Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 050

Wijziging van de Wet elektriciteit en drinkwater
BES (bevorderen uitvoerbaarheid), wijziging van
de Wet volkshuisvesting, ruimtelijke ordening
en milieubeheer BES en de Wet financiën
openbare lichamen BES (uitbreiding van de
zorgplicht voor afvalwater en verbreden
heffingsgrondslag) en de Warenwet BES
(afstemming drinkwaterwetgeving)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 13 mei 2022
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat, belast met het
voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer verslag uit te
brengen van haar bevindingen. Het verslag behandelt alleen die onderdelen waarover door de genoemde fracties inbreng is geleverd.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
Algemeen deel
Inleiding
Wijziging van de Wedb en Warenwet BES (artt. I en V) Tarifering
op Saba
Sturings- en interventiemogelijkheden
Borging leveringszekerheid drinkwater
Consultatie 2020
Wijziging van de Wet vrom BES en Wet financiën openbare
lichamen BES (artt. II en III)
Aanleiding voor de wijziging van de Wet vrom BES en de Wet fin
BES
Afvalwaterheffing
Gevolgen van het wetsvoorstel

1
2
2
3
3
3
4
4
5
5

Algemeen deel
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de stukken
behorend bij het wetsvoorstel «Wijzigingen Wet elektriciteit en drinkwater
BES, de Wet volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en milieubeheer, de
Wet financiën openbare lichamen en de Warenwet BES» (hierna: het
wetsvoorstel) en hebben hierover nog enkele vragen/opmerkingen.

kst-36050-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 050, nr. 5

1

De leden van de D66-fractie hebben met veel interesse kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden vinden het van groot belang dat voor
iedereen op de BES-eilanden voldoende drinkwater beschikbaar is van
een goede kwaliteit. Ook hebben zij in het verleden meermaals aandacht
gevraagd voor een rioolwaterzuiveringssystematiek die dusdanig is
ingericht dat deze niet het koraal aantast en zorgdraagt dat de vervuiler
ook betaalt. Om te borgen dat aan deze zorgen voldoende tegemoet wordt
gekomen, hebben deze leden nog enkele vragen die zij willen voorleggen
over de betreffende wetswijzigingen.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en willen de regering nog enkele kritische vragen voorleggen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden achten het vanzelfsprekend dat de
drinkwatervoorziening in Caribisch Nederland betrouwbaar, betaalbaar,
veilig en voor een ieder toegankelijk is.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel en hebben nog enkele vragen.
Inleiding
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering in hoeverre er
met deze voorgestelde wetswijzigingen invulling wordt gegeven aan de
afspraak in het coalitieakkoord om de vaste lasten voor nutsvoorzieningen
te laten dalen en het leven in Caribisch Nederland betaalbaarder te
maken.
Wijziging van de Wedb en Warenwet BES (artt. I en V)
Tarifering op Saba
De leden van de D66-fractie merken op dat met het inwerking treden van
dit wetsvoorstel de tarieven voor drinkwater zullen worden vastgesteld
door het Openbaar Lichaam Saba (hierna: OLS) in plaats van door de
Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM), zoals nu het geval is. De
Raad van State had hierbij de zorg dat het onduidelijk is of geborgd kan
worden of voldaan kan blijven worden aan de drie doelen van tarifering
van drinkwater, namelijk consumenten- en investeerdersbescherming en
productiekwaliteit. De regering gaf hierop aan dat het OLS gebaat is bij
betaalbaar drinkwater voor iedereen, en dat het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) desnoods kan bijspringen bij te hoge
drinkwaterprijzen door subsidieverhoging. Kan worden aangegeven of bij
de keuze om al of niet bij te springen de drie doelen van tarifering nog
steeds gehanteerd zullen worden? En in bredere zin: kan nader toegelicht
worden wat het afwegingskader voor al of niet bijspringen met meer
subsidie is? Is de regering het eens met deze leden dat hierbij de garantie
dat gezond drinkwater beschikbaar is voor iedereen op Saba hoofdzaak
zou moeten zijn?
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting (hierna:
memorie) (blz. 3) dat in 2021 een drinkwaterbottelfabriek wordt
opgeleverd die in het drinkwater op Saba zal voorzien. Wat is de stand van
zaken, zo vragen deze leden. Is de bottelfabriek inmiddels aangewezen als
producent en distributeur op grond van artikelen 2.2 en 3.2 van de Wet
elektriciteit en drinkwater BES?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen zich af waarom de regering
stelt dat een structurele bijdrage voor de kosten van water buiten de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 050, nr. 5

