Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 910

Regels met betrekking tot het verlenen van
trustdiensten en het toezicht daarop (Wet
toezicht trustkantoren 2018)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
I. ALGEMEEN
§ 1. Inleiding
Het onderhavige wetsvoorstel strekt tot verdergaande regulering van het
verlenen van trustdiensten. De normen waaraan trustkantoren moeten
voldoen worden aangescherpt en het instrumentarium dat De Nederlandsche Bank N.V. (DNB) als toezichthouder kan inzetten wordt uitgebreid. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan het regeerakkoord van het
kabinet Rutte III.
Met dit wetsvoorstel wordt de Wet toezicht trustkantoren (Wtt) herzien.
Deze herziening is in belangrijke mate ingegeven door het voortschrijdend
inzicht vanuit de toezichtpraktijk, maar ook door gewijzigde internationale
en Europese kaders zoals de aanbevelingen van de Financial Action Task
Force (FATF) en richtlijn (EU) 2015/849 van het Europees Parlement en de
Raad inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor
het witwassen van geld of terrorismefinanciering (PbEU 2015, L 141) (de
vierde anti-witwasrichtlijn). Tot slot zijn bij dit wetsvoorstel ook de
bevindingen van de parlementaire ondervragingscommissie fiscale
constructies betrokken voor zover die zien op de wetgeving voor
trustkantoren.1
De aard en omvang van de wijzigingen ten opzichte van de Wtt zijn
zodanig dat gekozen is voor intrekking van die wet en introductie van een
nieuwe wet.
In deze memorie van toelichting wordt in paragraaf 2 eerst ingegaan op
hetgeen onder trustdienstverlening wordt verstaan, op de trustsector in
Nederland en de verantwoordelijkheid die deze sector heeft in het
financiële stelsel. In paragraaf 3 wordt de aanleiding van de herziening
van de Wtt uiteengezet. In paragraaf 4 worden de belangrijkste wijzigingen besproken. In de opvolgende paragrafen wordt ingegaan op de
1

kst-34910-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Zie voor het verslag van de ondervragingscommissie Kamerstukken II 2016/17, 34 566, nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

1

verhouding tot andere regelgeving die relevant is voor trustkantoren,
gegevensgebruik, de financiële gevolgen en administratieve lasten, de
uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid en de consultatie van dit voorstel.
In deel II van de toelichting worden de artikelen afzonderlijk toegelicht. Tot
slot is aan het einde van de toelichting een transponeringstabel
opgenomen waarin de verhouding tot het huidige recht is weergegeven.
Daarnaast is een transponeringstabel opgenomen voor de artikelen die
een implementatie vormen van de vierde anti-witwasrichtlijn.
Deze toelichting wordt mede gegeven namens de Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in verband met zijn verantwoordelijkheid voor het toekennen van bevoegdheden aan DNB als
zelfstandig bestuursorgaan.2
§ 2. De trustsector
§ 2.1. Trustdienstverlening
Met het oog op de bescherming van de integriteit van de financiële
markten is sinds 2004 trustdienstverlening in Nederland gereguleerd door
de introductie van een vergunningenstelsel met toezicht toegespitst op
een integere bedrijfsvoering.3 Hierdoor is het in Nederland verboden om
trustdiensten te verlenen zonder de daartoe vereiste vergunning. Bij
trustdiensten bestaat namelijk een risico dat deze worden misbruikt voor
witwassen, de financiering van terrorisme of ander maatschappelijk
onbetamelijk gedrag. De trustdiensten zijn de in de Wtt gedefinieerde
diensten. Deze zijn gebaseerd op de aanbevelingen van de FATF hierover.
Het betreft (1) het in opdracht optreden als bestuurder van een rechtspersoon of vennoot van een vennootschap, (2) het verlenen van domicilie
voor een rechtspersoon of vennootschap in combinatie met het verrichten
van aanvullende werkzaamheden, (3) het gebruik maken van een
doorstroomvennootschap, (4) het verkopen van rechtspersonen en (5) het
in opdracht optreden als trustee van een trust of vergelijkbare juridische
entiteit.
Een partij die deze diensten beroeps- of bedrijfsmatig aanbiedt, wordt
aangemerkt als een trustkantoor. Met hun dienstverlening zijn trustkantoren betrokken bij het opzetten en onderhouden van internationale
concernstructuren, waar een of meer Nederlandse rechtspersonen of
vennootschappen deel van uitmaken. Trustkantoren voeren het beheer
over deze rechtspersonen en vennootschappen, die worden aangeduid als
«doelvennootschappen». De dienstverlening van een trustkantoor kan
bijvoorbeeld bestaan uit het optreden als bestuurder van een doelvennootschap, het leveren van een postadres en het verlenen van ondersteunende administratieve diensten, of het gebruik maken van een rechtspersoon of vennootschap binnen zijn groep als doorstroomvennootschap
voor kapitaal en bedrijfsinkomsten van een internationaal opererende
onderneming.
§ 2.2. Omvang Nederlandse trustsector
De Nederlandse trustsector is groot. Op 1 juli 2017 waren er 229 vergunninghoudende trustkantoren die onder meer ruim 20.000 doelvennootschappen beheerden. Deze omvang kan worden toegeschreven aan
verschillende factoren die in samenhang met elkaar zorgen voor een
gunstig vestigingsklimaat voor houdster- en financieringsmaatschappijen.
2
3

Deze verantwoordelijkheid volgt uit artikel 6 Kaderwet zelfstandige bestuursorganen.
Kamerstukken II 2003/2004, 29 041, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

2

Bij deze factoren kan worden gedacht aan een uitgebreid netwerk van
belastingverdragen met het oogmerk om dubbele belasting te
voorkomen, een kwalitatief onderscheidend civielrechtelijk stelsel en
bijbehorende rechtspleging, hoogopgeleide en internationaal georiënteerde werknemers, goede infrastructuur en andere gunstige fiscale
modaliteiten. Dit alles maakt dat multinationals en investeringsmaatschappijen graag gebruik maken van Nederland als onderdeel van hun
vennootschapsrechtelijke inrichting. Voor internationaal opererende
ondernemingen is het vaak doelmatiger om het beheer van Nederlandse
doelvennootschappen door een trustkantoor te laten uitvoeren, dan om in
Nederland daarvoor personeel aan te trekken.
§ 2.3. Poortwachter
Om de integriteit van het Nederlandse financiële stelsel te beschermen is
gekozen voor een systeem met poortwachters. Deze poortwachters doen
onderzoek bij hun dienstverlening naar hun cliënt ter voorkoming van
witwassen, de financiering van terrorisme en ander maatschappelijk
onbetamelijk gedrag. Naast onder meer financiële instellingen, en vrije
beroepsbeoefenaars als notarissen en advocaten, fungeren ook trustkantoren als poortwachters. Dit houdt in dat trustkantoren zich voorafgaand
en tijdens hun dienstverlening moeten inspannen om te voorkomen dat
het Nederlandse financieel stelsel wordt gebruikt voor het witwassen van
geld, het financieren van terrorisme of voor andere handelingen die
ingaan tegen hetgeen volgens het ongeschreven recht of in het
maatschappelijk verkeer betaamt. Als trustkantoren diensten verlenen aan
of door middel van Nederlandse rechtspersonen of vennootschappen
geldt deze poortwachterfunctie ook voor de toegang tot het Nederlandse
rechtsstelsel: het voorkomen dat rechtspersonen of vennootschappen
worden gebruikt voor de genoemde doeleinden.
Om deze poortwachterfunctie te kunnen vervullen dienen trustkantoren
hun bedrijfsvoering zo in te richten dat integriteitrisico’s worden gesignaleerd en kunnen worden beheerst. Integriteitrisico’s zijn risico’s op een
ontoereikende naleving van geldende wet- en regelgeving, maar ook op
betrokkenheid van het trustkantoor bij handelingen die ingaan tegen
hetgeen volgens het ongeschreven recht of in het maatschappelijk verkeer
betaamt. Niet alleen het trustkantoor en zijn medewerkers zelf moeten
zich zodanig gedragen dat aantasting van de reputatie van het trustkantoor en van de financiële markten wordt voorkomen, ook de cliënten
van het trustkantoor mogen geen onaanvaardbaar risico vormen.
In dat kader wordt van trustkantoren verwacht dat zij bij hun dienstverlening voortdurend onderzoeken of hun cliënten betrokken zijn bij
niet-integer handelen, zoals bijvoorbeeld witwassen of financieren van
terrorisme. Dit vergt een bijzondere inspanning van trustkantoren. Om
potentieel misbruik te onderkennen, dienen zij zich tot in detail op de
hoogte te stellen van hun cliënten, te bedienen doelvennootschappen en
de ratio van hun dienstverlening: waarom wil men toegang tot het
Nederlandse financieel stelsel of rechtsstelsel?
§ 2.4. Specifieke regeling voor trustdiensten
In de Wet ter voorkoming van witwassen en de financiering van terrorisme (Wwft) is voor verschillende dienstverleners bepaald dat zij
voorafgaand en gedurende een zakelijke relatie onderzoek naar de cliënt
moeten verrichten. Voor trustkantoren is gekozen om deze poortwachterfunctie in een afzonderlijke wet te regelen. Trustdiensten, zoals het leveren
van een postadres en het verrichten van administratieve werkzaamheden
of het gebruiken van een vennootschap voor het laten doorstromen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

3

kapitaal van een internationale onderneming, worden naar hun aard
beschouwd als diensten met een hoog inherent integriteitrisico. Traditioneel gaat het om fiscaal gedreven structuren van rechtspersonen die
mede in verband met hun complexiteit vatbaar zijn voor misbruik. Daarbij
geldt dat deze structuren vaak lopen via diverse offshore jurisdicties.
Verder zijn de laatste jaren ook de zogenoemde «asset-protection»
structuren in opmars die naar hun aard zo min mogelijk transparant zijn.
Voorts is sprake van een hoger risico doordat de meeste trustkantoren de
cliënt en diens uiteindelijk belanghebbenden (UBO’s) niet in persoon
ontmoeten. Al deze aspecten rechtvaardigen specifieke voorschriften aan
de organisatie van trustkantoren zelf en hun dienstverlening.
§ 3. Aanleiding voor de herziening van de Wtt
§ 3.1. Inleiding
Met de inwerkingtreding van de Wtt in 2004 zijn regels gesteld aan het
verlenen van trustdiensten in Nederland. Sindsdien verleent DNB
vergunningen aan trustkantoren en handhaaft zij de voorschriften
ingevolge de Wtt. Aanvankelijk leek het wettelijk stelsel in de benodigde
regulering van de trustsector te voorzien.4 In de afgelopen jaren is echter
gebleken dat de huidige regelgeving de inherente integriteitrisico’s bij
trustdienstverlening onvoldoende mitigeert. De huidige regelgeving heeft
niet tot de vereiste professionaliteit van trustkantoren geleid en in de
sector grote integriteitrisico’s bestaan. Daarnaast hebben de onthullingen
rond de Panama papers en het onderzoek van de parlementaire ondervragingscommissie Fiscale constructies aanleiding gevormd voor verdere
regulering van de trustdienstverlening.
§ 3.2. Onderzoeken DNB
In de periode van 2012 tot en met 2015 is bij diverse onderzoeken van
DNB gebleken dat trustkantoren de regelgeving onvoldoende wordt
nageleefd naar letter en geest van de wet. In 2012 bleek bij doelvennootschappen met operationele activiteiten en doelvennootschappen die
consultancydiensten verlenen, dat bij vrijwel alle onderzochte trustkantoren handhavend optreden noodzakelijk was. Ruim de helft van de
onderzochte trustkantoren bleek de bijzondere integriteitrisico’s die aan
deze doelvennootschappen zijn verbonden onvoldoende te mitigeren, dan
wel anderszins tekort te schieten in de bedrijfsvoering.5 In 2013 constateerde DNB grote integriteitrisico’s bij doorstroomvennootschappen,
vooral waar deze werden gebruikt voor handelsactiviteiten of in de
gevallen waarin de middelen waarvoor de doorstroomvennootschap werd
gebruikt zowel afkomstig waren van, als bestemd waren voor dezelfde
UBO.6 Bij gebreke van adequate maatregelen brengt dergelijke dienstverlening grote risico’s met zich op het witwassen van geld door cliënten.
Later dat jaar heeft DNB bij drie van de twaalf onderzochte trustkantoren
moeten ingrijpen vanwege een falende voortdurende controle op de
transacties waarbij het trustkantoor betrokken was.7
In 2013 en 2014 heeft DNB themaonderzoeken verricht naar de dienstverlening van trustkantoren aan commanditaire vennootschappen en de
functiescheiding8 bij de kleinere trustkantoren.9 In totaal werden twintig
4

Kamerstukken II 2009/10, 32 384, nr. 1.
DNB Nieuwsbrief Trustkantoren, 3 december 2012, www.dnb.nl.
6
DNB Nieuwsbrief Trustkantoren, 4 juli 2013, www.dnb.nl.
7
DNB Nieuwsbrief Trustkantoren, 18 november 2013, www.dnb.nl.
8
Onder functiescheiding wordt een organisatie van de taken, verantwoordelijkheden en
bevoegdheden van het bestuur en de personeelsleden van een trustkantoor verstaan die
zodanig is dat er sprake is van een duidelijke scheiding tussen uitvoerende en controlerende
functies.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

4

trustkantoren onderzocht, waarna de toezichthouder in zestien gevallen
vervolgmaatregelen heeft aangekondigd. De maatregelen varieerden van
het geven van een aanwijzing tot het intrekken van de vergunning.
Het voorgaande heeft mede aanleiding gevormd om de lagere regelgeving op grond van de Wtt aan te scherpen. Zo is per 1 januari 2015 de
Regeling integere bedrijfsvoering Wet toezicht trustkantoren herzien (Rib
Wtt 2014). Hiermee is ondermeer een verplichte audit functie geïntroduceerd, waarmee de compliance functie periodiek wordt gecontroleerd.
Daarnaast is een algemene verplichting opgenomen dat een trustkantoor
kennis dient te hebben van het doel van zijn dienstverlening en dient te
onderzoeken of aan die dienstverlening integriteitrisico’s zijn verbonden.
Voordien gold deze norm alleen expliciet voor het onderzoek naar de
herkomst en bestemming van middelen van de doelvennootschap.
Ook na die wijzigingen zijn nog onvolkomenheden geconstateerd. In
maart 2015 is gebleken dat de beheersing van risico’s bij buitenlandse
bijkantoren van doelvennootschappen door trustkantoren ondermaats is.
Tegelijkertijd heeft DNB geconstateerd dat ook de naleving van de
Sanctiewet 1977 door trustkantoren beter kan en moet.10 Dit is cruciaal
voor de beheersing van integriteitrisico’s.
Verder heeft DNB meerdere malen geconcludeerd dat het aantal
meldingen van ongebruikelijke transacties op grond van de Wwft door
trustkantoren bij de Financiële inlichtingen eenheid Nederland (FIU) niet
voldoende is.11 Trustkantoren melden de afgelopen jaren (met uitzondering van 2015) meer ongebruikelijke transacties dan voorheen, maar de
meldingen komen slechts van een kleine groep trustkantoren en hangen
bovendien vaak samen met een door DNB opgelegde of gevraagde
herstelactie van de integere bedrijfsvoering. Gelet op het hoge inherente
risico van de dienstverlening, het grote aantal transacties alsmede de
grote totale waarde van die transacties, worden meer meldingen vanuit
de trustsector verwacht.
De optelsom van de bevindingen in de verschillende onderzoeken heeft
ertoe geleid dat DNB in juli 2015 in haar jaarlijkse wetgevingsbrief
constateerde «dat het huidig wet- en regelgevend kader onvoldoende
aanknopingspunten biedt om de stap naar professionalisering van de
sector te zetten».12
§ 3.3. Panama papers en POFC
Gedurende de voorbereiding van dit wetsvoorstel kwamen de onthullingen uit de Panama Papers naar buiten. Deze onthullingen hebben
aanleiding gevormd voor de Tweede Kamer om in 2016 een Parlementaire
ondervragingscommissie naar Fiscale constructies in te stellen.13 Bij dit
onderzoek is de rol van trustkantoren prominent aan bod gekomen en zijn
suggesties gedaan voor nadere regulering van de trustsector.14 Zowel de
onthullingen zelf als het onderzoek van de Tweede Kamer zijn betrokken
bij dit voorstel. Enkele wetgevingssuggesties uit het verslag van de
ondervragingscommissie zijn opgenomen in dit wetsvoorstel. Het gaat
dan om:
9

DNB Nieuwsbrief Trustkantoren, 1 mei 2014, www.dnb.nl.
DNB Nieuwsbrief Trustkantoren, 23 maart 2015, www.dnb.nl.
11
Zie DNB Nieuwsbrief Trustkantoren van 4 juli 2013, 15 december 2014, 3 juli 2015, 30 juni 2016
en 23 mei 2017 op www.dnb.nl.
12
Kamerstukken II 2014/15, 32 545, nr. 32.
13
Kamerstukken II 2016/17, 34 566, nrs. 1 en 2.
14
Zie hiervoor het verslag van de commissie waarin suggesties van DNB zijn opgenomen,
Kamerstukken II 2016/17, 34 566, nr. 3.
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

5

–

–
–

een verbod om binnen dezelfde groep zowel trustdiensten als
belastingadvies te verlenen aan een cliënt, ten einde belangenverstrengeling te voorkomen en de onafhankelijkheid van een trustkantoor te
waarborgen;
een verbod om de uitoefening van de compliancefunctie uit te
besteden;
een verruiming van de mogelijkheden om bij overtreding van de wet
de vergunning van een trustkantoor in te trekken.

Daarnaast zijn aan de hand van opmerkingen in het onderzoek van de
Parlementaire ondervragingscommissie Fiscale constructies over
dienstverlening aan structuren met zeer hoge integriteitrisico’s, de eisen
aan het cliëntenonderzoek heroverwogen. Dit heeft tot aanscherpingen
geleid, waarmee enerzijds integriteitrisico’s direct worden beperkt en
anderzijds een trustkantoor beter in staat zal zijn om te constateren in
hoeverre zijn dienstverlening aan een structuur als omschreven in
paragraaf 4.3.3 integriteitrisico’s met zich brengt.
§ 4. Hoofdpunten wetsvoorstel
§ 4.1. Inleiding
In deze paragraaf wordt ingegaan op de hoofdpunten van het
wetsvoorstel en de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de Wtt. Een
aantal uitgangspunten van de Wtt blijft ongewijzigd. Het doel van dit
wetsvoorstel is het bevorderen van de integriteit van het financieel stelsel
door middel van de regulering van de trustsector. Dit is van groot belang
ter bescherming van de goede reputatie van de Nederlandse financiële
sector en het Nederlandse rechtstelsel. In de opzet van dit wetsvoorstel
blijven trustkantoren als poortwachters fungeren. Met de voorafgaande en
doorlopende controle van hun cliënten leveren zij een belangrijke bijdrage
aan het tegengaan van witwassen van geld, terrorismefinanciering en
handelingen die naar ongeschreven recht of in het maatschappelijk
verkeer als onbetamelijk worden beschouwd. In het verlengde hiervan
blijft de regelgeving in onderhavig wetsvoorstel gebaseerd op de eigen
verantwoordelijkheid van trustkantoren om onderzoek te doen naar
integriteitrisico’s en deze risico’s te onderkennen en te ondervangen.
Verder blijft net als in de Wtt de uitvoering en het toezicht belegd bij DNB.
Bij DNB is de benodigde kennis en expertise aanwezig om zowel
vergunningaanvragen te beoordelen als toe te zien op de naleving van de
wet. Omdat DNB als zelfstandig bestuursorgaan op afstand van de politiek
staat, blijft het van groot belang dat DNB adequaat verantwoording aflegt
over de taakuitoefening. Daartoe dient de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen, die op grond van artikel 1:30 van de Wft van toepassing is op
DNB. Er is geen aanleiding gezien om in het kader van dit wetsvoorstel
deze verhouding tussen de Minister en DNB te herzien.
De belangrijkste wijzigingen in dit wetsvoorstel betreffen maatregelen om
de integriteit en professionaliteit van trustkantoren te versterken
(paragraaf 4.2), het cliëntenonderzoek te verbeteren (paragraaf 4.3) en het
toezicht- en handhavingsinstrumentarium uit te breiden (paragraaf 4.4).
Naast de wijzigingen die hieronder worden besproken zijn de nodige
technische verbeteringen doorgevoerd. Het gaat daarbij om het verbeteren van formuleringen in verband met de inzichtelijkheid en in verband
met een betere aansluiting bij de Wet op het financieel toezicht (Wft) of
Wwft. Voor zover deze verbeteringen niet voor zich spreken, zijn zij
toegelicht in het artikelsgewijs deel van deze toelichting. Ook vormt
onderhavig wetsvoorstel wat betreft het cliëntenonderzoek en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

6

bevoegdheden van de toezichthouder een implementatie van de vierde
anti-witwasrichtlijn.
§ 4.2. Versterken integriteit en professionaliteit
§ 4.2.1. Inleiding
Een van de belangrijkste doelstellingen van het onderhavige wetsvoorstel
is een verdergaande professionalisering van trustkantoren. Vanuit dat
perspectief is het noodzakelijk dat trustkantoren een meer intrinsieke
benadering van integriteit adopteren. Naast integriteit op het niveau van
de cliënt is integriteit op het niveau van het trustkantoor zelf van groot
belang. Bij de uitoefening van de poortwachterfunctie hoort een poortwachter die capabel is om uitvoering te geven aan de taak die hem is
opgedragen. Daarom worden verschillende wijzigingen voorgesteld voor
de organisatie van trustkantoren. Het gaat om een uitbreiding van de
normen voor een integere bedrijfsvoering en een beheerste bedrijfsuitoefening, eisen aan de rechtsvorm van een trustkantoor en het minimum
aantal beleidsbepalers en het voorschrijven van een verplichte interne
compliancefunctie.
§ 4.2.2. Integere bedrijfsvoering en beheerste bedrijfsuitoefening
De regels over de integere bedrijfsvoering en beheerste bedrijfsuitoefening zijn in dit wetsvoorstel aangescherpt. Zij sluiten op hoofdlijnen aan
bij vergelijkbare normen die voor instellingen op grond van de Wft
gelden. Het gaat dan om regels, maatregelen en procedures die het
trustkantoor moet hanteren om de bedrijfsprocessen en de bedrijfsrisico’s
beheersbaar te maken en die de integriteit van het trustkantoor moeten
waarborgen. Daarbij is de gedachte dat een organisatie die zelf intrinsiek
integer is minder geneigd zal zijn om cliënten te accepteren die dat niet
zijn.
§ 4.2.3. Rechtsvorm en minimaal twee beleidsbepalers
Ter bevordering van de professionaliteit worden tevens eisen aan de
rechtsvorm van een trustkantoor gesteld. Trustkantoren worden verplicht
de rechtsvorm van een naamloze vennootschap, besloten vennootschap
met beperkte aansprakelijkheid of een Europese naamloze vennootschap
te hebben.15 Met de voorgestelde verplichting wordt het niet langer
mogelijk voor natuurlijke personen, stichtingen of verenigingen om
trustdiensten te verlenen. In de praktijk is gebleken dat trustkantoren die
een van voornoemde rechtsvormen hebben over het algemeen beter in
staat zijn om de eisen van de Wtt ten aanzien van de integere bedrijfsvoering, de administratieve organisatie en de interne controle te implementeren. Daarnaast is de continuïteit van een trustkantoor gebaat bij de
vennootschapsrechtelijke waarborgen die gelden voor de genoemde
rechtsvormen. Overigens voldoet het overgrote deel van de trustkantoren
aan deze eis.
Voorts wordt met dit wetsvoorstel een tweehoofdige dagelijkse leiding
verplicht gesteld. Deze eis strekt tot het waarborgen van de continuïteit en
kwaliteit van de uitoefening van het bedrijf van trustkantoor en de
trustdienstverlening. Er bestaat een verhoogd risico op het niet naleven
van wet- en regelgeving bij trustkantoren met een eenhoofdige dagelijkse
leiding. De meeste trustkantoren hebben geen toezichthoudend orgaan.
Een tweehoofdige leiding bevordert in het algemeen en zeker in die
gevallen een goede governance. Dit wetsvoorstel regelt daarom een
verplichting tot het hebben van ten minste twee dagelijks beleidsbepalers.
15

Voor trustkantoren met zetel in een andere lidstaat of in een aangewezen staat geldt dat zij
rechtspersoonlijkheid moeten hebben en in de staat waar zij hun zetel hebben bevoegd
moeten zijn om trustdiensten te verlenen (zie ook de artikelsgewijze toelichting bij artikel 13).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

7

Een zelfde verplichting geldt op grond van de Wft reeds voor verschillende financiële instellingen.16 De twee verplichte dagelijks beleidsbepalers moeten hun taken vanuit Nederland verrichten. Dit vereiste stelt
DNB in staat om beter en effectiever toezicht te houden, doordat indien
nodig frequent en intensief contact kan plaatsvinden tussen de dagelijks
beleidsbepalers van het trustkantoor en DNB.
§ 4.2.4. Verplichte interne compliancefunctie
Met het onderhavige wetsvoorstel wordt voorzien in een verbod op het
uitbesteden van de compliancefunctie door trustkantoren. Op grond van
artikel 7, zesde lid, van de Rib Wtt 2014 was het trustkantoren nog
expliciet toegestaan deze functie uit te besteden. Met het verbod wordt
beoogd de invulling van de wettelijk verplichte compliancefunctie door
trustkantoren te verbeteren. Dit sluit aan bij de bevindingen van de
Parlementaire ondervragingscommissie Fiscale constructies.
Het verbod sluit ook aan bij constateringen van DNB.17 Gebleken is dat de
invulling van de compliancefunctie in een groot aantal gevallen tekort
schiet. In de gevallen waarin door een trustkantoor een externe
compliance officer was ingeschakeld, heeft DNB meermaals geconstateerd dat de daadwerkelijke uitoefening van deze functie tekort schoot of
zelfs achterwege bleef. De controles door de externe compliance officer
vonden in deze gevallen niet, te weinig, of slechts op verzoek van het
trustkantoor plaats, bijvoorbeeld in de aanloop naar een onderzoek door
DNB. Voor een effectieve uitoefening van de compliancefunctie en het
bewaken van een geïnternaliseerde integriteitscultuur is het van belang
dat de compliancefunctionaris zich proactief opstelt en doorlopend in
staat is zijn werkzaamheden op effectieve wijze in te vullen.
§ 4.3. Verbeteren cliëntenonderzoek en onafhankelijke beoordeling
§ 4.3.1. Inleiding
Het cliëntenonderzoek voorafgaand aan en gedurende de dienstverlening
door een trustkantoor strekt ertoe te achterhalen of de dienstverlening
niet wordt misbruikt voor het witwassen van geld, terrorismefinanciering
of andere contra legem gedragingen danwel gedragingen die in het
maatschappelijk verkeer als onbetamelijk moeten worden aangemerkt. De
resultaten van dit onderzoek zijn aangescherpt en verduidelijkt, daarnaast
zijn aanvullende maatregelen getroffen voor de dienstverlening aan
structuren met inherent hoge integriteitrisico’s en is de onafhankelijke
beoordeling van cliënten bevorderd met een verbod om aan een cliënt
zowel belastingadvies als trustdiensten te verlenen.
§ 4.3.2. Cliëntenonderzoek
Trustkantoren verrichten cliëntenonderzoek om te voorkomen dat hun
dienstverlening wordt misbruikt voor, bijvoorbeeld, het witwassen van
geld of het financieren van terrorisme. Hoewel op grond van de Wwft ook
financiële ondernemingen en personen die bepaalde beroepsactiviteiten
verrichten verplicht zijn dergelijk cliëntenonderzoek te verrichten, gelden
er voor trustkantoren al op grond van de Wtt aanvullende verplichtingen.
Hierbij is rekening gehouden met de bijzondere aard van de dienstverlening van trustkantoren en de hoge integriteitrisico’s die daaraan zijn
verbonden. Daarom strekt het cliëntenonderzoek door een trustkantoor
zich niet alleen uit tot de cliënt, maar tevens tot de overige bij trustdienstverlening betrokken partijen, zoals een doelvennootschap, een trust of
partijen die betrokken zijn bij de verkoop van een rechtspersoon. Ten

16
17

Zie artikel 3:15 van de Wet op het financieel toezicht.
DNB Nieuwsbrief Trustkantoren, 1 mei 2014, www.dnb.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

8

aanzien van de reeds bestaande verplichtingen aan het cliëntenonderzoek
worden met dit wetsvoorstel een aantal wijzigingen doorgevoerd.
In de eerste plaats zijn, vanwege het zwaarwegende belang van het
cliëntenonderzoek, de regels hieromtrent vanuit de Rib Wtt 2014 overgebracht naar het niveau van de wet. Voorts zijn de cliëntenonderzoeksvoorschriften per trustdienst bepaald. Welk onderzoek precies nodig is om
misbruik van trustdienstverlening te voorkomen, hangt af van de aard van
de dienstverlening en de verhouding tussen het trustkantoor en de bij die
dienstverlening betrokken partijen. Die verhouding verschilt per trustdienst, naar gelang bij de dienstverlening bijvoorbeeld een doelvennootschap, een trust of een doorstroomvennootschap is betrokken.
De Rib Wtt 2014 biedt, conform de systematiek van de Wwft, ruimte voor
een risicogebaseerde benadering bij het verrichten van cliëntenonderzoek.
De intensiteit van de cliëntenonderzoeksmaatregelen wordt daarbij
afgestemd op het risico dat een bepaald type cliënt, relatie of trustdienst
met zich brengt. Met dit wetsvoorstel wordt het verrichten van het
cliëntenonderzoek meer ingevuld. Zo is er met het oog op de inherent
hoge integriteitrisico’s die zijn verbonden aan het verlenen van trustdiensten, voor gekozen om voor elk aspect van het cliëntenonderzoek een
wettelijk bepaald resultaat voor te schrijven. Slechts voor de onderdelen
van het cliëntenonderzoek die naar hun aard niet kunnen leiden tot
vaststelling met zekerheid wordt een inspanningsverplichting voorgeschreven. Deze inspanningsverplichting strekt ertoe dat de voorgeschreven informatie, zowel voorafgaand aan een zakelijke relatie, als
gedurende de looptijd daarvan, zoveel mogelijk met zekerheid wordt
vastgesteld.
Met het op deze wijze expliciteren van de verschillende cliëntenonderzoeksmaatregelen per trustdienst wordt beoogd de verplichting tot het
verrichten van cliëntenonderzoek voor trustkantoren verder te verduidelijken en de naleving te bevorderen. Om deze redenen zijn ook de
verplichtingen inzake het verrichten van verscherpt cliëntenonderzoek
nader uitgewerkt.
De achtergrond van het onderzoek naar de UBO is altijd geweest om
feitelijk te achterhalen wie het belang heeft. Dit is in dit wetsvoorstel
geëxpliciteerd door te bepalen dat een trustkantoor niet alleen onderzoek
moet verrichten naar de formele zeggenschapstructuur, maar ook naar de
feitelijke zeggenschapstructuur van de cliënt en de doelvennootschap. De
formele zeggenschapsstructuur heeft betrekking op statutaire voorzieningen, waaronder de verdeling van stemrechten over aandeelhouders.
Bij feitelijke zeggenschap is te denken aan invloed, al dan niet op grond
van contractuele bepalingen zoals voorwaarden in verband met een
lening. Voor het onderzoek naar de feitelijke zeggenschapsstructuur geldt
een inspanningsverplichting, nu voorstelbaar is dat dergelijke zeggenschap niet altijd met zekerheid is vast te stellen bij het aangaan van de
zakelijke relatie.
Ter implementatie van de vierde anti-witwasrichtlijn wordt in de Wwft een
andere invulling gegeven aan het begrip «uiteindelijk belanghebbende»
en het begrip «politiek prominente persoon» (PEP). Voorgesteld wordt om
in het onderhavige wetsvoorstel bij deze begripsomschrijvingen te
voorzien in een verwijzing naar de Wwft, zodat de gewijzigde definities op
die wijze ook in het onderhavige wetsvoorstel tot uitdrukking komen. Deze
wijzigingen werken door in het cliëntenonderzoek. Zo zullen trustkantoren,
door de wijzigingen van de begripsomschrijving van PEP, in meer gevallen
verscherpt cliëntenonderzoek moeten verrichten. Op dit punt vormt het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

9

onderhavige wetsvoorstel een implementatie van de vierde
anti-witwasrichtlijn.
Tot slot is in het kader van het cliëntenonderzoek voorzien in een
beperking van de mogelijkheid voor trustkantoren om te vertrouwen op
het cliëntenonderzoek, verricht door een andere instelling. In lijn met het
voorgestelde verbod op het verlenen van belastingadvies en trustdiensten
door hetzelfde trustkantoor of binnen dezelfde groep, wordt bepaald dat
een trustkantoor, anders dan in de Wwft is geregeld voor de overige
Wwft-instellingen, geen zakelijke relatie kan aangaan op basis van een
cliëntenonderzoek dat is verricht door een accountant, advocaat, notaris
of belastingadviseur. Hiermee wordt beoogd een onafhankelijk onderzoek
door het trustkantoor naar de cliënt en het doel en de aard van de
beoogde trustdienstverlening, te bevorderen.
§ 4.3.3. Maatregelen voor dienstverlening aan structuren met hoog risico
Een trustkantoor is verplicht om zowel voorafgaand als gedurende een
zakelijke relatie te onderzoeken of aan diens dienstverlening integriteitrisico’s zijn verbonden. Het trustkantoor moet daarvoor bijvoorbeeld te
allen tijde bekend zijn met de identiteit van de UBO(’s), het doel van zijn
dienstverlening en de transacties van de doelvennootschap. Bij bepaalde
structuren van rechtspersonen of vennootschappen is het niet eenvoudig
om deze informatie tijdig en accuraat te achterhalen. Dit levert hoge
integriteitrisico’s op als een trustkantoor desalniettemin besluit om over te
gaan tot het verlenen van diensten. Concreet zijn drie situaties in beeld,
waarbij dienstverlening aan een structuur met bepaalde kenmerken,
zonder aanvullende adequate maatregelen ter mitigatie, onevenredig
hoge integriteitrisico’s met zich brengen. Deze kenmerken zijn dat in de
structuur zich een rechtspersoon of vennootschap bevindt die niet in een
handelsregister is ingeschreven, een structuur waarbij een Nederlandse
doelvennootschap operationele activiteiten in het buitenland verricht en
tot slot de betrokkenheid van een trustkantoor bij een structuur die eindigt
in een trust, waarbij de mogelijkheid bestaat om de begunstigde van de
trust te wijzigen. Voor dienstverlening aan die structuren kent het
wetsvoorstel verplichtingen om de grootste integriteitrisico’s te beperken
en tegelijkertijd aanvullingen in het cliëntenonderzoek om een beoordeling van de integriteitrisico’s te verbeteren.
Allereerst is in het wetsvoorstel een verplichting opgenomen om te
controleren of ten aanzien van een doelvennootschap of ander relevant
onderdeel van de groep waar de doelvennootschap toe behoort, is
voldaan aan een plicht tot inschrijving in het Handelsregister of een
daarmee vergelijkbaar buitenlands register. Deze plicht moet verhulling
door gebruik van rechtspersonen of vennootschappen die onbekend zijn
bij autoriteiten tegengaan. De controle levert het trustkantoor informatie
op over het bestaan van een mogelijke plicht voor de betrokken rechtspersonen of vennootschappen tot inschrijving in een register en of aan deze
plicht voldaan is. Het niet voldoen aan een inschrijvingsplicht kan naast
het overtreden van de desbetreffende wettelijke plicht ook een indicatie
zijn dat de dienstverlening integriteitrisico’s met zich brengt. Van het
trustkantoor wordt verwacht dat deze geen diensten verleent voordat aan
een inschrijvingsplicht is voldaan. In het dossier moet het trustkantoor
een document hebben waaruit de inschrijving van de desbetreffende
rechtspersonen of vennootschappen blijkt of dat is geconstateerd dat voor
de desbetreffende rechtspersoon of vennootschap geen inschrijvingsplicht in het land van de zetel geldt. In het geval voor de rechtspersoon of
juridische entiteit geen inschrijvingsplicht geldt, kan het in het bijzonder
van belang zijn dat een trustkantoor achterhaalt wat het doel van de
dienstverlening is en wat de reden is dat die rechtsfiguur in dat land wordt
gebruikt. Het trustkantoor moet zich realiseren dat de gekozen rechts-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

10

figuur niet bekend is bij de desbetreffende autoriteiten en dus verhullende
doeleinden kan hebben.
Ten tweede kent het wetsvoorstel een plicht om te zorgen dat een
trustkantoor in staat is gedurende de zakelijke relatie een voortdurende
controle op die relatie uit te kunnen oefenen. Het cliëntenonderzoek is een
voortdurend proces en eindigt niet na aanvaarding van de cliënt. Dit geldt
in het bijzonder voor de verplichting om de transacties te monitoren. Deze
informatie is van belang voor informatie over de doelvennootschap, diens
integriteitrisicoprofiel en transactieprofiel. Als een trustkantoor niet in
staat is de transacties te controleren dan moet het de zakelijke relatie
beëindigen. Het instellen van adequate mitigerende maatregelen voor het
monitoren van transacties is in het bijzonder van belang bij doelvennootschappen met zetel in Nederland, waarbij operationele activiteiten,
bijvoorbeeld middels een vaste inrichting of een bijkantoor in het
buitenland worden verricht. Gezien de afstand tot die buitenlandse
activiteiten is het voor een trustkantoor als bestuurder van de doelvennootschap in beginsel lastiger om inzicht te hebben in de activiteiten. Dit
geldt zeker als bij de activiteiten transacties in andere valuta aan de orde
zijn of als transacties in contante middelen worden gedaan. Het risico van
misbruik van de doelvennootschap is in die gevallen hoog. Om te kunnen
voldoen aan de verplichtingen in het wetsvoorstel wordt van doelvennootschappen in Nederland met buitenlandse activiteiten dan ook
verwacht dat zij heldere procedures hebben om de zakelijke relatie en de
bijbehorende transacties te kunnen controleren. Een zogenaamde
«post-event» invulling van de transactiemonitoringsverplichting is in dit
geval niet goed voorstelbaar als adequate invulling.
Ten derde zijn bijzondere verplichtingen geregeld voor het vaststellen van
de begunstigde van een trust- of anderszins afgescheiden vermogen. Een
groot aantal structuren dat door trustkantoren wordt bediend, eindigt in
een dergelijke trust of daarmee vergelijkbaar juridisch arrangement. Bij
deze figuur wordt er uiteindelijk door de trust een uitkering gedaan aan
één of meerdere begunstigden. Er zijn vele varianten van trusts, zowel
qua aard en inhoud als specifieke kenmerken per jurisdictie waar deze
kunnen worden opgesteld (veelal in landen behorend of behorende bij het
Gemenebest der Naties). Met vergelijkbare juridische arrangementen kan
(niet uitputtend) worden gedacht aan een Curaçaose Stichting Particulier
Fonds, een Nederlandse Stichting Administratiekantoor, Germaanse
Treuhand, Franse Fiducie of Latijnse Fideicomiso.
Er zijn allerlei opties denkbaar voor zowel voor de wijze en het moment
van uitkering door een trust als de begunstigde van een trust. Zo is bij de
instelling van sommige trusts de begunstigde niet specifiek bepaald. Dit
heeft vaak legitieme doelen, zoals bij trusts voor goede doelen waar
alleen de bestemming is opgenomen of bij familietrusts waarbij de
uitkering aan nazaten plaatsvindt. Echter, het niet specificeren van de
begunstigde van een trust kan ook verhulling tot doel of effect hebben.
Het is daarom van belang dat een trustkantoor voor aanvang van en
gedurende de zakelijke relatie zoveel mogelijk met zekerheid op de hoogte
is en blijft van de identiteit van de begunstigde. Bij uitkering van het
trustvermogen moet het trustkantoor in ieder geval zekerheid over de
begunstigde(n) hebben. Om dit te bereiken regelt het wetsvoorstel dat
voor zover op voorhand de identiteit van de begunstigde niet bekend is,
het trustkantoor op de hoogte moet zijn van de specifieke inkadering
waarbinnen op enig moment begunstigden kunnen worden aangewezen.
Het is dus niet toegestaan dienstverlening te verrichten ten behoeve van
een trust waarbij geheel open staat wie de begunstigde zal zijn.
Voldoende specifieke inkadering van de begunstigden impliceert dat een
trustkantoor in ieder geval voldoende kennis moet hebben om te kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

