Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

31 839

Jeugdzorg

Nr. 415

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARISSEN VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT EN VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 oktober 2014
Tijdens het Algemeen Overleg met uw Kamer op 24 september jl. heeft u
ons gevraagd u nader te informeren over de voortgang bij de inkoop van
jeugdhulp. Tijdens de wetsbehandeling van de Invoeringswet van de
Jeugdwet hebben wij u reeds de stand van zaken gemeld. Met deze brief
geven wij invulling aan uw verzoek.
In deze brief informeren wij u om te beginnen over de uitkomsten van de
doorlichting die is uitgevoerd in elf regio’s waarbij wij ons zorgen
maakten over de voortgang bij de inkoop1. Zoals aan uw Kamer inmiddels
mondeling gemeld, verwachten wij bij zeven regio’s dat er goede
inkoopafspraken worden gerealiseerd. Bij vier regio’s zijn wij nog niet
gerust op een probleemloos vervolg en hebben wij nadere stappen gezet.
Onder 1 gaan we hier op in.
In deze brief gaan wij vervolgens nader in op de afspraken voor de
bovenregionale specialistische jeugdhulpfuncties, waarover we u in de
brief van 23 september jl. al informeerden (Kamerstuk 31 839, nr. 412). Uw
Kamer gehoord hebbende tijdens het debat op 24 september jl., hebben
wij bij de afspraken ook invulling gegeven aan de wens om extra
financiële waarborgen in te bouwen voor gemeenten. Binnen de reeds
bestaande mogelijkheden voor zorgaanbieders om zich te melden bij de
Transitie Autoriteit Jeugd (TAJ) komt een nadere invulling ten behoeve
van de continuïteit van zorg voor bepaalde specialistische jeugdhulpfuncties. Onder 2 in deze brief geven we toelichting op de afspraken die
op landelijk niveau zijn gemaakt met gemeenten en aanbieders. De
afspraken treft u als bijlage aan2.

1
2

kst-31839-415
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Zie ook onze brief van 28 augustus jl. (Kamerstuk 31 839, nr. 410)
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 839, nr. 415

1

In deze brief gaan wij tot slot in op twee mondelinge verzoeken die uw
Kamer tijdens het AO van 24 september jl. heeft gedaan en waarover op
8 oktober met u is gesproken (Handelingen II 2014/15, nr.11, behandeling
Invoeringswet Jeugdwet) Het betreft ten eerste uw verzoek om verdere
transparantie van de Transitiemonitor Jeugd. Onder 3 geven wij aan dat
wij de volgende uitvraag in november gespecificeerd openbaar zullen
maken. Zoals besproken met uw Kamer op 8 oktober jl. honoreren wij tot
slot graag het verzoek van uw Kamer om in het voorjaar nog een
afzonderlijke rapportage over de stand van zaken van de stelselherziening
jeugd te ontvangen. Onder 4 geven wij aan hoe wij dit willen uitvoeren.
1. Uitkomsten audits in 11 regio’s
In september hebben in het kader van de doorlichting in 11 regio’s audits
plaatsgevonden tussen het rijk en de afzonderlijke regio’s over de
voortgang van het inkoopproces. Vanuit het rijk zijn de gesprekken
gevoerd door inkoopexperts op het jeugddomein. Deze gesprekken zijn
vanuit het rijk geïnitieerd omdat er serieuze zorg bestond of het inkoopproces in de betreffende regio’s tijdig zou zijn afgerond om op 1 januari
2015 alle benodigde jeugdhulp in de regio beschikbaar te hebben.
Toetsingskader audits
Alhoewel het niet halen van het tijdpad een belangrijke aanleiding is
geweest om met spoed deze gesprekken te entameren in de 11 regio’s, is
voor de beoordeling van de stand van zaken naar meer factoren gekeken
dan het tijdpad alleen. Het toetsingskader bestaat uit:
– Tijdpad:
– Inkooporganisatie:
– Toegang:
– Kwaliteit afspraken:

– Kwaliteit samenwerking:

Zijn er tijdig sluitende afspraken gemaakt;
Is het inkoopproces goed georganiseerd en wordt er gewerkt
vanuit een duidelijke strategie;
Geeft de vormgeving van de toegang de gemeenten invloed op
de vraag naar jeugdhulp;
Kunnen de aanbieders onder de gestelde voorwaarden (tarief,
volume, garanties) redelijkerwijs kwaliteit van jeugdhulp
garanderen;
Geeft de (bestuurlijke) samenwerking in de regio vertrouwen in
een voorspoedige afronding van het inkoopproces.

