Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 815

Wijziging van de Wet werk en bijstand en
samenvoeging van die wet met de Wet
investeren in jongeren gericht op bevordering
van deelname aan de arbeidsmarkt en
vergroting van de eigen verantwoordelijkheid
van uitkeringsgerechtigden

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 18 juli 2011
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1, belast met
het voorbereidend onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.

1
Samenstelling:
Leden: Gent, W. van (GL), voorzitter, Hamer,
M.I. (PvdA), Ham, B. van der (D66), Sterk,
W.R.C. (CDA), Smeets, P.E. (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink, I. (VVD), Hijum, Y.J. van
(CDA), Omtzigt, P.H. (CDA), Koşer Kaya, F.
(D66), Ulenbelt, P. (SP), Ortega-Martijn, C.A.
(CU), Dijck, A.P.C. van (PVV), ondervoorzitter,
Spekman, J.L. (PvdA), Vermeij, R.A. (PvdA),
Ouwehand, E. (PvdD), Dijkgraaf, E. (SGP),
Azmani, M. (VVD), Jong, L.W.E. de (PVV),
Klaver, J.F. (GL), Huizing, M.E. (VVD), Straus,
K.C.J. (VVD), Besselaar, I.H.C. van den (PVV)
en Vacature (SP).
Plv. leden: Voortman, L.G.J. (GL), Heijnen,
P.M.M. (PvdA), Pechtold, A. (D66), Uitslag, A.S.
(CDA), Klijnsma, J. (PvdA), Neppérus, H.
(VVD), Biskop, J.J.G.M. (CDA), Smilde, M.C.A.
(CDA), Dijkstra, P.A. (D66), Kooiman, C.J.E.
(SP), Schouten, C.J. (CU), Fritsma, S.R. (PVV),
Çelik, M. (PvdA), Dijsselbloem, J.R.V.A. (PvdA),
Thieme, M.L. (PvdD), Staaij, C.G. van der
(SGP), Aptroot, Ch.B. (VVD), Klaveren, J.J. van
(PVV), Sap, J.C.M. (GL), Houwers, J. (VVD),
Harbers, M.G.J. (VVD), Mos, R. de (PVV) en
Gesthuizen, S.M.J.G. (SP).

kst-32815-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Inhoudsopgave

Blz.

I. ALGEMEEN

2

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.

3
4
10
20
20
23
25
27

10.
11.
12.
13.
14.

Inleiding
Aanscherping voorwaarden en sanctie voor jongeren
Aanscherping gezinsbijstand en huishoudinkomenstoets
Samenvoeging met de Wet Investeren in Jongeren (WIJ)
Tegenprestatie naar vermogen
Beperking van de verblijfsduur in het buitenland
Alleenstaande ouders in de Wet werk en bijstand (WWB)
Normering inkomensgrens gemeentelijk minimabeleid
Verordeningsplicht participatie van schoolgaande
kinderen
Inkomen uit studiefinanciering
Invoering en overgangsrecht
Financiële gevolgen
Ontvangen commentaren
Overig

28
29
29
29
30
31

II. ARTIKELSGEWIJS

31

15.

31

Artikel I

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

1

I. ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben kennis genomen van de voorgestelde
wetswijzigingen. Deze leden vinden het van belang dat de regering met
het onderhavige wetsvoorstel de eigen verantwoordelijkheid van
uitkeringsgerechtigden meer voorop gaat stellen en dat het tijdelijke
karakter van een bijstandvoorziening als vangnet meer benadrukt gaat
worden. Hiermee wordt bereikt dat de voorziening meer springplank
wordt naar werk voor iedereen, die daartoe in staat is en een vangnet
voor hen, die daartoe niet in staat zijn. De VVD-fractie heeft nog enkele
vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben het wetsvoorstel met grote
afkeuring ontvangen. Deze leden zijn van mening dat de regering met dit
voorstel afwijkt van het basisbeginsel van de sociale zekerheid dat ouders
inkomensonafhankelijk dienen te zijn van hun kinderen. Het voorstel
veroordeelt huishoudens tot elkaar, stimuleert zo families om uit elkaar te
gaan en ontmoedigt kinderen om hun ouders in huis te nemen en te
verzorgen. Daarnaast zijn de leden van de PvdA-fractie van mening dat de
regering door het instellen van een plicht tot tegenprestatie bijdraagt aan
de verdringing van mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Deze
leden maken zich zorgen over de gevolgen van het wetsvoorstel voor de
inkomenspositie van gezinnen in de bijstand. Ten slotte stellen de leden
van de PvdA-fractie dat invoering per 1 januari 2012 onrealistisch is en
daarmee onverantwoord.
De leden van de PVV-fractie hebben aandachtig kennis genomen van het
wetsvoorstel. Deze leden hebben nog enkele vragen en opmerkingen over
het wetsvoorstel.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige wetsvoorstel. Deze leden onderschrijven het streven
van de regering om het activerende karakter van de Wet werk en bijstand(
WWB) te versterken.
Dit is nodig in de visie van deze leden, niet alleen voor de uitkeringsgerechtigden zelf, om hen te helpen hun talenten te benutten en zoveel
mogelijk mee te doen in de maatschappij, maar ook voor de arbeidsparticipatie als geheel. De ontwikkelingen op de arbeidsmarkt laten immers
zien dat er nu al tekorten ontstaan in een aantal sectoren. De leden van de
CDA-fractie hebben nog wel een aantal vragen en opmerkingen bij de
verschillende maatregelen, die worden voorgesteld.
De leden van de SP-fractie hebben met grote teleurstelling kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. De leden van de SP-fractie
menen dat dit wetsvoorstel een volgende stap is in de afbraak van het
laatste vangnet van de sociale zekerheid en voor veel mensen in
Nederland armoede en uitsluiting zal betekenen.
De leden van de D66-fractie hebben kennis genomen van het wetsvoorstel
en hebben naar aanleiding daarvan verschillende vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Deze leden hebben bij het voorliggende wetsvoorstel enkele
vragen.
De leden van de SGP-fractie hebben kennis genomen van het
wetsvoorstel. Zij hebben waardering voor maatregelen, die het karakter
van de bijstand aanscherpen en die de eigen verantwoordelijkheid van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

2

betrokkenen vergoten. Tegelijk constateren deze leden dat bepaalde
maatregelen onvoldoende recht doen aan sommige categorieën
kwetsbare personen, zoals alleenstaande ouders. Eveneens hebben zij
vragen over de doelmatigheid van bepaalde voorstellen en de tegenstrijdige aansturing door de overheid, die het gevolg van dit wetsvoorstel
lijkt te zijn.
2. Aanscherping voorwaarden en sanctie voor jongeren
De leden van de VVD-fractie willen weten of de regering de opvatting
deelt dat wanneer jongeren aan het begin van hun werkzame leven in de
bijstand terechtkomen, dit belemmerend zou kunnen werken om werk te
verkrijgen.
Deze leden constateren dat de regering aangeeft dat jongeren aantoonbare inspanningen moeten verrichten. Zij vragen of de regering nader kan
aangeven wat moet worden verstaan onder «aantoonbare inspanningen»,
die jongeren moeten verrichten alvorens in aanmerking te kunnen komen
voor een uitkering en ondersteuning. En wat verstaat de regering onder
consequenties? De leden van de VVD-, PvdA-, PVV-, SP- en ChristenUniefracties vragen de regering om aan te geven welke bewijsstukken door
jongeren moeten worden overgelegd om te bewijzen dat hij of zij
voldoende inspanningen heeft gepleegd om werk of scholing te vinden
om in aanmerking tot komen voor een uitkering op grond van de WWB.
De leden van de VVD-fractie vragen voorts wanneer er in de visie van de
regering sprake is van voldoende aantoonbare inspanningen om werk te
vinden. Kan dit betekenen dat van betrokkene wordt verlangd dat hij of zij
zich bij alle uitzendbureaus laat inschrijven? En in hoeverre kan van
betrokkene worden verlangd dat hij of zij zijn zoekgebied dient uit te
breiden binnen heel Nederland of zelfs daarbuiten? Kan de regering aan
de leden van de VVD-fractie toelichten op welke vormen van ondersteuning een jongere aanspraak kan maken indien de jongere wel
voldoende inspanningen heeft getoond om werk te verkrijgen of
mogelijkheden te zoeken om regulier bekostigd onderwijs te volgen?
Waarom heeft de regering er niet voor gekozen om de «eigen verantwoordelijkheidstermijn» van vier weken ook uit te breiden naar mensen boven
de 27 jaar, die een beroep doen op een uitkering op grond van de WWB?
Ook de leden van de PvdA-fractie vragen of de regering kan toelichten wat
wordt bedoeld met «aantoonbare inspanning». Zij vragen daarbij hoeveel
aantoonbare inspanning in de visie van de regering wordt verwacht. Deze
leden vragen verder hoe «aantoonbare inspanning» praktisch is vertaald
naar inspanning tot het vinden van werk en inspanning tot het vinden van
een opleiding. Wordt daarbij nog onderscheid gemaakt tussen werk of
opleiding, die passend is, en zo ja, wie bepaalt dat? Of is in de visie van de
regering elk werk of iedere opleiding passend? Op welke manier worden
jongeren hierover geïnformeerd? Kan een jongere, die bij eerste melding
bij het UWV kan aantonen dat hij of zij al minstens vier weken voldoet aan
de verplichting tot aantoonbare inspanning, direct in aanmerking komen
voor ondersteuning? Kan het zo zijn dat een jongere geen aanspraak kan
maken op een uitkering omdat hij of zij een negatief bindend studieadvies
heeft gekregen? De leden van de PVV-fractie vragen eveneens wat wordt
verstaan onder het plegen van «aantoonbare inspanningen» voor
jongeren, die op zoek zijn naar werk. Zij vragen daarbij hoe dit toetsbaar
wordt gemaakt. De leden van de CDA-fractie vragen de regering ook om
nader toe te lichten wat precies wordt bedoeld met «aantoonbare
inspanningen om zelf werk te vinden». Deze leden vragen daarbij wanneer
er in de visie van de regering voldoende inspanningen zijn gepleegd om
aan te tonen dat er in voldoende mate naar werk is gezocht zonder
positief resultaat.
De leden van de SP-fractie vragen de regering om toe te lichten wat er
wordt verstaan onder het «zoeken naar werk» en het «onderzoeken van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

3

mogelijkheden binnen het regulier bekostigd onderwijs»? Daarbij vragen
deze leden of de regering kan uiteenzetten op welke wijze een jongere kan
aantonen aan beide plichten te hebben voldaan en op welke wijze wordt
getoetst of een jongere voldoende inspanning heeft geleverd om een
baan te vinden of de mogelijkheden tot een opleiding uit te zoeken.
Hoeveel sollicitatiebrieven moet een jongere in deze vier weken versturen
om aan deze plicht te voldoen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering tevens wanneer
er sprake is van de situatie waarin een jongere een aantoonbare
inspanning voor het onderzoeken van de mogelijkheden van reguliere
scholing heeft verricht en wat daarmee precies wordt bedoeld. Wanneer
zijn er voldoende inspanningen verricht om aan te tonen dat er in
voldoende mate naar werk gezocht ondanks het geen resultaat heeft
opgeleverd, vragen deze leden daarbij. Deze leden willen voorts weten
hoe de regering het risico inschat dat er problemen in de uitvoering gaan
ontstaan als het onduidelijk is wanneer er sprake van verwijtbaarheid van
de jongere is.
De leden van de VVD-fractie willen graag weten van de regering of er,
behalve de termijn van vier weken, ook andere manieren zijn om de eigen
verantwoordelijkheid van de jongeren in de wet te verankeren? Zo ja, wat
zijn deze? Deze leden willen voorts weten wat de regering verstaat onder
«mogelijkheden binnen het regulier bekostigd onderwijs». Kan van een
betrokkene worden verlangd dat hij of zij nader onderwijs gaat genieten
zonder dat betrokkene aanspraak (meer) kan maken op een tegemoetkoming op grond van de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdragen en
schoolkosten (WTOS) of de Wet op de studiefinanciering? En hoe is dat in
het geval dat iemand weliswaar geen studiebeurs kan ontvangen, maar
wel een sociale lening kan aangaan?
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan aangeven wat de
prikkel voor de gemeenten is om deze aanscherping voor jongeren tot 27
jaar ook naar behoren uit te voeren.
Deze leden vragen verder waarom de regering er niet voor gekozen heeft
om jongeren tot 27 jaar geheel uit te sluiten van een inkomensvoorziening
als de bijstand? Bestaan er landen waar dit wel het geval is of waar er
verminderd aanspraak kan worden gemaakt door jongeren op een
bijstandsvoorziening? Waarom is er niet voor gekozen om in de wet op te
nemen dat wanneer er mogelijkheden zijn om regulier bekostigd
onderwijs te volgen, de inkomensvoorziening of ondersteuning wordt
geweigerd?
Kan de regering toelichten aan de leden van de VVD- en PVV-fracties hoe
vaak een jongere, nadat hem of haar ondersteuning en/of uitkering is
geweigerd, zich opnieuw kan melden bij het uitkeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV) en de gemeente voor een nieuwe procedure?
De leden van de VVD-fractie constateren dat het college van burgemeester
en wethouders ook de uitkering kan verlagen indien niet voldoende wordt
voldaan aan de verplichtingen om werk te vinden. Waarom wordt die
mogelijkheid geschapen naast het niet aanbieden of intrekken van een
uitkering? Kan de regering aangeven bij welke mate van verwijtbaarheid
welk bedrag op de uitkering zou moeten worden gekort?
De regering geeft aan dat het college van burgemeester en wethouders
maatwerk moet verlenen in het bieden van ondersteuning aan jongeren,
die op zoek zijn naar werk. Er zal een plan van aanpak moeten worden
gemaakt dat periodiek dient te worden geëvalueerd. Kan de regering
toelichten aan de leden van de VVD-fractie hoe vaak doorgaans een
dergelijk plan van aanpak zou moeten worden geëvalueerd? Zijn er ook
consequenties wanneer gemeenten de afspraken niet voldoende
nakomen? Wat verstaat de regering onder «maatwerk verlenen»? Wat
moet in een dergelijk plan van aanpak in de visie van de regering komen
te staan? In hoeverre staat hierbij de eigen verantwoordelijkheid van een
jongere voorop?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

