RAPPORTAGE
TECHNISCHE REVIEW TIJDPAD IMPLEMENTATIE
‘BOX 3 WERKELIJK RENDEMENT’
Utrecht, 10 november 2021

INHOUDSOPGAVE

01

Managementsamenvatting

02

Introductie, achtergrond en vraagstelling

03

Resultaten van het onderzoek

04

Bijlagen

Disclaimer
De rapportage is tot stand gekomen op basis van de informatie die is verstrekt door de
Belastingdienst zoals beschreven in deze rapportage.
Verspreiding buiten de Belastingdienst in enige vorm van openbaarmaking is niet
toegestaan zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van Capgemini. Verder is de
Belastingdienst niet gerechtigd deze rapportage aan te wenden voor een ander doel
dan waarvoor zij werd verkregen in het kader van deze opdracht.

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

2

INHOUDSOPGAVE

01

Managementsamenvatting

02

Introductie, achtergrond en vraagstelling

03

Resultaten van het onderzoek

04

Bijlagen

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

3

Managementsamenvatting

Het tijdspad voor Box 3 implementatie is in de huidige globale vorm realistisch, mits de
risico’s gemitigeerd kunnen worden; outsourcing levert geen toegevoegde waarde
Onderzoeksvraag

Belangrijkste bevindingen

Is het voorgestelde tijdpad realistisch?

▪ Het wetgevend proces is nog niet voltooid, derhalve is er nog geen uitvoeringstoets uitgevoerd. De uitvoeringstoets is
richtinggevend voor het definitieve tijdspad en kan nog aanvullende risico’s aan het licht brengen.
▪ Het nu voorgestelde tijdspad is haalbaar, hoewel de planning op dit moment nog op een zeer globaal niveau is uitgewerkt.
Hierin is onder meer de inschatting van 1,5 jaar voor het verkrijgen van contragegevens bij ketenpartners niet getoetst. Deze
moeten verder worden gespecificeerd aan de hand van de uitvoeringstoets en impactanalyse.

Zijn de business risico’s voldoende onderkend?

▪ Het grootste risico uit dit onderzoek is de politieke druk om meerdere grote dossiers (AOV, Box 3 en Toeslagen) tegelijk te
willen implementeren in een organisatie met beperkte capaciteit.
▪ De voortgang van het wetgevend proces vormt daarnaast ook een groot risico voor het verwerken van de aangifte IB 2025.
▪ Vanwege de korte verwerkingstijd van 2 maanden voor de contragegevens bestaat het risico dat de Belastingdienst niet
voldoende tijd heeft om de gegevens te valideren, waardoor het voorinvullen van de aangifte onder druk komt te staan en de
kans op vergissingen en fraude in de aangifte toeneemt.

Wat zijn de voordelen en de nadelen om te wachten
met de implementatie van de wetwijziging tot na de
modernisatie van het IV-landschap?

▪ Het is sterk aan te bevelen om te wachten met de implementatie van de Box 3 wetgeving tot na de modernisatie van het IVlandschap. Het voordeel van eerder starten is beperkt tot enkele maanden tijdswinst. Hier staat tegenover dat eerder starten
dubbele werkzaamheden en extra complexiteit met zich mee brengt.

Is gedeeltelijke outsourcing mogelijk en levert dit
een versnelling op?

▪ Outsourcen is technisch gezien mogelijk, echter wij constateren dat door mate van complexiteit, de benodigde afstemming
tussen belastingdienst en de outsourcing partij en het kunnen voldoen aan de AVG eisen, de risico’s van outsourcen dermate
groot zijn dat ze niet opwegen tegen de voordelen.

Wat levert gedeeltelijke outsourcing op?

▪ Het outsourcen van delen van de implementatie van de Box 3 wetgeving kent geen duidelijke voordelen vanwege het feit dat
Box 3 deel uit maakt van de inkomstenbelastingheffing die voor alle boxen in één systeem wordt verwerkt.
▪ Wanneer outsourcing zou worden ingezet, is de te behalen tijdswinst zeer beperkt daar de realisatie van de functionaliteit
afhankelijk is van de voortgang van het wetgevende- en het IV-modernisatietraject.
▪ Inhuur kan worden ingezet als alternatief voor outsourcen om de IV-capaciteit te vergroten.

Wat zijn de risico’s van gedeeltelijke outsourcing?

▪ Het risico dat de outsourcingpartij niet datgene levert dat nodig is om in de geïntegreerde omgeving van de inkomensheffing
succesvol uitvoering te geven aan de Box 3 wetgeving. Belangrijkste reden hiervoor is dat door de hoge mate van integratie het
formuleren van een scherpe vraag richting outsourcing partijen onmogelijk is.
▪ Het risico dat als gevolg van onvoldoende afstemming tussen Belastingdienst en de outsourcing partij, het eindresultaat niet
(tijdig)wordt geleverd.

Kan bij gedeeltelijke outsourcing voldaan worden aan
de wettelijke eisen van de AVG?

▪ Er kan worden voldaan aan de AVG-eisen, echter de Belastingdienst blijft verantwoordelijke voor de gegevens die door de
externe partij worden verwerkt. Dit vraagt om een extra inspanning van de Belastingdienst om toezicht op naleving te houden.
© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

4

INHOUDSOPGAVE

01

Managementsamenvatting

02

Introductie, achtergrond en vraagstelling

03

Resultaten van het onderzoek

04

Bijlagen

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

5

Inleiding

De Belastingdienst heeft Capgemini gevraagd een IV-technische review uit te voeren op het
tijdspad voor de implementatie van de nieuwe in ontwikkeling zijnde Box 3 wetgeving
Achtergrond

Opdrachtformulering

Het Nederlands stelsel voor inkomstenbelastingen bestaat uit heffingen in drie
verschillende boxen: Box 1, Box 2 en Box 3. In Box 3 worden de inkomsten uit
sparen en beleggen belast middels een forfaitair rendement, waarover een
vermogensrendementsheffing wordt geheven. Het forfaitair rendement is echter
ter discussie komen te staan vanwege de huidige ontwikkelingen op de financiële
markten, waarbij onder andere de rentestand op spaarrekeningen tot onder het
forfaitair rendement is gedaald.

