Plan van aanpak

Zorgevaluatie en gepast gebruik
in de ggz

Plan van aanpak zorgevaluatie en gepast gebruik in de ggz

Inhoudsopgave:
Inleiding .......................................................................................................................... 3

Aanleiding ................................................................................................... 3
Achtergrond ................................................................................................. 3
Doelstelling .................................................................................................. 3
Scope ......................................................................................................... 3
Aanpak ............................................................................................................................. 5

Acties......................................................................................................... 5
Governancestructuur en financiering ................................................................... 6
Planning ........................................................................................................................... 7
Bijlage.............................................................................................................................. 8

2

Plan van aanpak zorgevaluatie en gepast gebruik in de ggz

Inleiding
Aanleiding
Op 2 juli jl. is in de Tweede Kamer door de leden Van den Berg, Kuiken, Regterschot,
Sazias en Dik-Faber de motie1 ingediend die ertoe strekt om naar het voorbeeld van de
medisch specialistische zorg te komen tot een project Zorgevaluatie en Gepast Gebruik
voor de geestelijke gezondheidzorg (ggz) dat bijdraagt aan het verbeteren van de
kwaliteit van de zorg aan patiënten. Naar aanleiding van deze door de Kamer
aangenomen motie is dit plan van aanpak opgesteld.
In dit plan van aanpak zal worden ingegaan op:
 De doelstelling en scope van het project zorgevaluatie en gepast gebruik in de ggz.
 De acties om te komen tot een sectorbrede cyclus van agenderen, evalueren en
implementeren in de ggz.
 De planning van het project.
Achtergrond
Het lopende programma Zorgevaluatie en Gepast Gebruik (ZE&GG) verstaat onder:
 Zorgevaluatie: het evalueren van bestaande zorg die in de praktijk wordt toegepast,
terwijl er onvoldoende wetenschappelijk bewijs is voor de effectiviteit.
 Gepast gebruik: het leveren van zorg waarvan we weten dat deze meerwaarde heeft
en het niet leveren van zorg die geen meerwaarde heeft.
Het programma ZE&GG is een gezamenlijk initiatief van betrokken partijen in de
medisch specialistische zorg om belemmeringen op te lossen die komen kijken bij
zorgevaluatie en gepast gebruik. In het programma zijn patiënten, zorgverleners,
zorgaanbieders, zorgverzekeraars en overheid vertegenwoordigd. Om ook te komen tot
een succesvol project zorgevaluatie en gepast gebruik in de ggz is eigenaarschap van
partijen uit de ggz essentieel.
Doelstelling
De doelstelling van het project zorgevaluatie en gepast gebruik in de ggz is in lijn met de
doelstelling van ZE&GG. Het doel van het project is het realiseren van gepast gebruik
van zorg door het verbinden van partners in de ggz aan een afgestemde cyclus van
agenderen, evalueren en implementeren van kennis over wat goede geestelijke
gezondheidszorg is. Het project draagt bij aan het organiseren van meer inzicht in en
betere synchronisatie van initiatieven op het gebied van zorgevaluatie en gepast gebruik
en het creëren van een gezamenlijke verantwoordelijkheid van partijen om hiermee aan
de slag te gaan.
Scope
Het project zorgevaluatie en gepast gebruik in de ggz is zoveel mogelijk gebaseerd op
reeds lopende initiatieven en programma’s die raakvlakken hebben met zorgevaluatie en
gepast gebruik. Lopende initiatieven en programma’s die onder meer de basis van het
project zullen vormen zijn:
 Zinnige Zorg ggz trajecten
 Pakketbeheer
1