11

beoordelen of de dienstverlening misbruikt kan worden. Voldoende
specifiek is bijvoorbeeld de situatie dat een groep is benoemd waarbinnen
de uitkering plaats zal vinden en het trustkantoor in staat is de personen in
die groep te identificeren. Hierbij kan gedacht worden aan familie of een
limitatieve opsomming van natuurlijke personen. Het trustkantoor moet er
daarnaast voor zorgen dat hij voorafgaand aan de uitkering op de hoogte
is van de identiteit van de definitieve begunstigde. Hij moet deze
informatie tijdig hebben zodat hij de persoon kan identificeren en
beoordelen alvorens de uitkering vanuit de trust plaatsvindt. Dat is nodig
voor het trustkantoor om te voorkomen dat het betrokken raakt bij een
uitkering met een onwenselijk effect zoals de materialisatie van een
integriteitrisico.
Daarnaast zijn in het wetsvoorstel de integriteitrisico’s beperkt die kunnen
ontstaan door wijziging van de begunstigde van een trust. Bij veel
trustvarianten bestaat de mogelijkheid om een aangewezen begunstigde
op een later moment te wijzigen. Feitelijk kan hiermee de UBO lange tijd
buiten beeld blijven. Zeker als een wijziging vlak voor de uitkering van
middelen plaats vindt, kan de dienstverlening van het trustkantoor
worden misbruikt. Dit kan niet alleen tot integriteitrisico’s leiden, maar het
kan er ook toe leiden dat het trustkantoor niet aan diens verplichting tot
het melden van ongebruikelijke transacties op grond van artikel 16 van de
Wwft kan voldoen. Daarom is het in het geval van dienstverlening aan
trusts voorgeschreven dat het trustkantoor ervoor zorgt dat deze altijd
tijdig op de hoogte wordt gesteld van elke wijziging in de begunstigden
van de trust. Deze wijziging moet in ieder geval 30 dagen voorafgaand
aan het doorvoeren van de wijziging bij het trustkantoor bekend zijn. Deze
termijn geeft het trustkantoor de gelegenheid tot het verrichten van een
adequate controle op de identiteit van de begunstigde. Een termijn van 30
dagen wordt als redelijk gezien om (de identiteit van) de UBO te beoordelen. In de praktijk betekent dit dat het trustkantoor een contractuele
afspraak met de cliënt zal moeten maken dan wel met de insteller van de
trust, zodat het trustkantoor altijd tijdig op de hoogte wordt gesteld van
iedere wijziging in de begunstigde.
§ 4.3.4. Verbod belastingadvies en trustdienstverlening aan dezelfde
cliënt
Het wetsvoorstel kent een verbod om een trustdienst te verlenen aan een
cliënt, als die trustdienst uitvoering geeft aan een belastingadvies dat aan
diezelfde cliënt is verstrekt. Het gaat dan om belastingadvies van het
trustkantoor zelf of door een persoon of vennootschap die deel uitmaakt
van dezelfde groep als het trustkantoor. Hiermee wordt beoogd de
onafhankelijke uitvoering van het cliëntenonderzoek door het trustkantoor,
voorafgaand aan het aangaan van een zakelijke relatie of het verlenen van
een trustdienst, te waarborgen en belangenverstrengeling te voorkomen.
In de praktijk is gebleken dat trustdiensten worden verleend in gevallen
waarin integriteitrisico’s onvoldoende beheerst konden worden. Dit kwam
vooral naar voren bij de combinatie van trustdienstverlening en het
verstrekken van belastingadvies door aan het trustkantoor verbonden
belastingadviseurs, accountants, fiscalisten of fiscaal georiënteerde
advocaten. Ook in de bevindingen van de Parlementaire ondervragingscommissie Fiscale constructies is dit aan de orde gesteld.18
Voor trustkantoren gelden verscherpte integriteitvereisten. Hoewel de
Wwft van toepassing is op belastingadviseurs, accountants, fiscalisten of
fiscaal georiënteerde advocaten, zijn de in de wet gestelde normen voor
18

Zie onder meer pagina 12 van het verslag van de Parlementaire ondervragingscommissie,
Kamerstukken II 2016/17, 34 566, nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

12

deze partijen niet gelijk aan de normen voor trustkantoren uit het
onderhavige wetsvoorstel. Zo zijn belastingadviseurs niet gebonden aan
dezelfde vereisten voor het beheersen van integriteitrisico’s. Een
trustkantoor is verplicht te reflecteren op de maatschappelijke betamelijkheid van zijn dienstverlening. Dit volgt uit de definitie van integriteitrisico en de verplichting deze integriteitrisico’s te beheersen. Een
adequate beoordeling van de integriteitrisico’s bij het aangaan van een
zakelijke relatie of het verlenen van een trustdienst, alsmede een afweging
van de mogelijkheden om de geconstateerde integriteitrisico’s te
beheersen, vergt een bepaalde mate van onafhankelijkheid van het
trustkantoor. Deze onafhankelijkheid is in het geding indien trustkantoren
trustdiensten verlenen naar aanleiding van een belastingadvies dat door
hetzelfde trustkantoor, dan wel door een entiteit binnen dezelfde groep als
het trustkantoor, is gegeven. Het directe effect van het verbod is dat het
niet meer mogelijk is voor trustkantoren (en anderen binnen dezelfde
groep) om eerst te adviseren over de opzet van een fiscaal gunstige
structuur en vervolgens deze structuur op te zetten en te beheren. De
scheiding van deze activiteiten waarborgt een onafhankelijke afweging
van de integriteitrisico’s en mogelijke beheersmaatregelen bij het
verlenen van trustdiensten.
Het verbod ziet op «het uitvoering geven aan belastingadvies». Essentie
hiervan is dat er geen direct verband mag zijn tussen het geven van een
advies en het verlenen van trustdiensten aan dezelfde cliënt. Het geven
van uitvoering moet zo gelezen worden dat er gevolg wordt gegeven aan
een advies. Dit hoeft niet op alle aspecten van het advies te zien of geheel
overeen te komen met hetgeen in het advies is opgenomen; «uitvoering
geven aan» moet in die zin breed opgevat worden. Deze notie is van
belang om omzeiling van het verbod te voorkomen door een advies niet
geheel uit te voeren.
Belastingadvies moet onderscheiden worden van belastingaangifte. Het
verrichten van een aangifte valt niet onder het verbod en kan zelfs een
trustdienst zijn. Het verschil tussen aangifte en advies is dat belastingadvies in de zin van dit wetsvoorstel betrekking heeft op het geven van
advies over de opzet, inrichting en werking van structuren van rechtspersonen en vennootschappen gericht op de toepassing van belastingrecht,
terwijl de aangifte met daarmee verband houdende werkzaamheden ziet
op het administratieve proces van gegevensuitwisseling met een fiscale
autoriteit achteraf, van een al bestaande structuur.
§ 4.4. Uitbreiding toezicht- en handhavingsinstrumentarium
§ 4.4.1. Inleiding
Op grond van de vierde anti-witwasrichtlijn is het noodzakelijk dat het
instrumentarium bij het toezicht op het cliëntenonderzoek door trustkantoren wordt aangevuld. Deze aanvullende bevoegdheden worden ook van
toepassing verklaard op de aanvullende nationale regels voor trustkantoren. Verder zijn de bevoegdheden van DNB om overtredingen en
sancties te publiceren in lijn gebracht met de Wft en is de informatiedeling
uitgebreid.
§ 4.4.2. Handhavingsbevoegdheden
De vierde anti-witwasrichtlijn verplicht lidstaten om een aantal sanctiebevoegdheden te regelen. Een nieuwe bevoegdheid daarbij is dat de
toezichthouder indien daar aanleiding toe is personen moet kunnen
verbieden beleidsbepalende functies te vervullen. De Wft kent deze
bevoegdheid al. Voor de formulering van het beroepsverbod is aangesloten bij die bepaling. Het gaat om een tijdelijk verbod om een beleidsbepalende functie te bekleden bij een trustkantoor of een instelling als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

13

bedoeld in de Wwft. Het verbod geldt voor een jaar en kan eenmaal met
een jaar worden verlengd.
Verder vereist de vierde anti-witwasrichtlijn dat de toezichthoudende
autoriteit boetes van een bepaalde hoogte moet kunnen opleggen,
evenals een omzetgerelateerde en een voordeelgerelateerde boete. Om
hieraan te voldoen zijn de bedragen van de boetes aangepast. De Wtt
kende al een voordeelgerelateerde boete, met het onderhavige voorstel is
hier een omzetgerelateerde boete aan toegevoegd.
Tot slot is een aanwijzingsbevoegdheid geregeld die op alle voorschriften
in het wetsvoorstel ziet. Op grond van deze bevoegdheid kan DNB bij
overtreding van voorschriften de overtreder een aanwijzing geven die een
bepaalde gedragslijn inhoudt. De overtreder is verplicht deze gedragslijn
te volgen. De aanwijzing heeft tot doel te zorgen dat de betrokkene
voldoet aan de wettelijke verplichtingen.
De voorschriften in dit voorstel beogen in gezamenlijkheid de integriteit
van het financiële stelsel te waarborgen, waarbij het cliëntenonderzoek
een van de onderdelen vormt. Tegen deze achtergrond zijn de bevoegdheden toegekend voor de handhaving van zowel de verplichtingen rond
het cliëntenonderzoek als de overige verplichtingen op grond van dit
wetsvoorstel. Voor een effectieve handhaving is het van belang dat het
instrumentarium op alle overtredingen van de integriteitvoorschriften ziet.
§ 4.4.3. Publicatiebevoegdheden
Het wetsvoorstel kent enkele gronden voor publicatie door DNB. Het gaat
allereerst om het publiceren van formele maatregelen. Buiten het feit dat
Europese wetgeving deze bevoegdheid voorschrijft, wordt de generaal
preventieve werking die uitgaat van de publicatie van formele maatregelen als wenselijk beschouwd. Daarnaast is geregeld dat DNB bij een
overtreding een verklaring kan publiceren als de overtreding beboetbaar
is met een bedrag in de tweede of derde boetecategorie. Verder kan DNB
een overtreding met de naam van de overtreder publiceren als dit
noodzakelijk is om schade te voorkomen of te beperken.
Bij de publicatiebevoegdheden in dit wetsvoorstel is aansluiting gezocht
bij de regelingen hiervoor in de Wft op grond waarvan DNB deze
bevoegdheden al kent.19 Op deze wijze heeft DNB zoveel mogelijk voor al
haar taken een gelijk instrumentarium. In verband met de publicatiebevoegdheden is hierbij nog relevant om te melden dat de vierde
anti-witwasrichtlijn geen geheimhoudingsverplichting voor toezichthouders kent.
§ 4.4.4. Informatie uitwisseling
De Wtt kent een algemene regeling voor het verstrekken van informatie
door de toezichthouder aan binnen- en buitenlandse overheidsinstanties.
In dit wetsvoorstel is de formulering van die regeling aangepast om de
reikwijdte te verduidelijken.
Daarnaast is voorzien in een specifieke regeling voor het verstrekken van
informatie aan de bevoegde autoriteit die is belast met de uitvoering van
een regeling op grond van de Sanctiewet 1977. In beginsel zal dit de
Minister van Financiën zijn, als bevoegde autoriteit voor het verlenen van
een ontheffing voor het vrijgeven van bevroren tegoeden. In de gevallen
waarin een trustkantoor om een dergelijke ontheffing vraagt, kan
19

Voor de publicatiebevoegdheden is uitgegaan van de bepalingen in de Wft zoals die komen te
luiden na inwerkingtreding van de Wet transparant toezicht financiële markten: Kamerstukken II 2017/18, 34 769, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

14

afstemming tussen de Minister van Financiën en DNB, als toezichthouder
op trustkantoren, aangewezen zijn. Voor het verstrekken van gegevens op
deze basis gelden niet de beperkingen die zijn gesteld in de algemene
regeling voor het uitwisselen van gegevens. Tot die beperkingen behoort
onder meer de voorwaarde dat het beoogde gebruik van de te verstrekken
informatie dient te passen binnen het kader van het toezicht op trustkantoren of de (personen of vennootschappen werkzaam op) de financiële
markten. In deze gevallen kunnen er dus tevens gegevens worden
uitgewisseld die in verband staan met de ontheffingsaanvraag.
§ 5. Verhouding tot andere wet- en regelgeving
Naast de regels ingevolge de Wtt gelden ook op grond van andere
wetgeving regels voor trustkantoren. In relatie tot de toepassing van dit
wetsvoorstel zijn vooral de Wwft en de Sanctiewet 1977 relevant. In
verband met de regels ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering wordt in dit hoofdstuk specifiek stilgestaan bij de vierde
anti-witwasrichtlijn.
§ 5.1. De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme
Naast de Wtt is ook de Wwft op trustkantoren van toepassing, zij het met
uitzondering van de bepalingen inzake het (eventueel vereenvoudigd of
verscherpt) cliëntenonderzoek (artikelen 3 tot en met 10 van de Wwft). De
Wtt en dit wetsvoorstel als opvolger daarvan voorzien in een specifiek
regime voor het cliëntenonderzoek door trustkantoren.
Op grond van de Wwft geldt voor trustkantoren de verplichting om
ongebruikelijke transacties te melden bij de FIU. Het melden van
ongebruikelijke transacties is van belang in verband met de bestrijding
van witwassen en terrorismefinancieringen in verband met de integere en
beheerste bedrijfsvoering van trustkantoren. Daarnaast is deze
verplichting van groot belang gezien de omvang van en het aantal
transacties dat door trustkantoren verwerkt wordt. Het niet naleven van de
verplichting tot het melden van ongebruikelijke transacties kan op grond
van de Wwft worden gesanctioneerd. Daarnaast kan het niet naleven van
de Wwft onder omstandigheden zelfs aanleiding vormen om de
vergunning van een trustkantoor in te trekken op grond van het onderhavige wetsvoorstel, hetgeen rechtstreeks uit de vierde
anti-witwasrichtlijn volgt.20
§ 5.2. De vierde anti-witwasrichtlijn
Op 20 mei 2015 is de vierde anti-witwasrichtlijn aangenomen. Dit is de
vierde richtlijn waarmee op Europees niveau wordt beoogd de dreiging
van witwassen en financieren van terrorisme aan te pakken. Deze vierde
anti-witwasrichtlijn beoogd tevens de internationale standaard (40
aanbevelingen van de FATF) voor de bestrijding van witwassen en
terrorismefinanciering te integreren.Ook trustkantoren vallen binnen de
reikwijdte van de vierde anti-witwasrichtlijn, die onder meer voorziet in
bepalingen met betrekking tot het verrichten van cliëntenonderzoek, het
melden van ongebruikelijke transacties, de totstandkoming van een
risicobeoordeling en toezicht en handhaving.
In de implementatie van de vierde anti-witwasrichtlijn wordt hoofdzakelijk
voorzien met het wetsvoorstel voor de Implementatiewet vierde
anti-witwasrichtlijn. Dat wetsvoorstel leidt vooral tot wijzigingen van de
20

Artikel 59, tweede lid, onderdeel c, van de vierde anti-witwasrichtlijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

15

Wwft. Voor zover de implementatie van de vierde anti-witwasrichtlijn
wijzigingen met zich brengt voor de verplichtingen voor trustkantoren
inzake het cliëntenonderzoek (en de in dat verband relevante begripsomschrijvingen), alsmede voor de bevoegdheden van de toezichthouder en
het handhavingsinstrumentarium, wordt hier met het onderhavige
wetsvoorstel in voorzien. Het is derhalve van belang om op te merken dat
het onderhavige wetsvoorstel op onderdelen samenhangt met het
wetsvoorstel ter implementatie van de vierde anti-witwasrichtlijn.
Voor een groot deel voldoet de Nederlandse wetgeving voor het verlenen
van trustdiensten al aan de regels in de vierde anti-witwasrichtlijn. Goed
voorbeeld daarvan is de plicht in artikel 47 van de richtlijn over het
regelen van een vergunning- of registratieplicht voor trustkantoren. De
Wtt kent deze vergunningplicht al. In dit wetsvoorstel is deze plicht
overgenomen. Elk trustkantoor met zetel in Nederland of met zetel in een
andere lidstaat, met bijkantoor in Nederland, moet beschikken over een
vergunning van DNB. Ook trustkantoren met een zetel in een andere
lidstaat zonder bijkantoor in Nederland, die trustdiensten naar Nederland
verrichten, moeten over een vergunning van DNB beschikken, tenzij zij
over een vergunning in hun eigen land beschikken en in dat land een
gelijkwaardig beschermingsregime en toezicht daarop bestaat. In dat
geval wordt het belang van een vergunning ondervangen en is het in het
licht van het vrij verkeer van diensten niet gerechtvaardigd om een
vergunning te eisen. Van belang is in dit verband dat op dit moment geen
andere lidstaat een vergelijkbaar beschermingsregime kent. De eis van
een vergunning staat overigens nog los van het voldoen aan de inhoudelijke normen in het wetsvoorstel. Als een trustkantoor met zetel in een
andere lidstaat geen vergunning nodig zou hebben, dan gelden alle
overige eisen nog wel onverkort voor het trustkantoor als deze trustdiensten naar Nederland verricht.
De vierde anti-witwasrichtlijn regelt minimumharmonisatie. Dit betekent
dat op nationaal niveau verdergaande regels gesteld kunnen worden. Dit
is het geval voor trustkantoren. De eisen aan zowel de organisatie van
trustkantoren zelf als aan het cliëntenonderzoek dat zij moeten verrichten,
gaan op onderdelen verder dan de richtlijn eist. Deze verdergaande regels
zijn gerechtvaardigd gezien de omvangrijke trustsector in Nederland en de
inherent hoge risico’s op witwassen en het financieren van terrorisme, die
aan de dienstverlening zijn verbonden. Het voorkomen van het gebruik
van het financieel stelsel voor witwassen en financieren van terrorisme is
te kwalificeren als een dwingende reden van algemeen belang. De nadere
regels maken verder geen onderscheid naar plaats van vestiging. Bij
enkele voorschriften waar dit wel het geval zou zijn, is een uitzondering
gemaakt voor trustkantoren met zetel in een andere lidstaat (rechtsvorm
van trustkantoor en beleidsbepalers die in Nederland moeten werken).
§ 5.3. De Sanctiewet 1977
De Sanctiewet 1977 vormt een belangrijk onderdeel van het relevant
wettelijke kader voor trustkantoren. Naleving van deze wet vormt om die
reden dan ook een onderdeel van de normen voor de beheerste en
integere bedrijfsvoering. Het niet naleven van de Sanctiewet 1977 kan
aanleiding vormen om de vergunning van een trustkantoor in te trekken
(vgl. artikel 7 van het onderhavige wetsvoorstel).
Met Raadsbesluiten, Europese verordeningen en de Sanctiewet 1977 en
onderliggende regelgeving worden internationale sancties in Nederland
tot uitvoering gebracht. In relatie tot trustkantoren zijn vooral de financiële
sancties van belang. Door naleving van de normen in dit wetsvoorstel
wordt grotendeels voldaan aan de eisen die de Regeling toezicht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

16

Sanctiewet 1977 stelt aan het systeem van administratieve organisatie en
interne controle. Verder strekt het cliëntenonderzoek ertoe dat een
trustkantoor een goed beeld heeft van al zijn relaties in de zin van de
Regeling toezicht Sanctiewet 1977 en dat dienstverlening in strijd met de
Sanctiewet 1977 en internationale sancties wordt voorkomen.
§ 6. Gegevensbescherming
Het voorkomen van het gebruik van het financieel stelsel voor witwassen
of financieren van terrorisme wordt erkend als een zwaarwegend,
algemeen belang in de zin van de regelgeving inzake bescherming van
persoonsgegevens. Een zwaarwegend, algemeen belang maakt het
mogelijk om, onder strikte voorwaarden, uitzonderingen te maken op
bepaalde verboden en geboden ter bescherming van persoonsgegevens.
In de vierde anti-witwasrichtlijn, waar het onderhavige wetsvoorstel
gedeeltelijk een implementatie van is, wordt hier nadrukkelijk aandacht
aan besteed. Ingevolge artikel 41, eerste lid, van de richtlijn is de
verwerking van persoonsgegevens uit hoofde van de vierde
anti-witwasrichtlijn, bijvoorbeeld in het kader van het cliëntenonderzoek,
onderworpen aan richtlijn 95/46/EG.21 Op 25 mei 2018 treedt de Algemene
verordening gegevensbescherming in werking, die deze richtlijn heeft
vervangen.22 Tot die tijd geldt in Nederland de Wet bescherming
persoonsgegevens.
Het onderhavige wetsvoorstel brengt ten opzichte van de huidige wet- en
regelgeving voor (het toezicht op) trustkantoren slechts beperkt wijzigingen met zich die betrekking hebben op gegevensbescherming. De
verschillende verwerkingen van persoonsgegevens op grond van het
onderhavige wetsvoorstel zijn voor het grootste deel reeds onderdeel van
de bestaande wettelijke verplichtingen voor trustkantoren. Deze verwerkingen kwalificeren als een verwerking op grond van een wettelijke
verplichting, in de zin van artikel 6, eerste lid, onderdeel c, van de
Algemene verordening gegevensbescherming.
In het navolgende wordt stilgestaan bij de wijzigingen en de toetsing
daarvan aan de beginselen van doelbegrenzing, noodzaak en evenredigheid.
§ 6.1. Persoonsgegevens in het kader van het cliëntenonderzoek
Trustkantoren verwerken persoonsgegevens in het kader van de
verplichting om cliëntenonderzoek te verrichten. Ten opzichte van het
huidig recht zullen trustkantoren verplicht zijn meer persoonsgegevens te
verzamelen. Deze wijzigingen zijn een implementatie van de vierde
anti-witwasrichtlijn. Zo zullen de wijzigingen in de definities van UBO en
PEP met zich brengen dat er van meer mensen persoonsgegevens moeten
worden verzameld. De aard van de persoonsgegevens die uit hoofde van
het cliëntenonderzoek moeten worden verzameld, blijft echter
ongewijzigd. De bewaartermijn van vijf jaar vanaf het moment dat een
zakelijke relatie is beëindigd of een trustdienst is verleend, die geldt voor
de persoonsgegevens die uit hoofde van het cliëntenonderzoek worden
verzameld, blijft ongewijzigd. Na het verstrijken van deze termijn dienen

21

Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de
bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens
en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (PbEU 1995, 281).
22
Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016
betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van
persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van
Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming) (PbEU 2016, 119).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

17

de persoonsgegevens te worden vernietigd. Dit wordt verduidelijkt in het
onderhavige wetsvoorstel.
Bij de totstandkoming van de vierde anti-witwasrichtlijn is overwogen dat
het belang van het voorkomen van witwassen en financieren van
terrorisme het verwerken van persoonsgegevens rechtvaardigt. De
verwerking van persoonsgegevens vindt plaats ter voorkoming van het
gebruik van het financieel stelsel voor witwassen en terrorismefinanciering. Zonder het verrichten van cliëntenonderzoek zou een effectieve
bestrijding van witwassen en financieren van terrorisme niet mogelijk zijn.
Ten einde signalen die duiden op onder meer witwassen of terrorismefinanciering, te kunnen herkennen, is het verwerven van kennis en
informatie over de identiteit van een cliënt of UBO onmisbaar. Ook voor
het functioneren van de (Nederlandse) opsporingsautoriteiten is deze
informatie essentieel.
Tegelijkertijd dient het verwerken van persoonsgegevens beperkt te
blijven tot hetgeen noodzakelijk is voor de naleving van de verplichtingen
uit deze wet. Dit is ook uitdrukkelijk overwogen bij de totstandkoming van
de vierde anti-witwasrichtlijnen komt terug in artikel 40 van onderhavig
wetsvoorstel. Persoonsgegevens die zijn verzameld in het kader van het
cliëntenonderzoek mogen door een trustkantoor niet verder worden
verwerkt voor een doel dat onverenigbaar is met dit nalevingsdoel.
Onderhavig voorstel heeft daarbij een breder doel ten opzichte van de
vierde anti-witwasrichtlijn. Dit betekent dat het verwerken van persoonsgegevens die zijn verzameld uit hoofde van het cliëntenonderzoek op
grond van dit voorstel kunnen worden verwerkt met het oog op het
beheersen van integriteitrisico’s. Hieronder wordt begrepen het
voorkomen van witwassen, financieren van terrorisme en andere
handelingen die in strijd zijn met de wet of als maatschappelijk onbetamelijk worden beschouwd.
§ 6.2. Publicatiebevoegdheden toezichthouders
Met het onderhavige wetsvoorstel worden nieuwe publicatiebevoegdheden toegekend aan DNB die onder omstandigheden kunnen strekken
tot de publicatie van persoonsgegevens. Dit is bijvoorbeeld het geval
wanneer een besluit tot het opleggen van een formele maatregel
informatie bevat over natuurlijke personen, zoals de bestuurders van een
trustkantoor. De bevoegdheden zijn een resultaat van de afweging van het
privacybelang van de betrokkene en de belangen van publicatie. De
belangen die onder meer worden gediend met publicatie zijn het
bevorderen van de naleving van de wetgeving en het tijdig informeren
van het publiek om schade bij cliënten of potentiële cliënten van trustkantoren te voorkomen of te beperken. Daarnaast geeft publicatie inzicht in
het handhavingsbeleid, dient publicatie ter verantwoording van het
handelen van DNB en kan publicatie het vertrouwen in het toezicht en
meer in het algemeen in het financiële stelsel versterken.
Tegelijkertijd wordt, om de inmenging in de persoonlijke levenssfeer
zoveel mogelijk te beperken en om onrechtmatige inmenging in de
persoonlijke levenssfeer te voorkomen, voorzien in diverse waarborgen.
Het betreft onder meer de verplichting voor DNB om voorafgaand aan
openbaarmaking een besluit te nemen strekkend tot openbaarmaking en
dit aan de belanghebbende toe te sturen. Daarnaast geldt op grond van
dit wetsvoorstel dat DNB voorafgaand aan de publicatie van een formele
maatregel, een belangenafweging dient te maken. In voorkomende
gevallen kan deze belangenafweging ertoe leiden dat een besluit
geanonimiseerd, uitgesteld of niet openbaar kan worden gemaakt, omdat
de openbaarmaking onevenredige gevolgen heeft. Ook kan DNB onder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

18

omstandigheden van publicatie afzien. Met deze belangrijke waarborgen
wordt de verwerking van persoonsgegevens in het kader van de publicatieverplichtingen en -bevoegdheden voor DNB, proportioneel geacht.
§ 6.3. Informatie uitwisseling trustkantoren
Het onderhavige wetsvoorstel voorziet in een verplichting voor trustkantoren om bij andere trustkantoren die eerder trustdiensten aan de
betreffende cliënt hebben verleend navraag te doen naar geconstateerde
integriteitrisico’s ten aanzien van een cliënt. Deze verplichting geldt bij
aanvang van een zakelijke relatie en bij het verlenen van trustdiensten.
Een trustkantoor dat verzoekt om deze informatie, dan wel reageert op
een dergelijk verzoek om informatie, zal daarbij persoonsgegevens
verwerken. Deze verplichting leidt derhalve tot een toename in de
verwerking van persoonsgegevens.
Zoals ook in het rapport van de Parlementaire ondervragingscommissie
Fiscale constructies tot uitdrukking komt, komt het in de praktijk voor dat
een trustkantoor cliënten bedient die grote integriteitrisico’s met zich
brengen en die om die reden eerder door een ander trustkantoor zijn
afgewezen. Om te voorkomen dat trustdiensten worden verleend aan een
cliënt waarvan eerder is overwogen dat daaraan onbeheersbare integriteitrisico’s zijn verbonden, is het uitwisselen van informatie over de
integriteitrisico’s die een cliënt met zich brengt noodzakelijk. De uitwisseling van deze informatie vergroot de effectiviteit van de uitoefening van
de poortwachterfunctie door trustkantoren. Het stelt trustkantoren in staat
een goede beoordeling te maken van een verzoek tot dienstverlening. Dit
belang weegt op tegen het privacybelang van de betrokkenen. In het
wetsvoorstel is daarbij een specifieke grondslag opgenomen voor de
verwerking van persoonsgegevens van strafrechtelijke aard. Geconstateerde integriteitrisico’s kunnen verband houden met (vermoedens) van
strafrechtelijke feiten. Deze gegevens kunnen aan de basis liggen van het
weigeren van dienstverlening aan de cliënt. Als deze cliënt bij een ander
trustkantoor vervolgens verzoekt om dienstverlening dan moet dat
trustkantoor over de volledige informatie kunnen beschikken op basis
waarvan het eerdere kantoor zijn afweging maakte. Het voor zichzelf
verwerken van persoonsgegevens van strafrechtelijke aard ter beoordeling van een verzoek tot dienstverlening valt al onder een wettelijke
uitzondering in de Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming. Voor het delen van deze informatie met een ander trustkantoor is een afzonderlijke wettelijke grondslag nodig. De grondslag in
dit wetsvoorstel is beperkt tot het voldoen aan de wettelijke plicht tot het
informeren van een ander trustkantoor over gebleken integriteitrisico’s.
Gekeken is naar andere mogelijkheden om te bereiken dat trustkantoren
op de hoogte zijn als andere trustkantoren cliënten hebben geweigerd of
een zakelijke relatie hebben beëindigd vanwege integriteitrisico’s. Een
alternatief dat hetzelfde doel zou bereiken en minder persoonsgegevens
zouden hoeven verwerkt, was niet beschikbaar. Van belang voor cliënten
is dat een trustkantoor gehouden is zijn cliënten over de wettelijke
verplichting te informeren, voordat hij een zakelijke relatie aangaat of een
trustdienst verleent. Hiermee wordt voorzien in een noodzakelijke
waarborg ter bescherming van de betrokken persoonsgegevens, hetgeen
voor de beoordeling van de proportionaliteit van deze maatregel van
belang is. Verder is relevant dat de verplichting slechts ziet op integriteitrisico’s die na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel zijn gebleken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

19

§ 7. Gevolgen voor het bedrijfsleven
Uit door DNB aangeleverde informatie blijkt dat er per 1 juli 2017
229 vergunninghoudende trustkantoren waren in Nederland. Het
onderhavige wetsvoorstel brengt gevolgen met zich voor de nalevingskosten van deze trustkantoren. In het navolgende wordt toegelicht welke
onderdelen van het wetsvoorstel gevolgen met zich brengen.
§ 7.1. Twee dagelijks beleidsbepalers en verplichte rechtsvorm
Voor een aantal trustkantoren zullen nalevingskosten voortvloeien uit de
verplichting om over tenminste twee dagelijks beleidsbepalers te
beschikken. In de praktijk heeft een ruime meerderheid van de vergunninghoudende trustkantoren reeds twee of meer dagelijks beleidsbepalers. Voor deze meerderheid van trustkantoren brengt de verplichting
om twee beleidsbepalers aan te stellen derhalve geen additionele
nalevingskosten met zich. Naar schatting van DNB zijn er thans nog
ongeveer 30 trustkantoren waarbij slechts één persoon het dagelijks
beleid van het trustkantoor bepaalt. Deze trustkantoren zullen hun
bedrijfsvoering moeten wijzigen en een tweede persoon moeten
aanstellen of aanwijzen die het dagelijks beleid van het trustkantoor zal
bepalen.
De kosten van een tweede beleidsbepaler zullen per geval verschillen,
afhankelijk van de aard en de omvang van het trustkantoor en de invulling
van de functie van de tweede beleidsbepaler. In de meeste gevallen zal
een oplossing binnen het bestaande personeelsbestand kunnen worden
gevonden. In de situatie dat een trustkantoor naast één beleidsbepaler
geen andere medewerkers heeft zal hiervoor een extra arbeidsplek
moeten worden gecreëerd. Het bruto uurloon van een dagelijks beleidsbepaler ligt gemiddeld op € 91,–23, zodat dit jaarlijks naar schatting
€ 189.280,– aan kosten met zich brengt (uitgaande van een 40-urige
werkweek en 52 werkweken per jaar). In hoeverre trustkantoren daadwerkelijk met deze kosten geconfronteerd zullen worden, is afhankelijk van de
keuzes die worden gemaakt in de bedrijfsvoering.
De voorgestelde verplichting voor trustkantoren om de rechtsvorm van
een naamloze vennootschap, besloten vennootschap met beperkte
aansprakelijkheid, of Europese naamloze vennootschap te hebben, heeft
slechts beperkt gevolgen voor de trustsector. Naar schatting van DNB, op
basis van de bij haar beschikbare gegevens, voldoen op 1 juli 2017 drie
trustkantoren niet aan dit vereiste. Hoewel de kosten die dit met zich
brengt sterk afhangen van de huidige rechtsvorm en inrichting van het
trustkantoor, wordt verwacht dat de eenmalige kosten voor een omzetting
van de rechtsvorm in totaal per kantoor € 18.880,– bedragen. Daarbij
wordt ervan uitgegaan dat bij de voorbereiding en totstandkoming van de
nieuwe rechtsvorm zowel juridisch medewerkers, als bestuurders van het
trustkantoor, alsmede een notaris betrokken zullen zijn. Uitgaande van een
tijdsbesteding van 4 weken en een gemiddeld uurloon van de betrokken
partijen van € 72,50, bedragen de kosten van deze werkzaamheden
€ 11.600,–.24 Voorts wordt ingeschat dat de kosten voor de administratieve verwerking en het doorgeven van de nieuwe rechtsvorm aan de
Kamer van Koophandel en de Belastingdienst, waarbij zowel administratief medewerkers als juristen zullen zijn betrokken, € 7.280,– zullen
23

24

Bijlage 5 bij het Handboek meting regeldruk, versie d.d. 1 juli 2014, bruto uurloon van een
bedrijfshoofd of hoge manager, zoals gemeten door het CBS.
Het gemiddeld uurloon is gebaseerd op het bruto uurloon voor hoogopgeleide kenniswerkers
en het bruto uurloon voor bedrijfshoofden en hoge managers, zoals opgenomen in bijlage 5
bij het Handboek meting regeldruk, versie d.d. 1 juli 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

20

bedragen.25 Uitgaande van een drietal trustkantoren dat in een dergelijke
omzetting dient te voorzien, zullen de nalevingskosten in totaal € 34.800,–
bedragen.
§ 7.2. Integere en beheerste bedrijfsvoering
Het vereiste van een beheerste en integere bedrijfsvoering wordt bij
algemene maatregel van bestuur nader uitgewerkt, zodat een precieze
inschatting van de daadwerkelijke lasten en kosten bij het opstellen van
deze lagere regelgeving zal worden meegenomen. Vast staat wel dat, als
gevolg van de verscherpte eisen voor de beheerste en integere bedrijfsvoering, trustkantoren nieuw beleid en nieuwe procedures en maatregelen zullen moeten ontwikkelen en bijhouden. Voor een deel zullen dit
beleid en deze procedures en maatregelen overlappen met hetgeen door
trustkantoren in de huidige praktijk in het procedurehandboek wordt
vastgelegd.
Daarop vooruitlopend wordt ingeschat dat de eenmalige kosten voor de
totstandkoming van nieuw beleid en nieuwe procedures en maatregelen
per trustkantoor € 2.160,– zullen bedragen. Het ontwikkelen van nieuw
beleid, procedures en maatregelen zal tijdelijk aanvullende werkzaamheden vergen van, met name, de compliancefunctie. Daarbij wordt
uitgegaan van een uurtarief van € 54,– en een tijdsbesteding van 40 uur
voor het opstellen, afstemmen en implementeren van dit beleid en deze
procedures en maatregelen. Uitgaande van de 229 vergunninghoudende
trustkantoren, zal het totaal van deze eenmalige kosten € 494.640,–
bedragen.
De kosten van het actueel houden van dit beleid en de daarop gebaseerde
procedures en maatregelen zullen niet verschillen van de kosten die
trustkantoren maken in het kader van de integere en beheerste bedrijfsvoering waarover zij naar huidig recht reeds moeten beschikken.
§ 7.3. Verbod op uitbesteding compliance functie
De meeste trustkantoren hebben zowel een interne als een externe
compliance functie. Voor een aantal trustkantoren zullen er nalevingskosten voortvloeien uit het verbod op het uitbesteden van de compliance
functie. Dit zal tot gevolg hebben dat deze trustkantoren een interne
compliance functie dienen in te richten. Hoe hoog de totale nalevingskosten zullen zijn hangt af van de regels die bij algemene maatregel van
bestuur worden bepaald.
§ 7.4. Het cliëntenonderzoek
Het onderhavige wetsvoorstel wijzigt de verplichtingen inzake het
verrichten van het cliëntenonderzoek en het vastleggen van gegevens
verzameld uit hoofde van het cliëntenonderzoek (zie ook paragraaf 4.4).
Deze wijzigingen leiden ertoe dat trustkantoren zorg dienen te dragen
voor een herbeoordeling van de cliëntdossiers, ten einde na te gaan of het
dossier voldoet aan de vereisten die ingevolge dit wetsvoorstel aan het
cliëntenonderzoek worden gesteld. Het is aannemelijk dat een dergelijke
herbeoordeling in veel gevallen zal leiden tot aanvullende werkzaamheden om de bestaande kennis over cliënten en doelvennootschappen te
verbeteren, teneinde de integriteitrisico’s voldoende te ondervangen.
Daarop zullen ook de gewijzigde definities van UBO en PEP van invloed
zijn.
25

Hierbij is uitgegaan van een tijdsbesteding van in totaal 4 weken en het bruto uurloon voor
hoogopgeleide kenniswerkers en het bruto uurloon voor administratief medewerkers, zoals
opgenomen in bijlage 5 bij het Handboek meting regeldruk, versie d.d. 1 juli 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

21

De betreffende werkzaamheden zullen primair worden verricht door
personen belast met dienstverleningswerkzaamheden, zoals accountmanagers en commercieel medewerkers. Geschat wordt dat de kosten die
gepaard gaan met het herbeoordelen en aanvullen van de cliëntdossiers
per cliënt € 148,– zullen bedragen. Daarbij wordt uitgegaan van een
gemiddeld uurloon van € 37,–.26 Voorts wordt rekening gehouden met
een divers scala aan werkzaamheden dat voort kan vloeien uit de
herbeoordeling van het cliëntdossier, zoals bijvoorbeeld een nieuwe
risicobeoordeling of het opvragen en vastleggen van aanvullende
informatie. Om die reden wordt uitgegaan van een gemiddelde tijdsbesteding van 4 uur per cliënt. In het geval van een middelgroot trustkantoor
met een cliëntenbestand van 100 cliënten, leidt dit tot nalevingskosten van
€ 14.800,– per trustkantoor. De totale nalevingskosten zullen, uitgaande
van 229 vergunninghoudende trustkantoren, derhalve € 3.389.200,–
bedragen.
In algemene zin geldt voor de kosten die inzake het cliëntenonderzoek
door trustkantoren worden gemaakt naar aanleiding van het onderhavige
wetsvoorstel, dat dit veelal kosten zijn die ook naar huidig recht reeds
gemaakt hadden moeten worden om de aan een cliënt of doelvennootschap verbonden integriteitrisico’s te kunnen beheersen. Slechts voor het
aanvullen van de informatie over UBO’s en PEP’s zal dit wetsvoorstel
nalevingskosten met zich brengen die nieuw zijn ten opzichte van de
huidige wet- en regelgeving.
De inspanningsverplichting die is voorgeschreven ten aanzien van enkele
aspecten uit het cliëntenonderzoek zal ten opzichte van de huidige situatie
geen meetbare extra kosten opleveren. De aspecten waarvoor de
inspanningsverplichting geldt zijn niet nieuw en dienen nu ook reeds in
beeld te zijn. De verwachte inspanning wordt in het wetsvoorstel
nadrukkelijk omschreven en betreft een codificatie van de naleving van de
cliëntenonderzoeksverplichtingen die naar huidig recht reeds wordt
verlangd.
§ 7.5. Informatie uitwisseling tussen trustkantoren
Het wetsvoorstel voorziet tot slot in een verplichte informatie-uitwisseling
tussen trustkantoren. Ook deze verplichting brengt nalevingskosten met
zich. In de eerste plaats wordt van trustkantoren verlangd om te onderzoeken of aan een cliënt reeds eerder trustdiensten zijn verleend door een
ander trustkantoor. Deze informatie zal in beginsel door het nemen van de
vereiste cliëntenonderzoeksmaatregelen, waaronder een onderzoek naar
het doel en de beoogde aard van de trustdienstverlening, naar voren
komen. Om die reden brengt deze onderzoeksverplichting in beginsel
geen aanvullende kosten met zich. Dit is anders voor zover het de
verplichte uitwisseling van informatie over de aan een cliënt verbonden
integriteitrisico’s betreft. De kosten van deze informatie uitwisseling
volgen uit de tijd en inspanning die zijn gemoeid met het veilig opvragen
en overdragen van de gegevens.
Ingeschat wordt dat de kosten die gepaard gaan met een informatieverzoek € 18,50 per cliënt zullen bedragen (uitgaande van een tijdsbesteding van 30 minuten per cliënt en een uurloon van € 37,–). Voorts
wordt verwacht dat het overdragen van de verzochte informatie per cliënt
gemiddeld één uur in beslag zal nemen, zodat de kosten per cliënt € 37,–
zullen bedragen. Uitgaande van een middelgroot trustkantoor met een
cliëntenbestand van 100 cliënten, wordt ingeschat dat bij 10% van het
26

Bijlage 5 bij het Handboek meting regeldruk, versie d.d. 1 juli 2014, bruto uurloon van een
administratief medewerker, zoals gemeten door het CBS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

22

cliëntenbestand informatie moet worden opgevraagd bij een ander
trustkantoor. De kosten hiervan zullen derhalve per trustkantoor € 462,50
bedragen en in totaal, uitgaande van 229 trustkantoren, € 105.912,50.
Voor het verstrekken van informatie aan een ander trustkantoor wordt
eveneens uitgegaan van 10 gevallen op jaarbasis. Dit zou leiden tot
nalevingskosten van € 925,– per trustkantoor en tot totale nalevingskosten
van € 211.825,–.
§ 8. Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
DNB is als uitvoerder en toezichthouder van de regelgeving voor
trustkantoren nauw betrokken bij de totstandkoming van dit voorstel. De
wijzigingen die met dit voorstel worden doorgevoerd maken de
handhaving effectiever en eenvoudiger. Zo zijn de eisen aan de
rechtsvorm en de beleidsbepalers goed te controleren en zijn de eisen aan
het cliëntenonderzoek verduidelijkt zodat DNB beter in staat zal zijn te
controleren of het vereiste resultaat is bereikt. Verder zijn verplichtingen
voor trustkantoren meer uitgeschreven zodat inzichtelijker is wat van een
trustkantoor wordt verwacht en waar DNB op toeziet.
Ten aanzien van het nieuwe verbod om zowel belastingadvies te geven als
trustdiensten aan dezelfde cliënt te verlenen, wordt nog het volgende
opgemerkt. Wanneer een cliënt belastingadvies heeft ontvangen maakt dit
onderdeel uit van het dossier van de cliënt bij het trustkantoor, omdat
deze gegevens van belang zijn bij het bepalen van het doel van de
structuur. Op basis hiervan kan DNB het verbod handhaven als vennootschappen en/of natuurlijke personen die het advies hebben gegeven in
een aantoonbare (vennootschapsrechtelijke) relatie staan tot het trustkantoor.
Naast de inhoudelijke aanscherpingen van de verplichtingen waar DNB
toezicht op moet houden, is ook het handhavingsinstrumentarium
uitgebreid. DNB beschikt over de mogelijkheid om bij overtredingen al
naar de situatie daarvoor geschikt is, een aanwijzing, last onder
dwangsom of bestuurlijke boete op te leggen. Deze maatregelen zijn
mogelijk voor alle overtredingen van de normen die ingevolge dit
wetsvoorstel zijn gesteld. Voor de bestuurlijke boete zijn de maximumbedragen van de derde boetecategorie overeenkomstig de Wft verhoogd.
Verder is een omzetgerelateerde boete (10 procent van de omzet, voor
zover dit hoger is dan het maximum van de derde boetecategorie) en een
voordeelgerelateerde boete (tweemaal het verkregen voordeel) geregeld.
Daarnaast kan DNB bij overtredingen personen een tijdelijk beroepsverbod opleggen. In de artikelsgewijze toelichting wordt hier nader op
ingegaan.
Naast deze bestuurlijke sancties zijn de mogelijkheden voor DNB
uitgebreid om overtredingen en bestuurlijke sancties te publiceren. Voor
de publicatiemogelijkheden is aangesloten bij de bevoegdheden in de Wft
zoals deze in het wetsvoorstel voor de Wet transparant toezicht financiële
markten worden geregeld. Al deze bevoegdheden zijn passend en
adequaat om de voorschriften ingevolge dit wetsvoorstel te handhaven en
waar nodig het publiek hierover te informeren. Uiteraard geldt in alle
gevallen dat DNB de verschillende betrokken belangen moet afwegen en
de maatregelen proportioneel moeten zijn ten opzichte van de overtredingen. Voor een verdere uiteenzetting van deze bevoegdheden wordt
verwezen naar paragraaf 6.2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