4

De leden van de VVD-fractie constateren dat de regering toelicht dat een
goede samenwerking tussen gemeentelijke diensten en onderwijsinstellingen op lokaal en regionaal niveau van belang is om ook invulling
te geven aan de beoordeling van de aanvraag. Deze leden zijn benieuwd
of de regering nader kan preciseren hoe deze nauwere samenwerking
tussen gemeentelijke diensten en onderwijsinstellingen tot stand kan
worden gebracht.
Verder willen zij weten of de regering een nadere toelichting kan geven op
de gevolgen van het onderhavige wetsvoorstel voor jongeren met
multiproblematiek en/of zwerfjongeren. Zijn er mogelijkheden om af te
wijken?
De regering licht toe dat zij het initiatief neemt tot een overleg met de
VNG en organisaties van onderwijs en hulpverlening om met hen te
bespreken of zij gezamenlijk verantwoordelijkheid willen nemen en om te
bespreken of een gezamenlijke richtlijn voor samenwerking in de regio
hierbij behulpzaam kan zijn. Wanneer zal dit overleg plaatsvinden en wat
verwacht de regering hiervan?
De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre in de visie van de
regering naast houding en gedrag ook andere zaken, die de kansen op de
arbeidsmarkt kunnen belemmeren, bijvoorbeeld kleding en het beheersen
van de Nederlandse taal, kunnen leiden tot het weigeren van een uitkering
of ondersteuning.
Kan de regering aan deze leden de overgangsregelingen vanuit de WIJ
naar de nieuwe wettelijke situatie nader preciseren?
De leden van de PvdA-fractie wijzen erop dat de regering met dit voorstel
de eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid van de jongere, die
werk zoekt wil benadrukken, maar de indruk wekt dat jongeren in de
huidige situatie massaal «niets doen en achterover leunen». Deze leden
vragen of de regering kan aangeven waaruit blijkt dat het jongeren sinds
de inwerkingtreding van de Wet investeren in jongeren (WIJ) ontbrak aan
eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid. Daarbij vragen deze leden
of de werking van de WIJ is geëvalueerd. Ook de leden van de SP-fractie
stellen vast dat de regering toelicht dat niet kan worden geaccepteerd dat
jongeren niets doen en achterover leunen. Deze leden vragen daarbij of
de regering uiteen kan zetten hoeveel jongeren niets doen en achterover
leunen. Zij vragen of de regering van mening is dat jongeren, die een
beroep doen op de WIJ of Wajong, achterover leunen en niets doen.
De leden van de PvdA-fractie maken uit het voorstel om de WIJ en de
WWB samen te voegen op dat het recht op een werkleeraanbod voor
jongeren onder de 27 jaar wordt vervangen door een aanspraak op
ondersteuning bij het vinden van werk of een opleiding. Kan de regering
toelichten welk verschil dat maakt in de praktijk? Aan welke vormen van
ondersteuning valt dan te denken? En op welke manier is die aanspraak te
verzilveren? Hoe kunnen jongeren, die van mening zijn onvoldoende
ondersteuning te krijgen, deze alsnog krijgen? Klopt het dat door
samenvoegen van de WIJ en de WWB voor jongeren, die graag aanspraak
maken op ondersteuning bij het vinden van werk of een opleiding, ook
wordt gekeken naar het gezinsinkomen? En zo ja, maken jongeren, die
vanwege het inkomen van gezinsleden niet in aanmerking komen voor
een uitkering, wel aanspraak op inhoudelijke ondersteuning?
De leden van de PvdA-fractie zijn met de regering van mening dat
jongeren een actieve houding moeten aannemen als het gaat om het
vinden van werk of het zoeken naar verdere opleidingsmogelijkheden. Zij
hebben wel een aantal vragen bij de invulling die de regering hieraan
geeft. De regering stelt voor dat de jongeren eerst vier weken zelf
aantoonbare inspanningen moet leveren voor het vinden van een baan of
een opleiding. Ook na deze vier weken blijft er een verplichting tot
aantoonbare inspanning. Wat is precies de werking, die in de visie van de
regering uitgaat van deze vier weken? Wat verwacht de regering hiermee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

5

te winnen en hoe groot is de financiële besparing door deze vier weken?
Hoe groot acht de regering het risico op uitval in deze vier weken? Zijn de
jongeren, die in deze vier weken van de radar verdwijnen, nog wel terug
te vinden?
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering naar de praktische
uitwerking van het onderhavige wetsvoorstel. Op welke manier verwacht
de regering dat een jongere, die zich heeft aangemeld voor ondersteuning
bij het vinden van werk en/of opleiding, voorziet in zijn of haar levensonderhoud en eventuele kosten, die gemaakt moeten worden voor bijvoorbeeld sollicitatie gedurende de eerste vier weken? Kan een jongere
hiervoor een voorschot krijgen? Hoe vaak kan een jongere achter elkaar
een aanvraag voor ondersteuning doen?
Ook de leden van de CDA-fractie vragen of een hulpbehoevende jongere
bij de eerste melding bij het UWV een aanvraag kan indienen voor een
voorschot. Indien dat het geval is, vragen zij welke voorwaarden gelden
en wie jongeren op deze mogelijkheid wijst. De leden van de SP-fractie
vragen eveneens of er in de vier weken dat een jongere op zoek moet naar
werk of de mogelijkheden van regulier bekostigd onderwijs moet zoeken
een mogelijkheid is tot het aanvragen van een voorschot op de uitkering.
Zo nee, op welke wijze dient de jongere in deze vier weken in zijn of haar
inkomen te voorzien? Deze leden vragen daarbij hoe deze maatregel zich
verhoudt tot de wens van de regering tot het terugdringen van schulden
onder jongeren en hoe deze maatregel zich verhoudt tot de grondwet.
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering om de toelichting over
de samenwerking en afstemming lokaal of in de regio tussen gemeenten
(inclusief zorg) en onderwijsinstellingen, die vroegtijdig schoolverlaten
moet tegengaan en die jongeren met een grote afstand tot de arbeidsmarkt moet helpen bij het vinden van een baan, concreter te maken. Zijn
er plannen voor deze samenwerking? Zijn er doelen geformuleerd? En is
een tijdspad beschikbaar? Welke verantwoordelijkheid neemt de regering
zelf voor het behalen van deze doelen?
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering toe te lichten in welke
mate het college van burgemeester en wethouders de hoogte van de
uitkering zal verlagen wanneer blijkt dat een jongere niet voldoende aan
zijn verplichting om werk te zoeken heeft voldaan. Hoe wordt de mate van
verwijtbaarheid van de jongere meetbaar gemaakt? En hoe zal dat
corresponderen met de hoogte van de uitkering?
Deze leden vragen de regering voorts op welke manier kan worden
voorkomen dat gemeenten bij het bieden van ondersteuning bij het
vinden van een baan ervoor kiezen zich te richten op de meer bemiddelbare jongeren. Zij wijzen daarbij op het feit dat er nu vanuit de Wajong
ook nieuwe groepen zullen instromen.
De leden van de PvdA-fractie constateren dat de regering in de memorie
van toelichting stelt: «Jongeren horen niet in de bijstand thuis». Zij vragen
of Wajongeren wél in de bijstand thuis horen?
De leden van de PVV-fractie vragen de regering hoe groot, in absolute
aantallen en in percentages van de totale bijstandspopulatie, per
maatregel de groep van mensen is waarop, de desbetreffende maatregel
betrekking heeft. Zij vragen voorts op welke vormen van ondersteuning
door het college van burgemeester en wethouders een jongere recht heeft
zodra hij of zij een uitkering op grond van de WWB krijgt.
Deze leden vragen voorts wanneer in de visie van de regering een jongere
niet voldoet aan de verplichting om werk te vinden. Hoe wordt dit
toetsbaar gemaakt? Zij vragen verder hoe, en hoe vaak, wordt gecheckt of
jongeren aan de verplichting voldoen om werk te vinden.
De leden van de PVV-fractie vragen de regering een indicatie te geven bij
welke mate van verwijtbaarheid welk bedrag voor verlaging van de
uitkering hoort. Zij vragen voorts hoe vaak het plan van aanpak in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

6

samenspraak met de jongere dient te worden geëvalueerd. Wat wordt met
andere woorden verstaan onder «periodiek»?
Deze leden wijzen erop dat het college van burgemeester en wethouders
een in het kader van de WIJ gedaan werkleeraanbod zes maanden na de
inwerkingtreding van dit wetsvoorstel in overeenstemming dient te
brengen met de WWB. Wat wordt bedoeld met het «in overeenstemming
brengen» met de WWB? De leden van de PVV-fractie vragen of er naast
het werkleeraanbod andere vormen van ondersteuning zijn in de WIJ
waarvoor een overgangsregeling van toepassing is. Zo ja, welke zijn dat
en hoe zien deze overgangsregelingen eruit?
Zij vragen voorts of de regering met de voorgestelde maatregelen
verwacht dat minder jongeren aanspraak gaan maken op een uitkering. Zo
ja, wat zijn hiervan de gevolgen voor de uitkeringslasten?
De leden van de CDA-fractie hebben kennis genomen van het feit dat
jongeren geen recht hebben op ondersteuning als er nog mogelijkheden
zijn in het regulier onderwijs, zo wordt gesteld in de memorie van
toelichting. Deze leden wijzen erop dat die mogelijkheden er niet altijd
zijn, doordat scholen te strenge regels stellen. Nog te vaak komt het voor
dat jongeren gedwongen afhaken omdat ze bijvoorbeeld in HAVO 4
blijven zitten en van school afmoeten. Zij kunnen dan niet op andere
scholen terecht en moeten dan zonder enige motivatie, vlak voor de
zomervakantie, nog gauw een keus maken uit het woud van opleidingen,
die ROCs bieden. Deze leden zijn van mening dat enige hulp hierbij
geboden is. Zij vragen of de gemeenteambtenaren, die hulp kunnen
bieden en hoe het zit met de verantwoordelijkheid van de middelbare
scholen. Hebben de scholen geen acceptatieplicht? Dit zou naar de
mening van de leden van de CDA-fractie veel problemen oplossen.
Krijgen jongeren, die bezwaar hebben aangetekend tegen de beslissing
van de gemeente om geen ondersteuning of uitkering aan te bieden en
die zich nogmaals bij het loket van het UWV melden, weer een zoekperiode van vier weken? Wat gaat de regering ondernemen om te
voorkomen dat de groep niet-melders, die vaak het meest gebaat is bij
ondersteuning, toeneemt?
De leden van de SP-fractie delen de mening van de regering dat jongeren
in beginsel niet uitkeringsafhankelijk worden. Zij moeten werken of leren.
Kan de regering beschrijven wat de oorzaken zijn van achtereenvolgens
werkeloosheid, dakloosheid, schooluitval, armoede en uitkeringsafhankelijkheid onder jongeren? Deze leden constateren dat regering de eigen
verantwoordelijkheid van jongeren benadrukt. Welke verantwoordelijkheid ziet de regering voor opvoeders, de overheid en werkgevers voor
leren of werken van jongeren? Wat gebeurt er als de jongeren de eigen
verantwoordelijkheid niet kunnen nemen, bijvoorbeeld vanwege
psychosociale problemen?
De leden van de SP-fractie vragen de regering om toe te lichten op welke
wijze de huidige systematiek van de WIJ teveel de eigen verantwoordelijkheid ondermijnt om zelf werk te zoeken of een opleiding te volgen.
Deze leden vragen of de regering kan aangeven hoeveel jongeren zich
door de introductie van de vier wekenperiode waarin een jongere op zoek
moet naar werk niet meer zullen melden? Op welke wijze worden
niet-melders opgespoord? Hoeveel levert dit aan besparing op? Deelt de
regering de mening van de leden van de SP-fractie dat door deze
maatregel het aantal dakloze jongeren zal groeien? Zo nee, waarom niet?
In hoeverre zal deze maatregel in de visie van de regering bijdragen aan
het terugdringen van het aantal dakloze jongeren? Waardoor groeit het
aantal dakloze jongeren in de visie van de regering?
De leden van de SP-fractie verzoeken de regering de verschillen toe te
lichten tussen het recht op een werkleeraanbod en het recht op ondersteuning? Is het college van burgemeester en wethouders verplicht om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

7

een jongere ondersteuning te bieden? De leden van de SP- en
ChristenUnie-fracties vragen of de regering kan aangeven op welke
vormen van ondersteuning door het college van burgemeester en
wethouders een jongere recht heeft zodra hij of zij een uitkering op grond
van de WWB krijgt. Waaruit bestaat deze ondersteuning minimaal?
Worden lopende trajecten per 1 januari 2012 afgebroken? Op welke wijze
kan een jongere het college van B&W aanspreken op de verantwoordelijkheid, die het college heeft om jongeren naar de arbeidsmarkt te
begeleiden?
Deze leden vragen verder wanneer het recht op een uitkering (of een
voorschot) ingaat. Is dat de dag dat een jongere zich voor het eerst meldt
bij het UWV of de dag dat de jongere zich na vier weken voor de
tweede keer meldt bij het UWV en aan alle eisen heeft voldaan? Krijgt de
jongere, die na vier werken wordt afgewezen en in bezwaar gaat, een
inkomensvoorziening totdat er een beslissing wordt genomen over het
bezwaarschrift?
Zij vragen de regering een definitie te geven van «gedrag en houding van
een jongere waaruit ondubbelzinnig blijkt dat hij geen inspanningen heeft
gepleegd en onwillig blijft om aan het werk te gaan»? Kan de regering
concrete voorbeelden geven van dit gedrag? Kan de regering aangeven
wat de verwachting is van het aantal jongeren dat geen uitkering krijgt
vanwege dit gedrag? Hoeveel levert dit aan besparing op?
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze het inkomensgat tussen
een verstrekking op grond van de Regeling verstrekkingen asielzoekers
(RVA-regeling) en een uitkering op grond van de WWB voor vluchtelingenjongeren wordt opgevangen. Is de regering bereid om in het wetsvoorstel
rekening te houden met de specifieke situatie van jonge vluchtelingen, die
een eerste aanvraag op grond van de WWB doen, nadat ze vanuit een
asielzoekerscentrum zijn verhuisd naar een woning in een gemeente? Ook
de leden van de ChristenUnie-fractie willen weten hoe bij het voorstel
voor de wachttermijn van vier weken voor de indiening van een WWBaanvraag door personen jonger dan 27 jaar rekening wordt gehouden met
de specifieke situatie van vluchtelingenjongeren, die een eerste WWB
aanvraag doen, nadat ze vanuit een asielzoekerscentrum zijn verhuisd
naar een woning in een gemeente. Hoe wordt een inkomensgat van vier
weken voor deze doelgroep voorkomen?
Verder vragen de leden van de SP-fractie of de regering kan aangeven
hoeveel banen voor jongeren er met dit wetsvoorstel worden gecreëerd.
De leden van de D66-fractie steunen het doel om jongeren te stimuleren
om te werken of leren in plaats van afhankelijk te zijn van een uitkering.
Deze leden geloven ook dat financiële prikkels hierbij een belangrijke rol
kunnen spelen. Deze leden begrijpen daarom ook de motivatie van de
regering om de voorwaarden en sancties voor jongeren aan te scherpen,
maar menen dat hieraan ook grote nadelen en risicos kleven. Zij vinden
het een risico dat jongeren door de aanscherpingen niet voldoende
middelen overhouden om in hun levensonderhoud te voorzien. Dit heeft
zeer negatieve individuele en maatschappelijke consequenties, zoals
hogere criminaliteit of meer zwerfjongeren. De leden van de D66-fractie
vragen of de regering meent dat gemeenten ervoor moeten waken dat
jongeren niet in zware problemen komen doordat ze niet meer in hun
levensonderhoud kunnen voorzien. Deze leden zijn benieuwd of de
regering vindt dat gemeenten dit mee moeten nemen in hun afweging om
een uitkering te korten. Als concreet voorbeeld zijn de leden van de
D66-fractie bijvoorbeeld benieuwd of de regering een korting op de
uitkering gerechtvaardigd vindt in de situatie dat een jongere daardoor
zijn huur niet meer kan betalen en op straat terecht komt.
De leden van de D66-fractie constateren dat het college van burgemeester
en wethouders mogelijkheden krijgt om de uitkering van jongeren te
verlagen als het college meent dat deze jongeren onvoldoende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

