Rapport

Verdieping
bekostigingsmodellen
modulair pakket thuis

Versie februari, 2017

Rapport Verdieping bekostigingsmodellen modulair pakket thuis

Inhoud

1.

Inleiding

1. Het modulair pakket thuis
1.1
Achtergrond Wlz en mpt
1.2
Uitgangspunten
1.3
Aanspraak, bekostiging en doelmatigheid

5
6
6
7
8

2. Modulebekostiging
2.1
Een vrij model
2.2
Twee varianten
2.3
Prestatiebeschrijving en tarief
2.4
Zorginkoop
2.5
Declaratie en verantwoording
2.6
Voor- en nadelen
2.7
Conclusie

10
11
12
13
13
14
14
15

3. Arrangementbekostiging
3.1
Een gereguleerd model
3.2
Klassenmodel
3.2.1
Prestatiebeschrijving en tarief
3.2.2
Administratie en declaratievoorschriften
3.2.3
Zorginkoop
3.2.4
Voor- en nadelen
3.3
Zorgvormen model
3.3.1
Prestatiebeschrijving en tarief
3.3.2
Administratie en declaratievoorschriften
3.3.3
Zorginkoop
3.3.4
Voor- en nadelen
3.4
Conclusie

16
17
17
17
17
18
18
19
19
20
20
20
20

4.

Hybride model

22

5.

Conclusie

23

Bijlage I: Inhoud verzekerd pakket Wlz

24

Bijlage II Knelpunten uit het rapport Verkenning van
bekostigingsmodellen voor het modulair pakket thuis

25

3

Rapport bekostigingsmodel modulair pakket thuis

4

Rapport Verdieping bekostigingsmodellen modulair pakket thuis

1. Inleiding

Cliënten die hun zorg ontvangen op basis van de Wet langdurige zorg
(Wlz) kunnen deze ook thuis organiseren. Naast het volledig pakket thuis
(vpt) en het persoonsgebonden budget (pgb) bestaat sinds 1 januari
2015 hiervoor ook het modulair pakket thuis (mpt). Het mpt gaat uit van
bekostiging van delen van de zorg (modulaire bekostiging) en geeft
daarmee meer flexibiliteit en keuzevrijheid dan het vpt.
In het najaar 2015 hebben we laten onderzoeken1 of er
bekostigingsmodellen bestaan die beter dan de huidige aansluiten bij de
doelstellingen van de Wlz. De uitkomsten van dit onderzoek zijn in maart
2016 voorgelegd aan de adviescommissie Care. De leden hebben ons
gevraagd om twee modellen uit de verkenning verder uit te werken, de
arrangementsbekostiging en de modulebekostiging. Beide modellen zijn
gestoeld op meer vertrouwen: het loslaten van de gedetailleerde
prestaties en de daarmee samenhangende urenregistratie, het bieden
van meer vrijheid en een eenvoudige declaratie.
Dit document concretiseert de modellen arrangementenbekostiging en
modulebekostiging en beschrijft de consequenties. We tonen aan dat
geen van beide modellen volledig aansluit bij de uitgangspunten van de
wetgever en dat ze nadelige prikkels en administratieve lasten kunnen
introduceren. Daarom introduceren we ook een hybride model dat
mogelijk beter kan aansluiten bij de vormgeving van de Wlz. Dit kan
echter niet zonder het loslaten van enige flexibiliteit en keuzevrijheid.
Deze uitwerking bestaat uit een beleidsmatige beschouwing en is nog
niet op juridische haalbaarheid getoetst.
Leeswijzer
Hoofdstuk 2 beschrijft eerst de doelen en achtergronden van het mpt. In
dit deel worden ook belangrijke uitgangspunten en tegenstrijdigheden
benoemd. In hoofdstuk 3 en 4 volgen respectievelijk de uitwerking van
modulebekostiging en arrangementsbekostiging. In hoofdstuk 5
introduceren we een mengvariant, de hybridebekostiging. Hoofdstuk 6
sluit af met een conclusie.