Uitkomsten audits
In zeven van de elf regio’s is gebleken dat de zaken voldoende op orde zijn
– soms gekoppeld aan een gerichte ondersteuningsactie. Dat betekent dat
op de toetspunten een vertrouwenwekkend beeld naar boven is gekomen,
inclusief gedeeld bestuurlijk commitment om vanaf 1 januari 2015 een
goed lopend jeugdhulpstelsel te hebben. Overigens is de inschatting dat
niet alle zeven de regio’s op 1 november de inkoopafspraken zullen
hebben afgerond, maar kort daarna wel. Omdat het beeld als geheel er in
deze regio’s degelijk uitziet achten wij verdere interventies niet nodig en
niet gepast.
Bij gemeenten in vier regio’s zien wij om uiteenlopende redenen
aanleiding om verdere stappen te ondernemen. Alle vier de regio’s zijn
verzocht per direct verbeteracties op de regiospecifieke zorgpunten in
gang te zetten. Over de ingezette verbeteracties vindt binnen twee weken
bestuurlijk overleg plaats. Alle gemeenten in deze regio’s krijgen – na dit
bestuurlijke overleg – van ons een brief waarin de afspraken uit het
bestuurlijk overleg zijn vastgelegd. Op dat moment zullen wij de namen
van de regio’s waarover zorgen blijven dat de continuïteit van zorg is
geborgd, ook openbaar maken richting uw Kamer. Wij laten de regio’s met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 839, nr. 415

2

deze brief weten dat een vooraankondiging voor een aanwijzing aan
gemeenten in deze regio’s uit zal gaan indien de inspanningen de
komende weken niet tot zichtbare verbeteringen hebben geleid. Deze
aanpak is in lijn met wat wij eerder hebben aangegeven over het hanteren
van de escalatieladder van bestuurlijk ingrijpen.
Het beeld in de overige regio’s
Ook de overige 31 regio’s blijven bij ons in beeld – onder meer via de
ondersteuningsprogramma’s vanuit het Transitiebureau Jeugd. Ons beeld
blijft dat de meeste regio’s goed op koers liggen. Voor één van deze
regio’s geldt echter dat wij aanleiding hebben gezien om in gesprek te
gaan over de ontwikkelingen in het inkoopproces. Mocht onze zorg terecht
blijken, dan ontvangt ook deze regio een spoedverzoek voor een verbeteraanpak en worden mogelijke verdere stappen voorbereid.
2. Uitkomsten bestuurlijk overleg over inkoop specialistische
jeugdhulp
De afgelopen weken hebben wij intensief bestuurlijk overleg gevoerd met
gemeenten en zorgaanbieders over de inkoop van bepaalde specialistische functies van jeugdhulp3. Met gemeenten is nu afgesproken dat deze
functies bovenregionaal worden ingekocht, waarbij naar het oordeel van
beide partijen goedlopende onderhandelingen niet mogen worden
belemmerd door deze afspraken. Dat is een belangrijke stap om de
continuïteit van deze jeugdhulp te kunnen waarborgen. In combinatie met
de eerder overeengekomen veranderagenda om de toekomst van ons
zorglandschap in kaart te brengen, biedt dit voor nu rust en een gerichte
aanpak voor de komende jaren. De gemaakte afspraken treft u tevens als
bijlage aan.
2.1 Solidariteit met gemeenten
Tijdens de gesprekken hebben gemeenten duidelijk hun zorg op tafel
gelegd dat de omvang van de vraag naar deze jeugdhulp in 2015 nog niet
vastligt en ook hoger kan zijn dan geraamd. Aangezien het specialistische
jeugdhulp betreft die duur is, kan een hogere vraag onverhoopt
problemen voor gemeenten opleveren. Ook uw Kamer heeft tijdens het
AO van 24 september deze zorg geuit en de vraag gesteld of het kabinet
gemeenten hierin tegemoet kan komen. Wij hebben met gemeenten
afgesproken dat dit een gezamenlijk probleem is. Wij zullen in het
voorjaar van 2015 de realisatiecijfers van 2013 vergelijken met het
macrobudget. Voor de jeugd-ggz houdt dit in dat het structurele bedrag
voor de jeugd-ggz gebaseerd wordt op geactualiseerde cijfers over het
gemiddelde aandeel jeugd van de jaren 2011, 2012 en 2013 en de
cGGZ-uitgaven (de uitkomst kan een opwaartse of een neerwaartse
aanpassing zijn).
2.2 Monitoring aantal kinderen in Jeugd ggz
Voor de jeugd-ggz wordt daarnaast specifiek gekeken of de zorginstroom
in de tweede helft van 2014 hoger is dan verwacht, VWS bekijkt waar een
versnelling in de aanlevering van gegevens mogelijk is. Indien in 2015
blijkt dat er meer zorg moet worden geleverd in 2015 als gevolg van een
afwijkende zorginstroom in 2014 dan wordt een aparte, eenmalige
regeling getroffen. Tevens wordt daarbij de contractering voor 2016
betrokken om te bekijken in hoeverre de overgang van schadelastjaar naar
3