8

inspanning leveren om te werken of te leren. Deze leden zien hierbij het
risico dat gemeenten te snel overgaan tot kortingen op de uitkeringen om
zo bezuinigingen te realiseren op hun begroting. Zij zijn benieuwd of de
regering dit risico onderkent en welke maatregel de regering hiertegen
heeft getroffen of overwogen. Deze leden zijn voorts benieuwd of de
regering heeft overwogen om een objectief toetsingskader te maken op
basis waarvan wordt bepaald of jongeren voldoende inspanning leveren.
De leden van de D66-fractie vragen voorts welke mate van gebrek aan
inspanning gepaard gaat met welk bedrag aan lagere uitkeringen en of
hieraan een maximum zit.
De leden van de D66-fractie constateren dat hoewel de WWB en WIJ
worden samengevoegd, er verschillende regimes blijven bestaan voor
mensen jonger en ouder dan 27 jaar. Deze leden vragen de regering of de
argumenten, die gelden voor aanscherping van voorwaarden en sancties
voor jongeren, niet ook van toepassing zijn op mensen ouder dan 27 jaar.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen om een nadere toelichting
wat precies het verschil is tussen het huidige recht op een werkleeraanbod en de door de regering voorgestelde aanspraak op ondersteuning.
In hoeverre heeft dit nog meer consequenties dan alleen de wijziging dat
jongeren de eerste vier weken zelf moeten proberen om verder te gaan
leren of om werk te vinden? Kan de regering concretiseren waaruit een
plan van aanpak dient te bestaan en hoe vaak het plan van aanpak
geëvalueerd dient te worden? Deze leden vragen of de regering kan
aangeven of de bestaande kennis en capaciteit bij colleges voldoende is
om maatwerk te bieden. Zo ja, waaruit blijkt dat? Zo nee, welke maatregelen gaat de regering nemen om ervoor te zorgen dat colleges
voldoende in staat zijn maatwerk te bieden? Deze leden vragen op welke
wijze de integrale samenwerking tussen gemeenten, onderwijsinstellingen, hulpverlening en werkgevers concreet wordt vormgegeven
om jongeren met meervoudige problemen te ondersteunen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom de toetsperiode van
vier weken alleen voor jongeren geldt tot 27 jaar en niet voor oudere
mensen, die een beroep doen op een uitkering op grond van de WWB.
Deze leden willen weten met welke maatregelen de regering de kansen
voor jongeren op de arbeidsmarkt gaat vergroten, zodat de kans op het
daadwerkelijk vinden van werk ook groter wordt.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de evaluatie van de
WIJ nog niet is geweest. Waarom evalueert de regering de huidige WIJ
niet eerst alvorens tot nieuwe wijzigingen over te gaan? Hoe oordeelt
regering over de doeltreffendheid en de effecten van de WIJ tot nut toe?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering een indicatie
kan geven bij welke mate van verwijtbaarheid welk bedrag als verlaging
van de uitkering wordt toegepast. Hoe vaak kan een jongere opnieuw een
aanvraag indienen voor een uitkering als de jongere naar oordeel van het
college van burgemeester en wethouders zich in de periode van vier
weken niet genoeg heeft ingespannen? Deze leden willen weten welke
nadere voorwaarden er gaan gelden voor het voorschot dat het college
van burgemeester en wethouders aan jongeren kan toekennen.
Deze leden vragen tevens of gemeenten de beleidsvrijheid krijgen om te
mogen afwijken van de wachttijd van vier weken als dat opname in een
opvanginstelling mogelijk maakt. Als dit niet mogelijk is, waarom wil de
regering dan niet hierin voorzien?
De leden van de ChristenUnie-fractie willen weten hoe de regering gaat
voorkomen dat de groep niet-melders als gevolg van de nieuwe vier
weken termijn toeneemt. Hoe groot is de groep niet-melders momenteel
en wat zijn de gevolgen van de maatregelen voor de omvang van de
groep niet-melders?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

9

De leden van de SGP-fractie vragen hoe en in hoeverre wordt meegewogen of jongeren in de voorgestelde periode van vier weken zelfstandig
in staat zijn te zoeken naar scholing of werk. Wordt de RMC-functie (Regio
Meld en Coordinatiepunt voor schoolverlaten) ook automatisch op de
hoogte gesteld wanneer een jongere zich meldt bij het loket van het
UWV?
3. Aanscherping gezinsbijstand en huishoudinkomenstoets
De leden van de VVD-fractie constateren dat de regering aangeeft dat
werklozen, die een verlaging van hun uitkering of geen uitkering te
wachten staan, sneller blijken uit te stromen dan andere werklozen. Deze
leden willen weten waarop dit is gebaseerd. Kan de regering onderzoeken
overleggen waaruit dit naar voren komt?
De regering licht toe dat het wettelijk minimumloon in andere landen
lager is dan in Nederland. Kan de regering aangeven wat het niveau van
het wettelijk minimumloon in andere landen is? Kan de regering
daarnaast een overzicht geven van het bijstandsniveau in andere landen?
De leden van de VVD-fractie stellen vast dat gezinsleden door de
voorgestelde wetswijziging niet langer ieder voor zich een individuele
bijstandsuitkering kunnen aanvragen. Zij zullen dit gezamenlijk moeten
doen als gezin als zelfstandig subject. Deze leden vragen aan wie deze
gezamenlijke uitkering dan verstrekt wordt. Aan bijvoorbeeld het hoofd
van het gezin en wie is dat dan? Of is een gezamenlijke bankrekening
noodzakelijk? Ook de leden van de PvdA-, CDA- en SP-fracties vragen op
welke manier de uitkering wordt uitbetaald. Deze leden vragen of de
uitkering wordt verdeeld over de verschillende leden van het huishouden
of naar één rekening gaat. Daarbij vragen zij of nog rekening wordt
gehouden met wie er toegang heeft tot deze rekening. De leden van de
PVV-fractie vragen eveneens of inzicht kan worden gegeven in de wijze
waarop een uitkering wordt uitbetaald. Zij vragen daarbij, samen met de
leden van de CDA-, SP- en ChristenUnie-fracties of de uitkering evenredig
wordt verdeeld over de gezinsleden of dat één gezinslid het totaalbedrag
krijgt uitgekeerd voor het hele gezin uitgekeerd. In dit laatste geval vragen
zij: welk gezinslid is dat dan? De leden van de ChristenUnie-fractie vragen
daarbij of het gaat om de gezinsleden, die werkloos zijn. De leden van de
CDA- en SP-fracties vragen bovendien of het hele gezin zich tegelijkertijd
moet melden bij de aanvraag voor een bijstandsuitkering. De leden van de
CDA-fractie vragen daarbij nog wat er gebeurt als één van de gezinsleden
hieraan niet aan meewerkt, of bijvoorbeeld op vakantie is.
De leden van de VVD- en D66-fracties constateren dat regering een
uitzondering maakt voor de situatie waarin een meerderjarig bloed- of
aanverwant in de eerste graad studeert of een opleiding volgt en wiens in
aanmerking te nemen inkomen niet meer bedraagt dan 80% van het netto
minimumloon, inclusief vakantiebijslag en inclusief de ontvangen
studiefinanciering. Deze leden willen graag weten waarop dit percentage
van 80% is gebaseerd, dan wel is gestoeld. De leden van de D66-fractie
zijn daarbij benieuwd hoeveel procent van het netto minimumloon de
studiefinanciering bedraagt voor deze groep.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de beroepsbegeleidende
leerweg als uitgangspunt wordt genomen en niet bijvoorbeeld het
maximaal wat iemand mag bijverdienen naast een studiebeurs. In een
dergelijke situatie waarin de ouders bijstand genieten zal de meerderjarige student veelal naast de studiebeurs een maximale aanvullende
beurs ontvangen. Kan de regering aangeven in gemiddeld aantal euros
hoeveel deze meerderjarige student per maand mag bijverdienen naast
zijn maximale beurs en hoeveel zijn inkomsten in totaal zullen zijn
gerelateerd aan de kosten, die een gemiddeld inwonende student voor
zijn studie dient te maken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

10

De leden van de VVD-fractie hebben kennis genomen van het feit dat een
tweede uitzondering wordt gemaakt indien er sprake is van een zorgbehoevend gezinslid, dat beschikt over een geldig indicatiebesluit op grond
van de Algemene wet bijzondere ziektekosten (AWBZ) voor tien of meer
uren zorg in de week. Deze leden vragen of de regering kan aangeven of
deze uitzondering ook van toepassing is wanneer er meerdere zorgbehoevenden zijn binnen het gezin, waarbij weliswaar een lager indicatiebesluit
per zorgbehoevende bestaat, maar opgeteld tien of meer uren zorg nodig
zijn. Kan de regering ook aangeven wat deze uitzondering betekent voor
een situatie dat er meerdere gezinsleden zijn, die deze zorg kunnen
bieden, bijvoorbeeld aan een zorgbehoevend broertje door een schoolgaand of studerend inwonende meerderjarige zus? Deze leden stellen vast
dat de regering toelicht dat deze mantelzorg ook reden is om een
uitzondering te maken op de verplichting tot het aanvaarden van
algemeen geaccepteerde arbeid en tot het verrichten van een tegenprestatie door de zorgverlenende (stief/schoon) ouder(s) of het zorgverlenende
(stief/aangetrouwde) meerderjarige kind. Acht de regering dit niet
opmerkelijk en in hoeverre verschilt deze zorg van bijvoorbeeld de zorg
voor het kind onder de vijf jaar door een alleenstaande ouder, waarbij nu
juist de vrijstelling van de sollicitatieplicht wordt afgeschaft? En waarom
zou een zorgverlenende ouder naast de zorg voor een zorgbehoevend
kind met bijvoorbeeld een indicatiebesluit van tien uur zorg niet een
aantal uren een andere vorm van tegenprestatie naar vermogen kunnen
leveren? Kan de regering aangeven wat het effect is op de hoogte van de
gezinsuitkering wanneer een zorgbehoevend persoon met een indicatiebesluit van tien uur zorg of meer 65 jaar wordt en daarmee niet meer
onder de uitzondering valt? En wat brengt dit met zich mee voor de
zorgverlener en de uitzonderingen, die zijn gemaakt op de verplichting tot
het aanvaarden van algemeen geaccepteerde arbeid en tot het verrichten
van een tegenprestatie naar vermogen? Kan de voorgestelde wetswijziging in de visie van de regering het effect hebben dat kinderen minder
snel hun ouders in huis zullen verzorgen? Zo nee, waarom niet?
De leden van de VVD- en de PvdA-fracties zijn benieuwd naar de situatie
waarin één van de gezinsleden onvoldoende meewerkt aan de verplichtingen om werk te verkrijgen, bijvoorbeeld het thuiswonend meerderjarig
kind onder de 27 jaar. Welke effecten kan dit hebben voor de gezinsuitkering? In welke mate vindt er een korting op de gezinsuitkering plaats?
Zouden er omstandigheden kunnen zijn dat door toedoen van één
gezinslid de gezinsuitkering zou kunnen worden ingetrokken of verlaagd?
De leden van de PvdA-fractie vragen daarbij wat de rest van het gezin in
een dergelijk geval kan doen om de niet de dupe te worden van een
niet-meewerkend gezinslid. De leden van de SP-fractie vragen de regering
eveneens om toe te lichten wat er gebeurt als één gezinslid zich onttrekt
aan de sollicitatieplicht of re-integratieplicht. Zij vragen daarbij of dan
gezinsbijstand wordt gekort, ook als de reden van de sanctie volkomen
buiten de schuld van de andere gezinsleden ligt.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering effecten verwacht van
de huishoudinkomentoets op bijzondere bijstand en mogelijk schuldhulp.
Zo nee, waarom niet? Kan de regering voorts aangeven welke andere
indirecte effecten dit voorstel met zich mee kan brengen naast bijvoorbeeld lasten op de huurtoeslag? Welke kosten zullen daarmee globaal
gemoeid zijn? Kan de regering ook hier nader ingaan op de overgangsregelingen? En in hoeverre wordt middels communicatie mensen op de
hoogte gesteld van deze wijziging?
De leden van de PvdA-fractie hebben grote bezwaren tegen het vervangen
van de partnerinkomenstoets door de huishoudinkomenstoets. Zij zijn van
mening dat de regering hiermee ten principiële afwijkt van de basisbeginselen van de sociale zekerheid. Ouders en meerderjarige kinderen worden
hiermee weer van elkaar afhankelijk, iets waarvan ook de leden van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

11

CDA- en VVD-fracties in het verleden vonden dat dat niet meer paste in
een moderne samenleving. Kan de regering uiteenzetten hoe zij deze stap
ziet in het licht van de ontwikkeling van het stelsel van sociale zekerheid in
Nederland over de jaren?
De leden van de PvdA-fractie willen weten hoe deze ingrijpende maatregel
in de praktijk uitwerkt. Hoe moeten gezinnen dit aanpakken? Hoe gaat er
gecontroleerd worden? En hoe ziet de inkomenssituatie en het toekomstperspectief van gezinnen in verschillende samenstellingen eruit? Deze
leden vragen de regering met klem deze situaties zorgvuldig uit te werken.
De leden van de PvdA- en de SP-fracties vragen daarbij of de grootte van
een huishouden nog invloed heeft op de hoogte van de uitkering. De
leden van de PvdA- en de PVV-fracties vragen de regering of een gezin in
de bijstand met zes leden een even hoge uitkering krijgt als een gezin in
de bijstand met drie leden.
De leden van de PvdA-fractie vragen voorts of de grootte van een huishouden invloed heeft op de normbedragen van de huishoudinkomenstoets of de vermogenstoets. Kan de regering het begrip gezin zoals dat
gehanteerd zal worden in de WWB nader definiëren? Hoe passen
inwonende neven en nichten hierin en kleinkinderen, pleegkinderen,
oudtantes of andere inwonenden? Wat is de status van een inwonend kind
dat ouder is dan 21 jaar en dat kostgeld betaalt? Is dat kind vergelijkbaar
met een zakelijke relatie? Dient op het moment dat een gezin een uitkering
aanvraagt iedereen zich tegelijkertijd te melden aan het gemeenteloket?
Kunnen 27-minners, 65-minners en 65-plussers tegelijk bij hetzelfde loket
terecht? Geldt voor alle leden van het gezin de sollicitatieplicht, dan wel
de plicht tot tegenprestatie? Ook voor kinderen ouder dan 16 jaar? In
welke gevallen is dit wel het geval en in welke gevallen niet?
De leden van de PvdA-fractie verzoeken de regering om te reageren op de
volgende situaties: Een huishouden bestaat uit twee ouders en twee
kinderen van 16 en 17 jaar. Hoeveel mogen de kinderen ieder verdienen
om onder de inkomensgrenzen te blijven en niet aangemerkt te worden
als kostwinner? Een huishouden bestaat uit twee ouders met een uitkering
en een meerderjarig kind. Het kind werkt tegen minimumloon. Hoeveel
gaat het huishouden in inkomen achteruit, in euros en in procenten? Een
huishouden bestaat uit twee ouders met een uitkering en een meerderjarig kind. Het kind werkt tegen het wettelijke minimumloon. Beide ouders
zijn volledig arbeidsongeschikt. Na een tijdje wordt duidelijk dat het
inkomen van alleen het kind niet genoeg is om rond te komen. Welke
opties heeft het kind in dat geval? Een huishouden bestaat uit een
werkende jonge alleenstaande moeder, haar bijstandgerechtigde ouder en
haar schoolgaande broers. Wordt de werkende jonge moeder verantwoordelijk voor het hele gezin? Een huishouden bestaat uit een alleenstaande
ouder, volledig arbeidsongeschikt, en een meerderjarige zoon. De zoon
doet volgens het college van burgemeester en wethouders niet voldoende
zijn best om een baan te vinden. Moet de ouder de zoon uit huis zetten
om verzekerd te blijven van een inkomen? Twee bevriende huishoudens in
dezelfde straat bestaan uit ouders met een uitkering en meerderjarige
werkende kinderen. De kinderen zouden graag uit huis gaan, maar kunnen
geen zelfstandige woonruimte vinden. Wordt het lucratief om kinderen uit
te wisselen?
De leden van de PvdA-fractie vragen voorts of de regering kan toelichten
hoe ver de regering gaat om de eigenverantwoordelijkheid en zelfredzaamheid van jongeren te stimuleren. Is het onderhouden van iemands
ouders ook eigen verantwoordelijkheid? Is het uitzicht op het onderhouden van iemands ouders ook een stimulans om te gaan werken? Is
noodgedwongen op kamers gaan ook bedoeld om de zelfredzaamheid
van jongeren te stimuleren? Deze leden maken zich grote zorgen over het
toekomstperspectief van deze jongeren.
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering om de tabel op bladzijde
12 en 13 van de memorie van toelichting aan te vullen met inkomensef-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