1

Zie het rapport Verkenning bekostigingsmodellen modulair pakket thuis (Gupta
Strategists, i.o.v. NZa, 2016) hierna: de verkenning

5

Rapport bekostigingsmodel modulair pakket thuis

1. Het modulair pakket thuis

1.1 Achtergrond Wlz en mpt
De introductie van de Wlz heeft geleid tot wijzigingen in het recht op
zorg. Een belangrijk verschil tussen de AWBZ en de Wlz is dat de
doelgroep van de Wlz beperkter is. Alleen de zorg voor cliënten waarbij
sprake is van een blijvende behoefte aan permanent toezicht of 24uurszorg in de nabijheid valt onder de Wlz. Het Centrum Indicatiestelling
Zorg (CIZ) beoordeelt op basis van deze criteria of iemand toegang krijgt
tot de Wlz en bepaalt het best passende zorgprofiel. Wanneer een cliënt
toegelaten is tot de Wlz maakt hij, voor zover nodig, aanspraak op een
integraal pakket van zorg2. De Wlz kent daarbij de volgende
leveringsvormen: zorg in een instelling (intramurale zorg), het volledig
pakket thuis (vpt), het persoonsgebonden budget (pgb) en het modulair
pakket thuis (mpt).
Bij de introductie van de Wlz in 2015 zijn de extramurale functies uit de
AWBZ komen te vervallen en vervangen door het mpt. Naast de
mogelijkheid om overbruggingszorg te bekostigen geeft het mpt cliënten
ook meer flexibiliteit om zorg in de individuele thuissituatie te
organiseren. Met een mpt kan een cliënt uit meerdere zorgaanbieders
kiezen maar omdat de zorgkantoren de zorginkoop voor hun rekening
nemen wordt hij niet belast met de administratieve lasten van een pgb.
Ook geeft het mpt de mogelijkheid om zorg in natura te combineren met
een pgb. Bovendien kan de cliënt ervoor kiezen af te zien van zorg
waaraan hij geen behoefte heeft. Deze mogelijkheden geven een cliënt
meer vrijheid dan dat hij bij het vpt heeft (zie ook figuur 1).
Figuur 1 overzicht van leveringsvormen binnen de Wlz

Bron: verkenning bekostigingsmodellen voor het modulair pakket thuis (Gupta Strategists
i.o.v. NZa, 2016)

