Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3137

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 18 juni 2021
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën – Fiscaliteit en
Belastingdienst over de brief van 12 mei 2021 over het Fiche: Richtlijnvoorstel btw-vrijstelling voor EU-organen t.b.v. doorlevering aan derden
(Kamerstuk 22 112, nr. 3107).
De vragen en opmerkingen zijn op 20 mei 2021 aan de Staatssecretaris
van Financiën voorgelegd. Bij brief van 14 juni 2021 zijn de vragen
beantwoord.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Tielen
De adjunct-griffier van de commissie,
Freriks

kst-22112-3137
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3137

1

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het Fiche
«Richtlijnvoorstel btw-vrijstelling voor EU-organen ten behoeve van
doorlevering aan derden» en hebben nog een aantal vragen en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie zijn het eens met het oordeel van het kabinet
dat op dit moment het voorstel erg algemeen en ruim geformuleerd is.
De leden van de VVD-fractie zijn het eens met het kabinet dat er een
langere implementatietijd nodig is ten behoeve van dit voorstel. Zij
vragen zich af of hierdoor het voorstel, namelijk het helpen bij de
bestrijding van de COVID 19-pandemie, niet voor dat doel (grotendeels) te
laat komt. Indien dit voorstel ook kijkt naar bijvoorbeeld andere acute
rampen zoals een natuurramp of een terroristische aanval, hoe helpt dit
voorstel dan in zo’n situatie aan een snellere/efficiëntere bestrijding
daarvan? Wordt gewaarborgd dat het criterium «nood» duidelijk omlijnd/
gedefinieerd wordt?
De leden van de VVD-fractie vragen of de Staatssecretaris een, al dan niet
een erg ruime, inschatting kan geven van de eventuele financiële
consequenties. Zij zouden namelijk graag inzicht hebben in de potentiële
derving van btw-inkomsten. Hoe worden de effecten gemonitord voor
ondernemers? En is de eventuele toename in regeldruk en administratieve
lasten besproken met ondernemers? Hoe kijken ondernemers naar dit
voorstel en naar de mogelijke gevolgen hiervoor voor hun bedrijfsvoering? Als dit nog niet met hen is besproken, dan vernemen de leden
van de VVD-fractie graag waarom niet en vragen zij of dit alsnog zal
gebeuren.
De leden van de VVD-fractie zijn kritisch over de implicaties voor de
uitvoering/handhaving door de Belastingdienst ten behoeve van dit
Commissievoorstel. De Algemene Rekenkamer heeft op 19 mei 2021
aangegeven dat het parlement de Belastingdienst niet moet overvragen.
Daarom vragen de leden van de VVD-fractie zich af of de Staatssecretaris
hierop een reflectie kan geven?
Tot slot vragen de leden van de VVD-fractie of de Staatssecretaris kan
toezeggen dat de Kamer op de hoogte wordt gehouden over ontwikkelingen en de voortgang in dezen. Wanneer verwacht de Staatssecretaris
meer duidelijkheid op dit dossier en (ontwikkelingen) in het krachtenveld
hieromheen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling kennisgenomen van de inzet van het kabinet ten aanzien van het richtlijnvoorstel
btw-vrijstelling voor EU-organen ten behoeve van doorlevering aan
derden. De beschreven btw-vrijstelling kan nuttig en nodig zijn bij nooden/of spoedsituaties, zoals rampen. Tegelijkertijd zijn de reikwijdte en de
gevolgen van het voorstel niet heel duidelijk. Deze leden hebben een paar
vragen.
De leden van de fractie van D66 vragen hoe het proces rondom het
afgeven van een mandaat in het algemeen belang eruit zou moeten zijn.
Hoe wordt het algemeen belang in EU-verband gedefinieerd? Wanneer
verwacht het kabinet duidelijkheid over het proces rondom dit mandaat?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3137

