problemen van
sportverenigingen en -accommodaties? Hoe houdt u de vinger aan de pols?
Antwoord 1
Om op de hoogte te blijven van de actuele stand van zaken voer ik gesprekken met de sector en heb ik veelvuldig contact met het Mulier Instituut, dat
de monitoring in de sportsector uitvoert. Door de gesprekken met de sector
en de monitoring van het Mulier Instituut heb ik inzicht in de stand van zaken
van sportverenigingen en de (financiële) uitdagingen waar zij voor staan.
Vraag 2
Hoeveel sportclubs (ondernemers en verenigingen) hebben gebruik gemaakt
van de TEK (Tegemoetkoming Energiekosten energie-intensief mkb), vanaf
welke datum en welke bedragen zijn uitgekeerd? Hoeveel aanvragen lopen
nog? Hoeveel amateursportverenigingen voldeden niet aan de voorwaarden?
Antwoord 2
De Tegemoetkoming Energiekosten energie-intensief mkb (TEK) is een
regeling die uitgevoerd wordt door de RVO in opdracht van het Ministerie
EZK. Aanvragen voor de TEK konden ingediend worden tot en met 2 oktober
2023.

ah-tk-20232024-786
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2024

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Per 14 september jl. hebben in totaal 831 sportclubs (ondernemers en
verenigingen)1 TEK toegekend gekregen, daarnaast zijn 145 aanvragen nog in
behandeling. In totaal voldeden 162 sportclubs niet aan de voorwaarden. In
de registratie is geen onderscheid tussen amateursportverenigingen en
professionele sport, waardoor deze gegevens niet separaat kunnen worden
weergeven. De totale (maximale) subsidie voor de toegekende aanvragen in
deze sectoren bedraagt ruim € 18 miljoen, waarvan circa € 6,5 miljoen aan
voorschot is uitgekeerd. De definitieve subsidie is afhankelijk van de
gemiddelde energieprijzen voor gas en elektriciteit in 2023. Als deze lager zijn
dan voorzien, moeten ontvangers van de TEK (een gedeelte van) de subsidie
terugbetalen zoals ook toegelicht in onder meer de Kamerbrief Stand van
zaken Tegemoetkoming Energiekosten van 9 februari jl.2
Vraag 3
Hoeveel zwembaden hebben gebruik gemaakt van de Specifieke uitkering
meerkosten energie openbare zwembaden? Hoeveel van de 207 miljoen euro
is inmiddels uitgekeerd? Hoeveel aanvragen lopen er nog? Is het budget van
207 miljoen euro voldoende?
Antwoord 3
Voor de specifieke uitkering ter tegemoetkoming van de gestegen energiekosten van openbare zwembaden in verband met de energiecrisis (SPUK MEOZ)
geldt dat 280 gemeenten hiervoor een aanvraag hebben ingediend, waarbij
603 zwembaden gemoeid zijn. Er is voor € 156,5 miljoen verleend van de
€ 205,5 miljoen die hiervoor ter beschikking is gesteld. Deze regeling is
gesloten voor aanvragen en is hiermee niet uitgeput.
Op 13 oktober ontving ik bericht van de VSG waarin wordt gesteld dat de
zwembaden het financieel zwaar hebben. Ik ben met de VSG in gesprek
gegaan over de verwachte problemen bij energiekosten in 2024 maar zie op
dit moment helaas geen mogelijkheden om aanvullende financiële ondersteuning te bieden aan de zwembaden. De maatregelen die het kabinet heeft
genomen om tegemoet te komen aan de gestegen energiekosten waren
tijdelijk van aard. Dit geldt ook voor de SPUK MEOZ. Eind 2024 zullen de
aanvragen vanuit de SPUK MEOZ worden verantwoord en vastgesteld, dan
zal ook duidelijk worden in hoeverre er sprake is van het terugbetalen van
uitgekeerde voorschotten. Een besluit over eventuele aanvullende energiesteun is gezien de demissionaire status aan een volgend kabinet. Het
bericht van de VSG onderstreept voor mij het belang van de verduurzaming
van zwembaden.
Vraag 4 en 5
Hoeveel amateursportverenigingen hebben via hun gemeente gebruik
gemaakt van de regeling Specifieke uitkering noodfonds energie amateursportverenigingen (SPUK-NEAS)? Hoeveel van de 6 miljoen euro is inmiddels
uitgekeerd? Hoeveel aanvragen lopen er nog?
Is het totaal aangevraagde bedrag voor het SPUK-NEAS tot nu toe hoger dan
het budget van 6 miljoen euro of is dit budget voldoende? Wordt verwacht
dat het voor 2023 in totaal aangevraagde bedrag hoger zal zijn dan 6 miljoen
euro? Zo ja, hoeveel hoger?
Antwoord 4 en 5
Voor de specifieke uitkering ter tegemoetkoming van de gestegen energiekosten van amateursportverenigingen in verband met de energiecrisis (SPUK
NEAS) geldt dat er voor € 8,3 miljoen is aangevraagd door 188 verschillende
gemeenten ter ondersteuning van de amateursportverenigingen. Aanvragen
van gemeenten worden op dit moment beoordeeld. Het streven is om voor
1