23

§ 9. Consultatie
In de periode van 2 mei 2016 tot en met 30 mei 2016 is het conceptwetsvoorstel publiek geconsulteerd. Naar aanleiding van de publieke consultatie zijn 11 reacties ontvangen, waarvan er 7 openbaar zijn. De openbare
reacties zijn afkomstig van Finnius Advocaten, Pellicaan Advocaten, het
Compliance Platform, Holland Quaestor, Tax Justice Nederland, Stichting
Onderzoek Multinationale Ondernemingen, Vereniging Dutch Circle en
één particulier.
Naar aanleiding van de consultatiereacties zijn de wettekst en de memorie
van toelichting op verscheidene punten aangepast. In het navolgende
zullen de ontvangen reacties, voor zover relevant voor dit wetsvoorstel,
per thema worden beschreven.
§ 9.1. Algemeen
In de ontvangen reacties doet zich een discrepantie voor met betrekking
tot de gepercipieerde noodzaak van verdergaande regulering van de
trustsector. Zo nemen de NGO’s in hun consultatiereacties het standpunt
in dat het wetsvoorstel niet ver genoeg gaat in dit opzicht, terwijl in de
consultatiereacties vanuit de advocatuur de vraag wordt gesteld of
aanvullende regulering daadwerkelijk noodzakelijk is. Tijdens de consultatie van het concept wetsvoorstel is daarnaast naar voren gebracht dat
het onvoldoende duidelijk is waarom er in het onderhavige wetsvoorstel
voor is gekozen om op punten verder te gaan dan de vereisten van de
vierde anti-witwasrichtlijn.
Reeds naar huidig recht omvat de wet- en regelgeving voor trustkantoren
aanvullende verplichtingen ten opzichte van hetgeen waarin door
Europese regelgeving wordt voorzien. De aanleiding voor deze verdergaande nationale wet- en regelgeving voor trustkantoren is enerzijds
gelegen in het feit dat Nederland een relatief omvangrijke trustsector kent
en anderzijds in de omstandigheid dat aan het verlenen van trustdiensten
relatief hoge integriteitrisico’s zijn verbonden. Hier is op verschillende
plekken in deze toelichting al bij stil gestaan. Ook het onderhavige
voorstel voorziet, ten opzichte van de vierde anti-witwasrichtlijn, in
aanvullende verplichtingen. Op onderdelen hebben de ontvangen
consultatiereacties ertoe geleid dat het onderhavige wetsvoorstel meer in
lijn is gebracht met de vierde anti-witwasrichtlijn. Dit is onder meer het
geval geweest in de bepalingen met betrekking tot bestuurlijke sancties en
maatregelen.
In een aantal reacties op het concept wetsvoorstel is naar voren gebracht
dat de verschillende open normen waarin het wetsvoorstel voorziet, tot
onduidelijkheid leiden voor de trustsector. Daarbij wordt stilgestaan bij de
rol die DNB als toezichthouder en op basis van het huidig recht inneemt.
In reacties vanuit de trustsector is aangegeven dat het onvoldoende
duidelijk is op welke wijze door de toezichthouder invulling wordt
gegeven aan de open normen in de Wtt. Voorzien wordt dat dit ook in de
context van de onderhavige wet tot onduidelijkheden kan leiden,
waardoor er onvoldoende waarborgen zouden zijn voor het kader
waarbinnen DNB haar toezicht uitoefent.
§ 9.2. Uiteindelijk belanghebbende
In de verschillende consultatiereacties is gewezen op onduidelijkheden in
de definitie van UBO.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

24

In aansluiting op de ontvangen consultatiereacties wordt beoogd om,
door middel van een verwijzing naar de Wwft, een uniforme definitie van
UBO in de Nederlandse wet- en regelgeving op te nemen. Voor zover de
ontvangen consultatiereacties betrekking hebben op de uitwerking van de
definitie van UBO voor specifieke juridische entiteiten of juridische
constructies, zullen deze reacties worden betrokken bij de uitwerking van
deze definitie in lagere regelgeving onder de Wwft. Dat geldt ook voor de
implementatie van het begrip «hoger leidinggevend personeel» in
artikel 3, zesde lid, van de vierde anti-witwasrichtlijn, dat onderdeel
uitmaakt van de uitwerking van het UBO-begrip voor vennootschappen en
juridische entiteiten.
§ 9.3. Intrekken vergunningen
Door Tax Justice Nederland en Stichting Onderzoek Multinationale
Ondernemingen is in de consultatiereacties gepleit voor een verruiming
van de bevoegdheid om vergunningen in te trekken, in geval van
overtreding van de ingevolge het onderhavige wetsvoorstel gestelde
regels. Ook de toezichthouder heeft hier, onder meer in de verhoren van
de Parlementaire ondervragingscommissie Fiscale constructies, voor
gepleit.
Het onderhavige wetsvoorstel komt hieraan tegemoet. Voorzien wordt in
een intrekkingsbevoegdheid die vergelijkbaar is met de bevoegdheid die
aan DNB toekomt op grond van artikel 1:104 Wft. Op grond van het
voorgestelde artikel kan DNB onder meer een vergunning intrekken,
indien een trustkantoor niet meer voldoet aan de bij of krachtens deze wet
gestelde regels. De consultatieversie van het concept wetsvoorstel
voorzag reeds in deze bepaling. Naar aanleiding van de ontvangen
consultatiereacties is in de memorie van toelichting een verduidelijking
opgenomen van deze bevoegdheid.
§ 9.4. Rechtsvorm trustkantoor
Door Holland Quaestor is in reactie op het concept wetsvoorstel naar
voren gebracht dat trustkantoren ook de rechtsvorm van een vereniging
of coöperatie zouden moeten kunnen hebben. Deze rechtsvormen zouden
de ruimte laten voor kleinere trustkantoren om samenwerkingsverbanden
aan te gaan, om daarmee de toename van de nalevingskosten als gevolg
van dit wetsvoorstel te beperken. Holland Quaestor wijst in dat kader op
de gelijkwaardige regelingen die boek 2 van het Burgerlijk Wetboek kent
voor coöperaties en verenigingen.
Deze consultatiereactie heeft niet geleid tot wijzigingen van het
wetsvoorstel. Op grond van artikel 13 worden trustkantoren verplicht de
rechtsvorm van een naamloze vennootschap, besloten vennootschap met
beperkte aansprakelijkheid of een Europese naamloze vennootschap te
hebben. De aanleiding voor de introductie van deze verplichting is
gelegen in het doel van dit wetsvoorstel om een verdere professionalisering van de trustsector in gang te zetten. Met de voorgestelde
verplichting wordt het niet langer mogelijk voor natuurlijke personen om
trustdiensten te verlenen en wordt voorts bewerkstelligd dat trustkantoren
moeten voldoen aan de vereisten die aan de voorziene rechtsvormen
worden gesteld. De rechtsvorm van de coöperatie en de vereniging
bieden die waarborgen, anders dan Holland Quaestor stelt, niet in gelijke
mate.
In paragraaf 7 van deze toelichting is toegelicht dat de verwachte
gevolgen van de verplichting voor een trustkantoor om de rechtsvorm van
een naamloze vennootschap, besloten vennootschap met beperkte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

25

aansprakelijkheid of een Europese naamloze vennootschap te hebben,
beperkt zullen zijn.
§ 9.5. Uitbesteding compliance functie
Door Holland Quaestor is in het kader van de consultatie opgemerkt dat
het uitbesteden van de audit functie en de compliance functie door
trustkantoren mogelijk zou moeten blijven. Het uitbesteden van deze
functies komt in de praktijk vaak voor. Met name voor middelgrote en
kleine trustkantoren zou de bij derde partijen beschikbare expertise en
capaciteit noodzakelijk zijn voor een effectieve invulling van deze functies.
Zoals in paragraaf 4.2 is toegelicht, voorziet dit wetsvoorstel – mede naar
aanleiding van de bevindingen van de Parlementaire ondervragingscommissie Fiscale constructies – in een verbod om de compliancefunctie uit te
besteden. Hoewel erkend wordt dat externe partijen over de noodzakelijke
expertise en capaciteit beschikken, is overwogen dat de aanwezigheid van
deze partijen bij trustkantoren in veel gevallen tekort schiet om een
effectieve invulling van deze functie te waarborgen. In tegenstelling tot de
audit functie, ten aanzien waarvan dit wetsvoorstel niet voorziet in een
verbod op uitbesteding, dient de compliance functie op een doorlopende
basis te worden ingevuld. De compliance functie is gericht op het
waarborgen van de naleving van wettelijke voorschriften en interne
regels, afspraken en procedures. Dit dient in de dagelijkse praktijk van het
trustkantoor te worden ingebed. Om die reden is er geen gevolg gegeven
aan dit onderdeel van de consultatiereactie van Holland Quaestor.
In paragraaf 7.4 wordt ingegaan op de nalevingskosten die dit verbod met
zich meebrengt voor de trustkantoren die thans nog niet over een interne
compliance functie beschikken.
§ 9.6. Verbod op het verlenen van bepaalde trustdiensten
In één van de consultatiereacties vanuit de advocatuur is gereageerd op
het voorstel om een grondslag op te nemen om bij algemene maatregel
van bestuur het verlenen van trustdiensten onder bepaalde omstandigheden, te verbieden. Betoogd is dat een ingrijpend verbod als het
voorgestelde, op het niveau van de wet zou moeten worden geregeld.
In deze opmerking wordt meegegaan. Dergelijke verboden behoren in
ieder geval in hoofdlijnen op het niveau van de wet geregeld te worden. In
dat licht en ook aan de hand van de bevindingen van de Parlementaire
ondervragingscommissie Fiscale constructies is gekeken hoe risico’s bij
dienstverlening aan bepaalde structuren beperkt kan worden. Het gaat om
structuren waarbij naar hun aard sprake kan zijn van verhulling of waarbij
het lastig is om gedurende de zakelijke relatie voortdurende controles op
integriteitrisico’s uit te oefenen. Van belang is dat trustkantoren bij
dienstverlening aan dergelijke structuren een goede beoordeling van de
integriteitrisico’s kunnen maken en adequate maatregelen kunnen treffen
om risico’s te mitigeren. In dat licht zijn in plaats van generieke verboden
aanvullende verplichtingen in het voorstel opgenomen. Deze verplichtingen zijn toegelicht in paragraaf 4.3.3.
§ 9.7. Scheiding tussen trustdienstverlening en belastingadvies
Door Tax Justice Nederland en de Stichting Onderzoek Multinationale
Ondernemingen is in reactie op het wetsvoorstel aandacht gevraagd voor
een strengere scheiding tussen trustkantoren en belastingadvieskantoren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

26

Aan deze oproep is gehoor gegeven, waarbij tevens rekening is gehouden
met de bevindingen uit het rapport van de Parlementaire ondervragingscommissie Fiscale constructies. Het wetsvoorstel voorziet in een verbod
voor trustkantoren om een trustdienst te verlenen aan een cliënt, wanneer
de te verlenen trustdienst op enige wijze samenhangt met een belastingadvies dat aan de cliënt is verstrekt door het trustkantoor zelf, of door een
persoon of vennootschap die deel uitmaakt van dezelfde groep als het
trustkantoor. Voor een nadere toelichting op dit verbod wordt verwezen
naar paragraaf 4.3.
§ 9.8. Inspanningsverplichting bij het cliëntenonderzoek
In de consultatieversie van het wetsvoorstel werd een verplichting
voorgesteld voor trustkantoren om ten aanzien van bepaalde aspecten
van het cliëntenonderzoek de voorgeschreven informatie vast te stellen
«met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid». Zowel vanuit de
trustsector, als vanuit de advocatuur zijn grote vraagtekens geplaatst bij
de uitvoerbaarheid en proportionaliteit van dit voorstel. Deze reacties
hebben tot wijzigingen geleid.
Van een trustkantoor wordt een gedegen en diepgaand cliëntenonderzoek
verlangd waarbij absolute zekerheid op alle onderdelen niet altijd te
verkrijgen is. In dat kader wordt van trustkantoren verwacht dat zij de
gevraagde informatie zoveel mogelijk met zekerheid te achterhalen. Voor
zover absolute zekerheid niet te verkrijgen is, wordt dus een inspanning
verwacht om zoveel mogelijk zekerheid te verkrijgen. Van belang is daarbij
dat een trustkantoor documenteert wat hij in dit kader heeft gedaan en op
welke documenten hij zich heeft gebaseerd.
§ 9.9. Handhaving, publicatie en rechtsbescherming
In verschillende consultatiereacties wordt aandacht besteed aan de
uitbreiding van het handhavingsinstrumentarium van DNB. Zo is er in de
consultatiereacties vanuit de advocatuur op gewezen dat het wetsvoorstel
in dit opzicht verder gaat dan de vierde anti-witwasrichtlijn.
Met het onderhavige wetsvoorstel wordt in de eerste plaats beoogd het
handhavingsinstrumentarium van DNB in lijn te brengen met de vereisten
van de vierde anti-witwasrichtlijn. Tegelijkertijd heeft het onderhavige
wetsvoorstel tot doel om het handhavingsinstrumentarium van de
toezichthouder te verruimen, zodat DNB beter geëquipeerd is om in te
grijpen in geval van geconstateerde overtredingen door trustkantoren.
Daarbij is in het onderhavige wetsvoorstel rekening gehouden met het
handhavingsinstrumentarium dat DNB toekomt als toezichthouder op
banken en andere financiële ondernemingen, op grond van zowel de Wft,
als de Wwft, zodat de toezichthouder voor alle onder haar toezicht
staande sectoren zoveel als mogelijk over hetzelfde instrumentarium kan
beschikken.
Met inachtneming van deze drie uitgangspunten, hebben de ontvangen
consultatiereacties tot enkele wijzigingen in het wetsvoorstel geleid. Zo is
de hoogte van een boete die wordt gebaseerd op het door een
overtreding verkregen voordeel, verlaagd van driemaal het bedrag van
het verkregen voordeel naar tweemaal het bedrag van het verkregen
voordeel. Ook is de mogelijkheid om bij algemene maatregel van bestuur,
ter uitvoering van bindende EU-rechtshandelingen, te voorzien in een
verhoging van de basis- en maximumbedragen van een bestuurlijke
boete, komen te vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

27

In de consultatiereacties is voorts kritisch gereageerd op de introductie
van een bevoegdheid voor de toezichthouder om iemand (tijdelijk) de
bevoegdheid te ontzeggen een beleidsbepalende functie uit te oefenen.
Op grond van artikel 59, eerste en tweede lid, van de vierde
anti-witwasrichtlijn is het noodzakelijk dat deze handhavingsmaatregel
wordt opgenomen in het onderhavige wetsvoorstel. In de consultatiereacties is bekritiseerd dat deze bevoegdheid een ruimer toepassingsbereik
heeft dan strikt genomen is vereist op grond van de vierde
anti-witwasrichtlijn. De wet- en regelgeving kent voor trustkantoren, reeds
naar huidig recht, aanvullende verplichtingen voor trustkantoren dan op
grond van de vierde anti-witwasrichtlijn is vereist. Daarmee wordt beoogd
de inherent hoge integriteitrisico’s die aan de trustsector zijn verbonden,
te beheersen. Voor een adequate handhaving van deze verplichtingen is
het noodzakelijk dat het handhavingsinstrumentarium waarin het
onderhavige wetsvoorstel voorziet, ook kan worden ingezet als deze
verplichtingen worden overtreden. Dat de reikwijdte van een ontzegging
zich uitstrekt naar het uitoefenen van een beleidsbepalende functie bij een
instelling als bedoeld in de Wwft, vloeit rechtstreeks voort uit artikel 59,
tweede lid, van de richtlijn.
Daarnaast is, zowel vanuit de advocatuur als door de trustsector, gewezen
op het ontbreken van voldoende rechtsbescherming voor belanghebbenden. Deze reacties hebben geleid tot een aantal wijzigingen. Zo is in
het kader van de publicatiemogelijkheden van DNB een verplichting voor
de toezichthouder geïntroduceerd om een separaat besluit tot openbaarmaking te nemen. Hiermee staat vast dat aan belanghebbenden bestuursrechtelijke rechtsbescherming toekomt. Ook komt belanghebbenden in de
fase van voorbereiding van een dergelijk besluit, op grond van de
Algemene wet bestuursrecht (Awb), de mogelijkheid toe om een
zienswijze te geven ten aanzien van een voorgenomen besluit. Daarnaast
is met betrekking tot de publicatiebevoegdheden van DNB voorzien in een
wachttermijn tussen het bekendmaken van het besluit tot openbaarmaking en de daadwerkelijke openbaarmaking. Deze termijn stelt een
belanghebbende in de gelegenheid een verzoek om voorlopige
voorziening in te dienen op grond van artikel 8:81 Awb. Een verzoek om
voorlopige voorziening heeft schorsende werking, zodat DNB niet kan
overgaan tot openbaarmaking alvorens de voorzieningenrechter uitspraak
heeft gedaan of het verzoek is ingetrokken. In het wetsvoorstel is tot slot
een verplichting opgenomen voor DNB om belanghebbenden een
rectificatie aan te bieden indien een besluit tot openbaarmaking in
bezwaar wordt ingetrokken of wordt herroepen in beroep of hoger
beroep.
§ 9.10. Informatie uitwisseling trustkantoren
Door de trustsector is in de consultatiereacties opgemerkt dat het voor
trustkantoren, met het oog op de vertrouwelijkheid die wordt overeengekomen met cliënten, niet mogelijk is om cliëntgegevens uit te wisselen
met andere trustkantoren. Daartoe zou een wettelijke vrijwaringsregeling
noodzakelijk zijn.
Omdat het van belang is dat trustkantoren voorkomen dat zij trustdiensten
verlenen aan een cliënt, waaraan door een ander trustkantoor niet langer
trustdiensten worden verleend vanwege onbeheersbare integriteitrisico’s,
is de verplichting voor trustkantoren om informatie uit te wisselen over
gebleken integriteitrisico’s gehandhaafd. Een wettelijke plicht gaat daarbij
voor op een contractuele afspraak. Naar aanleiding van voornoemde
consultatiereactie is wel een waarborg opgenomen zodat cliënten op de
hoogte zijn: een trustkantoor is gehouden om voorafgaand aan het
aangaan van een zakelijke relatie of het verlenen van een trustdienst, de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

28

cliënt te informeren over deze wettelijke verplichting tot informatie
uitwisseling. Daarbij is in het voorstel opgenomen dat de informatieplicht
geldt voor integriteitrisico’s die na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel
zijn gebleken.
II. ARTIKELSGEWIJS
Artikel 1. Begripsbepalingen
In artikel 1 worden diverse begrippen gedefinieerd. Voor een deel blijven
de begripsbepalingen ongewijzigd ten opzichte van de Wtt. Waar dat
nodig is met het oog op de nieuwe bepalingen waarin het onderhavige
wetsvoorstel voorziet, of in aansluiting op de vierde anti-witwasrichtlijn,
wordt in nieuwe begripsomschrijvingen voorzien. Voor zover de begripsbepalingen niet voor zich spreken, worden deze in het navolgende
toegelicht.
Belastingadvies
Met het oog op het verbod dat in artikel 17 van het onderhavige
wetsvoorstel wordt geïntroduceerd, is een definitie van belastingadvies
opgenomen. Belastingadvies in de zin van dit wetsvoorstel heeft
betrekking op het geven van advies over de opzet, inrichting en werking
van constructies van rechtspersonen en vennootschappen gericht op de
toepassing van (inter)nationaal belastingrecht. Dit soort advisering vindt
doorgaans plaats voordat sprake is van . Onder belastingadvies wordt in
dit kader niet verstaan het doen van belastingaangifte en daarmee
verband houdende werkzaamheden. Dit zijn administratieve handelingen
met het oog op gegevensuitwisseling met een fiscale autoriteit die na het
opstarten van de trustdienstverlening worden verricht.
Bijkantoor
Voor de definitie van bijkantoor is aangesloten bij de definitie van
bijkantoor in de Wft. Het betreft een onderdeel van een trustkantoor,
zonder rechtspersoonlijkheid, dat is gevestigd in een andere staat dan de
staat waarin het trustkantoor zelf gevestigd is.
Moederonderneming
Voor de definitie van moederonderneming wordt verwezen naar de
desbetreffende definitie in richtlijn 2013/34/EU inzake jaarrekeningen.27
Hiermee wordt aangesloten bij de systematiek die in de vierde
anti-witwasrichtlijn wordt gehanteerd, waarbij voor de definitie van
moederonderneming wordt aangesloten bij richtlijn 2013/34/EU inzake
jaarrekeningen.
Groep
In tegenstelling tot de vierde anti-witwasrichtlijn, wordt in de onderhavige
wet voor de definitie van groep niet aangesloten bij voornoemde richtlijn
inzake jaarrekeningen. De reden daarvoor is gelegen in de ruimere
toepassing van het groepsbegrip op grond van de onderhavige wet.
Anders dan in de vierde anti-witwasrichtlijn en de Wwft, komt aan het
27

Richtlijn 2013/34/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende de
jaarlijkse financiële overzichten, geconsolideerde financiële overzichten en aanverwante
verslagen van bepaalde ondernemingsvormen, tot wijziging van Richtlijn 2006/43/EG van het
Europees Parlement en de Raad entot intrekkingvan Richtlijnen 78/660/EEG en 83/349/EEG van
de Raad (PbEU 2013, L 182).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

29

begrip groep op grond van dit wetsvoorstel ook betekenis toe voor de
bepalingen inzake trustdienstverlening en de zeggenschapstructuur van
trustkantoren. Dit ruimere toepassingsbereik rechtvaardigt het behoud
van de definitie van groep, zoals deze ook naar huidig recht op grond van
de Wtt is geformuleerd.
Inhoudelijk wijzigt het groepsbegrip dan ook niet ten opzichte van de
desbetreffende begripsbepaling in de Wtt. Dat betekent dat artikel 24b van
Boek 2 Burgerlijk Wetboek (BW) aan de basis ligt van de definitie van
groep in de Wtt. Tegelijkertijd kunnen, in tegenstelling tot artikel 2:24b
BW, op grond van onderhavig wetsvoorstel ook natuurlijke personen tot
een groep behoren. De definitie van groep in de Wtt is daarmee breder
dan de definitie in artikel 2:24b BW. Een aanwijzing dat een natuurlijke
persoon tot een bepaalde groep behoort, is dat deze zijn werkzaamheden
(nagenoeg) uitsluitend voor die groep verricht of een gekwalificeerde
deelneming houdt in een rechtspersoon of vennootschap die tot de groep
behoort.
Van een groep in de zin van dit wetsvoorstel is sprake indien er een
economische eenheid bestaat waarin natuurlijke personen, rechtspersonen en vennootschappen door een centrale leiding organisatorisch met
elkaar zijn verbonden. Deze elementen worden hierna nader toegelicht.
Het criterium economische eenheid is afkomstig uit het jaarrekeningenrecht waarin het uitgangspunt is dat over een eenheid verslag wordt
uitgebracht, indien deze eenheid een zodanige economische samenhang
heeft, dat verslaglegging daarvoor zinvol is. Een voorwaarde voor het
bestaan van een economische eenheid is centrale leiding. Hoewel niet
doorslaggevend, is daarbij bijvoorbeeld van belang of de vennootschap
wordt geconsolideerd in de jaarrekening van de moedermaatschappij en
of sprake is van een fiscale eenheid.
Het criterium «organisatorische verbondenheid» heeft betrekking op de
juridische en organisatorische banden tussen rechtspersonen en
vennootschappen. Van organisatorische verbondenheid zal bijvoorbeeld
sprake zijn door directe of indirecte meerderheidsdeelnemingen in het
kapitaal van andere rechtspersonen of vennootschappen.
Daarbij is van belang dat het houden van een meerderheid van de
aandelen in een rechtspersoon of vennootschap geen vereiste is voor het
bestaan van een groep. Ook natuurlijke personen, rechtspersonen of
vennootschappen met een minderheidsdeelneming of zonder aandelenbelang kunnen onder omstandigheden tot een groep behoren. Daarvan
kan sprake zijn op basis van andere rechten, bijvoorbeeld op grond van
contractuele afspraken tot samenwerking of op basis van statutaire
voorzieningen. Het enkel houden van aandelen in een entiteit is echter
niet altijd voldoende om tot een organisatorische verbondenheid te
komen. Steeds is van belang dat er sprake is van «centrale leiding»: het
uitoefenen van beslissende zeggenschap over het voortbestaan en de
algemene beleidslijnen van een rechtspersoon of vennootschap. Onder
zeggenschap kan de mogelijkheid worden verstaan om het financiële en
operationele beleid van een rechtspersoon of vennootschap te bepalen,
dan wel om een bedrijfsactiviteit te sturen, teneinde daaruit voordelen te
verkrijgen. Het betreft een feitelijke machtsverhouding die ten aanzien van
wezenlijke bedrijfsactiviteiten wordt uitgeoefend. Indien er geen hiërarchische organisatiestructuur is op grond waarvan een gemeenschappelijke strategie wordt gevoerd, is slechts sprake van gemeenschappelijk
gebruik van financiële middelen. In dat geval is er geen groepsband als
bedoeld in artikel 2:24b BW en is er geen sprake van een groep op grond
van onderhavig wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

30

Gekwalificeerde deelneming
De definitie van gekwalificeerde deelneming sluit aan bij het desbetreffende begrip in de Wft. Het begrip wijzigt inhoudelijk niet ten opzichte van
de naar huidig recht in de Wtt gehanteerde definitie, zodat het
uitgangspunt van een aandelenbelang van ten minste 10%, of het kunnen
uitoefenen van ten minste 10% van de stemrechten, gehandhaafd blijft.
Ook vergelijkbare financiële belangen of zeggenschap leiden ertoe dat
sprake is van een gekwalificeerde deelneming.
Integriteitrisico
Onder een integriteitrisico wordt in de eerste plaats het gevaar verstaan
van ontoereikende naleving van hetgeen bij of krachtens enig wettelijk
voorschrift is bepaald. Daarbij gaat het in beginsel om overtredingen van
de wet die verband houden met de activiteiten van het trustkantoor.
Het risico van ontoereikende naleving van «enig wettelijk voorschrift»
dient ruim te worden opgevat. Hieronder wordt niet alleen het risico op
ontoereikende naleving van hetgeen bij of krachtens de Nederlandse wet
is bepaald verstaan, maar ook het risico op ontoereikende naleving van
buitenlandse wet- en regelgeving. Dit sluit aan bij de poortwachterfunctie
van trustkantoren, die ertoe strekt dat trustkantoren voorkomen dat hun
dienstverlening wordt gebruikt voor witwassen, daaraan ten grondslag
liggende basisdelicten, financieren van terrorisme, alsmede voor het
handelen in strijd met wet- en regelgeving of hetgeen als maatschappelijk
onbetamelijk wordt beschouwd.
Dit komt bijvoorbeeld tot uitdrukking indien een doelvennootschap van
een trustkantoor een buitenlandse dochteronderneming heeft, waarbij het
risico bestaat dat deze dochteronderneming de ter plaatse geldende weten regelgeving overtreedt.
Het tweede deel van de begripsomschrijving van integriteitrisico heeft
betrekking op de mogelijke betrokkenheid van een trustkantoor of diens
medewerkers bij handelingen die ingaan tegen hetgeen volgens het
ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt. Daarbij
wordt, eveneens in lijn met de poortwachterfunctie van trustkantoren,
beoogd te voorkomen dat de dienstverlening door trustkantoren kan
leiden tot gedragingen die in strijd zijn met ongeschreven recht of als
«maatschappelijk onbetamelijk» worden beschouwd. In dat geval is
sprake van handelingen die het vertrouwen in de financiële markten, en in
de trustsector in het bijzonder, schaden.
Voor het risico op betrokkenheid van een trustkantoor bij handelingen die
volgens het ongeschreven recht als «maatschappelijk onbetamelijk»
moeten worden beschouwd, kan gedacht worden aan de inzet van
trustdiensten ten einde te anticiperen op een (nationale of internationale)
bevriezingsmaatregel. Het gaat derhalve om handelingen die mogelijk niet
illegaal, maar wel maatschappelijk onbetamelijk zijn. Hetgeen als
maatschappelijk onbetamelijk kan worden aangemerkt is aan tijd en
gewijzigde maatschappelijke inzichten onderhevig. Het trustkantoor zal
derhalve proactief een afwegingskader moeten ontwikkelen en dit op
gezette tijden moeten herijken.
Introducerende instelling
In paragraaf 4.4 van het algemeen deel van deze toelichting is toegelicht
dat het onderhavige wetsvoorstel voorziet in een beperking van de
mogelijkheid voor trustkantoren om te vertrouwen op het cliëntenon-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

31

derzoek dat is verricht door een andere instelling. Dit komt tot uitdrukking
in de definitie van «introducerende instelling». In de definitie van
introducerende instelling wordt uitdrukkelijk niet verwezen naar de
onderdelen 1 en 4 van artikel 5, eerste lid, Wwft. Dat betekent dat een
trustkantoor geen zakelijke relatie kan aangaan op basis van een cliëntenonderzoek dat is verricht door een accountant, advocaat, notaris of
belastingadviseur. Dat geldt ook voor cliëntenonderzoek dat is verricht
door een accountant, advocaat, notaris of belastingadviseur, dan wel
verschillende financiële ondernemingen, met een zetel in een door de
Minister van Financiën aangewezen staat.
Politiek prominente persoon, uiteindelijk belanghebbende en
Wwft-begrippen
Voor de begrippen «politiek prominente persoon», «familielid van een
politiek prominente persoon» en «persoon bekend als naaste geassocieerde van een politiek prominente persoon» wordt direct verwezen naar
de betekenis van deze begrippen in de context van de Wwft. Ten opzichte
van de betekenis die aan deze begrippen toekomt naar huidig recht, zal de
definitie van PEP worden uitgebreid, ter implementatie van de vierde
anti-witwasrichtlijn. Dit zal zijn beslag krijgen in de Wwft en onderliggende regelgeving. Op grond van de vierde anti-witwasrichtlijn zullen ook
bestuurders, plaatsvervangend bestuurders en leden van de raad van
bestuur of bekleders van een gelijkwaardige functie bij een internationale
organisatie als PEP worden aangemerkt. Daarnaast verplicht de vierde
anti-witwasrichtlijn meldingsplichtige entiteiten, waaronder ook trustkantoren, om voortaan ook PEP’s in Nederland te identificeren en aan
verscherpte cliëntenonderzoeksmaatregelen te onderwerpen. Het begrip
van PEP – en daarmee ook de begrippen die naar de familieleden en
naaste geassocieerden van een PEP verwijzen – beperkt zich derhalve niet
langer tot in het buitenland woonachtige of gevestigde, dan wel uit het
buitenland afkomstige personen.
Ook voor de definitie van UBO wordt verwezen naar de Wwft en geldt dat
de implementatie van de vierde anti-witwasrichtlijn wijzigingen tot gevolg
heeft. Een UBO is op grond van de vierde anti-witwasrichtlijn «elke
natuurlijke perso(o)n(en) die de uiteindelijke eigenaar is (zijn) van of
zeggenschap heeft (hebben) over de cliënt en/of de natuurlijke
perso(o)n(en) voor wiens/wier rekening een transactie of activiteit wordt
verricht». Omdat de uitwerking van de definitie van UBO in de vierde
anti-witwasrichtlijn anders is dan in de derde anti-witwasrichtlijn, hetgeen
in de Wwft tot uitdrukking zal komen, zal de definitie van UBO in de
onderhavige wet ook andersluidend zijn ten opzichte van de Wtt.
Voor een groot aantal andere begripsomschrijvingen wordt eenzelfde
definitie gehanteerd als in de Wwft het geval is. Het betreft onder meer de
begrippen die betrekking hebben op het cliëntenonderzoek, waaronder de
begrippen cliënt, identificeren en zakelijke relatie.
Trustdienst, trustkantoor, doelvennootschap, doorstroomvennootschap en
trust
De begripsomschrijving van trustdienst omvat een vijftal verschillende
diensten en een grondslag om bij algemene maatregel van bestuur
aanvullende diensten als trustdienst aan te merken. Ten opzichte van de
Wtt blijft de definitie van trustdienst voor het overgrote deel ongewijzigd
in stand. In het navolgende worden de verschillende trustdiensten
toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

32

De eerstgenoemde dienst, trustdienst (a), betreft het optreden als
bestuurder van een rechtspersoon of als vennoot van een vennootschap.
De rechtspersoon of vennootschap waarop deze dienst betrekking heeft,
waaraan de bestuursdiensten worden geleverd, wordt – blijkens de
eveneens in artikel 1 opgenomen definitie – de doelvennootschap
genoemd. Een doelvennootschap kan zowel een rechtspersoon zijn, zoals
een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid of een
stichting, als een vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid, zoals een
commanditaire vennootschap of een maatschap. Zie in dat kader ook de
definitie van personenvennootschap die in aansluiting op artikel 3 van de
Wwft in de onderhavige wet is opgenomen. Ook een naar buitenlands
recht opgerichte rechtspersoon of vennootschap kan als doelvennootschap kwalificeren.
De doelvennootschap kan onder omstandigheden zelf als cliënt worden
aangemerkt, maar zoals ook in de begripsomschrijving van trustdienst (a)
tot uitdrukking komt, is het eveneens gebruikelijk dat in opdracht van een
natuurlijke persoon of een andere rechtspersoon of vennootschap als
bestuurder van de doelvennootschap wordt opgetreden. In dat geval
bestaat er een onderscheid tussen de cliënt en de doelvennootschap,
hetgeen ook in de cliëntenonderzoeksverplichtingen tot uitdrukking komt
(vgl. artikel 27). Het verlenen van trustdienst (a) komt veelal voor wanneer
een internationale structuur van rechtspersonen een bestuurder zoekt
voor een in Nederland gevestigde rechtspersoon of vennootschap en
daarvoor een trustkantoor inschakelt.
De tweede genoemde trustdienst (b) betreft het ter beschikking stellen van
een adres aan een doelvennootschap, gecombineerd met aanvullende
werkzaamheden. Indien uitsluitend het adres ter beschikking wordt
gesteld kwalificeert de ter beschikking stellende partij als een domicilieverlener en valt daarmee onder de Wwft. In het geval van trustdienst (b)
worden er aanvullende werkzaamheden geleverd aan de doelvennootschap waaraan ook domicilie wordt verleend of aan een natuurlijke
persoon, rechtspersoon of vennootschap die deel uitmaakt van de groep
waartoe de doelvennootschap behoort. De aanvullende werkzaamheden
staan omschreven onder punt 1° tot en met 6° en omvatten onder meer
het geven van advies of het verlenen van bijstand op privaatrechtelijk
gebied, inclusief het verschaffen van secretariële en ondersteunende
dienstverlening ten behoeve van het bestuur. Ook kan gedacht worden
aan het deponeren van jaarstukken bij de Kamer van Koophandel, het
doorsturen van correspondentie, of het organiseren en houden van een
algemene vergadering van aandeelhouders. Voorts kan als aanvullende
werkzaamheid worden aangemerkt het werven van een persoon voor de
functie van bestuurder van een doelvennootschap. Een wijziging ten
opzichte van de Wtt is doorgevoerd ten aanzien van de in onderdeel 2°
genoemde aanvullende werkzaamheid. Met het oog op het in artikel 17
van deze wet geïntroduceerde verbod voor trustkantoren om zowel
trustdiensten, als belastingadvies te verlenen aan eenzelfde cliënt, is het
verstrekken van belastingadvies als aanvullende werkzaamheid komen te
vervallen.
De trustdienst omschreven in onderdeel (c) betreft het ten behoeve van
een cliënt gebruikmaken van een doorstroomvennootschap. De
doorstroomvennootschap wordt, eveneens in artikel 1, eerste lid,
gedefinieerd als een rechtspersoon of vennootschap die tot dezelfde
groep behoort als het trustkantoor. De benaming «doorstroomvennootschap» is afgeleid van de praktijk dat deze rechtspersonen en vennootschappen veelal worden gebruikt om gelden «doorheen te laten
stromen». Daarbij kan gedacht worden aan dividend of royalty’s. De
eigendom van de betrokken rechtspersoon of vennootschap is niet van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

33

belang, omdat daarin uiteindelijk geen resultaat achterblijft. Om die reden
wordt voor deze praktijk dan ook vaak gebruik gemaakt van rechtspersonen of vennootschappen die eigendom zijn van of behoren tot dezelfde
groep als een trustkantoor. Deze dienstverlening is vergelijkbaar met de
dienstverlening aan een doelvennootschap, bedoeld in de onderdelen a
en b van de begripsomschrijving van trustdienst, zij het dat de betrokken
vennootschap behoort tot de groep van het trustkantoor.
De trustdienst onder d betreft het verkopen of bemiddelen bij de verkoop
van naar Nederlands of buitenlands recht opgerichte rechtspersonen. In
de praktijk gaat het bij het verlenen van deze trustdienst veelal om de
verkoop van een rechtspersoon die geen bedrijfsactiviteiten (meer)
verricht en waarin zich in de regel geen of zeer weinig activa (meer)
bevinden.
De vijfde trustdienst (e) betreft het optreden als trustee. Een trust is een
juridische constructie naar Angelsaksisch recht die in het leven wordt
geroepen door een persoon, de settlor (insteller), en waarbij vermogensbestanddelen worden toevertrouwd aan een beheerder (trustee) die deze
vermogensbestanddelen en/of de inkomsten daaruit overeenkomstig de
trustakte aanwendt voor één of meer begunstigden (beneficiairies). In het
tweede lid van artikel 1 wordt voor de begrippen trust, trustee en insteller
verwezen naar het Verdrag inzake het recht dat toepasselijk is op trusts en
inzake de erkenning van trusts. In het geval van de trustdienst onder (e)
treedt een trustkantoor op basis van een trustakte op als beheerder,
trustee, van een vermogen, zoals bijvoorbeeld een pakket aandelen.
Tot slot kunnen bij algemene maatregel van bestuur diensten worden
aangewezen die ook gezien moeten worden als trustdienst. Dit biedt de
mogelijkheid om adequaat te kunnen reageren op nieuwe ontwikkelingen
op het terrein van dienstverlening die risicovol zijn uit een oogpunt van
integriteit.
Degene die, al dan niet tezamen met andere personen of vennootschappen, beroeps- of bedrijfsmatig een of meer van de hiervoor
genoemde trustdiensten verleent, in opdracht van personen of vennootschappen die geen deel uitmaken van de eigen groep, kwalificeert als
trustkantoor. Ook dit komt in het eerste lid van artikel 1 tot uitdrukking.
De term «al dan niet tezamen» is met name van belang voor de trustdienst, bedoeld in onderdeel b van de desbetreffende definitie. Deze
trustdienst gaat uit van een combinatie van diensten. Als die onderscheiden diensten worden verricht door verschillende personen of
vennootschappen in onderlinge samenhang, dan kwalificeert elk van die
personen of vennootschappen afzonderlijk als trustkantoor.
Een persoon of vennootschap wordt niet als trustkantoor aangemerkt
indien de genoemde trustdiensten uitsluitend binnen de eigen groep
worden verleend en niet daarbuiten. Een zogenaamd «in-house»
trustkantoor valt niet onder de reikwijdte van dit wetsvoorstel. Een
voorbeeld hiervan is een grote multinational met meerdere groepsonderdelen in Nederland die een van die groepsonderdelen gebruikt om de
overige groepsonderdelen te besturen en de administratie te verzorgen.
Bepalend voor de vraag of een entiteit kwalificeert als trustkantoor is of de
trustdiensten beroeps- of bedrijfsmatig worden verleend. Hiermee wordt
beoogd aan te geven dat het niet gaat om het eenmalig of zeer
kortstondig leveren van een incidentele trustdienst. Een aanwijzing dat de
diensten beroeps- of bedrijfsmatig worden aangeboden, is het feit dat de
diensten voor verschillende cliënten (niet behorend tot dezelfde groep)
worden verricht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