2

De leden van de fractie van D66 vragen voorts per wanneer het elektrisch
laten verlopen van de procedure rondom het vrijstellingscertificaat
uitvoerbaar zou zijn voor de Belastingdienst.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SGP
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende fiche. Zij kritisch over het daarin besproken richtlijnvoorstel en zij
hebben vragen over onder andere de (financiële) gevolgen voor de
overheid en het bedrijfsleven en over de proportionaliteit van het voorstel.
De leden van de SGP-fractie vragen, naar aanleiding van de paragraaf
over de essentie van het voorstel, waarom er geen effectbeoordeling door
de Commissie is uitgevoerd en of het kabinet bereid is deze alsnog uit te
laten voeren.
De leden van de SGP-fractie merken op, naar aanleiding van de
beschrijving van de beoordeling en de inzet van het kabinet ten aanzien
van het voorstel, dat zij zeer kritisch zijn over de potentieel ruime
reikwijdte van het voorstel. Het feit dat er sprake moet zijn van een
mandaat dat is afgegeven in het algemeen belang kan potentieel
verregaande gevolgen hebben. Deze leden staan dan ook positief
tegenover de inzet van het kabinet om hierover verduidelijking te vragen
en zien deze verduidelijking ook graag tegemoet. Daarnaast vragen de
leden van de SGP-fractie of het kabinet bereid is voor te stellen om de
reikwijdte van het voorstel in te perken. En zo ja, welke stappen neemt de
Staatssecretaris om de reikwijdte van het voorstel in te perken, gezien de
zorgen die er bij het kabinet hieromtrent zijn?
De leden van de SGP-fractie vragen of het kabinet inzicht kan geven in de
beweegredenen van de Commissie om de uiterste datum van implementatie van de richtlijn op 30 april 2021 te stellen, nog geen drie weken na
ontvangst van het Commissiedocument.
De leden van de SGP-fractie vragen, naar aanleiding van de paragraaf met
een eerste inschatting van het krachtenveld, hoeveel lidstaten de richtlijn
reeds hebben geïmplementeerd? Kan het kabinet inzicht geven in de
positie van andere lidstaten ten opzichte van dit voorstel?
De leden van de SGP-fractie constateren, naar aanleiding van de
paragraaf over de beoordeling van bevoegdheid, subsidiariteit en
proportionaliteit, dat het kabinet «positief» oordeelt over de bevoegdheid
van de Commissie is, en dat de Commissie zich baseert op artikel 113 van
het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. In genoemd
artikel worden voorwaarden genoemd (voor zover deze harmonisatie
noodzakelijk is om de instelling en de werking van de interne markt te
bewerkstelligen en concurrentieverstoringen te voorkomen). In hoeverre
worden middels dit voorstel concurrentieverstoringen voorkomen?
Worden er niet juist concurrentieverstoringen opgewekt door het voorstel,
omdat EU-organen in bepaalde situaties te maken krijgen met een
btw-vrijstelling, die andere entiteiten niet hebben?
De leden van de SGP-fractie vragen met betrekking tot de beoordeling van
de proportionaliteit van het voorstel, of het klopt dat het voorstel in de
richtlijn ook nu al middels tijdelijke regelingen geregeld kan worden? Is de
Staatssecretaris het ermee eens dat de doelen van het voorstel (kort
gezegd: procedures rond btw-heffing in uitzonderlijke situaties, zoals
rampen, efficiënter inrichten) in essentie om tijdelijke regelingen vragen,
gezien de diverse aard van rampen e.d.?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3137