Kamerstukken II 2019- 2020 25 424, nr. 536

3

Plan van aanpak zorgevaluatie en gepast gebruik in de ggz










Subsidieregeling Veelbelovende Zorg
GGZ Netwerken
GGZ Dataportaal
Inzicht in zorg traject
Ontwikkeling en beheer Kwaliteitsstandaarden
Onderzoeksprogramma ggz
Programma Kwaliteitsgelden
Kennisagenda’s van partijen, zoals de Kennisagenda Psychiatrie van de
Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP), de MIND Kennisagenda en de
Kennisagenda van P3NL
In bijlage 1 vindt u een toelichting op deze initiatieven en programma’s.
Hiernaast zijn er andere lopende en nog te starten initiatieven die raakvlakken hebben
met zorgevaluatie en gepast gebruik, zoals een werkagenda ter uitvoering van het
advies ‘Samenwerken aan passende zorg: de toekomst is nú’. Er worden vanaf begin
2021 themabijeenkomsten georganiseerd met partijen uit de ggz. Tijdens deze
themabijeenkomsten worden onder meer alle voor dit project relevante initiatieven en
programma’s geïnventariseerd. Er wordt bekeken op welke wijze meer onderlinge
samenhang en afstemming tussen initiatieven en programma’s op het terrein van
zorgevaluatie en gepast gebruik kan worden gecreëerd.

4

Plan van aanpak zorgevaluatie en gepast gebruik in de ggz

Aanpak
Acties
Zoals eerder aangegeven is het doel van het project het realiseren van gepast gebruik
van zorg door het verbinden van partners in de ggz aan een afgestemde cyclus van
agenderen, evalueren en implementeren van kennis over wat goede geestelijke
gezondheidszorg is. In november hebben partijen tijdens het Directeurenoverleg
hoofdlijnenakkoord ggz aangegeven zich te kunnen vinden in de acties zoals opgenomen
in onderstaand kader. Bij het project zorgevaluatie en gepast gebruik in de ggz zal
worden ingezet op acties gericht op agenderen, evalueren, implementeren en monitoren
en systeeminbedding.
Agenderen
1. Set van objectieve meetbare criteria voor prioritering
2. Formuleren van kennisthema’s
3. Prioriteren van kennisthema’s waarvoor evaluatieonderzoek nodig is
Evalueren
4. Identificeren belemmerende factoren zorgevaluatie(onderzoek) en opzetten
verbeterplan
5a. Inrichten proces voor monitoring voortgang zorgevaluatie(onderzoek)
5b. Opzetten consortia en registratie voor uitvoeren zorgevaluatie(onderzoek)
6. Inrichten subsidieronde voor geprioriteerde kennisthema’s
Implementeren en monitoren
7. Inventariseren afgeronde en lopende ggz zorgevaluatie studies
8. Plan van aanpak (toolkit) implementatie resultaten zorgevaluatie studies
opstellen
9. Analyse acties op gebied van uitkomstregistratie en aansluiting bij specifieke
implementaties van uitkomsten uit evaluatieonderzoek
Systeeminbedding
10. Inbedding van rol cliënten en naasten in het zorgevaluatieproces
11. Communicatie; hoe moeten de te nemen acties gecommuniceerd worden naar
relevante partijen?
12. Evalueren benodigde financieringsstructuren om systeeminbedding van
zorgevaluatie te kunnen realiseren
Tijdens de eerder genoemde themabijeenkomsten worden afspraken gemaakt met
deelnemende partijen over de acties. De opbrengsten van de expertbijeenkomst die in
oktober is georganiseerd door de NVvP worden hiervoor benut. Van belang bij het maken
van deze afspraken is aandacht voor afstemming tussen partijen over de planning van
acties en de mate van betrokkenheid bij elkaars acties.
De gemaakte afspraken dienen als basis voor een door partijen gedragen actieagenda.
Tevens wordt met partijen geformuleerd waar we met het project zorgevaluatie en
gepast gebruik in de ggz eind 2022 willen staan wanneer het huidige hoofdlijnenakkoord
ggz afloopt.