De Belastingdienst heeft Capgemini gevraagd een technische review uit te voeren
van het voorgestelde tijdpad voor de implementatie van ‘Box 3 werkelijk
rendement’. De vragen die de Belastingdienst hierbij graag beantwoord ziet zijn:

Het kabinet en de Tweede Kamer hebben de wens uitgesproken om het huidige
stelsel rechtvaardiger te maken. Hiertoe heeft het kabinet in de afgelopen jaren
reeds wijzigingen in het huidige systeem aangebracht. Daarnaast zijn onderzoeken
uitgevoerd naar de mogelijkheid om het daadwerkelijk rendement te belasten.
Momenteel is de kabinetsformatie in volle gang. Het is de verwachting dat het
nieuw te vormen kabinet in de komende regeringsperiode het Box 3 stelsel gaat
herzien. Hiervoor zijn inmiddels reeds eerste stappen gezet, echter de verdere
vormgeving van de stelselvernieuwing dient in de komende jaren plaats te gaan
vinden.

1. Is het voorgestelde tijdpad realistisch?
1. Zijn de business risico’s voldoende onderkend?
2. Wat zijn de voordelen en de nadelen om te wachten met de implementatie
van de wetwijziging tot na de modernisatie van het IV-landschap?
2. Is gedeeltelijke outsourcing mogelijk en levert dit een versnelling op?
1. Wat levert gedeeltelijke outsourcing op?
2. Wat zijn de risico’s van gedeeltelijke outsourcing?
3. Kan bij gedeeltelijke outsourcing voldaan worden aan de wettelijke eisen van
de AVG?

Ondanks dat de besluitvorming rondom de Box 3 heffing nog verder vorm moet
gaan krijgen, is de IV-organisatie van de Belastingdienst gevraagd een globale
planning voor realisatie op te stellen. Dit tijdspad dient de implementatie van de
nieuwe wetgeving te omvatten, rekening houdend met de inspanning welke
benodigd is om de aanlevering van gegevens te realiseren, de uitfasering van het
op Cool:gen code gebaseerde Aanslag Belastingen Systeem (ABS) en met de
beperkte IV capaciteit die beschikbaar is voor het realiseren van nieuwe wetgeving
in de systemen vanuit het IV-portfolio.

Binnen deze context is Capgemini te vragen om een IV-technische review uit te
voeren op het voorgestelde tijdspad.

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

6

Inleiding

Capgemini heeft het onderzoek in 4 stappen uitgevoerd; de opbouw van de rapportage
volgt de hoofdvragen die zijn opgesteld door de Belastingdienst
Aanpak

Beperkingen

Het onderzoek is uitgevoerd in 4 stappen. Deze zijn hieronder kort samengevat:

De review heeft betrekking gehad op de IV-technische kant van de implementatie
van Box 3 en niet op de implementatie van de maatregelen binnen overige delen
van de organisatie. Ook vallen de fiscaal-juridische en politieke aspecten van de
opdracht buiten het kader van deze opdracht.

1. Stap 1 betreft de voorbereiding waarbij samen met de opdrachtgever vanuit de
Belastingdienst de opdracht is besproken. Met een aantal vertegenwoordigers
van de Belastingdienst hebben wij het toetskader voor deze opdracht
samengesteld. Het toetskader bevat verdiepende vragen per onderzoeksvraag
ter ondersteuning van de interviews. Tevens is in deze fase de eerste opzet van
de rapportage opgesteld en afgestemd met de opdrachtgever.
2. In stap 2 zijn de onderzoeksvragen beantwoord op basis van documentenstudie
en interviews met medewerkers die betrokken zijn bij de implementatie van
Box 3 vanuit een IV-perspectief. In bijlage 1 en 2 is een overzicht toegevoegd
van de bestudeerde documentatie en geïnterviewde medewerkers. De
resultaten uit deze stap zijn met betrokken medewerkers afgestemd.
3. Stap 3 betreft het formuleren van een advies naar aanleiding van de
observaties die in stap 2 zijn gedaan. Deze adviezen zijn met een
vertegenwoordiging van de Belastingdienst afgestemd tijdens een workshop.
4. Stap 4 betreft het afstemmen van het conceptrapport en het bespreken van
bevindingen en adviezen met de opdrachtgever.
Het onderzoek is uitgevoerd in de periode van 27 september 2021 tot en met 15
oktober 2021. Onze bevindingen hebben wij op 1 november 2021 in concept
gerapporteerd. De concept bevindingen zijn op 4 november 2021 afgestemd met
de Belastingdienst. Vervolgens is op 10 november 2021 de finale versie van deze
rapportage opgeleverd.
Voor de volledige beschrijving van de aanpak verwijzen wij naar onze
opdrachtbevestiging d.d. 6 september 2021.

Rondom de daadwerkelijke vormgeving van de Box 3 wetgeving bestaan nog veel
onzekerheden. Belangrijke onzekerheden zijn onder meer (de voortgang van) de
formatiegesprekken en de detailinvulling van de wetgeving. Deze rapportage dient
dan ook te worden gezien in het perspectief van de huidige onzekerheden.
Deze reviewrapportage is tot stand gekomen in een tijdsbestek van 5 weken. Dit
betekent dat de observaties beknopt zijn en de diepgang van het onderzoek
beperkt is.
Tot slot dient te worden opgemerkt dat wij advieswerkzaamheden hebben
uitgevoerd, en dat wij geen audit op basis van een vooraf vastgesteld normenkader
hebben uitgevoerd.

Opbouw rapportage
Deze rapportage is als volgt opgebouwd. In de introductie wordt de achtergrond
en vraagstelling van de review beschreven, gevolgd door de gehanteerde aanpak
en de beperkingen. Vervolgens worden de resultaten van de 2 hoofdvragen
beantwoord:
▪ Is het voorgestelde tijdspad realistisch?
▪ Is gedeeltelijke outsourcing mogelijk en levert dit een versnelling op?
Tot slot zijn in de bijlagen de bestudeerde documentatie en de geïnterviewde
medewerkers toegevoegd.