34

Artikel 2. Overdraagbaarheid van vergunningen
Een vergunning voor het verlenen van trustdiensten is persoonlijk en niet
overdraagbaar. Dat betekent dat een trustkantoor zijn vergunning niet kan
(door)verkopen. Het gaat hierbij om overdracht in de zin van artikel 3:84
van het Burgerlijk Wetboek, een van de verkrijgingen onder bijzondere
titel. Verkrijging onder algemene titel zoals fusie of splitsing is wel
mogelijk. Voor dergelijke handelingen zal toestemming nodig zijn van
DNB (op grond van artikel 8). Indien na verkrijging onder algemene titel
de rechtsopvolger niet aan de vergunningvoorschriften of de wettelijke
bepalingen voldoet, bestaat uiteraard de mogelijkheid om de vergunning
in te trekken.
Artikel 3. Verbod op trustdienstverlening
Dit artikel komt overeen met artikel 2, eerste tot en met vierde lid, Wtt. Het
verbod in het eerste lid van artikel 3 om zonder vergunning trustdiensten
te verlenen, betreft trustdiensten die in of vanuit Nederland beroeps- of
bedrijfsmatig worden aangeboden of verleend door een ieder met zetel in
Nederland. De zetel van het trustkantoor betreft de plaats waar het
trustkantoor volgens zijn statuten of reglementen gevestigd is. In de
definitie van zetel, in artikel 1, staat omschreven dat in het geval van een
natuurlijke persoon de plaats van diens hoofdvestiging als zetel wordt
aangemerkt. Dat betekent dat ook natuurlijke personen binnen de
reikwijdte van deze verbodsbepaling vallen. Overigens brengt het vereiste
van artikel 13, eerste lid, met zich dat een natuurlijke persoon niet voor
een vergunning in aanmerking komt, omdat het trustkantoor de verplichte
rechtsvorm van een NV, BV, of Europese Naamloze Vennootschap dient te
hebben.
Ook partijen buiten Nederland kunnen in Nederland actief trustdiensten
verlenen. Uit de toezichtpraktijk is gebleken dat trustkantoren buiten
Nederland zich regelmatig richten op vermogende particulieren en
ondernemingen in Nederland. Zij kunnen actief een bijdrage leveren aan
constructies om vermogen aan het zicht te onttrekken van overheidsinstanties. Het inherent hoge integriteitrisico dat aan trustdienstverlening is
verbonden geldt daarom voor buitenlandse trustkantoren die in
Nederland actief zijn des te meer. Daarom voorziet het tweede lid van
artikel 3 in een verbod om zonder vergunning van DNB vanuit een andere
lidstaat – ofwel grensoverschrijdend, ofwel via een bijkantoor – in
Nederland trustdiensten te verlenen. Het trustkantoor met zetel in een
andere lidstaat dient in een dergelijk geval een vergunning aan te vragen
bij DNB en dient te voldoen aan de vereisten die daaraan worden gesteld.
Buiten de Europese Unie geldt de vierde anti-witwasrichtlijn niet. De
integriteitrisico’s voor het Nederlandse financieel stelsel die zijn
verbonden aan trustdienstverlening vanuit derde landen, is om die reden
groter. Het derde lid verbiedt om die reden trustdienstverlening vanuit een
staat buiten de Europese Unie. Daarmee wordt beoogd de integriteit van
het Nederlandse financieel stelsel te beschermen. Behoudens de
uitzondering in artikel 4 voorziet het derde lid van artikel 3 niet in de
mogelijkheid van een vergunning. Dat wil zeggen dat een ieder met zetel
buiten de Europese Unie, in beginsel een zetel moet vestigen in
Nederland, dan wel in een lidstaat van de Europese Unie, om in of naar
Nederland trustdiensten te kunnen verlenen. Daarmee wordt bewerkstelligd dat trustdienstverlening in of naar Nederland steeds is onderworpen aan eenzelfde regelgevend kader. Bovendien houdt dit toezicht op
trustkantoren beheersbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

35

In het vierde lid is een verbod opgenomen om werkzaamheden te
verrichten ten behoeve van een trustkantoor dat zonder vergunning
trustdiensten verleent. Het zijn van agent in Nederland ten behoeve van
een (buitenlands of binnenlands) trustkantoor dat opereert zonder
vergunning is derhalve niet toegestaan. Wel is toegestaan werkzaamheden te verrichten gericht op het verlenen van trustdiensten door een
vergunninghoudend trustkantoor. Onder «werkzaamheden verrichten»
wordt in elk geval verstaan het aanbieden van trustdiensten: het in de
uitoefening van beroep of bedrijf rechtstreeks of middellijk doen van een
voldoende bepaald voorstel tot het aangaan van een overeenkomst met
een cliënt voor diensten waarvoor een vergunning in de zin van deze wet
is vereist. Werkzaamheden gericht op trustdienstverlening zonder
vergunning zijn niet slechts verboden ten behoeve van buitenlandse
trustkantoren: dit verbod geldt ook voor zulke werkzaamheden ten
behoeve van een trustkantoor zonder vergunning in Nederland.
Het vijfde lid bepaalt welke personen en vennootschappen, die vallen
binnen de definitie van trustkantoor, zijn uitgezonderd van de vergunningplicht. Dit zijn bijvoorbeeld interim-managers die door ondernemingen als
tijdelijk bestuurder worden ingeschakeld om een bepaald probleem in de
bedrijfsvoering op te lossen dan wel om bepaalde maatregelen door te
voeren. Voert de interim-manager ook een van de andere trustdiensten
uit, dan geldt de uitzondering niet. De tijdelijke aard van de opdrachten
ziet zowel op de korte duur als op de bepaaldheid ervan. De interimmanager wordt niet voor een onbepaalde tijd ingeschakeld, maar voor
een bepaalde tijdsduur dan wel totdat bepaalde doelstellingen zijn
behaald. De andere uitzonderingsgronden hebben betrekking op
rechtspersonen die bij wet rechtspersoonlijkheid bezitten (de Staat,
gemeenten, provincies, bepaalde zelfstandige bestuursorganen of een
ander krachtens publiekrecht opgericht lichaam) alsmede op de toezichthouder. Deze uitzonderingen op de vergunningplicht zijn overeenkomstig
de uitzonderingen die op grond van de met dit wetsvoorstel in te trekken
Wtt reeds van toepassing waren.
In het zesde lid is in verband met het vrij verkeer van diensten wederzijdse
erkenning van vergunningen geregeld voor trustkantoren met zetel in een
andere lidstaat zonder bijkantoor in Nederland. Op grond van artikel 47
van de vierde anti-witwasrichtlijn moet elke lidstaat beschikken over een
vergunning- of registratieplicht voor trustkantoren. Deze plicht geldt voor
trustkantoren met zetel of bijkantoor in Nederland. Voor trustkantoren met
zetel in een andere lidstaat zonder bijkantoor in Nederland is de vergunningplicht alleen gerechtvaardigd als het belang dat de vergunning
beoogt te beschermen niet al in die lidstaat wordt bewerkstelligd. Dit
betekent dat een vergunning van DNB niet nodig is als in die lidstaat
gelijkwaardige eisen aan de vergunning worden gesteld en zodanig
toezicht wordt uitgeoefend dat de belangen die deze wet beoogd te
beschermen voldoende worden gewaarborgd. In Nederland bestaan
aanvullende regels voor trustkantoren ten opzichte van de vierde
anti-witwasrichtlijn. Het beschermingsniveau dat in dit wetsvoorstel wordt
geregeld, bestaat vooralsnog niet in andere lidstaten. Elke partij die vanuit
een andere lidstaat naar Nederland trusttdiensten verricht moet derhalve
op dit moment over een vergunning van DNB beschikken. Als een andere
lidstaat vergelijkbare eisen zou gaan stellen, dan ontslaat dit het trustkantoor alleen van de vergunningplicht. De overige verplichtingen in dit
wetsvoorstel blijven onverkort van toepassing als het trustkantoor
trustdiensten naar Nederland verricht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

36

Artikel 4. Trustkantoor in aangewezen staat
Dit artikel komt overeen met artikel 2, vijfde tot en met achtste lid, van de
Wtt en voorziet in een uitzondering op het verbod om trustdiensten in of
naar Nederland te verrichten vanuit een staat die geen lidstaat is. Indien in
een dergelijke staat vergelijkbare wet- en regelgeving geldt of anderszins
wordt voorzien in vergelijkbare waarborgen ten aanzien van de belangen
die deze wet beoogt te beschermen, dan kan een staat bij ministeriële
regeling als zodanig worden aangewezen. Een trustkantoor uit een
aangewezen staat kan, mits hij in de staat van herkomst bevoegd is
trustdiensten te verlenen, in of naar Nederland trustdiensten verlenen.
Daartoe is wel een vergunning van DNB vereist, om te waarborgen dat het
trustkantoor ook voldoet aan de vereisten van het onderhavige
wetsvoorstel.
Hiermee wordt gewaarborgd dat er geen belemmeringen worden
opgeworpen voor grensoverschrijdende trustdienstverlening vanuit derde
landen, zolang er sprake is van gelijkwaardige waarborgen ten aanzien
van de belangen die deze wet beoogt te beschermen.
Artikel 5. Vrijstelling en ontheffing
Dit artikel komt overeen met artikel 2a Wtt. Het eerste en tweede lid
voorzien in de mogelijkheid van een vrijstelling, respectievelijk van een
ontheffing van de vergunningplicht van artikel 3, eerste tot en met derde
lid, en artikel 4, eerste lid, onderdeel c. Een vrijstelling is generiek en
wordt bij ministeriële regeling geregeld. Een ontheffing kan op aanvraag
door de toezichthouder worden verleend in een individueel geval. In beide
gevallen geldt dat er redenen moeten bestaan op grond waarvan de
vrijstelling of ontheffing gerechtvaardigd is.
Ten aanzien van de vrijstelling kunnen nadere regels worden gesteld en
aan de ontheffing kunnen voorschriften worden verbonden en beperkingen worden gesteld. De aan te wijzen categorieën voor een vrijstelling
zullen in ieder geval ondubbelzinnig definieerbaar moeten zijn, op een
wijze die een relatief eenvoudige controle toelaat of een persoon
inderdaad tot de betrokken categorie behoort. De mogelijkheden voor
vrijstellingen en ontheffingen zijn beperkt. Het te ruimhartig verlenen van
vrijstellingen of ontheffingen zou de doelstelling van de wet, de bevordering van de integriteit van het financiële stelsel, in gevaar kunnen
brengen.
Artikel 6. Vergunning
Artikel 6 bevat de voorwaarden waaraan een aanvrager dient te voldoen
om voor een vergunning voor het verlenen van trustdiensten in of naar
Nederland in aanmerking te komen. Het artikel komt overeen met de
artikelen 3 en 4 van de Wtt, maar de opzet is gewijzigd. De vergunningvereisten worden in dit artikel niet inhoudelijk opgesomd, maar weergegeven
in de vorm van een verwijzing naar de relevante artikelen in hoofdstuk 3.
Het betreft onder meer de vereisten met betrekking tot de geschiktheid- en
betrouwbaarheid van (dagelijks) beleidsbepalers en met betrekking tot de
zeggenschapstructuur van een trustkantoor. Deze vergunningvereisten
waren op grond van de Wtt ook reeds van toepassing. Nieuwe vergunningvereisten betreffen het minimum aantal beleidsbepalers en de
vereiste rechtspersoonlijkheid voor trustkantoren. Tot slot omvat de
verwijzing naar artikel 14, het vereiste van een integere en beheerste
bedrijfsvoering, onder meer de aangescherpte vereisten met betrekking
tot het cliëntenonderzoek door trustkantoren. Bij het indienen van een
vergunningaanvraag dient een trustkantoor middels beleid en procedures

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

37

te kunnen aantonen dat na vergunningverlening aan de vereisten van een
integere en beheerste bedrijfsvoering kan worden voldaan. Deze vereisten
vervangen gedeeltelijk het procedurehandboek, waarover een trustkantoor op grond van de Wtt en Rib 2014 reeds diende te beschikken.
Voor de precieze inhoud van de vergunningvereisten wordt verwezen naar
de toelichting bij de artikelen 10 tot en met 14.
Ten opzichte van de Wtt is verduidelijkt dat het aan de aanvrager is om
aan te tonen dat door het trustkantoor zal worden voldaan aan de
vergunningvereisten. Thans is in artikel 4 van de Wtt bepaald dat DNB de
vergunning verleent, tenzij zij van oordeel is dat niet is voldaan aan de
vereisten.
Het tweede lid voorziet in de mogelijkheid om bij ministeriële regeling te
bepalen onder opgave van welke gegevens de aanvraag van de
vergunning dient te geschieden. Het betreft de gegevens en bescheiden
die noodzakelijk zijn voor DNB om te kunnen beoordelen of een
vergunning in een voorkomend geval kan worden verleend. Naast
gegevens over de zeggenschapstructuur van een trustkantoor en het
beleid en de procedures inzake een integere bedrijfsvoering, kan hierbij
bijvoorbeeld worden gedacht aan de bedrijfsstrategie, de financiële
onderbouwing daarvan, alsmede aan overeenkomsten met derden in het
kader van uitbesteding.
Op basis van het derde lid kunnen bepaalde voorschriften worden
verbonden en beperkingen worden gesteld aan de vergunning. Zo kan de
toezichthouder bijvoorbeeld beperkingen stellen aan de diensten die door
een trustkantoor worden verleend, of voorschriften verbinden aan een
vergunning die betrekking hebben op (het beleid of de procedures met
betrekking tot) de integere en beheerste bedrijfsvoering. Aan de toezichthouder komt een ruime bevoegdheid toe om voorschriften of beperkingen
te verbinden aan een vergunning, waarbij steeds van geval tot geval zal
moeten worden beoordeeld of dat noodzakelijk is om de belangen die
deze wet beoogt te beschermen te waarborgen.
De beslistermijn voor vergunningaanvragen bedraagt dertien weken.
Uiteraard is de Awb van toepassing op het beslissen op de aanvraag. In
het bijzonder wordt daarbij nog verwezen naar de opschorting van de
beslistermijn in geval van onvolledige aanvragen.
Artikel 7. Intrekken of wijzigen van een vergunning
Dit artikel komt overeen met artikel 6 van de Wtt, waarbij de intrekkingsgronden zijn uitgebreid. Er zijn verschillende gronden voor intrekking of
wijziging van een vergunning. In de eerste plaats kan DNB de vergunning
intrekken op aanvraag van de houder van de vergunning zelf. Voorts
regelen de onderdelen b en c dat de toezichthouder een vergunning in kan
trekken omdat hij informatie heeft ontvangen die het verkrijgen van een
vergunning in de weg zou hebben gestaan indien deze informatie op het
moment van vergunningverlening bekend was geweest. Onderdeel b
heeft betrekking op de situatie dat naderhand blijkt dat onjuiste of
onvolledige gegevens zijn verstrekt. Onderdeel c heeft betrekking op het
verzwijgen van relevante informatie. In beide gevallen kan het bijvoorbeeld gaan om informatie die tijdens de uitoefening van het toezicht
bekend wordt, bijvoorbeeld met betrekking tot de personen die feitelijk
het beleid bepalen, de feitelijke zeggenschapstructuur van het trustkantoor of de trustdiensten die worden aangeboden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

38

Onderdeel d heeft betrekking op de situatie dat de vergunninghouder niet
(langer) voldoet aan de bij of krachtens de bij deze wet gestelde regels of
de voorschriften verbonden aan de vergunning. In beginsel zal DNB bij de
uitoefening van haar toezicht de in hoofdstuk 6 geregelde formele
maatregelen aanwenden, wanneer er een tekortkoming in de naleving van
de onderhavige wet wordt geconstateerd. In voorkomende gevallen kan
het echter zijn dat de tekortkoming of overtreding dermate ernstig is dat
de vergunningverlening aan het trustkantoor moet worden heroverwogen. Dit kan bijvoorbeeld aan de orde zijn wanneer een beheerste of
integere bedrijfsvoering bij een trustkantoor geheel ontbreekt of als het
trustkantoor probeert zich actief aan het toezicht te onttrekken of de
toezichthouder misleidt. Als het daarbij in de rede ligt dat het trustkantoor
niet in staat zal zijn om de beheerste en integere bedrijfsvoering binnen
afzienbare tijd structureel op orde te krijgen, dan zal een intrekking van de
vergunning de aangewezen route zijn om de belangen die deze wet
beoogt te waarborgen adequaat te beschermen.
Op grond van onderdeel e kan de toezichthouder de vergunning intrekken
indien betaling van de op grond van de Wet bekostiging financieel
toezicht 2019 verschuldigde toezichtkosten door de vergunninghouder
uitblijft. Het betreft de kosten die jaarlijks door DNB in rekening worden
gebracht aan de trustkantoren die over een vergunning van DNB
beschikken.
De onderdelen f en g voorzien in de situatie dat van een vergunning geen
gebruik (meer) wordt gemaakt: de vergunninghouder maakt geen
aanvang met de vergunde activiteiten of hij beëindigt die activiteiten
definitief. Ook wanneer een trustkantoor gedurende een periode van ten
minste zes maanden geen trustdiensten verleent, bestaat voldoende
grond voor intrekking van de vergunning. De onderdelen h en i zien op
overdracht van onderneming en faillissement van de vergunninghouder.
De tekst van deze onderdelen is ontleend aan artikel 1:104, eerste lid,
onderdelen g en j, van de Wft.
De onderdelen j en k voorzien in de mogelijkheid om de vergunning in te
trekken indien de houder niet voldoet aan de verplichtingen die bij of
krachtens de Wwft en de Sanctiewet 1977 zijn gesteld. Het is thans ook al
mogelijk om de vergunning in te trekken indien deze wetten niet worden
nageleefd, maar in dit artikel is ervoor gekozen de gronden voor
intrekking van de vergunning expliciet te benoemen. De naleving van de
Wwft en Sanctiewet 1977 door trustkantoren maakt deel uit van de
integere en beheerste bedrijfsvoering van een trustkantoor. Wanneer
bijvoorbeeld de verplichting van artikel 16 Wwft tot het melden van
ongebruikelijke transacties bij de FIU niet wordt nageleefd, kan dit onder
omstandigheden een grond vormen voor het intrekken van de
vergunning. Dit volgt ook uit artikel 59 van de vierde anti-witwasrichtlijn.
Het niet screenen van een relatiebestand, zoals op grond van de
Sanctiewet 1977 verlangd wordt, is ook dermate ernstig dat een trustkantoor daarvoor zijn vergunning kan verliezen. Bij niet naleving van deze
twee wetten geldt een vergelijkbaar afwegingskader als bij het niet
naleven van onderhavig wetsvoorstel (intrekkingsgrond d hierboven).
Onderdeel m bepaalt dat indien de vergunninghouder niet langer is
ingeschreven in het handelsregister de vergunning voor het verlenen van
trustdiensten eveneens kan worden ingetrokken. Door aan te sluiten bij
inschrijving in het handelsregister, kan de toezichthouder eenvoudiger
beoordelen of er grond bestaat voor het intrekken van een vergunning
dan het geval is bij de beoordeling van de onder f, g en h genoemde
gevallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

39

In bijzondere omstandigheden vervalt de vergunning ingevolge het
tweede lid van rechtswege. In een dergelijk geval is er geen besluit van de
toezichthouder tot intrekking van de vergunning nodig. Dit is het geval
indien de vergunninghouder ophoudt te bestaan, bijvoorbeeld door
ontbinding van de rechtspersoon. Het verval van rechtswege in deze
omstandigheden is nieuw ten opzichte van de Wtt, op grond waarvan een
besluit tot intrekking van de vergunning noodzakelijk is. Met het vervallen
van de vergunning wordt nadere aansluiting gezocht bij de praktijk,
waarin de toezichthouder een besluit neemt tot het «vervallen verklaren»
van een vergunning.
Het derde lid geeft DNB de bevoegdheid om te bepalen dat het trustkantoor het bedrijf geheel of gedeeltelijk afwikkelt indien de vergunning
wordt ingetrokken. DNB kan dit bepalen in de beschikking waarmee de
vergunning wordt ingetrokken. Niet in alle gevallen zal afwikkeling nodig
zijn: afwikkeling zal niet nodig zijn voor activiteiten of diensten van het
trustkantoor die niet binnen de reikwijdte van de vergunningplicht vallen.
Indien het trustkantoor in staat van faillissement verkeert en de afwikkeling door de curator in faillissement wordt uitgevoerd, wordt de curator
beschouwd als vergunninghoudend trustkantoor. In een dergelijk geval
dient derhalve ook een curator zich te houden aan de termijn die DNB
verbindt aan het afwikkelen van de vergunningplichtige activiteiten.
Artikel 8. Wijzigingen in de gegevens van een trustkantoor
Dit artikel komt overeen met artikel 5 Wtt en regelt het melden van
wijziging van gegevens aan DNB. In het eerste lid zijn gegevens
opgenomen waarvan een voornemen tot wijziging aan DNB gemeld moet
worden. Het gaat om essentiële gegevens waarbij DNB eerst toestemming
moet hebben gegeven voordat de wijziging doorgevoerd mag worden.
Het gaat hierbij onder meer om de identiteit van bestuurders en toezichthouders waarvan DNB eerst de geschiktheid en betrouwbaarheid moet
hebben kunnen beoordelen. Verder zijn wijzigingen in een gekwalificeerde
deelneming relevant. Het gaat dan om zowel een wijziging in de houders
van een deelneming als wijzigingen in de omvang van deelnemingen. In
het derde lid zijn de gegevens opgenomen waar geen instemming voor
nodig is, maar die na wijziging onverwijld aan DNB moeten worden
gemeld. Bij ministeriële regeling kunnen nog aanvullende gegevens
worden opgenomen. Te denken valt dan bijvoorbeeld aan gegevens die
ingevolge artikel 6 bij een aanvraag voor vergunningverlening ingediend
moeten worden.
Uit de toezichtpraktijk is gebleken dat vooral trustkantoren die onderdeel
uitmaken van een grote internationaal opererende groep vaak ex-post
worden geconfronteerd met wijzigingen in zeggenschap elders in de
groep die voorafgaand voor instemming aan DNB hadden moeten
worden voorgelegd. Het feit dat een trustkantoor onderdeel uitmaakt van
een grotere groep doet niet af aan de verantwoordelijkheid van het
trustkantoor om een tijdig verzoek om instemming te doen. Om te
bewerkstelligen dat meldingen tijdig worden gedaan, worden op grond
van het vierde lid houders van een gekwalificeerde deelneming verplicht
mee te werken om een trustkantoor alle benodigde informatie te
verstrekken.
Artikel 9. Het register
Dit artikel komt overeen met artikel 7 Wtt. DNB beheert een openbaar
register waarin alle vergunninghoudende trustkantoren en trustkantoren
met een ontheffing worden ingeschreven. Van trustkantoren waarvan de
vergunning is ingetrokken, maar waaraan een termijn is geboden voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

40

afwikkelen van hun activiteiten, wordt de inschrijving in het register
gehandhaafd totdat de gestelde termijn is verstreken. Het register is
openbaar toegankelijk en tegen kostprijs wordt een afschrift verstrekt van
gegevens uit het register.
Bij doorhaling van een registratie wordt voor zover van toepassing
vermeld dat de doorhaling nog niet onherroepelijk is. Het intrekken van
een vergunning geschiedt niet lichtzinnig en het is van belang dat
(potentiële) cliënten hiervan op de hoogte kunnen zijn.
Artikel 10. Betrouwbaarheid en geschiktheid
Het vereiste van geschiktheid voor (mede) beleidsbepalers en leden van
een toezichthoudend orgaan van een trustkantoor blijft ongewijzigd in
stand. Ook het vereiste van betrouwbaarheid voor (mede) beleidsbepalers
en leden van een toezichthoudend orgaan, alsmede voor de houders van
een gekwalificeerde deelneming in een trustkantoor, blijft gehandhaafd.
Deze eisen volgen op dit moment uit artikel 4 Wtt.
Met het vereiste van geschiktheid wordt beoogd te waarborgen dat de
personen die werkzaamheden verrichten en verantwoordelijkheden
dragen die van invloed zijn op de bedrijfsvoering van het trustkantoor,
daartoe over voldoende kennis en vaardigheden beschikken. Ook dienen
de (mede) beleidsbepalers en leden van een toezichthoudend orgaan van
een trustkantoor zich professioneel te gedragen. Bij de beoordeling van de
geschiktheid, wordt rekening gehouden met de samenstelling van het
orgaan waarvan de betrokken persoon deel uitmaakt of uit zal maken.
Daartoe zal DNB doorgaans verzoeken om een overzicht van de specifieke
taken, kennis en vaardigheden van de personen in het collectief. Ook
wordt rekening gehouden met de functie en de aard, omvang en het
risicoprofiel van het trustkantoor.
Een (mede) beleidsbepaler van een trustkantoor, alsmede een lid van het
toezichthoudend orgaan van een trustkantoor en de houder van een
gekwalificeerde deelneming in een trustkantoor dienen zich te onthouden
van gedragingen die in de weg staan aan het vervullen van zijn (toekomstige) functie. Daartoe dient de betrouwbaarheid van deze personen
buiten twijfel te staan. Als een (mede)beleidsbepaler een rechtspersoon is,
dan dienen de (mede)beleidsbepalers van die rechtspersoon aan de
toepasselijke eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid te voldoen.
Uit de definitie van gekwalificeerde deelneming volgt dat er sprake kan
zijn van een rechtstreekse of middellijke gekwalificeerde deelneming.
Wordt een gekwalificeerde deelneming gehouden door een natuurlijke
persoon, dan wordt deze natuurlijke persoon getoetst. Wordt de gekwalificeerde deelneming gehouden door een rechtspersoon, dan worden de
individuele bestuurders van die rechtspersoon getoetst.
Uit het vierde lid blijkt dat de betrouwbaarheid van een bepaalde persoon
in principe slechts eenmaal wordt getoetst. Het uitgangspunt is: eens
betrouwbaar bevonden door DNB of de Autoriteit Financiële Markten,
blijft betrouwbaar. Een uitzondering op deze regel geldt in geval zich
feiten of omstandigheden voordoen of hebben voorgedaan die de
betrouwbaarheid raken. Om die reden dient elk nieuw antecedent te
worden gemeld. Dergelijke antecedenten kunnen leiden tot een nieuw
onderzoek naar de betrouwbaarheid van de betreffende persoon.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

41

Artikel 11. Twee dagelijks beleidsbepalers
In het onderhavige wetsvoorstel wordt, naar voorbeeld van de Wft, het
vereiste van een tweehoofdige dagelijkse leiding voor trustkantoren
geïntroduceerd. Een tweekoppig bestuur zal beter in staat zijn om kritisch
vermogen te organiseren, zodat beter kan worden voorkomen dat een
trustkantoor zijn integere en beheerste bedrijfsvoering in gevaar brengt
door toedoen van zijn bestuur.
Trustkantoren dienen vanaf het moment van vergunningverlening blijvend
te voldoen aan het vereiste van twee dagelijks beleidsbepalers, die
werkzaam dienen te zijn vanuit Nederland. Dit betekent dat bij belet of
ontstentenis van één of meer dagelijks beleidsbepalers, het trustkantoor
onverwijld voor vervanging dient te zorgen.
Ontheffing van de verplichting om ten minste over een tweehoofdige
dagelijkse leiding te beschikken kan slechts bij uitzondering worden
verleend, bijvoorbeeld tijdelijk bij overlijden van een bestuurder, waarvoor
een vervanger moet worden gezocht. Een ontheffing van de verplichting
voor het dagelijks beleid om vanuit Nederland werkzaam te zijn, is
voorstelbaar in de gevallen waarin het trustkantoor zorg draagt voor
voldoende waarborgen voor de continuïteit van de aanwezigheid in
Nederland.
Artikel 12. Feitelijke zeggenschapsstructuur
Een ondoorzichtige zeggenschapstructuur kan DNB belemmeren in de
beoordeling van het risicoprofiel van het trustkantoor of van de integere
en beheerste bedrijfsvoering. Op grond van het voorgestelde artikel 12
dient een trustkantoor dan ook te waarborgen dat de zeggenschapstructuur waarbinnen hij met andere (rechts)personen is verbonden, niet
dusdanig ondoorzichtig is dat deze aan het toezicht van DNB in de weg
staat. Daarbij is het uitgangspunt dat het voor DNB inzichtelijk dient te zijn
op welke wijze de zeggenschap in een trustkantoor is georganiseerd en
door welke natuurlijke personen de zeggenschap wordt uitgeoefend. Van
belang is dat niet alleen de formele zeggenschapstructuur, maar ook de
feitelijke zeggenschapstructuur voldoende inzichtelijk is voor de toezichthouder. De feitelijke zeggenschapstructuur tussen natuurlijke personen en
rechtspersonen kan afwijken van de juridische structuur waarvan het
trustkantoor deel uitmaakt. Indien dit verschil niet (voldoende) bij DNB
bekend is, kan dit belemmerend werken voor de uitoefening van haar
toezicht. Omdat de zeggenschapstructuur van een trustkantoor steeds
voldoende inzichtelijk moet zijn, wordt in artikel 6 verwezen naar het
onderhavige artikel als vergunningvereiste. Daartoe dient bij de aanvraag
van een vergunning een overzicht te worden bijgevoegd van de zeggenschapstructuur van de groep waartoe het trustkantoor behoort. Met het
oog op de naleving van het onderhavige artikel wordt op grond van
artikel 8 van trustkantoren verlangd dat wijzigingen in de zeggenschapstructuur vooraf ter goedkeuring worden voorgelegd aan de toezichthouder.
In het tweede lid van artikel 12 wordt verwezen naar situaties waarin het
trustkantoor deel uitmaakt van een zeggenschapstructuur waarbinnen hij
met personen is verbonden ten aanzien van wie, op grond van het recht
dat op hen van toepassing is, belemmeringen kunnen bestaan voor de
uitoefening van het toezicht door DNB. Daarbij kan gedacht worden aan
(rechts)personen die zijn gevestigd in een staat waar beperkingen gelden
voor het uitwisselen van informatie, waardoor de mogelijkheden van DNB
om de voor haar toezicht benodigde informatie te vergaren, worden
beperkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

42

Artikel 13. Rechtsvorm trustkantoor
Dit betreft een nieuwe verplichting. Een trustkantoor moet rechtspersoonlijkheid hebben en de rechtsvorm van een naamloze vennootschap,
besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid of Europese
naamloze vennootschap. Zie in dit kader ook paragraaf 4.1 van het
algemeen deel van deze memorie van toelichting. De belangrijkste
wijziging ten opzichte van de Wtt die de introductie van dit artikel met zich
brengt, is dat natuurlijke personen niet langer in aanmerking komen voor
een vergunning. Voor natuurlijke personen die op dit moment beschikken
over een vergunning voor het verlenen van trustdiensten, wordt in
artikel 71 voorzien in overgangsrecht. De toegestane rechtsvormen die in
dit artikel staan genoemd, zijn de rechtsvormen die op dit moment reeds
het meest gebruikelijk zijn voor trustkantoren.
Voor buitenlandse vergunninghouders die in Nederland actief zijn, ofwel
grensoverschrijdend, ofwel door middel van een bijkantoor, geldt ook het
vereiste van rechtspersoonlijkheid naar het recht van de staat van zetel.
Artikel 14. Integere en beheerste bedrijfsvoering
Dit artikel komt overeen met artikel 10, eerste lid, Wtt in combinatie met
artikel 4 van de Rib Wtt 2014. Een trustkantoor dient zorg te dragen voor
een beheerste en integere bedrijfsuitoefening, een adequaat, op dat doel
gericht beleid te voeren en de inrichting van zijn bedrijfsvoering daarop af
te stemmen. Dit houdt onder meer in dat een trustkantoor regels,
maatregelen en procedures moet opstellen die de bedrijfsprocessen en de
bedrijfsrisico’s beheersbaar maken en die de integriteit van het trustkantoor waarborgen.
De integere bedrijfsvoering heeft betrekking op het voorkomen van de in
artikel 14, vierde lid, onderdeel a, opgesomde handelingen en relaties die
het vertrouwen in het trustkantoor of de financiële markten als geheel
ernstig kunnen schaden. Zo dient bijvoorbeeld te worden tegengegaan
dat bij of krachtens de Sanctiewet 1977 gestelde regels en regels gericht
op het tegengaan van het witwassen van geld en de financiering van
terrorisme worden overtreden. Bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur kunnen nadere regels worden gesteld.
In het derde lid is de huidige verplichting van artikel 4 Rib Wtt 2014
opgenomen. Op grond van dit lid maakt het trustkantoor een periodieke
analyse van de risico’s voor de integere bedrijfsvoering, ook wel bekend
als een systematische integriteitrisicoanalyse (SIRA). De SIRA vormt het
startpunt van de integere en beheerste bedrijfsvoering. In de SIRA worden
alle risico’s geïdentificeerd, geanalyseerd en gewaardeerd. Beleid,
procedures, processen en beheersmaatregelen worden hierop gebaseerd
en geïmplementeerd. Periodieke herziening van de SIRA is noodzakelijk,
zodat de SIRA het uitgangspunt kan blijven vormen voor de integere en
beheerste bedrijfsvoering van het trustkantoor. De herziening kan
plaatsvinden op reguliere basis of indien daar, bijvoorbeeld vanwege een
incident, aanleiding voor is.
De regels, maatregelen en procedures die een trustkantoor in verband
met de integere en beheerste bedrijfsvoering moet instellen, komen deels
overeen met hetgeen nu reeds in het procedurehandboek moet worden
opgenomen op grond van artikel 6 van de Rib Wtt 2014. Daartoe behoren
onder meer regels gericht op de naleving van de bij of krachtens de
Sanctiewet 1977 met betrekking tot het financieel verkeer gestelde regels
en de regels inzake het tegengaan van het witwassen van geld of de
financiering van terrorisme. Gebreken in de naleving van de regels uit de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

43

Sanctiewet 1977 en de Wwft zijn rechtstreeks relevant in het kader van de
voorgestelde wet en kunnen onder omstandigheden aanleiding vormen
om de vergunning van het trustkantoor in te trekken.
Ter nadere invulling van de integere en beheerste bedrijfsvoering, kunnen
bij algemene maatregel van bestuur regels worden gesteld. Die regels
kunnen betrekking hebben op onderwerpen die thans in de artikelen 8, 9
en 10 van de Rib Wtt 2014 zijn geregeld: de beoordeling van de betrouwbaarheid van (externe) personeelsleden in een integriteitsgevoelige
functie en het verstrekken van inlichtingen over (voormalige) personeelsleden aan andere trustkantoren.
Een beheerste bedrijfsvoering vergt dat de administratieve organisatie en
de interne controleprocedures nauwkeurig zijn beschreven en vastgelegd,
en dat de beschreven regels en procedures steeds worden nageleefd. De
beschrijving dient uiteraard te worden bijgehouden en actueel te zijn. De
regels die bij algemene maatregel van bestuur kunnen worden gesteld
inzake een beheerste bedrijfsvoering kunnen bijvoorbeeld zien op zaken
benoemd in artikel 17 en verder van het Besluit prudentiële regels Wft,
zoals de organisatiestructuur, de verdeling van bevoegdheden en
verantwoordelijkheden, de vastlegging van rechten en verplichtingen, de
organisatie van rapportagelijnen en de inrichting van informatievoorziening en communicatie.
Artikel 15. Compliance- en auditfunctie
Met het oog op het zwaarwegende belang van de compliance- en
auditfunctie, wordt de verplichting voor trustkantoren om over deze
functies te beschikken vanuit artikel 7 van de Rib Wtt 2014 naar het niveau
van de wet verplaatst.
Trustkantoren zijn verplicht te voorzien in een effectieve en onafhankelijke
invulling van de compliancefunctie. Een onafhankelijke invulling van de
compliancefunctie impliceert dat de personen die betrokken zijn bij de
uitoefening van de compliancefunctie, niet tevens betrokken zijn bij de
activiteiten waarop zij toezicht houden.
De uitoefening van de compliancefunctie is gericht op de controle van de
naleving van de wettelijke regels en de regels die door een trustkantoor
zelf zijn ingesteld. Dit houdt onder meer in dat erop wordt toegezien dat
procedures, bijvoorbeeld voor het verrichten van cliëntenonderzoek, in
overeenstemming zijn met geldende regelgeving. Indien daarbij onvolkomenheden worden aangetroffen, dient het trustkantoor maatregelen te
nemen om deze onvolkomenheden effectief te adresseren.
De wijze waarop de compliancefunctie wordt ingericht, kan op de aard en
omvang van het trustkantoor worden afgestemd. Bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur zullen nadere regels worden gesteld aan
de wijze waarop de compliancefunctie wordt ingevuld, zoals ook thans het
geval is in artikel 7 van de Rib Wtt 2014.
De auditfunctie dient de naleving van het bij of krachtens de Wtt bepaalde,
alsmede de uitoefening van de compliancefunctie, op onafhankelijke wijze
te controleren. Dat geldt in het bijzonder voor het controleren van de
werking van de gedragslijnen, procedures en maatregelen om geïdentificeerde integriteitrisico’s te beheersen. Indien de auditfunctie hierbij
gebreken constateert, ligt het in de rede dat deze gemeld worden en dat
de personen die het dagelijks beleid van het trustkantoor bepalen ervoor
zorg dragen dat de noodzakelijke wijzigingen worden doorgevoerd in de
gedragslijnen, procedures en maatregelen. De intensiteit van de invulling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

44

van de auditfunctie dient te worden afgestemd op het risicoprofiel van het
trustkantoor.
Artikel 16. Uitbesteding van werkzaamheden
Onder uitbesteding wordt verstaan het op structurele basis laten
uitvoeren van werkzaamheden, daaronder begrepen processen of delen
van processen, door onafhankelijke derden. Dit is thans geregeld in
artikel 9, vierde lid, van de Rib Wtt 2014. Op grond van artikel 16 dient een
trustkantoor dat werkzaamheden uitbesteedt erop toe te zien dat de derde
de op het trustkantoor rustende verplichtingen naleeft.
Aan het uitbesteden van werkzaamheden kunnen voor het trustkantoor
risico’s zijn verbonden die ingevolge wettelijke bepalingen adequaat
moeten worden beheerst. Voorkomen moet worden dat de betrokken
werkzaamheden worden onttrokken aan het zicht van de toezichthouder
en zo het toezicht zouden bemoeilijken. Het trustkantoor blijft te allen tijde
verantwoordelijk voor de beheersing van de risico’s die verbonden zijn
aan de uitbestede werkzaamheden. Bij de selectie van degene aan wie
bepaalde werkzaamheden worden uitbesteed, dient dan ook zorgvuldigheid in acht te worden genomen.
Op grond van het derde en vierde lid kunnen bij algemene maatregel van
bestuur nadere regels worden gesteld omtrent de uitbesteding van
werkzaamheden. Tevens kan worden bepaald dat bepaalde soorten
werkzaamheden niet mogen worden uitbesteed. Zoals in paragraaf 4.2
van het algemeen deel van deze toelichting reeds aan de orde is gesteld,
wordt in dit wetsvoorstel bepaald dat het uitbesteden van de compliancefunctie niet is toegestaan. De reden hiervoor is gelegen in de in het
toezicht geconstateerde gebreken in de invulling van de compliancefunctie, wanneer deze door uitbesteding met een onvoldoende hoge
frequentie werd ingevuld. Daarnaast belemmert de invulling van de
compliancefunctie door derde partijen het toezicht op de uitvoering van
de compliancefunctie. Nu op voorhand vaststaat dat uitbesteding van
deze werkzaamheden afbreuk doet aan de integere en beheerste
bedrijfsvoering van trustkantoren, wordt het uitbesteden van de compliancefunctie reeds op het niveau van de wet verboden. Het is voorstelbaar
dat bij algemene maatregel van bestuur wordt voorzien in een aanvullend
verbod op het uitbesteden van bepaalde andere werkzaamheden, indien
in de praktijk blijkt dat uitbesteding leidt tot onaanvaardbare integriteitrisico’s of tot een belemmering voor het toezicht. Te denken valt aan het
uitbesteden in het kader van dienstverlening of wettelijke verplichtingen,
zoals transactiemonitoring.
Artikel 17. Verbod op combinatie van trustdiensten en belastingadvies
Dit artikel is nieuw en verbiedt een trustkantoor om aan een cliënt zowel
trustdiensten als belastingadvies te verlenen. Bij een trustkantoor dat deel
uitmaakt van een groep geldt dit verbod voor de gehele groep. Belastingadvies vindt doorgaans plaats voordat een trustdienst wordt verricht. In
het belang van een onafhankelijk cliëntonderzoek is het onwenselijk dat
zowel advies over een fiscale constructie als het opzetten van die
constructie door een trustkantoor wordt verricht. Voor een duiding van het
begrip belastingadvies wordt verwezen naar de toelichting hierop bij
artikel 1. Voor een nadere inhoudelijke toelichting wordt naar
paragraaf 4.3.4 verwezen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

45

Artikel 18. Periodieke rapportage
Dit artikel komt overeen met artikel 10, tweede lid, Wtt. Voor trustkantoren
geldt de verplichting desgevraagd aan DNB te rapporteren over de
bedrijfsvoering. Hierbij kan worden gedacht aan informatie over de
trustdiensten die worden verleend, over het cliëntenbestand van het
trustkantoor, alsmede aan statistische informatie over de gevallen waarin
het trustkantoor heeft geweigerd trustdiensten te verlenen naar aanleiding
van de uitkomsten van het cliëntenonderzoek. Uiteraard moet de
verstrekte informatie tijdig, adequaat en waarheidsgetrouw worden
verstrekt. Het trustkantoor is gehouden de gegevens te verstrekken die
DNB in staat stelt haar toezicht op de naleving van deze wet op adequate
wijze uit te voeren. DNB kan op grond van onjuiste of onvolledige
informatie immers niet nagaan of de wettelijke verplichtingen door
trustkantoren worden nageleefd. Daarnaast wordt DNB in het stellen van
haar toezichtprioriteiten belemmerd wanneer informatie niet tijdig aan
haar wordt verstrekt.
Artikel 19. Zorgplicht derdengelden
Het eerste lid van artikel 19 correspondeert met het huidige artikel 22,
eerste lid, onderdeel e, van de Rib Wtt 2014. Bij inzet van een doorstroomvennootschap dient een trustkantoor adequate maatregelen te treffen om
te waarborgen dat die vennootschap aan haar verplichtingen kan voldoen.
Dit is bijvoorbeeld van belang als de doorstroomvennootschap op eigen
titel gelden ontvangt en gehouden is deze – grotendeels – over te maken
naar een andere partij. Om te waarborgen dat de doorstroomvennootschap aan die verplichting kan voldoen, zal het trustkantoor bijvoorbeeld
moeten waken voor mogelijke aansprakelijkheden van de vennootschap.
Het tweede lid komt overeen met artikel 5 van de Rib Wtt 2014: een
trustkantoor zorgt voor maatregelen om gelden van doelvennootschappen of derden die het kantoor beheert te beschermen. Hierbij is een
deugdelijke administratie en volledige (fysieke) scheiding tussen
vermogensbestanddelen die aan verschillende cliënten of doelvennootschappen toebehoren van belang. Ook worden eigen vermogensbestanddelen van een trustkantoor niet vermengd met vermogen van cliënten of
doelvennootschappen. De mogelijkheid om gelden in «escrow» te geven
aan het trustkantoor wordt over het algemeen niet door dit voorschrift
geraakt, mits bij dergelijke faciliteiten voor afdoende scheiding met
vermogensbestanddelen van het trustkantoor zorg wordt gedragen.
Artikel 20. Incidenten
De voorgestelde regeling voor de melding van incidenten is ontleend aan
artikel 11 van de Rib Wtt 2014.
Een incident is een gedraging of gebeurtenis die een ernstige bedreiging
vormt voor de integere bedrijfsvoering van het trustkantoor. Incidenten
kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op een cliënt of doelvennootschap (bijvoorbeeld een UBO die wordt verdacht van een strafbaar feit of
in de pers van maatschappelijk onbetamelijk gedrag wordt beschuldigd),
maar ook op gedragingen van medewerkers en bestuurders van het
trustkantoor zelf of een derde. Hierbij moet het trustkantoor goed de
afweging maken of de gedraging of gebeurtenis potentieel impact kan
hebben op de integere bedrijfsvoering van het trustkantoor. Als stelregel
kan genomen worden dat bij twijfel of sprake is van een «incident»
gemeld moet worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