3

Tevens vragen de leden van de SGP-fractie naar de concrete voordelen
van de richtlijn voor Nederland, met inachtneming van snelheid waarmee
in de coronacrisis middels een tijdelijke regeling bijvoorbeeld een
nultarief voor mondkapjes ingevoerd is. Wat is de toegevoegde waarde
ten opzichte van de huidige mogelijkheden?
De leden van de SGP-fractie vragen, naar aanleiding van de paragraaf
over financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve
lasten, of het klopt dat het voorstel geen financiële gevolgen heeft voor de
inkomsten van de Commissie gezien de relatie met de bni-bijdragen van
lidstaten, maar mogelijk wel voor Nederland zelf, omdat er minder btw
afgedragen wordt dat niet gecompenseerd wordt, omdat daar hogere
bni-afdrachten tegenover staan. Wat is het oordeel van de Staatssecretaris
over de financiële gevolgen voor Nederland?
Het voorstel kan financiële gevolgen hebben voor het bedrijfsleven, zo
lezen de leden van de SGP-fractie. Kan de Staatssecretaris een inschatting
geven van deze gevolgen, met inachtneming van de potentiele ruime
reikwijdte van het voorstel?
De leden van de SGP-fractie hebben voorts enkele vragen over de
uitvoering en handhaving van het voorstel door de Belastingdienst. Is de
Staatssecretaris voornemers de impact op de uitvoering en handhaving te
onderzoeken als de precieze reikwijdte van het voorstel bekend is? Welke
stappen zet de Staatssecretaris om, mocht deze richtlijn geïmplementeerd
worden, de uitvoering en de handhaving goed te regelen? En ten slotte,
wat is de inzet van de Staatssecretaris om het voorstel uitvoerbaar en
handhaafbaar te maken?
II. Reactie van de Staatssecretaris van Financiën
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
Vraag 1
De leden van de VVD-fractie zijn het eens met het kabinet dat er een
langere implementatietijd nodig is ten behoeve van dit voorstel. Zij
vragen zich af of hierdoor het voorstel, namelijk het helpen bij de
bestrijding van de COVID 19-pandemie, niet voor dat doel (grotendeels) te
laat komt.
Antwoord 1
De COVID-19 pandemie is voor de Europese Commissie aanleiding
geweest voor het indienen van het richtlijnvoorstel. De huidige pandemie
laat zien dat een goede voorbereiding en de mogelijkheid tot snel
handelen gebaseerd op een gestructureerde, coherente en gecentraliseerde aanpak op EU niveau van belang is. Daarbij maakt toepassing van
een btw-nultarief het mogelijk om beschikbare budgetten maximaal in te
zetten voor de aankoop van hulpgoederen en -diensten. In hoeverre een
latere implementatiedatum zou kunnen betekenen dat de voorgestelde
maatregel te laat komt voor de bestrijding van de COVID-19 pandemie,
hangt af van de aankopen die de Commissie onder deze maatregel beoogt
te doen/heeft gedaan en hoe deze belast worden in de desbetreffende
lidstaten van levering of invoer. Er gelden in diverse lidstaten al tijdelijke
nultarieven, zoals in Nederland voor de levering van mondkapjes, vaccins
en testkits. Daarnaast kan de terugwerkende kracht van de maatregel ook
een rol spelen. Met de terugwerkende kracht kunnen de inkopen vanaf
1 januari 2021 – dus ook die voor de bestrijding van de COVID-19pandemie – onder de voorgestelde maatregel vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3137

4

Vraag 2
Indien dit voorstel ook kijkt naar bijvoorbeeld andere acute rampen zoals
een natuurramp of een terroristische aanval, hoe helpt dit voorstel dan in
zo’n situatie aan een snellere/efficiëntere bestrijding daarvan?
Antwoord 2
Het voorstel kan bijdragen aan een snelle en efficiënte aanpak bij andere
acute rampen die in de toekomst plaats kunnen gaan vinden. De reden
hiervan is dat de Europese Commissie niet bij elk incident opnieuw een
procedure moet doorlopen of afhankelijk is van implementatie van een
geboden mogelijkheid van nultarief door de lidstaten om hulpgoederen of
diensten vrij van btw in te kopen, wat veel tijd kan kosten. In principe
maakt het voorstel zelf geen verschil in de aanpak bij en bestrijding van
rampen, maar zorgt het ervoor dat de Europese Commissie met eenzelfde
budget, meer goederen en diensten kan inkopen om te verstrekken daar
waar het nodig is.
Vraag 3
Wordt gewaarborgd dat het criterium «nood» duidelijk omlijnd/
gedefinieerd wordt?
Antwoord 3
De maatregelen in dit voorstel zijn gericht op de preventie van, de
voorbereiding op of de reactie op noodsituaties in de context van huidige
of toekomstige crises en rampen. In de toelichting bij het voorstel wordt
door de Commissie verwezen naar crises met een grote impact gezien de
mogelijke verstoring van onze economieën en samenlevingen. Een
voorbeeld waar in dit voorstel logischerwijs meermaals naar verwezen
wordt is de huidige COVID 19-pandemie. Volgens de Europese Commissie
is het dringend nodig om onmiddellijk maatregelen te treffen om de
huidige COVID-19-pandemie te bestrijden en om voorbereidingen te
treffen met het oog op vergelijkbare toekomstige maatregelen op
Unieniveau in het algemeen belang. Het richtlijnvoorstel biedt echter nog
geen duidelijke omlijning of definitie van het criterium «nood». Het
kabinet is voorstander voor een verdere verduidelijking van het voorstel,
inclusief het criterium «nood».
Vraag 4
De leden van de VVD-fractie vragen of de Staatssecretaris een, al dan niet
een erg ruime, inschatting kan geven van de eventuele financiële
consequenties. Zij zouden namelijk graag inzicht hebben in de potentiële
derving van btw-inkomsten.
Antwoord 4
In het geval dat het EU-orgaan in Nederland goederen en diensten inkoopt
of invoert, kan dit leiden tot een derving van btw-inkomsten voor de
Nederlandse overheid ten behoeve van levering aan (instellingen in)
andere landen. Een inschatting van een eventuele derving is op voorhand
niet te maken, aangezien dit afhangt van de vraag of in een dergelijke
situatie door een EU orgaan goederen en diensten worden inkoopt of
invoert.
Vraag 5
Hoe worden de effecten gemonitord voor ondernemers?
Antwoord 5
Dit voorstel kan gevolgen hebben voor de marktwerking en daardoor
effect hebben op de financiële positie van het bedrijfsleven, afhankelijk
van de precieze invulling/het gebruik van de maatregel. Het is mogelijk dat
de door de EU-organen geselecteerde partijen zullen worden bevoordeeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3137