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

7

INHOUDSOPGAVE

01

Managementsamenvatting

02

Introductie, achtergrond en vraagstelling

03

Resultaten van het onderzoek

04

Bijlagen

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

8

Resultaten van het onderzoek – Introductie

De technische review is uitgevoerd op basis van de door de Belastingdienst uitgewerkte
planning voor implementatie van een vermogensaanwasbelasting
Introductie

▪ Voor de box onroerende zaken wordt een forfaitaire heffing ingericht

De afgelopen jaren is in de Kamer regelmatig de wens uitgesproken om de huidige
forfaitaire Box 3 heffing om te zetten in een heffing over het werkelijk behaalde
rendement. In juni 2021 is in brief aan de Kamer deze wens nogmaals bevestigd. Om
verdere invulling te geven aan de uitwerking van een Box 3 heffing op basis van
werkelijk rendement heeft PwC een analyse uitgevoerd. Hierbij zijn twee mogelijke
oplossingen onderzocht:

▪ Andere belastingvoorstellen rondom vermogen zijn niet in deze evaluatie
meegenomen

▪ Vermogensaanwasbelasting (VAB): bij een vermogensaanwasbelasting worden
jaarlijks zowel de gerealiseerde als niet-gerealiseerde waardemutaties belast.
▪ Vermogenswinstbelasting (VWB): bij een vermogenswinstbelasting worden de
reguliere voordelen uit vermogen en de gerealiseerde waardestijgingen belast.
PwC concludeert in haar rapportage dat de VWB qua praktische uitvoerbaarheid
hoger scoort dan de VAB. Uit interviews met zowel het Ministerie als met de
Belastingdienst is naar voren gekomen dat de voorkeur wordt gegeven aan de VAB
vanuit het oogpunt van praktische uitvoerbaarheid (minder complex in de
uitvoering). Bovendien zorgt de VWB voor belastinguitstel waardoor de inkomsten
voor de Staat zullen fluctueren per jaar.

Uitgangspunten
Bij de beantwoording van de vraagstelling wordt uitgegaan van de volgende
uitgangspunten:
▪ Gezien de hiervoor beschreven situatie hanteren we de belastingheffing op basis
van de VAB als uitgangspunt
▪ Binnen Box 3 worden 5 boxen ingericht, te weten sparen, beleggen, schulden,
onroerende zaken en overige
▪ Voor de boxen sparen, beleggen, schulden en overige wordt een heffing over de
vermogensaanwas ingericht

Context en beperkingen bij beantwoording van de vragen
Op het moment van schrijven van de rapportage ontbreekt een uitgewerkt
regeerakkoord waarin de richting van de implementatie van de Box 3 wetgeving
wordt bevestigd of juist gewijzigd. De formatiebesprekingen zijn nog in volle gang.
Daarnaast is op dit moment het wetgevend proces nog niet gelopen. Pas als een
concept wet is uitgewerkt kan de Belastingdienst een uitvoeringtoets uitvoeren. Op
dat moment kan de impact van de voorgestelde wetgeving op de systemen ook
exacter worden uitgewerkt.
Derhalve baseren wij ons voor deze rapportage op de nu bekende aannames en
uitgangspunten. Dit heeft tot gevolg dat de inschattingen waarop het in deze
rapportage geëvalueerde tijdspad is gebaseerd zeer globaal van aard zijn (grote
onzekerheidsmarge).
De Belastingdienst heeft aangegeven dat het op dit moment nog ontbreekt aan
inhoudelijk inzicht op een aantal aandachtsgebieden. Dit betreft een aantal fiscale
onderwerpen waarover op dit moment in diverse werkgroepen wordt gesproken.
Daarnaast is het van belang dat de voorgenomen Box 3 wijzigingen niet los kunnen
worden gezien van een aantal andere wijzigingen in het belastingstelsel voor
Inkomensheffing. Dit bredere perspectief valt buiten de scope van ons onderzoek.
In de beantwoording van de onderzoeksvragen hebben wij rekening gehouden met
de impact bezien vanuit de hiervoor benoemde uitgangspunten en context.
Wanneer gekozen wordt voor de VWB variant, dan neemt de complexiteit in de
implementatie en uitvoering toe, hetgeen direct impact zal hebben doorlooptijd van
de wijzigingswerkzaamheden in de systemen zoals deze nu zijn ingeschat door de
Belastingdienst.
© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

9

Resultaten van het onderzoek – Onderzoeksvraag 1

Het voorgestelde tijdpad voor implementatie van Box 3 is realistisch, mits met een aantal
aandachtspunten wordt rekening gehouden
Samenvatting antwoord onderzoeksvraag 1
Het voorgestelde tijdspad voor implementatie van de Box 3 wetgeving is realistisch
mits er rekening wordt gehouden met de volgende aandachtspunten:
▪ Het grootste risico’s uit dit onderzoek is de politieke druk om meerdere grote
dossiers (AOV, Box 3 en Toeslagen) tegelijk te willen implementeren in een
organisatie met beperkte portfolio capaciteit. De voortgang van het wetgevend
proces vormt daarnaast een groot risico voor implementatie van de wetgeving
voor de IB 2025. . De uitvoeringstoets kan overige aanvullende risico’s aan het
licht brengen.
▪ Het is sterk aan te bevelen om te wachten met de implementatie van de Box 3
wetgeving tot na de modernisatie van het IV-landschap. Systeemwijzigingen voor
de wetgeving zijn in grote mate afhankelijk van de modernisatie einddatum van
applicaties relevant voor Box 3. Het voordeel van eerder starten is beperkt tot
enkele maanden tijdswinst, terwijl de complexiteit en risico’s groter zijn dan
wanneer gewacht wordt tot na de modernisatie van het IV-landschap.
▪ De detail analyse van het tijdspad laat zien dat het een haalbaar pad is, maar dat
het verder gespecificeerd moeten worden aan de hand van de impact analyse.