2

Zie de bijlage I voor de aanspraken in de Wlz

6

Rapport Verdieping bekostigingsmodellen modulair pakket thuis

1.2 Uitgangspunten
Mensen met een Wlz-indicatie zijn meestal aangewezen op integrale
zorg. Dat betekent dat alle zorgverleners hun handelen intensief met
elkaar afstemmen. Ook kent de Wlz een indicatiestelling waarbij cliënten
in een gemiddeld profiel worden geplaatst. Dit betekent dat het
beschikbare budget voor individuele cliënten ook gebaseerd is op een
gemiddelde zorgvraag binnen het profiel. Het mpt kent uitgangspunten
die moeten bijdragen aan extra flexibiliteit: zorglevering in de individuele
thuissituatie; de mogelijkheid om naturazorg te combineren met pgb; de
mogelijkheid om af te zien van zorg en keuzevrijheid in zorgaanbieders.
Deze uitgangspunten zijn echter niet altijd goed met elkaar te
combineren.
Integrale zorg combineert niet goed met keuzevrijheid in
zorgaanbieders
De keuzevrijheid in zorgaanbieders geeft een spanningsveld met de
mogelijkheden om integrale zorg te verlenen. Bij naturazorg is meestal
één zorgaanbieder verantwoordelijk voor de organisatie en coördinatie
van deze zorg. Hierdoor is het relatief eenvoudig om in integrale zorg te
voorzien. Wanneer meerdere zorgaanbieders verantwoordelijk zijn voor
de zorg is afstemming en aansprakelijkheid moeilijker te realiseren. Een
pgb-houder kiest zelf zijn zorgaanbieders en moet dus ook zelf de
coördinatie tussen zorgaanbieders regelen om het integrale karakter van
de zorg te borgen. Het risico op afstemmingsproblemen tussen deze
zorgaanbieders ligt bij de cliënt. Bij het mpt is de keuzevrijheid van de
cliënt groter dan bij het vpt of zzp maar lijkt het onduidelijk wie
(eind)verantwoordelijk is voor de afstemming en borging van
integraliteit. Uit de verkenning komt naar voren dat vaak niet duidelijk is
wie de aansprakelijkheid draagt3. Zowel de rol van de zorgaanbieder
t.o.v. de cliënt als de zorgaanbieders onderling is onduidelijk.
Indicatiestelling in zorgprofielen combineert niet goed met
zorglevering en verantwoording in de individuele thuissituatie
Bij een geclusterde woonvoorziening is het de bedoeling dat budget van
cliënten met een relatief lichte zorgvraag wordt ingezet voor cliënten met
een relatief hoge zorgvraag (het ‘middelen’). Bij een individuele
thuissituatie kan alleen bij een keuze voor vpt gemiddeld worden. Het
eerste alternatief, pgb, kent immers een individueel trekkingsrecht en
kan daarom alleen ingezet worden voor de cliënt aan wie het is
toegewezen.
Bij het andere alternatief, het mpt, wordt de zorg ook vaak in de
individuele thuissituatie geleverd, maar kan het budget gedeeltelijk in
pgb en gedeeltelijk in natura worden verzilverd. Samen met de huidige
verantwoording op uren en dagdelen heeft dit de consequentie dat het
mpt-budget ook individueel wordt ingezet. Het resultaat is dat cliënten
met een relatief hoge zorgvraag niet snel hun zorg met een mpt kunnen
regelen en aangewezen zijn op een intramurale setting, terwijl cliënten
met een relatief lage zorgvraag meer zorg kunnen organiseren dan strikt
noodzakelijk4. In de verkenning wordt dit knelpunt ook gesignaleerd en
komt naar voren dat de huidige financiering niet altijd toereikend is om
het mpt in de oorspronkelijke thuissituatie rendabel aan te bieden5.

3

Zie bijlage II
Zij kunnen dan ook afzien van zorg maar de individuele verantwoording blokkeert de
mogelijkheden om dit geld vervolgens in te zetten voor cliënten met een grote
zorgvraag.
5
Zie bijlage II
4

7

Rapport bekostigingsmodel modulair pakket thuis

1.3 Aanspraak, bekostiging en doelmatigheid
Aanspraak
Het mpt bevat één of meer losse zorgvormen als bedoeld in artikel 3.1.1
van de Wlz6. De specifieke aanspraak is als volgt:
1.
2.
3.
4.

5.
6.
7.

persoonlijke verzorging;
begeleiding;
verpleging;
behandeling, omvattende geneeskundige zorg van specifiek
medische, specifiek gedragswetenschappelijke of specifiek
paramedische aard die noodzakelijk is in verband met de
aandoening, beperking, stoornis of handicap van de cliënt;
vervoer naar een plaats waar de cliënt gedurende een
dagdeel begeleiding of behandeling ontvangt;
logeeropvang.
het schoonhouden van de woonruimte van de cliënt;

Verblijf, maaltijden en geneeskundige zorg van algemene aard vallen
daarmee buiten de aanspraak van het mpt.
Prestaties en tarieven
De huidige bekostiging is vormgegeven door prestaties7 in de vorm van
functies per uur, per dagdeel of per contactmoment8. Hieronder is als
voorbeeld de prestatiegroep persoonlijke verzorging weergeven.
Tabel 1: prestatiegroep persoonlijke verzorging
Prestatie
Persoonlijke verzorging
PV incl. beschikbaarheid
PV zorg op afstand aanvullend
PV farmaceutische telezorg
PV Speciaal

Prestatiecode
H126
H127
H136
H137
H120

Br. waarde
per uur
€ 52,35
€ 56,07
€ 52,35
€ 52,35
€ 78,22

Verantwoord en doelmatig thuis wonen
Het zorgkantoor verstrekt alleen een mpt wanneer de zorg verantwoord
en doelmatig thuis geleverd kan worden. Het professioneel advies van de
zorgaanbieder aan het zorgkantoor is vaak bepalend bij de vraag of de
zorg thuis verantwoord is. De wetgever heeft bepaald dat de zorg
doelmatig is wanneer de kosten voor de zorg thuis niet hoger zijn dan
wanneer de zorg in een instelling zou zijn geleverd. Dit betekent dat de
totale kosten van het mpt (tezamen met het eventuele pgb-budget) niet
hoger mogen zijn dan bij een pgb9. De kosten voor (dag)behandeling
blijven hierbij buiten beschouwing10.
Speciale doelgroepen
Er mag bij specifieke doelgroepen maximaal 25% extra budget voor zorg
thuis worden ingezet om een verantwoorde thuissituatie te creëren.