5

boven andere marktpartijen. Dit is alleen gerechtvaardigd als er sprake is
van nood. Op dit moment is er nog geen aanleiding om de effecten te
monitoren. In hoeverre voorgenoemde effecten optreden is afhankelijk
van de uiteindelijke reikwijdte van het voorstel.
Vragen 6 en 7
En is de eventuele toename in regeldruk en administratieve lasten
besproken met ondernemers? Hoe kijken ondernemers naar dit voorstel
en naar de mogelijke gevolgen hiervoor voor hun bedrijfsvoering? Als dit
nog niet met hen is besproken, dan vernemen de leden van de VVD-fractie
graag waarom niet en vragen zij of dit alsnog zal gebeuren.
Antwoorden 6 en 7
De eventuele toename in regeldruk en administratieve lasten is op dit
moment nog niet besproken met ondernemers. Hierover is contact gelegd
met VNO/NCW. De voorgestelde terugwerkende kracht maakt dat
bedrijven die goederen en diensten hebben verkocht aan het EU-orgaan
hun facturen en administratie mogelijk alsnog moeten aanpassen.
Vraag 8
De leden van de fractie van de VVD zijn kritisch over de implicaties voor
de uitvoering/handhaving door de Belastingdienst ten behoeve van dit
Commissievoorstel en vragen om een reflectie over de implicaties voor de
uitvoering/handhaving door de Belastingdienst, mede gelet op de
Algemene Rekenkamer die op 19 mei 2021 heeft aangegeven dat het
parlement de Belastingdienst niet moet overvragen.
Antwoord 8
Het kabinet deelt de zorgen van de fractie van de VVD en de Algemene
Rekenkamer en betrekt de gevolgen voor de uitvoering/handhaving in de
beoordeling van het voorstel. Het lastige is dat op dit moment de precieze
reikwijdte van het voorstel en daarmee deze effecten niet zijn in te
schatten. Een specifiek onderdeel uit het voorstel heeft daarbij extra
aandacht te weten de elektronische procedure voor uitgifte van het
vrijstellingscertificaat. Uit eerder onderzoek naar aanleiding van vragen
van de Commissie is al duidelijk geworden dat de omzetting van een
papieren naar een elektronisch uitgifteproces van vrijstellingscertificaten
niet uitvoerbaar is voor de Nederlandse Belastingdienst binnen de
voorgestelde termijn. Op welke termijn dit voor de Belastingdienst wel
mogelijk is- wordt onderzocht.
Gelet op het bovenstaande zet het kabinet in op het zo spoedig mogelijk
verkrijgen van meer duidelijkheid over de reikwijdte van het voorstel en
over de elektronische procedures en specificaties voor uitgifte van
vrijstellingscertificaten. Tevens is de Nederlandse inzet gericht op het
verkrijgen van een aanzienlijk latere invoeringsdatum, mede gelet op de
bredere reikwijdte van dit onderdeel, en op het voorlopig mogen
continueren van de papieren uitgifteprocedure. Het lijkt erop dat de
Commissie deze ruimte ook wil geven. Ook onderzoekt het kabinet de
gevolgen van de voorgestelde terugwerkende kracht in verband met
mogelijke (teruggaaf)correcties voor leveringen, diensten en invoeren die
reeds met btw zijn afgehandeld.
Vraag 9
Tot slot vragen de leden van de VVD-fractie of de Staatssecretaris kan
toezeggen dat de Kamer op de hoogte wordt gehouden over ontwikkelingen en de voortgang in dezen. Wanneer verwacht de Staatssecretaris
meer duidelijkheid op dit dossier en (ontwikkelingen) in het krachtenveld
hieromheen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3137

