Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

31 288

Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en
Wetenschapsbeleid

Nr. 319

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 november 2012
In het plenair debat op 21 en 22 maart 2012 heb ik toegezegd (Handelingen II 2011/12, nr. 67, item 3, blz. 13) om, voorafgaand aan de behandeling van het wetsvoorstel Kwaliteitswaarborgen hoger onderwijs, een
overzicht te geven van de rolverdeling tussen de organen die verantwoordelijk zijn voor het externe toezicht in het hoger onderwijs alsook de
samenwerkingsafspraken die de Inspectie van het Onderwijs en de
Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie hebben gemaakt.
Met deze brief en het bijgevoegde samenwerkingsprotocol 1) wordt aan
deze toezegging voldaan. Ik geef ook aan hoe ik de huidige en toekomstige samenwerking tussen deze organen zie en hoe overlap door goede
afstemming wordt voorkomen. Deze brief is uitvloeisel van het
wetsvoorstel Kwaliteitswaarborgen hoger onderwijs dat u reeds heeft
ontvangen.
Rolverdeling Inspectie en NVAO
Het hoger onderwijs kent twee organen die een rol spelen in het externe
toezicht op het stelsel: de Inspectie van het Onderwijs (hierna: Inspectie)
en de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO).
1. De Inspectie heeft tot taak toezicht te houden op de naleving van
wettelijke voorschriften (over onder meer het interne toezicht en de
vormgeving van de opleiding) en op de financiële recht- en doelmatigheid. Naast het instellingstoezicht ziet de Inspectie ook toe op de
kwaliteit van het stelsel voor hoger onderwijs, waaronder ook het
accreditatiestelsel. Dit betreft geen toezicht op de NVAO.
2. De NVAO is verantwoordelijk voor de beoordeling van de kwaliteit
van de opleidingen in het kader van de accreditatie en de toets
nieuwe opleiding en de beoordeling in het kader van de instellingstoets kwaliteitszorg. Het besluit van de NVAO wordt gebaseerd op het
oordeel van de commissies van deskundigen («visitatie»).

kst-31288-319
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 288, nr. 319

1

Met het wetsvoorstel Kwaliteitswaarborgen hoger onderwijs wijzigt de
verhouding tussen de Inspectie en de NVAO niet. De regering is van
mening dat de versterkingen van het accreditatiestelsel in combinatie met
de overige maatregelen in dat wetsvoorstel op termijn voldoende
waarborgen opleveren voor de borging van de diplomakwaliteit en de
bestendiging van het vertrouwen in het hoger onderwijs. Naar het oordeel
van de regering is er wel behoefte aan aanvullende waarborgen op
bestaande mechanismen. Hiertoe wordt bij de NVAO aanvullende taken
neergelegd waaronder een aanvullende toets die drie jaar na de tno
plaatsvindt en stelt de NVAO visitatiegroepen vast ten behoeve van
clustergewijze accreditatie. Voor de Inspectie is voor de komende vier jaar
voorzien in risicogericht toezicht binnen helder omschreven wettelijke
normen. Deze zijn in het wetsvoorstel uitgewerkt. Dit is een tijdelijke
maatregel die in beginsel na vier jaar vervalt. De kern van het risicogericht
toezicht is, dat de Inspectie niet alleen op grond van externe signalen,
maar straks ook op grond van eigen analyses in de periode tussen twee
accreditaties in, na overleg met het instellingsbestuur en onder door de
minister te stellen voorwaarden, onderzoek kan instellen. Bij deze
uitbreiding van het toezicht door de Inspectie is de regering zich ervan
bewust dat extra aandacht nodig is voor mogelijke taakoverlap met de
NVAO en mogelijke stapeling van toezicht. «Proportionaliteit» is dan ook
(naast «risicogericht») het sleutelbegrip bij het nieuwe toezicht van de
Inspectie. Proportioneel en risicogericht toezicht betekent dat instellingen
die goed presteren met minder toezichtlast worden geconfronteerd dan
instellingen die niet goed presteren en dat het toezicht van de Inspectie te
allen tijde complementair is aan het accreditatiestelsel. De verminderde
toezichtlast bij de goed presterende instellingen ontstaat ook door
vermindering van het aantal generieke themaonderzoeken, die bij alle
instellingen kunnen plaatsvinden.
Ook bij het risicogericht toezicht door de Inspectie geldt als uitgangspunt
dat, daar waar de kwaliteit van de opleidingen of de effectiviteit van de
kwaliteitsborging van een instelling in het kader van incidenteel
onderzoek moet worden beoordeeld, deze taak blijft voorbehouden aan de
NVAO, net als op grond van de huidige WOT. Hiertoe vindt conform het
samenwerkingsprotocol overleg plaats tussen de Inspectie en de NVAO.
Zij werken dus complementair aan elkaar zodat de totale toezichts- en
accreditatielast voor het hoger onderwijs niet of slechts in beperkte mate
toeneemt en het volledige stelsel wordt versterkt, terwijl dubbel werk
wordt voorkomen. Dat betekent dat zij in de praktijk frequenter en
intensiever zullen samenwerken. Vandaar dat heldere afspraken tussen de
organen van belang zijn.
Samenwerkingsprotocol
Tegen deze achtergrond hebben de Inspectie en de NVAO onlangs een
nieuw samenwerkingsprotocol (zie bijlage 1) opgesteld en ondertekend
om overlap van taken en «dubbel toezicht» te voorkomen en om ervoor te
zorgen dat signalen over en weer snel worden gemeld. Hoe sneller de
organisaties elkaar weten te vinden, des te beter ieder zijn eigen rol kan
uitvoeren.
De Inspectie en de NVAO hanteren de volgende principes bij hun
samenwerking:
1. De externe kwaliteitsborging van onderwijs, het toezicht op naleving
van wet- en regelgeving en het toezicht op financiële deugdelijkheid
bij instellingen worden complementair uitgevoerd;
2. Het accreditatiestelsel is leidend bij het externe toezicht op de
kwaliteit van opleidingen en de kwaliteitszorg in het hoger onderwijs;
3. Instellingen ervaren geen dubbele of overlappende toezichtlast;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 288, nr. 319

2

4.

Het toezicht wordt proportioneel uitgevoerd, licht waar het kan, zwaar
waar nodig;
5. Het toezicht van de Inspectie en de accreditatie door de NVAO is niet
alleen gericht op beoordeling, maar levert ook een stimulans tot
verbetering.
Het protocol vervangt het samenwerkingsprotocol uit 2007 en heeft een
werkingsduur tot en met 2014. Dan zijn ook de resultaten beschikbaar van
de evaluatie van de eerste twee jaren van het accreditatiestelsel. Eind
2013 bezien Inspectie en NVAO of de samenwerkingsafspraken goed
werken en of aanpassing van het protocol nodig is.
De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
H. Zijlstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 288, nr. 319

3

1) Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 288, nr. 319

4