De volgende sectoren (per SBI code) zijn opgenomen onder sportclubs (ondernemers en
verenigingen): atletiek, bowlen, kegelen, biljarten, denksport, fitnesscentra, hengelsport, individuele zaalsport, kracht- en vechtsport, organiseren van sportevenementen, overige binnensport en omnisport, overige buitensport, overige recreatie (rest)(geen jachthavens), overige
sportaccommodaties, overige sportactiviteiten (rest), paardensport en maneges, roei-, kano-,
zeil- en surfsport, sporthallen, sportzalen en gymzalen, sportscholen, sportvelden, tennis,
veldsport in teamverband (geen voetbal), veldvoetbal, wielersport, wintersport, zaalsport in
teamverband, zwem- en onderwatersport, zwembaden.
2
Kamerstuk 32 637, nr. 531

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

het einde van de jaarafsluiting het beschikbare bedrag van € 6 miljoen, naar
rato, te verdelen over de gemeenten die een aanvraag hebben ingediend.
Hoewel de SPUK NEAS op basis van de aanvragen door gemeenten is
uitgeput zijn er momenteel geen signalen vanuit NOC*NSF, Platform
Ondernemende Sportaanbieders (POS), Vereniging Sport en Gemeenten
(VSG) en het Mulier Instituut dat de ondersteuning aan amateursportverenigingen voor gestegen energieprijzen in 2022 en 2023 als zodanig onvoldoende is gebleken. Ook zijn er vanuit NOC*NSF, POS, VSG en het Mulier
Instituut op dit moment geen signalen binnengekomen dat sportverenigingen
deze winterperiode in de problemen zullen komen. Wel heeft het Register
voor Verenigingsbestuurders (RVVB) laten weten dat circa de helft van de 365
verenigingen die gereageerd hadden op een uitvraag van de RVVB zorgen
hebben over de financiële situatie van de vereniging voor komende winter.
Ook komend jaar houd ik daarom de vinger aan de pols door onder andere
een onderzoek van het Mulier Instituut naar de financiële weerbaarheid van
amateursportverenigingen, waarmee meer inzicht verkregen kan worden in
de financiële mogelijkheden van amateursportverenigingen om te verduurzamen. Ik vind het belangrijk om zowel oog te hebben voor de verduurzamingsopgave van de sportsector als voor de andere (financiële) opgaven waar
amateursportverenigingen voor staan.
Vraag 6
Hoeveel sportclubs (ondernemers en verenigingen) hebben volgens uw
inschatting gebruik gemaakt van een bijdrage uit het Gemeentefonds?
Hoeveel van de 300 miljoen euro is inmiddels uitgekeerd, hoeveel aanvragen
lopen er nog?
Antwoord 6
In mijn appreciatie van de motie van de leden Van Dijk en Van der Laan3
tijdens het Wetgevingsoverleg Sport en bewegen van 1 december 20224
(Kamerstuk 36 200 XVI, nr. 195) heb ik, net als in mijn brief aan uw Kamer
van 31 januari jl.5, aangegeven dat het niet mogelijk is te zeggen hoe de extra
prijsbijstelling door gemeenten zal worden besteed. Deze middelen zijn op
grond van de Financiële Verhoudingswet vrij besteedbaar en gemeenten
hoeven over de besteding dan ook geen verantwoording af te leggen aan het
Rijk. De besteding van deze middelen is aan de gemeenteraad en dus aan het
lokale democratische proces. Waar gemeenten ervoor kiezen de sport te
steunen, kunnen ze dat doen uit verschillende bronnen, waaronder het
gemeentefonds. Een één-op-één-relatie tussen baten en lasten is daarbij niet
te maken aangezien de middelen -zoals hiervoor opgemerkt- uit het gemeentefonds vrij besteedbaar zijn.
Vraag 7
Welke stappen heeft u al gezet om in samenspraak met gemeenten te komen
tot een voorstel voor een landelijke sturing en coördinatie van verduurzaming
van sportverenigingen en sportaccommodaties, gezien het feit dat uit het
onderzoek van het RVVB (Register voor Verenigingsbestuurders) blijkt dat
60% van de sportverenigingen niet verwacht binnen vier tot vijf jaar zodanig
te zijn verduurzaamd dat zij de structureel hogere energierekening kunnen
dragen, vanwege gebrek aan kennis, middelen en mensen?
Antwoord 7
In mijn brief over de huidige stand van zaken met betrekking tot de
energiekosten-ondersteuning en verduurzaming van de sportsector en de
mogelijkheden tot het versnellen hiervan die gelijktijdig naar uw Kamer zal
worden verzonden ga ik uitgebreid in op dit vraagstuk en deze inzet. In lijn
met de moties van het lid Mohandis (PvdA)6 en van de leden Leijten en Van
Nispen (SP)7 heb ik verkend hoe een grotere rol voor gemeenten kan helpen
om de sportsector sneller te verduurzamen en clubs meer te ontzorgen. Over
zo’n aanpak ben ik in gesprek met de VSG.
3