Zijn de business risico’s voldoende onderkend?
De introductie van nieuwe Box 3 wetgeving brengt verschillende business risico’s
met zich mee. De Belastingdienst heeft meerdere risico’s onderkend, zowel aan de
business als de IV-kant. Onder business verstaan wij het primaire proces of de
uitvoeringsorganisatie van de Belastingdienst. Deze risico’s die zijn geïdentificeerd
in dit rapport zijn weergegeven in een kans-impact matrix op de volgende pagina.
De volgende risico’s worden op dit moment onderscheiden:
1. Als de Belastingdienst meerdere nieuwe wetten in één jaar parallel moet
implementeren kan dit niet gedaan worden zonder daarbij concessies te doen

aan andere dossiers in het IV-portfolio. De beschikbare capaciteit van de IVorganisatie bedraagt 5000 dagen voor nieuwe wetgeving. Dat betekent dat in
een jaar ruimte is voor één grote wetsvernieuwing. Naast het werkelijke
rendement voor Box 3 (voorlopige inschatting 6000 dagen), staan ook de AOVZZP en Toeslagen hoog op de agenda van de politiek. In bijlage III is een
uitgebreid overzicht van de portfolio capaciteit opgenomen.
2. Wanneer het wetgevend proces verder vertraagt, loopt de implementatieplanning bij de Belastingdienst uit. Hierdoor bestaat het risico dat de
implementatie van de wet met 1 jaar wordt vertraagd. Op dit moment is het
wetgevend proces nog niet doorlopen. Specifieke risico’s in de tijdslijn zijn de
duur en uitkomst van de formatie, de detailinvulling van de Box 3 wetgeving en
mogelijke wijzigingen die voortvloeien uit de behandeling van de wet in de
Tweede Kamer. Het wetgevende traject loopt 1 maand achter op de planning.
3. Als de Belastingdienst over onvoldoende gegevens beschikt om de aangifte te
controleren (contragegevens) is het niet mogelijk om de juistheid en
volledigheid van de aangifte te valideren. Ook is het voor-invullen van de
aangifte dan niet mogelijk. De kans op vergissingen en fraude neemt daardoor
toe. Uit onderzoek van de Belastingdienst is naar voren gekomen dat niet voor
alle vermogensposities voldoende contra informatie beschikbaar is:
▪

De vermogenspositie onroerende zaken. De aangifte wordt volledig
gebaseerd op de informatie die de belastingplichtige verstrekt. Dit omdat op
dit moment een bruikbaar register waaruit contra informatie kan worden
verkregen ontbreekt. Het behouden van een forfaitair rendement voor deze
vermogenspositie biedt een tijdelijke oplossing voor onroerende zaken.

▪

Buitenlandse spaartegoeden en beleggingen. Belastingplichtigen moeten
zelf gegevens over buitenlandse tegoeden aanleveren. Dit risico is ook van
toepassing in het huidige systeem.

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

10

Resultaten van het onderzoek – Onderzoeksvraag 1

De Belastingdienst heeft meerdere business risico’s geïdentificeerd, waarbij het niet
mogelijk is dat alle beoogde nieuwe wetgeving in één jaar kan worden geïmplementeerd

5. Als de belastingplichtige niet juist en volledig ingelicht wordt over de
wijzigingen, kan dit tot onrust onder de belastingplichtigen leiden. De
berekening in een nieuw Box 3 stelsel verschilt van de berekening in het huidige
stelsel. De impact op de belastingplichtige moet duidelijk worden
gecommuniceerd. Door duidelijke communicatie wordt de druk op de
belastingtelefoon, het risico van onjuist ingevulde formulieren en eventuele
weerstand onder belastingplichten zoveel mogelijk beperkt.
6. Indien de impact van de gewijzigde Box 3 wetgeving voor andere regelingen niet
in kaart is gebracht, bestaat het risico dat deze regelingen niet goed meer
kunnen worden uitgevoerd. De resultaten van de Box 3 aanslag worden gebruikt
voor een aantal andere inkomensafhankelijke regelingen. De wijziging in de Box
3 wetgeving dient dus te worden bezien in samenhang met andere regelingen.
7. Het risico dat de aangifte voor 2025 niet volledig vooraf kan worden ingevuld,
waardoor de kans op fouten in aangiften toeneemt of belastingplichtigen minder
tevreden zijn over het gemak waarmee zij hun aangifte kunnen doen. Van een
tweetal categorieën is reeds duidelijk dat voorinvullen van de aangifte niet
mogelijk is: onroerend goed en buitenlandse bezittingen.

Onmogelijke
opgave

3

Risico door kans

4. Indien onvoldoende deskundige medewerkers vanuit het primair proces
beschikbaar zijn, dan komt het acceptatieproces waarmee de juistheid van de
software getoetst wordt onder druk te staan. Hierdoor wordt software
onvoldoende getest of loopt de implementatie van de Box 3 maatregelen
vertraging op. De afgelopen jaren zijn veel medewerkers met fiscale kennis en
kunde met pensioen gegaan. Bij software wijzigingen is de fiscale kennis
noodzakelijk om te valideren dat de inkomstenbelastingaanslag ook na invoer
van de wijziging juist wordt berekend. In het acceptatieproces wordt dit door
uitvoerende diensten getoetst. Wanneer fiscale kennis onvoldoende aanwezig is,
kan dit leiden tot niet onderkende fouten in het aangifteproces.