6

Artikel 3.3.2 wet langdurige zorg
Deze prestaties worden ook gebruikt voor de uitvoering van de subsidieregeling
extramurale behandeling.
8
Zie beleidsregel BR/REG-17135a: ‘Prestatiebeschrijvingen en tarieven modulaire zorg
2017’
9
Artikel 3.3.2 paragraaf 4.b wet langdurige zorg
10
Artikel 5.1.1 Regeling langdurige zorg
7

8

Rapport Verdieping bekostigingsmodellen modulair pakket thuis

Daarnaast is het ook mogelijk om extra verhoging te krijgen bij palliatief
terminale zorg of bij overbruggingszorg11.
Toetsingskader en rekenmodule
De concretisering van de doelmatigheidsbepaling ligt bij de
zorgkantoren. Het zorgkantoor bepaalt aan de hand van het
‘Toetsingskader doelmatige en verantwoorde zorg thuis’ of de cliënt het
mpt kan ontvangen. De berekening vindt plaats met behulp van een
zogenaamde rekenmodule. Dit is een excelbestand waar op basis van het
zorgplan de verwachte productie wordt ingevuld. Het totaal bedrag dat
daar uit volgt wordt afgezet tegen het beschikbare mpt-budget.
Macrobeheersing
De macrobeheersing van de zorgkosten die samenhangen met de Wlz is
vormgegeven door middel van het budgettair kader zorg (bkz).
Zorgaanbieders en zorgkantoren maken elk jaar productieafspraken voor
het opvolgende jaar. Deze afspraken toetst de NZa aan de ruimte binnen
het bkz. Alleen indien de afspraken binnen deze ruimte blijven geeft de
NZa een tariefbeschikking af waarmee de zorg gedeclareerd kan worden.
Gedurende het jaar monitort de NZa de declaratiestromen van zorg in
natura en pgb om het beslag op het kader te kunnen inschatten.
Eigen bijdrage
Met het mpt betaalt een cliënt in 2016 altijd de lage eigen bijdrage. De
hoogte van deze bijdrage wordt bepaald aan de hand van
cliëntkenmerken
zoals
leeftijd,
inkomen
en
vermogen
en
gezinssamenstelling. Deze is dus niet gekoppeld aan de hoeveelheid zorg
die een cliënt afneemt en geeft dus ook geen prikkel tot doelmatig
gebruik12.

11
12

artikel 5.3 en 5.3a Regeling langdurige zorg
Zie ook bijlage II

9

Rapport bekostigingsmodel modulair pakket thuis

2. Modulebekostiging

In een bekostigingsmodel op basis van modules bepaalt de cliënt samen
met zijn zorgaanbieders welke zorg hij in natura wenst te ontvangen.
Deze afspraken worden bekostigd door middel van modules. Een module
(of: ‘voucher’) vertegenwoordigt een gedeelte van het mpt-budget.
(bijvoorbeeld: tien modules van elk 10%). De cliënt heeft dus als het
ware een stapel ‘vouchers’ waarmee hij kan betalen voor de gemaakte
afspraken. Een belangrijk aspect is dat de cliënt zijn modules kan
onderbrengen bij verschillende aanbieders. Ook kan de cliënt modules
inruilen voor een pgb of helemaal afzien van één of meerdere modules.
Figuur 2: modulebekostiging

Bron: verkenning bekostigingsmodellen voor het modulair pakket thuis (Gupta Strategists
i.o.v. NZa, 2016)