2

scope van het wetsvoorstel valt en onderdeel is van de activiteiten van het
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (hierna: SZW), terwijl
de subsidies om de prijzen voor drinkwater structureel betaalbaar te
houden wel onderdeel zijn van de activiteiten van het Ministerie van IenW.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen wat de regering verstaat
onder betaalbaar drinkwater. Wanneer moeten er volgens de regering
extra subsidies verleend worden aan de distributeur om de tarieven voor
afnemers te kunnen verlagen? En in hoeverre werken de ministeries van
IenW en SZW daarbij samen?
Sturings- en interventiemogelijkheden
De leden van de VVD-fractie lezen dat bij buitengewone omstandigheden
bij voorkeur (maar niet noodzakelijkerwijs) in samenspraak met het
eilandbestuur en de drinkwaterbedrijven de Minister van IenW maatregelen kan treffen als de toegang tot een betrouwbare en veilige drinkwatervoorziening in het gedrang komt. Deze leden constateren dat deze
verantwoordelijkheid berust bij de Minister, maar dat hij momenteel niet
beschikt over afdoende instrumenten om deze maatregelen daadwerkelijk
te treffen. Deze leden vragen om welke maatregelen het hier specifiek
gaat, waarom er momenteel geen afdoende instrumenten beschikbaar zijn
en op welke termijn deze wel kunnen worden verwacht.
Borging leveringszekerheid drinkwater
De leden van de VVD-fractie constateren dat de verplichting om een
minimale drinkwatervoorraad van zeven aaneengesloten kalenderdagen
aan te houden komt te vervallen. De verantwoordelijkheid voor de
zorgplicht komt te liggen bij de distributeurs, die met de Inspectie
Leefomgeving en Transport (hierna: ILT) in overleg kunnen gaan om de
noodcapaciteit te bepalen. Deze leden vragen welke uitgangspunten de
ILT zal hanteren voor het bepalen van de noodcapaciteit.
De leden van de PVV-fractie constateren dat de regering het advies van de
Raad van State ten aanzien van het schrappen van de verplichting voor de
eilanden om een noodvoorziening van drinkwater aan te houden voor
tenminste zeven aaneengesloten dagen van het verzorgingsgebied niet
overneemt. Voorts constateren deze leden dat de regering dit beargumenteert door erop te wijzen dat distribiteurs in overleg kunnen treden met de
ILT over de te nemen maatregelen. Deze leden vragen of de regering
beseft dat het hier over een noodvoorziening van drinkwater gaat en dat
het schrappen van deze verplichting grote gevolgen kan hebben voor de
instandhouding van de noodwatervoorziening.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom is gekozen voor het
schrappen van de eis om een verplichte drinkwatervoorraad aan te
houden en niet voor een kleinere voorraad die minder risico’s omtrent
bacterievorming met zich meebrengt.
Consultatie 2020
De leden van de VVD-fractie hebben gelezen dat tijdens de consultatie van
het wetsvoorstel in 2020 door een aantal partijen werd gesuggereerd het
afvalwaterbeleid te baseren op het principe «de vervuiler betaalt» in
plaats van op een hybride systeem waarbij zowel de toeleverancier van
afvalwater als de afnemer van effluent uit de zuiveringsinstallatie betaalt.
Echter, een hybride vorm waarbij zowel gezuiverd irrigatiewater wordt
verkocht als een afvalwaterheffing wordt geheven is onderdeel van de
financieringsvoorwaarden van de Europese Commissie voor de rioolwa-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 050, nr. 5

