Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 000 VI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Veiligheid en Justitie (VI) voor het
jaar 2012

Nr. 111

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 juli 2012
Naar aanleiding van onderzoek door de Vereniging Eigen Huis inzake de
notarisrekening bij executieveilingen werd in de uitzending van Nieuwsuur van 4 juni jl. aandacht besteed aan de hoogte van de notarisrekening.
Er zou sprake zijn van onredelijk hoge rekeningen en het meerdere malen
in rekening brengen van kosten, bijvoorbeeld voor de zaalhuur. Naar
aanleiding van genoemde uitzending zijn door het lid Van der Steur (VVD),
en het lid Gesthuizen (SP) waar het de rol van de banken betreft in dit
kader, mondelinge kamervragen gesteld aan de Minister van Veiligheid en
Justitie (Handelingen II 2011/12, nr. 91, item 3, blz. 6–7). De Minister heeft
bij de beantwoording aangegeven het in rekening brengen van onredelijke kosten door de notaris ontoelaatbaar te achten, maar kon niet de
conclusie trekken dat daarvan ook daadwerkelijk sprake was. Voor een
gefundeerd oordeel daaromtrent was meer informatie nodig. Voorts gaf
de minister aan transparantie in de notariskosten vanzelfsprekend te
vinden. De Minister heeft uw Kamer toegezegd onderzoek te zullen doen
naar de feiten door het voeren van gesprekken met de meest betrokken
partijen bij de executieveiling. In deze brief deel ik mijn bevindingen
omtrent de notarisrekeningen bij executieveilingen met u.
Onderzoek
Om binnen een kort tijdsbestek een zo compleet mogelijk beeld te krijgen
heb ik met de volgende instanties gesprekken gevoerd: de Koninklijke
Notariële Beroepsorganisatie (KNB), Vereniging Eigen Huis (VEH),
Stichting Waarborgfonds Eigen Woning / Nationale Hypotheek Garantie
(WEW / NHG), de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), De Federatie
van Regioveilingen, Regioveiling Gelderland, het Venduehuis Den Haag
en een paar (veiling)notarissen. Van een aantal van bovengenoemde
instanties en van de stichting Notarieel Instituut Internetveilen (NIIV) heb
ik schriftelijke inbreng en/of documentatie mogen ontvangen. Ik merk
hierbij op dat mijn onderzoek zich richt op de notarisrekening en dus niet

kst-33000-VI-111
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VI, nr. 111