7

1

Groot
risico
2

6

Redelijk
risico

4
5

Beperkt
risico

Risico door impact

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

11

Resultaten van het onderzoek – Onderzoeksvraag 1

De voordelen van wachten met implementeren tot na de modernisatie van het IV-landschap
wegen zwaarder dan de nadelen
Voor- en nadelen bij wachten tot na de modernisatie IVlandschap
Momenteel werkt de Belastingdienst aan het moderniseren van het IV-landschap.
Middels deze migratie wordt overgestapt van een oude technologie (Cool:gen) naar
een nieuwe technologie (Java). Dit is noodzakelijk om meerdere redenen:
▪ Momenteel is de kennis in de markt van Cool:gen schaars en in de toekomst zal
de schaarste nog verder toenemen
▪ De flexibiliteit van Cool:gen is beperkt
▪ De kosten van onderhoud zijn hoog in vergelijking tot andere technologie
Kort samengevat is het moderniseren van het IV-landschap van groot belang voor
de continuïteit en wendbaarheid van de IT-systemen bij de Belastingdienst.
De modernisatie IV-landschap is een project dat op het moment van schrijven van
dit rapport reeds enkele jaren loopt en naar verwachting afgerond zal worden in
2026. De functionaliteit voor Box 3 is naar verwachting per maart 2024 gemigreerd.
Voor de evaluatie van de voor- en nadelen gaan wij uit van deze datum en niet van
de volledige afronding van het modernisatietraject.
Uit ons onderzoek zijn de volgende voordelen bij het wachten tot na de
modernisatie van het IV-landschap naar voren gekomen:
▪ Het wetgevende proces kan volledig doorlopen worden voordat de
implementatie start. Hierdoor kan de wetgeving zo ontwikkeld worden dat zij
stabiel en uitvoerbaar is op het moment dat de Belastingdienst start met
implementeren.
▪ De nieuwe omgeving is eenvoudiger gestructureerd, waardoor de inspanning
nodig voor realisatie van de software naar verwachting kleiner is dan wanneer in
de oude omgeving wordt gebruikt. De grotere complexiteit kan leiden tot
grotere doorlooptijden en extra kosten.

▪ Wanneer de uitfasering van Cool:gen plaats heeft gevonden, hoeft de nieuwe
wetgeving niet zowel in de oude als in de nieuwe omgeving te worden
geïmplementeerd. Wachten tot na de modernisatie voorkomt zodoende het
uitvoeren van dubbel werk.
▪ Wanneer wetgeving in twee omgevingen wordt geïmplementeerd, moeten
uitgebreide analyses worden gedaan om te controleren of beide omgevingen
eenzelfde resultaat opleveren. Wachten op de modernisatie voorkomt deze
vergelijkende analyses.
▪ Samenhangend met het voorgaande punt, hoeven ook de acceptatietesten voor
de software niet dubbel te worden uitgevoerd. Eerder benoemden we het risico
van schaarste van kundig personeel om deze testen uit te voeren. Het alleen in
de nieuwe omgeving realiseren van de wetgeving, maakt het eerder benoemde
business risico voor dit punt niet groter.
▪ Wachten tot na de modernisatie geeft de Belastingdienst de mogelijkheid om
focus te leggen op het modernisatietraject. Hierdoor kan de wendbaarheid van
de Belastingdienst eerder worden vergroot en kunnen de kosten en
afhankelijkheden van Cool:gen specialisten worden verminderd.
▪ Bij wachten tot na volledige modernisatie in 2026, zal meer ruimte in het IVprojecten portfolio komen voor het doorvoeren van nieuwe wetgeving en
verbetering.
Daarnaast is het volgende nadeel onderkend:
▪ Wachten tot na de modernisering van de Box 3 functionaliteit betekent dat de
nieuwe wetgeving voor Box 3 niet eerder dan in de IB van 2025 kan worden
geïmplementeerd, terwijl de politieke en maatschappelijke druk voor een
herziening van het Box 3 belastingstelsel op basis van werkelijk rendement groot
is.

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

12

Resultaten van het onderzoek – Onderzoeksvraag 1

Het voorgestelde tijdpad voor implementatie van Box 3 is realistisch mits het door middel
van extra analyses verder wordt aangescherpt
Detailanalyse tijdspad
Op basis van de beschikbare informatie hebben we het beoogde tijdspad van de
Belastingdienst gevalideerd. Hierbij dient te worden opgemerkt dat de planning op
dit moment nog op een zeer globaal niveau is uitgewerkt. Afhankelijk van de
uitkomsten van het wetgevend traject en de daarop volgende impact analyse zal de
planning nader moeten worden uitgewerkt.
Ten aanzien van de planning hebben wij de volgende aandachtspunten
geïdentificeerd:
▪ Een diepgaande impact analyse moet nog worden uitgevoerd. Een impactanalyse
stelt de Belastingdienst in staat om een gegrond beeld te krijgen van de impact
van de Box 3 regelgeving op alle processen en applicaties. Op basis daarvan kan
een beter beeld verkregen worden op de afhankelijkheid van de
planningsstappen onderling.
▪ In de planning zijn geen toleranties opgenomen. Daarom is het op dit moment
niet duidelijk waar de ruimte ligt om eventuele vertraging op te vangen. Door het
incalculeren van toleranties kan ingespeeld worden op vertragingen.
▪ Een kritieke pad analyse is nog niet uitgevoerd. In de huidige planning zitten een
aantal activiteiten die pas kunnen starten op het moment dat andere activiteiten
voltooid zijn. Door het kritieke pad te definiëren wordt duidelijk welke
activiteiten onderling afhankelijk zijn. Een kritieke pad analyse levert zodoende
inzicht op de onderlinge afhankelijkheden en de minimale doorlooptijd van het
project.

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

13

Resultaten van het onderzoek – Onderzoeksvraag 1

Tijdspad systeemwijzigingen: tijdige oplevering Cool:gen migratie Box 3 functionaliteit zijn
randvoorwaardelijk voor start implementatie Box 3 wetgeving
H2 2023
STAP

DUUR

START

EIND

6 jaren

09-2021

03-2024

Wetsanalyse

7 maanden

09-2023

03-2024 1

Basis Meta Gegevens specificaties

4,5 maanden

11-2023

03-2024

Softwareaanpassingen Belastingdienst

7 maanden

04-2024

10-2024

Softwareaanpassingen softwareleveranciers

7 maanden

04-2024

10-2024

Wetsanalyse

7 maanden

04-2024

11-2024

Basis Meta Gegevens specificaties

4,5 maanden

11-2024

03-2025

Softwareaanpassingen Belastingdienst

11 maanden

04-2025

02-2026

Softwareaanpassingen softwareleveranciers

11 maanden

04-2025

02-2026

7

8

9 10 11 12

H1 2024
1

2

3

4

H2 2024
5

6

7

8

9 10 11 12

H1 2025
1

2

3

4

H2 2025
5

6

7

8

9 10 11 12

H1 2026
1

2

3

4

H2 2026
5

6

7

8

9 10 11 12

H1 2027
1

2

3

4

5

6

Systeemwijzigingen
Uitfasering CoolGEN
Voorlopige aangifte

2

3

Definitieve aangifte

In het tijdspad wordt onderscheid gemaakt tussen de voorlopige aangifte en de
definitieve aangifte. Detail analyse van het tijdspad laat een aantal belangrijke
aandachtspunten zien:

de delen die betrekking hebben op Box 3 niet is afgerond voor maart 2024, kan
de realisatie van de nieuwe wetgeving niet starten. Een mitigerende maatregel
kan zijn dat functionaliteit wordt gebouwd in de oude en nieuwe omgeving,
echter dit vergroot de druk op de projectenportfolio, waardoor andere
wetswijzigingen niet meer mogelijk zijn.