12

fecten voor kostwinners, die een baan hebben op WML. Zij vragen de
regering om aan te geven hoeveel gezinnen in werkelijkheid in de
omschreven situatie zitten, ook in procenten.
Deze leden vragen de regering om nader toe te lichten hoe de voorstellen
in het kader van de Wet werken naar vermogen (WWNV) samenvallen met
het onderhavige wetsvoorstel.
Ook de leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de nu aangekondigde wijzigingen en de samenvoeging van de WIJ met de WWB zich
verhouden tot de geplande invoering van de WWNV. Daarbij vragen deze
leden of er als gevolg van de aangekondigde WWNV nog verdere
wijzigingen zijn, die doorgevoerd gaan worden voor de desbetreffende
doelgroep van de WWB/WIJ en welke wijzigingen dit zijn. De leden van de
ChristenUnie-fractie vragen waarom er niet in één keer een wetsvoorstel
voor de WWNV wordt ingediend door de regering.
De leden van de PvdA-fractie vragen of bij de doorrekening rekening is
gehouden met toestroom van Wajongers na 2012? En is daarbij ook
rekening gehouden met de gevolgen voor de huishoudens, die daarmee
te maken krijgen? Door introductie van de huishoudtoets zullen veel
jongeren met een arbeidshandicap (na de invoering van de WWNV) geen
uitkering ontvangen, omdat hun ouders over inkomen beschikken. Voor
welk gedeelte van de jaarlijkse Wajong-instroom zal dit gelden? Welk
effect zal dit hebben op de mogelijkheden voor ouders?
Deze leden voorts in hoeverre de regering rekening heeft gehouden met
de indirecte en maatschappelijke gevolgen van het onderhavige
wetsvoorstel. Zij hebben hierover de volgende vragen: Met hoeveel
verbrekingen van familiaire familieverbanden heeft de regering in de
doorrekening rekening gehouden? Verschilt dat nog per regio? Hoeveel
van deze mensen zullen elders woonruimte zoeken? Welke effecten heeft
dat op de woningmarkt? Met hoeveel extra huursubsidie en hoeveel extra
uitwonende studiefinanciering moet rekening gehouden worden? Hoeveel
mensen, die zorg nodig hebben en vooralsnog extramuraal verzorgd
werden, zullen als gevolg hiervan naar een instelling gaan? Hoeveel
mensen, die zorg nodig hebben en mantelzorg kregen van een gezinslid,
zullen zelfstandig gaan wonen en een extra beroep doen op de Wet
maatschappelijke ondersteuning (Wmo) of de AWBZ? Deze leden vragen
de regering of er nog andere negatieve indirecte gevolgen van deze
maatregel denkbaar zijn? Zo ja welke?
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de uitzondering voor gezinsleden, die een ander lid van het gezin verzorgen, in de praktijk wordt
gebracht. De regering kiest ervoor uit te gaan van een AWBZ-indicatie, die
zal moeten uitwijzen of een gezinslid minimaal tien uur zorg per week
behoeft. De regering merkt daarbij op dat ook gemeenten indicaties voor
zorg afgeven, maar dat deze indicaties per gemeente kunnen verschillen.
De leden van de PvdA-fractie hebben in dat kader de volgende vragen:
Klopt het dat, ondanks deze verschillen in indicatie, in de visie van de
regering de zorgbehoefte van het gezinslid niet anders is? Kan het zo zijn
dat mensen, die door de gemeente een indicatie hebben gekregen voor
ten minste tien uur zorg per week, geen AWBZ-indicatie voor zorg
hebben? Zal er dan voor de verzorgenden van deze mensen geen
uitzondering gemaakt worden? Hoe zal worden omgegaan met mensen,
die een AWBZ-indicatie voor begeleiding hebben van meer dan tien uur
per week, nu de functie begeleiding zal worden overgeheveld naar de
verantwoordelijkheid van de gemeenten? En vallen verzorgenden van
kinderen, die meer dan tien uur zorg per week nodig hebben en als gevolg
van de IQ >70-maatregel mogelijk worden uitgesloten van AWBZ-zorg
onder de uitzonderingsregel? Verwacht de regering een stijging van het
aantal mensen dat een AWBZ-indicatie voor zorg zal aanvragen? Zo ja,
hoe groot is die stijging? En hoeveel extra kosten zijn daarmee gemoeid?
Is de voorgestelde vrijstelling alleen mogelijk in het geval waarin een kind
voor zijn ouder zorgt of een ouder voor zijn kind? Kan een partner ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

13

worden vrijgesteld? En geldt deze vrijstelling alleen voor het meetellen tot
het gezin, of heeft vrijstelling ook betrekking tot verplichting tot solliciteren en/of tegenprestatie? Heeft de regering in de doorrekening van deze
maatregel rekening gehouden met de mogelijkheid van gemeenten om
uitzonderingen te maken? En zo ja, hoe?
De leden van de PvdA-fractie vragen ook of het vrij is aan de gemeenten
ervoor te kiezen geen uitzondering te maken voor gezinsleden die een
ander zorgbehoevend gezinslid verzorgen. Kunnen zij ook besluiten
daarvoor geen uitzondering te maken?
Deze leden vragen de regering om toe te lichten hoeveel van de huidige
Wajongers, die volledig arbeidsongeschikt zijn, een AWBZ-indicatie
hebben van meer dan tien uur per week of daarvoor in aanmerking
zouden komen. Hoeveel niet-volledig arbeidsongeschikte Wajongers zijn
er? Hoeveel van deze Wajongers woont in een gezin met bijstandgerechtigde ouders?
De leden van de PVV-fractie vragen of het aantal van tien zorguren geldt
per zorgbehoevend persoon of per gezin. Als er bijvoorbeeld twee
gezinsleden een indicatiebesluit op grond van de AWBZ hebben voor,
tezamen, meer dan tien uur in de week, en deze zorg wordt door een
gezinslid verleend, geldt de uitzondering dan ook? Moet het aantal van
tien of meer zorguren door één en hetzelfde gezinslid worden verleend of
mag het aantal zorguren over andere gezinsleden zijn verdeeld? De leden
van de PVV-fractie constateren dat in de memorie van toelichting op
bladzijde 9 wordt gesproken over een zorgrelatie tussen ouders en
kinderen. Geldt de uitzondering ook voor andere zorgsituaties, waar
bijvoorbeeld een broer voor een zus zorgt of waarbij partners voor elkaar
zorgen?
Deze leden stellen vast dat personen ouder dan 65 jaar zich moeten bij de
Sociale Verzekeringsbank (SVB). Dit geldt ook voor een gezin bestaande
uit gehuwden waarvan één van de echtgenoten 65 jaar of ouder is en de
andere echtgenoot jonger is dan 65 jaar (ook als deze jonger is dan 27
jaar). Echter, bij een gezin waarvan één van de gezinsleden jonger is dan
65 jaar, niet zijnde de partner van de persoon van 65 jaar of ouder, geldt
dat de melding en aanvraag geschiedt bij het college van burgemeester
en wethouders. Op welke manier worden betrokkenen geïnformeerd over
waar zij zich moeten melden indien zij aanspraak op de WWB of een
aanvullende inkomensvoorziening ouderen (Aio) willen maken?
De leden van de CDA-fractie merken op dat de introductie van een
huishoudinkomenstoets leidt tot korting op de WWB-uitkering, als één of
meer gezinsleden werken. Het doel van deze maatregel is om en prikkel te
creëren om aan het werk te gaan. Naar de mening van de leden van de
CDA-fractie kan van deze maatregel echter ook een ontmoedigend effect
uitgaan op het daadwerkelijk zoeken naar een baan. Deze leden vragen of
deze maatregel wel de juiste activerende werking zal hebben. Het gevolg
van de maatregel kan zijn dat kinderen eerder geneigd zijn het huis te
verlaten, dan gepland en daarmee een beroep doen op de voor jongeren
schaarse huisvesting. Heeft de regering met deze effecten rekening
gehouden? Ook het sparen voor een eigen huis door eerst nog bij de
ouders te blijven wonen, wordt naar de mening van de leden van de
CDA-fractie op deze manier ondermijnd. Om dit negatieve effect te
ondervangen pleiten deze leden ervoor om jongeren, die nog thuis
wonen, in staat te stellen een «eigen-huis» rekening te openen en dit
spaargeld niet onder de huishoudinkomenstoets te laten vallen. Wat vindt
de regering van dit idee?
In de ogen van de leden van leden van de CDA-fractie kan een ander
ongewenst neveneffect van de voorgestelde maatregelen zijn dat
bestaande familiaire zorgrelaties worden onderbroken. De leden van de
CDA-fractie stellen met genoegen vast dat dit effect wordt ondervangen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

14

doordat, zoals eerder door deze leden bepleit, een uitzondering kan
worden gemaakt voor die gezinsleden, die een ander gezinslid verzorgen
op basis van een zorgindicatie van tien uur of meer op grond van de
AWBZ. Door deze uitzondering moet voorkomen worden, dat de zorgbehoevende personen, aan wie mantelzorg wordt geboden, vanwege
toenemende kosten uit huis geplaatst moeten worden. Deze leden vragen
nog wel of de criteria tot het verlenen van ontheffing niet te scherp in de
wetgeving zijn geformuleerd. Zo moet worden aangetoond dat er een
AWZB-indicatie bestaat van tenminste tien uur voor vijf specifieke
terreinen (artikel 4, lid 5a) en mag de verzorger geen persoonsgebonden
budget (pgb) ontvangen (artikel 4, lid 5b). Zij vrezen dat met zulke zware
criteria in de praktijk vrijwel niemand voor deze ontheffing in aanmerking
zal komen. Naar de mening van de leden van de CDA-fractie kan dit niet
de bedoeling zijn. Kan de regering bij benadering aangeven hoe groot het
percentage van de verzorgers van de huidige Wajongers (volledig
arbeidsongeschikt, dan wel niet volledig arbeidsongeschikt) is, dat voor
een ontheffing in aanmerking zal komen?
De leden van de SP-fractie wijzen erop dat de regering de gezinsbijstand
wil aanscherpen, omdat werken vanuit een uitkering moet gaan lonen.
Kan de regering uiteen zetten waaruit zou blijken dat werklozen, die een
verlaging van hun uitkering of geen uitkering te wachten staat, sneller
blijken uit te stromen? Acht de regering het denkbaar de uitkering nog
verder te verlagen dan thans wordt voorgesteld? Waarom is dat wel of
niet denkbaar? Waar ligt in de visie van de regering de grens? Bij welk
uitkeringsgedrag worden uitkeringsgerechtigden maximaal geprikkeld om
aan het werk te gaan? En waar ligt het omslagpunt? Deze leden vragen of
de huidige WWB in de visie van de regering onvoldoende prikkelt om aan
het werk te gaan. Zo ja, hoe verhoudt dat zich tot de jubelverhalen over de
WWB in de afgelopen jaren? Zo nee, waarom niet?
Zij vragen voorts hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt tot de conclusies uit
het onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) waaruit blijkt
dat financieel gewin nauwelijks een prikkel is om het zoekgedrag van
bijstandsgerechtigden te intensiveren.
De leden van de SP-fractie vragen wat de reden is dat de regering ervoor
kiest dat kinderen met ouders in de bijstand minder kansen krijgen en
minder perspectief op een betere toekomst dan kinderen met ouders
zonder een bijstandsuitkering. Is de regering zich ervan bewust dat met
het voorliggende wetsvoorstel armoede weer erfelijk wordt en kinderen
met ouders in de bijstand geen mogelijkheden krijgen om te ontsnappen
aan de armoede situatie?
Deze leden constateren dat de regering stelt dat vraag en aanbod op de
arbeidsmarkt zich niet altijd zullen vinden. In de visie van de regering is dit
vanwege een lagere arbeidsprestatie dan het minimumloon of de cao.
Hierdoor zouden mensen een grotere kans lopen op (blijvende) werkeloosheid, de zogenoemde productiviteitsval. Zij vragen hoeveel
WWB-gerechtigden met deze situatie te maken hebben. Welke definitie
hanteert de regering hierbij? Betekent dit in de visie van de regering dat
personen, die naar vermogen werken maar volgens de regering niet
productief werken, ook onder het wettelijke minimumloon betaald mogen
worden? Hoe verhoudt dit en het instrument loondispensatie zich tot
internationale verdragen en in het bijzonder ILO verdragen? Hoe verhoudt
het instrument loondispensatie zich tot de uitspraak in de memorie van
toelichting dat «met werk het minimumloon is gegarandeerd»? Hoe wordt
het minimumloon gegarandeerd voor mensen, die met loondispensatie
aan de slag moeten?
De leden van de SP-fractie vragen de regering van hoeveel mensen, die
besluiten zelfstandig te gaan wonen, de regering is uitgegaan bij de
berekeningen van de financiële effecten van dit voorstel. Waarop is dit
aantal gebaseerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