In onze brief van 23 september jl. is aangegeven welke functies van jeugdhulp het betreft
(Kamerstuk 31 839, nr.412)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 839, nr. 415

3

boekjaar (vanwege de dbc-systematiek) de realisatie in 2014 en 2015 heeft
beïnvloed. Gemeenten zullen van hun aanbieders inzicht krijgen in de
instroom in de laatste helft van 2014 om deze te kunnen vergelijken met
de instroom in de laatste helft van eerdere jaren. Eventuele verschillen
dienen verklaard te worden en gemeenten kunnen in hun financiële
afspraken met aanbieders gevolgen verbinden aan een eventueel
onverklaard verschil. Hierbij kunnen bijvoorbeeld de uitgaven aan het
overgangsrecht worden gemaximeerd op een onderling overeen te
komen bedrag4.
2.3 Opvangen gevolgen toepassing woonplaatsbeginsel
Een ander punt van zorg bij gemeenten is de toepassing van het
woonplaatsbeginsel. Een kleine groep gemeenten met relatief zeer veel
residentiële jeugdhulpcapaciteit kunnen daardoor meer jeugdhulp moeten
leveren, omdat de toerekening van het woonplaatsbeginsel daar mogelijk
niet volkomen werkt. Voor deze gemeenten kan in de transitiefase worden
bekeken of dat eenmalig en op individuele basis kan worden aangetoond
en gecompenseerd. Dit is een verdelingsvraagstuk binnen het overgehevelde budget. Indien noodzakelijk wordt hiertoe een bedrag uit het
macrobudget 2016 naar voren gehaald.
2.4 Reële kortingen bij inkoopafspraken
Alle betrokkenen bij de onderhandelingen van de afgelopen weken zijn
het met elkaar eens dat de inkoopafspraken er niet toe moeten leiden dat
zorgaanbieders te maken krijgen met kortingen die een gezonde bedrijfsvoering – en daarmee de continuïteit van zorg – in gevaar brengen.
Gemeenten passen een reële korting toe ten opzichte van het gecontracteerde tarief 2014 voor deze functies op voorwaarde dat instellingen de
daarvoor noodzakelijke informatie met gemeenten delen. Uitgangspunt
daarbij is dat de gemeenten zich gezamenlijk verantwoordelijk verklaren
voor de continuïteit van zorg in de betreffende functie. Tot 1 november
2014 hebben gemeenten de tijd om daar zelf voldoende invulling aan te
geven.
2.5 Advisering en bemiddeling TAJ bij specialistische jeugdhulpfuncties
Indien voor de specialistische jeugdhulpfuncties de continuïteit van zorg
in gevaar komt, kan de zorgaanbieder zich voor deze functies melden bij
de TAJ. Na 1 november wordt voor de bovenregionale functies vastgesteld welk gemiddeld kortingspercentage in reeds gesloten contracten, in
een aantal nader te bepalen regio’s5, is vastgelegd. Op basis van dit
gemiddelde kan een benchmark voor de maximaal aanvaardbare korting
ten opzichte van het budget 2014 worden bepaald, die kan worden
gebruikt door de TAJ in de beoordeling van de inkoopafspraken voor deze
specifieke functies. Als uitkomst kan de TAJ ons vervolgens adviseren dat
gemeenten de afspraken moeten aanpassen en/of dat er steun moet
worden gegeven aan de instelling om de frictiekosten op te vangen.
Binnen de beleidsregels bijzondere transitiekosten Jeugdwet bestaat de
mogelijkheid, ook voor aanbieders van de betreffende specialistische
jeugdhulpfuncties, om een aanvraag in te dienen bij VWS om in
aanmerking te komen voor de vergoeding van bijzondere frictiekosten als
4

In het macrobudget dat is overgeheveld aan gemeenten is rekening gehouden met zorguitgaven van zorgtrajecten die in 2014 zijn begonnen, op macroniveau betreft dit ca. 35% van de
jGGZ uitgaven.
5
Mogelijk op voordracht van de branches, waarbij naast de gezamenlijke voordracht ook iedere
branche een regio kan aanwijzen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 839, nr. 415