3

terzuiveringsinstallaties (hierna: RWZI) op Bonaire. Deze suggestie is
daarom niet overgenomen in het wetsvoorstel. Tegelijkertijd lezen deze
leden dat in de meest recente beslisnota’s staat dat de invoering op
Bonaire van de afvalwaterheffing politiek gevoelig ligt, vanwege de
lastenverzwaring voor burgers. Ook staat er te lezen dat het principe «de
vervuiler betaalt» zal worden gehanteerd, waardoor het merendeel van de
lasten bij de hotels en restaurants zal worden gelegd. Deze leden zijn
benieuwd hoe de tekst uit de beslisnota’s rijmt met de financieringsvoorwaarden van de Europese Commissie.
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie (blz. 8), dat een
onderzoek naar een duurzame financiële exploitatie van de drinkwatervoorziening in 2021 inzichten zal geven om dit proces, indien mogelijk,
beter in te richten, zodat drinkwater voor de inwoners structureel
betaalbaar blijft en de subsidies vanuit het ministerie beheersbaar. Is het
bedoelde onderzoek inmiddels afgerond?
Wijziging van de Wet vrom BES en Wet financiën openbare
lichamen BES (artt. II en III)
Aanleiding van de wijziging van de Wet vrom BES en de Wet fin BES
De leden van de VVD-fractie hebben gelezen dat het Ministerie van IenW
een deel van de exploitatiekosten van de RWZI in de jaren 2020–2024 voor
haar rekening zal nemen. Deze leden zijn benieuwd of het ministerie ook
zicht heeft op de exploitatiekosten na deze periode en de ontwikkeling van
de afvalwaterheffing. Deze leden zijn benieuwd of daarmee definitief
besloten is dat na 2024 geen subsidie meer zal worden verstrekt voor de
RWZI en de financiering vanaf dat moment kostendekkend moet zijn
vanuit de incrementele invoering van de afvalwaterheffing.
De leden van de D66-fractie lezen in de beslisnota dat met dit wetsvoorstel
mede uitvoering wordt gegeven aan de aangenomen motie Tjeerd de
Groot/Diertens (Kamerstuk 27 625, nr. 514) die de regering verzoekt de
BES-eilanden te ondersteunen bij het vergroten van de effectiviteit van het
afvalwaterbeheer, vanwege de impact die het lozen van afvalwater heeft
op het koraal. Alhoewel deze leden verheugd zijn dat aandacht wordt
besteed aan het aanpakken van afvalwaterbeheer ten behoeve van de
bescherming van het koraal, willen zij voorkomen dat de lastenverzwaring
als gevolg hiervan, problemen oplevert voor mensen op Bonaire voor wie
deze lasten mogelijk zwaar zijn om te dragen. Deze leden willen
benadrukken dat het belangrijkste is dat de grote vervuiler hierbij betaalt
en dat de kostenverdeling op zodanige wijze gebeurt dat de sterkste
schouders de zwaarste lasten dragen en sociale minima zoveel mogelijk
worden ontzien. Kan de regering nader toelichten hoe deze wetswijziging
hier zorg voor draagt? Hoe is de percentuele kostenverdeling bijvoorbeeld
tussen hotels en restaurants aan de ene kant en burgers aan de andere
kant? Worden ook andere (toeristische) bedrijven verantwoordelijk
gehouden? Zo ja, hoe? Wat betekent het concreet aan lastenverzwaring
voor de burgers van Bonaire? En welke rol voorziet de regering voor
Nederland om te zorgen dat deze lastenverzwaring niet te hoog is? Ook
zijn deze leden benieuwd hoe deze wet zich verhoudt tot het bredere
beleidsplan natuur en milieu voor Caribisch Nederland. Deze leden
vernemen ook graag hoe het wetsvoorstel zich verhoudt tot wat is
afgesproken in het coalitieakkoord over het betaalbaar houden van
nutsvoorzieningen en een versnelde overstap op volledig duurzame
energie, riolering en een betere drinkwatervoorziening zodat de vaste
lasten voor nutsvoorzieningen dalen. Kan daarbij tevens worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 050, nr. 5

