Beantwoording vragen van de leden van de Eerste Kamerfractie van de SGP inzake de
reactie van de Europese Commissie op het door de Eerste Kamer geplaatste negatieve
subsidiariteits-oordeel bij de ontwerprichtlijn betreffende het evenwicht tussen werk en
privéleven voor ouders en mantelzorgers (COM(2017)253).
1. De leden van de fractie van de SGP vragen of u kunt aangeven of het u duidelijk is
wat de Europese Commissie precies bedoelt met de transnationale problematiek die
aan de orde zou zijn.
2. Waarom zou sprake zijn van een grensoverschrijdend probleem dat het functioneren
van de interne markt raakt wanneer het aantal betaalde verlofdagen in Nederland
zou afwijken van bijvoorbeeld het aantal betaalde verlofdagen in Slowakije?
3. Ziet u ook het risico dat een centralistische aanpak de sociaal-culturele behoeften
van lidstaten kan doorkruisen en het beoogde doel niet dient?
4. In de brief van de Commissie staat dat "Uitsluitend maatregelen van de Europese
Unie (...) ervoor [kunnen] zorgen dat in alle lidstaten voldoende vooruitgang op dit
beleidsterrein wordt geboekt". Bent u het eens met de leden van de fractie van de
SGP dat deze formulering, met het woord "uitsluitend", geen recht doet aan de
eigenstandige verantwoordelijkheden en mogelijkheden van de Nederlandse regering
om stappen te zetten op dit beleidsterrein?
Antwoord op vraag 1 tm. 4:
Ten aanzien van de ‘transnationale problematiek’ en het functioneren van de interne markt is de
analyse van de Europese Commissie als volgt. Ten eerste vormt de lage arbeidsparticipatie van
vrouwen een obstakel voor EU-doelstellingen op het gebied van gendergelijkheid,
armoedebestrijding en de bevordering van werkgelegenheid en groei binnen de Unie. Ten tweede
zullen zonder maatregelen op EU-niveau verschillen tussen de lidstaten met betrekking tot de duur
en voorwaarden van verlofregelingen blijven voortbestaan. Deze verschillen kunnen leiden tot
ongelijke rechten, een ongelijke bescherming van EU-burgers en verschillen in de werking van
arbeidsmarkten. Ook vermoedt de Commissie dat werkgevers en overheden aarzelen om zelf
maatregelen te treffen, omdat zij vrezen dat zij hun eigen ondernemingen benadelen ten opzichte
van ondernemingen in andere lidstaten. Van een dergelijke situatie zou bijvoorbeeld sprake kunnen
zijn als de duur en betaling van verlof in de ene lidstaat substantieel afwijkt van de situatie in een
andere lidstaat. De Commissie kwalificeert dit als grensoverschrijdende of ‘transnationale’
problematiek’. EU-maatregelen kunnen de ongerustheid van lidstaten dat zij ‘zichzelf uit de markt
prijzen’ verminderen en voorkomen dat lidstaten hun regelingen terugschroeven ten behoeve van
hun concurrentiepositie, aldus de Europese Commissie. Het stellen van minimumvereisten aan het
verlofstelsel draagt op die wijze bij aan een gelijk speelveld. In deze zin moet ook het woord
“uitsluitend” worden beschouwd in de brief van de Europese Commissie aan uw kamer.
Nederland is, zoals reeds gemeld in het BNC-fiche1, positief over het feit dat de Europese Unie het
beleid van lidstaten gericht op de verhoging van de arbeidsparticipatie van vrouwen en het
bevorderen van economische zelfstandigheid van vrouwen ondersteunt. Het kabinet acht het evenals de Europese Commissie - wenselijk dat een beter evenwicht in de taakverdeling tussen
mannen en vrouwen tot stand komt en neemt daartoe verscheidene initiatieven. Het kabinet is
echter niet overtuigd van de doeltreffendheid en proportionaliteit van de wetgevende maatregelen
uit het richtlijnvoorstel. Evenals het parlement acht het kabinet het van belang dat rekening
gehouden wordt met de verschillen tussen lidstaten en dat sociaal beleid in de eerste plaats een
competentie van de lidstaten is. De opstelling van Nederland bij de onderhandelingen over het
richtlijnvoorstel blijft dan ook kritisch.
