Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 870

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 21 december 2018
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de brief van 17 december 2018
over de verkenning naar de bereidheid van branche organisaties van
werkgevers om aan slachtoffers van de beroepsziekte OPS een eenmalige
financiële tegemoetkoming te verstrekken (Kamerstuk 29 544, nr. 869).
De vragen en opmerkingen zijn op 19 december 2018 aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voorgelegd. Bij brief van
20 december 2018 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Rog
De griffier van de commissie,
Esmeijer

kst-29544-870
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 544, nr. 870

1

Inhoudsopgave

blz.

I

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie

2
2
3
3

II

Antwoord/Reactie van de Staatssecretaris

3

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennis genomen van de brief van de
Staatssecretaris met de betrekking de verkenning tegemoetkoming OPS
slachtoffers. Zij lezen dat het de verkenners helaas niet is gelukt een
werkbare oplossing te vinden. Voor de OPS slachtoffers een blijvend
vervelende situatie. Naar aanleiding van zowel de brief van de Staatssecretaris, als het bijgevoegde eindverslag van de verkenners hebben de
leden van de VVD-fractie nog een aantal vragen.
De leden van de VVD-fractie lezen in het eindverslag dat de verkenners
aangeven bij de Staatssecretaris dat zij hopen dat de staatsecretaris de
komende maanden met de Stichting OPS tot een voor alle partijen
bevredigende oplossing kan komen, waarbij de financiële tegemoetkoming gezien kan worden als een afronding voor de schrijnende
individuele gevallen. Kan de Staatssecretaris een reactie geven op deze
passage uit het verslag van de verkenners? Welke mogelijkheden ziet de
Staatssecretaris om nog op korte termijn tot een afronding te komen voor
de schrijnende gevallen?
De Staatssecretaris geeft in haar brief aan dat de optie voor een
éénmalige financiële tegemoetkoming vanuit de overheid niet voor de
hand ligt omdat dan de overheid de verantwoordelijkheid van werkgevers
voor de gevolgen van nadelige arbeidsomstandigheden op zich zou
nemen. Dit zou mogelijk precedentwerking kunnen hebben. De leden van
de VVD-fractie willen de Staatssecretaris vragen hier nader op in te gaan,
vooral op de passage dat het mogelijk een precedentwerking zou hebben.
Wanneer zou hier sprake van zijn? Kan er meer duiding worden gegeven
in welke mate een éénmalige financiële tegemoetkoming zal leiden tot
precedentwerking? Hoe kan dit bepaald worden? Kunnen hier juridische
implicaties aan verbonden zijn? Zijn er nog andere slachtoffers van
beroepsziektes die vergelijkbaar zijn met deze groep?
De leden van de VVD-fractie constateren dat er wordt gesproken over een
éénmalige vergoeding, maar er wordt niet aangegeven wat de hoogte van
een dergelijke vergoeding zou moeten zijn. Wat zou de hoogte van de
vergoeding moeten zijn? Wat zou het totaalbedrag zijn benodigd voor een
éénmalige financiële tegemoetkoming? In de bijlage wordt gesproken
over eventuele uitvoeringskosten. Hoe hoog zouden die uitvoeringskosten
zijn en waar zijn die op gebaseerd?
In de brief van de verkenners wordt gesproken over een groep van
ongeveer 350 personen. De leden van de VVD-fractie vragen de Staatssecretaris of deze groep helder in beeld is bij het ministerie. In dezelfde brief
wordt aangegeven dat de individuele leden reeds gediagnostiseerd zijn
door zogenoemde Solventteams verbonden aan de ziekenhuizen in
Enschede en Amsterdam. Deelt u de mening van de twee verkenners dat
middels deze diagnostisering de groep duidelijk afgebakend is?
In hoeveel gevallen bestaan de bedrijven waarin de blootstellingen
hebben plaatsgevonden niet meer? In hoeveel gevallen is er door nog wel
bestaande bedrijven sprake van een financiële tegemoetkoming voor OPS
slachtoffers?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 544, nr. 870