De bekostiging kan vrij of gereguleerd worden vormgegeven. Voor de
modulebekostiging werken we een vrij model uit, bij de
arrangementenbekostiging komt een meer gereguleerd model aan de
orde. Het vrije model kan echter ook ingezet worden met een
arrangementsbekostiging en vice versa.
Casus Floor van Dijk
Floor van Dijk is 19 jaar oud en heeft een ernstige spierziekte
waardoor ze in een rolstoel zit en niet kan praten. Ze is geïndiceerd
in zorgprofiel ‘Wonen met begeleiding en intensieve verzorging’
(voormalig zzp 5 LG). Uit het zorgprofiel van Floor volgt een mpt budget van € 1088 per week. Van dit bedrag hoeven ze geen
behandeling in te kopen.
De ouders van Floor willen graag thuis voor hun dochter (blijven)
zorgen. Meneer en mevrouw Van Dijk overleggen met elkaar, met
Floor en met verschillende aanbieders wat de wensen, behoeften en
mogelijkheden zijn. De familie Van Dijk kiest ervoor om de zorg ’s
ochtends (opstaan, douchen) en ’s avonds (uitkleden, bedritueel)
van Floor onder te brengen bij één aanbieder. Bij een tweede
aanbieder willen ze een maandelijks logeerweekend onderbrengen,
zodat de ouders van Floor af en toe rust hebben. Floor gaat 9
dagdelen naar de dagbesteding en 1 keer per week een ochtend
met individuele begeleiding op pad.

10

Rapport Verdieping bekostigingsmodellen modulair pakket thuis

2.1 Een vrij model
Een vrij model impliceert een beperkte rol van de overheid en meer
ruimte voor invulling door het veld. Zorgaanbieders, zorgkantoren en
cliënten worden samen meer verantwoordelijk voor de totstandkoming
van passende prestaties en tarieven. Een vrij model werkt het beste in
een markt met veel aanbieders van vergelijkbare producten met veel
inzicht in de kwaliteit van zorg. In de langdurige zorg is er op regionaal
niveau echter beperkt aanbod, weinig inzicht in kwaliteit en willen we
steeds meer maatwerk (dus af van one-size-fits-all producten). Daar
komt bovenop dat alleen zeer kwetsbare doelgroepen deze zorg nodig
hebben. De onderhandelingspositie van cliënten is dus beperkt en de
marktomstandigheden niet ideaal. Waarom dan toch een vrij model?
Sinds de introductie van het pgb wordt steeds meer gebruik gemaakt
van deze leveringsvorm. Bij het pgb is er weinig overheidssturing op
prestaties en tarieven, maar de populariteit geeft aan dat voor
gebruikers de nadelen die daar aan zitten niet opwegen tegen de
voordelen. Ook klinkt er een roep om meer maatwerk en vermindering
van administratieve lasten. De huidige vrij vormgegeven zzp-prestaties
voor intramurale zorg voorzien in een grote mate aan deze behoefte. De
discussie over kwaliteit staat in de schijnwerpers en door de komst van
websites zoals zorgkaartnederland.nl is er steeds meer potentie om
zorgaanbieders te vergelijken, zowel op prijs als op kwaliteit. Tot slot is
in 2017 een experiment gestart met persoonsvolgende bekostiging, waar
de cliënt ook bij naturazorg meer regie krijgt bij de zorginkoop. Dit
samengenomen gaf ons de onderbouwing om toch te verkennen hoe een
vrij model vormgegeven zou kunnen worden. Hierbij krijgt het gesprek
tussen de zorgaanbieder en cliënt een permanente rol, en zal het
zorgkantoor zich veel meer moeten gedragen als een cliëntondersteuner.
Om daarnaast voldoende bescherming voor de cliënt te bieden
introduceren we de volgende waarborgen:
Openbare tarieven mpt-zorg
Modulebekostiging bouwt op het idee dat cliënten zelf modules gaan
inzetten bij diverse zorgaanbieders. Dit kunnen zij beter doen wanneer
duidelijk is wat zij voor iedere module kunnen krijgen. Om hen hierbij te
ondersteunen worden zorgaanbieders verplicht om hun producten en
tarieven openbaar te maken. Een zorgaanbieder moet dus aangeven
welke zorg hij tegen welke prijs of hoeveel modules kan leveren. Hij mag
alleen mpt declareren wanneer hij aan de transparantie-eisen voldoet.
Verplicht uniforme leveringsovereenkomst met duidelijke afspraken
Bij het starten van de zorg wordt een zorgplan én een
leveringsovereenkomst opgesteld. Het zorgplan bevat de zorgvraag en
beperkingen en de wensen, doelen van de zorglevering.
De
leveringsovereenkomst bevat de concrete afspraken over de
zorglevering, gebaseerd op het zorgplan. Zorg mag alleen gedeclareerd
worden
wanneer
er
een
up-to-date,
tweezijdig-getekende,
leveringsovereenkomst aanwezig is. In de leveringsovereenkomst staat
een specificatie van de kosten, die gebaseerd is op de gepubliceerde
tarieven.
Optioneel: NZa publiceert handreiking tarieven
Indien er extra sturing nodig is kan de NZa op basis van de voormalige
maximumtarieven/beleidsregelwaarden
een
richtlijn/handreiking
publiceren voor uurtarieven.