6

Antwoord 9
Het voorzitterschap heeft aangegeven voornemens te zijn dit dossier te
agenderen op de Ecofinraad van 18 juni 2021. Uiteraard houd ik uw Kamer
op de hoogte over ontwikkelingen en de voortgang en zal dit, indien het
dossier daadwerkelijk wordt geagendeerd voor de Ecofinraad van 18 juni
2021, ook doen in de geannoteerde agenda die voorafgaand aan deze
Raad wordt verstuurd.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
Vraag 10
De leden van de fractie van D66 vragen hoe het proces rondom het
afgeven van een mandaat in het algemeen belang eruit zou moeten zijn.
Hoe wordt het algemeen belang in EU-verband gedefinieerd?
Antwoord 10
De Europese Commissie wil een zo ruim mogelijk mandaat om bij huidige
of toekomstige crises en rampen goederen en diensten zonder btw aan te
schaffen om deze te verdelen onder de lidstaten en derden naar gelang
van hun behoeften in noodsituaties.
De term algemeen belang is (nog) erg ruim maar beoogt een reikwijdte
van noodhulp in bijzondere situaties zoals de Covid-pandemie. Een goede
afbakening van de reikwijdte is onderdeel van de onderhandelingen. Het
voorstel beperkt zich niet tot de vrijstellingen voor bepaalde activiteiten in
het algemeen belang die zijn genoemd in de Btw-richtlijn1.
De procedure rondom dit mandaat is niet helder voor het kabinet en
hierover wordt in de onderhandelingen om verduidelijking gevraagd. Het
kabinet is van mening dat een inperking van het voorstel via bijvoorbeeld
het afgeven van een mandaat per gebeurtenis, koppeling aan bepaalde
EU budgetten en/of uitsluitend voor goederen en diensten die gratis ter
beschikking worden gesteld aan derden geschikter is. Een inperking kan
ook vorm krijgen door de regelingen tijdelijk te maken.
Vraag 11
Wanneer verwacht het kabinet duidelijkheid over het proces rondom dit
mandaat?
Antwoord 11
Het is niet duidelijk op welk moment meer duidelijkheid komt over het
proces rondom het mandaat. Momenteel bevindt dit voorstel zich in de
onderhandelingsfase, waarbij over alle onderdelen – en dus ook het
mandaat – van het voorstel wordt gesproken. Het voorzitterschap heeft
aangegeven voornemens te zijn dit dossier te agenderen op de Ecofinraad
van 18 juni 2021, zodat hierover ook op ministerieel niveau verder kan
worden gesproken.
Vraag 12
De leden van de fractie van D66 vragen per wanneer het elektronische
vrijstellingscertificaat uitvoerbaar zou zijn voor de Belastingdienst.
Antwoord 12
Hoe en wanneer het elektronische vrijstellingscertificaat uitvoerbaar is
voor de belastingdienst, rekening houdend met het IV-portfolio van de
Belastingdienst, hangt van verschillende factoren af, zoals de vereiste
IT-voorzieningen en specificaties. Deze zijn nog niet duidelijk.

1

Titel IX, hoofdstuk 2, Btw-richtlijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3137