1

een allesomvattend onderzoek omtrent de gang van zaken bij executieveilingen behelst. Naar aanleiding van de vraag van mw. Van Gesthuizen is
de rol van de banken in dit verband bij dit onderzoek betrokken.
De notarisrekening
De rekening van de notaris bestaat uit vele posten, afhankelijk van de
(feitelijke) situatie. De notariële rekening bevat niet alleen de direct aan de
veiling toe te rekenen kosten, maar bijvoorbeeld ook de kosten van het
traject voorafgaand aan de veiling, de kosten van derden en op het pand
rustende lasten.
Gezien de veelheid aan mogelijke posten op de notariële rekening,
waarbinnen soms ook weer aanzienlijke verschillen kunnen bestaan, loopt
de hoogte daarvan uiteen. De (posten op de) nota’s wijken onderling af en
verschillen zijn bij eerste beschouwing vaak moeilijk te verklaren. De
kostenposten zijn voor niet deskundige betrokkenen moeilijk op waarde te
schatten.
In verband met de (beperkte) reikwijdte van dit onderzoek worden
hieronder alleen de posten honorarium notaris en kosten van de
veilingorganisatie nader belicht.
– Honorarium notaris
Het honorarium van de notaris wordt overeengekomen tussen de
opdrachtgever en de notaris. Opdrachtgever in een (gedwongen)
veilingproces is doorgaans de hypothecair financier (bank). In zowel zijn
eigen belang als dat van zijn klant (de debiteur) en in het verlengde van de
zorgvuldigheid die de bank in de relatie met zijn klant in acht dient te
nemen, ligt het in de rede dat de bank scherp met het notariaat onderhandelt over de prijs van de gevraagde dienstverlening. Of dat in de
praktijk ook daadwerkelijk gebeurt, heb ik onvoldoende kunnen
vaststellen. Banken en het notariaat geven aan dat hiervan wel degelijk
sprake is; anderen betwijfelen dat.
De overeengekomen honoraria (vaak een vast bedrag per pand, soms een
percentage) tussen de verschillende banken en notarissen verschillen
nogal. Uit de gesprekken en ter inzage overlegde documenten is mij
gebleken dat de werkzaamheden die de notaris – met name in het
voortraject – verricht sterk uiteen kunnen lopen. Het is vaak maatwerk. De
hoeveelheid werk van de notaris en zijn medewerkers is bijvoorbeeld
afhankelijk van het door de bank verrichte voorwerk en de medewerking
van de bank/debiteur bij de gedwongen verkoop (eventueel onderhands
voorafgaand aan de veiling). De door de notaris te verrichten werkzaamheden met betrekking tot een veiling zijn in ieder geval veel omvangrijker
en ingewikkelder dan de werkzaamheden bij een vrijwillige eigendomsoverdracht van een woning. Dit blijkt veelal niet uit de afrekening van de
notaris. Daarop wordt een post honorarium notaris opgenomen, die, gelet
op het bovenstaande, veel hoger is dan bij de «gewone» verkoop van een
woning. Vaak blijkt niet hoe deze post tot stand is gekomen en wat
daarvoor is gedaan. Gebleken is dat de door notarissen in rekening
gebrachte honoraria weliswaar sterk uiteenlopen, doch ik heb niet kunnen
vaststellen dat sprake zou zijn van onredelijk hoge honoraria. Tuchtuitspraken met een andere uitkomst zijn niet gevonden.
– Kosten Veilingorganisaties
Om executieveilingen beter te laten verlopen – en daarmee een hogere
executieopbrengst te genereren – is op 1 oktober 2009 op initiatief van de
KNB de Federatie van Regioveilingen opgericht. De Federatie heeft tot
doel de veilingverkoop verder te professionaliseren door het begeleiden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VI, nr. 111

