Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2234
Vragen van de leden Inge van Dijk en Geurts (beiden CDA) aan de Ministers
van Financiën en van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening over het
bericht «Hallo, wij hebben 125 mille studieschuld, hoeveel hypotheek krijgen
we?» (ingezonden 8 februari 2022).
Antwoord van Minister Kaag (Financiën), mede namens de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Minister voor Volkshuisvesting en
Ruimtelijke Ordening (ontvangen 25 maart 2022). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 1897.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van bovenstaand bericht?1
Antwoord 1
Ja, daar heb ik kennis van genomen.
Vraag 2
Ziet u ook het probleem dat studenten door het leenstelsel een zodanig hoge
studieschuld hebben opgebouwd, zo’n 15.000 euro meer dan medestudenten
onder het oude stelsel, dat dit grote invloed heeft op het bedrag dat zij aan
hypotheek kunnen krijgen voor een eerste woning?
Antwoord 2
Ik vind het belangrijk dat kredietverlening verantwoord plaatsvindt en
consumenten niet in de problemen komen door een te hoge hypotheek. Het
is daarom van belang dat de maandelijkse lasten van een consument,
waaronder eventuele studieschulden, goed in beeld zijn als zijn of haar
maximale leenruimte wordt bepaald. Studieschulden worden daarbij minder
zwaar meegenomen dan andere schulden. Dit komt door de sociale terugbetaalvoorwaarden van een studieschuld. Daarnaast geldt voor studieschulden
onder het leenstelstel dat deze, door de langere terugbetaaltermijn (aflosfase
van 35 jaar), minder zwaar meewegen bij het berekenen van de maximale
hypotheek dan studieschulden onder het oude stelsel (aflosfase van 15 jaar).
De wegingsfactoren zijn recent (1 januari 2021) verlaagd als gevolg van de
lage rente: de wegingsfactor voor studieschulden onder het leenstelsel is

1

ah-tk-20212022-2234
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

«Hallo, wij hebben 125 mille studieschuld, hoeveel hypotheek krijgen we?» | Binnenland | ed.nl,
5 februari 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

thans 0,35 procent en de wegingsfactor voor studieschulden onder het oude
stelsel is 0,65 procent. Dit heeft tot gevolg dat de invloed van het leenstelsel
op de maximale hypotheek relatief beperkt is. Om een beeld te geven: uit de
monitor beleidsmaatregelen hoger onderwijs 2020–20212 blijkt dat het
gemiddelde verschil in leenbedrag tussen de laatste groep studenten onder
het oude stelsel (startjaar 2014–2015) en de eerste groep studenten onder het
leenstelsel (startjaar 2015–2016) op peildatum 30 september 2020 gemiddeld
tussen de € 5.000,– en € 6.000,– bedraagt. Uiteraard is dit gemiddelde niet
voor iedereen representatief: wie een hogere schuld heeft, zal minder kunnen
lenen.
Vraag 3
Is het u bekend dat studenten bij aangaan van de schuld in de veronderstelling waren dat het bedrag niet zou meetellen bij het aangaan van een
hypotheek of daarvan niet op de hoogte waren?
Antwoord 3
Bij de invoering van het leenstelsel is in de Kamer uitvoerig gesproken over
de weging van studieschulden bij hypotheekaanvragen.3, 4, 5 Er is toen ook
gesproken over het feit dat studieschulden worden meegewogen bij een
hypotheekaanvraag. Ook is door het kabinet de afgelopen jaren verschillende
malen gemeld dat studieschulden meetellen6, 7. Het is dan ook vervelend als
een oud-student er niet van op de hoogte was dat een studieschuld meeweegt bij een hypotheek.
Vraag 4
Vindt u het terecht dat dit bedrag aan studieschuld (volledig) wordt meegenomen bij het verstrekken van een hypotheek?
Antwoord 4
Zoals hierboven beschreven wordt de studieschuld minder zwaar meegewogen bij het bepalen van de maximale hypotheek dan andere schulden. Ik vind
het belangrijk dat de studieschuld wel wordt meegenomen. Voorafgaand aan
het verstrekken van een hypothecair krediet moet een kredietverstrekker zich
er op grond van de Wet op het financieel toezicht en de Richtlijn hypothecair
krediet van vergewissen dat het krediet verantwoord is. En dat de consument
de uit de kredietovereenkomst voortvloeiende verplichtingen kan nakomen.
Belangrijke factoren die daar invloed op hebben, zijn de hoogte van het
inkomen en welke andere financiële verplichtingen de consument heeft. Dit
geldt ook voor studieschulden, omdat zij effect hebben op het maandelijks
besteedbare inkomen. Hoewel ik begrijp dat dit door consumenten als
beperkend wordt ervaren, vind ik het van belang dat consumenten adequaat
beschermd worden wanneer zij een hypothecaire lening afsluiten.
Vraag 5
Vindt u het terecht dat jongeren met zo’n enorme last hun toekomst in
moeten gaan die direct gevolgen heeft voor hun kansen als starters op de
woningmarkt?
Antwoord 5
De zoektocht van starters naar een betaalbare koopwoning is in de afgelopen
jaren steeds ingewikkelder geworden, met name door het tekort aan
beschikbare woningen en de sterk gestegen huizenprijzen. Een (hoge)
studieschuld helpt daarbij niet, omdat de maximaal verantwoorde hypotheek
hierdoor lager wordt. Het kabinet ziet de ernst in van de problemen waar de
huidige generatie jongeren tegenaan loopt en heeft verschillende maatregelen aangekondigd om de positie van jongeren te verbeteren. Zo voeren we de
basisbeurs in voor alle studenten. Verder zet het kabinet zich op verschillende
manieren in om starters aan een betaalbare woning te helpen en is in het
2