7

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van SGP
Vraag 13
De leden van de SGP-fractie vragen, naar aanleiding van de paragraaf
over de essentie van het voorstel, waarom er geen effectbeoordeling door
de Commissie is uitgevoerd en of het kabinet bereid is deze alsnog uit te
laten voeren.
Antwoord 13
De Commissie heeft aangegeven dat geen effectbeoordeling heeft
plaatsgevonden vanwege de spoedeisendheid van dit voorstel. Nederland
en enkele andere lidstaten hebben tijdens de onderhandelingen aangegeven graag te zien dat alsnog een effectbeoordeling wordt uitgevoerd
door de Commissie, maar hier lijkt vooralsnog niet voldoende steun voor
onder de lidstaten en bij de Commissie.
Vraag 14
De leden van de SGP-fractie merken op, naar aanleiding van de
beschrijving van de beoordeling en de inzet van het kabinet ten aanzien
van het voorstel, dat zij zeer kritisch zijn over de potentieel ruime
reikwijdte van het voorstel. Het feit dat er sprake moet zijn van een
mandaat dat is afgegeven in het algemeen belang kan potentieel
verregaande gevolgen hebben. Deze leden staan dan ook positief
tegenover de inzet van het kabinet om hierover verduidelijking te vragen
en zien deze verduidelijking ook graag tegemoet. Daarnaast vragen de
leden van de SGP-fractie of het kabinet bereid is voor te stellen om de
reikwijdte van het voorstel in te perken. En zo ja, welke stappen neemt de
Staatssecretaris om de reikwijdte van het voorstel in te perken, gezien de
zorgen die er bij het kabinet hieromtrent zijn?
Antwoord 14
Momenteel bevindt het voorstel zich in de onderhandelingsfase waarbij
zowel schriftelijk als mondeling inbreng wordt gegeven. Het kabinet stelt
daarbij onder andere voor de reikwijdte van het voorstel in te perken.
Vraag 15
De leden van de SGP-fractie vragen of het kabinet inzicht kan geven in de
beweegredenen van de Commissie om de uiterste datum van implementatie van de richtlijn op 30 april 2021 te stellen, nog geen drie weken na
ontvangst van het Commissiedocument.
Antwoord 15
De urgentie is hoog voor de Europese Commissie om ook voor goederen
en diensten die ingekocht worden in het kader van de huidige COVIDpandemie gebruik te kunnen maken van het nultarief. Om die reden is ook
de terugwerkende kracht ingebouwd. Inmiddels lijkt de Commissie in te
zien dat de implementatiedatum moet worden verzet naar een latere
datum. Met de handhaving van de terugwerkende kracht tot 1 januari
2021, zal deze langer van toepassing zijn. Wel ontstaat op die manier meer
tijd voor het wetgevingsproces ten behoeve van implementatie van de
richtlijn.
Vraag 16
De leden van de SGP-fractie vragen, naar aanleiding van de paragraaf met
een eerste inschatting van het krachtenveld, hoeveel lidstaten de richtlijn
reeds hebben geïmplementeerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3137

8

Antwoord 16
Er is nog geen lidstaat die de richtlijn reeds heeft geïmplementeerd. De
richtlijn is nog niet vastgesteld door de Raad van de Europese Unie en een
implementatie door de lidstaten is daarom nog niet mogelijk.
Vraag 17
Kan het kabinet inzicht geven in de positie van andere lidstaten ten
opzichte van dit voorstel?
Antwoord 17
Momenteel bevindt het voorstel zich in de onderhandelingsfase. Verschillende lidstaten hebben bezwaren met betrekking tot de voorgestelde
terugwerkende kracht, de reikwijdte, de budgettaire implicaties en de
haast waarmee dit voorstel dient te worden afgerond, terwijl op onderdelen duidelijkheid ontbreekt over de precieze invulling. Andere lidstaten
zijn inmiddels veel positiever en zijn voor spoedige afronding.
Vraag 18
De leden van de fractie van de SGP vragen of het voorstel concurrentieverstoring voorkomt, dan wel juist concurrentieverstoring veroorzaakt.
Antwoord 18
Vooropgesteld moet worden dat er reeds dergelijke vrijstellingen bestaan
voor de levering van goederen en diensten voor eigen officieel gebruik
aan Europese en internationale instellingen, EU- en NAVO-strijdkrachten,
consulaire en diplomatieke vertegenwoordigingen. Het huidige voorstel
breidt dit uit naar goederen en diensten die Europese instellingen niet
voor hun eigen, officiële gebruik aankopen maar voor hulpverstrekking
aan derden. Gelet op het doel van het voorstel gaat het hierbij in beginsel
niet om commerciële of daarmee concurrerende verstrekkingen maar
desondanks kan concurrentieverstoring in bepaalde gevallen niet volledig
worden uitgesloten. Daarom plaatst het kabinet de kanttekening dat
conform dit doel verdere afbakening van het wetsvoorstel noodzakelijk is.
De maatregel zou hiervoor beperkt kunnen worden tot aankopen die
worden gebruikt voor gratis hulpverstrekking in geval van bijzondere
omstandigheden zoals de huidige Covid-19-pandemie. Daarbij kan ook
gedacht worden aan een mandaatverstrekking per gebeurtenis en/of een
koppeling aan bepaalde EU hulpbudgetten. Op die manier blijft er voor de
lidstaten zicht op de btw-vrijgestelde inzet van de door hen gefinancierde
budgetten. Verder is van belang om te letten op de concurrentieverhouding ten opzichte van lidstaten, die bij hulpvoorziening in bijzondere
situaties ook te maken hebben met btw op hun aankopen. Dit kan ervoor
pleiten om voor lidstaten te voorzien in eenzelfde permanente
mogelijkheid, zodat zij voor noodhulp in bijzondere/dringende situaties
ook zelf de mogelijkheid hebben om snel zonder btw te kunnen inkopen in
plaats van het permanente nultarief enkel bij de Commissie te leggen.
Vraag 19
De leden van de SGP-fractie vragen met betrekking tot de beoordeling van
de proportionaliteit van het voorstel, of het klopt dat het voorstel in de
richtlijn ook nu al middels tijdelijke regelingen geregeld kan worden?
Antwoord 19
De huidige tijdelijke COVID-19-maatregelen zijn genomen in het kader van
de COVID-19-pandemie en zijn daartoe beperkt. In het kader daarvan
kennen we momenteel het btw-nultarief voor een beperkt aantal en
specifiek genoemde producten, zoals mondkapjes, COVID-19-vaccins en
-testkits. Bovendien geldt het nultarief voor de vaccins en testkits alleen in
de lidstaten die het toenmalige richtlijnvoorstel in nationale wetgeving
hebben geïmplementeerd. Nederland is daar één van, maar niet alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3137