1 BNC-fiche inzake mededeling en richtlijn betreffende evenwicht werk en privéleven voor ouders en
mantelzorgers d.d. 7 juni 2017 (Kamerstuk 22 112, nr. 2353)

5. De leden van de fractie van de SGP constateren dat de rechtsbasis in het Verdrag
dermate vaag is dat het nauwelijks mogelijk blijkt om de bevoegdheden van lidstaten
adequaat af te bakenen en te beschermen. Erkent u dat dit onbevredigend is?
6. In hoeverre kan redelijkerwijs nog sprake zijn van ondersteuning en aanvulling van
de lidstaten wanneer bijvoorbeeld het betaald verlof vergaand wordt
voorgeschreven?
Antwoord op vragen 5 en 6:
Ten aanzien van de rechtsbasis deel ik de analyse van de leden van de SGP niet. In het BNC fiche
heeft het kabinet reeds aangegeven dat Artikel 153, Lid 1 en lid 2, sub b VWEU2 de Europese Unie
de bevoegdheid geeft om de activiteiten van de lidstaten te ondersteunen en aan te vullen door
middel van richtlijnen met minimumvoorschriften op het gebied van gelijke kansen van mannen en
vrouwen op de arbeidsmarkt en gelijke behandeling op het werk. Het kabinet acht dit de juiste
rechtsbasis.
Middels het ontwerprichtlijn worden er alleen minimumeisen ten aanzien van de duur en hoogte
van enkele verlofregelingen gesteld. Lidstaten behouden de ruimte om een langere duur van verlof
en/of het verlof tegen een hogere betaling aan te bieden dan wordt geëist. Tevens hebben lidstaten
de vrijheid om andere vormen van (betaald) verlof in te stellen en te bepalen op welke wijze alle
verlofregelingen worden gefinancierd.
7. Welke inspanningen pleegt u in het kader van het debat over de sociale pijler om tot
een duidelijker bescherming van de bevoegdheden van de lidstaten in het Verdrag te
komen?
In lijn met het subsidiariteitprincipe, zijn de lidstaten in de eerste plaats zelf verantwoordelijk voor
de vormgeving van sociaal en werkgelegenheidsbeleid. De Europese Unie heeft hier vooral een
ondersteunende rol. Nederland is tegen aanpassing van de competentieverdeling tussen de EU en
lidstaten. Zoals de Commissie benadrukt, is dit ook niet het doel van de pijler. De pijler is een
politiek document en niet juridisch bindend. Wel kunnen de principes die in het kader van de
sociale pijler geformuleerd zijn als leidraad dienen voor hervormingen door lidstaten op
arbeidsmarkt en sociaal terrein. Bovendien kan de sociale pijler bijdragen aan versterkte
uitwisseling tussen lidstaten van kennis en ‘best practices’ op het gebied van sociaal en
werkgelegenheidsbeleid. In de verklaring van de Raad ten aanzien van de Pijler is – mede op
initiatief van Nederland –benadrukt dat de Pijler een niet-juridisch bindend instrument is en het
geen verschuiving van competenties tussen de lidstaten en de Europese Unie betekent.
8. Tevens vragen de leden van de SGP-fractie op welke wijze het voornemen van de
regering om het betaald verlof uit te breiden wordt afgestemd op de ontwikkelingen
die in de EU gaande zijn. Is uw inzet om zoveel mogelijk te voorkomen dat de
wetgeving herhaaldelijk moet worden gewijzigd?
In het Regeerakkoord (bijlage bij Kamerstuk 34 700, nr. 34) is overeengekomen dat het
kraamverlof wordt uitgebreid tot één week verlof met behoud van loon en aanvullende vijf weken
verlof met een uitkering van UWV ter hoogte van 70% van het (maximum) dagloon. Het adoptieen pleegzorgverlof wordt met twee weken uitgebreid. Het wetsvoorstel waarin dit wordt geregeld is
momenteel in voorbereiding. Omdat nog onvoldoende bekend is hoe de Europese richtlijn
uiteindelijk zal luiden en op welke termijn daarover besluitvorming plaatsvindt, is afstemming
tussen het voormelde voornemen van de regering en de nog in ontwikkeling zijnde richtlijn van de
Europese Commissie lastig.

2 Verdrag van de Werking van de Europese Unie.