46

Een trustkantoor dient incidenten onverwijld te melden aan de toezichthouder. Onverwijld wil zeggen zo snel mogelijk, oftewel zodra een
incident bekend is geworden bij het trustkantoor. Een trustkantoor dient
derhalve niet eerst een eigen onderzoek of de resultaten van een
strafrechtelijk onderzoek af te wachten. In geval van incidenten informeert
een trustkantoor DNB onverwijld. Het trustkantoor neemt maatregelen om
risico’s te beheersen en herhaling te voorkomen, en draagt zorg voor
administratieve vastlegging van de incidenten en de bedoelde maatregelen. Ingevolge artikel 37 dient deze vastlegging voor de toezichthouder
beschikbaar te worden gehouden. Eventuele mitigerende maatregelen die
het trustkantoor neemt naar aanleiding van een incident doen niet af aan
de meldplicht.
Artikel 21. Buitenlandse trustkantoren en bijkantoren
De voorschriften van hoofdstuk 3 richten zich tot trustkantoren met zetel
in Nederland. Dit artikel maakt duidelijk in hoeverre die voorschriften van
overeenkomstige toepassing zijn op trustkantoren met zetel in een lidstaat
of een aangewezen staat en op de in Nederland gelegen bijkantoren. Het
artikel maakt duidelijk op welk niveau (bijkantoor of zetel) voldaan moet
worden aan de normen van hoofdstuk 3. Handhavende maatregelen
zullen zich uiteraard altijd richten tot de vergunninghouder (het hoofdkantoor met zetel in buitenland), ook voor de verplichtingen waaraan
moet worden voldaan op het niveau van het bijkantoor. Op de vergunninghouder rust immers de verplichting zorg te dragen voor nakoming
van alle verplichtingen op grond van deze wet. Ook bij het aanvragen van
een vergunning is het aan de aanvrager om aan te tonen dat op het
niveau zoals aangegeven in dit artikel wordt voldaan aan de vergunningvereisten. De voorschriften die van toepassing zijn verklaard op trustkantoren met zetel in een andere lidstaat maken op geen enkele wijze
onderscheid naar plaats van vestiging. De bepalingen over de verplichte
rechtsvorm en het werkzaam zijn van de beleidsbepalers in Nederland zijn
niet van toepassing op deze trustkantoren.
Artikel 22. Cliëntenonderzoek bij trustdienstverlening
In dit artikel is geregeld in welke gevallen een trustkantoor verplicht is
cliëntenonderzoek te verrichten. Zoals ook op grond van artikel 13, vierde
lid, van de Rib Wtt 2014 nu al het geval is, geldt deze verplichting bij het
aangaan van een zakelijke relatie of bij het verlenen van een trustdienst. In
aanvulling daarop wordt, ter implementatie van artikel 11 van de vierde
anti-witwasrichtlijn en in aansluiting op artikel 3, vijfde lid, van de Wwft, in
het onderhavige artikel ook verwezen naar indicaties dat de cliënt
betrokken is bij witwassen of het financieren van terrorisme en situaties
waarin het trustkantoor twijfelt aan de juistheid of volledigheid van de
gegevens die hij reeds had verzameld in het kader van een eerder
cliëntenonderzoek.
Artikel 23. Verbod op vroegtijdige dienstverlening
Dit artikel komt overeen met de artikelen 17 en 19, derde lid, van de Rib
Wtt 2014 en is aangescherpt en uitgebreid. Het cliëntenonderzoek dient
voorafgaand aan het aangaan van een zakelijke relatie of het verlenen van
een trustdienst te worden verricht. In het onderhavige artikel is bepaald
dat het verboden is een zakelijke relatie aan te gaan of een trustdienst te
verlenen, totdat het cliëntenonderzoek is verricht door het trustkantoor
zelf, of door een introducerende instelling. Daarbij dient het cliëntenonderzoek tot het wettelijk voorgeschreven resultaat, zoals dat in de
artikelen 27 tot en met 30, 33 en 34 is omschreven, te hebben geleid. Dit
dient tot slot, conform het bepaalde in artikel 37, te zijn vastgelegd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

47

voordat een zakelijke relatie kan worden aangegaan of een trustdienst kan
worden verleend.
Indien het cliëntenonderzoek door een introducerende instelling is
verricht, beschikt het trustkantoor over de door de introducerende
instelling vergaarde informatie, alvorens een zakelijke relatie kan worden
aangegaan of een trustdienst kan worden verleend. Het onderhavige
artikel laat derhalve nadrukkelijk de mogelijkheid open dat het cliëntenonderzoek niet door het trustkantoor zelf wordt verricht, maar door een
introducerende instelling. Zie in dit kader ook de artikelsgewijze
toelichting bij artikel 1, met betrekking tot de begripsomschrijving van
introducerende instelling. Hoewel aansluiting is gezocht bij het bepaalde
in artikel 5 van de Wwft, geldt dat trustkantoren zich op grond van de
onderhavige wet niet in alle gevallen kunnen verlaten op het cliëntenonderzoek dat door een instelling in de zin van de Wwft is verricht. Zo kan
een accountant, advocaat, notaris of belastingadviseur, anders dan in de
Wwft, niet als introducerende instelling dienen. Van belang is dat de
verantwoordelijkheid voor het cliëntenonderzoek en voor de naleving van
de bepalingen uit de onderhavige wet, ook in het geval van de introductie
van een cliënt door een introducerende instelling, te allen tijde bij het
trustkantoor berust.
Uit het onderhavige artikel volgt voorts dat alle elementen van het
cliëntenonderzoek die voor dienstverlening onderzocht kunnen worden,
ook onderzocht moeten zijn voor aanvang van de dienstverlening. Dit is in
lijn met het bepaalde in artikel 14 van de vierde anti-witwasrichtlijn en
artikel 4 van de Wwft. De informatie die uit hoofde van het cliëntenonderzoek wordt vergaard, is immers noodzakelijk om te beoordelen of aan
de dienstverlening van het trustkantoor integriteitrisico’s zijn verbonden
en of deze risico’s voldoende kunnen worden beheerst (vgl. artikel 26).
Daarnaast is de informatie die uit hoofde van het cliëntenonderzoek wordt
vergaard essentieel voor een adequate monitoring van de transacties die
de cliënt of de doelvennootschap verricht. Dit vormt de basis voor de
naleving van artikel 16 van de Wwft: de meldplicht van ongebruikelijke
transacties. Daar waar de verplichtingen inzake het cliëntenonderzoek een
voortdurende controle van de zakelijke relatie voorschrijven, dient het
trustkantoor zich voorafgaand aan het aangaan van een zakelijke relatie of
het verlenen van een trustkantoor te verzekeren dat het in staat is deze
voortdurende controle te verrichten. Een voortdurende controle kan naar
zijn aard niet voorafgaand aan het aangaan van een zakelijke relatie of het
verlenen van een trustdienst worden verricht. Dit komt in het tweede lid
tot uitdrukking.
Ten aanzien van het cliëntenonderzoek dat wordt verricht in het kader van
het verlenen van trustdienst d, geldt een nuance. Afhankelijk van de
precieze aard van de dienstverlening, de verkoop van rechtspersonen, dan
wel het bemiddelen daarbij, zullen de verplichtingen uit hoofde van het
cliëntenonderzoek verschillen. In het geval van bemiddelen bij de verkoop
van rechtspersonen betekent dat het volgende. Indien de cliënt beoogd
koper is, en het trustkantoor in het kader van zijn dienstverlening dus zal
trachten een verkoper te vinden, dan is het cliëntenonderzoek in het
stadium voor aanvang van dienstverlening gericht op de aspecten
gerelateerd aan de cliënt en de koper. Is de cliënt beoogd verkoper, dan is
het cliëntenonderzoek in dit stadium gericht op de aspecten gerelateerd
aan de cliënt en de verkoper. Naderhand, als het trustkantoor in zijn rol als
bemiddelaar een wederpartij heeft gevonden, dienen de resterende
aspecten van het cliëntenonderzoek voltooid te worden alvorens het
trustkantoor een overeenkomst tussen die partijen tot stand mag brengen.
Heeft het trustkantoor een koper gevonden, dan verricht hij alsnog de
aspecten van het cliëntenonderzoek gerelateerd aan de koper. Vindt het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

48

trustkantoor een verkoper, dan verricht hij alsnog de aspecten van het
cliëntenonderzoek gerelateerd aan de verkoper. Zie in dit kader ook de
toelichting bij artikel 29.
Tot slot komt in het derde lid tot uitdrukking dat een zakelijke relatie door
een trustkantoor beëindigd dient te worden indien gedurende de looptijd
daarvan blijkt dat niet aan de voorschriften inzake het cliëntenonderzoek
kan worden voldaan. In dit kader is van belang dat uit artikel 37, derde lid,
volgt dat een trustkantoor maatregelen dient te nemen om de gegevens
die uit hoofde van het cliëntenonderzoek worden verzameld, actueel te
houden. Dit vergt een doorlopend cliëntenonderzoek dat er toe kan leiden
dat een zakelijke relatie op grond van het onderhavige artikel moet
worden beëindigd.
Artikel 24. Verificatie van de identiteit
Dit artikel komt overeen met artikel 18 Rib Wtt 2014. De verificatie van de
identiteit van personen is een belangrijk aspect van het cliëntenonderzoek.
Waar, blijkens artikel 1, onder het identificeren van een persoon wordt
verstaan dat opgave wordt gedaan van de identiteit van een persoon,
bijvoorbeeld de cliënt of UBO, wordt onder het verifiëren van een
identiteit verstaan dat wordt vastgesteld of de opgegeven identiteit van
een persoon overeenkomt met de werkelijke identiteit van een persoon.
Dit wordt in het eerste lid bepaald. Door middel van een verwijzing naar
«de identiteit» is in het eerste lid beoogd te verduidelijken dat deze
invulling niet van toepassing is waar in dit hoofdstuk anderszins van
«verifiëren» wordt gesproken.
Ten behoeve van de verificatie van een identiteit wordt van dezelfde
documenten gebruik gemaakt als voorgeschreven in de Wwft. Dat
betekent dat een trustkantoor aan de hand van documenten, gegevens of
inlichtingen uit betrouwbare en onafhankelijke bron de juistheid van een
opgegeven identiteit controleert. De wijze waarop de verificatie kan
geschieden kan uiteenlopen. Ten aanzien van documenten die niet
afkomstig zijn van overheidsinstanties of rechterlijke instanties, dient een
trustkantoor zich echter af te vragen of zij voldoende betrouwbaar zijn.
Documenten waarvan niet vaststaat dat daaraan een adequate identificatie en verificatie vooraf is gegaan, zoals studentenpassen en werknemerspassen, volstaan over het algemeen niet om de identiteit te
verifiëren.
Ook voor buitenlandse rechtspersonen geschiedt de verificatie aan de
hand van documenten of gegevens of inlichtingen uit betrouwbare en
onafhankelijke bron. Daarbij gaat het om gegevens of inlichtingen die in
het internationale verkeer gebruikelijk zijn. Hiertoe kunnen vergelijkbare
documenten worden opgevraagd als voor de verificatie van Nederlandse
rechtspersonen.
Artikel 25. Onderzoek naar de uiteindelijk belanghebbende
Dit artikel komt overeen met artikel 13, tweede lid, Rib Wtt 2014. In het
onderhavige artikel wordt verduidelijk wat er van een trustkantoor
verwacht wordt met betrekking tot het onderzoek naar een uiteindelijk
belanghebbende. De artikelen 27 tot en met 30 bepalen onder meer dat
een trustkantoor cliëntenonderzoeksmaatregelen dient te treffen die
strekken tot het vaststellen van de uiteindelijk belanghebbende van een
cliënt, alsmede in voorkomend geval van een doelvennootschap, koper of
verkoper, of trust.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

49

Uit onderdeel a volgt in de eerste plaats dat een trustkantoor in deze
gevallen alle UBO’s van een cliënt, doelvennootschap, koper of verkoper,
dan wel trust identificeert. Onder identificeren wordt op grond van
artikel 1 – en conform het bepaalde in de Wwft – verstaan dat een
trustkantoor opgave laat doen van de identiteit van de UBO’s. Dit gebeurt
doorgaans door de cliënt die zich tot het trustkantoor wendt. Vervolgens
dient het trustkantoor de opgegeven identiteit te verifiëren, conform het
bepaalde in artikel 24. Tot slot dient een trustkantoor steeds de aard en de
omvang van het uiteindelijk belang vast te stellen.
Door in onderdeel a te verwijzen naar het identificeren van «alle» UBO’s,
is beoogd te verduidelijken dat het trustkantoor zich in moet spannen om
alle natuurlijke personen die als UBO kwalificeren, in beeld te brengen.
Het trustkantoor kan daarbij niet uitsluitend afgaan op de informatie die
een cliënt op eerste verzoek verstrekt, maar dient ook eigen onderzoek te
doen.
Voor het onderzoek dat een trustkantoor moet verrichten om te controleren of opgave is gedaan van de identiteit van alle uiteindelijk belanghebbenden, geldt een inspanningsverplichting. Zoals in het algemeen deel
van de toelichting is aangegeven, geldt voor de cliëntenonderzoeksverplichtingen van hoofdstuk 4 het uitgangspunt dat het cliëntenonderzoek
tot een wettelijk omschreven resultaat dient te leiden. De in de artikelen 27
tot en met 30 omschreven informatie, dient in beginsel met zekerheid te
worden vastgesteld. Voor de onderdelen van het onderzoek die naar hun
aard echter niet kunnen leiden tot vaststelling met zekerheid, geldt een
inspanningsverplichting. Deze inspanningsverplichting geldt steeds
wanneer is bepaald dat informatie «zoveel mogelijk met zekerheid moet
worden vastgesteld». Deze clausulering komt ook in onderdeel a van
artikel 25 tot uitdrukking, met betrekking tot de verplichting om te
onderzoeken of alle personen die als UBO kwalificeren, zijn geïdentificeerd. Hoewel ook hier het verkrijgen van absolute zekerheid beoogd
wordt, geldt dat een absolute zekerheid niet te achterhalen is. De
inspanningsverplichting brengt met zich dat het trustkantoor voor de
betreffende aspecten van het cliëntenonderzoek moet kunnen uitleggen
welke maatregelen er zijn genomen om zoveel als mogelijk is de
betreffende informatie met zekerheid vast te stellen. Dit vergt een
nauwkeurige vastlegging van zowel de in dat kader genomen maatregelen, als het daarmee behaalde resultaat. De verplichting om de
cliëntenonderzoeksgegevens vast te leggen, komt terug in artikel 40.
Om aan het onderhavige vereiste te voldoen, kan een trustkantoor eerst
de cliënt opgave laten doen van wie de UBO is. Uit onderdeel b volgt dat
een trustkantoor de identiteit van de UBO voorts dient te verifiëren, op
basis van onafhankelijke en betrouwbare documenten. Vervolgens
onderzoekt het trustkantoor de status van de opgegeven UBO’s. Door het
onderzoeken van de aard en de omvang van het uiteindelijk belang, kan
het trustkantoor onder meer nagaan of de opgegeven persoon daadwerkelijk als UBO kwalificeert. Tot slot dient het trustkantoor redelijke
maatregelen te nemen om, zoveel mogelijk met zekerheid, vast te stellen
of er nog andere UBO’s zijn, die niet zijn opgegeven. Het onderzoek naar
de formele en feitelijke zeggenschapstructuur van bijvoorbeeld een cliënt
of doelvennootschap (vgl. artikel 27, tweede lid, onderdeel f en g, en
derde lid, onderdeel d) is hiervoor van groot belang.
Artikel 26. Onderzoek naar integriteitrisico’s bij dienstverlening
Op grond van artikel 26 dient een trustkantoor kennis te hebben van het
doel van zijn dienstverlening aan de cliënt of aan de doelvennootschap en
te onderzoeken of aan het verlenen van trustdiensten integriteitrisico’s zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

50

verbonden. Deze bepaling is ontleend aan artikel 23 van de Rib Wtt 2014.
De verplichting om de integriteitrisico’s bij dienstverlening te onderzoeken, bestaat naast de verplichting tot het uitvoeren van een analyse
van de risico’s ten aanzien van de integere bedrijfsvoering (artikel 14,
derde lid). Voorts geldt de onderhavige verplichting voor alle trustdiensten die een trustkantoor verleent, omdat alle trustdiensten integriteitrisico’s met zich kunnen brengen.
Uit de definitie van integriteitrisico vloeit voort dat een trustkantoor onder
meer moet onderzoeken of zijn dienstverlening kan worden misbruikt ten
behoeve van overtreding van een wettelijk voorschrift. Trustkantoren
dienen ervoor te waken dat zij door hun dienstverlening betrokken raken
bij het faciliteren van overtredingen van Nederlandse of buitenlandse
wetgeving. Hierbij kan gedacht worden aan misbruik van een vennootschapsstructuur voor witwassen of het ontduiken van fiscale of andere
verplichtingen in Nederland of een andere jurisdictie. Het begrip integriteitrisico’s strekt zich bovendien uit tot de mogelijke betrokkenheid van
een trustkantoor bij handelingen die ingaan tegen hetgeen volgens het
ongeschreven recht betaamt, zoals de inzet van trustdiensten met het
enkele doel om te anticiperen op een (nationale of internationale)
bevriezingsmaatregel.
Het onderzoek naar integriteitrisico’s vergt dat trustkantoren voldoende
informatie inwinnen om te voorkomen dat hun dienstverlening wordt
misbruikt. De onderzoeksplicht van artikel 26 hangt daarom nauw samen
met de verplichtingen om bepaalde gegevens en informatie te achterhalen in het kader van het cliëntenonderzoek. Bij het onderzoek naar
integriteitrisico’s moeten die gegevens in elk geval worden betrokken. Het
betreft onder meer de kennis die het trustkantoor heeft van de cliënt en
het doel van de (gewenste) dienstverlening. Daarbij kan worden gedacht
aan de omstandigheid dat een cliënt of een UBO kwalificeert als PEP (zie
in dit verband artikel 34). Daarnaast dient het trustkantoor de context van
de (gewenste) dienstverlening, waaronder relevante kenmerken van
betrokken jurisdicties en de activiteiten van betrokken (doel)vennootschappen, bij het onderzoek naar integriteitrisico’s te betrekken. Ook de
structuur waarvan de cliënt of de doelvennootschap deel uitmaakt, kan
integriteitrisico’s met zich brengen. Risicovolle structuren zijn bijvoorbeeld
structuren waarbij de identiteit van de uiteindelijk belanghebbende(n) op
korte termijn en zonder tussenkomst van het trustkantoor kan wijzigen.
Hierbij kan worden gedacht aan structuren met toonderaandelen
(nominee shareholders). In die gevallen kan van de ene op de andere dag
de nominee shareholder verklaren dat zij nu de aandelen in een vennootschap houdt ten behoeve van een ander persoon dan waarvoor dit een
dag eerder nog het geval was. Trustkantoren worden dan geconfronteerd
met een voldongen feit en zullen zeer voortvarend de identiteit van
nieuwe uiteindelijk belanghebbende moeten nagaan en deze identiteit
moeten verifiëren. De achterliggende transactie dient eveneens door het
trustkantoor in beeld te worden gebracht en te worden geanalyseerd om
de wisseling van uiteindelijk belanghebbende(n) te kunnen beoordelen.
Verder hebben structuren waarin juridische en economisch eigendom uit
elkaar worden gehaald in nagenoeg alle gevallen een bedoeld of
onbedoeld versluierend effect.
De onderzoeksplicht geldt niet slechts bij het aangaan van een zakelijke
relatie of bij de aanvang van trustdienstverlening. Het betreft een
doorlopende verplichting. Bij een wijziging in de dienstverlening of van
andere relevante omstandigheden, dan wel periodiek, afhankelijk van de
vastgestelde integriteitrisico’s (het integriteitrisicoprofiel), dient het
trustkantoor de integriteitrisico’s van zijn dienstverlening te onderzoeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

51

Een trustkantoor dient zich er op grond van het tweede lid voorts van te
vergewissen dat de vastgestelde integriteitrisico’s adequaat zijn ondervangen. Integriteitrisico’s kunnen worden ondervangen door het
trustkantoor zelf of door derden, waaronder de cliënt of de doelvennootschap. Zo zou een risico op belastingontduiking mogelijk kunnen worden
ondervangen door van een cliënt een kopie te vragen van belastingaangiften die gerelateerd/verbonden zijn aan de dienstverlening. Op basis van
die informatie kan het trustkantoor zich ervan vergewissen dat de
trustdienstverlening niet wordt misbruikt voor belastingontduiking. Met
de bewoording «adequaat ondervangen» wordt erkend dat het volledig
uitsluiten van enig integriteitrisico niet altijd gerealiseerd kan worden.
Tegelijkertijd geldt ook dat een trustkantoor gehouden is de trustdienstverlening te weigeren of te beëindigen ingeval van reële integriteitrisico’s of
indien het trustkantoor zich niet afdoende ervan kan vergewissen dat de
integriteitrisico’s ondervangen zijn.
Het derde lid verplicht het trustkantoor een overkoepelende analyse op te
stellen op basis waarvan beslist wordt of de zakelijke relatie wordt
aangegaan of dat er trustdiensten worden verleend (het acceptatiememorandum). De resultaten uit de onderzoeken op grond van het eerste en
tweede lid behoren hierin terug te komen. Het is een schriftelijke
vastlegging of overkoepelende analyse en een afweging van de
uitkomsten van het cliëntenonderzoek, het onderzoek naar de aanwezigheid van integriteitsrisico’s en de vastlegging inzake de mate waarin en
de wijze waarop deze geïdentificeerde integriteitsrisico’s zijn ondervangen. Het acceptatiememorandum vormt een uitgangspunt op basis
waarvan het trustkantoor beslist om al dan niet verder te gaan met een
cliënt. Hierbij kan het niet alleen gaan over of «in compliance technische
zin» de relatie kan worden aangegaan (is aan de wettelijke standaarden
voldaan), maar of het ook wenselijk (past het binnen het beleid) en
verantwoord (moreel en ethisch bezien) is om dat te doen. Op voorhand
lijkt het bestuur het meest geschikt om die laatste afweging te maken. Het
bestuur reflecteert dan op de wenselijkheid van dienstverlening en weegt
de uitkomsten van de verschillende onderzoeken en analyses tegen elkaar
af.
Bij een her-acceptatie, review of als gedurende de dienstverlening zich
incidenten of materiële wijzigingen voordoen in de structuur of indien de
aard van de dienstverlening wijzigt, zal een nieuw acceptatiememorandum opgesteld moeten worden inclusief een besluit omtrent voortzetting van de zakelijke relatie of de trustdienstverlening.
Artikel 27. Cliëntenonderzoek bij trustdienst a en b
In de artikelen 27 tot en met 30 worden de cliëntenonderzoeksmaatregelen die door trustkantoren moeten worden genomen, per type
trustdienst beschreven. Daarbij worden de verschillende maatregelen
benoemd die een trustkantoor dient te nemen, per persoon of vennootschap waarop zij betrekking hebben. De huidige verplichtingen rond het
cliëntenonderzoek zijn geregeld in de artikelen 13 en 14 van de Rib Wtt
2014.
Artikel 27 heeft betrekking op het cliëntenonderzoek dat moet worden
verricht bij het verlenen van de trustdiensten, bedoeld in onderdeel a en b
van de definitie van trustdienst. In deze gevallen gaat het om het verlenen
van trustdiensten aan een doelvennootschap. Dit komt tot uitdrukking in
het eerste lid van artikel 27. In het geval van trustdienstverlening met
betrekking tot een doelvennootschap, strekken de onderzoeksverplichtingen zich zowel uit tot de cliënt, als tot de doelvennootschap. De cliënt
en de doelvennootschap kunnen immers verschillend zijn: de vennoot-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

52

schap waaraan diensten worden verleend is niet per definitie ook degene
met wie een zakelijke relatie wordt aangegaan of die een trustdienst laat
verrichten.
In het tweede lid is bepaald welke cliëntenonderzoeksmaatregelen een
trustkantoor moet nemen met betrekking tot de doelvennootschap,
waarna het derde lid de maatregelen omvat die met betrekking tot de
cliënt moeten worden genomen. De artikelleden van artikel 27 zijn zo
geformuleerd, dat er geen overlap bestaat tussen de verschillende
verplichtingen. Als de cliënt tegelijk ook de doelvennootschap is, dan zijn
de voorschriften van het tweede lid (de doelvennootschap) en het derde
lid (de cliënt) van toepassing. In dat geval is het onderzoek op basis van
het derde lid gericht op de cliënt in zijn hoedanigheid van doelvennootschap. Is de cliënt niet tevens de doelvennootschap, dan is ook het vierde
lid van toepassing. In dit lid zijn dan ook voorschriften opgenomen die
normaliter – als cliënt en doelvennootschap samenvallen – zouden vallen
onder de eerdere leden.
Het tweede lid verplicht trustkantoren een integriteitrisicoprofiel, alsmede
een transactieprofiel van de doelvennootschap vast te stellen. Het
integriteitrisicoprofiel omschrijft de omstandigheden die het integriteitrisico, dat is verbonden aan de doelvennootschap, kunnen
beïnvloeden. Hierbij kan gedacht worden aan mogelijke integriteitrisico’s
als gevolg van het land van vestiging van de doelvennootschap, de markt
waarop een doelvennootschap actief is en de aard van de activiteiten van
een doelvennootschap. Het opstellen van een integriteitrisicoprofiel van
de doelvennootschap draagt bij aan de voortdurende controle (het
monitoren) van die vennootschap gedurende de dienstverlening. Deze
controle heeft onder andere tot doel ongebruikelijke transacties of
transactiepatronen en situaties die een verhoogd integriteitrisico met zich
brengen, tijdig te herkennen. Ongebruikelijke transacties dienen op grond
van artikel 16 van de Wwft aan de FIU te worden gemeld. Ook de
transacties van een doelvennootschap vallen onder deze meldplicht.
In een transactieprofiel van de doelvennootschap worden de te
verwachten in- en uitgaande geldstromen van de doelvennootschap
benoemd, ten aanzien van alle relevante activiteiten van een doelvennootschap. Hoewel het transactieprofiel voorafgaand aan het aangaan van een
zakelijke relatie of het verlenen van een trustdienst dient te worden
opgesteld (zie ook artikel 23), kan een trustkantoor op basis van de
informatie die in het kader van het cliëntenonderzoek wordt verzameld
over de doelvennootschap reeds een (voorlopig) transactieprofiel tot
stand brengen. De verplichting een transactieprofiel van de doelvennootschap vast te stellen is nieuw ten opzichte van de verplichtingen uit de Wtt
en Rib Wtt 2014. In de praktijk wordt een transactieprofiel door trustkantoren echter al vaker gebruikt. Omdat een transactieprofiel in belangrijke
mate kan bijdragen aan het signaleren van integriteitrisico’s en ongebruikelijke transacties, is gekozen voor een codificatie van deze bestaande
praktijk.
Om een waardevolle bijdrage te kunnen leveren aan het monitoren van
transacties, ten behoeve van de naleving van de meldplicht uit artikel 16
Wwft, dienen een integriteitrisico- en transactieprofiel actueel, volledig en
specifiek te zijn. Om die reden zal een trustkantoor het integriteitrisico- en
transactieprofiel gedurende de zakelijke relatie regelmatig moeten
aanvullen of aanpassen. Dit volgt uit artikel 37, derde lid, en kan bijvoorbeeld plaatsvinden aan de hand van de transactiemonitoring door het
trustkantoor, alsmede op basis van kennis die wordt opgedaan tijdens
reguliere klantcontacten of het bijwonen van directievergaderingen van de
doelvennootschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

53

Op grond van het tweede lid, onderdeel c, dient het trustkantoor de
herkomst van het vermogen van de doelvennootschap vast te stellen.
Hiertoe wordt eerst het vermogen van de doelvennootschap in kaart
gebracht, om vervolgens het ontstaan ervan te kunnen onderzoeken. Het
onderzoek is gericht op het gehele vermogen van de doelvennootschap
en niet uitsluitend op de bij de trustdienstverlening betrokken gelden. Er
wordt voorts geen onderscheid gemaakt tussen eigen vermogen en
vreemd vermogen.
De resultaten van het onderzoek op grond van onderdeel c, kunnen
overlappen met het onderzoek naar de vermogenspositie van de UBO(’s)
van een doelvennootschap, op grond van onderdeel d. Dit is het geval
wanneer het vermogen van de doelvennootschap is ingebracht door haar
UBO(’s). Afhankelijk van de omstandigheid of de cliënt tevens als
doelvennootschap kwalificeert, stelt het trustkantoor de UBO’s van een
doelvennootschap vast op grond van het derde lid, onderdeel b, dan wel
het vierde lid, onderdeel b. Het tweede lid, onderdeel d, voorziet in een
onderzoek naar de vermogenspositie van de UBO(’s) van een doelvennootschap. Ook dit onderzoek is gericht op het gehele vermogen van de
UBO, ongeacht of het vermogen gerelateerd is aan de doelvennootschap,
en de wijze waarop het is vergaard. Waar de herkomst van het vermogen
van de doelvennootschap met zekerheid moet worden vastgesteld, geldt
voor het onderzoek naar de vermogenspositie van de UBO(’s) van een
doelvennootschap een inspanningsverplichting: de vermogenspositie van
de UBO van de doelvennootschap dient zoveel mogelijk met zekerheid te
worden vastgesteld. Dit houdt in dat het trustkantoor moet komen tot een
onderbouwde indicatie van de totale omvang en de opbouw van het
vermogen van de UBO. Hiertoe kan relevante informatie worden
opgevraagd bij de UBO zelf, bij een tussenpersoon, of via openbare
bronnen.
Vervolgens bepaalt het trustkantoor op grond van onderdeel e dat het
vermogen van de doelvennootschap en van de UBO(’s) van de doelvennootschap uit legitieme bron afkomstig is. Ook voor dit aspect geldt een
inspanningsverplichting, omdat de legitimiteit van de herkomst van
vermogen niet in alle gevallen met zekerheid kan worden vastgesteld. Wel
volgt uit onderdeel e dat een trustkantoor zoveel mogelijk de legitimiteit
met zekerheid moet vaststellen. Dat betekent dat een inspanning moet
worden verricht om de wijze waarop het vermogen is verworven, na te
gaan en om te beoordelen of het vermogen niet afkomstig is van
criminele praktijken of anderszins een risico vormt voor een integere en
beheerste bedrijfsvoering. Daarbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan
de omstandigheid dat het vermogen van een doelvennootschap of UBO
van een doelvennootschap afkomstig is uit een land waartegen internationale sancties zijn getroffen. Ten einde te kunnen vaststellen of het
vermogen uit legitieme bron afkomstig is, zal een trustkantoor gerichte
vragen moeten stellen aan de cliënt, alsmede de verkregen informatie
moeten controleren aan de hand van openbare bronnen. De resultaten
van dit onderzoek, alsmede de verrichte inspanningen, dienen op grond
van artikel 37 te worden vastgelegd.
Op grond van onderdeel f moet het trustkantoor controleren of voor de
doelvennootschap of andere relevante rechtspersoon of vennootschap in
de groep van de doelvennootschap een registratieplicht geldt. Indien dit
het geval is controleert het trustkantoor of de rechtspersoon of vennootschap daadwerkelijk is ingeschreven. In Nederland betreft het inschrijving
in het Handelsregister, in het buitenland gaat het om vergelijkbare
registers. Op deze manier heeft het trustkantoor kennis of de rechtspersoon of vennootschap in beeld is bij de autoriteiten, hetgeen relevant

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

54

kan zijn voor het bepalen van de integriteitrisico’s aan de dienstverlening.
Voor een nadere toelichting hierop wordt verwezen naar paragraaf 4.3.3.
Wat onder relevant onderdeel van de structuur moet worden verstaan, is
afhankelijk van het concrete geval. Hieronder moeten in ieder geval (maar
niet limitatief) worden verstaan:
– alle entiteiten die rechtstreeks of onrechtstreeks enige formele
zeggenschap hebben in de doelvennootschap;
– alle entiteiten die rechtstreeks onder dezelfde aandeelhouder(s) vallen
als waaronder de doelvennootschap valt;
– alle entiteiten waar de doelvennootschap rechtstreeks of onrechtstreeks enige formele zeggenschap in heeft;
– alle entiteiten binnen de groep van de doelvennootschap die vanwege
de aard van hun activiteiten relevant zijn voor het risicoprofiel van de
doelvennootschap of de cliënt.
Het onderzoek ingevolge onderdeel g en h naar de eigendomsstructuur,
formele zeggenschapstructuur en feitelijke zeggenschapstructuur van een
doelvennootschap, hangt nauw samen met het onderzoek naar de UBO
van een doelvennootschap op grond van het derde lid, onderdeel b, of het
vierde lid, onderdeel b. Een UBO is, zo volgt uit artikel 3, zesde lid, van de
vierde anti-witwasrichtlijn, de natuurlijke persoon die de uiteindelijke
eigenaar is van of zeggenschap heeft over de doelvennootschap. Daarbij
wordt geen onderscheid gemaakt tussen formele of feitelijke zeggenschap. Bij het in kaart brengen van de eigendomstructuur, formele en
feitelijke zeggenschapstructuur zal het trustkantoor derhalve kunnen
nagaan of alle UBO’s van de doelvennootschap zijn geïdentificeerd, hun
identiteit is geverifieerd en wat de aard en omvang van hun uiteindelijk
belang in de doelvennootschap is (vgl. artikel 25). Daarnaast wordt van
een trustkantoor verwacht dat het ook de overige relevante groepsstructuur van een doelvennootschap vaststelt (onderdeel g), zodat het
kennis heeft van de samenstelling van de groep waarvan de doelvennootschap deel uitmaakt en over gegevens beschikt waarop die kennis is
gebaseerd. Het trustkantoor dient daarvoor te beschikken over de
gegevens met betrekking tot de identiteit van alle personen of vennootschappen die formele zeggenschap hebben in de doelvennootschap.
Verder zal het trustkantoor moeten weten welke entiteiten onder de
doelvennootschap vallen. Daarbij gaat het zowel om entiteiten waarin de
doelvennootschap een deelneming heeft, als om entiteiten waarover de
doelvennootschap (anderszins) zeggenschap heeft. Afhankelijk van de
structuur kan het ook noodzakelijk zijn om zusterondernemingen van de
doelvennootschap in dit onderzoek te betrekken. Immers, wanneer het
trustkantoor een doelvennootschap bedient die zich in een groep bevindt
waarvan onderdelen zich bezighouden met risicovolle activiteiten, dan is
het noodzakelijk om dit in beeld te hebben en te betrekken bij het
onderzoek naar de integriteitrisico’s bij dienstverlening.
Op grond van onderdeel i is het trustkantoor verplicht om naast de
relevante onderdelen van de structuur, ook de strekking vast te stellen
waarmee die structuur is opgezet. Is de strekking van de structuur van de
groep van een doelvennootschap onvoldoende duidelijk, dan kan dit
bovendien een aanwijzing zijn voor misbruik van de trustdienstverlening,
bijvoorbeeld met het oogmerk om belasting te ontduiken of handelsrestricties of sancties te omzeilen.
Het doel van de groep structuur van een doelvennootschap valt niet
noodzakelijkerwijs samen met het doel van de doelvennootschap in de
structuur. De doelvennootschap kan zijn opgericht met een specifiek
oogmerk, dat daarvan afwijkt. Zowel de strekking van de groep structuur,
als van de doelvennootschap zelf, dient bekend te zijn bij het trustkantoor.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

55

Daartoe dient het trustkantoor in de eerste plaats navraag te doen bij de
cliënt. Voorts dient het trustkantoor vast te stellen of de opgegeven
strekking van de groep structuur, ook de feitelijke strekking daarvan is. Dit
vergt kennis van de sectoren waarin de doelvennootschap en andere
onderdelen van de groep structuur actief zijn. Waar een structuur mede
om fiscale redenen zou zijn opgezet, dient een trustkantoor ook dit te
kunnen controleren.
Onderdeel j heeft betrekking op de herkomst en bestemming van de
middelen van een doelvennootschap. Onder de middelen van een
doelvennootschap worden in ieder geval de in- en uitgaande geld- en
goederenstromen van de doelvennootschap verstaan. Daarnaast zijn ook
de rechten en plichten die de doelvennootschap verkrijgt of op zich
neemt, van belang. Het trustkantoor moet van iedere inkomende en iedere
uitgaande transactie de grondslag kennen.
Onderdeel k betreft tot slot een verplichte voortdurende controle op de
zakelijke relatie en de verrichte transacties van de doelvennootschap. Deze
voortdurende controle, ook wel transactiemonitoring genoemd, strekt
ertoe dat het trustkantoor kan nagaan dat de verrichte transacties
overeenkomen met het integriteitrisicoprofiel, het transactieprofiel en de
overige kennis die het heeft van de doelvennootschap. Op deze wijze kan
het trustkantoor integriteitrisico’s tijdig signaleren en ondervangen,
alsmede in voorkomend geval een ongebruikelijke transactie herkennen
en melden aan de FIU. Transacties kunnen door het trustkantoor vóór het
uitvoeren daarvan worden gecontroleerd (real time monitoring), dan wel
achteraf wanneer de transactie reeds is uitgevoerd (post-event
monitoring). Welke vorm van monitoring gewenst is zal ondermeer
afhangen van de uitkomst van het onderzoek naar de integriteitrisico’s bij
trustdienstverlening en de maatregelen die (ook overigens) genomen zijn
om dit integriteitrisico te beheersen (vgl. artikel 26).
Het derde lid betreft het onderzoek naar de cliënt. De cliëntenonderzoeksmaatregelen met betrekking tot de cliënt sluiten aan bij de vierde
anti-witwasrichtlijn en de aanbevelingen van FATF.28 De maatregelen die
in het kader van het onderzoek naar de cliënt moeten worden genomen,
zijn inhoudelijk gelijkluidend aan de maatregelen die naar huidig recht
reeds in het kader van het cliëntenonderzoek genomen moeten worden
(artikel 13, tweede lid, Rib Wtt 2014).
Het vierde lid is tot slot van toepassing in het geval dat de cliënt niet
tevens de doelvennootschap is. De maatregelen die in het vierde lid zijn
opgenomen zouden, als cliënt en doelvennootschap samenvallen, onder
de eerdere leden, reeds voortvloeien uit het tweede en derde lid. Zijn de
cliënt en de doelvennootschap echter niet één en dezelfde, dan volgt uit
het vierde lid dat ook ten aanzien van de cliënt een integriteitrisicoprofiel
moet worden opgesteld, de formele en feitelijke zeggenschapstructuur in
kaart moet worden gebracht en dat ook de UBO’s van de doelvennootschap moeten worden vastgesteld. Voor een toelichting op deze maatregelen wordt naar het voorgaande verwezen.
Artikel 28. Cliëntenonderzoek bij trustdienst c
Het cliëntenonderzoek in artikel 28 heeft betrekking op het verlenen van
trustdiensten aan een cliënt door middel van het gebruik maken van een
doorstroomvennootschap, zoals omschreven in onderdeel c van de
definitie van trustdienst. Voorafgaand aan het verlenen van deze
trustdienst, alsmede gedurende de looptijd van een zakelijke relatie
28

Het betreft artikel 13 van de vierde anti-witwasrichtlijn en aanbeveling 10 van FATF.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