15

Deze leden hebben geconstateerd dat bloed- en aanverwanten in de
eerste graad worden meegerekend bij de gezinsbijstand. Kan de regering
toelichten hoe de gezinsbijstand wordt berekend in het geval er in één
huishouden zowel eerste- als tweedegraads gezinsleden wonen, bijvoorbeeld in het geval waarin opa en oma inwonen bij een gezin? Krijgen de
grootouders in dat geval een aparte bijstandsuitkering of worden zij
meegerekend met de gezinsbijstand? Kan de regering toelichten op welke
wijze er wordt omgegaan met een eerstegraads bloedverwant (zoon), die
eveneens een zakelijke relatie (onderhuurderschap) heeft met andere
personen (ouders) uit het gezin? Krijgt deze zoon een aparte bijstandsuitkering of valt hij onder de gezinsbijstand?
De leden van de SP-fractie verzoeken de regering een overzicht te geven
van het netto huishoudboekje (normale inkomsten en uitgaven) volgens
de NIBUD normen van een bijstandsgezin met één, met twee, met drie
en met vier meerderjarige kinderen op basis van de nieuwe regels. Zij
vragen hierbij alle inkomsten en uitgaven zoals zorgpremie, zorgtoeslagen, energierekening, huurkosten te betrekken. Zij vragen verder of de
regering concreet kan maken op welke wijze gezinnen «zuiniger moeten
gaan leven» vanwege de inkomensachteruitgang.
Deze leden vragen de regering of het klopt dat in de voorbeelden van de
inkomenseffecten op bladzijde 12 van de memorie van toelichting voor
een alleenstaande is uitgegaan van een bijstandsuitkering van 50% van
het WML + een gemeentelijke toeslag van 10% van het WML. Kan de
regering toelichten bij welke voorbeeldhuishoudens op bladzijde 12 van
de memorie van toelichting er geen enkel recht meer bestaat op een
bijstandsuitkering? Kan de regering toelichten hoe de percentages van de
inkomenseffecten in de tabel op bladzijde 12 van de memorie van
toelichting tot stand zijn gekomen en welke netto bedragen zijn gehanteerd? Kan de regering de tabel aanvullen met voorbeeldhuishoudens
waarin de inkomenssituatie van ouders/kinderen (tweede kolom) op
bijstandsniveau en op het niveau van het wettelijk minimumloon zit?
Zij verzoeken verder aan de regering een toelichting over welke consequenties de versobering van de uitkering voor gezinnen heeft voor het
beroep op bijzondere bijstand, WMO, armoedebeleid en schuldhulpverlening? Kan de regering dit per voorziening toelichten?
De leden van de SP-fractie vragen de regering inzicht te geven in hoeveel
jonggehandicapten na de invoering van de WWNV vanwege de invoering
van de gezinsbijstand en huishoudinkomen geen aanspraak meer kunnen
maken op een uitkering omdat de ouders over inkomen beschikken. Op
welke wijze kunnen ouders met een laag inkomen in dat geval de zorg
voor hun kind op zich nemen?
Deze leden vragen hoeveel personen met een bijstandsuitkering op dit
moment een geldig indicatiebesluit hebben op grond van de AWBZ voor
meer dan tien zorguren. Hoeveel jonggehandicapten ontvangen meer dan
tien uur AWBZ-zorg per week (uitgesplitst naar gedeeltelijk en volledig
arbeidsongeschiktheid)? Kan de regering aangeven of het aantal van tien
zorguren geldt per zorgbehoevend persoon of per gezin? Als er bijvoorbeeld twee gezinsleden een indicatiebesluit hebben voor tezamen
meer dan tien uur in de week en deze zorg door een gezinslid wordt
verleend geldt deze uitzondering dan ook? Kan de regering toelichten of
het aantal zorguren door één persoon uit het huishouden moet worden
verleend of dat het aantal zorguren kan worden verspreid over verschillende gezinsleden?
Zij vragen voorts of de uitzondering voor gezinsbijstand alleen geldt voor
ouders, die zorg verlenen aan de kinderen of ook andersom? Geldt deze
uitzondering ook als het ene meerderjarige thuiswonende kind het andere
meerderjarige thuiswonende kind zorg verleent? Of als de ene ouder de
andere ouder zorg verleent? Zij vragen de regering verder of gemeenten
zelf mogen bepalen of een gezin met een indicatiebesluit van meer dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

16

tien zorguren op grond van de AWBZ al dan niet wordt uitgezonderd van
de gezinsbijstand of dat dit landelijk wordt vastgelegd in de wet.
De leden van de SP-fractie vragen de regering om toe te lichten wat het
effect is op de hoogte van de gezinsbijstand als een zorgbehoevend
persoon vanwege zijn of haar leeftijd eerst wel, en vervolgens niet meer
onder de uitzonderingsregel valt vanwege het passeren van de leeftijd van
65 jaar.
Deze leden stellen vast dat huidige jonggehandicapten worden uitgezonderd van de toets op het huishoudinkomen. Klopt het dat deze
uitzondering vervalt op het moment dat de WWNV in werking treedt? Kan
de regering toelichten of een samenwonend stel waarvan één persoon
recht heeft op een Wajong-uitkering ook wordt uitgezonderd van de
huishoudtoets?
De leden van de SP-fractie constateren dat als blijkt dat er mogelijkheden
zijn voor een jongere in het WWB-gerechtigde gezin in het regulier
bekostigd onderwijs de ondersteuning aan deze jongere wordt geweigerd.
Wordt het vermogen van deze jongere dan wel meegenomen bij de
huishoudtoets op de aanvraag voor een WWB-uitkering van het gezin?
Acht de regering het wenselijk om het vermogen van deze jongere uit te
zonderen?
De leden van de D66-fractie vragen de regering om een overzicht te geven
in tabelvorm van de (bron van) inkomsten van de verschillende familieleden uit een huishouden waar één of meer personen in de bijstand zit in
de huidige situatie. Deze leden zijn bijvoorbeeld benieuwd of het in de
huidige situatie vaak voorkomt dat de ouders bijstand ontvangen, maar
dat een inwonend kind een fulltime baan heeft? Ook zijn deze leden
benieuwd naar de omgekeerde situatie en andere mogelijkheden.
De leden van de D66-fractie constateren dat de regering de gezinsbijstand
wil aanscherpen om ervoor te zorgen dat het meer loont om vanuit een
uitkering aan het werk te gaan. Deze leden constateren voorts dat de
introductie van een huishoudinkomenstoets leidt tot een korting van de
bijstand als één van de gezinsleden een baan vindt. Zij vragen de regering
om deze negatieve effecten op de arbeidsparticipatie inzichtelijk te maken
via cijfermatige onderbouwing. Hoe vaak komt deze situatie voor en met
welke elasticiteit met betrekking tot arbeidsparticipatie moet rekening
gehouden worden? Deze leden zijn voorts benieuwd of er contact is
geweest met het CPB over de effecten op de arbeidsparticipatie en welke
inschatting het CPB maakt? De leden van de D66-fractie vragen de
regering voorts om een gedetailleerd inzicht in de berekening achter de
schatting van de effecten op de overheidsfinanciën en de arbeidsparticipatie.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de regering in de
doorrekening incalculeert dat gezinsverbanden worden verbroken door de
huishoudinkomenstoets. Deze leden vragen met hoeveel verbrekingen de
regering rekening houdt. Waarom vindt de regering dit acceptabel hoe
past dit binnen streven om meer aan de samenleving over te laten?
Deze leden vragen wat het inkomenseffect is voor voorbeeldhuishoudens
met een inkomenssituatie op de hoogte van het wettelijke minimumloon.
Blijven de huidige normbedragen voor het krijgen van een uitkering op
grond van de WWB ongewijzigd gelden? Deze leden willen daarnaast
weten wat het gevolg is voor de uitkering van de andere gezinsleden
indien bijvoorbeeld één van de gezinsleden zijn verplichtingen niet
nakomt.
De leden van de ChristenUnie-fractie wijzen erop dat de afdeling
advisering van de Raad van State een ruwheid constateert in de WWB,
namelijk dat er geen rekening wordt gehouden met gezinnen van meer
dan twee kinderen, maar voor minderjarige kinderen wordt verwezen naar
de diverse kindregelingen. De regering onderschrijft dit, zo constateren de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

17

leden van de ChristenUnie-fractie. Deze leden vragen echter waarom de
regering dan tegelijkertijd de kindregelingen voor minderjarige kinderen
ook beperkt tot twee kinderen per gezin. Hoe wordt er dan rekening
gehouden met de reactie van de afdeling advisering van de Raad van
State? De leden van de ChristenUnie-fractie willen weten hoe de regering
rekening houdt met de gezinssamenstellingen. In hoeverre is het aantal
personen van invloed op de hoogte van de uitkering? Deze leden vragen
voorts wat de maatregelen betekenen voor iemand met een bijstandsuitkering, die in een GGZ-instelling verblijft.
Zodra voor jongeren met een arbeidsbeperking als gevolg van de
invoering van de WWNV tevens dezelfde huishoudinkomenstoets gaat
gelden, zullen zij geen uitkering meer ontvangen omdat hun ouders over
inkomen beschikken. Gaat de nu voorgestelde huishoudinkomenstoets in
de toekomst onder de aankomende WWNV op dezelfde wijze gelden bij
jongeren met een arbeidsbeperking? Deze leden willen weten hoeveel
jongeren met een arbeidsbeperking van de jaarlijkse instroom dan
hierdoor worden getroffen. Welk effect zal dit hebben op de mogelijkheden voor ouders om zelf de zorg voor hun kind op zich te nemen? Kan
de regering een overzicht geven van de extra zorgkosten, die ontstaan als
ouders deze zorg niet meer zelf kunnen verlenen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom iemand niet in
aanmerking komt voor de ontheffing van de huishoudinkomenstoets bij
het verlenen van mantelzorg indien de zorg deels door een zorgaanbieder
wordt uitgevoerd. Hoe houdt de regering hierbij rekening met het feit dat
mantelzorgers doorgaans niet de zorg van de AWBZ-indicatie volledig
kunnen uitvoeren, omdat de zorg van de AWBZ-indicatie ook verpleegkundige handelingen behelst? Kan de regering aangeven of het aantal van
tien of meer zorguren door één en hetzelfde gezinslid moet worden
verleend of dat het aantal zorguren over andere gezinsleden verdeeld mag
zijn? Indien het niet mogelijk is om het aantal van tien of meer zorguren te
verdelen over meerdere gezinsleden, ontvangen deze leden graag een
onderbouwing daarvan van de regering.
Deze leden vragen op welke wijze de regering er rekening mee houdt dat
er steeds minder zorg vanuit de AWBZ wordt geïndiceerd, maar in plaats
daarvan meer vanuit de Wmo. Welk gevolg heeft dit volgens de regering
voor de mate waarin een ontheffing van de huishoudinkomenstoets bij
mantelzorg op grond van een AWBZ-indicatie in de toekomst nog
verleend kan worden? Zij vragen voorts waarom de regering geen
mogelijkheden ziet om ontheffing te verlenen bij mantelzorg voor zorg
vanuit een Wmo-indicatie, aangezien daar ook sprake is van concrete
criteria voor bijvoorbeeld het aantal uren hulp bij het huishouden waarop
iemand aanspraak kan maken.
De leden van de ChristenUnie-fractie willen weten hoe de mantelzorger
moet aantonen dat ten minste het aantal uren waarvoor zorg vanuit de
AWBZ is geïndiceerd als mantelzorg wordt gegeven. Waarom neemt de
regering mantelzorg niet expliciet op als een tegenprestatie voor de
uitkering? Ook de leden van de SGP-fractie vragen de regering of het
mogelijk is ter voldoening van de verplichte tegenprestatie mantelzorg te
verrichten.
De leden van de ChristenUnie-fractie stellen vast dat de uitzondering voor
het verlenen van mantelzorg bij de huishoudinkomenstoets niet geldt als
de zorgbehoevende de AOW-leeftijd heeft bereikt, wat leidt tot het risico
dat kinderen geen mantelzorg meer aan hun ouders gaan verlenen om te
voorkomen dat zij zelf hun uitkering verliezen. Waarom acht de regering
deze ontwikkeling wenselijk? Deze leden vragen in welke mate dit een
groter beroep op zorginstellingen veroorzaakt en tot welke extra kosten dit
leidt.
De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering de onderhoudsplicht en de gezamenlijke verantwoordelijkheid van gehuwden en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

18

gezinsleden wil versterken. Geloofwaardige toepassing van dit
uitgangspunt vraagt naar de mening van deze leden om consequente
uitwerking. Zij vragen of de regering voorstellen overweegt om in de
fiscaliteit het gezamenlijke inkomen van partners als uitgangspunt te
nemen. Waarom is daarvan momenteel geen sprake? Deze leden vragen
ook hoe het wetsvoorstel voor afschaffing van de dubbele heffingskorting
in het referentieminimumloon, waardoor juist de gezamenlijke verantwoordelijkheid van partners wordt ondergraven, te rijmen is met de inzet
van dit wetsvoorstel op meer gezamenlijke verantwoordelijkheid.
De leden van de SGP-fractie vragen of de principiële overwegingen, die
ten grondslag liggen aan invoering van de huishoudinkomenstoets, voor
de regering dusdanig zwaar wegen dat budgettaire overwegingen
eventueel ondergeschikt zijn. Deze leden vragen of invoering van deze
maatregel ook wenselijk is wanneer zou blijken dat de budgettaire
voordelen per saldo vrijwel nihil zijn, terwijl deze maatregel negatieve
gevolgen heeft voor familieverbanden.
Deze leden vragen in hoeverre naar het oordeel van de regering meegewogen moet worden dat gezinsleden zelfstandig gaan wonen als gevolg
van de invoering van de huishoudinkomenstoets. Zij merken op dat
versnippering van huishoudens negatieve gevolgen kan hebben,
bijvoorbeeld met betrekking tot verlenen van zorg. Zij vragen eveneens of
de directe en indirecte kosten die het gevolg zijn van invoering van een
huishoudinkomenstoets opwegen tegen de baten.
De leden van de SGP-fractie ontvangen graag een nadere onderbouwing
van de activerende werking van de gezinsbijstand. In hoeverre kan
bijvoorbeeld activerende werking worden verondersteld wanneer een kind
door het wegvallen van de bijstand voor zijn ouders met een baan per
maand slechts 100 erop vooruit zou gaan ten opzichte van een
uitkeringssituatie?
De leden van de SGP-fractie constateren dat door invoering van de
gezinsbijstand de erkenning van het onderscheid tussen gehuwden met
en zonder kinderen wegvalt. In het huidige systeem krijgt dit onderscheid
vorm door de mogelijkheid van de aanvullende uitkering van ouders of
kinderen of aanvullend inkomen. Gehuwden zonder kinderen krijgen in de
toekomst hetzelfde niveau van bijstand als gehuwden met kinderen,
terwijl de lasten voor laatstgenoemden onmiskenbaar zwaarder zijn. Deze
leden vragen op welke wijze de regering een voorziening treft om dit
onderscheid weg te nemen. Dit klemt des temeer wanneer het situaties
betreft waarin zowel ouders als kinderen niet aan het werk kunnen. Deze
leden vragen om in aanvulling op situaties, waarin uitgegaan wordt van
reële kansen op werk, aan deze situaties aandacht te besteden.
De leden van de SGP-fractie vragen voorts hoe de gezinsbijstand zich
verhoudt tot de Algemene Wet Inkomensafhankelijke Regelingen, waarin
het inkomen van de partners centraal staat.
Deze leden vragen de regering verder hoe het niveau van de uitzondering
op de gezinsbijstand voor studerenden zich verhoudt tot de hoogte van de
bijverdiengrens die door de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) wordt
gehanteerd.
De leden van de SGP-fractie vragen in hoeverre bij de mogelijkheid van
verlaging van gezinsbijstand het gedrag van kinderen jonger dan 27 jaar
kan worden toegerekend aan ouders. Zij vragen of naast de beoordeling
of er sprake is van verwijtbaarheid bij de jongere ook beoordeeld wordt of
sprake is van verwijtbaarheid bij ouders ten aanzien van het gedrag van
hun kind. Deze leden wijzen bijvoorbeeld op de mogelijkheid voor
leerplichtambtenaren om bij een verzoek om het uitkeren van kinderbijslag te stoppen de verwijtbaarheid bij ouders mee te wegen.
De leden van de SGP-fractie vragen of de criteria voor uitzondering van
gezinsbijstand op grond het van verlenen van zorg een reëel beroep op
deze uitzondering mogelijk maken. Zij vragen waarom de regering
bijvoorbeeld de eis stelt dat de zorg volledig in eigen persoon verleend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