4

toegelicht hoe dit wetsvoorstel past in het tijdpad richting de realisatie
van de doelstelling uit het coalitieakkoord en hoe deze er in bredere zin
uitziet?
De leden van de CDA-fractie zien dat de regering stelt dat afvalwater op
Saba en Sint Eustatius wordt opgevangen in septic tanks (memorie, blz.
13). Een septic tank kan het afvalwater door middel van filtratie reinigen.
Deze leden vragen de regering te bevestigen dat op Saba en Sint
Eustatius desalniettemin de meeste huizen en bedrijven afvalwater lozen
in een beerput. In een beerput vindt geen filtratie plaats, waardoor
afvalstoffen uiteindelijk in de omringende grond en in het grondwater
terechtkomen. Deze leden vragen de regering in te gaan op de vraag of de
aanwezige beerputten ook onder de reikwijdte van de zorgplicht zullen
vallen. Hoe kan de kwaliteit van het grondwater beschermd worden tegen
verontreiniging via beerputten en wat zijn de concrete plannen op dit
vlak? Is de regering bekend met het feit dat op Sint Eustatius door de
Statia Utility Company (STUCO) dicht onder de kust brak grondwater
wordt opgepompt dat geschikt wordt gemaakt voor drinkwater en via het
leidingnet bij de afnemers terechtkomt? Is er een relatie tussen de
grootschalige aanwezigheid van beerputten en de gevallen van legionellabesmettingen (genoemd op blz. 23 van de memorie)? Zo nee, op grond
waarvan wordt dit verband uitgesloten? Kan de regering bevestigen dat er
op Saba en Sint Eustatius ook gevallen bekend zijn van besmetting van
het leidingwater met salmonella? Op welke wijze wordt de kwaliteit van
het leidingwater op Saba en Sint Eustatius gegarandeerd?
Afvalwaterheffing
De leden van de PVV-fractie vragen aan de regering wat de financiële
gevolgen zijn voor de waterrekening van de inwoners van Bonaire en of
de regering beseft dat de drinkwatertarieven op Bonaire veel hoger zijn
dan bijvoorbeeld in Nederland terwijl de salarisinkomsten veel lager
liggen.
Gevolgen van het wetsvoorstel
De leden van de PVV-fractie vragen aan de regering wat de gevolgen zijn
voor de kwaliteit en de benodigde capaciteit voor de noodwatervoorziening, zodra de verplichting om een noodvoorziening van drinkwater
voor tenminste zeven aaneengesloten dagen van het verzorgingsgebied
komt te vervallen.
De leden van de CDA-fractie lezen onder het kopje «Lastenverschuiving»
dat invoering van een afvalwaterheffing op Bonaire voor alle
huishoudens, bedrijven en instellingen een lastenverzwaring betekent
(memorie, blz. 17). Om de betaalbaarheid van de heffingen te kunnen
borgen wordt er momenteel door het Openbaar Lichaam Bonaire
onderzocht of een deel van het bedrag via een alternatieve wijze kan
worden gefinancierd. Wat is de stand van zaken?
De leden van de CDA-fractie lezen dat het voorliggende wetsvoorstel in de
zomer van 2019 intensief geconsulteerd is (memorie, blz. 17). Naar welke
consultatie verwijst de memorie, die niet is meegestuurd maar uitsluitend
ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer?
De leden van de ChristenUnie-fractie maken zich zorgen over de betaalbaarheid van het levensonderhoud op Bonaire na invoering van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 050, nr. 5

5

afvalwaterheffing. Deze leden vragen zich af hoe het invoeren van een
extra heffing strookt met de belofte in het coalitieakkoord om het leven in
Caribisch Nederland betaalbaarder te maken.
De voorzitter van de commissie,
T. de Groot
De griffier van de commissie,
Rijkers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 050, nr. 5

6