56

gericht op deze trustdienst, verricht het trustkantoor cliëntenonderzoek
dat gericht is op zowel de cliënt, als de doorstroomvennootschap.
In het tweede lid wordt bepaald welke maatregelen het trustkantoor in het
kader van het cliëntenonderzoek naar de doorstroomvennootschap
neemt. Het betreft in de eerste plaats het vaststellen van een transactieprofiel van de doorstroomvennootschap en het vaststellen van de
herkomst en bestemming van de gelden die aan de doorstroomvennootschap ter beschikking worden gesteld. Deze maatregelen zijn vergelijkbaar
aan de cliëntenonderzoeksmaatregelen die een trustkantoor op grond van
artikel 27 moet nemen met betrekking tot een doelvennootschap (zie in dit
kader ook de toelichting bij artikel 27). Voor het overige wijken de
maatregelen die in het kader van het cliëntenonderzoek met betrekking tot
de doorstroomvennootschap moeten worden genomen, af van het
bepaalde in artikel 27, tweede lid. Dat komt voort uit het onderscheid
tussen een doelvennootschap en een doorstroomvennootschap. Doordat
een doorstroomvennootschap door het trustkantoor ter beschikking wordt
gesteld en deel uitmaakt van dezelfde groep als het trustkantoor, is het
bijvoorbeeld niet nodig dat de formele of feitelijke zeggenschapstructuur
van een doorstroomvennootschap wordt onderzocht.
Een doorstroomvennootschap kan worden gebruikt om de herkomst van
middelen te verhullen. De herkomst en bestemming van de middelen die
ter beschikking van de doorstroomvennootschap worden gesteld, dient
daarom door het trustkantoor te worden vastgesteld. Het gaat om de inen uitgaande geldstromen van de doorstroomvennootschap en om de
rechten en plichten die de doorstroomvennootschap verkrijgt of op zich
neemt. Dit vergt dat de aan de geldstromen, rechten of plichten ten
grondslag liggende stukken door het trustkantoor worden verzameld en
bewaard. Indien sprake is van een lening, dient het trustkantoor vast te
stellen wie het risico draagt en welke zekerheden er in een voorkomend
geval zijn gesteld. Dit volgt uit het tweede lid, onderdeel c en d. Doordat
een trustkantoor op deze wijze de verhouding tussen alle betrokkenen,
inclusief degene die zekerheid stelt voor een lening of anderszins risico
draagt, in kaart brengt, kan het trustkantoor beoordelen of aan de
dienstverlening integriteitrisico’s zijn verbonden.
Het derde lid bepaalt welke maatregelen het trustkantoor dient te nemen
met betrekking tot de cliënt. Deze maatregelen zijn inhoudelijk gelijkluidend aan de maatregelen die op grond van artikel 27 moeten worden
genomen met betrekking tot een doelvennootschap en de cliënt waaraan
de trustdiensten, bedoeld onder a en b van de begripsomschrijving van
trustdienst worden verleend. Voor een toelichting op deze maatregelen
wordt dan ook verwezen naar de toelichting bij artikel 27.
Artikel 29. Cliëntenonderzoek bij trustdienst d
Dit artikel betreft het cliëntenonderzoek bij de verkoop of bemiddeling bij
de verkoop van rechtspersonen.
Indien een trustkantoor een rechtspersoon verkoopt, zal de cliënt van het
trustkantoor tevens kwalificeren als de koper van de rechtspersoon. Het
trustkantoor dient op grond van het onderhavige artikel zowel de
cliëntenonderzoeksmaatregelen te nemen met betrekking tot de cliënt,
omschreven in het tweede lid, als ook, op grond van het derde lid, met
betrekking tot de cliënt in zijn hoedanigheid van koper van een rechtspersoon. Voor een deel overlappen de maatregelen op grond van het
derde lid met de cliëntenonderzoeksmaatregelen die het trustkantoor
reeds op grond van het tweede lid dient te nemen. In aanvulling daarop
dient het trustkantoor de herkomst van het vermogen van de koper vast te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

57

stellen en de vermogenspositie van de UBO van de koper te onderzoeken.
Voor laatstgenoemde verplichting geldt, op grond van het derde lid,
onderdeel d, een inspanningsverplichting. Dat geldt ook voor de
verplichting om zoveel mogelijk met zekerheid vast te stellen of het
vermogen van de UBO van een koper, uit legitieme bron afkomstig is.
Bij bemiddelen bij de verkoop van een rechtspersoon, treedt het trustkantoor op als tussenpersoon bij het tot stand brengen van een koopovereenkomst. Een trustkantoor kan bij het bemiddelen bij de verkoop van
rechtspersonen optreden namens de koper, dan wel de verkoper van een
rechtspersoon. Kwalificeert de cliënt van het trustkantoor tevens als koper,
dan verricht het trustkantoor in de eerste plaats cliëntenonderzoek naar
zijn cliënt, die tevens koper is, conform het tweede lid en de maatregelen
in het derde lid, die betrekking hebben op de koper. Op het moment dat
het trustkantoor ten behoeve van zijn cliënt een verkopende partij heeft
gevonden, dient het trustkantoor tevens onderzoek te doen naar de
verkoper. In dat geval neemt het trustkantoor de maatregelen, bedoeld in
het derde lid, die betrekking hebben op de verkoper van de rechtspersoon.
Dat betekent dat het trustkantoor de identiteit van de verkoper moet
vaststellen en verifiëren en moet onderzoeken wie de UBO(’s) van de
verkopende partij zijn. Ook dient het trustkantoor een integriteitsprofiel
van de verkoper vast te stellen, teneinde eventuele integriteitrisico’s die
aan de verkoop van de rechtspersoon verbonden zijn, te onderkennen.
Indien de cliënt van het trustkantoor de verkopende partij is, verricht het
trustkantoor voor aanvang van de zakelijke relatie of het verlenen van de
trustdienst het onderzoek naar de cliënt, op grond van het tweede lid. De
maatregelen in het derde lid die betrekking hebben op de verkoper zijn
gelijkluidend aan de maatregelen met betrekking tot de cliënt, op grond
van het tweede lid, en hebben derhalve in dit geval geen zelfstandige
betekenis meer. Op het moment dat het trustkantoor een koper van de
rechtspersoon heeft gevonden, dient het cliëntenonderzoek zich verder uit
te breiden naar de kopende partij. Het betreft hier bij uitstek de uitvoering
van de poortwachterfunctie van het trustkantoor: het trustkantoor dient in
kaart te brengen aan wie de rechtspersoon wordt verkocht, wie de UBO‘s
van de kopende partij zijn en wat de herkomst van het vermogen van de
koper en diens UBO’s is. Op deze wijze kan het trustkantoor vaststellen of
het vermogen dat wordt aangewend voor de aankoop van een rechtspersoon uit legitieme bron afkomstig is en of er aan de aankoop van de
rechtspersoon door de koper geen onaanvaardbare integriteitrisico’s zijn
verbonden. Zoals in het voorgaande reeds is aangegeven, geldt voor het
vaststellen van de vermogenspositie van de UBO, alsmede het vaststellen
of het aan deze vermogenspositie verbonden vermogen uit legitieme bron
afkomstig is, een inspanningsverplichting. Zie in dit kader ook de
toelichting bij artikel 27.
Artikel 30. Cliëntenonderzoek bij trustdienst e
Dit artikel betreft de trustdienstverlening bedoeld in onderdeel e van de
definitie van trustdienst, waarbij het trustkantoor optreedt als een trustee
van een trust. Bij het verlenen van deze trustdienst, richt het cliëntenonderzoek door het trustkantoor zich zowel op de cliënt, als op de trust. Het
tweede lid van artikel 30 bepaalt welke maatregelen er in het kader van
het cliëntenonderzoek moeten worden genomen met betrekking tot de
cliënt. Het derde lid omschrijft de maatregelen die ten aanzien van de trust
moeten worden genomen. Voor een groot deel zijn deze maatregelen
gelijk aan de maatregelen die ook in het kader van het cliëntenonderzoek
bij de overige trustdiensten genomen moeten worden, zodat daarvoor
verwezen wordt naar de toelichting bij artikel 27.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

58

In aanvulling daarop dient te worden opgemerkt dat het, onder omstandigheden, zo kan zijn dat er naast het trustkantoor ook andere personen of
vennootschappen optreden als trustee van een trust. Ook deze trustees
dienen door het trustkantoor te worden geïdentificeerd. Dat volgt uit het
derde lid, onderdeel a, waarin het onderzoek naar de UBO’s van een trust
staat omschreven. De definitie van UBO in relatie tot een trust, heeft uit
hoofde van artikel 3, zesde lid, van de vierde anti-witwasrichtlijn een
specifieke invulling. Naast de trustees van een trust, worden ook de
insteller(s), de protector en de begunstigden van de trust als UBO
aangemerkt. Tot slot kunnen ook andere personen die op enige wijze
uiteindelijke zeggenschap over de trust uitoefenen, als UBO kwalificeren.
Van deze personen dient het trustkantoor de identiteit vast te stellen en te
verifiëren.
Daarnaast is van belang dat het trustkantoor onderzoek dient te verrichten
naar het vermogen van de trust. Het trustkantoor dient de herkomst van
het vermogen van de insteller vast te stellen, alsmede de herkomst van
het vermogen van de trust en de herkomst en bestemming van middelen
van de trust. De laatstgenoemde voorschriften zijn vergelijkbaar met het
verplichte onderzoek naar de herkomst en bestemming van middelen van
de doelvennootschap (artikel 27, tweede lid). Voor zover het trustkantoor
verplicht is de vermogenspositie van de insteller van een trust vast te
stellen en te beoordelen of het daaraan verbonden vermogen uit legitieme
bron afkomstig is, geldt een inspanningsverplichting (zie in dit kader ook
de toelichting bij artikel 25).
Artikel 31. Bijzondere voorschriften bij trusts en andere
juridische constructies
Waar artikel 30 betrekking heeft op de situatie waarin het trustkantoor zelf
optreedt als trustee van een trust (het verlenen van de trustdienst onder e
van de begripsomschrijving van trustdienst in artikel 1), heeft artikel 31,
eerste lid, betrekking op de situatie waarin het de cliënt is die optreedt als
trustee van een trust. Het afwijkende karakter van de rechtsvorm trust
rechtvaardigt maatwerk in het cliëntenonderzoek. Een trust bezit geen
rechtspersoonlijkheid en is om die reden niet degene met wie een
zakelijke relatie kan worden aangegaan of die een transactie laat
uitvoeren. Een trust kan om die reden niet zelf als cliënt kwalificeren.
Indien de cliënt van een trustkantoor optreedt als trustee van een trust,
strekt het cliëntenonderzoek zich tevens uit tot de trust. Dit komt tot
uitdrukking in het eerste lid van artikel 31. De cliëntenonderzoeksmaatregelen die betrekking hebben op de cliënt zijn in dat geval van overeenkomstige toepassing op de trust.
In voorkomend geval moeten de gebruikelijke stappen van het cliëntenonderzoek worden doorlopen, zowel ten aanzien van de trustee, als de trust.
Dat betekent dat ook de instellers, de overige trustees, de protector en de
begunstigde(n) van de trust bekend moeten zijn bij het trustkantoor. Deze
personen kwalificeren als UBO’s van de trust. Dit volgt uit artikel 3, zesde
lid, van de vierde anti-witwasrichtlijn. De cliënt moet opgave doen van
hun identiteit en het trustkantoor moet deze opgegeven identiteit
verifiëren. Onder omstandigheden kunnen er ook natuurlijke personen zijn
die op enig andere wijze uiteindelijke zeggenschap over een trust
uitoefenen. In een dergelijk geval zouden ook deze personen door het
trustkantoor moeten worden geïdentificeerd en dient de gevonden
identiteit te worden geverifieerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

59

In aanvulling op het voorgaande dient een trustkantoor tevens vast te
stellen of de cliënt bevoegd is namens de trust te handelen. Voorts dient
het trustkantoor onderzoek te doen naar het vermogen van de trust, dat
van de insteller afkomstig is. Concreet dient het trustkantoor na te gaan
op welke wijze het vermogen is verworven, zodat wordt gecontroleerd of
het vermogen bijvoorbeeld niet uit criminele praktijken afkomstig is. Dit
onderzoek kan worden verricht door het opvragen van relevante informatie. Deze informatie zal moeten worden vastgelegd (vgl. artikel 37) en
waar mogelijk aan de hand van openbare informatie moeten worden
gecontroleerd.
Ook in geval van cliënten die handelen ten behoeve van een andere
juridische constructie, vergelijkbaar met een trust, geldt dat het cliëntenonderzoek zich tevens uitstrekt tot de juridische constructie en dat de
cliëntenonderzoeksmaatregelen daarop van overeenkomstige toepassing
zijn.
Deze voorschriften sluiten aan bij de systematiek die ook in artikel 3,
derde lid, van de Wwft wordt gehanteerd.
Daarnaast zijn in het tweede lid bijzondere regels opgenomen in het geval
bij een cliëntenonderzoek een trust of soortgelijke juridische constructie
moet worden onderzocht. Te denken valt aan een trust die zich in de groep
van de doelvennootschap bevindt. Het is in dat geval een trustkantoor
toegestaan om de begunstigde (doorgaans de UBO) na aanvang van de
zakelijke relatie te identificeren. Hier gelden wel strenge voorwaarden bij.
Het trustkantoor moet voor het aangaan van de zakelijke relatie op de
hoogte zijn van de specifieke kenmerken van de begunstigde of de
categorie waartoe de begunstigde behoort. Daarnaast moet het trustkantoor in ieder geval voorafgaand aan een uitkering of aan het moment
dat de begunstigde diens definitieve rechten uitoefent de identiteit van de
begunstigde kennen en deze geverifieerd hebben. Daarnaast is geregeld
dat het trustkantoor moet zorgen dat deze altijd voorafgaand op de
hoogte wordt gesteld van een wijziging in de begunstigde, zodat deze
tijdig de identiteit kan vaststellen en vervolgens verifiëren. Voor een
nadere toelichting op deze voorschriften wordt verwezen naar
paragraaf 4.3.3.
Artikel 32. Cliënt is een vennoot
Ook in het geval van cliënten die optreden als de vennoot van een
personenvennootschap, strekt het cliëntenonderzoek zich uit tot de
personenvennootschap en zijn de cliëntenonderzoeksmaatregelen daarop
van overeenkomstige toepassing. Evenals bij de trust is het cliëntenonderzoek ten aanzien van personenvennootschappen afgestemd op de
omstandigheid dat de te onderzoeken entiteit geen rechtspersoonlijkheid
heeft. De doelstelling van het cliëntenonderzoek is echter dezelfde als bij
het cliëntenonderzoek dat betrekking heeft op rechtspersonen. In het
onderhavige artikel wordt dezelfde systematiek gebruikt als in artikel 31
het geval is, waarmee wordt aangesloten bij artikel 3, vierde lid, van de
Wwft.
Artikel 33. Verscherpt cliëntenonderzoek
Met dit artikel wordt aangesloten bij de artikelen uit de vierde
anti-witwasrichtlijn en de Wwft met betrekking tot verscherpt cliëntenonderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

60

Het artikel ziet in de eerste plaats op zakelijke relaties of trustdiensten die
naar hun aard een hoger risico vertegenwoordigen. Het trustkantoor dient
aan de hand van een risicobeoordeling voorafgaand aan de aanvang van
dienstverlening, vast te stellen of hier sprake van is. De vierde
anti-witwasrichtlijn noemt in bijlage III risicofactoren waarmee het
trustkantoor in ieder geval rekening dient te houden. Dit wordt in het
onderhavige artikel middels een verwijzing naar de richtlijn geïmplementeerd.
Daarnaast gaat het om zakelijke relaties met een cliënt die woonachtig of
gevestigd is, dan wel zijn zetel heeft, in een staat die is aangewezen als
een staat met een hoger risico op witwassen of financieren van terrorisme. Ook indien de doelvennootschap of de UBO van een cliënt of
doelvennootschap in een hoog risico derde land woonachtig of gevestigd
is, zijn aanvullende cliëntenonderzoeksmaatregelen noodzakelijk. Op
grond van artikel 9 van de vierde anti-witwasrichtlijn is de Europese
Commissie bevoegd deze hoog risico derde landen aan te wijzen middels
gedelegeerde handelingen. Het betreft derde landen die in hun nationale
wetgeving ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme
strategische tekortkomingen vertonen, die een aanzienlijke bedreiging
vormen voor het financieel stelsel van de Europese Unie. Ingevolge
artikel 18 van de vierde anti-witwasrichtlijn vergt dit een verscherpt
cliëntenonderzoek.
Artikel 34. Politiek prominente personen
In het eerste lid is de verplichting opgenomen voor trustkantoren om door
middel van passende risicobeheersystemen te bepalen of een cliënt of
UBO een PEP is. Dit komt overeen met artikel 14, vierde lid, van de Rib Wtt
2014. Van trustkantoren wordt verwacht dat zij beschikken over op risico
gebaseerde procedures om te bepalen of een persoon kwalificeert als PEP.
Zoals ook onder huidige wet- en regelgeving het geval is, worden er geen
nadere eisen gesteld aan de wijze waarop een PEP dient te worden
geïdentificeerd. Een trustkantoor zal zich daartoe in de eerste plaats
moeten baseren op de informatie die zij uit hoofde van het cliëntenonderzoek verkrijgt. Daarnaast kan een trustkantoor openbare bronnen
raadplegen of informatie inwinnen. Van «passende risicobeheersystemen» wordt verwacht dat deze zich baseren op meerdere bronnen van
informatie.
De vierde anti-witwasrichtlijn breidt het begrip PEP uit ten opzichte van de
bestaande regelgeving voor trustkantoren. Naast de verplichting om PEPs
in of afkomstig uit het buitenland aan verscherpt cliëntenonderzoek te
onderwerpen, zal deze verplichting ook gelden ten aanzien van PEPs in
Nederland. Het onderscheid binnenlands – buitenlands dat onderdeel
uitmaakt van de FATF aanbevelingen29 en dat ertoe zou leiden dat ook
PEPs uit andere lidstaten als «buitenlands» zouden moeten worden
bestempeld, strookt niet met de Europese beginselen van vrij verkeer. Om
die reden is dit onderscheid in de vierde anti-witwasrichtlijn verlaten en
worden alle PEPs behandeld als hoog risico. Dit is nieuw ten opzichte van
huidig recht.
De maatregelen die op grond van het tweede lid genomen dienen te
worden indien een cliënt of UBO als PEP is geïdentificeerd, zijn in wezen
gelijk aan de naar huidig recht voorgeschreven maatregelen. De
genoemde maatregelen dienen tevens genomen te worden in het geval
van familieleden of naaste geassocieerden van PEPs. Voor het aangaan
van een zakelijke relatie met een PEP wordt goedkeuring van het dagelijks
29

Aanbeveling 12 van FATF.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

61

beleid van een trustkantoor vereist. Daarnaast dient een zakelijke relatie
met een PEP doorlopend aan een verscherpte controle en intensieve
transactiemonitoring te worden onderworpen. Dat wil zeggen dat de
intensiteit van deze doorlopende controle verhoogd is. De genoemde
maatregelen komen overeen met de maatregelen die FATF heeft
vastgelegd in haar aanbevelingen.30 Om die reden is de door FATF
uitgevaardigde guidance voor de naleving van deze verplichtingen,
relevant. De in de FATF-aanbevelingen en in de vierde anti-witwasrichtlijn
voorgeschreven maatregel om, indien een PEP betrokken is bij de
dienstverlening van een trustkantoor, de bron van het vermogen of van de
middelen die bij een zakelijke relatie of trustdienst zijn betrokken vast te
stellen, is in het onderhavige artikel niet opgenomen. Met het oog op de
potentieel aan trustdienstverlening verbonden integriteitrisico’s, maakt
deze maatregel reeds deel uit van het cliëntenonderzoek op grond van de
artikelen 27 tot en met 30. Een onderzoek naar de bron van het vermogen
of van de middelen is derhalve niet in het bijzonder verplicht wanneer een
PEP, familielid of naaste geassocieerde van een PEP bij de dienstverlening
is betrokken.
De maatregelen ten aanzien van PEPs zijn preventief van aard en dienen
niet zodanig te worden opgevat dat een PEP per definitie betrokken is bij
criminele activiteiten. Een zakelijke relatie afwijzen, uitsluitend omdat een
cliënt of UBO een PEP is, druist in tegen de gedachte achter deze wet en
de FATF-aanbevelingen.
Indien een cliënt of UBO vanaf een bepaald moment tijdens een zakelijke
relatie niet langer als PEP kan worden aangemerkt, dient een trustkantoor
vanaf dat moment nog ten minste gedurende een periode van twaalf
maanden een verhoogd risico in acht te nemen. De vierde
anti-witwasrichtlijn bepaalt dat deze «hoogrisico behandeling» niet
automatisch is afgelopen na twaalf maanden, maar dat deze zoveel langer
kan duren als nodig, tot geen sprake meer is van dit hoger risico.
Mogelijke risicofactoren die hierbij in acht kunnen worden genomen, zijn
het type functie dat voorheen door de betreffende persoon werd bekleed
en de mate van invloed die een persoon ook na het bekleden van een
politiek prominente functie nog kan uitoefenen.
In het vierde lid is tot slot de verplichting opgenomen om alsnog
verscherpte maatregelen te nemen wanneer een cliënt of UBO gedurende
de zakelijke relatie een PEP wordt of blijkt te zijn. De vierde
anti-witwasrichtlijn biedt geen ruimte voor het nemen van verscherpte
maatregelen «binnen een redelijke termijn», zodat is bepaald dat deze
verscherpte maatregelen onverwijld moeten worden genomen wanneer
blijkt dat een cliënt of UBO een PEP is.
Artikel 35. Complexe en ongebruikelijke transacties
Ter implementatie van artikel 18, tweede lid, van de vierde
anti-witwasrichtlijn wordt in het onderhavige artikel de verplichting
opgenomen om redelijke maatregelen te nemen om alle complexe en
ongebruikelijk grote transacties en ongebruikelijke transactie patronen,
die geen duidelijk economisch of rechtmatig doel hebben, aan een
onderzoek te onderwerpen. Of sprake is van een ongebruikelijk grote
transactie, dan wel een ongebruikelijk transactiepatroon, moet worden
beoordeeld met in achtneming van het profiel van de cliënt of de
doelvennootschap dat op grond van het cliëntenonderzoek bij het
trustkantoor bekend is. In het geval van een dergelijke transactie dient de
gehele zakelijke relatie met een cliënt door het trustkantoor aan een
30

Idem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

62

verscherpte controle te worden onderworpen. Daarbij bestaat er
aanleiding voor het treffen van verscherpte maatregelen en een meer
intensieve transactiemonitoring.
Artikel 36. Hoog risico derde landen
Dit artikel komt overeen met artikel 15 van de Rib Wtt 2014 en sluit aan bij
de Wwft, voor zover de Wwft een grondslag biedt voor het vaststellen van
bijzondere maatregelen die in het kader van het cliëntenonderzoek
moeten worden getroffen indien een zakelijke relatie of trustdienst
verband houdt met een staat met strategische tekortkomingen in de
preventie van witwassen of financieren van terrorisme. Op grond van
artikel 9 van de vierde anti-witwasrichtlijn, zullen deze staten door de
Europese Commissie worden aangewezen. In het onderhavige artikel
wordt bepaald dat ook trustkantoren de ingevolge de Wwft vastgestelde
maatregelen in een voorkomend geval moeten nemen. Het betreft de
gevallen waarin een cliënt of diens UBO woonachtig of gevestigd is in een
staat met strategische tekortkomingen, dan wel waarin een doelvennootschap of de UBO van een doelvennootschap woonachtig of gevestigd is,
dan wel zijn zetel heeft, in een dergelijke staat.
Artikel 37. Vastlegging cliëntenonderzoek
Dit artikel komt overeen met artikel 16 van de Rib Wtt 2014. Overeenkomstig artikel 40 van de vierde anti-witwasrichtlijn wordt in het onderhavige artikel bepaald dat een trustkantoor de gegevens, die het heeft
gebruikt om te voldoen aan de verplichtingen inzake het cliëntenonderzoek, vastlegt. Het betreft zowel de informatie en gegevens die zijn
verzameld uit hoofde van het cliëntenonderzoek, als een vastlegging van
de maatregelen die daartoe door het trustkantoor zijn genomen. Laatstgenoemde informatie is met name van belang ten aanzien van de onderdelen van het cliëntenonderzoek waarvoor een inspanningsverplichting
geldt.
De vastlegging van het cliëntenonderzoek draagt in belangrijke mate bij
aan de risicobeoordeling van een trustkantoor ten aanzien van de
voorgenomen dienstverlening aan een cliënt. Ook voor het identificeren
van een ongebruikelijke transactie, op grond van de Wwft, is een goede
vastlegging van het doel en de aard van de beoogde dienstverlening van
belang.
In het tweede lid wordt, door middel van een verwijzing naar artikel 33
Wwft, voorzien in een specificatie van de gegevens en documenten die
bewaard moeten worden. De bij het cliëntenonderzoek gebruikte of
verworven gegevens moeten worden vastgelegd en actueel gehouden
worden. Dit laatste houdt in dat een trustkantoor periodiek de verzamelde
gegevens controleert en bijwerkt.
Tot slot voorziet het vierde lid in de bewaartermijn. Deze blijft ten opzichte
van de Wtt ongewijzigd en bedraagt vijf jaar na het beëindigen van de
zakelijke relatie of het verlenen van de trustdienst.
Artikel 38. Vastlegging gegevens trustkantoor
Dit artikel verplicht een trustkantoor een aantal gegevens met betrekking
tot de organisatie van het trustkantoor op een overzichtelijke wijze
beschikbaar te houden voor DNB. Daarbij is het uitgangspunt dat DNB
deze gegevens per ommegaande zou moeten kunnen ontvangen. Het
betreft elementaire gegevens waarvan verondersteld kan worden dat een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

63

trustkantoor hierover te allen tijde beschikt, alsmede dat deze gegevens
altijd en volledig actueel en beschikbaar zijn, digitaal of analoog.
De informatie is grotendeels gelijk aan de informatie waarover een
trustkantoor ook naar huidig recht, op grond van artikel 24 van de Rib Wtt
2014, zou moeten beschikken. In aanvulling daarop is nader geëxpliciteerd
dat ook het beleid dat een integere en beheerste bedrijfsvoering van het
trustkantoor waarborgt dient te worden vastgelegd en op inzichtelijke
wijze moet worden bewaard. Ook de dienstverleningsdossiers ten aanzien
van de afzonderlijke cliënten van het trustkantoor moeten beschikbaar
zijn. Het betreft overigens in beide gevallen informatie waarover het
trustkantoor voor de naleving van andere verplichtingen reeds dient te
beschikken.
Artikel 39. Dienstverleningsdossier
Zoals ook in artikel 25 van de Rib Wtt 2014 is geregeld, dient een
trustkantoor per cliënt te beschikken over een dossier met informatie over
de trustdienstverlening aan de betreffende cliënt. Het dossier dient de
informatie te omvatten die in het tweede lid wordt genoemd, waaronder
de overeenkomsten met de cliënt en de doelvennootschap, het acceptatiememorandum, informatie over de trustdienstverlening en de gegevens
die gebruikt zijn voor de naleving van de cliëntenonderzoeksverplichtingen. Daarbij gaat het om de gegevens die op grond van artikel 37
moeten worden vastgelegd. Ook incidenten die gerelateerd zijn aan de
cliënt, doelvennootschap of trustdienstverlening worden in het betreffende dossier vastgelegd, waarbij ook een weergave van de naar
aanleiding daarvan genomen maatregelen, bedoeld in artikel 20, wordt
opgenomen.
De dienstverleningsdossiers dienen permanent bij een trustkantoor
aanwezig te zijn en actueel te worden gehouden. Het bijhouden van een
dienstverleningsdossier is van belang voor de voortdurende controle van
de transacties van een doelvennootschap en om te controleren of die
overeenkomen met de informatie die bekend is – en op grond van het
onderhavige artikel is vastgelegd – met betrekking tot de cliënt en
trustdienstverlening. Daarmee is het dienstverleningsdossier ook van
belang om te kunnen voldoen aan de meldplicht op grond van artikel 16
Wwft. Tot slot is het dienstverleningsdossier van belang, zodat personen
die werkzaamheden verrichten voor het trustkantoor, zoals een
compliance officer of een auditor, in staat zijn om in korte tijd kennis te
nemen van de trustdienstverlening aan een cliënt, de daaraan verbonden
integriteitrisico’s en de wijze waarop voldaan is aan de verplichtingen van
de onderhavige wet. Op deze wijze kan het trustkantoor voldoen aan zijn
wettelijke verplichtingen, waaronder het vereiste van een integere en
beheerste bedrijfsvoering.
Artikel 40. Verwerking persoonsgegevens
De Algemene verordening gegevensbescherming is van toepassing op
persoonsgegevens die uit hoofde van de onderhavige wet worden
verwerkt door trustkantoren. De vierde anti-witwasrichtlijn voorziet voorts
in enkele bepalingen specifiek met betrekking tot het verwerken van
persoonsgegevens in het kader van het voorkomen van witwassen of
financieren van terrorisme. Deze bepalingen worden middels het
onderhavige artikel geïmplementeerd.
Het centrale beginsel voor het verwerken van persoonsgegevens, het
beginsel van doelbinding, komt tot uitdrukking in artikel 41, tweede lid,
van de vierde anti-witwasrichtlijn. Op grond van artikel 41, tweede lid, van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

64

de vierde anti-witwasrichtlijn worden persoonsgegevens uit hoofde van
de vierde anti-witwasrichtlijn alleen verwerkt met het oog op het
voorkomen van witwassen en financieren van terrorisme en niet verder
verwerkt op een manier die niet verenigbaar is met dat doel. Een en ander
wordt in het onderhavige artikel middels het eerste lid geïmplementeerd.
Met het oog op het doel van de onderhavige wet, dat breder is dan dat
van de vierde anti-witwasrichtlijn, dient het verwerken van persoonsgegevens op grond van deze wet verenigbaar te zijn met het doel van het
beheersen van integriteitrisico’s. Het beperken van deze risico’s is een
algemeen belang. Dit is immers ook de reden dat voor trustkantoren
verdergaande regels worden gesteld dan de vierde anti-witwasrichtlijn
eist. Daarbij is van belang dat de verwerking van persoonsgegevens
vooral in het kader van het cliëntenonderzoek zal plaatsvinden, hetgeen
een implementatie van de vierde anti-witwasrichtlijn betreft.
Het uitgangspunt van doelbinding is dat gegevens worden verzameld
voor een welbepaald, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigd doel
en vervolgens niet verder op een met dat doel onverenigbare wijze
mogen worden verwerkt. Artikel 6, vierde lid, van de Algemene verordening gegevensbescherming noemt verschillende factoren aan de hand
waarvan door een trustkantoor kan worden bepaald of de verdere
verwerking van persoonsgegevens verenigbaar is met het doel waarvoor
de persoonsgegevens aanvankelijk zijn verzameld. Daarbij gaat het onder
meer om het verband tussen het doeleinde waarvoor de persoonsgegevens zijn verzameld en het doeleinde van verdere verwerking, maar ook
om de aard van de persoonsgegevens en de mogelijke gevolgen van
verdere verwerking voor betrokkenen. Aan de hand van deze factoren zal
een trustkantoor per concreet geval moeten beoordelen of verdere
verwerking van de persoonsgegevens voor een ander doel dan het
beheersen van integriteitrisico’s gerechtvaardigd is. In artikel 41, tweede
lid, van de vierde anti-witwasrichtlijn is bepaald dat het verder verwerken
van persoonsgegevens voor commerciële doeleinden niet kan worden
beschouwd als verenigbaar met het doel van het voorkomen van
witwassen en financieren van terrorisme.
Het voorgaande neemt niet weg dat dezelfde persoonsgegevens voor
meerdere doeleinden kunnen worden verzameld. De persoonsgegevens
die door een trustkantoor uit hoofde van de verplichtingen van deze wet
worden verzameld, zullen doorgaans ook voor andere doeleinden worden
verzameld. Zo zal een deel van de gegevens die in het kader van het
cliëntenonderzoek door een trustkantoor wordt verzameld, doorgaans ook
worden verzameld met het oog op de uitvoering van een overeenkomst.
In deze gevallen kan, op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming of een bijzondere wettelijke regeling, wel verdere
verwerking voor een niet-verenigbaar doel zijn toegestaan. Hoewel er in
een dergelijk geval sprake is van dezelfde persoonsgegevens, zal een
trustkantoor moeten vaststellen met het oog op welk doel deze persoonsgegevens zijn verzameld en aan de hand daarvan vaststellen of verdere
verwerking van deze persoonsgegevens is toegestaan.
Op grond van het tweede lid dient een trustkantoor cliënten informatie te
verstrekken met betrekking tot de wettelijke verplichtingen bij de
verwerking van persoonsgegevens uit hoofde van de onderhavige wet.
Deze verplichting vloeit voort uit de Algemene verordening gegevensbescherming en laat onverlet het bepaalde in de artikelen 12 tot en met 14
van deze verordening. Artikel 41, derde lid, van de vierde
anti-witwasrichtlijn verduidelijkt dat deze verplichting uit de Algemene
verordening gegevensbescherming met zich brengt dat trustkantoren
voor het aangaan van een zakelijke relatie of het verlenen van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

65

trustdienst hun cliënten informeren over de wettelijke verplichtingen voor
het verwerken van persoonsgegevens op grond van deze wet.
Ter implementatie van artikel 40, eerste lid, vierde alinea, van de vierde
anti-witwasrichtlijn wordt tot slot in het derde lid verduidelijkt dat de op
grond van deze wet verzamelde persoonsgegevens vernietigd dienen te
worden bij het verstrijken van de bewaartermijn van vijf jaar (artikel 37,
vierde lid). Deze waarborg is verbreed tot alle gegevens die in het kader
van het beheersen van integriteitrisico’s worden verwerkt. Zoals dit ook
voor de toepassing van het eerste lid het geval is, geldt hierbij dat
persoonsgegevens die tevens voor andere doeleinden zijn verzameld, op
grond van andere wet- en regelgeving aan afwijkende bewaartermijnen
onderworpen kunnen zijn.
Artikel 41. Handhaving
Zoals ook naar huidig recht reeds het geval is, blijft DNB belast met de
uitvoering en handhaving. Onder handhaving wordt overeenkomstig
hoofdstuk 5 van de Awb zowel het toezicht als de bestuursrechtelijke
sanctionering bij overtredingen verstaan. Met het voorgestelde artikel
wordt tevens beoogd artikel 48, eerste en zesde tot en met achtste lid, van
de vierde anti-witwasrichtlijn te implementeren. Het toezicht door DNB op
trustkantoren vindt plaats op basis van een risicogebaseerde aanpak. In
artikel 48 van de vierde anti-witwasrichtlijn, wordt in de leden 6 tot en met
8 een nadere invulling aan deze risicogebaseerde aanpak gegeven. Door
middel van een verwijzing naar deze artikelleden uit de richtlijn wordt van
DNB verlangd dat zij deze bepalingen in acht neemt. De risicogebaseerde
invulling van het toezicht bestaat er onder meer uit dat DNB inzicht
verwerft in de risico’s op witwassen en financieren van terrorisme voor
een trustkantoor. Op basis daarvan wordt de frequentie en intensiteit van
het toezicht bepaald.
Verder kent dit artikel een specifieke verplichting voor DNB om beleidsregels te stellen over de wijze waarop zij toezicht houdt op de invulling die
trustkantoren geven aan het voorkomen dat zij betrokken zijn bij handelingen die ingaan tegen hetgeen in het maatschappelijk verkeer betaamt.
Hetgeen onder maatschappelijke betamelijkheid moet worden verstaan, is
afhankelijk van de ontwikkelingen in het maatschappelijk verkeer. De
invulling hiervan is niet primair aan de overheid. Het is aan trustkantoren
om zich rekenschap te geven van maatschappelijke ontwikkelingen en
beleid te hebben hoe hiermee om te gaan. Omdat de norm per definitie
open en onbepaald is, wordt met de beleidsregels aan trustkantoren
rechtszekerheid geboden over het toezicht op de invulling van deze norm.
Deze beleidsregels zullen procedureel van aard zijn, bijvoorbeeld of een
trustkantoor beleid heeft voor het naleven van deze norm, waarbij het
rekenschap geeft van ontwikkelingen in het maatschappelijk verkeer, hier
aantoonbaar naar handelt en hierover naar buiten transparant is.
Artikel 42. Toezicht op de naleving
Als verantwoordelijke voor het toezicht wijst DNB bij besluit de natuurlijke
personen aan die zijn belast met het toezicht op de naleving van de bij of
krachtens deze wet gestelde regels. Voor het toezicht op de naleving
beschikken de aangewezen medewerkers van DNB over de bevoegdheden
van afdeling 5.2 van de Algemene wet bestuursrecht, met uitzondering
van de bevoegdheden om zaken te onderzoeken, aan opneming te
onderwerpen en monsters te nemen en om vervoersmiddelen te
onderzoeken. De hierin genoemde bevoegdheden worden niet verondersteld nodig te zijn binnen de context van het integriteittoezicht op
trustkantoren. Alle overige bevoegdheden, zoals het vorderen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

66

inlichtingen, het betreden van plaatsen en de inzage van gegevens en
bescheiden, staan de aangewezen personen wel ter beschikking. Ten
opzichte van het huidige regime in artikel 9, derde lid, van de Wtt, worden
de bevoegdheden van de aangewezen personen uitgebreid met de
bevoegdheid om inzage te vorderen in een identiteitsbewijs op grond van
artikel 5:16a Awb, op gelijke voet met de toedeling van bevoegdheden in
artikel 1:73 Wft. Deze bevoegdheid is noodzakelijk voor de uitoefening van
het toezicht.
Artikel 43. Inlichtingenbevoegdheid De Nederlandsche Bank
Dit artikel voorziet in de mogelijkheid voor DNB, als toezichthoudend
bestuursorgaan, om inlichtingen te vorderen indien dat redelijkerwijs
noodzakelijk is voor het toezicht op de naleving van de wet of daarop
gebaseerde lagere regelgeving.
Deze inlichtingenbevoegdheid geldt in aanvulling op de inlichtingenbevoegdheid van artikel 5:16 Awb, waarover uitsluitend de op grond van
artikel 42 aangewezen medewerkers van de toezichthouder beschikken.
Omdat het vorderen van inlichtingen door de toezichthouder als
zelfstandig bestuursorgaan ook zonder betrokkenheid van een op grond
van artikel 45 aangewezen medewerker mogelijk dient te zijn, is de
onderhavige bevoegdheid in dit wetsvoorstel opgenomen. Deze opzet is
ook opgenomen in artikel 9 van de huidige Wtt.
De bevoegdheid van de toezichthouder tot het vorderen van inlichtingen
bij een ieder is ruim, maar vanzelfsprekend niet onbeperkt. Artikel 5:13
Awb (dat in beginsel slechts van toepassing is op natuurlijke personen) is
in het tweede lid van overeenkomstige toepassing verklaard, waardoor de
toezichthouder van zijn bevoegdheid op grond van het eerste lid slechts
gebruik mag maken voor zover dit redelijkerwijs gerelateerd kan worden
aan de uitvoering van wettelijke taken. Ook artikel 5:20 Awb, dat de
verplichting tot medewerking regelt, is van overeenkomstige toepassing.
De weigering van een trustkantoor of van een derde om de gevraagde
inlichtingen te verstrekken is in strijd met artikel 5:20 Awb en kan de
grondslag vormen voor een formele maatregel.
Artikel 44. Inlichten Financiële inlichtingen eenheid
Indien degenen die belast zijn met het toezicht op de naleving van deze
wet feiten ontdekken die kunnen duiden op witwassen of financieren van
terrorisme, dient de FIU hierover door DNB te worden geïnformeerd.
Hiermee wordt aangesloten bij artikel 25 Wwft en wordt artikel 36, eerste
lid, van de vierde anti-witwasrichtlijn geïmplementeerd.
Artikel 45. Inlichtingenbevoegdheid internationaal
Dit artikel regelt de bevoegdheid van DNB om ten behoeve van een
bevoegde autoriteit in een andere staat, die met Nederland partij is bij een
verdrag of een bindend besluit van een volkerenrechtelijke organisatie,
inlichtingen te vragen bij onder toezicht staande trustkantoren indien dit
samenhangt met het toezicht op de financiële markten. Daarnaast kan
DNB in deze gevallen ook inlichtingen vorderen van partijen waarvan zij
redelijkerwijs verwacht dat zij over relevante informatie beschikken voor
de uitvoering van het betrokken verdrag of besluit. Het onderhavige artikel
is qua inhoud ongewijzigd gebleven ten opzichte van artikel 14 van de
Wtt. Wel is, ten behoeve van de leesbaarheid, de opzet van dit artikel
aangepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

67

Artikel 46. Samenwerking met Europese toezichthouders
Dit artikel geeft uitdrukking aan het belang van Europese samenwerking
tussen toezichthouders op trustkantoren. Op grond van het onderhavige
artikel dient DNB samen te werken met toezichthoudende autoriteiten van
andere lidstaten, indien dit noodzakelijk is voor de uitoefening van één
van hun beider taken. Hiermee wordt artikel 48, vijfde lid, van de vierde
anti-witwasrichtlijn geïmplementeerd.
Dit artikel brengt met zich dat DNB actief samenwerking opzoekt, door het
uitwisselen of opvragen van informatie over instellingen. Voorts dient
DNB haar toezichtinspanningen ook internationaal te coördineren en kan
dit inhouden dat DNB informatie geeft over haar toezicht op trustkantoren.
Artikel 47. Aanwijzing
Dit artikel regelt de bevoegdheid voor DNB om een aanwijzing te kunnen
geven aan een ieder die handelt in strijd met hetgeen bij of krachtens deze
wet is bepaald. Naar huidig recht beschikt de toezichthouder reeds over
de mogelijkheid om een aanwijzing te geven op grond van de artikelen 11
en 24 van de Wtt. Deze artikelen worden nu samengevoegd, zodat DNB op
grond van het onderhavige artikel zowel een aanwijzing kan geven aan
een trustkantoor, diens bevoegde organen, (dagelijks of mede) beleidsbepalers, houders van een gekwalificeerde deelneming en leden van een
toezichthoudend orgaan, alsmede aan diegenen die ten onrechte zonder
vergunning als trustkantoor actief zijn. Overeenkomstig artikel 1:75 van de
Wft wordt er geen onderscheid gemaakt tussen overtredingen, maar
verwezen naar de gevallen waarin ingevolge deze wet geldende verplichtingen worden overtreden.
Met een aanwijzing kan worden bewerkstelligd dat de geadresseerde zich
aan de regels van deze wet of onderliggende regelgeving houdt: de
aanwijzing voorziet in een verplichting om binnen redelijke termijn een
bepaalde gedragslijn te volgen, om zodoende een geconstateerde
overtreding ordentelijk te beëindigen. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht
worden aan een aanwijzing om binnen een bepaalde termijn (een
onderdeel van) het beleid voor een integere en beheerste bedrijfsvoering
op orde te brengen. Ook kan een persoon die ten onrechte niet beschikt
over een vergunning voor het uitoefenen van het bedrijf van trustkantoor
verplicht worden om binnen een bepaalde termijn alsnog een aanvraag
voor een vergunning in te dienen.
De aanwijzing is een formele maatregel met een reperatoir karakter.
Omdat het gaat om een, doorgaans ambtshalve, beschikking, dienen de
bepalingen uit hoofdstuk 3 en 4 van de Awb bij het voorbereiden, nemen
en bekendmaken van de aanwijzing in acht te worden genomen. Gelet op
het discretionaire karakter van deze bevoegdheid kan de toezichthouder
ook besluiten een andere maatregel te nemen, zoals bijvoorbeeld een last
onder dwangsom of een bestuurlijke boete. De keuze voor het meest
effectieve instrument is onder meer afhankelijk van de aard en de ernst
van de geconstateerde overtreding.
Artikel 48. Last onder dwangsom en bestuurlijke boete
Dit artikel regelt de bevoegdheid van DNB om bij overtreding van de
voorschriften in dit wetsvoorstel een last onder dwangsom of een
bestuurlijke boete op te kunnen leggen. De bevoegdheid ziet op alle
inhoudelijke verplichtingen in dit wetsvoorstel, overtreding van
artikel 5:20 Awb en het niet naleven van een aanwijzing. Omdat de
reikwijdte van de bevoegdheid voor zowel de last als de boete gelijk is,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