19

moet worden. Hoe verdisconteert de regering het gegeven dat bepaalde
handelingen risicovol zijn en voorbehouden aan beroepskrachten? Welke
inspanningen verricht de regering bovendien om de verstrekking van
0-urenindicaties te verhelpen?
De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering in de relatie
tussen de domeinen zorg en bijstand tegenstrijdige signalen afgeeft. Deze
leden vragen waarom de regering juist nu gemeenten meer verantwoordelijkheid krijgen, de rol van Wmo-indicaties binnen de gezinsbijstand niet
wordt erkend. Waarom bieden op dit punt Wmo-indicaties onvoldoende
aanknopingspunten, terwijl een ontheffing van de sollicitatieplicht
vanwege mantelzorg op grond van Wmo-indicaties wel wordt geaccepteerd? Tevens vragen zij waarom de regering zich juist baseert op
AWBZ-indicaties terwijl het beroep op de AWBZ wordt beperkt. Hoe wordt
voldoende recht gedaan aan noodzakelijke zorg die in toenemende mate
buiten de kaders van de AWBZ valt?
De leden van de SGP-fractie zien graag een nadere onderbouwing en
berekening ten aanzien van de verwachting hoeveel gezinsleden
zelfstandig zullen gaan wonen als gevolg van deze maatregel. Van
hoeveel uitkeringen is sprake in de circa 18 000 gezinnen waarover
gesproken wordt? Zij vragen ook waarom bij de besparing van 54 mln.
geen rekening gehouden is met extra uitgaven aan bijvoorbeeld de
huurtoeslag door gezinsleden, die als gevolg van deze maatregel
zelfstandig gaan wonen. Wat zijn de geschatte uitgaven voor bijvoorbeeld
de huurtoeslag aan de genoemde 8000 uitkeringsgerechtigden?
4. Samenvoeging met de WIJ
De leden van de CDA-fractie stemmen in met het voorstel om de wet WIJ
op te heffen en samen te voegen met de WWB. Ook het voorstel om het
recht op een leeraanbod te vervangen door een aanspraak van de jongere
op ondersteuning wordt door deze leden ondersteund. Daarvoor is het
naar de mening van de leden van de CDA-fractie wel nodig dat de
problematiek van de jongeren op een effectieve manier integraal wordt
opgepakt. Het is dan ook positief dat de regering het initiatief neemt tot
overleg met VNG en organisaties van onderwijs en hulpverlening om
hiervoor gezamenlijk verantwoordelijk te willen zijn. Deze leden vragen de
regering of dit overleg inmiddels is gestart.
5. Tegenprestatie naar vermogen
De leden van de VVD-fractie willen graag van de regering weten waarom
ervoor is gekozen om met dit wetsvoorstel gemeenten de bevoegdheid te
geven om een tegenprestatie naar vermogen te verlangen van mensen,
die een beroep op de solidariteit van de samenleving doen en niet
bijvoorbeeld door een verordeningsplicht dit te regelen? In hoeverre ziet
de regering erop toe dat deze wens van de regering ook gestalte wordt
gegeven zodat naast het belang van de gemeenschap ook in het belang
van betrokkenen zelf invulling wordt gegeven aan maatschappelijke
betrokkenheid?
Deze leden concluderen dat de regering van mening is dat iemand niet
kan worden gedwongen tot het verrichten van een tegenprestatie naar
vermogen, maar dat het niet nakomen van de plicht kan leiden tot het
opleggen van een (financiële) maatregel door het college. Wat kan
daaronder in de visie van de regering worden verstaan? Kan bijvoorbeeld
een uitkering tijdelijk worden ingetrokken? En zijn de wettelijke mogelijkheden voor gemeenten in de visie van de regering hiertoe toereikend?
Waarom heeft de regering niet overwogen om de verantwoordelijkheid
voor een tegenprestatie naar vermogen meer ook bij de betrokkenen zelf
neer te leggen, dat de betrokkenen verplicht worden om zelf naar
maatschappelijke nuttige activiteiten te zoeken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

20

De leden van de PvdA-fractie constateren dat regering stelt dat met werk
een minimumloon gegarandeerd is. Deze leden vragen hoe dat zich
verhoudt met de mensen, die tegen loonsdispensatie of bij wijze van
verplichte tegenprestatie aan het werk gaan. Welke gevolgen heeft dit
voor de garantie van het minimumloon en welke gevolgen heeft dit voor
de definitie van «werk»?
Deze leden maken zich zorgen over de gevolgen van de verplichte
tegenprestatie voor de onderkant van de arbeidsmarkt. Zij vrezen, evenals
de afdeling advisering van de Raad van State, voor verdringing. Kan de
regering voorbeelden geven van «normale burgerlijke verplichtingen»? En
van «maatschappelijk nuttige werkzaamheden»? Is het onderhouden en
schoonhouden van de openbare ruimte in de visie van de regering een
burgerlijke verplichting? En is dat in de visie van de regering een
maatschappelijk nuttige werkzaamheid? Wat is in dat kader de visie van
de regering op het uitdelen van maaltijden in een verzorgingshuis of het
rondrijden van bejaarden in een taxibusje? Ook de leden van de SP-fractie
verzoeken de regering om een definitie van «normale burgerplichten»? Zij
vragen daarbij of deze «normale burgerplichten» voor alle burgers
verplicht zijn en wat abnormale burgerplichten zijn.
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering dat als het onderscheid
tussen deze maatschappelijk nuttige werkzaamheden en regulier werk
afhankelijk is van economische factoren en van «de bereidheid om loon te
betalen» voor die werkzaamheden, hoede regering dan kan garanderen
dat mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt hun betaalde baan niet
zullen verliezen aan mensen, die voldoen aan hun wettelijke plicht tot
tegenprestatie? Is de regering het met de leden van de PvdA-fractie eens
dat er met de introductie van mensen, die een tegenprestatie leveren, een
bepalende factor wordt toegevoegd aan de werking van de arbeidsmarkt?
En dat die factor de «bereidheid tot het betalen van loon» voor bepaalde
werkzaamheden zal beïnvloeden?
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering om nader in te gaan op
de opmerking van de afdeling advisering van de Raad van State dat er
spanning bestaat tussen het onderhavige wetsvoorstel en het Europees
Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) en verdrag nr. 29 van de
ILO. Wat is de reactie van de regering op de opmerking van de afdeling
advisering van de Raad van State dat de negatieve (financiële) maatregel,
het uitsluiten van het vangnet van de bijstand, niet te veronachtzamen is?
Is de regering van zins bij de invoering van de verplichte tegenprestatie
gehoor te geven aan de eisen, die voortvloeien uit verdrag nr. 29 van de
ILO verdrag, die stellen dat de werkzaamheden niet ten goede mogen
komen aan private partijen en dat gebruikelijke betaling dient plaats te
vinden? Ook de leden van de SP-fractie vragen hoe de regering de
opmerkingen van de afdeling advisering van de Raad van State inzake
mogelijke strijdigheid met internationaal recht en het ILO verdrag nr. 29
interpreteert. De leden van de ChristenUnie-fractie constateren tevens dat
de afdeling advisering van de Raad van State kritisch is over de tegenprestatie wegens spanningen met het internationaal recht en in het
bijzonder het ILO-verdrag nr. 29. Deze leden vragen eveneens een nadere
toelichting van de regering waarom de tegenprestatie als een normale
burgerplicht kan worden beschouwd, aangezien volgens de argumentatie
van de regering hierom geen spanning zal zijn met het internationaal
recht. Hoe lang en hoeveel uur per maand zouden uitkeringsgerechtigden
een tegenprestatie moeten leveren, zo willen deze leden daarbij weten.
Moet de uitkeringsgerechtigde elk aanbod accepteren of heeft de
uitkeringsgerechtigde bijvoorbeeld keuze uit een aanbod van verschillende tegenprestaties?
De leden van de PvdA-fractie vragen op welke manier het vermogen tot
tegenprestatie wordt bepaald. Wie bepaalt dat? Verder hebben zij de
volgende vragen: Zijn mensen, die een tegenprestatie leveren, verzekerd?
Op welke manier wordt eventueel rekening gehouden met kinderopvang?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

21

Wat gebeurt er met eventuele reiskosten? Hoeveel uur moet iemand per
maand tegenprestaties leveren om in aanmerking te blijven komen voor
bijstand? En moet iemand, die een tegenprestatie levert, ook nog voldoen
aan de sollicitatieplicht? Is er een maximale termijn verbonden aan het
leveren van tegenprestaties?
De leden van de CDA-fractie hebben vastgesteld dat in het wetsvoorstel
de mogelijkheid is opgenomen dat bijstandsgerechtigden verplicht
kunnen worden om een onbetaalde tegenprestatie te leveren. Hiermee
wordt invulling gegeven aan de wens van de regering om een tegenprestatie te verlangen van mensen, die een beroep doen op de solidariteit van
de samenleving. De leden van de CDA-fractie zijn niet tegen een dergelijke
tegenprestatie, mits de werkzaamheden niet tot verdringing leiden en
zinvol zijn voor zowel de samenleving als de betrokkene. Zij zijn van
mening dat bovendien de bijstandsgerechtigde ook het vermogen moet
hebben om een dergelijke tegenprestatie te verrichten. Hoe waarborgt de
regering dat er geen verdringing ontstaat en hoe wil de regering
voorkomen dat er misbruik wordt gemaakt van bijstandsgerechtigden
door hen nietszeggend werk te laten doen. Waarin verschilt dit voorstel
van de regering overigens precies met de mogelijkheden, die gemeenten
nu al hebben om via work-first projecten bijstandsgerechtigden aan het
werk te helpen?
De leden van de SP-fractie vragen de regering om toe te lichten op welke
wijze het verplichten tot een tegenprestatie bijstandsgerechtigden uit de
armoede helpt en hen aan een baan met een fatsoenlijk salaris helpt. Acht
de regering het wenselijk om de in te zetten instrumenten in de bijstand
niet langer in dienst te laten staan van het aan het werk helpen van
mensen, maar als middel om goedkoop publieke taken uit te voeren?
Graag ontvangen zij een toelichting hierover van de regering.
Deze leden vragen de regering om een overzicht van concrete werkzaamheden, die een aanvulling zijn op de reguliere arbeid en niet leiden tot
verdringing op de arbeidsmarkt. Zijn werkzaamheden, waarop wordt
bezuinigd door gemeenten, zoals sneeuwschuiven, koffie schenken,
beheer wijkcentra werkzaamheden, werkzaamheden, die vallen onder de
tegenprestatie naar vermogen? Zij vragen voorts of bijstandsgerechtigden
zeven dagen per week, 24 uur per dag opgeroepen kunnen worden om
een tegenprestatie te leveren? Zo nee, hoe lang en hoeveel uur per maand
zouden bijstandsgerechtigden in de visie van de regering een tegenprestatie moeten leveren?
De leden van de SP-fractie constateren dat regering stelt dat de tegenprestatie niet bedoeld is als re-integratie instrument en de in dat kader te
verrichten werkzaamheden juist geen onderdeel mogen uitmaken van
werkzaamheden, die in het algemeen verkeer als arbeid op de reguliere
arbeidsmarkt worden aangeduid. Zij verzoeken eveneens aan de regering
om een definitie geven van «arbeid op de reguliere arbeidsmarkt»?
Aangezien werkzaamheden voor tegenprestatie niet bedoeld zijn als
re-integratieinstrument, klopt het in de visie van de regering dat deze
werkzaamheden worden verricht door uitkeringsgerechtigden met
ontheffing van de re-integratie/sollicitatieplicht? Zo nee, hoe ziet dit er in
theorie en praktijk dan wel uit?
Deze leden vragen wat verstaat de regering onder de zinsnede dat de
«omvang van de werkzaamheden en de duur in tijd in de regel beperkt
moet zijn»? Zij verzoeken de regering dit te concretiseren.
De leden van de SP-fractie vragen naar de reden waarom bijstandsgerechtigden verplicht vrijwilligerswerk moeten doen. Moeten alle leden, die
onder de gezinsbijstand vallen, apart een tegenprestatie leveren of één
persoon uit het gezin? Hoe verhoudt het leveren van een tegenprestatie
zich tot de plicht van bijstandsgerechtigden om te solliciteren en te
re-integreren? En op welke wijze gaat de regering uitvoering geven aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

22

motie Karabulut (32 500 XV, nr. 32), die ook van politici met wachtgeldregeling een tegenprestatie vraagt?
6. Beperking van de verblijfsduur in het buitenland
De leden van de VVD fractie zijn benieuwd of de regering kan aangeven
waarom er niet voor is gekozen om de vakantieperiode van vier weken
verder terug te brengen, zodat bijstandsgerechtigden, die in staat zijn om
te werken ook langer beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt. Kan de
regering aangeven welke redenen eraan ten grondslag liggen dat
bijstandsgerechtigden vier weken lang per jaar ontheven zijn van de
verplichtingen, die een uitkering op grond van de WWB met zich mee
brengt? Kan de regering aangeven waarom ervoor is gekozen dat vakantie
in het buitenland wordt toegestaan en niet bijvoorbeeld beperkt wordt
door vakantie op te nemen in het binnenland? Verhoudt het verstrekken
van een bijstandsuitkering naar het oordeel van de regering zich met het
kunnen permitteren van het doorbrengen van vakantie in het buitenland?
Kan de regering aangeven of er naast de bijstandsuitkering ook sprake is
van het verstrekken van vakantiegeld ten laste van de gemeenschap en
om welke bedragen dit dan gaat? Zou het in het licht van het territorialiteitsbeginsel zoals vastgelegd in artikel 11, eerste lid van de WWB, niet
eerder vanzelfsprekend moeten zijn dat deze middelen vanuit de
gemeenschap die bedoeld zijn om te voorzien in de bestaanskosten hier te
lande ook daadwerkelijk wordt uitgegeven hier te lande en niet in het
buitenland? Wat zijn de opvattingen van de regering hierover? Op welke
wijze vindt in de visie van de regering de communicatie plaats in het
kader van deze wijzigingen van verblijfsduur in het buitenland? Kan de
regering uiteen zetten hoe zij het handhavingsbeleid voor zich ziet van
gemeenten en uitvoeringsorganisaties zodat deze vakantietermijnen ook
daadwerkelijk in acht worden genomen en sancties worden getroffen
indien dit niet het geval is? Ter illustratie wijzen deze leden op het
volgende: hoe gaat een gemeente controleren wanneer een bijstandsgerechtigde bijvoorbeeld al vier weken vakantie heeft genoten en vervolgens
met de auto naar het buitenland gaat?
De leden van de PvdA-fractie vragen of 65-plussers, die op grond van de
bijzondere bijstand een reparatie ontvangen voor hun AOW-gat, nog maar
maximaal acht weken in het buitenland mogen verblijven. Samen met de
leden van de CDA-fractie vragen deze leden of Surinaamse Nederlanders
niet meer mogen verwinteren in hun thuisland zonder inkomensgevolgen.
Zij vragen voorts of er nog onderscheid wordt gemaakt in vakantiebestemming. Is verblijf in Nederland of een andere EU-lidstaat minder erg
dan een verblijf buiten de EU?
Deze leden vragen of het klopt dat de hoogte van de aanvulling van het
AOW-gat wordt verlaagd door deze te koppelen aan het bijstandniveau
voor mensen jonger dan 65 jaar, in plaats van de huidige koppeling aan
het bijstandniveau na 65 jaar. Wat zijn hiervan de inkomensgevolgen voor
betrokkenen?
Zij vragen voorts of als een meerderjarige jongere met ouders in de
bijstand in de zomervakantie zes weken gaat interrailen, het gezinsinkomen dan wordt gekort. Tevens vragen deze leden of als deze jongere
zes weken vrijwilligerswerk gaat doen, bijvoorbeeld in een kindertehuis in
Roemenië, dat gevolgen heeft voor de gezinsbijstand. Zij vragen hoe dat
het geval is indien zijn of haar ouders dan beloven dat jaar niet op
vakantie te gaan. Zijn vakantiedagen overdraagbaar en verhandelbaar
binnen een huishouden? Moeten de leden van een huishouden ook
allemaal tegelijkertijd op vakantie gaan?
De leden van de PVV-fractie vragen of er uitzonderingssituaties mogelijk
zijn, waarin bijstandsgerechtigden wel langer dan de voorgestelde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