1. Wetsanalyse kan pas starten als de conceptwetgeving is afgerond, de
uitvoeringstoets en de impact analyse door de Belastingdienst is uitgevoerd en
de wet met positief resultaat is behandeld in de Tweede Kamer. Wanneer dit
proces later wordt afgerond dan december 2023, kan de Belastingdienst niet
starten met de implementatie van de wetgeving voor het belastingjaar 2025.

3. Een aantal marktpartijen heeft zelf software ontwikkeld om aangiften in te
dienen volgens de specificaties van de Belastingdienst. Hiervoor moet de
Belastingdienst tijdig specificaties aanleveren.

2. Cool:gen wordt geleidelijk uitgefaseerd, hetgeen betekent dat steeds delen
functionaliteit worden overgezet naar nieuwe technologie. Dit geldt ook voor
de Box 3 functionaliteit. Wanneer de uitfasering van Cool:gen voor wat betreft

4. De afhankelijkheden met andere systemen en noodzakelijke aanpassingen zijn
niet in deze planning expliciet gemaakt (o.a. informatieleveringen en impact
voor inkomensafhankelijke regelingen zoals Toeslagen).
© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

14

Resultaten van het onderzoek – Onderzoeksvraag 1

Tijdspad analyse gegevensaanlevering: meenemen van ketenpartners essentieel voor
succesvolle implementatie
H2 2023
STAP

DUUR

START

EIND

7 maanden

12-2023

06-2024

1,5 jaar

07-2024

12-2025

2 maanden

01-2026

02-2026

Test fase Vooraf Ingevulde Aangfite gegevens

1 jaar

03-2025

02-2026

Volledig juist inwinnen gegevens 2026

1 jaar

03-2026

02-2027

7

8

9 10 11 12

H1 2024
1

2

3

4

H2 2024
5

6

7

8

9 10 11 12

H1 2025
1

2

3

4

H2 2025
5

6

7

8

9 10 11 12

H1 2026
1

2

3

4

H2 2026
5

6

7

8

9 10 11 12

H1 2027
1

2

3

4

5

6

Gegevensaanlevering
Inwinnen basis gegevens
Specificatie
Realisatie inwinproces
Renseignering

1

Voor het vooraf invullen en voor controle van de aanslag is de beschikbaarheid van
gegevens van ketenpartners van groot belang. In de planning van de
Belastingdienst is dit aspect opgenomen. De Belastingdienst is verantwoordelijk om
op basis van de wetgeving een specificatie op te stellen van de door ketenpartners
aan te leveren informatie. Ook dit aspect is opgenomen in de planning. Hierbij zijn
de volgende aandachtspunten:

2

vergt zullen ketenpartners hun werkzaamheden pas starten als de wetgeving is
gepubliceerd in de Staatscourant.

1. Ketenpartners zijn afhankelijk van de gegevensspecificaties die door de
Belastingdienst worden aangeleverd. Specificaties kunnen pas worden
opgesteld wanneer het wetgevend proces volledig doorlopen en de details van
de nieuwe wetgeving volledig bekend zijn.
2. Voor realisatie van het inwinproces is de Belastingdienst afhankelijk van
ketenpartners. Op basis van een expert-schatting is hiervoor een periode van 1,5
jaar gepland. Deze tijd is noodzakelijk om de ketenpartners ook de tijd te geven
om hun systemen aan te passen. De duur van 1,5 jaar is nog niet in de markt
getoetst met de ketenpartners. Gezien de investeringen die implementatie
© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

15

Resultaten van het onderzoek – Onderzoeksvraag 2

Versnellen van implementatie door outsourcing, brengt significante risico’s met zich mee,
terwijl door afhankelijkheden in de planning de te behalen voordelen beperkt zijn
Samenvatting antwoord onderzoeksvraag 2
Outsourcen is technisch gezien mogelijk, echter door de mate van complexiteit, de
benodigde afstemming tussen outsourcing partij en de Belastingdienst en de AVG
eisen, zijn de risico’s van outsourcen dermate groot dat deze niet opwegen tegen de
voordelen. Daarnaast kan door outsourcing geen versnelling in de huidige planning
worden gerealiseerd, aangezien deze afhankelijk is van zowel de doorlooptijd die
nodig is voor ketenpartners om de benodigde data leveringen te doen als de timing
van afronding van het wetgevend proces.

Welke mogelijkheden biedt outsourcing voor het
implementatietraject van Box 3?
Als definitie van outsourcing hanteert de Belastingdienst: “outsourcen betekent dat
een derde partij realiseert, onderhoudt en beheert“. Outsourcing kan een oplossing
zijn op het moment dat intern te weinig capaciteit is voor uitvoering van
werkzaamheden. Door een afgebakende opdracht te beleggen bij een externe
partner kan de bestaande IV-portfolio capaciteit worden vergroot. Teneinde hierin
succesvol te kunnen acteren is het noodzakelijk dat de taak scherp omschreven is,
het aantal integratiepunten met andere systemen beperkt is en de
outsourcingpartij de juiste fiscale en IT kennis in huis heeft om de klus te klaren.
Is outsourcing een optie voor de Belastingdienst?
Voorwaarde voor outsourcing is dat de externe partij een duidelijk afgebakende
taak krijgt binnen een groter geheel dat moet worden gerealiseerd. Voor de
specifieke casus van het outsourcen van de nieuw te ontwikkelen Box 3
functionaliteit kunnen twee deeltaken worden geïdentificeerd:

integratie binnen het applicatielandschap. Deelsystemen zijn aan te wijzen, maar
door de hoge mate van integratie, is een zeer intensieve afstemming met een
derde partij noodzakelijk. De afstemming met een externe partij zal derhalve
meer inspanning vergen dan wanneer de Belastingdienst alles in eigen hand
heeft.
▪ De toelevering van gegevens vanuit ketenpartners. De toelevering en verwerking
van de gegevens kan als apart onderdeel naast de integratie worden gezien.
Vanuit de Belastingdienst vindt de inwinning van gegevens nu al gecentraliseerd
plaats. Wanneer ervoor gekozen wordt om dit deel uit te besteden, zal een
externe partij de kennis en kunde die nu centraal beschikbaar is binnen de
Belastingdienst opnieuw moeten opbouwen. Bovendien worden eenmaal
ingewonnen gegevens ook weer gebruikt om andere belastingwetten uit te
voeren. Het uitbesteden van dit gegevenslevering zou daarmee extra
complexiteit en kosten introduceren.
Succesvol outsourcen vraagt om stabiele requirements. De praktijk bij de
Belastingdienst leert dat het wetgevende proces regelmatig resulteert in
wijzigingen in de requirements. Hoewel veel kan worden geregeld middels
contracten in outsourcingsprojecten, leert de praktijk dat instabiliteit van
requirements het risico op mislukken van outsourcing projecten vergroot.
Hoe lager de stabiliteit van de requirements, hoe meer er door de Belastingdienst
geïnvesteerd zal moeten worden in de samenwerking en afstemming met een
derde partij. Dit vergt extra capaciteit van de Belastingdienst.

▪ Het onderhoud en beheer van een applicatie voor uitvoering van de Box 3
wetgeving. Echter, de implementatie van Box 3 functionaliteit is verweven met
de gehele keten van inkomensheffing en kent daardoor een hoge mate van

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

16

Resultaten van het onderzoek – Onderzoeksvraag 2

Inhuur van externen die in de Belastingdienst teams werken, kan bijdragen aan het
vergroten van de capaciteit van de IV-organisatie
Kan outsourcing een versnelling opleveren voor de
implementatie?
Wanneer outsourcing zou worden ingezet, is afgezien van de eerder benoemde
risico, de te behalen tijdswinst zeer beperkt daar de realisatie van de functionaliteit
afhankelijk is van een aantal factoren en aandachtspunten. Uitgaande van
implementatie van de wetgeving per belastingjaar 2025 zijn de volgende risico’s en
aandachtspunten geïdentificeerd:
▪ Wanneer gestart wordt met implementatie voordat het wetgevende proces is
afgerond, ontstaat het risico dat de requirements moeten worden aangepast
gedurende de implementatie. Dit resulteert in een inefficiënt proces en een
verhoogd risico op uitvoeringsproblemen.
▪ Het modernisatietraject dat eerder genoemd is, loopt nog tot maart 2024 voor
de Box 3 functionaliteit. Starten met implementeren voor het
modernisatietraject voldoende is afgerond resulteert in dubbel werk waarmee
extra druk op de IV-portfolio komt te staan.
▪ Een effectieve versnelling van dit proces betekent dat de implementatie bij de
definitieve aangifte van 2024 afgerond is. Dit vraagt dat de ketenpartners sneller
hun gegevens aanleveren. Voor de ketenpartners is een termijn van 18 maanden
overeengekomen om de wijzigingen door te voeren. Het is onwaarschijnlijk dat
de termijn van 18 maanden kan worden teruggebracht naar 6 maanden.
▪ Implementatie bij de definitieve aangifte van 2024 betekent ook dat de
voorlopige aangifte van 2024, die nog volgens de oude wetgeving tot stand
komt, een andere uitkomst geeft over de verwachte opgelegde belasting.
Belastingplichtigen kunnen dus op basis van de voorlopige aangifte geen juist
beeld vormen van de definitieve aangifte. Het ook eerder aanpassen van de
voorlopige aangifte van 2024 is geen optie, aangezien de wetgeving op dat
moment nog niet is afgerond. Dit levert bovendien extra complexiteit op in de
realisatie van de software bij de Belastingdienst.

Welke risico’s zijn verbonden aan outsourcing?
Op basis van het uitgevoerde onderzoek zijn de volgende risico’s in relatie tot
outsourcing geïdentificeerd:
▪ Als delen van het implementatie project worden geoutsourcet, zullen derde
partijen gegevens van belastingplichten verwerken, waarbij een verhoogd risico
bestaat dat deze gegevens uitlekken. Om dit risico te mitigeren zal de
Belastingdienst extra kosten (toezicht op naleving) moeten maken. Beschermen
van persoonsgegevens binnen de Europese Unie is vastgelegd binnen de AVG.
Volgens de AVG geldt de partij waaraan geoutsourcet wordt als verwerker van
gegevens. De Belastingdienst blijft de verantwoordelijke voor de gegevens die
door de verwerker verwerkt worden en dient toezicht te houden op het naleven
van de AVG. Beide partijen leggen in een verwerkersovereenkomst de instructies
voor en beveiliging van het verwerken van gegevens vast.
▪ Als de Belastingdienst ervoor kiest te outsourcen, realiseert een derde partij op
basis van de door de Belastingdienst aanleverde specificaties. Door het volle IVportfolio en het nog niet doorlopen wettelijke proces bestaat het risico dat de
Belastingdienst onvoldoende in staat is de specificaties uit te werken. Bij
onvoldoende uitwerking van de specificaties kan een mismatch ontstaan tussen
gevraagde specificaties en het opgeleverde product, met als gevolg vertraging in
of problemen bij oplevering van de gevraagde functionaliteit.
▪ De hoge mate van integratie binnen het applicatielandschap, maakt outsourcing
complex. Naar mate een project complexer is, wordt het belang van onderlinge
communicatie groter. Wanneer de Belastingdienst en een derde partij
onvoldoende onderling communiceren ontstaat het risico dat functionaliteit
wordt opgeleverd die niet kan worden geïntegreerd met de bestaande
inkomensheffingssystemen bij de Belastingdienst.