68

zijn deze opgenomen in één bepaling. Materieel komt dit artikel overeen
met de artikelen 20 en 21 van de Wtt. De bevoegdheid is van toepassing
op overtreding van alle voorschriften die ingevolge deze wet zijn gesteld.
Er zijn slechts enkele artikelen die geen verplichtingen voor betrokkenen
in het leven roepen. Het gaat dan om de bevoegdheid van DNB om
vergunningen in te trekken en de verplichting van DNB om een register
aan te houden. Het is evident dat bij die bepalingen geen sprake is van
overtredingen en de bevoegdheid van DNB derhalve daar niet op ziet. De
vermelding van de individuele overtredingen komt terug bij de indeling in
de verschillende boetecategorieën die bij algemene maatregel van
bestuur wordt geregeld.
Net als de aanwijzing, strekt ook de last onder dwangsom tot herstel van
een situatie waarin bij of krachtens dit wetsvoorstel gestelde normen
worden overtreden. De keuze voor het meest effectieve instrument is
afhankelijk van de aard van de bepaling die is overtreden, de ernst van de
overtreding en de omstandigheden waaronder deze is begaan. In geval
van een last onder dwangsom geeft DNB aan de overtreder van een bij of
krachtens deze wet gestelde regel een last, die ertoe strekt de overtreding
ongedaan te maken of voortzetting van de overtreding te voorkomen. Het
instrument van de last onder dwangsom leent zich met name voor
doorlopende overtredingen die op het moment van constatering nog
plaatsvinden en voor overtredingen waarvan de gevolgen door het
trustkantoor ongedaan kunnen worden gemaakt.
De bestuurlijke boete heeft een punitief karakter en strekt niet zozeer tot
beëindiging van de overtreding, maar tot bestraffing van een gedraging
uit het verleden. Vanuit die optiek heeft de bestuurlijke boete tevens een
generaal preventieve werking.
Met de bevoegdheid tot het opleggen van een bestuurlijke boete wordt
tevens het bepaalde in artikel 59, eerste en tweede lid, van de vierde
anti-witwasrichtlijn geïmplementeerd. Op grond van deze richtlijnbepalingen dient onder meer te worden voorzien in de mogelijkheid tot het
opleggen van een bestuurlijke boete in geval van overtredingen van de
verplichtingen inzake het cliëntenonderzoek en het vastleggen van
gegevens.
Artikel 49. Hoogte bestuurlijke boete
Bij algemene maatregel van bestuur wordt voor de verschillende
overtredingen de hoogte van de boete bepaald. Dit gebeurt door de
normen uit dit wetsvoorstel in te delen in de boetecategorieën 1, 2 en 3.
Deze systematiek is gelijk aan de naar huidig recht gehanteerde
werkwijze. In de regel worden de artikelen waarvan overtreding een
beperkte inbreuk maakt op de belangen die dit wetsvoorstel beoogt te
beschermen ingedeeld in categorie 1. Op de meer ernstige overtreding
kan een boete staan uit categorie 2, respectievelijk categorie 3. Bij
overtredingen in de derde categorie zal het gaan om overtredingen van de
kernbepalingen van deze wet, zoals de verplichting om cliëntenonderzoek
te verrichten.
In het tweede lid zijn de minimum, basis- en maximumbedragen per
boetecategorie vastgesteld. Ten opzichte van de Wtt wordt het maximumbedrag voor de derde boetecategorie verhoogd van vier miljoen naar vijf
miljoen euro. Het basisbedrag voor de derde categorie wordt in lijn
daarmee verhoogd van twee miljoen naar tweeënhalf miljoen euro, zodat
het de helft van het maximumbedrag bedraagt. Bij het verhogen van het
maximum- en basisbedrag voor de derde categorie is aansluiting gezocht
bij de Wft. Het hogere maximum boetebedrag voor overtredingen in de
derde categorie doet recht aan de ernst van de overtredingen die in deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

69

categorie worden gerangschikt. Het maakt het bovendien mogelijk voor
de toezichthouder om een bestuurlijke boete op te leggen die ook voor de
meer draagkrachtige trustkantoren afschrikwekkend werkt.
Voor het overige blijven de minimum, basis- en maximumbedragen per
boetecategorie ongewijzigd. Wel zal, ter implementatie van de vierde
anti-witwasrichtlijn, de indeling van overtredingen in boetecategorieën bij
algemene maatregel van bestuur in bepaalde gevallen moeten worden
gewijzigd. In artikel 59, eerste en tweede lid, van de vierde
anti-witwasrichtlijn wordt bepaald voor welke overtredingen er ten minste
een maximum boetebedrag van één miljoen euro moet gelden. De in deze
richtlijnbepaling genoemde overtredingen zullen derhalve ten minste in
de tweede boetecategorie moeten worden ingedeeld.
De toezichthouder dient de hoogte van een bestuurlijke boete steeds van
geval tot geval vast te stellen. Uit artikel 60, vierde lid, van de vierde
anti-witwasrichtlijn volgt dat de toezichthouder ten minste rekening dient
te houden met de volgende omstandigheden:
a) de ernst en de duur van de inbreuk;
b) de mate van verantwoordelijkheid van de voor de inbreuk verantwoordelijk geachte natuurlijke of rechtspersoon;
c) de financiële draagkracht van de voor de inbreuk verantwoordelijk
geachte natuurlijke of rechtspersoon, zoals blijkt uit bijvoorbeeld de
totale omzet van de voor de inbreuk verantwoordelijk geachte
rechtspersoon of het jaarinkomen van de voor de inbreuk verantwoordelijk geachte natuurlijke persoon;
d) het voordeel dat de voor de inbreuk verantwoordelijk geachte
natuurlijke of rechtspersoon uit de inbreuk heeft behaald, voor zover
dat kan worden bepaald;
e) de verliezen die derden wegens de inbreuk hebben geleden, voor
zover deze kunnen worden bepaald;
f) de mate waarin de voor de inbreuk verantwoordelijk geachte natuurlijke of rechtspersoon met de bevoegde autoriteit heeft meegewerkt;
en
g) eerdere inbreuken van de voor de inbreuk verantwoordelijk geachte
natuurlijke of rechtspersoon.
In geval van herhaalde overtredingen binnen een tijdspanne van vijf jaar,
worden de maximum boetebedragen verdubbeld. Deze mogelijkheid
bestaat reeds naar huidig recht en wordt in het onderhavige wetsvoorstel
gehandhaafd.
Artikel 50. Omzetgerelateerde boete
Voor bepaalde gevallen wordt een omzetgerelateerde boete geïntroduceerd. Hiermee wordt aangesloten bij artikel 59, derde lid, onderdeel a,
van de vierde anti-witwasrichtlijn, waarin voor financiële ondernemingen
de mogelijkheid van een omzet gerelateerde boete is opgenomen. Nu er
ook in de trustsector zeer draagkrachtige ondernemingen zijn, wordt met
de onderhavige bepaling beoogd ook aan deze partijen een voldoende
afschrikwekkende boete op te kunnen leggen.
Op grond van het voorgestelde artikel geldt bij overtreding van
voorschriften die gerangschikt zijn in de derde categorie onder omstandigheden een maximumboete van 10% van de netto-omzet van de
overtreder, in plaats van het maximum van vijf miljoen euro op grond van
artikel 49, tweede lid. Dit geldt voor de gevallen waarin 10% van de
netto-omzet van de overtreder meer is dan tweemaal het maximumbedrag dat voor de overtreding geldt. Het zal derhalve gaan om een
bedrag van tien miljoen euro, te weten tweemaal het maximumbedrag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

70

van vijf miljoen euro als bedoeld in artikel 49, tweede lid. Het omzetgerelateerde maximum is daarmee van toepassing op ondernemingen met
een netto-omzet van meer dan honderd miljoen euro.
Het begrip netto-omzet duidt op de opbrengsten uit leveringen van
goederen en diensten uit het bedrijf van de onderneming die overtreder
is. In elk geval vallen daaronder rente-opbrengsten, ontvangen dividenden
(tenzij sprake is van deelnemingen met invloed van betekenis) en
royalties. Met dit begrip wordt, net als in de Wft, aangesloten bij het
omzetbegrip dat in de mededingingswetgeving (artikel 12o, eerste lid) en
strafrecht (artikel 23, zevende lid) wordt gebruikt voor het berekenen van
omzetgerelateerde boetes.
Het tweede lid bevat een regeling voor het berekenen van het maximumbedrag van de boete voor een onderneming die deel uitmaakt van een
groep. Daarvoor wordt de totale (geconsolideerde) netto-omzet van de
uiteindelijke moeder gebruikt.
Artikel 51. Voordeelgerelateerde boete
Op grond van artikel 59, tweede lid, onderdeel e, van de vierde
anti-witwasrichtlijn dienen bepaalde overtredingen beboetbaar te zijn met
een geldboete van tenminste twee maal het bedrag van het verworven
voordeel, indien dit kan worden bepaald, of ten minste EUR 1.000.000,–.
Ter implementatie van dit artikel wordt aan de minimum en maximum
boetebedragen van artikel 49, alsmede aan de omzetgerelateerde boete
van artikel 50, in algemene zin de mogelijkheid toegevoegd om een
voordeelgerelateerde boete op te leggen. Het doel achter de voordeelgerelateerde boete, het zorgen dat de betrokkene geen financieel voordeel
verkrijgt uit de overtreding, geldt in brede zin voor de voorschriften uit dit
wetsvoorstel.
De mogelijkheid tot het opleggen van een boete die gerelateerd is aan het
behaalde voordeel, is niet nieuw. In de Wtt bestaat reeds de mogelijkheid
om een boete op te leggen van twee keer het bedrag van het voordeel dat
de overtreder door de overtreding heeft verkregen indien dit voordeel
groter is dan € 2.000.000,–. In dit wetsvoorstel wordt, conform de vierde
anti-witwasrichtlijn geen minimum aan het behaalde voordeel gesteld.
Voordeel in de zin van dit artikel betreft zowel winst die als gevolg van de
overtreding is behaald, als verlies dat is beperkt. Ook besparingen als
gevolg van de overtreding leveren voordeel op in de zin van dit artikel.
Voor de uitleg kan worden aangesloten bij de uitleg van het begrip
voordeel in artikel 36e van het Wetboek van Strafrecht.
Artikel 52. Schorsende werking betalingsverplichting
Het instellen van bezwaar of (hoger) beroep tegen een besluit van de
toezichthouder om een bestuurlijke boete op te leggen schorst de
betalingsverplichting gedurende de behandeling van dit bezwaar of
(hoger) beroep. Dat betekent dat wordt afgeweken van de Awb, waarin is
bepaald dat betaling in beginsel plaatsvindt binnen zes weken nadat het
besluit tot het opleggen van een bestuurlijke boete bekend is gemaakt.
Met deze afwijking van de Awb wordt rekening gehouden met de relatief
hoge boetes die op grond van dit wetsvoorstel kunnen worden opgelegd
en die met dit wetsvoorstel verder kunnen worden verhoogd. Het
onderhavige artikel sluit aan bij artikel 1:85 Wft, dat rekening houdt met
de betaling van vergelijkbare boetebedragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

71

Met het tweede lid wordt duidelijk gemaakt dat het moment van waaraf
de wettelijke rente wordt berekend, niet wordt beïnvloed door het
instellen van bezwaar en beroep. Daarmee wordt voorkomen dat een
rentevoordeel ontstaat door het aantekenen van bezwaar en beroep,
hetgeen een oneigenlijke reden zou kunnen vormen voor het aanwenden
van deze rechtsmiddelen. Indien in bezwaar of beroep blijkt dat een reeds
betaalde boete ten onrechte is opgelegd, dient de boete inclusief de
wettelijke rente te worden terugbetaald aan de instelling.
Artikel 53. Verbod beleidsbepalende functie
Op grond van dit artikel kunnen natuurlijke personen de bevoegdheid
ontzegd worden om bepaalde functies uit te oefenen. Hiermee wordt
artikel 59, tweede lid, onderdeel d, van de vierde anti-witwasrichtlijn
geïmplementeerd.
Op grond van de richtlijn dient de mogelijkheid om een tijdelijke
ontzegging op te leggen te bestaan in gevallen waarin sprake is van een
ernstige, herhaalde of stelselmatige (of een combinatie daarvan)
overtreding van de in artikel 59, eerste lid, van de richtlijn genoemde
bepalingen. Het betreft de gevallen waarin de toezichthouder tevens de
mogelijkheid moet hebben om een maximum boete van ten minste
€ 1.000.000,– op te leggen, hetgeen correspondeert met het boetebedrag
van de tweede boetecategorie. In aansluiting daarop wordt in het
onderhavige artikel bepaald dat een ontzegging mogelijk is in geval van
overtredingen die zijn gerangschikt in de tweede of derde boetecategorie.
Daarmee wordt invulling gegeven aan de verwijzing naar «ernstige
overtredingen» in artikel 59, eerste lid, van de vierde anti-witwasrichtlijn.
De omstandigheid dat een overtreding «herhaald» of «stelselmatig» heeft
plaatsgevonden, wordt door DNB betrokken in de afweging die wordt
gemaakt bij de keuze voor het opleggen van een bepaalde administratieve
sanctie of maatregel.
De mogelijkheid van het opleggen van een verbod tot het uitoefenen van
een beleidsbepalende functie is niet beperkt tot de actuele functie van de
betrokkene, maar kan zich uitstrekken tot andere, eventueel soortgelijke,
functies bij instellingen die binnen de reikwijdte van de Wwft vallen.
Hiermee wordt voorkomen dat het verbod wordt omzeild en de
betrokkene een andere functie kan bekleden binnen dezelfde onderneming, bij een ander trustkantoor, of bij bijvoorbeeld een financiële
onderneming. Het ontzeggen van de bevoegdheid om bij een instelling
bepaalde functies uit te oefenen kan betrekking hebben op elke beleidsbepalende functie. Doorgaans zal het daarom gaan om een tijdelijk verbod
om een bestuursfunctie uit te oefenen bij een trustkantoor.
DNB kan de ontzegging opleggen aan natuurlijke personen. Daarbij zal het
in beginsel gaan om personen die opdracht hebben gegeven om de
overtreding te begaan of die daar feitelijk leiding aan hebben gegeven, nu
een overtreding van de Wtt doorgaans zal worden begaan door een
trustkantoor met rechtspersoonlijkheid (vgl. artikel 13). Dit is in lijn met
artikel 5:1, derde lid, tweede volzin, van de Algemene wet bestuursrecht
(Awb), dat (door verwijzing naar artikel 51 van het Wetboek van Strafrecht)
bepaalt dat bij overtredingen door een rechtspersoon ook aan deze groep
natuurlijke personen een sanctie kan worden opgelegd. In enkele gevallen
is het voorstelbaar dat een overtreding wordt begaan door een natuurlijke
persoon zelf. Daarbij kan gedacht worden aan een overtreding van de
vergunningplicht of aan een overtreding van de bepaling inzake de
verplichte rechtsvorm van een trustkantoor.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

72

De ontzegging dient te worden onderscheiden van de beoordeling door
de toezichthouder (DNB) van de eisen aan geschiktheid en betrouwbaarheid en de mogelijkheid van de toezichthouder om daaromtrent, op
grond van artikel 46, een aanwijzing te geven aan een individueel
trustkantoor.
Artikel 54. Curator
Op grond van deze bepaling kan DNB een trustkantoor onder curatele
plaatsen. Dit artikel komt inhoudelijk overeen met artikel 25 Wtt. Het kan
onder omstandigheden nodig zijn om een verdergaande greep op de
bedrijfsvoering van een trustkantoor te verkrijgen. Het besluit tot de
benoeming van een curator kan in twee situaties worden genomen,
namelijk indien het lichtere instrument van een aanwijzing tot onvoldoende resultaat leidt, dan wel indien het adequaat functioneren van het
trustkantoor in gevaar is. In beide gevallen dient er op grond van het
eerste lid sprake te zijn van een overtreding van het ingevolge deze wet
bepaalde. Omdat het benoemen van een curator een vergaand en
zwaarwegend instrument is, zal het hierbij gaan om ernstige overtredingen.
De onderhavige bepaling is overgenomen van artikel 25 van de Wtt en
materieel gelijk aan artikel 1:76 van de Wft. Dat betekent dat de curator die
op grond van deze wet is aangewezen, eenzelfde onafhankelijke functie
vervult, conform het door de toezichthouder genomen benoemingsbesluit. De bepaling is zowel van toepassing op trustkantoren met een
vergunning als trustkantoren die in strijd met de wet zonder vergunning
opereren. Dit volgt uit de neutrale term trustkantoor in het eerste lid. In
artikel 25 van de Wtt wordt in het zesde lid nog expliciet benoemd dat
deze bevoegdheid ook geldt ten aanzien van trustkantoren zonder
vergunning. De formulering van het eerste lid maakt dit echter overbodig
en daarom komt in dit voorstel dat zesde lid niet terug.
De kosten van het aanstellen van een curator worden ingevolge het zesde
lid verhaald op degene ten behoeve van wie de curator is aangesteld.
Artikel 55. Geheimhouding
Bij de bepalingen over geheimhouding en publicatie van gegevens door
DNB is zoveel mogelijk aangesloten bij de Wft. DNB kan op deze wijze met
één kader voor het openbaar maken van gegevens werken. Hierbij is
relevant om op te merken dat bij de regels voor trustkantoren geen
beperkingen vanuit Europees recht spelen voor het openbaar maken.
Deels gaat het in dit wetsvoorstel puur om nationale regels en deels om
implementatie van de vierde anti-witwasrichtlijn. Die richtlijn kent geen
geheimhoudingsbepaling. Bij de bepalingen in hoofdstuk 7 wordt
uitgegaan van de Wft zoals die luidt na aanvaarding en inwerkingtreding
van de Wet transparant toezicht financiële markten.
Artikel 55 komt overeen met artikel 1:89 Wft en betreft de geheimhoudingsplicht voor alle huidige en voormalige werknemers en opdrachtnemers van de toezichthouder, voor alle anderen die betrokken zijn bij de
uitvoering van deze wet, alsmede voor de toezichthouder zelf. Met deze
bepaling wordt beoogd dat vertrouwelijke gegevens die in het kader van
deze wet zijn vergaard, door de toezichthouder niet worden verspreid. De
geheimhoudingsplicht heeft tot doel te waarborgen dat informatie die
vertrouwelijk van aard is en die door trustkantoren wordt verstrekt,
vertrouwelijk blijft. Daarnaast heeft deze waarborg tevens tot doel dat de
vrije informatievoorziening aan de toezichthouder en effectief toezicht
door de toezichthouder wordt bevorderd. In deze wet kunnen uitzonde-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

73

ringen worden geregeld op de geheimhouding. Dit is onder meer aan de
orde in het tweede lid en de artikelen 56 tot en met 58.
Uit het tweede lid volgt dat de geheimhoudingsplicht niet in de weg staat
aan het gebruik of bekendmaken van gegevens, voor zover dat noodzakelijk is voor de uitoefening van de taken van de toezichthouder. Voorts
kent het derde lid een uitzondering op de geheimhoudingsplicht voor de
gevallen waarin het op grond van het Wetboek van Strafvordering
noodzakelijk is om informatie te verstrekken.
Artikel 56. Informatie uitwisseling
Als uitzondering op de geheimhoudingsplicht kan DNB onder
voorwaarden, gegevens verstrekken aan Nederlandse en buitenlandse
overheidsinstanties, alsmede aan Nederlandse en buitenlandse toezichthouders op trustkantoren en de financiële markten. Hierbij kan worden
gedacht aan andere toezichthouders binnen de Europese Unie of
daarbuiten, alsmede aan de Europese Centrale Bank als toezichthouder op
kredietinstellingen.
Deze bepaling is ontleend aan artikel 13 van de Wtt. Daarbij is de
formulering aangepast om te verduidelijken dat de toezichthouder
gegevens kan verstrekken aan alle Nederlandse en buitenlandse
overheidsinstanties en daarnaast aan alle Nederlandse en buitenlandse
van overheidswege aangewezen instanties die zijn belast met het toezicht
op trustkantoren of de financiële markten. Op grond van dit artikel kan de
toezichthouder bijvoorbeeld ook gegevens verstrekken aan de partners
binnen het Financieel Expertise Centrum (FEC), een samenwerkingsverband tussen diverse partijen actief op het gebied van (de preventie
van) witwassen en het financieren van terrorisme, zolang aan de
voorwaarden van het eerste lid wordt voldaan.
Het tweede lid waarborgt dat gegevens die zijn verkregen van een
buitenlandse overheidsinstantie of toezichthouder niet verder worden
verspreid krachtens het tweede lid, alvorens de desbetreffende instantie
of toezichthouder daar expliciet mee heeft ingestemd. Het derde lid
beschrijft de omgekeerde situatie waarin de buitenlandse toezichthouder
de ontvangen gegevens wil aanwenden voor andere doeleinden dan
waarvoor de gegevens in eerste aanleg zijn verstrekt. In een dergelijk
geval kan DNB daar toestemming voor verlenen, zolang wordt voldaan
aan de voorwaarden van het eerste lid. Indien de betreffende gegevens
ook op andere wijze kunnen worden verkregen, verdient dat bovendien de
voorkeur.
Artikel 57. Informatie uitwisseling Sanctiewet
Dit artikel maakt het mogelijk dat DNB gegevens kan delen met de
bevoegde autoriteit die is belast met de uitvoering van ingevolge een
sanctiebesluit of sanctieregeling in de zin van artikel 1, onderdelen a en b,
van de Sanctiewet 1977 vastgestelde regels.
Dergelijke regelingen dienen gebruikelijk ter implementatie van Europese
sanctieverordeningen als instrumenten van buitenlands beleid. De
relevante bevoegde autoriteit zal gebruikelijk de Minister van Financiën
zijn, bijvoorbeeld voor het verlenen van toestemming voor het vrijgeven
van bevroren tegoeden.
Recente voorbeelden zijn de Europese sanctieregimes inzake Oekraïne,
Rusland, Jemen en Syrië. Dergelijke sanctieregimes zijn geregeld in
verordeningen die naar hun aard directe werking hebben in de lidstaten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

74

van de Europese Unie, met verplichtingen voor alle natuurlijke personen
en rechtspersonen in de EU. Die verplichtingen krijgen concrete betekenis
voor trustkantoren waar hun dienstverlening raakt aan personen of
entiteiten die zijn vermeld op relevante bijlagen bij de Europese sanctieverordeningen. Zo kan een trustkantoor als bestuurder van een doelvennootschap gehouden zijn bepaalde tegoeden of middelen te bevriezen
indien de UBO van die vennootschap is «gelist». Gebruikelijk is de
Minister van Financiën bevoegd om in bepaalde omstandigheden
toestemming te verlenen voor het vrijgeven van bevroren tegoeden.
Artikel 58. Informatie uitwisseling AFM
In dit artikel is geregeld dat DNB gegevens die betrekking hebben op de
betrouwbaarheid van personen kan verstrekken aan de Stichting Autoriteit
Financiële Markten (AFM), indien deze gegevens van belang zijn voor het
toezicht dat de AFM uitoefent. In het artikel is geregeld dat DNB zelf
bepaalt of de gegevens relevant zijn voor de AFM. DNB is immers de
bezitter van de gegevens en de AFM kan niet opvragen datgene waarvan
zij het bestaan niet kent. Initiatief berust hier derhalve bij DNB.
Artikel 59. Openbaarmaking overtreding
Bij de bevoegdheden om overtredingen en bestuursrechtelijke sancties
openbaar te maken en de rechtsbescherming hierbij, is aangesloten bij de
Wft zoals deze komt te luiden bij aanvaarding en inwerkingtreding van de
Wet transparant toezicht financiële markten.
Dit artikel is vergelijkbaar aan artikel 1:94 Wft. In algemene zin kunnen
overtredingen met vermelding van de overtreder openbaar worden
gemaakt als de overtredingen zijn gerangschikt in de tweede en derde
boetecategorie. Daarnaast kan elke overtreding, onder vermelding van de
overtreder en een waarschuwing, openbaar worden gemaakt als dit naar
het oordeel van DNB nodig is om schade te beperken of te voorkomen.
Feitelijk vervangt deze bepaling artikel 33 van de Wtt. Met dit artikel wordt
tevens artikel 59, tweede lid, onderdeel a, van de vierde
anti-witwasrichtlijn in de Wtt geïmplementeerd. Op grond van laatstgenoemd artikel dient een toezichthouder een publieke verklaring te kunnen
uitbrengen waarin de identiteit van de natuurlijke of rechtspersoon en de
aard van de inbreuk worden vermeld, indien sprake is van ernstige,
herhaalde of stelselmatige overtredingen van onder andere de bepalingen
omtrent het cliëntenonderzoek. Omdat het publiceren van een verklaring
op grond van artikel 59, tweede lid, van de richtlijn mogelijk moet zijn in
dezelfde gevallen waarin een maximum boete van ten minste
€ 1.000.000,– mogelijk moet zijn, wordt voorgesteld de bevoegdheid tot
het publiceren van een waarschuwing of verklaring mogelijk te maken in
geval van overtredingen in de tweede of derde boetecategorie. Daarmee
wordt tevens invulling gegeven aan het bepaalde in artikel 59, eerste lid,
van de vierde anti-witwasrichtlijn, op grond waarvan de mogelijkheid van
een verklaring dient te bestaan in geval van «ernstige» overtredingen.
DNB dient voorts bij de keuze voor een administratieve sanctie of
maatregel acht te slaan op de eventuele omstandigheid dat sprake is van
een herhaalde of stelselmatige overtreding, hetgeen eveneens volgt uit
artikel 59, eerste lid, van de vierde anti-witwasrichtlijn.
Een verklaring of waarschuwing kan worden ingezet om derden te
waarschuwen voor een overtreding die een trustkantoor begaat. Daarbij
kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een waarschuwing voor een
trustkantoor dat ten onrechte niet beschikt over een vergunning van DNB.
Door het publiek te informeren over een overtreding middels een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

75

waarschuwing of verklaring, kan eventuele schade voor het publiek
worden voorkomen of beperkt. Voorts kan de informatie uit een
waarschuwing of verklaring bijdragen aan de informatiepositie van het
publiek, waardoor zij in staat wordt gesteld weloverwogen keuzes te
maken, bijvoorbeeld in de afweging om al dan niet van een bepaalde
trustdienst gebruik te maken.
Artikel 60. Belangenafweging openbaarmaking
Overeenkomstig artikel 1:95 Wft komt in het onderhavige artikel de
belangenafweging tot uitdrukking, die DNB dient te maken alvorens tot
openbaarmaking van een overtreding over te gaan.
De in het onderhavige artikel genoemde omstandigheden kunnen,
afhankelijk van het concrete geval, zwaarder wegen dan het belang van
openbaarmaking. Daarbij kan het gaan om de belangen van de belanghebbende, die niet onevenredig in zijn belang mag worden getroffen.
Daarbij is van belang dat de enkele omstandigheid dat een trustkantoor
door het openbaar maken van een verklaring of waarschuwing reputatieschade (en daardoor vermogensschade) oploopt, onvoldoende is om vast
te stellen dat sprake is van een onevenredige benadeling. Dit is immers
inherent aan de openbaarmaking van overtredingen, zodat geen sprake is
van een bijzondere omstandigheid.
Ook het meer algemene belang van een ongestoord onderzoek, financiële
stabiliteit en van het toezicht op de integriteit van het financieel stelsel
kunnen in de weg staan aan openbaarmaking.
Artikel 61. Publicatie formele maatregel
Op grond van dit artikel is DNB, behoudens de in artikel 62 genoemde
uitzonderingen, verplicht om besluiten tot het opleggen van een bestuurlijke sanctie openbaar te maken. Hiermee krijgt artikel 60 van de vierde
anti-witwasrichtlijn zijn beslag in deze wet. Op grond van dit artikel dienen
besluiten tot het opleggen van een bestuurlijke sanctie openbaar te
worden gemaakt, indien hiertegen geen bezwaar of beroep meer open
staat. Daarnaast biedt de vierde anti-witwasrichtlijn de mogelijkheid aan
lidstaten om besluiten tot het opleggen van een bestuurlijke sanctie
eerder openbaar te maken, indien daartegen nog wel rechtsmiddelen
openstaan. In dat geval geldt wel dat de informatie met betrekking tot de
uitkomst van aangewende rechtsmiddelen onmiddellijk openbaar moet
worden gemaakt. Deze bepaling komt overeen met artikel 1:97 Wft.
De verplichting tot openbaarmaking heeft betrekking op besluiten tot het
opleggen van bestuurlijke sancties. Om aan te sluiten bij de bestuurlijke
sancties die in de verschillende richtlijnen en verordeningen worden
genoemd, waaronder in de vierde anti-witwasrichtlijn, worden onder
bestuurlijke sancties alle maatregelen van de toezichthouders naar
aanleiding van overtredingen verstaan. De meeste bestuurlijke sancties
zijn geregeld in hoofdstuk 6 van het onderhavige wetsvoorstel. Het gaat
daarbij om het opleggen van een boete of een last onder dwangsom, het
geven van een aanwijzing en het opleggen van een verbod om bepaalde
functies uit te oefenen. Daarnaast wordt ook het beperken of intrekken van
een vergunning op grond van artikel 7 tot een bestuurlijke sanctie
gerekend.
Artikel 61 heeft, conform artikel 60 van de vierde anti-witwasrichtlijn, als
uitgangspunt dat alle besluiten tot het opleggen van een bestuurlijke
sanctie openbaar worden gemaakt zodra zij onherroepelijk zijn. Voor dit
uitgangspunt is gekozen omdat openbaarmaking van een besluit tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

76

handhaving voor de betrokkenen ingrijpend kan zijn, zodat het de
voorkeur heeft om met openbaarmaking te wachten totdat de betrokkenen
de gelegenheid heeft gehad de inhoud te onderwerpen aan een rechterlijke toetsing. Omdat de openbaarmaking van een overtreding een
belangrijk doel dient, te weten een generaal preventieve werking, voorziet
het onderhavige wetsvoorstel in twee uitzonderingen op dit uitgangspunt.
Vroegtijdige openbaarmaking is namelijk mogelijk in het geval van boetes
voor ernstige overtredingen. Op grond van het voorgestelde vierde lid
worden alle besluiten tot het opleggen van een boete van de derde
categorie zo spoedig mogelijk openbaar gemaakt. Boetes voor lichtere
overtredingen, die zijn gerangschikt in boetecategorie 1 of 2 komen
hiervoor niet in aanmerking. Daarnaast worden besluiten tot het opleggen
van een last onder dwangsom openbaar gemaakt als de dwangsom is
verbeurd. Wordt de dwangsom in een concreet geval niet verbeurd, dan
wordt het besluit tot het opleggen van een last onder dwangsom op
grond van het eerste lid alsnog openbaar gemaakt als het besluit
onherroepelijk is geworden.
In het geval van openbaarmaking van onherroepelijke beslissingen wordt
de uitkomst van eventueel bezwaar of beroep samen met het onherroepelijke besluit openbaar gemaakt. Bij vroegtijdige openbaarmaking van een
boete of last onder dwangsom wordt het instellen van een eventuele
bezwaar- of beroepsprocedure openbaar gemaakt op het moment dat
deze procedure wordt ingesteld. Ook de uitkomst van een dergelijke
procedure wordt gepubliceerd.
DNB is in beginsel vrij om te kiezen via welk medium zij een besluit tot het
opleggen van een bestuurlijke sanctie publiceert. Op grond van artikel 60,
derde lid, van de vierde anti-witwasrichtlijn dient de toezichthouder het
besluit en eventuele informatie over ingestelde rechtsmiddelen
gedurende een periode van vijf jaar na bekendmaking op haar website
beschikbaar te houden. Het zesde lid strekt tot implementatie hiervan en
brengt met zich dat DNB in ieder geval haar website inzet voor publicatie
van de sanctiebesluiten. Hierbij dienen de regels met betrekking tot de
bescherming van persoonsgegevens, die voortvloeien uit de Algemene
verordening gegevensbescherming, in acht te worden genomen.
Indien gewenst kan de toezichthouder in aanvulling op de openbaarmaking van het besluit zelf ook andere uitlatingen doen over de inhoud
van het besluit. Dit kan bijvoorbeeld door middel van een persbericht, een
nieuwsbericht op de website of een bericht op sociale media. Wel zal de
toezichthouder daarbij altijd een zo evenwichtig mogelijke weergave van
de inhoud moeten geven.
Artikel 62. Uitzonderingen publicatieplicht
Dit artikel verplicht DNB tot een belangenafweging, die er onder omstandigheden toe kan leiden dat openbaarmaking moet worden uitgesteld,
geanonimiseerd dient plaats te vinden of dat in het geheel van openbaarmaking moet worden afgezien. DNB zal in dat kader moeten afwegen hoe
het belang dat is gediend met openbaarmaking van een besluit zich
verhoudt tot de genoemde belangen. De belangenafweging is vergelijkbaar met de afweging bij de openbaarmaking van overtredingen. Het
karakter wijkt wel iets af doordat het hier gaat om het afzien van de
verplichting tot openbaarmaking.
De onderdelen a en b van het voorgestelde eerste lid hebben betrekking
op het belang van de overtreder, die door de openbaarmaking niet
onevenredig in zijn belang mag worden getroffen. Daarvan kan sprake zijn
indien de overtreder snel gevolg heeft gegeven aan een aanwijzing of last

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

77

onder dwangsom en het belang dat met de openbaarmaking van de
identiteit van de overtreder is gediend niet in het gedrang komt. Ook
wanneer openbaarmaking een onmiddellijke en directe bedreiging
oplevert voor het voortbestaan van een trustkantoor kan sprake zijn van
een onevenredige aantasting van de belangen van de overtreder. De
voorgestelde onderdelen c en d van het eerste lid hebben betrekking op
het algemene belang bij een ongestoord onderzoek (onderdeel c) of bij
financiële stabiliteit (onderdeel d).
In bepaalde gevallen dient de toezichthouder af te zien van openbaarmaking. Het gaat hier om situaties waarin het geanonimiseerd of
uitgesteld openbaar maken van het besluit niet voldoet. In het voorgestelde tweede lid is voor die gevallen een regeling opgenomen. Indien ook
geanonimiseerd of uitgesteld openbaar maken onevenredig zou zijn
gezien de geringe ernst van de overtreding of de stabiliteit van het
financieel stelsel in gevaar zou brengen, kan van openbaarmaking worden
afgezien. De eerste uitzondering geldt echter niet indien het gaat om een
besluit tot het opleggen van een bestuurlijke boete, maar geldt uitsluitend
in het geval van bestuurlijke sancties die zijn opgelegd voor lichtere
overtredingen.
De uitzonderingen op de ongeanonimiseerde openbaarmaking van het
besluit die zijn opgenomen in het eerste en tweede lid gelden voor alle
openbaarmakingen op grond van artikel 61, derhalve ook voor de
openbaarmaking van het bezwaar, de beslissing op bezwaar, het beroep of
de uitkomst van beroep of hoger beroep dat is ingesteld tegen een besluit
dat al openbaar is gemaakt. Als de uitzonderingen niet van toepassing zijn
bij het openbaar maken van het sanctiebesluit, zal dit doorgaans ook niet
het geval zijn bij het openbaar maken van informatie over (de uitkomst
van) een bezwaar- of beroepsprocedure. Alleen indien er sprake is van
ingrijpende wijzigingen in de omstandigheden is denkbaar dat vervolgbesluiten, anders dan het aanvankelijke besluit, niet openbaar worden
gemaakt.
Artikel 63. Besluit tot openbaarmaking
Bij de bevoegdheden tot openbaarmaking wordt in vergelijkbare
rechtsbescherming voorzien als in de Wft. In dit artikel is bepaald dat aan
openbaarmaking altijd een besluit vooraf dient te gaan. Dat geldt zowel
voor het publiceren van een waarschuwing of verklaring, als ook voor de
openbaarmaking van besluiten tot het opleggen van een bestuurlijke
sanctie.
Tegen een besluit tot openbaarmaking staat op grond van de Awb
bestuursrechtelijke rechtsbescherming open. Het besluit tot openbaarmaking dient in dit kader voldoende informatie te bevatten voor de
belanghebbende om te kunnen beslissen of hij een rechtsmiddel wil
inzetten. Daarbij is in de eerste plaats van belang dat voldoende duidelijk
is wat DNB openbaar zal maken. Als het gaat om een publicatie die
herleidbaar is tot meerdere afzonderlijke belanghebbenden, zal het besluit
per belanghebbende in elk geval de openbaar te maken informatie
moeten bevatten die tot de betreffende belanghebbende herleidbaar is.
Het zal meestal gaan om tekst, die in het besluit wordt vermeld. Voor de
belanghebbende is verder relevant waar de informatie openbaar gemaakt
zal worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

78

Tot slot vermeldt het besluit ook de termijn waarop de gegevens openbaar
worden gemaakt. Dit zal in de meeste gevallen vijf werkdagen zijn. Dit is
echter een minimumtermijn, zodat DNB er ook voor kan kiezen om een
langere termijn te nemen. Dit dient dan in het besluit tot uitdrukking te
komen.
Een besluit tot openbaarmaking in de zin van het onderhavige artikel is
een publieke kennisgeving van gegevens die nog niet openbaar zijn. Een
besluit tot openbaarmaking is derhalve niet nodig, indien het gegevens
betreft die reeds openbaar zijn. Daarnaast is ook voor het beëindigen van
het beschikbaar houden van informatie geen besluit noodzakelijk.
Artikel 64. Regels omtrent openbaarmaking
Indien DNB besluit tot het publiceren van een waarschuwing of een
verklaring, dan wel besluit tot het vroegtijdig openbaar maken van een
besluit tot het opleggen van een bestuurlijke sanctie, dient zij op grond
van het eerste lid een wachttermijn in acht te nemen. Deze termijn van vijf
werkdagen vanaf het moment dat de betrokken persoon in kennis is
gesteld van het besluit tot publicatie of openbaarmaking, stelt de
belanghebbende in staat om een verzoek om een voorlopige voorziening
in te dienen als bedoeld in artikel 8:81 van de Awb.
De wachttermijn vangt aan op het moment dat het besluit tot openbaarmaking aan de belanghebbende bekend is gemaakt. Het moment van
bekendmaking kan verschillen. Op grond van artikel 61, eerste lid, wordt
een besluit tot het opleggen van een bestuurlijke sanctie openbaar
gemaakt op het moment dat het besluit onherroepelijk is. Op dat moment,
dus na het verstrijken van de bezwaartermijn of na de uitspraak van de
rechter, neemt DNB een besluit op grond van artikel 63. Op grond van het
onderhavige artikel vindt openbaarmaking vervolgens op zijn vroegst vijf
werkdagen later plaats. Tegelijkertijd geldt op grond van artikel 61, vierde
lid, dat een besluit tot het opleggen van een bestuurlijke boete direct
openbaar wordt gemaakt. DNB dient derhalve op grond van artikel 62
tegelijkertijd met het besluit tot het opleggen van een bestuurlijke boete
ook een besluit tot openbaarmaking te nemen. Vervolgens vindt publicatie
van de bestuurlijke boete op grond van het onderhavige artikel op zijn
vroegst vijf werkdagen later plaats. Ook de publicatie van een
waarschuwing of verklaring vindt op zijn vroegst vijf werkdagen na het
bekendmaken van het besluit tot het publiceren van deze waarschuwing
of verklaring plaats.
De genoemde wachttermijn stelt de belanghebbende(n) in staat om een
verzoek om een voorlopige voorziening in te dienen als bedoeld in
artikel 8:81 van de Awb. Deze voorlopige voorzieningsprocedure schorst
de openbaarmaking. In dat geval kan DNB pas overgaan tot openbaarmaking op het moment dat de voorlopige voorzieningprocedure is
beëindigd, ofwel door een uitspraak van de rechter. Als het verzoek wordt
ingetrokken, is publicatie uiteraard mogelijk omdat dan geen sprake
(meer) is van een verzoek om een voorlopige voorziening. Een verzoek om
een voorlopige voorziening kan ook betrekking hebben op de openbaarmaking van een onherroepelijk besluit of om openbaarmaking van een
ingesteld bezwaar of (hoger)beroep en de uitkomst daarvan. De gevolgen
van een eventuele voorlopige voorziening zijn gelijk voor alle besluiten tot
openbaarmaking.
In afwijking van de vijf dagen termijn geldt voor openbaarmakingen van
overtredingen op grond van artikel 59, eerste lid, dat deze pas openbaar
worden gemaakt als het besluit daartoe onherroepelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