2

Is de Staatssecretaris bereid om met de nog bestaande bedrijven waar
OPS slachtoffers werkzaam zijn geweest in gesprek te gaan voor een
financiële tegemoetkoming aan de OPS slachtoffers?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben enkele vragen bij de aanbieding van
het resultaat van de verkenning naar de tegemoetkoming van OPS
slachtoffers. De leden vragen of de groep van 350 OPS slachtoffers
mogelijk nog groeit en waar het bedrag van € 7 miljoen op is gebaseerd.
Daarnaast vragen deze leden of er andere voorbeelden zijn van een
tegemoetkoming in dergelijke gevallen vanuit de overheid en wat dat zou
kunnen betekenen voor de verantwoordelijkheidsverdeling bij andere
beroepsziektes.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie zijn teleurgesteld dat de zoektocht naar een
vergoeding voor de slachtoffers van de beroepsziekte OPS niet heeft
geleid tot een oplossing voor hen. Deze leden zijn de verkenners
erkentelijk voor de intensieve zoektocht naar een compensatie voor de
slachtoffers. Zij zijn van mening dat het van groot belang is dat de
slachtoffers worden gecompenseerd. Dit ook vanwege de jaren van
pijnlijke strijd door de individuele betrokkenen.
De leden van de PvdA vragen of de Staatssecretaris ook van mening is dat
er nu eindelijk eens duidelijkheid moet komen voor de groep slachtoffers.
Zij horen daarom graag of de Staatssecretaris bereid is om, ondanks de
genoemde bezwaren voor deze kleine afgebakende en overzichtelijke
groep, een eenmalige uitzondering wil maken en deze afgebakende groep
financieel tegemoet te komen. Is de Staatssecretaris het met deze leden
eens dat het niet uit te leggen is aan de slachtoffers van OPS dat vanwege
het feit dat vele bedrijven niet meer bestaan of niet vindbaar zijn zij geen
financiële tegemoetkoming ontvangen?
II Antwoord/Reactie van de Staatssecretaris
Ik dank de leden van de fracties van de VVD, D66 en PvdA voor hun
belangstelling voor de rapportage van de OPS verkenners en ga graag op
hun vragen in, te beginnen met die van de VVD-fractie.
De VVD fractie heeft een aantal specifieke vragen gebaseerd op het
voorstel van de verkenners dat de overheid zorg zou moeten dragen voor
een financiële tegemoetkoming van OPS slachtoffers. Een van die vragen
betreft de mogelijke precedentwerking die uit kan gaan van een besluit
om als overheid om redenen van coulance een financiële tegemoetkoming aan deze categorie slachtoffers te geven. Het is van belang te
beseffen dat de precedentwerking niet een gevolg is van het feit dat de
groep OPS-slachtoffers niet goed in beeld is. Algemeen is geaccepteerd
dat de groep slachtoffers bestaat uit personen die op grond van een hoge
blootstelling aan vluchtige oplosmiddelen in hun werk, gezondheidsschade hebben opgelopen die met een officiële CTE-diagnose van een van
de twee Solvent Teams is bevestigd. Dat zijn er momenteel iets meer dan
600 in totaal. De groei van de groep slachtoffers is vrijwel tot stilstand
gebracht, omdat dergelijke hoge blootstellingen tegenwoordig niet meer
voorkomen. De stichting OPS heeft de verkenners aangegeven dat van
deze 600 slachtoffers er 350 zijn die nog geen enkele mate van financiële
tegemoetkoming voor hun schade hebben ontvangen. Daarmee is ook
een van de vragen van de leden van de D66 fractie beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 544, nr. 870