5

Plan van aanpak zorgevaluatie en gepast gebruik in de ggz

Er wordt een kwartiermaker aangesteld die het belang van zorgevaluatie en gepast
gebruik in de ggz uitdraagt en de samenwerking tussen deelnemende partijen bevorderd
op dit thema. Dit laatste doet de kwartiermaker onder meer door ondersteuning te
bieden bij de totstandkoming van de actieagenda.
Governancestructuur en financiering
De aangestelde kwartiermaker stelt een advies op voor een efficiënte
governancestructuur voor het project. De kwartiermaker houdt hierbij rekening met de
bestaande verantwoordingsstructuren van deelnemende partijen. Ook werkt de
kwartiermaker scenario’s uit voor financiering van uitvoering van aanvullende acties uit
de actieagenda die niet gedekt worden uit de huidige middelen van de deelnemende
partijen. De voorgestelde governancestructuur en financiering worden met ggz- partijen
besproken in het Bestuurlijk Overleg hoofdlijnenakkoord ggz.

6

Plan van aanpak zorgevaluatie en gepast gebruik in de ggz

Planning
Op basis van de hiervoor geschetste te nemen stappen en reeds gerealiseerde stappen
om te komen tot invulling van het project zorgevaluatie en gepast gebruik in de ggz is
onderstaande planning opgesteld.

2020
Q4

2021
Q1

Q2

Eerste inventarisatie
lopende initiatieven
Expertbijeenkomst
organisatie door NVvP
Directeurenoverleg
hoofdlijnenakkoord ggz
Aanstellen
kwartiermaker
Themabijeenkomsten
Opstellen actieagenda
Advies governance en
financiering
Uitvoeren van acties,
wo. communicatieacties

7

Q3

Q4

2022
…

Plan van aanpak zorgevaluatie en gepast gebruik in de ggz

Bijlage 1
Hierover vindt u toelichting op een aantal lopende initiatieven en programma’s die onder
meer de basis van het project zorgevaluatie en gepast gebruik in de ggz zullen vormen:
Zinnige Zorg ggz trajecten
In Zinnige Zorg-projecten brengt het Zorginstituut in beeld hoe de zorg die vanuit het
basispakket wordt vergoed, in de praktijk wordt geleverd. Samen met veldpartijen stelt
het Zorginstituut vast wat nodig is om de zorg voor de patiënt verder te verbeteren. De
partijen in de zorg zijn verantwoordelijk voor de implementatie van de
verbeterafspraken. Bij de implementatie van de Zinnige Zorg trajecten heeft het
Zorginstituut een ondersteunende en monitorende rol.
Pakketbeheer
Het Zorginstituut kan toetsen of zorg in aanmerking komt voor vergoeding vanuit het
basispakket. Na beoordeling of zorg voldoet aan de stand van wetenschap en praktijk
brengt het Zorginstituut een standpunt uit. Ook kan het Zorginstituut de minister van
VWS of MZS gevraagd en ongevraagd adviseren. Vanuit Pakketbeheer worden
kennisvragen met betrekking tot bestaande zorg gesignaleerd, bijvoorbeeld als bij het
opstellen van een advies blijkt dat de effectiviteit van zorg nog onvoldoende onderzocht
is. Het Zorginstituut monitort of de uitgebrachte standpunten en adviezen landen in de
praktijk.
Subsidieregeling Veelbelovende Zorg
Via de subsidieregeling Veelbelovende zorg is het mogelijk een tijdelijke financiering te
krijgen voor behandelingen die veelbelovend lijken maar nog niet uit het basispakket
worden vergoed. Voorwaarde is dat binnen de subsidieperiode onderzoeksgegevens van
voldoende kwaliteit worden verzameld over de effectiviteit en kosteneffectiviteit van de
nieuwe zorg.
GGZ Netwerken
Netwerken in de ggz worden gezien als zeer functioneel bij het implementeren van
goede zorg zoals deze onder andere in kwaliteitstandaarden is omschreven. Akwa GGZ
biedt met GGZ Netwerken ondersteuning aan netwerken die actief zijn in de
implementatie van kwaliteitsstandaarden en gericht zijn op continue verbetering van
zorg in de praktijk. Vanuit GGZ Netwerken zet Akwa GGZ zich in om naar verwachting
10 lerende netwerken te ondersteunen voor een periode van twee jaar.
GGZ Dataportaal
Akwa GGZ biedt met GGZ Dataportaal een platform waarin gegevens over
behandelingen worden verwerkt tot informatie om het gesprek tussen gebruikers over
kwaliteit van zorg te ondersteunen. Netwerken van professionals kiezen hun eigen
meetinstrumenten om de voortgang van behandelingen inzichtelijk te maken,
bijvoorbeeld voor het meten van afname van klachten, het verbeteren van het
functioneren van de patiënt of patiënttevredenheid. Via GGZ Dataportaal worden de
uitkomsten van de meetinstrumenten gebundeld en in rapportages weergegeven. De
rapportages dragen bij aan nieuwe inzichten en ondersteunen het intercollegiaal gesprek
over kwaliteit van zorg.