Kamerstuk 36 200 XVI, nr. 173
Kamerstuk 36 200 XVI, nr. 195
5
Kamerstuk 30 234, nr. 333
6
Kamerstuk 30 234, nr. 360
7
Kamerstuk 30 234, nr. 351
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3

Er is brede consensus dat regionale coördinatie, langs de lijnen van de 27
VSG-regio’s in Nederland, kan zorgen dat de lokale verduurzamingsopgave
sneller en beter wordt aangepakt. Samen met de VSG stel ik een plan van
aanpak op om in zoveel mogelijk van de 27 VSG-regio’s een gemeentelijke
coördinatiegroep voor de verduurzaming van sportvastgoed op te laten
zetten.
Vraag 8
Hoeveel sportclubs (ondernemers en verenigingen) hebben stappen gezet om
te verduurzamen? Hoeveel sportclubs (ondernemers en verenigingen) maken
zich nog steeds zorgen over de financiële gevolgen van hogere energiekosten
voor de komende winter?
Antwoord 8
Ik heb geen exacte cijfers van het aantal sportclubs die stappen hebben gezet
om te verduurzamen. Wel zie ik dat veel sportverenigingen al hard bezig zijn
met de verduurzamingsopgave die er ligt. In het rapport Sportaccommodaties
20238 concludeert het Mulier Instituut dat de sportsector steeds meer
aandacht heeft voor duurzaamheid, met jaarlijks toenemende investeringen
van sportverenigingen en gemeenten in energiebesparing, circulariteit en
klimaatadaptatie. Zo had tijdens de eerste meting van het Mulier Instituut in
2014 slechts 4% van de verenigingen zonnepanelen, inmiddels is dit
opgelopen tot 33%. Ook heeft de helft van de verenigingen die door het
Mulier Instituut bevraagd zijn geïnvesteerd in energiebesparende maatregelen, dit is sinds juli 2022 gestegen van 36% naar 51%.
De verduurzaming van de sport wordt op dit moment al op verschillende
manieren ondersteund. Voorbeelden zijn financiële instrumenten zoals de
subsidieregeling Stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties
(Bosa-regeling) en de specifieke uitkering Stimulering Sport. Op het platform
Duurzamesportsector.nl, beheerd door het Kenniscentrum Sport en Bewegen,
zijn verschillende goede voorbeelden van verduurzaming van sportclubs
toegevoegd en is het overzicht van beschikbare subsidies te vinden.
Daarnaast heb ik gratis ontzorgingstrajecten beschikbaar gesteld voor
sportaccommodaties die willen verduurzamen.
Uit monitoring van het Mulier Instituut over de financiële weerbaarheid van
amateursportverenigingen blijkt dat de gestegen energielasten één van de
uitdagingen is voor de financiële weerbaarheid van amateursportverenigingen, maar niet de enige. Hier liggen ook andere redenen aan ten grondslag,
zoals dalende ledenaantallen, dalende inkomsten en een dalend aantal
vrijwilligers. Ik neem de zorgen van de amateursportverenigingen serieus. Er
zijn op dit moment geen signalen binnengekomen vanuit NOC*NSF, POS,
VSG en het Mulier Instituut dat sportverenigingen deze winterperiode in de
problemen zullen komen. Desondanks houd ik ook komend jaar de vinger aan
de pols door onder andere een onderzoek van het Mulier Instituut naar de
financiële weerbaarheid van amateursportverenigingen, waarmee meer
inzicht verkregen kan worden in de financiële mogelijkheden van amateursportverenigingen om te verduurzamen. Ik vind het belangrijk om zowel oog
te hebben voor de verduurzamingsopgave van de sportsector als voor de
andere (financiële) opgaven waar amateursportverenigingen voor staan.
Vraag 9
Denkt u dat het noodzakelijk is de steunmaatregelen voor sportclubs in 2024
voort te zetten? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke en hoe heeft u dat in de
begroting Volksgezondheid, Welzijn en Sport opgenomen? Bent u in ieder
geval van plan de sportclubs hierover duidelijkheid te bieden op Prinsjesdag?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Afgelopen winter heb ik openbare zwembaden en amateursportverenigingen
door middel van niet-structurele specifieke uitkeringen aan gemeenten
ondersteund. Destijds is al aangegeven dat deze ondersteunende regelingen
van toepassing zouden zijn voor de periode van 2022 tot en met het vierde