Kamerstuk 31 288, nr. 914
Kamerstuk 34 035, nr. 13
Kamerstuk 34 035, nr. 18
5
Kamerstuk 34 035, nr. 20
6
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 665
7
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 667
3
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

coalitieakkoord opgenomen dat voor koopstarters bij het aanvragen van een
hypotheek de actuele stand van de studieschuld bepalend wordt. Het kabinet
hecht er verder waarde aan om met jongeren in gesprek te gaan over hun
zorgen en de mogelijke oplossingen.
Vraag 6
Ontvangt u ook signalen van wethouders dat zij deze doelgroep graag willen
helpen met toegang tot een hypotheek door als gemeente garant te staan
voor studieschulden? (zie bijvoorbeeld het verkiezingsprogramma van het
CDA in Den Haag: CDA Den Haag presenteert verkiezingsprogramma «Thuis
in Den Haag»)
Antwoord 6
Van veel gemeenten hoor ik dat zij graag starters willen helpen op de
woningmarkt en hiervoor zoeken naar mogelijkheden. De groep starters waar
zij zich op willen richten is meestal breder dan oud-studenten met een
studieschuld. In het verkiezingsprogramma van het CDA in Den Haag wordt
gesproken over een garantstelling door de gemeente voor wat betreft
studieschulden bij DUO bij de koop van nieuwbouwwoning. Ik heb nog niet
van wethouders gehoord dat zij concrete plannen hebben voor een dergelijke
garantstelling voor studieschulden.
Vraag 7
Is het u bekend dat banken garantstellingen vaak (nog) niet accepteren bij het
verstrekken van een hypotheek?
Antwoord 7
Ik heb begrepen dat banken weinig werken met dergelijke garantstellingen.
De berekening van de maximale hypotheek wordt gebaseerd op de daadwerkelijke financiële ruimte van huishoudens om de woonlasten te dragen. Een
garantstelling van welke partij dan ook, ouders of gemeente, zorgt niet voor
lagere woonlasten en heeft daarom geen effect op het maximaal te lenen
bedrag. Ook heeft de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) mij laten
weten dat het op gemeentelijk niveau inrichten van garantstellingen vanwege
de te verwachten diversiteit in voorwaarden, veel complexiteit voor kredietverstrekkers met zich mee zou brengen.
Vraag 8
Bent u bereid onderzoek te doen naar de mogelijkheden voor gemeenten
deze garantstellingen te bieden?
Antwoord 8
Veel gemeenten willen starters, waaronder oud-studenten met een studieschuld, graag helpen op de woningmarkt. Hiervoor hebben zij verschillende
instrumenten. Zo kunnen gemeenten ervoor kiezen om de starterslening aan
te bieden. Gemeenten kunnen op lokaal niveau voorwaarden verbinden aan
deze starterslening en het product daarmee afstemmen op de lokale wensen
en behoeften. Deze lening zorgt ervoor dat starters onder gunstige voorwaarden een aanvulling kunnen krijgen op hun reguliere hypotheek. Gemeenten
kunnen lage inkomens ook helpen door middel van sociale koopwoningen.
Gemeenten dienen daartoe de bestemmingscategorie «sociale koop» op te
nemen in het bestemmingsplan. Hiermee kunnen gemeenten sturen op het
toevoegen van meer betaalbare woningen aan de nieuwbouwvoorraad.
Daarnaast geeft de Huisvestingswet gemeenten handvatten om huurwoningen toe te wijzen aan (bijvoorbeeld) starters. Momenteel is er een wijziging
van de Huisvestingswet 2014 in voorbereiding, waardoor gemeenten straks
ook de mogelijkheid krijgen om (onder meer) starters en middeninkomens –
al dan niet met maatschappelijke, economische of lokale binding aan een
gemeente – voorrang te geven op koopwoningen met prijs tot NHGkostengrens (355.000 euro). Een garantstelling op studieleningen door
gemeenten voegt weinig aan het huidige instrumentarium van gemeenten
om starters te helpen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Vraag 9 en 10
Is het volgens u ook voorstelbaar dat de staat gemeenten helpt bij de
garantstellingen door bijvoorbeeld te bemiddelen met de BNG om samen
met gemeenten garant te staan?
Bent u bereid met De Nederlandsche Bank in gesprek te gaan over de
mogelijkheden?
Antwoord 9 en 10
Zoals in antwoord 7 en 8 weergegeven, draagt een dergelijke garantstelling
weinig bij aan de kansen voor starters op de woningmarkt. Een rol voor de
staat bij een dergelijke garantstelling ligt mijns inziens dan ook niet voor de
hand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4