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

17

Resultaten van het onderzoek – Onderzoeksvraag 2

Verschillende risico’s van outsourcing zijn geïdentificeerd, welke zwaarder wegen dan de
mogelijke voordelen
▪ Indien een derde partij een onderdeel realiseert, onderhoudt en beheert, moet
duidelijk worden waar de verantwoordelijkheden voor beide partijen liggen.
Gezien de hoge mate van integratie van de Box 3 functionaliteit, is het
noodzakelijk om een zeer intensieve afstemming tussen beide partijen in te
regelen.

budgetten, is het met de huidige IV-bezetting dan ook niet mogelijk om het team
snel op te schalen middels inhuur. Daarnaast constateren wij dat de aanhoudende
krapte op de ICT-arbeidsmarkt is een belangrijkste extra belemmering is om extra
capaciteit te realiseren middels inhuur.

▪ Als de Belastingdienst ervoor kiest om de gegevensinwinning bij meerdere
processen te outsourcen, ontstaat het risico dat kennis en kunde in dat domein
verloren gaat. Dit heeft tot gevolg dat de afhankelijkheid van derde partij
toeneemt en de Belastingdienst minder inzicht heeft in het complete proces
waarvoor het verantwoordelijk is.

▪ Bij het outsourcen worden de risico’s die verbonden zijn met de implementatie
van nieuwe wetgeving ondergebracht bij een derde partij. Gezien de politieke en
maatschappelijke gevoeligheid van het dossier bestaat het risico dat de kosten
voor outsourcen onnodig hoog zullen worden, omdat derde partijen dit risico
willen afdekken.

Wat zijn de alternatieven voor outsourcen?
Het inhuren van extra personeel kan een uitstekend alternatief zijn voor
outsourcen. Hierbij blijft de Belastingdienst, in tegenstelling tot bij outsourcing,
verantwoordelijk voor realisatie, onderhoud en beheer. Hierbij kunnen veel van de
bovengenoemde risico’s gemitigeerd worden, maar met name het integratierisico
blijft bestaan.
Inhuur biedt de Belastingdienst de mogelijkheid om extra capaciteit aan te trekken.
Wanneer teams binnen de IV-organisatie worden aangevuld met ingehuurde
capaciteit wordt de benodigde sturing vanuit het team gegeven. Uit ons onderzoek
blijkt dat hoewel er herhaaldelijk vanuit Den Haag geroepen wordt dat voldoende
budget beschikbaar is, de praktijk binnen de belastingdienst anders is: het
budgettair kader is in de afgelopen jaren voor IV vooral gedaald. Bij dalende
© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

18

INHOUDSOPGAVE

01

Managementsamenvatting

02

Introductie, achtergrond en vraagstelling

03

Resultaten van het onderzoek

04

Bijlagen

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

19

Bijlage I

Documentatie bestudeerd in het kader van dit onderzoek

Documentatie afkomstig van de Belastingdienst
1.

Onderzoek-naar-praktische-uitvoerbaarheid-box-3-heffing-op-basis-van-werkelijk-rendement

2.

MEMO Box3 outsourcen 06152021

3.

2021-07 Box 3 werkelijk rendement v0.08

4.

Planning contourenbrief, wetgeving en implementatie werkelijk rendement in box 3

5.

Fiche Vermogensrendementsheffing (box 3) naar werkelijk rendement

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

20

Bijlage II

Voor de technische review van het tijdspad hebben we 9 medewerkers van de
Belastingdienst en het Ministerie van Financiën geïnterviewd

Medewerkers betrokken in de interviews
Naam

Rol

Datum

Christiaan Basut

Adviseur BDO P

11-10-2021

Guus Heesink

Solution architect IV

11-10-2021

Remco Pihlajamaa

Fiscalist OLAV

11-10-2021

Hans Hoekzema

Afdelingshoofd IH IV

12-10-2021

Steef Cobben

Ketencoördinator IH

12-10-2021

Hedi Schouten

Beleidsmedewerker DGFZ

13-10-2021

Karen Kuipers

Adviesregisseur IV

13-10-2021

Stefan Schmidt

Ketenregisseur CAP

14-10-2021

Jan Polkerman

CTO

27-10-2021

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

21

Bijlage III

Gedetailleerde portfolio IV-capaciteit directie Inkomensheffing

Toelichting op bovenstaande tabel
▪ Bovenstaande tabel geeft cijfermatig inzicht in het vraagportfolio van de keten
Inkomensheffing (IH), voor alle ketens en afdelingen binnen IV.
▪ De toekomstige jaren zijn gebaseerd op ervaringen uit eerdere jaren. Na 2022 is
het een inschatting op basis van ervaring.
▪ In dit overzicht wordt geen rekening gehouden met de capaciteit van de IVafdeling, de prioriteit van de dossiers en portfolio- categorieën of het hebben
van (additionele) financiering. Het is gefocust op vraag.
▪ De 'container' wetgeving wordt gevuld met Belastingplannen (oud en nieuw),
beleidsbesluiten, Europese regelgeving, verdragswijzigingen, separate
wetgevingstrajecten en werk dat voortvloeit uit uitspraken van de Hoge Raad.

© Capgemini Invent 2021. All rights reserved.

22

About Capgemini Invent
As the digital innovation, design and transformation brand of the Capgemini Group,
Capgemini Invent enables CxOs to envision and shape the future of their businesses.
Located in more than 36 offices and 37 creative studios around the world, it comprises a
10,000+ strong team of strategists, data scientists, product and experience designers,
brand experts and technologists who develop new digital services, products, experiences
and business models for sustainable growth.
Capgemini Invent is an integral part of Capgemini, a global leader in partnering with
companies to transform and manage their business by harnessing the power of
technology. The Group is guided everyday by its purpose of unleashing human energy
through technology for an inclusive and sustainable future. It is a responsible and diverse
organization of 270,000 team members in nearly 50 countries. With its strong 50-year
heritage and deep industry expertise, Capgemini is trusted by its clients to address the
entire breadth of their business needs, from strategy and design to operations, fueled by
the fast evolving and innovative world of cloud, data, AI, connectivity, software, digital
engineering, and platforms. The Group reported in 2020 global revenues of €16 billion.

Get the Future You Want | www.capgemini.com/invent

This presentation contains information that may be privileged or confidential and
is the property of the Capgemini Group.
Copyright © 2021 Capgemini. All rights reserved.