8

R. Hoekman & H. van der Poel, Sportaccommodaties 2023 (Mulier Instituut, 2023).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

4

kwartaal van 2023. De gelden voor het noodfonds voor amateursportverenigingen en zwembaden zijn daarmee niet structureel.
Een alternatief plan is niet aan de orde. Dat laat onverlet dat ik mij blijf
inzetten voor de verduurzaming van de sportsector om zo een eventuele
nieuwe stijging in energieprijzen in de toekomst beter op te kunnen vangen
en de sector zo toekomstbestendiger te maken. In mijn brief over de huidige
stand van zaken met betrekking tot de energiekosten-ondersteuning en
verduurzaming van de sportsector en de mogelijkheden tot het versnellen
hiervan die gelijktijdig naar uw Kamer zal worden verzonden, ga ik verder in
op deze inzet. Tevens biedt het bestaande instrumentarium, waaronder het
sportakkoord, middelen om sportverenigingen hierin te ondersteunen. Dat
gaat bijvoorbeeld om de ondersteuners lokale sport, sportparkmanagers en
clubkadercoaches.
Vraag 10
Hoe laat u de sportclubs (ondernemers en (amateur)verenigingen) achter
voor een nieuw kabinet?
Antwoord 10
In mijn brief over de huidige stand van zaken met betrekking tot de energie
ondersteuning en verduurzaming van de sportsector en de mogelijkheden tot
het versnellen hiervan die gelijktijdig naar uw Kamer zal worden verzonden
informeer ik u over de inzet om tot een snelle verduurzaming van de
sportsector te komen. Hierin wordt ook ingegaan op de stappen die nodig zijn
om sportverenigingen weerbaarder te maken voor de toekomst. Dat is niet
alleen een verhaal van het Ministerie van VWS, maar altijd in samenwerking
met verschillende partners.
Vraag 11
Wilt u deze vragen, gezien het belang voor sportclubs, binnen de gestelde
termijn van drie weken beantwoorden? Zo nee, waarom is dat niet mogelijk?
Antwoord 11
Het is niet gelukt de vragen binnen de gebruikelijke termijn te beantwoorden.
De reden van het uitstel is dat afstemming van de antwoorden meer tijd
vergde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

5