9

lidstaten hebben dit nultarief toegepast. Daarnaast heeft de Europese
Commissie een Besluit vastgesteld op 3 april 2020 op grond waarvan
essentiële goederen die nodig zijn om de gevolgen van de COVID-19uitbraak te bestrijden tijdelijk zonder btw en invoerrechten kunnen worden
ingevoerd. Net als het nultarief voor genoemde producten, is ook deze
maatregel tijdelijk van aard. In tegenstelling tot het voorstel in de richtlijn,
ziet de tijdelijke vrijstelling bij invoer niet op intra-EU en binnenlandse
leveringen.
Vraag 20
Is de Staatssecretaris het ermee eens dat de doelen van het voorstel (kort
gezegd: procedures rond btw-heffing in uitzonderlijke situaties, zoals
rampen, efficiënter inrichten) in essentie om tijdelijke regelingen vragen,
gezien de diverse aard van rampen e.d.?
Antwoord 20
Het voorstel van de Commissie geeft aan dat sprake moet zijn van een
mandaat dat is afgegeven in het algemeen belang. De procedure rondom
dit mandaat is nog niet helder voor het kabinet. Daarom vraagt Nederland
in de onderhandelingen om verduidelijking. Het kabinet zet in op
inperking van het voorstel. Mogelijkheden die het kabinet ziet zijn het
afgeven van een mandaat per gebeurtenis, koppeling aan bepaalde EU
budgetten en/of uitsluitend voor goederen en diensten die gratis ter
beschikking worden gesteld aan derden. Deze inperkingen zorgen voor
inkadering per specifieke situatie wat het optreden minder ingrijpend
maakt. Een inperking kan ook vorm krijgen door de regelingen tijdelijk te
maken, vergelijk de hiervoor genoemde invoermaatregel van 3 april 2020.
Vraag 21
Tevens vragen de leden van de SGP-fractie naar de concrete voordelen
van de richtlijn voor Nederland, met inachtneming van snelheid waarmee
in de coronacrisis middels een tijdelijke regeling bijvoorbeeld een
nultarief voor mondkapjes ingevoerd is. Wat is de toegevoegde waarde
ten opzichte van de huidige mogelijkheden?
Antwoord 21
De huidige btw-maatregelen die tijdens de coronacrisis zijn getroffen zijn
voor een groot deel nationaal van aard, zoals het nultarief voor
mondkapjes. Inkopen die door de Europese Commissie gedaan worden
om te doneren daar waar het nodig is, zijn voor een groot deel nog belast
met btw. Onder de huidige tijdelijke nationale regelingen kan de Europese
Commissie in Nederland alleen mondkapjes, vaccins en testkits zonder
btw inkopen om te doneren aan derden. De voorgestelde maatregel ziet
juist op alle goederen en diensten die door de Europese Commissie
worden ingekocht in de EU of worden ingevoerd voor zover het gebruik
van deze goederen onder de reikwijdte van de maatregel valt.
Vraag 22
De leden van de SGP-fractie vragen, naar aanleiding van de paragraaf
over financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve
lasten, of het klopt dat het voorstel geen financiële gevolgen heeft voor de
inkomsten van de Commissie gezien de relatie met de bni-bijdragen van
lidstaten, maar mogelijk wel voor Nederland zelf, omdat er minder btw
afgedragen wordt dat niet gecompenseerd wordt, omdat daar hogere
bni-afdrachten tegenover staan. Wat is het oordeel van de Staatssecretaris
over de financiële gevolgen voor Nederland?
Antwoord 22
Het voorstel van de Europese Commissie heeft geen gevolgen voor de
totale begrotingsinkomsten van de Europese Commissie. Immers, een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3137