4

gevolg van de invoering van de Jeugdwet, waarbij de TAJ inzake deze
aanvraag een advies zal uitbrengen.
2.6 Transparantie over tarieven en aantallen kinderen in zorg
Een belangrijke factor voor het inkoopproces is openheid over de
werkelijke aantallen kinderen die in zorg zijn en de tarieven die de
aanbieders daar nu voor rekenen. Alhoewel veel aanbieders deze
openheid van zaken geven, is dit niet altijd het geval. De brancheorganisaties hebben afgesproken dat hun leden deze openheid zonder uitzondering zullen geven, ook om verdere vertraging in het inkoopproces te
voorkomen.
2.7 Afspraken op een rij
De afspraken die zijn gemaakt tussen Rijk, gemeenten en zorgaanbieders
bestaan samengevat uit:
– Bovenregionale inkoop voor bepaalde specialistische jeugdhulpfuncties;
– Gezamenlijke veranderagenda voor de toekomst van het zorglandschap;
– Solidariteit met gemeenten bij onverhoopte groei buiten eigen invloed;
– Monitoring van de werkelijke jeugdhulpvraag in het voorjaar van 2015;
– Specifieke monitoring van de vraag naar Jeugd ggz;
– Oplossen van evidente knelpunten door toepassing van het woonplaatsbeginsel;
– Reële kortingen op tarief en volume ten behoeve van continuïteit van
zorg van specialistische functies;
– Een benchmark om te bepalen wat reële tarieven voor deze functies
zijn;
– Specifieke mogelijkheden voor aanbieders van de betreffende
specialistische functies om zich te melden bij de TAJ.
Nu is het zaak dat gemeenten en aanbieders de inkoopprocessen gaan
afronden – in het bijzonder ook voor deze specialistische functies. Tot slot
laten deze afspraken onverlet dat zorgaanbieders die in de problemen
komen waardoor de continuïteit van zorg in het geding komt, zich kunnen
melden bij de TAJ.
3. Aggregatieniveau rapportages Transitiemonitor Jeugd
Tot nu toe is de afspraak geweest dat de voortgangsrapportages uit de
Transitiemonitor Jeugd niet voor de afzonderlijke gemeenten openbaar
wordt gemaakt. Tijdens de wetsbehandeling van de Invoeringswet van de
Jeugdwet, op 8 oktober jl., hebben wij aangegeven de volgende
rapportage van november voor uw Kamer en voor gemeenteraden
volledig transparant te maken.
4. Een extra rapportage over de continuïteit van zorg na 1 januari
In navolging van het advies van de Algemene Rekenkamer heeft het
kabinet besloten de transities in het sociaal domein integraal te willen
volgen via één onafhankelijke commissie. Dit heeft geleid tot de
oprichting van de Transitiecommissie Sociaal Domein (TSD)6. De TSJ is
bij het van start gaan van de TSD niet per direct gestopt, maar blijft haar
werkzaamheden verrichten tot 1 januari 2015 – het moment waarop de
decentralisatie van de jeugdhulp een feit is. De TSJ constateert in haar

6

Brief van de Minister van BZK van 2 juli jl. (Kamerstuk 33 750 VII, nr. 65)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 839, nr. 415

5

recente briefadvies7 dat de oorspronkelijke focus van de TSJ op zorgcontinuïteit binnen de jeugdzorg niet volledig overeenkomt met de focus van
de transitiecommissie sociaal domein. De Transitiecommissie Sociaal
Domein richt zich op de voortgang bij gemeenten.
Uw kamer heeft tijdens het AO op 24 september jl. aangegeven dat u het
belangrijk vindt dat er onafhankelijk onderzoek plaatsvindt naar de
continuïteit van de zorg voor de jeugd in 2015. Tijdens het debat met uw
Kamer op 8 oktober hebben wij aangegeven dat ook wij het waardevol
achten om in 2015 een onafhankelijk beeld te krijgen. Daarom vragen wij
de Transitie Autoriteit Jeugd om hier onderzoek naar te laten uitvoeren.
Dit dient in het voorjaar van 2015 te resulteren in een rapportage die wij
naar uw Kamer zullen zenden – in lijn met de wijze waarop dat tot nu toe
met de TSJ-rapportages is gebeurd. Hiertoe wordt de kennis en kunde die
door de TSJ is opgedaan ingebed binnen de TAJ. De rapportage die in het
voorjaar wordt opgeleverd zal ook als zodanig worden afgestemd met de
TSD.
Tot slot
Met deze brief hebben wij u in aanloop naar het door uw Kamer aangekondigde Voortgezet-AO over een aantal onderwerpen geïnformeerd.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M.J. van Rijn
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

7

Bijlage bij onze brief van 23 september jl. (Kamerstuk 31 839, nr. 412)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 839, nr. 415

6