23

vakantietermijn in het buitenland mogen blijven zonder hun recht op
(aanvullende) bijstand te verliezen? Zo ja, welke situaties zijn dat?
De leden van de CDA-fractie vernemen graag van de regering wat precies
de achtergrond van het voorstel is om 65-plussers, die middels de
bijzondere bijstand een reparatie ontvangen voor hun AOW-gat nog maar
maximaal acht weken toe te staan in het buitenland te verblijven. Zij zijn
toch niet meer sollicitatieplichtig?
De leden van de SP-fractie vragen de regering om toe te lichten waarom
ook bijstandsgerechtigden, die niet beschikbaar hoeven te zijn voor de
arbeidsmarkt, in Nederland niet meer dan vier weken in het buitenland
mogen verblijven. Zij vragen tevens of er een uitzondering wordt gemaakt
voor bijstandsgerechtigden, die vanwege een lichamelijke beperking niet
beschikbaar hoeven te zijn voor de arbeidsmarkt in Nederland en om
gezondheidsredenen een langere periode willen verblijven in een ander
klimaat. Zijn er uitzonderingssituaties mogelijk waarbij bijstandsgerechtigden wel langer dan de vastgestelde termijn in het buitenland mogen
verblijven zonder hun recht op bijstand te verliezen? Zo ja, welke situaties
zijn dat?
Deze leden vragen de regering om een toelichting over hoeveel
verzwegen vermogen in het buitenland, dan wel de opbouw daarvan,
wordt voorkomen met de voorgestelde beperking van de verblijfsduur in
het buitenland. Zij verzoeken de regering dit nader te onderbouwen.
Zij vragen de regering om toe te lichten hoe de procedure in het werk gaat
op het moment dat een bijstandsgerechtigde langer in het buitenland wil
verblijven en daardoor geen recht meer heeft op het recht op bijstand.
Wordt de uitkering dan «bevroren» of wordt deze beëindigd en moet de
bijstandsgerechtigde bij terugkeer opnieuw een aanvraag indienen,
inclusief de bijbehorende administratieve lasten?
Deze leden vragen voorts of als een meerderjarig kind zonder werk of
opleiding met ouders in de bijstand meer dan vier weken op vakantie
gaat, dan de gezinsbijstand wordt gekort? Zo ja, met hoeveel precies?
De leden van de D66-fractie constateren dat de regering de doorbetaling
van de uitkering bij verblijf in het buitenland wil beperken. Deze leden
kunnen zich voorstellen dat in sommige gevallen een langer verblijf in
buitenland noodzakelijk of gerechtvaardigd is. Een voorbeeld is als
iemand in het buitenland ziek wordt of een ongeval krijgt en daardoor
langere tijd in het ziekenhuis belandt. Deze leden zijn benieuwd of de
regering van mening is dat er uitzonderingssituaties mogelijk zijn, waarin
een persoon geen keus heeft en wel langer in buitenland moet verblijven,
De leden van de D66-fractie vragen voorts of het onderhavige wetsvoorstel voorziet in mogelijkheden tot coulance met betrekking tot deze
uitzonderingssituaties.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom de regering de
verblijfsduur in het buitenland van 65-plussers, die middels de bijzondere
bijstand een reparatie ontvangen voor hun AOW-gat, wil beperken tot
maximaal acht weken, terwijl die periode enkele jaren geleden juist nog
was uitgebreid. Deze leden vragen of hier geen sprake is van ongelijke
behandeling ten opzichte van de groep overige AOWers, die wel langer
in het buitenland kunnen verblijven. Graag ontvangen deze leden een
toelichting hoe voorkomen wordt er afbreuk wordt gedaan aan het
gelijkheidsbeginsel.
7. Alleenstaande ouders in de WWB
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan toelichten wat het
maandelijkse netto-inkomen van een alleenstaande ouder van een kind tot
12 jaar bedraagt wanneer die ouder gebruikt maakt van de maximale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

24

vrijlating van 12,5%. Kan de regering nader toelichten welke andere
regelingen er zijn en welke maatregelen wellicht nog genomen gaan
worden om voor (alleenstaande) ouders van kinderen tot 12 jaar de
combinatie van werk en zorg te vergemakkelijken en te voorkomen dat er
sprake zal zijn van een armoedeval wanneer die ouder gaat werken? Kan
de regering het verschil in inkomen laten zien bij de vrijlating van
heffingskortingen en het inkomen bij de nieuwe vrijlating, die de vrijlating
van heffingskortingen vervangt? Deze leden constateren dat de regering
de nieuwe vrijlating zo vorm geeft dat meer werken loont en dat er zo min
mogelijk sprake is van een armoedeval. Kan de regering aangeven in
welke situaties er desondanks sprake zal zijn van een armoedeval? Kan de
regering voorts aangeven of deze nieuwe vrijlating ook geen gevolgen
heeft voor toeslagen als huurtoeslag, zorgtoeslag en dergelijken?
De leden van de VVD-fractie stellen vast dat in individuele gevallen het
college van burgemeester en wethouders tijdelijk een ontheffing kan
verlenen van de arbeidsverplichting op grond van dringende redenen.
Kan de regering daarvan voorbeelden geven? Is de regering van oordeel
dat wanneer er kinderopvang geregeld zou kunnen worden door de ouder
er geen sprake is van dringende redenen, die een tijdelijk ontheffing
rechtvaardigen? Deze leden vragen verder welke overgangsregeling van
kracht wordt hoe iemand van deze wijziging op de hoogte wordt
gebracht? Kan de regering aangeven waarom er voor een overgangsregeling van twee maanden is gekozen voor diegenen, die gebruik maken
van de vrijlating van het bedrag waarmee de alleenstaande ouderkorting
wordt vermeerderd en/of de inkomensafhankelijke combinatiekorting?
De regering licht toe dat uit onderzoek blijkt dat alleenstaande ouders, die
nog niet aan het werk zijn, de belemmeringen bij het combineren van
werk en zorg als ernstiger ervaren dan alleenstaande ouders, die wel
werken. De leden van de VVD-fractie willen weten of en zo ja, wat de
regering gaat doen om de perceptie, opvattingen en de motivatie van
deze groep te verbeteren.
De leden van de PvdA-fractie zijn benieuwd naar de berekeningen achter
de keuze om de ontheffing van arbeidsverplichting voor alleenstaande
ouders met kinderen tot vijf jaar af te schaffen. Hoeveel alleenstaande
ouders maken nu gebruik van de ontheffing van de arbeidsverplichting?
Hoeveel van hen zullen uit de bijstand stromen als gevolg van het
afschaffen van deze ontheffing? Kunnen alleenstaande ouders met
kinderen tot vijf jaar nog in aanmerking komen voor individuele
ontheffing van de arbeidsverplichting? En op basis van welke criteria?
Op grond van het onderhavige wetsvoorstel kunnen alleenstaande ouders
met kinderen tot twaalf jaar in aanmerking komen voor een vrijlating van
12,5% van hun netto-inkomsten uit arbeid, tot een maximum van 120
per maand voor een maximale duur van drie jaar. In welke gevallen zal
een college van burgemeester en wethouders beslissen dat dit niet
bijdraagt aan de arbeidsinschakeling? Waarom is gekozen voor een
eventuele vrijlating van drie jaar en niet tot het moment dat het jongste
kind twaalf jaar wordt?
De leden van de PvdA-fractie merken op dat daar tegenover staat dat de
vrijlating van alleenstaande ouders van heffingskortingen. Kan de
regering weergeven wat de gevolgen zijn voor het inkomen voor
alleenstaande ouders, die gaan werken, daarbij rekening houdend met de
kosten van kinderopvang van één kind en van twee kinderen? Kan de
regering dit tevens doen voor de situatie met kinderen onder de vijf jaar
en kinderen tussen vijf jaar en twaalf jaar? Welk effect heeft de maximale
vrijlating van 12,5% van het netto-inkomen voor een alleenstaande ouder
met één of twee kinderen jonger dan vijf jaar, dan wel tussen vijf en twaalf
jaar oud, die werkt tegen het WML, tegen 110% van het WML, tegen 120%
van het WML, 130% van het WML, 140% van het WML en 150% van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

25

WML? Hoe verhoudt zich dat inkomen met de situatie waarin het inkomen
van alleenstaande ouders werd vrijgelaten van heffingskorting?
De leden van de PvdA-fractie vragen wat de geschatte kosten en
opbrengsten zijn van de voorgestelde maatregel en hoe verhouden die
zich tot die van de Wet Vazalo. Hoe verhoudt de inkomenssituatie van
alleenstaande ouders, die gaan werken of studeren met behulp van de
Wet Vazalo zich met die van alleenstaande ouders met kinderen die nu
willen gaan werken?
De leden van de SP-fractie vragen de regering hoeveel alleenstaande
ouders in de WWB in armoede leven. Hoeveel kinderen van alleenstaande
ouders in de WWB groeien op in armoede? Kan de regering toelichten
waarom alleenstaande ouders met een bijstandsuitkering niet de keuze
krijgen om kinderen zelf op te voeden? Krijgen alleenstaande ouders met
een bijstandsuitkering de kinderopvang beschikbaar en volledig vergoed?
Deze leden vragen of de regering kan toelichten of alleenstaande ouders
met een bijstandsuitkering aan het werk moeten of ook een opleiding
mogen volgen in het kader van hun re-integratie. Kan de regering
toelichten of de huidige alleenstaande ouders met ontheffing van de
sollicitatieplicht en een opleidingsplicht per 1 januari 2012 de gestarte
opleiding moeten staken en aan het werk moeten?
Zij vragen voorts of alleenstaande ouders onder de 27 jaar met een
WWB-uitkering ook aanspraak kunnen maken op de nieuwe regeling voor
een ruimere vrijlating? Zo nee, wat zijn de argumenten van de regering
om alleenstaande ouders onder de 27 jaar met een bijstandsuitkering uit
te zonderen van de ruimere vrijlatingsregels? Hoeveel procent van de
alleenstaande ouders met een WIJ/WWB-uitkering is jonger dan 27 jaar?
De leden van de SP-fractie vragen of de regering een overzicht kan geven
van de netto inkomsten van een alleenstaande ouder met kinderen tot 12
jaar per maand met maximale vrijlating? Kan de regering een overzicht
geven van de maandelijkse kosten van kinderopvang voor kinderen onder
de 12 jaar? Kan de regering toelichten hoeveel gemeenten in Nederland
de kinderopvang voor alleenstaande ouders met parttime werk of een
traject naar arbeid vergoeden? Zij vragen verder of de drie jaar vrijlating
per kind geldt of dat een alleenstaande ouder eenmalig drie jaar gebruik
kan maken van de vrijlating. Moeten de drie jaar werken aaneengesloten
zijn om in aanmerking te komen voor de vrijlating?
Deze leden vragen welke maatregelen de regering neemt om de combinatie van zorg en arbeid te vergemakkelijken voor alleenstaande ouders
met een bijstandsuitkering. Op welke regelingen kunnen deze ouders op
dit moment aanspraak maken? De leden van de SP-fractie vragen welke
redenen er kunnen zijn voor alleenstaande ouders met kinderen onder de
vijf jaar om ontheffing te verkrijgen van de sollicitatieplicht en re-integratieplicht. Is het mogelijk dat alleenstaande ouders met kinderen met
gedragsproblemen alsnog ontheffing krijgen van deze plichten? Kan de
regering aangeven hoeveel mensen sinds de invoering van de specifieke
ontheffingsmogelijkheid van deze regeling gebruik hebben gemaakt?
Hoeveel mensen zullen door het afschaffen van deze regeling uit de
bijstand stromen?
De leden van de D66-fractie constateren dat alleenstaande ouders met een
kind tot twaalf jaar in aanmerking komen voor een vrijlating van 12,5%
van hun netto-inkomsten. Deze leden zijn benieuwd of het klopt dat de
kosten van de belastingderving bij het Rijk terecht komt. Zij vragen voorts
of colleges van burgemeester en wethouders niet te snel zullen oordelen
dat de vrijlating bijdraagt aan de arbeidsinschakeling, aangezien zij de
kosten hiervan niet hoeven te dragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

26

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering om een overzicht
van de gevolgen van de afschaffing van de vrijstelling van de sollicitatieplicht voor alleenstaande ouders met kinderen onder de vijf jaar voor het
beroep op de kinderopvang en de daaruit volgende hogere kosten. In
hoeverre is het voor deze ouders mogelijk om de kosten voor de
kinderopvang te betalen aangezien gemeenten wegens de bezuinigen
hiervoor minder vaak bijzondere bijstand willen verstrekken? Deze leden
willen weten waarom de regering alleenstaande jonge ouders tot 27 jaar
niet meer in aanmerking wil laten komen voor het recht op vrijlating maar
alleenstaande ouders boven de 27 jaar wel. Waarom vindt de regering dit
onderscheid gerechtvaardigd?
De leden van de SGP-fractie vragen hoe de regering recht doet aan
alleenstaande ouders, die, hoezeer zij ook de waarde van arbeid inzien, uit
overtuiging zelf de opvoeding en verzorging van hun kinderen tot de
leeftijd van vijf jaar ter hand willen nemen. Deze leden vragen of de
regering onderkent dat het afschaffen van deze vrijstelling feitelijk leidt tot
arbeidsdwang.
8. Normering inkomensgrens gemeentelijk minimabeleid
De leden van de VVD-fractie willen graag weten hoe de regering kan
voorkomen dat gemeenten als gevolg van de normering van de categoriale bijzondere bijstand de grenzen zullen opzoeken door het verlenen
van individuele bijzondere bijstand aan inkomensgroepen boven de
110%? Wat is de opvatting van de regering over het feit dat juist
«werkende armen» door deze maatregel onevenredig worden benadeeld
ten opzichte van inactieven? Is de regering het eens met de visie van de
leden van de VVD-fractie dat eerder juist deze groep een extra ondersteuning verdient ten opzichte van inactieven? Hoe denkt de regering dat
gemeenten dit laatste gaan stimuleren? Wat is in dit licht de opvatting van
de regering over de langdurigheidstoeslag? Kan de regering toelichten
waarom de regering er niet voor gekozen heeft om het gehele gemeentelijke minimabeleid, inclusief de kwijtscheldingen van lokale belastingen en
heffingen en de individuele bijzondere bijstand, te normeren?
De leden van de PvdA-fractie wijzen erop dat in het regeerakkoord is
vastgelegd dat het gemeentelijk inkomensbeleid wordt vastgelegd op
maximaal 110% van het WML. Deze inkomensnormering zal gelden voor
categoriale bijzondere bijstand, niet voor individuele bijzondere bijstand.
Kan de regering toelichten waarom ervoor is gekozen om categoriale
bijzondere bijstand te normeren? Valt het verlenen van bijzondere bijstand
niet onder de gemeentelijke vrijheid? Is gebleken dat gemeenten het
beschikbare budget voor bijzondere bijstand niet goed hebben ingezet?
Deze leden vragen voorts of de regering de geschatte besparing van
40 mln. nader kan toelichten? Verwacht de regering een extra beroep op
de bijzondere bijstand als gevolg van de introductie van de inkomenstoets
op huishoudenniveau? Om hoeveel extra gezinnen gaat het in dat geval?
Is daarbij ook rekening gehouden met een eventuele stijging van de
uitgaven aan individuele bijzondere bijstand? En is daarbij rekening
gehouden met een mogelijk extra beroep op bijzondere bijstand als
gevolg van het afschaffen van de dubbele heffingskorting in het referentieminimumloon?
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom nog niet wordt gekozen
voor een structurele invoering van de verordeningplicht voor gemeenten
voor beleid voor participatie van schoolgaande kinderen. Wie gaat de wet
na twee jaar evalueren en op basis van welke maatstaven? Worden de
rijksdoelstellingen, die in de vorige regeringsperiode werden afgesproken
hierbij ook betrokken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