3

De mogelijkheid van precedentwerking ligt in het gegeven dat het
denkbaar is dat slachtoffers van andere beroepsziekten problemen kunnen
hebben met werkgevers die niet meer bestaan, verjaring, jarenlange
schadeclaimprocedures, en andere aspecten die het moeilijk maken de
schade te verhalen op de werkgever(s) die tekort zijn geschoten in hun
zorgplicht. De vraag is waarin OPS zich onderscheidt van andere
beroepsziekten. De rechter zal bij een beroep op gelijke behandeling van
gelijke gevallen naar dergelijke aspecten kijken.
In Nederland hanteren we sinds lang het uitgangspunt dat werkgevers
verantwoordelijk zijn voor de arbeidsomstandigheden van hun
werknemers en bijgevolg aansprakelijk zijn voor de schade die
werknemers in hun werk oplopen. Daarnaast biedt het sociale zekerheidsstelsel in Nederland een financieel vangnet ingeval een werknemer ziek of
arbeidsongeschikt is.
Indien de overheid OPS slachtoffers financieel tegemoet zou komen,
betekent dit eigenlijk dat zij daarmee een verantwoordelijkheid van
werkgevers overneemt. Dat kan oneigenlijk anticiperend gedrag veroorzaken en haalt een financiële prikkel voor het zorgdragen van goede
arbeidsomstandigheden weg. Het verstrekken van een financiële
tegemoetkoming door de overheid aan OPS slachtoffers is dan ook in
strijd met deze uitgangspunten en moet ik daarom afwijzen.
De leden van de VVD fractie vragen verder wat de hoogte zou moeten zijn
van de eventuele schadevergoeding. In de verkenning is van de Stichting
OPS slachtoffers vernomen dat men uitgaat van een vergoeding van ca.
20.000 euro per individueel geval. Indien dit bedrag als uitganspunt
genomen zou worden is een totaal bedrag voor de tegemoetkomingen
van eenmalig 7 miljoen euro nodig uitgezonderd uitvoeringskosten. Ik
schat de uitvoeringskosten op 1–2 miljoen euro.
De leden van de VVD-fractie vragen ook of ik kan aangeven in hoeveel
gevallen er geen aansprakelijk te stellen voormalige werkgever meer
bestaat. Tot mijn spijt heb ik deze informatie niet. Ik beschik niet over de
gegevens van de afzonderlijke gevallen. Wel is het zo dat de hoge
blootstellingen in veel gevallen enige decennia geleden plaats vonden en
dat alleen al om die reden de verwachting is dat veel van die bedrijven
niet meer bestaan.
Voorts vragen de leden van de VVD-fractie of ik bereid ben om met de nog
bestaande bedrijven waar OPS slachtoffers werkzaam zijn geweest in
gesprek te gaan voor een financiële tegemoetkoming aan de OPS
slachtoffers. Het voeren van dergelijk overleg was onderwerp van de
uitgevoerde verkenning.
De leden van de D66-fractie vragen of er andere voorbeelden zijn van een
tegemoetkoming in vergelijkbare gevallen vanuit de overheid en wat dat
kan betekenen voor de verantwoordelijkheidsverdeling bij andere
beroepsziekten. Er zijn geen identieke gevallen bekend bij mij. Wel is het
zo dat voor asbestslachtoffers (met mesothelioom of asbestose) de
overheid een verantwoordelijkheid heeft genomen voor een financiële
tegemoetkoming van ongeveer 20.000 euro per geval. Bij de invoering
van deze voorziening heeft de overheid veel nadruk gelegd op het
uitzonderlijke karakter hiervan, zoals dat de mesothelioomslachtoffers
zeer snel overlijden en doorgaans het einde van een aansprakelijkheidsprocedure niet meer in leven kunnen meemaken. Mesothelioom is een
aandoening met een verzekerd dodelijk verloop. Bovendien is bij deze
aandoeningen sprake van een latentietijd van vele decennia.
De leden van de PvdA-fractie vragen of er aan de slachtoffers nu eindelijk
duidelijkheid gegeven kan worden en of ik bereid ben eenmalig bij wijze
van uitzondering aan deze afgebakende groep OPS slachtoffers een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 544, nr. 870

4

tegemoetkoming te verstrekken. In mijn aanbiedingsbrief van het resultaat
van de verkenning heb ik al aangegeven dat ik om principiële redenen,
waaronder de precedentwerking, geen mogelijkheden zie hierin tegemoet
te komen. De overheid neemt dan bij elke uitzondering namelijk een stuk
verantwoordelijkheid van werkgevers over. Dat laat onverlet dat ik heel
goed besef dat daarmee voor veel slachtoffers een laatste hoop op een
financiële tegemoetkoming voor gezondheidsschade waar zij zelf geen
verantwoordelijkheid in dragen, weg neem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 544, nr. 870

5