Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1268
Vragen van de leden Van Raan en Teunissen (beiden PvdD) aan de
Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat en de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over het Energy Charter
Treaty (ingezonden 24 december 2021).
Mededeling van Staatssecretaris Yeşilgöz-Zegerius (Economische Zaken en
Klimaat) (ontvangen 6 januari 2022).
Vraag 1
Klopt het dat er al sinds 2017 wordt gepraat over het «moderniseren» van het
Energy Charter Treaty (ECT)? Hoe lang gaat het nog duren voordat er een
akkoord ligt?
Vraag 2
Kunt u garanderen dat «modernisering» uitsluit dat bedrijven kunnen dreigen
met miljardenclaims wanneer overheden een einde willen maken aan de
winning, productie, handel en gebruik van fossiele energie? Wat is de status
van het oorspronkelijke voorstel van de Europese Unie om de bescherming
van fossiele brandstoffen geleidelijk af te schaffen?
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat de Europese Unie overeenstemming heeft bereikt over
een interne deadline voor de hervorming van het ECT? Zo ja, wat is die
deadline?
Vraag 4
Wat is het plan als de interne deadline niet gehaald wordt? Stappen de
Europese Unie, Nederland en de andere lidstaten dan uit het ECT?
Vraag 5
Onder welke omstandigheden stapt Nederland zelfstandig uit het verdrag?
Hoeveel claims moeten er nog ingediend worden en hoe lang moeten we bij
het versterken van het klimaatbeleid nog rekening houden met dreigingen
van fossiele bedrijven voordat het kabinet bereid is dit besluit te nemen?
Vraag 6
Kunt u bevestigen dat elke wijziging van het ECT unanimiteit vereist onder
alle 53 verdragslanden en dat elk land vetorecht heeft?

ah-tk-20212022-1268
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 7
Hoe staat het met de opstelling van Japan, dat heeft verklaard zich tegen elke
wijziging van de Investor-State Dispute Settlement-clausule (ISDS) te
verzetten?
Vraag 8
Hoe staat het met de opstelling van andere landen die economisch grote
winst halen uit fossiele brandstoffen?
Vraag 9
Kunt u reageren op de uitspraken van klokkenluider Yamina Saheb, energieexpert en voormalig medewerker van het ECT-secretariaat, die concludeert
dat het onmogelijk zal zijn om het ECT in lijn te brengen met de doelen van
Parijs, dat elke poging om echte hervorming door te voeren een veto zal
krijgen van lidstaten die sterk afhankelijk zijn van inkomsten uit fossiele
brandstoffen, en dat de enige manier om onszelf te beschermen het
opzeggen van het verdrag is?1
Vraag 10
Kunt u bevestigen dat er een juridische analyse is opgesteld over het vertrek
van de Europese Unie uit het ECT en het buiten werking stellen van de sunset
clausule, mocht er voor de deadline geen overeenkomst zijn bereikt over de
hervorming van het ECT? Kunt u die analyse delen?
Vraag 11
In hoeverre lopen de standpunten van de lidstaten en de Raad met betrekking
tot de juridische stappen die de EU moet nemen om uit het ECT te stappen
uiteen?
Vraag 12
Deelt u de mening dat het onwenselijk is als leden van het ECT zelfstandig
kunnen bepalen welke energievormen beschermd worden en welke niet? Wat
zijn de posities van de Europese Commissie en andere lidstaten (voor zover
bekend) over dit zogenaamde flexibiliteitsvoorstel?
Vraag 13
Wat zijn de juridische stappen om een dergelijk voorstel uit te voeren indien
het aanvaard zou worden? Zouden de nationale parlementen een dergelijke
aanpassing van het verdrag kunnen afkeuren?
Vraag 14
Wat zijn de gevolgen voor de ECT-leden die het flexibiliteitsvoorstel en
andere wijzigingen niet ratificeren? Is het denkbaar dat er een situatie
ontstaat waarbij een hervormd ECT van toepassing is op de ECT-leden die de
hervorming steunen en een oorspronkelijk ECT dat van toepassing is op alle
ECT-leden? Indien ja, hoe zouden de Europese Unie en lidstaten ISDS-claims
kunnen voorkomen van investeerders uit landen die het hervormingsvoorstel
niet ratificeren?
Vraag 15
Kunt u tekstvoorstellen delen voor de definitie van economische activiteiten
die in recente ECT-moderniseringsrondes worden besproken, inclusief het
flexibiliteitsvoorstel?
Vraag 16
De arbitrageprocedure die RWE en Uniper tegen Nederland gestart zijn om
compensatie te krijgen vanwege de kolenexit is volgens het Europees Hof van
Justitie in strijd met Europees recht; hoe kan het dat deze procedures nog
niet zijn stopgezet of door de geselecteerde arbiters zijn afgewezen?