27

De leden van de SP-fractie vragen de regering om toe te lichten waarom
de regering mensen in Nederland met een laag inkomen nog verder de
armoede in wil duwen door het armoedebeleid in gemeenten drastisch
terug te schroeven. Deze leden vragen of de regering kan aangeven
hoeveel kinderen, die in armoede moeten opgroeien, de dupe zijn van de
voorgestelde maatregelen. Kan de regering toelichten hoeveel kinderen
niet meer kunnen deelnemen aan sport vanwege de voorgestelde
bezuiniging? En kan de regering toelichten hoeveel kinderen worden
ontsloten van culturele activiteiten vanwege de normering van het
armoedebeleid? Zij vragen voorts wat er gebeurt met sociale gemeenten,
die weigeren het minimabeleid te normeren op 110% van de bijstandsnorm, maar een hogere grens uitkiezen?
De leden van de SP-fractie vragen of de regering kan toelichten welk effect
de normering van de armoedegrens heeft op armoedebestrijding,
schuldhulpverlening, toestroom bij de voedsel- en kledingbanken en
criminaliteitcijfers?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen om een nadere toelichting
waarom regering de inkomensgrens voor het gemeentelijk minimabeleid
normeert tot 110% van het WML. Hoe past dit in het geven van vrije
beleidsruimte aan gemeenten wat telkens het uitgangspunt is in het
regeringsbeleid?
Deze leden vragen hoeveel burgers, die boven de grens van 110% van het
WML vallen, gebruik maken van een door een gemeente aangeboden
ziektekostenverzekering. Valt voor deze burgers de mogelijkheid om
gebruik te maken van een door de gemeente aangeboden ziektekostenverzekering weg? Komt daarnaast de langdurigheidstoeslag ook onder de
normering van het gemeentelijke minimabeleid tot 110% van het WML te
vallen?
De leden van de SGP-fractie constateren dat door een combinatie van
bezuinigingen op allerlei terreinen de behoefte aan maatwerk op lokaal
niveau sterker gevoeld wordt. Te strakke kaders voor gemeentelijk beleid
kunnen adequate oplossingen belemmeren. Deze leden vragen of het in
dat licht niet onverstandig en onlogisch is een verdergaande beperking
aan te brengen op het gemeentelijk inkomensbeleid, ook als het gaat om
de categoriale bijstand. Komen er niet als vanzelf meer prikkels voor een
evenwichtig gemeentelijk beleid nu gemeenten op allerlei terreinen meer
verantwoordelijkheid krijgen, waardoor deze maatregel onwenselijk is?
9. Verordeningsplicht participatie van schoolgaande kinderen
De leden van de VVD-fractie vragen de regering om aan te geven wie
verantwoordelijk is voor de evaluatie van de effecten van de verordeningsplicht op de participatie van de desbetreffende doelgroep en welke
consequenties er zullen zijn wanneer de doelstellingen niet worden
gehaald? Daarnaast stellen deze leden vast dat de regering toelicht dat de
regering wenst dat de inkomensondersteuning rechtstreeks aan zoveel
mogelijk minderjarige kinderen ten goede komt. De leden van de
VVD-fractie vragen hoe de regering dit gaat bewerkstellingen.
De leden van de CDA-fractie zijn verheugd dat invulling wordt gegeven
aan de motie Blanksma/Spekman, waarin de regering is gevraagd om
gemeenten, die onvoldoende bijdragen om het aantal kinderen uit arme
gezinnen dat maatschappelijk niet meedoet om financiële redenen, met de
helft terug te dringen, financieel af te rekenen door een korting op de
algemene uitkering uit het gemeentefonds. Deze leden kunnen instemmen
met de keuze van de regering om in plaats van een financiële korting de
gemeenteraden te verplichten om in een verordening vast te leggen hoe
zij invulling willen geven aan de maatschappelijke participatie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

28

kinderen. De effecten van deze verordeningsplicht worden over twee jaar
geëvalueerd. Deze leden zijn benieuwd naar de resultaten van deze
evaluatie.
10. Inkomen uit studiefinanciering
De leden van de VVD-fractie vragen de regering om toe te lichten wat de
effecten zijn van de correctie van de door de regering genoemde
discrepantie, die op bladzijde 25 van de memorie van toelichting wordt
gesignaleerd.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom bij de uitzondering van
meerderjarige kinderen, die studeren, de studiefinanciering wordt
meegerekend bij het inkomen. Is studiefinanciering voor thuiswonenden
niet puur bedoeld als tegemoetkoming van studiekosten? Wordt een
studielening ook meegeteld tot het inkomen van deze student? Wordt bij
deze grens aangesloten bij de maximale bijverdiengrens voor studenten?
Waarom is dat wel, dan wel niet het geval?
De leden van de D66-fractie constateren dat de regering de normbedragen
voor levensonderhoud bij de studiefinanciering aanpast. Deze leden
vragen de regering hoe hoog deze normbedragen in de huidige en de
beoogde situatie zijn.
11. Invoering en overgangsrecht
De leden van de CDA-fractie hebben een vraag over de beoogde ingangsdatum van dit wetsvoorstel van 1 januari 2012. Volgens de gemeenten is
het onmogelijk om per die datum de huishoudtoets goed uit te kunnen
voeren en zijn er ook andere ICT-problemen, die ervoor zouden zorgen dat
de ingangsdatum van 1 januari 2012 niet gehaald gaat worden. Deze
leden verzoeken de regering om een reactie en een nadere toelichting
hierover.
12. Financiële gevolgen
De leden van de VVD-fractie constateren dat in de financiële paragraaf
staat vermeld dat de besparing, als gevolg van het minder vaak een
beroep doen op de bijstand, van het opheffen van de ontheffingsmogelijkheid structureel 20 mln. bedraagt. Deze leden willen graag weten hoe
dit bedrag is opgebouwd. Kan de regering dit uitgebreid toelichten?
De leden van de VVD-fractie willen voorts weten waarom de regering
ervoor heeft gekozen geen budgettaire consequenties op te nemen voor
de aanscherping voorwaarden en sancties bij jongeren tot 27 jaar door het
niet verder budgettair te vertalen in additionele taakstellende uitname uit
de Wet bundeling uitkeringen inkomensvoorziening aan gemeenten
(BUIG). Wat zullen desondanks in de visie van de regering de financiële
effecten zijn, die dan ten faveure komen voor gemeenten? Kan de
regering daarnaast aangeven waarom er geen budgettaire consequenties
worden opgenomen voor 65-minners die hun vakantietermijn in strijd met
de WWB overschrijden?
De leden van de D66-fractie zijn benieuwd naar de reikwijdte van het
onderhavige wetsvoorstel. Deze leden vragen de regering om volgens
de indeling in tabel 1 van de memorie van toelichting aan te geven op
hoeveel mensen de verschillende maatregelen betrekking hebben,
absoluut en relatief. De leden van de D66-fractie vragen de regering om
de ingeboekte besparing van 40 mln. door normering van de inkomensgrens van het gemeentelijk minimabeleid op 110% van het WML nader te
onderbouwen. Deze leden zijn benieuwd of er bij de ingeboekte bezuini-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

29

gingen ook rekening is gehouden met de effecten van stijging van de
armoedeval.
13. Ontvangen commentaren
De leden van de VVD-fractie stellen vast dat de VNG heeft aangegeven
bezwaren te hebben over de beoogde invoeringsdatum, onder andere in
verband met aanpassingen van ICT. De leden van de VVD-fractie vragen of
de regering kan aangeven in welke mate de regering hiermee rekening
heeft gehouden in de overgangstermijnen en wat verwacht de regering in
deze meer expliciet van de gemeenten? In hoeverre loopt de regering het
risico dat de ingeboekte bezuinigingen voor 2012 niet gehaald zou kunnen
worden en hoe denkt de regering dit te kunnen voorkomen? De regering
geeft in een reactie naar de VNG aan naar aanleiding van zorgen in het
kader van toename van schuldhulp dat het de eigen verantwoordelijkheid
van mensen is om hun gedrag aan te passen op de gewijzigde omstandigheden en dat gemeenten zelf verantwoordelijk zijn voor de vangnetten en
zij ook zelf kunnen bepalen wie daartoe toegang heeft en daarmee extra
toename kunnen voorkomen. Welke houding verwacht de regering van de
gemeenten in deze situaties wanneer mensen nalaten om hun gedrag aan
te passen aan de gewijzigde financiële omstandigheden? Wat is de reactie
van de regering op de opmerkingen van de VNG, die aangeeft te twijfelen
of de beoogde bezuinigingen wel allemaal kunnen worden gehaald en
erop wijst dat de regering te snel maatregelen wil doorvoeren, waarbij de
VNG specifiek waarschuwt voor hogere inkomsten in de uitvoering door
de nieuwe, meer intensieve controle op de huishoudtoets?
De leden van de PvdA-fractie vragen of de VNG met het inbouwen van de
verschillende overgangsregelingen de wijzigingen in de WWB wel per
1 januari 2012 denkt in te kunnen voeren. De leden van de PvdA-fractie
hebben hier geen vertrouwen in en vinden invoering van de voorgestelde
maatregelen per 1 januari 2012 onverantwoord.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen op welke wijze de regering
gaat zorgen voor een adequate informatievoorziening aan alle cliënten
waarop de verschillende maatregelen betrekking hebben.
Deze leden vragen voorts of de regering de mening deelt over de
uitvoeringsproblemen, die gemeenten verwachten als gevolg van de
noodzakelijke intensievere controle op het totale inkomen. Zij willen
weten waarom de regering geen rekening houdt met het commentaar van
de gemeenten dat de huishoudinkomenstoets op zijn vroegst pas per juli
2012 kan worden ingevoerd wegens noodzakelijke aanpassingen van de
computersystemen. Vindt de regering de zorg van gemeenten reëel dat de
verwachte daling van 10 000 mensen, die uitstromen uit de WWB, niet
wordt gehaald doordat kinderen van ouders wegens de huishoudinkomenstoets financieel geprikkeld worden om sneller uit huis te gaan?
Indien dit niet het geval is, dan willen de leden van de ChristenUnie-fractie
weten waarom de regering deze zorg van de gemeenten niet deelt. Gaat
de regering het effect van de maatregelen ook evalueren en binnen welk
termijn?
De leden van de ChristenUnie-fractie stellen vast dat gemeenten een
groter beroep op sociale vangnetten zoals de bijzondere bijstand en de
schuldhulpverlening verwachten en dat de regering ook aangeeft dat
problemen, die als gevolg van het wetsvoorstel ontstaan moeten worden
opgelost via de bijzondere bijstand. Deze leden willen weten welke
consequenties de regering verwacht. Met welk aantal zal naar verwachting het beroep op de bijzondere bijstand en de schuldhulpverlening
toenemen en wat zijn financiële gevolgen voor gemeenten hiervan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

30

14. Overig
De leden van de PVV-fractie vragen de regering op welke manier
uitvoering wordt gegeven aan de twee aangenomen moties De
Jong/Azmani (TK 2010/11, 17 050, nrs. 405 en 406) om invulling te geven
aan het credo van deze regering dat bijstandsfraude niet mag lonen?
De leden van de SP-fractie wijzen erop dat het doel van het voorliggende
wetsvoorstel is het terugdringen van het aantal mensen dat afhankelijk is
van de WWB. Wat is de precieze doelstelling en ambitie van de regering
als het gaat om de terugdringing van het aantal mensen dat afhankelijk is
van de WWB? Kan de regering toelichten waarom de huidige regels
onvoldoende zijn om (langdurige) bijstandsgerechtigden aan het werk te
krijgen? Wat is per onderdeel de doelstelling van dit wetsvoorstel als het
gaat om het aantal mensen dat vanuit de bijstand een reguliere baan vindt
met een beloning van minimaal het WML?
Kan de regering per maatregel aangeven hoe groot de groep mensen is
waarop de maatregel betrekking heeft, in aantallen en in percentages van
het gehele bijstandsvolume?
Deze leden vragen of de regering onderkent dat er een groep bijstandsgerechtigden is, die vanwege een verstandelijke, psychische of lichamelijke
beperking (29% volgens Divosamonitor 2011 deel 1) geen sollicitatieplicht
of re-integratieplicht hebben en hiervan zijn ontheven. Zo ja, acht de
regering het gerechtvaardigd om deze groep uit te sluiten van de
maatregelen, die activerend zouden moeten werken, maar voor hen juist
meer armoede behelzen (gezinsbijstand, huishoudinkomen, normering
inkomensbeleid)?
Zij vragen voorts hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt tot de CPB/CBS cijfers
inzake armoede met oververtegenwoordiging van uitkeringsgerechtigden.
Is de regering bereid een armoede-effectrapportage uit te voeren?
II. ARTIKELSGEWIJS
15. Artikel I
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat in de artikelsgewijze
toelichting wordt beschreven dat ook grootouders en kleinkinderen, die in
dezelfde woning hun hoofdverblijf hebben, allemaal tot hetzelfde gezin
behoren, terwijl dit niet uit het artikel 4, eerste lid, onderdeel c, en tevens
niet uit de memorie van toelichting op bladzijde 7/8 blijkt. Deze leden
vragen om uitleg van de regering hoe het begrip gezin nu precies wordt
gedefinieerd. Indien grootouders en kleinkinderen niet onder de definitie
van het gezin en de reikwijdte van het wetsvoorstel vallen, waarom kiest
de regering dan niet hiervoor? Ook vragen deze leden om nadere uitleg
waarom bij de definitie van alleenstaanden weer wel rekening wordt
gehouden met het verlenen aan zorg bij bloedverwanten in de tweede
graad.
De leden van de SGP-fractie vragen waarom op redactionele gronden niet
voor eenvoudige verwerking van artikel 4, derde lid, in het eerste lid,
onderdeel c, van artikel 4 gekozen is. De leden van de SGP-fractie vragen
voorts waarom de uitzondering met betrekking tot het verlenen van zorg
afzonderlijke geregeld wordt in de artikelen 3 en 4. Zij constateren dat ten
aanzien van bloedverwanten in de tweede graad slechts de algemene
zorgbehoefte wordt vermeld in het huidige artikel 3, tweede lid, maar dat
voor bloedverwanten in de eerste graad de uitgebreide voorwaarden
worden beschreven in het voorgestelde artikel 4, vijfde lid. Graag
ontvangen deze leden een nadere toelichting en een helder overzicht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

31

welke personen op welke gronden voor uitzondering van de gezinstoets in
aanmerking komen. Welke overwegingen heeft de regering bovendien ten
aanzien van zorgverlening aan bloedverwanten in de derde graad?
De voorzitter van de commissie,
Van Gent
De adjunct-griffier van de commissie,
Lips

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 815, nr. 5

32