Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

31 511

Beleidsdoorlichting Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap

Nr. 10

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN
ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 maart 2013
Hierbij ontvangt u de beleidsdoorlichting van het actieplan LeerKracht.1
Het Actieplan is in 2007 gelanceerd en was de kabinetsreactie op het
advies van de Tijdelijke Adviescommissie Leraren, onder leiding van de
heer Rinnooy Kan.
Deze beleidsdoorlichting is aan u toegezegd in de begroting van 2012 en
geeft een beeld van de maatregelen die in het kader van het actieplan zijn
uitgevoerd en van de resultaten die deze maatregelen tot nu toe hebben
opgeleverd.
Onze voorganger heeft professor Marc Vermeulen (TiasNimbas Business
School) gevraagd om als extern deskundige commentaar te leveren op
deze beleidsdoorlichting. Zijn commentaar, inclusief onze reactie daarop,
is integraal opgenomen in het rapport.
Doel van het actieplan was om, door een structurele verbetering van de
beroepspositie van de leraar, te zorgen voor voldoende goede leraren en
daarmee het voorspelde tekort aan leraren te verminderen.
De beleidsdoorlichting toont de resultaten die geboekt zijn op de
actielijnen betere beloning, sterker beroep, professionelere scholen en
hogere kwaliteit van lerarenopleidingen. Op deze terreinen zijn dankzij het
actieplan stappen gezet:
• de functiemix is versterkt, carrièrepaden voor alle docenten zijn
ingekort en het salaris van schoolleiders is verbeterd.
• de Lerarenbeurs is ingevoerd en het lerarenregister is gestart.
• de functiemix heeft een eerste impuls gegeven aan een moderner en
professioneler personeelsbeleid.
1

kst-31511-10
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 511, nr. 10

1

•

•

de lerarenopleidingen hebben de entreetoets voor de pabo ingevoerd
en hebben breed kennisbases ingevoerd, die landelijk getoetst gaan
worden. Ook zijn nieuwe routes naar het leraarschap gestart, zoals de
educatieve minor en de academische pabo.
de Onderwijscoöperatie is in 2011 opgericht om de beroepsgroep te
verenigen.

Driekwart van de € 1 miljard uit het actieplan Leerkracht is al met al
ingezet voor verbetering van de salarispositie. Kwalitatief heeft deze
investering effect gehad, maar financieel is deze tenietgedaan door de
nullijn.
Belangrijke andere zaken zijn echter nog niet gerealiseerd. Met name op
het terrein van de modernisering van de arbeidsvoorwaarden en de
professionele ontwikkeling van het zittend bestand van leraren is nog veel
te doen. Punten die verdere verbetering behoeven zijn:
• Het personeelsbeleid is nog niet op een niveau dat past bij een school
als professionele leergemeenschap. Personeelsgesprekken zijn
kwantitatief, maar vooral kwalitatief, nog niet aan de maat en leiden
onvoldoende tot doorvertaling in professionaliseringstrajecten;
collegiale feedback en de begeleiding van beginnende leraren kunnen
veel beter.
• Het lerarenregister telt ruim één jaar na opening 8000 inschrijvingen.
Het aantal inschrijvingen lijkt onvoldoende te groeien om de doelstelling uit het Regeerakkoord, dat de bijscholingsplicht voor alle 250.000
leraren in po, vo en mbo in 2017 zal gelden, te realiseren.
• De lerarenopleidingen zijn bezig met vernieuwen. Tegelijkertijd denken
wij na over verdere verbeteringen, zoals bijvoorbeeld de entree-eisen,
de academisering en flexibilisering, die met nog meer gevoel van
urgentie kunnen worden opgepakt.
• Enthousiaste en betekenisvolle initiatieven van leraren uit de praktijk
zelf, zoals bijvoorbeeld het Leraren met Lef initiatief, verdienen binnen
de beroepsgroep alle ruimte, omdat zij bijdragen aan een permanente
cultuur van verbetering. Wij verwachten dat de Onderwijscoöperatie
ook leraren in ongeorganiseerd verband aan zich bindt. De Onderwijscoöperatie moet zich op deze manier ontwikkelen naar een beroepsorganisatie voor alle leraren.
• De verdieping van de functiedifferentiatie die in gang is gezet, moet
met de middelen uit de tweede tranche leiden tot verdere uitwerking.
Het actieplan LeerKracht is ruim 5 jaar geleden verschenen, en vernieuwingen kosten natuurlijk tijd, zoals ook prof. Vermeulen aangeeft. Maar
we zien tegelijkertijd de noodzaak om het proces van verbetering nieuwe
vitaliteit en scherpte te geven. De commissie Rinnooy Kan sprak al haar
bezorgdheid uit over het trage tempo waarin vernieuwingen in
personeelsbeleid, die al door de commissie Van Es uit 1993 als noodzakelijk waren benoemd, in de onderwijsinstellingen gerealiseerd zijn. De
aanbevelingen van die laatstgenoemde commissie over modern
personeelsbeleid zijn nog steeds onverminderd actueel.
Dit kabinet ziet onder meer in bovenstaande punten redenen om met het
onderwijsveld te komen tot een Nationaal Onderwijsakkoord, waarin
richtinggevende afspraken worden gemaakt ter versterking van de
onderwijskwaliteit. Modernisering van arbeidsvoorwaarden en functiedifferentiatie zullen hier deel van uit maken. Dat zijn voorwaarden om de
professionalisering van het beroep verder te ontwikkelen.
Ook komen wij in de zomer van 2013 met een agenda voor de lerarenopleidingen. Met de «impuls leraren tekortvakken» waarover u vorige
week een brief ontving, willen wij naar een duurzame aanpak van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 511, nr. 10

2

kwalitatieve en kwantitatieve tekort aan leraren in de bètavakken en de
moderne talen. En ook komen wij later dit jaar met een hoofdlijnennotitie
over het lerarenregister, waarin de contouren van de toekomst van dat
register zullen worden geschetst.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker
De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 511, nr. 10

3