10

eventuele daling van de nationale btw-afdrachten aan de Europese
Commissie worden gecompenseerd door hogere bni-bijdragen door de
lidstaten.
In het voorstel van de Europese Commissie wordt de totale daling van
btw-afdrachten door lidstaten aan de begroting van de Europese Unie
voor het jaar 2021 geschat op 1,65 miljoen euro. Indien de lidstaten deze
lagere btw-inkomsten voor de Unie moeten compenseren met de
bni-bijdragen wordt dit berekend middels het relatieve aandeel van het
bni van de lidstaten in het totale EU-bni. Het Nederlandse bni-aandeel is
circa 5,9%, oftewel 96 duizend euro. Dit betreft een inschatting op basis
van een raming van de Europese Commissie op basis van de situatie in
2021. Met de komst van nieuwe bevoegdheden voor de Commissie of
andere (nog op te richten) EU-organen kan dit bedrag wijzigen.
Vraag 23
Het voorstel kan financiële gevolgen hebben voor het bedrijfsleven, zo
lezen de leden van de SGP-fractie. Kan de Staatssecretaris een inschatting
geven van deze gevolgen, met inachtneming van de potentiele ruime
reikwijdte van het voorstel?
Antwoord 23
Dit voorstel kan gevolgen hebben voor de marktwerking en daardoor
effect hebben op de financiële positie van het bedrijfsleven. De
mogelijkheid bestaat dat de door de EU-organen geselecteerde partijen
zullen worden bevoordeeld boven andere marktpartijen. Dit is alleen
gerechtvaardigd als er sprake is van nood. Er kan nog geen inschatting
worden gegeven van de grootte van voorgenoemde gevolgen, omdat de
reikwijdte van het voorstel nog niet duidelijk is.
Vragen 24–26
De leden van de fractie van de SGP vragen of de impact op de uitvoering
en handhaving wordt onderzocht, welke stappen worden gezet om
uitvoering en handhaving bij de implementatie van de richtlijn goed te
regelen en wat de inzet voor de onderhandelingen op dit punt is.
Antwoorden 24–26
De impact op de uitvoering en handhaving zullen al gedurende het
onderhandelingsproces zoveel mogelijk worden onderzocht, waaronder
de (on)mogelijkheden van de voorgestelde IT-voorzieningen. Hiervoor zet
het kabinet in op een duidelijke afbakening van het wetsvoorstel, zowel
qua reikwijdte als de terugwerkende kracht, en op het verkrijgen van meer
inzicht in de voorgestelde procedures en specificaties.
Als de Raad deze richtlijn aanneemt, moet de richtlijn worden omgezet in
de Nederlandse wetgeving. Daarbij zullen de gevolgen voor de uitvoering
en handhaving zoveel mogelijk worden geadresseerd. Daarnaast zal dan
op basis van de uitvoeringstoets worden bepaald waarin moet worden
voorzien voor de uitvoering en handhaving en hoe dit ingepast kan
worden in de organisatie en financiële kaders, waarbij met name ook de
IT-capaciteit een punt van aandacht zal zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3137

11