1

CNBC, 24 november 2021, ««Either we kill it, or it will kill us»: The fight to dismantle a shadow
court system threatening climate goals». (www.cnbc.com/2021/11/24/climate-the-fight-todismantle-the-little-known-energy-charter-treaty.html)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 17
Wat doen de Europese Unie en Nederland eraan om te voorkomen dat er nog
arbitragezaken onder het ECT worden gevoerd door investeerders uit
EU-landen tegen andere EU-landen?
Vraag 18
Deelt u ook de mening dat ook investeerders van buiten de Europese Unie
geen ISDS-claims onder het Energy Charter Treaty zouden moeten kunnen
starten over klimaatbeleid?
Vraag 19
Met RWE is afgesproken om het arbitrageproces zo transparant mogelijk te
voeren; waarom is/zijn de brief/brieven van RWE niet openbaar gemaakt,
waarin RWE arbitrage aanspant en toelicht hoeveel compensatie het claimt
en wat de onderbouwing is voor de hoogte van de compensatie en de
vermeende schending van de bescherming van hun investering? Kunt u dit
alsnog openbaar maken?
Vraag 20
Als RWE niet bereid is deze brief/brieven openbaar te maken, wilt u ze dan
herinneren aan de uitspraak van de CEO van RWE bij de hoorzitting van
11 februari 2021 dat ze «op zich niks te verbergen» hebben en ze vragen hier
alsnog aan mee te werken?
Vraag 21
Kunt u zich ervoor inspannen dat ook de brief/brieven van Uniper openbaar
worden, waarin ze de arbitrage starten, hun claim kenbaar maken en een
onderbouwing geven?
Vraag 22
Kunt u aangeven welk bedrag Uniper eist ter compensatie voor vermeende
schade als gevolg van de kolenwet?
Vraag 23
Hoe staat het met de anti-arbitrage-procedures van de Nederlandse staat bij
de Duitse rechtbank in Keulen? Wanneer verwacht zij een eerste zitting? Zijn
de zittingen en bijbehorende stukken publiek toegankelijk? Wanneer verwacht
u een uitspraak?
Vraag 24
Kunt u het verzoek delen dat Uniper vorige week deed aan de ECT-arbiters
om een einde te maken aan de Nederlandse zaak bij de Duitse rechter?
Vraag 25
Hoe is het mogelijk dat arbiters van een handelsverdrag een normale
rechtszaak onder een nationale rechter kunnen dwarsbomen?
Vraag 26
Riverstone krijgt 212 miljoen euro voor de sluiting van de Onyx-centrale; kunt
u onderbouwen waarom ze zoveel compensatie krijgen, terwijl Riverstone
deze centrale in 2019 voor een veel lager bedrag heeft gekocht in de
wetenschap dat de centrale niet lang meer open zou zijn en terwijl de
boekwaarde volgens het eigen jaarverslag uit 2019 slechts 96 miljoen euro
zou zijn?
Vraag 27
Heeft Riverstone in de gesprekken met de overheid benoemd dat ze ook
compensatie zouden kunnen eisen via de rechter of met een arbitragezaak
onder het Energy Charter Treaty of een ander investeringsbeschermingsverdrag? Heeft u dit meegewogen in het besluit om Riverstone met 212 miljoen
euro te compenseren?
Vraag 28
Bent u bereid om alle verslagen en/of notulen van de gesprekken met
Riverstone inzake de compensatie met de Kamer te delen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Vraag 29
Acht u het mogelijk dat Riverstone met een lager bedrag akkoord was gegaan
als zij geen mogelijkheid hadden gehad tot arbitrage via investeringsbeschermingsverdragen?
Vraag 30
Erkent u dat claims of de dreiging van claims via het Energy Charter Treaty
invloed kan hebben op het klimaatbeleid van Nederland? Is het denkbaar dat
ons klimaatbeleid hierdoor meer geld kost? Is het denkbaar dat ons klimaatbeleid hierdoor meer tijd kost? Is het denkbaar dat hierdoor beleidsopties
geschrapt worden, om claims te voorkomen?
Vraag 31
In antwoord op vragen voor de begrotingsbehandeling EZK schreef u «Ten
slotte brengt verder ingrijpen in de kolensector grote juridische risico’s in het
kader van de lopende claims met zich mee»; kunt u dit verder toelichten? In
hoeverre worden die «grote juridische risico’s» minder als er geen Energy
Charter Treaty zou zijn?
Vraag 32
Welke buitenlandse bedrijven met investeringen in Nederland, vallen mogelijk
onder de investeringsbescherming van het Energy Charter Treaty?
Vraag 33
Welke bedrijven hebben de mogelijkheid van een arbitragezaak benoemd in
reactie op klimaatbeleid?
Mededeling
Op 21 december 2021 heeft het lid Leijten (SP) schriftelijke vragen gesteld
over het bericht «Energy Charter Treaty: stalled reform fuels EU fears for
climate» en op 24 december hebben de leden Van Raan en Teunissen (beiden
PvdD) schriftelijke vragen gesteld over het Energy Charter Treaty.
Beantwoording binnen de gestelde termijn is helaas niet mogelijk in verband
met de benodigde interdepartementale afstemming. De twee sets vragen
zullen door het nieuwe kabinet zo snel mogelijk worden beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4