8

Plan van aanpak zorgevaluatie en gepast gebruik in de ggz

Inzicht in zorg traject
Professionals in lerende netwerken geven aan dat naast kwalitatieve informatie ook
kwantitatieve informatie over geboden behandelingen in combinatie met
uitkomstinformatie en patiëntkenmerken helpt om te bepalen waar behandelingen
verbeterd kunnen worden. In de ggz wordt per patiënt de behandelduur en diagnose
geregistreerd. Er wordt echter niet landelijk op gestructureerde eenduidige wijze
vastgelegd welke behandeling(en) patiënten ontvangen. Met het project Inzicht in zorg
gaat Akwa GGZ op zoek naar mogelijkheden om de verleende zorg (behandelcontacten
en interventies) in de ggz gestructureerd inzichtelijk te maken.
Ontwikkeling en beheer Kwaliteitsstandaarden
Implementatie van zorg conform de standaarden en het evalueren van deze zorg kan
nieuwe kennisvragen met zich meebrengen. Dit kan leiden tot het agenderen van
(nieuwe) onderwerpen waar in standaarden aandacht aan besteed moet worden dan wel
herzien moet worden in de standaarden. Nieuwe evidentie wordt door de door Akwa GGZ
begeleide werkgroepen meegenomen in de ontwikkeling en de herziening van
standaarden.
Onderzoeksprogramma ggz
Het Onderzoeksprogramma ggz sluit aan bij het hoofdlijnenakkoord ggz en bij een groot
deel van de onderwerpen uit de aangedragen onderzoeksagenda’s van de NVvP, MIND,
P3NL en V&VN. Het onderzoeksprogramma richt zich onder meer op klinisch toegepast
onderzoek. In klinisch toegepast onderzoek wordt de effectiviteit en kosteneffectiviteit
van nieuwe en bestaande therapieën, behandelingen of interventies onderzocht. De
resultaten van deze onderzoeken kunnen ondersteuning bieden bij de onderbouwing van
richtlijnen, zorgstandaarden of beleidsmatige keuzes.
Programma Kwaliteitsgelden
Vanuit ZonMw wordt het programma Kwaliteitsgelden uitgevoerd. Dit programma omvat
het beheer van de kwaliteitsgelden voor onder andere de ggz. Akwa ggz ontvangt
subsidie (in 2020 €6 miljoen) voor het continue en planmatig ontwikkelen van de
kwaliteit van de zorg in de ggz. Daarnaast is voor andere HLA-GGZ partijen € 1.4
miljoen beschikbaar voor ontwikkeling, onderhoud en beheer van professionele
standaarden in de ggz en voor ondersteunende instrumenten die de toegankelijkheid en
het gebruik door de beroepsgroep bevorderen.
Kennisagenda’s van partijen
De eerste kennisagenda die verscheen is in de ggz is de MIND Kennisagenda. De meest
recente kennisagenda is de eerste kennisagenda van P3NL die 30 oktober jl. is
gelanceerd. Hiernaast kent de ggz de Kennisagenda Psychiatrie van de NVvP en de
Kennisagenda GGZ-verpleegkunde van de V&VN. Tijdens de expertbijeenkomst in
oktober is aangegeven dat het van belang is om de kennisagenda’s in de ggz naast
elkaar te leggen en te zoeken naar overlap en gemene delers die door de hele ggz in de
breedte worden gedragen.

9