2

en zoveel mogelijk uniformeren van de 17 regionale veilingorganisaties.
Waar veilingen in het verleden nog al eens plaats vonden in rokerige
achteraf zaaltjes organiseren de veilingorganisaties thans professioneel
opgezette regioveilingen, die niet alleen voor handelaren maar ook voor
een breder publiek toegankelijk zijn. Deze veilingorganisaties faciliteren
als het ware de (veiling)notaris bij de uitvoering van de opdracht tot
executoriale (veiling)verkoop van een woning en zijn taak om daarbij een
zo’n hoog mogelijke opbrengst te genereren.
Er wordt doorgaans voorzien in de advertentie(s) in (een) dagblad(en) en
in publicatie op internet. Dit alles om een zo’n breed mogelijk publiek te
bereiken en zoveel mogelijk informatie over het te veilen pand te
verstrekken. In toenemende mate wordt voorzien in de mogelijkheid om
binnen de huidige wettelijke mogelijkheden via internet te bieden. Voor de
faciliterende activiteiten brengen de veilingorganisaties een forfaitair
bedrag in rekening voor ieder ter veiling aangebracht pand op basis van
een begroting van de kosten (veelal uit ervaringsgegevens van
voorgaande jaren). Met andere woorden, de kosten van de veilingorganisatie worden op basis van een omslagstelsel in rekening gebracht. De
stichtingen hebben geen winstoogmerk en de venduehuizen keren,
voorzover bekend, geen winst uit. Bedoeld forfaitair bedrag varieert per
regio. Deze variatie wordt door de betrokken organisaties verklaard door
verschillen in bijvoorbeeld het niveau van de geboden dienstverlening,
zaalhuur, advertentie- en publicatiekosten, toezicht en de mogelijkheid van
internetbieden.
Bij bestudering van een aantal afrekeningen van notarissen viel op dat
bovengenoemde kosten van de betrokken veilingorganisatie onder
verschillende noemer door de notaris aan de koper worden doorberekend,
bijvoorbeeld als kosten veilinghuis, kosten vastgoedveiling, kosten
zaalhuur en nota venduehuis. Dat kan verwarring scheppen.
Niet is gebleken van de in het programma Nieuwsuur gewekte suggestie
van het meerdere malen in rekening brengen van bijvoorbeeld advertentiekosten of zaalhuur. Wel kunnen in sommige gevallen vraagtekens
worden gezet bij de hoogte van boven genoemde posten. Zo blijkt dat
hoge advertentiekosten in rekening worden gebracht, omdat – naast de
wettelijk verplichte advertentie in een dagblad – de te veilen panden vaak
op meerdere (dure) internetsites (www.veilingbiljet.nl, www.veilingnotaris.nl, www.koopeenveilinghuis.nl en de site van de betrokken
regioveiling) worden geplaatst. Wat betreft de zaalhuur is gebleken dat
een enkele veilingorganisatie – als gevolg van hoge exploitatiekosten –
een veel hogere zaalhuur per pand in rekening brengt dan elders in het
land.
Conclusie
Het notariaat heeft de afgelopen jaren veel gedaan om executieveilingen
beter en professioneler te laten functioneren en daarmee een hogere
opbrengst te genereren; dit brengt (hogere) kosten met zich mee.
Gebleken is dat notarisrekeningen in hoogte en samenstelling behoorlijk
kunnen verschillen. Dat is te verklaren door onder meer marktwerking
(afspraken banken – notariaat), de hoeveelheid en diversiteit van de te
verrichten werkzaamheden, de hoogte van de op het pand berustende
lasten en de hoogte van de kosten van veilingorganisaties en derden. Niet
altijd blijkt even duidelijk uit de notarisrekening waar de verschillende
posten uit bestaan en wat er door de notaris aan werkzaamheden gedaan
is; de transparantie laat nog wel eens te wensen over. Dit onderzoek heeft
niet aangetoond dat notarissen onredelijk hoge kosten in rekening
brengen; niet alleen voor wat betreft het eigen honorarium, maar ook niet
voor bijvoorbeeld de (overige) veilingkosten. Wel blijkt dat de te veilen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VI, nr. 111

3

panden vaak op meerdere vergelijkbare internetsites worden gepubliceerd. Dat kan mogelijk efficiënter en goedkoper, hetgeen in sommige
gevallen tevens geldt voor de zaalhuur.
Maatregelen
In verband met het bovenstaande heb ik de KNB gevraagd en bereid
gevonden om:
− de toegevoegde waarde van meerdere internetpublicaties en de kosten
daarvan nog eens nader te bezien;
− aandacht te vragen bij haar leden voor de gewenste transparantie van
de notarisrekening en zonodig handvatten aan te reiken door bijvoorbeeld het ontwikkelen van een model afrekening en/of een bijsluiter;
− met de Federatie te overleggen in hoeverre harmonisatie van de
kosten en rekeningen van regioveilingen mogelijk is en in voorkomende gevallen efficiënter kan worden ingekocht;
Voorts doe ik een beroep op de hypothecair financiers (banken) om de
met het notariaat gemaakte (tarief)afspraken nog eens kritisch te bezien
met in acht neming van de belangen van de klant. WEW heeft aangegeven
bereid te zijn daarin zonodig een rol te spelen.
Tot slot wordt uw Kamer deze zomer een wetsvoorstel toegezonden ter
verbetering van executieveilingen van woningen. Dit voorstel beoogt de
executieveilingen voor een breder publiek toegankelijk te maken. Zo bevat
het voorstel onder meer een regeling voor de executieveiling via internet.
Voorts beoogt het voorstel de kosten die met de veiling gemoeid zijn
transparanter te maken, zodat een potentiële koper beter weet dan nu
welke kosten hij moet betalen.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VI, nr. 111

4