79

Indien een besluit tot openbaarmaking na openbaarmaking wordt
ingetrokken, of het besluit tot openbaarmaking wordt vernietigd door de
rechter, dient de openbaarmaking ongedaan te worden gemaakt. Op
grond van het vierde lid is DNB in dat geval verplicht de gegevens niet
langer «beschikbaar te houden». Op grond van het vijfde lid is DNB in
aanvulling daarop verplicht de belanghebbende een rectificatie aan te
bieden. DNB gaat slechts over tot rectificatie indien de belanghebbende
dat wenst. Het is denkbaar dat een belanghebbende van rectificatie wenst
af te zien, omdat hiermee opnieuw de aandacht op zijn naam en de
eerdere publicatie kan worden gevestigd. Ook de wijze van rectificatie zal
in overleg met de belanghebbende moeten worden vastgesteld. DNB is
echter niet verplicht meer ruchtbaarheid te geven aan de rectificatie, dan
aan de oorspronkelijke publicatie.
Voor de goede orde wordt hierbij nog opgemerkt dat het intrekken of
vernietigen van het besluit tot openbaarmaking, moet worden onderscheiden van de situatie waarin het besluit tot het opleggen van een
bestuurlijke sanctie wordt ingetrokken of vernietigd. Voor laatstgenoemde
gevallen geldt op grond van artikel 61, zesde lid, dat het instellen van
bezwaar, beroep en hoger beroep, alsmede de uitkomst daarvan,
openbaar wordt gemaakt. Dit volgt uit artikel 60, tweede lid, van de vierde
anti-witwasrichtlijn. Een belanghebbende kan DNB niet verzoeken om af
te zien van de publicatie van het instellen van deze rechtsmiddelen, dan
wel de uitkomst hiervan. Alleen in het geval in strijd met de omstandigheden in artikel 62 tot openbaarmaking is overgegaan, kan de openbaarmaking worden beëindigd en wordt rectificatie aangeboden.
Artikel 65. Vroegtijdige openbaarmaking
Overeenkomstig artikel 1:100a Wft kent dit wetsvoorstel een mogelijkheid
om in spoedeisende gevallen direct tot openbaarmaking over te gaan. Het
gaat dan om situaties waarin bescherming van de belangen die dit
wetsvoorstel beoogt te beschermen geen verder uitstel toelaat of in geval
de betrokkene uitlatingen doet en versnelde openbaarmaking in het
belang van het publiek nodig is ter bescherming van het vertrouwen in
het toezicht op de integriteit van het financiële stelsel. Openbaarmaking
kan in een dergelijk geval binnen vijf werkdagen plaatsvinden.
Het versneld publiceren is proportioneel omdat de toezichthouder
reageert op informatie die door de betrokken instelling zelf naar buiten is
gebracht. De instelling kiest er daarmee zelf voor om nog voor een
rechterlijke uitspraak of het verstrijken van de termijnen voor openbaarmaking door de toezichthouder naar buiten te treden. De enige manier om
de verkeerde beeldvorming door onvolledige of onjuiste informatie te
corrigeren is om zelf het publiek te informeren.
Bij een spoedpublicatie kan achteraf pas vastgesteld worden of het besluit
waar de publicatie op ziet, op juiste gronden is genomen. Als een rechter
oordeelt dat dit niet het geval is, dan zou de publicatie voor schade
gezorgd kunnen hebben. Zoals hierboven aangegeven, is de publicatie
een reactie op het naar buiten treden door de betrokken instelling en kiest
deze er zelf voor om dit te doen voordat een rechter een uitspraak heeft
gedaan. Desalniettemin is het van belang dat onnodige schade wordt
voorkomen. Daarom is bij de spoedpublicatie de verplichting opgenomen
dat de toezichthouder de betrokken instelling in kennis stelt voorafgaand
aan de spoedpublicatie. Het gaat hierbij om een inspanningsverplichting.
De toezichthouder moet een redelijke inspanning hiertoe verrichten. Zo zal
het bij partijen die zonder vergunning bepaalde activiteiten verrichten niet
altijd mogelijk zijn om in contact te komen met de overtreder. De
verplichting ziet puur op het informeren van de betrokkene. Na de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

80

inspanning hiertoe verricht te hebben, kan de toezichthouder overgaan tot
publicatie. Het informeren heeft meerdere functies. De betrokkene is op de
hoogte van de publicatie en kan direct diens eigen informatieverstrekking
corrigeren. Daarnaast zou de betrokkene de toezichthouder per
ommegaande op een kennelijke onjuistheid in de publicatie kunnen
wijzen. Voor zover deze informatie onmiddellijk wordt doorgegeven aan
de toezichthouder, kan de toezichthouder hier rekening mee houden. Dit
beperkt het ontstaan van eventuele schade door het publiceren.
Artikel 66. Voorlopige voorziening
Een voorlopige voorziening vindt achter gesloten deuren plaats, zodat de
namen en gegevens van belanghebbenden en de grondslag voor de
bestuurlijke sanctie niet alsnog aan derden kenbaar worden gemaakt of
anderszins kenbaar kunnen worden. De onderhavige bepaling is van
toepassing op procedures over openbaarmaking van een waarschuwing
of verklaring en op de openbaarmaking van een besluit tot het opleggen
van een bestuurlijke sanctie. Ook indien openbaarmaking van een besluit
tot het opleggen van een bestuurlijke sanctie op grond van artikel 61
geanonimiseerd heeft plaatsgevonden, geldt dat de procedures over
openbaarmaking achter gesloten deuren plaatsvinden.
Artikel 67. Opleiding
Voor een effectieve naleving van dit wetsvoorstel is het noodzakelijk dat
alle personen die voor een trustkantoor werkzaamheden verrichten,
voldoende zijn opgeleid om de vereisten van de onderhavige wet te
kunnen naleven. In dit artikel is geëxpliciteerd dat trustkantoren hiervoor
zorg dienen te dragen. Deze verplichting geldt ongeacht of de werkzaamheden worden verricht op grond van een arbeidsovereenkomst, of
bijvoorbeeld in het kader van een uitbesteding- of agentuurovereenkomst.
De opleidingsverplichting dient ertoe dat wordt gewaarborgd dat de
verplichtingen uit hoofde van deze wet, zoals bijvoorbeeld het verrichten
van cliëntenonderzoek, naar behoren kunnen worden nageleefd. In dit
verband is het van belang ook te wijzen op eenzelfde verplichting uit
hoofde van artikel 35 van de Wwft, die ook op trustkantoren van
toepassing is. Trustkantoren dienen te waarborgen dat de personen die
werkzaamheden voor het trustkantoor verrichten, zowel opleidingen
volgen in het kader van de naleving van de onderhavige wet, als ook in
het kader van de Wwft en van de Sanctiewet 1977.
Uit de definitie van integriteitrisico in artikel 1, eerste lid, vloeit voort dat
in de opleiding voor zover nodig tevens aandacht moet worden besteed
aan relevante aspecten van bijvoorbeeld het civiel recht en het (internationaal) belastingrecht. Als eerste onderdeel van de definitie van integriteitrisico geldt immers het gevaar van ontoereikende naleving hetgeen bij
wettelijk voorschrift is voorgeschreven. Met het oog op de snelle
maatschappelijke en juridische ontwikkelingen dienen opleidingen
periodiek genoten te worden.
Als tweede onderdeel van integriteitrisico wordt onderscheiden het risico
van betrokkenheid van het trustkantoor of zijn medewerkers bij handelingen die op een dusdanige wijze ingaan tegen hetgeen volgens het
ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, dat hierdoor
het vertrouwen in het trustkantoor of in de financiële markten ernstig kan
worden geschaad. Het ligt voor de hand dat ook dit element terugkomt in
de opleidingen. Hierbij kan worden gedacht aan een module over ethiek
die door een expert in dat gebied wordt verzorgd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

81

De opleidingen dienen te worden afgestemd op de aard, omvang en de
risico’s van het trustkantoor. Dat betekent dat de uitkomsten van de
analyse bedoeld in artikel 14, derde lid, betrokken dienen te worden in het
formuleren van een opleidingsplan.
Artikel 68. Informatie uitwisseling trustkantoren
Een trustkantoor kan om een diversiteit aan redenen besluiten een
zakelijke relatie met een cliënt te beëindigen. Een aanleiding kan bijvoorbeeld worden gevormd door aan de cliënt verbonden integriteitrisico’s.
Voor het in kaart brengen van eventuele integriteitrisico’s voor de aanvang
van dienstverlening door een trustkantoor, kan informatie van andere
trustkantoren die trustdiensten verlenen of hebben verleend aan dezelfde
cliënt van belang zijn. Een trustkantoor dient in dit kader te onderzoeken
of een cliënt die zich aandient reeds wordt of is bediend door een ander
trustkantoor. In veel gevallen zal dit direct duidelijk zijn, doordat de cliënt
dit meldt of in geval van introductie van de cliënt door een ander
trustkantoor. In andere gevallen zal een trustkantoor in ieder geval
openbare (handels-)registers moeten raadplegen. Indien hieruit blijkt dat
een cliënt inderdaad bediend wordt of eerder bediend is door een ander
trustkantoor, maar hierover zelf niet spontaan informatie heeft verstrekt,
dan is er reden tot alertheid.
Indien er sprake is of is geweest van dienstverlening door een ander
trustkantoor, dan dient er bij dit trustkantoor navraag te worden gedaan
naar eventuele integriteitrisico’s. Deze informatie is relevant voor het
onderzoek naar de betreffende cliënt en de risicobeoordeling door het
trustkantoor die ten grondslag ligt aan de beslissing al dan niet trustdiensten te gaan verlenen aan de betreffende cliënt of doelvennootschap.
Indien een ander trustkantoor informatie verstrekt over geconstateerde
integriteitrisico’s, kan dat er onder omstandigheden toe leiden dat een
trustkantoor tot de conclusie komt dat hij deze risico’s niet voldoende kan
ondervangen en de dienstverlening niet kan aanvangen.
Een trustkantoor dat wordt verzocht om informatie over een eerdere
cliënt, is gehouden deze informatie onverwijld te verstrekken. Voor zover
informatie over geconstateerde integriteitrisico’s wordt gedeeld, is het
voorstelbaar dat hier persoonsgegevens van strafrechtelijke aard tussen
zitten. Dergelijke gegevens zijn juist relevant bij de aanvaarding van een
cliënt. Op grond van artikel 33, tweede lid, onderdeel a, van de Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming is het trustkantoren zelf toegestaan om persoonsgegevens van strafrechtelijke aard te
verwerken om een verzoek te beoordelen om diensten aan de betrokkene
te leveren. Onderhavig artikel vormt hierop een aanvulling. Hiermee kan
een trustkantoor ook persoonsgegevens van strafrechtelijke aard
verwerken ten behoeve van een ander trustkantoor dat een verzoek tot
dienstverlening moet beoordelen. Deze wettelijke grondslag past binnen
de uitzonderingen om persoonsgegevens van strafrechtelijke aard te
verwerken in artikel 10 van de Algemene verordening gegevensbescherming.
Omdat het hier vertrouwelijke gegevens over individuele cliënten of
doelvennootschappen betreft, dienen de cliënten van trustkantoren bij het
aangaan van een zakelijke relatie met het trustkantoor en bij het verlenen
van trustdiensten geïnformeerd te worden over deze wettelijke
verplichting voor trustkantoren. Daarmee wordt voorkomen dat het
nakomen van deze verplichting kan leiden tot een schending van een
contractuele verplichting tot vertrouwelijkheid. Daarbij is van belang dat
de verplichting alleen geldt voor integriteitrisico’s die na inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel zijn gebleken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

82

Artikel 69. Evaluatie
In het wetsvoorstel is een evaluatiebepaling opgenomen. Hiervoor is het
standaardmodel uit aanwijzing 5.58 van de Aanwijzingen voor de
regelgeving gebruikt. Dit betekent dat binnen vijf jaar na de inwerkingtreding van deze wet een evaluatie over de effecten en werking in de
praktijk aan de beide Kamers gezonden wordt. In die evaluatie zal in het
bijzonder ingegaan worden op de doelstellingen van deze wet: het
versterken van de integriteit en professionaliteit van de trustkantoren en
het verbeteren van de cliëntenonderzoeksmaatregelen en het beheersen
van integriteitrisico’s. Daarnaast wordt ingegaan op de uitvoering en
effectiviteit van het toezicht.
Artikel 70. Vergunningen
Trustkantoren die in het bezit zijn van een vergunning op grond van de
huidige Wet toezicht trustkantoren behouden hun vergunning bij
inwerkingtreding van de onderhavige wet. De vergunning wordt op grond
van het onderhavige artikel van rechtswege omgezet in een vergunning
op grond van deze wet. Voor aanvragen waarop op het moment van
inwerkingtreding van dit wetsvoorstel nog niet is beslist, geldt het regime
in dit wetsvoorstel. Voor zover die aanvragen niet compleet zijn om een
goede beoordeling op grond van dit wetsvoorstel te maken, zal de
aanvrager verzocht worden de aanvraag aan te vullen. Om te voorkomen
dat DNB in de knel komt bij de beoordeling van aanvragen op basis van
de eisen in dit wetsvoorstel, vangt de beslistermijn aan op het tijdstip van
inwerkingtreding van dit wetsvoorstel.
De omzetting van al verstrekte vergunningen doet er niet aan af dat de
trustkantoren te allen tijde dienen te voldoen aan alle bepalingen van de
onderhavige wet. Voor zover deze bepalingen ook nu al gelden, wat veelal
het geval is, levert dat geen problemen op. Voor zover evenwel sprake is
van nieuwe of zwaardere eisen, zullen trustkantoren een redelijke termijn
krijgen om aan die nieuwe of zwaardere eisen te voldoen. Zo is in de
artikelen 73 en 74 voorzien in regelingen voor omzetting van de
rechtsvorm en voor het voldoen aan de eisen aan cliëntenonderzoek voor
bestaande cliënten.
Artikel 71. Ontheffingen
Ook ten aanzien van ontheffingen die op grond van de bestaande Wtt zijn
verleend, wordt geregeld dat deze ontheffingen in stand blijven na het in
werking treden van dit wetsvoorstel. Deze ontheffingen worden van
rechtswege omgezet in een ontheffing die is verleend op grond van
artikel 5, tweede lid, en behoeven niet opnieuw te worden aangevraagd.
Nog lopende aanvragen worden beoordeeld aan de hand van de eisen in
dit wetsvoorstel. Voor de beslissing op die aanvragen geldt de redelijke
beslistermijn uit de Awb.
Artikel 72. Toetsingen
In het eerste lid is geregeld dat een persoon van wie DNB of de AFM op
grond van een van de bestaande toezichtwetten de betrouwbaarheid heeft
vastgesteld, in het kader van de onderhavige wet niet opnieuw behoeft te
worden getoetst. Dat laat echter onverlet dat wijzigingen in de relevante
feiten of omstandigheden aanleiding kunnen geven tot een hernieuwde
toetsing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

83

Het tweede lid bevat een soortgelijke bepaling ten aanzien van de
geschiktheid waarover de personen die het beleid van een trustkantoor
bepalen of mede bepalen moeten beschikken op grond van artikel 10,
eerste lid. Een persoon waarvan de geschiktheid op grond van een
bestaande toezichtwet is vastgesteld, wordt – behoudens gewijzigde
feiten of omstandigheden – ook voor de toepassing van de onderhavige
wet geschikt geacht.
Artikel 73. Omzetting rechtsvorm
Artikel 73 voorziet in een overgangstermijn met betrekking tot artikel 13,
dat betrekking heeft op de rechtsvorm van een trustkantoor. Met dit artikel
wordt bewerkstelligd dat trustkantoren die thans niet de rechtsvorm van
een naamloze vennootschap, besloten vennootschap met beperkte
aansprakelijkheid of Europese naamloze vennootschap hebben, zes
maanden na het in werking treden van het onderhavige wetsvoorstel de
tijd hebben om hun rechtsvorm te wijzigen. Naar verwachting zal slechts
een klein deel van de onder toezicht staande trustkantoren zijn rechtsvorm
moeten aanpassen.
Artikel 74. Cliëntenonderzoek
Dit artikel heeft betrekking op de gevallen waarin op grond van de Wtt
voor het in werking treden van het onderhavige wetsvoorstel, cliëntenonderzoek is verricht. Trustkantoren zijn gehouden het cliëntenonderzoek dat
naar deze bestaande cliënten reeds is verricht, bij eerste gelegenheid te
actualiseren. Daarbij dienen de nieuwe bepalingen waarin de onderhavige
wet voorziet in acht te worden genomen. Dat betekent dat trustkantoren
bij het verrichten van cliëntenonderzoek rekening dienen te houden met
wijzigingen in de bepalingen met betrekking tot het cliëntenonderzoek,
waaronder de invulling van het UBO- en PEP-begrip. Aan het begrip «bij
eerste gelegenheid» dient door een trustkantoor risicogebaseerd invulling
te worden gegeven. Het trustkantoor dient actief contact te zoeken met de
cliënt, zodat het trustkantoor de gelegenheid heeft (aanvullende)
cliëntenonderzoeksmaatregelen te treffen. In gevallen waarin zich een
hoger risico voordoet, mag van een trustkantoor worden verlangd dat het
voornoemde klantcontact onverwijld wordt gezocht.
Artikel 75. Overtredingen
De bepalingen met betrekking tot de publicatie van een waarschuwing of
verklaring en het openbaar maken van besluiten tot het opleggen van een
bestuurlijke sanctie zijn niet van toepassing op overtredingen die zijn
begaan voor inwerkingtreding van onderhavige wetsvoorstel. De regels
met betrekking tot toezicht en handhaving in de Wtt blijven op deze
overtredingen van kracht.
Artikel 76. Wijziging van de vierde anti-witwasrichtlijn
Conform de aanwijzingen voor de regelgeving (aanwijzing 3.47) wordt
voorzien in een dynamische verwijzing naar de in de wet genoemde
vierde anti-witwasrichtlijn, zodat duidelijk wordt wanneer wijzigingen van
deze Europese richtlijn doorwerken in het Nederlands recht.
Artikelen 77 tot en met 81
Dit betreffen technische wijzigingen van andere wetten die noodzakelijk
zijn nu de Wtt wordt vervangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

84

Voorts wordt in artikel 77 voorzien in een aanpassing van de Wet op de
economische delicten. In de Wet op de economische delicten is een aantal
bepalingen van de wet strafbaar gesteld. Daarbij is zoveel mogelijk
aansluiting gezocht bij de strafbaarstelling van overtreding van
voorschriften van de Wtt, zoals deze van kracht was voor het in werking
treden van het onderhavige wetsvoorstel. Voor zover het gaat om de
strafbaarstelling van overtredingen van voorschriften waarin met dit
wetsvoorstel nieuw is voorzien, is zoveel mogelijk aangesloten bij de
strafbaarstelling van soortgelijke voorschriften uit, met name, de Wft.
Transponeringstabel 1
Transponeringstabel behorende bij de bepalingen uit richtlijn (EU)
2015/849 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2015 inzake
de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het
witwassen van geld of terrorismefinanciering, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad en tot
intrekking van Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de
Raad en Richtlijn 2006/70/EG van de Commissie (PbEU 2015, L 141), die
met het onderhavige wetsvoorstel in de Wtt 2018 worden geïmplementeerd.
Artikel, -lid of
-onderdeel richtlijn

Implementatie in Wtt 2018

Artikel 2, eerste lid,
onder 3, punt c

Artikel 1, eerste lid, Wtt 2018

Artikel 3, zesde lid

Artikel 1, eerste lid, Wtt 2018

Artikel 3, zevende lid

Artikel 1, eerste lid, Wtt 2018

Artikel 3, negende
lid

Artikel 1, eerste lid, Wtt 2018

Artikel 3, tiende lid

Artikel 1, eerste lid, Wtt 2018

Artikel 3, elfde lid

Artikel 1, eerste lid, Wtt 2018

Artikel 3, dertiende
lid

Artikel 1, eerste lid, Wtt 2018

Bijzonderheden

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 1, onderdeel d, Wtt.

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 1, eerste lid,
onderdeel j, van de Regeling integere bedrijfsvoering
Wet toezicht trustkantoren 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

85

Artikel, -lid of
-onderdeel richtlijn

Implementatie in Wtt 2018

Bijzonderheden

Artikel 5

Het betreft een facultatieve
bepaling om strengere
bepalingen aan te nemen of te
handhaven om witwassen en
financieren van terrorisme te
voorkomen. Hiervan wordt
gebruik gemaakt met de
artikelen 15 (verplichte
compliance- en auditfunctie,
ongeacht aard en omvang
trustkantoor), 23 (beperkte
mogelijkheden voor introducerend cliëntenonderzoek), 25
(verifiëren identiteit uiteindelijk
belanghebbende), 27 tot en met
30 (cliëntenonderzoek richt zich
tevens tot doelvennootschap,
doorstroomvennootschap,
koper, verkoper of trust,
inspanningsverplichting en
aanvullende cliëntenonderzoeksmaatregelen), 49 en 50
(maximum boetebedrag derde
boetecategorie van EUR
5.000.000,– en een omzetgerelateerde boete). Zie ook de
artikelsgewijze toelichting bij
deze artikelen.

Een belangrijk deel van de bepalingen uit het
onderhavige wetsvoorstel vindt niet zijn grondslag in
de vierde anti-witwasrichtlijn of andere Europese
regelgeving.

Artikel 11, onderdeel a

Artikel 22, onderdeel a en b, Wtt
2018

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 13, vierde lid,
van de Regeling integere bedrijfsvoering Wet toezicht
trustkantoren 2014.

Artikel 11, onderdeel e

Artikel 22, onderdeel e, Wtt 2018

Artikel 11, onderdeel f

Artikel 22, onderdeel d, Wtt 2018

Artikel 13, eerste lid,
onderdeel a

Artikel 27, derde lid, onderdeel a, artikel 28, derde lid,
onderdeel a, artikel 29, tweede
lid, onderdeel d, en artikel 30,
tweede lid, onderdeel d, in
samenhang met de artikelen 24,
31 en 32 van de Wtt 2018.

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 13, tweede lid,
onderdeel a, van de Regeling integere bedrijfsvoering
Wet toezicht trustkantoren 2014.

Artikel 13, eerste lid,
onderdeel b

Artikel 27, derde lid, onderdeel b, en vierde lid, onderdeel b, artikel 28, derde lid,
onderdelen b en e, artikel 29,
tweede lid, onderdelen e en f,
artikel 30, tweede lid, onderdelen e en f, in samenhang met de
artikelen 24, 25, 31 en 32 van de
Wtt 2018.

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 13, tweede lid,
onderdeel b, van de Regeling integere bedrijfsvoering
Wet toezicht trustkantoren 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

86

Artikel, -lid of
-onderdeel richtlijn

Implementatie in Wtt 2018

Bijzonderheden

Artikel 13, eerste lid,
onderdeel c

Artikel 27, derde lid, onderdeel c, artikel 28, derde lid,
onderdeel c, artikel 29, tweede
lid, onderdeel b en artikel 30,
tweede lid, onderdeel b, in
samenhang met de artikelen 31
en 32 Wtt 2018.

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 13, tweede lid,
onderdeel c, van de Regeling integere bedrijfsvoering
Wet toezicht trustkantoren 2014.

Artikel 13, eerste lid,
onderdeel d

Artikel 27, derde lid, onderdeel d, artikel 28, derde lid,
onderdeel f, artikel 29, tweede
lid, onderdeel c, artikel 30,
tweede lid, onderdeel c, in
samenhang met artikel 23,
tweede lid, en artikel 37, derde
lid, Wtt 2018.

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 13, tweede lid,
onderdeel d, en artikel 16, derde lid, van de Regeling
integere bedrijfsvoering Wet toezicht trustkantoren
2014.

Artikel 13, eerste lid,
laatste alinea

Artikel 27, derde lid, onderdelen
e en g, artikel 28, derde lid,
onderdelen g en i, artikel 29,
tweede lid, onderdelen g en i,
artikel 30, tweede lid, onderdelen g en i van de Wtt 2018.

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 13, tweede lid,
onderdelen e en g, van de Regeling integere
bedrijfsvoering Wet toezicht trustkantoren 2014.

Artikel 13, tweede lid

Artikel 26, 27, vierde lid,
onderdeel a, 28, derde lid,
onderdeel d, 29, tweede lid,
onderdeel a, 30, tweede lid,
onderdeel a, Wtt 2018.

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 14, eerste lid,
van de Regeling integere bedrijfsvoering Wet toezicht
trustkantoren 2014.

Artikel 13, derde lid

Artikel 26, eerste lid, Wtt 2018

Artikel 13, vierde lid

Artikel 37, vierde lid, Wtt 2018

Artikel 13, zesde lid

Artikel 31, tweede lid, Wtt 2018

Artikel 14, eerste lid

Artikel 23 Wtt 2018

Artikel 14, tweede lid

Het betreft een lidstaatoptie
waarvan in de Wtt 2018 geen
gebruik wordt gemaakt.

Artikel 14, vierde lid,
eerste alinea

Artikel 23 Wtt 2018

Artikel 14, vijfde lid

Artikel 27, derde lid, onderdeel d, artikel 28, derde lid,
onderdeel f, artikel 29, tweede
lid, onderdeel c, artikel 30,
tweede lid, onderdeel c, in
samenhang met artikel 23,
tweede lid, en artikel 37, derde
lid, Wtt 2018.

Artikel 15

Het betreft een lidstaatoptie
waarvan in de Wtt 2018 geen
gebruik wordt gemaakt.

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 17 van de
Regeling integere bedrijfsvoering Wet toezicht
trustkantoren 2014.

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 13, tweede lid,
onderdeel d, en artikel 16, derde lid, van de Regeling
integere bedrijfsvoering Wet toezicht trustkantoren
2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

87

Artikel, -lid of
-onderdeel richtlijn

Implementatie in Wtt 2018

Bijzonderheden

Artikel 16

Het betreft een lidstaatoptie
waarvan in de Wtt 2018 geen
gebruik wordt gemaakt.

Artikel 18, eerste lid

Artikel 33 Wtt 2018

Artikel 18, tweede lid

Artikel 35 Wtt 2018

Artikel 18, derde lid

Artikel 33, tweede lid, Wtt 2018

Artikel 20

Artikel 34, eerste en tweede lid,
Wtt 2018

Artikel 22

Artikel 34, derde lid, Wtt 2018

Artikel 23

Artikel 34, eerste en tweede lid,
Wtt 2018

Artikel 25

Artikel 23, eerste lid, in
samenhang met artikel 1, eerste
lid, Wtt 2018.

Artikel 26, eerste lid

Artikel 1, eerste lid, Wtt 2018.

Artikel 26, tweede
lid, eerste volzin

Artikel 1, eerste lid, Wtt 2018.

Artikel 26, tweede
lid, tweede volzin

Het betreft een facultatieve
bepaling waarvan geen gebruik
wordt gemaakt.

Artikel 27, eerste lid

Artikel 23, eerste lid, onderdeel c, Wtt 2018

Artikel 27, tweede lid

Artikel 23, eerste lid, onderdeel b en c, Wtt 2018

Artikel 40, eerste lid,
sub a

Artikel 37 Wtt 2018

Artikel 40, eerste lid,
laatste alinea

Artikel 40, derde lid, Wtt 2018

Artikel 40, tweede lid

Implementatie door middel van
bestaande regelgeving

Volgt reeds uit de Wet bescherming persoonsgegevens.1

Artikel 41, tweede lid

Artikel 40, eerste lid, Wtt 2018

Volgt voor het overige reeds uit de Wet bescherming
persoonsgegevens

Artikel 41, derde lid

Artikel 40, tweede lid, Wtt 2018

Volgt voor het overige reeds uit de Wet bescherming
persoonsgegevens

Artikel 41, vierde lid

Implementatie door middel van
bestaande regelgeving

Volgt reeds uit artikel 43 van de Wet bescherming
persoonsgegevens.30

Artikel 43

Behoeft naar zijn aard geen
implementatie

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 14 van de
Regeling integere bedrijfsvoering Wet toezicht
trustkantoren 2014.

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 14, derde tot
en met vijfde lid, van de Regeling integere bedrijfsvoering Wet toezicht trustkantoren 2014.

Volgt naar huidig recht reeds (gedeeltelijk) uit
artikel 25 van de Regeling integere bedrijfsvoering
Wet toezicht trustkantoren 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

88

Artikel, -lid of
-onderdeel richtlijn

Implementatie in Wtt 2018

Bijzonderheden

Artikel 47, eerste lid

Artikel 3 Wtt 2018

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 2 Wtt

Artikel 47, tweede lid

Artikel 10 Wtt 2018

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 4, eerste lid,
onderdelen a en b, van de Wtt

Artikel 48, eerste lid

Artikel 41 Wtt 2018

Artikel 48, tweede lid

Implementatie door middel van
bestaande regelgeving

De bevoegdheden van de toezichthouders volgen
reeds uit titel 5.2 van de Algemene wet bestuursrecht,
met name de artikelen 5:16, 5:17 en 5:20 van deze
wet.
Voor zover artikel 48, tweede lid, van de vierde
anti-witwasrichtlijn betrekking heeft op financiële,
personele en technische middelen van de toezichthoudende autoriteiten behoeft dit geen implementatie in wet- en regelgeving.

Artikel 48, derde lid

Implementatie door middel van
bestaande regelgeving

Volgt reeds uit titel 5.2 Algemene wet bestuursrecht

Artikel 48, zesde lid

Artikel 41, tweede lid, Wtt 2018

Artikel 48, zesde lid, onderdeel b, van de vierde
anti-witwasrichtlijn volgt reeds uit titel 5.2, in het
bijzonder artikel 5:15 tot en met 5:17, van de
Algemene wet bestuursrecht.

Artikel 48, zevende
lid

Artikel 41, tweede lid, Wtt 2018

Artikel 48, achtste lid

Artikel 41, tweede lid, Wtt 2018

Artikel 58, eerste lid

Artikel 47 tot en met 54 Wtt 2018

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 20 tot en met
25 Wtt.

Artikel 58, tweede
lid, eerste alinea

Artikel 47 tot en met 54 Wtt 2018

Volgt naar huidig recht reeds uit artikel 20 tot en met
25 Wtt.

Artikel 58, tweede
lid, tweede alinea.

Behoeft geen implementatie.

Het betreft een facultatieve bepaling waarvan geen
gebruik wordt gemaakt.

Artikel 58, derde lid

Implementatie door middel van
bestaande regelgeving

Volgt reeds uit artikel 5:1, derde lid, Algemene wet
bestuursrecht

Artikel 58, vierde lid

Implementatie door middel van
bestaande regelgeving

Volgt reeds uit titel 5.2 van de Algemene wet
bestuursrecht

Artikel 58, vijfde lid

Artikel 41 Wtt 2018

Artikel 59, eerste lid,
onderdeel a en c

Artikel 7, 47, 48, 49, 51, 53 en 59
Wtt 2018

Artikel 59, tweede
lid, onderdeel a

Artikel 59 Wtt 2018

Artikel 59, tweede
lid, onderdeel b

Artikel 47 Wtt 2018

Artikel 59, tweede
lid, onderdeel c

Artikel 7, eerste lid, onderdeel d,
Wtt 2018

Artikel 59, tweede
lid, onderdeel d

Artikel 53 Wtt 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

89

Artikel, -lid of
-onderdeel richtlijn

Implementatie in Wtt 2018

Artikel 59, tweede
lid, onderdeel e

Artikel 48, 49 en 51 Wtt 2018

Artikel 59, vierde lid

Artikel 48 Wtt 2018, voor zover
het betreft het opleggen van een
last onder dwangsom, artikel 49
en artikel 50 Wtt 2018.

Artikel 60, eerste lid,
eerste alinea

Artikel 61, eerste lid, Wtt 2018

Artikel 60, eerste lid,
tweede tot en met
vijfde alinea

Artikel 62 Wtt 2018

Artikel 60, tweede lid

Artikel 61, tweede en zesde lid,
Wtt 2018

Artikel 60, derde lid

Artikel 61, zevende lid, Wtt 2018

Artikel 60, vierde lid

Implementatie door middel van
bestaande regelgeving

Volgt reeds uit artikel 3:4 van de Algemene wet
bestuursrecht.

Artikel 60, vijfde lid

Implementatie door middel van
bestaande regelgeving

Volgt reeds uit artikel 6:162 van het Burgerlijk
Wetboek.

Artikel 60, zesde lid

Implementatie door middel van
bestaande regelgeving

Volgt reeds uit artikel 6:162 van het Burgerlijk
Wetboek.

Bijlage I

Artikel 26, eerste lid, Wtt 2018

Bijlage II

Het betreft een lidstaatoptie
waarvan in de Wtt 2018 geen
gebruik wordt gemaakt.

Bijlage III

Artikel 33, tweede lid, Wtt 2018

1

Bijzonderheden

Het betreft een facultatieve bepaling waarvan gebruik
wordt gemaakt. Zie ook de artikelsgewijze toelichting
bij de genoemde artikelen.
Naar huidig recht voorziet artikel 20 Wtt, met
betrekking tot het opleggen van een last onder
dwangsom, reeds in een handhavingsinstrument
waarin de vierde anti-witwasrichtlijn niet voorziet.

Vanaf 25 mei 2018 de Algemene verordening gegevensbescherming.

Transponeringstabel 2
Wet toezicht trustkantoren 2018 naar huidig recht
Artikel Wtt 2018

Artikel huidig recht

Wijzigingen

1

1 Wtt en 1 Rib Wtt 2014

Begrippen toegevoegd vooral naar aanleiding van de
vierde anti-witwasrichtlijn

2

nieuw

Niet overdraagbaarheid vergunning

3

2, eerste t/m vierde lid, Wtt

– Onderscheid gemaakt tussen staten binnen en buiten EU
– Reikwijdte uitgebreid van verbod om activiteiten te
verrichten gericht op illegale trustdienstverlening

4

2, vijfde t/m achtste lid, Wtt

Zevende en achtste lid kunnen vervallen omdat de
aanwijzing bij ministeriële regeling plaats vindt

5

2a Wtt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

90

Artikel Wtt 2018

Artikel huidig recht

Wijzigingen

6

3 en 4 Wtt

– Voldoen aan bepaalde eisen is een voorwaarde voor
vergunningverlening, maar leidt niet automatisch tot
vergunningverlening;
– De bij de aanvraag in te dienen gegevens worden bij
ministeriële regeling vastgesteld

7

6 Wtt

– intrekkingsgronden toegevoegd: handelen in strijd met
de Wtt 2018, de Wwft en de Sanctiewet 1977niet betalen
toezichtkosten en het niet meer verrichten van de
vergunningplichtige activiteit;
– van rechtswege vervallen vergunning bij ophouden te
bestaan van het trustkantoor;
– mogelijkheid om bij intrekken vergunning te verplichten
dat het trustkantoor wordt afgewikkeld

8

5 Wtt

9

7 Wtt

– Nieuw is de regeling voor verstrekking afschriften uit het
register
– Verduidelijkt is het feit dat bij doorhaling wordt vermeld
of deze onherroepelijk is.

10

4 Wtt

Feitelijke zeggenschapstructuur van een trustkantoor moet
duidelijk zijn

11

Nieuw

Verplichting om twee dagelijks beleidsbepalers te hebben
die in Nederland werkzaam zijn

12

4 en 10 Wtt

Niet meer als vergunningseis geformuleerd en mogelijkheid tot geven aanwijzing als niet meer wordt voldaan,
maar als continue verplichting

13

Nieuw

Verplichte rechtsvorm van een trustkantoor

14

10, eerste lid, Wtt, juncto 4 Rib
Wtt 2014

15

7 Rib Wtt 2014

16

artikel 9, vierde lid, Rib Wtt
2014

Verbod om de compliancefunctie uit te besteden

17

Nieuw

Verbod om zowel trustdiensten als belastingadvies te
geven aan dezelfde cliënt

18

10, tweede lid, Wtt

Eisen waaraan de rapportage moet voldoen geëxpliciteerd

19

5 en 22, eerste lid, Rib Wtt
2014

Algemene zorgplicht toegevoegd zodat doorstroomvennootschappen aan hun verplichtingen kunnen voldoen

20

11 Rib Wtt 2014

21

Nieuw

Verduidelijking welke regels van toepassing zijn op
trustkantoren met een zetel buiten Nederland

22

13, vierde lid, Rib Wtt 2014

Aanvullende omstandigheden opgenomen wanneer
cliëntenonderzoek vereist is

23

17 en 19, derde lid, Rib Wtt
2014

Eisen zijn aangescherpt waaraan voldaan moet worden
voor het aangaan van een zakelijke relatie of het verlenen
van trustdiensten, danwel beëindigen van die relatie of
dienstverlening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

91

Artikel Wtt 2018

Artikel huidig recht

Wijzigingen

24

18 Rib Wtt 2014

25

13, tweede lid, Rib Wtt 2014

Onderzoek naar UBO gelijk getrokken met Wwft

26

23 Rib Wtt 2014

Verplichting opgenomen tot het per cliënt beschikken over
een acceptatiememorandum

27

13, eerste en tweede lid, en
19, eerste en tweede lid, Rib
Wtt 2014

Eisen aan cliëntenonderzoek zijn per trustdienst uitgeschreven en geëxpliciteerd aan de hand van de specifieke
trustdienst

28

13, eerste en tweede lid, Rib
Wtt 2014

Cliëntenonderzoek is uitgeschreven per trustdienst

29

13, eerste en tweede lid, en 20
Rib Wtt 2014

Cliëntenonderzoek is uitgeschreven per trustdienst

30

13, eerste en tweede lid, en 21
Rib Wtt 2014

Cliëntenonderzoek is uitgeschreven per trustdienst

31

13, zesde lid, Rib Wtt 2014

De eisen bij dienstverlening waar trusts of soortgelijke
juridische constructies zijn betrokken, zijn aangescherpt.

32

13, vijfde lid, Rib Wtt 2014

33

14 Rib Wtt 2014

Aangescherpt in verband met de vierde antiwitwasrichtlijn

34

14, vierde lid, in combinatie
met 13 Rib Wtt 2014

Uitbreiding tot politiek prominente personen in Nederland.
Verder is een termijn opgenomen tot welk moment een
persoon als hoog risico moet worden behandeld en zijn de
te nemen maatregelen geëxpliciteerd.

35

Nieuw

Onderzoek naar complexe en ongebruikelijke transactiepatronen ter implementatie van de vierde anti-witwasrichtlijn

36

15 Rib Wtt 2014

Aangepast in verband met de vierde anti-witwasrichtlijn

37

16 Rib Wtt 2014

Nadere eisen aan de vastlegging van het cliëntenonderzoek gesteld

38

24 Rib Wtt 2014

39

25 Rib Wtt 2014

40

nieuw

Regels over gegevensverwerking overeenkomstig de
vierde anti-witwasrichtlijn

41

1 Wtt

– DNB expliciet met handhaving belast en de wijze waarop
dit plaats vindt
– DNB stelt beleidsregels over het toezicht op maatschappelijke betamelijkheid

42

Nieuw

Aanwijzing door DNB van personen belast met het toezicht
op de naleving

43

9 Wtt

44

Nieuw

45

14 Wtt

Mogelijkheid voor DNB om de Financiële Inlichtingen
Eenheid op de hoogte te stellen van relevante informatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

92

Artikel Wtt 2018

Artikel huidig recht

Wijzigingen

46

Nieuw

Samenwerking DNB met andere toezichthouders mede
aan de hand van de vierde anti-witwasrichtlijn

47

11 en 24 Wtt

Bevoegdheid tot het geven van een aanwijzing geldt bij
overtreding van alle voorschriften ingevolge de Wtt 2018,
geen afzonderlijke aanwijzing voor verbod trustdienstverlening zonder vergunning

48

20 en 21 Wtt

Bevoegdheid voor last onder dwangsom en bestuurlijke
boete geldt voor alle overtreding van alle verplichtingen
ingevolge de Wtt 2018 met inbegrip van het niet naleven
van een aanwijzing

49

22, eerste en tweede lid, Wtt

– bedragen boetecategorieën 2 en 3 verhoogd;
– verhoging boetebedrag bij eerdere sanctie in de vijf jaren
daarvoor

50

Nieuw

Mogelijkheid omzetgerelateerde boete ter implementatie
vierde anti-witwasrichtlijn

51

22, derde lid, Wtt

Geen minimumbedrag bij de voordeelgerelateerde boete

52

23 Wtt

53

nieuw

Regelt het opleggen van een beroepsverbod

54

25

Zesde lid is vervallen omdat trustkantoren zonder
vergunning ook onder het eerste lid vallen

55

12 Wtt

Geheimhoudingsplicht gelijkgetrokken met artikel 1:89 Wft

56

13 Wtt

Toegevoegd dat uitwisseling ook mogelijk is met
aangewezen instanties die met het toezicht zijn belast

57

Nieuw

Uitwisseling informatie met toezichthouder Sanctiewet
1977

58

15 Wtt

59

31 Wtt

Openbaarmaking overtredingen gelijkgetrokken met
regeling in Wft

60

Nieuw

Belangenafweging bij openbaarmaking overtredingen
overeenkomstig de Wft

61

31 Wft

Regeling voor openbaarmaking sanctiebesluiten overeenkomstig artikel 1:97 Wft vormgegeven

62

Nieuw

Uitzondering plicht tot openbaarmaking sanctiebesluiten
overeenkomstig artikel 1:98 Wft

63

33 en 34 Wtt

Rechtsbescherming bij openbaarmaking is verduidelijkt en
gelijk getrokken met de Wft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

93

Artikel Wtt 2018

Artikel huidig recht

Wijzigingen

64

32 en 34 Wtt

– Het in kennis stellen van openbaarmaking en daaraan
verbonden termijnen is uitgebreid en gelijk getrokken met
de Wft;
– Bij neutrale verklaring van een overtreding vindt
openbaarmaking bij onherroepelijkheid van het besluit
plaats;
– Bij waarschuwing over overtreding en bij bestuurlijke
sancties vindt openbaarmaking na vijf dagen plaats tenzij
voorlopige voorziening is aangevraagd

65

Nieuw

Regeling voor spoedpublicatie overeenkomstig de Wft

66

Nieuw

Regeling over gesloten deuren bij behandeling voorlopige
voorziening bij besluiten tot openbaarmaking

67

26 Rib Wtt 2014

Verplichting opleidingsprogramma toegevoegd en de
vastlegging hiervan

68

Nieuw

Verplichting tot uitwisseling informatie tussen trustkantoren in het kader van cliëntenonderzoek

69

Nieuw

Evaluatiebepaling

70

Nieuw

Eerbiedigende werking verleende vergunningen op grond
van de Wtt

71

Nieuw

Eerbiedigende werking verleende ontheffingen op grond
van de Wtt

72

Nieuw

Eerbiedigende werking bestuurderstoetsingen

73

Nieuw

Binnen zes maanden moeten voor zover nodig trustkantoren de rechtsvorm hebben omgezet

74

Nieuw

Cliëntenonderzoek moet bij eerste gelegenheid voldoen
aan de Wtt 2018

75

Nieuw

Publicatieregime van paragraaf 7.2 is niet van toepassing
op overtredingen voor inwerkingtreding Wtt 2018

76

Nieuw

Bepaling over toepasselijke tekst vierde antiwitwasrichtlijn

77–81

Nieuw

Wijzigen andere wetten

82

Nieuw

Intrekking Wtt

83

51

Inwerkingtreding

84

52

Citeertitel
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 910, nr. 3

94