11

Rapport bekostigingsmodel modulair pakket thuis

Met deze waarborgen in het achterhoofd zijn vervolgens twee varianten
in bekostiging mogelijk.

2.2 Twee varianten
Modules in percentages
Floor maakt afspraken met haar zorgaanbieders en legt in de
leveringsovereenkomst vast welke zorg geleverd moet worden en
hoeveel modules dit gaat kosten. Ze heeft een budget van 1088,30 euro
per week, verdeeld over 10 modules van elk 10% (dus 108,83 euro per
module). In onderstaand voorbeeld is te zien hoe de modules voor Floor
verdeeld worden over de diverse zorgaanbieders en mantelzorger (pgb).
Tabel 2: leveringsovereenkomst met modules in percentages
wie
Aanbieder 1
Aanbieder 2
Aanbieder 3
Aanbieder 4
Mantelzorger

wat
bedritueel
logeren
begeleiding indiv.
dagbesteding + vervoer
ochtendritueel + toezicht

Totaal ten laste mpt

aantal modules
2
0,5
1,5
3
1

tarief

kosten per week
217,66
€
54,41
€
163,24
€
326,48
€
108,83

€

108,83 €

€

108,83

€

108,83

€

108,83

€

108,83

8

€

870,62

Voordelen
Doordat het model uitgaat van vaste tarieven biedt het de zorgaanbieder
mogelijkheden om te middelen tussen cliënten: zorgaanbieders kunnen
op producten bij de ene cliënt wat overhouden waardoor ze de
mogelijkheid hebben voor andere cliënten boven de kostprijs te leveren.
Nadelen
Floor kan haar modules in dit model niet volledig flexibel inzetten, ze zit
vast aan de waarde die vooraf vastgesteld is. Er worden schotten
geïntroduceerd. Ook is het voor de zorgaanbieders waarschijnlijk moeilijk
om te bepalen hoeveel zorg voor iedere module kan worden ingezet. In
de praktijk zal hij de kosten voor de zorg moeten berekenen en afleiden
hoeveel modules nodig zijn om deze kosten te dekken. Dit kan echter tot
bijzondere situaties leiden, bijvoorbeeld wanneer iemand slechts 1 uur
persoonlijke verzorging nodig heeft. Met een modulebekostiging kost dit
automatisch 108,83 per week (tenzij ook halve modules geïntroduceerd
worden, zoals in het voorbeeld hierboven).
Maatwerkmodule
Een tweede optie is een model dat meer maatwerk op individueel niveau
mogelijk maakt. We noemen dit de maatwerkmodule. Floor heeft
wederom 1088,30 euro per week te besteden en kan dit bedrag verdelen
in maatwerkmodules. Ze bepaalt zelf hoeveel de modules waard zijn. De
aanbieder geeft aan voor welk bedrag hij de afgesproken zorg kan
leveren. Omdat Floor zelf de waarde van de voucher kan bepalen is het
niet nodig om meerdere modules bij één zorgaanbieder onder te
brengen.
Tabel 3: leveringsovereenkomst met maatwerkmodules
wie
Aanbieder 1
Aanbieder 2
Aanbieder 3
Aanbieder 4
Mantelzorger
totaal ten laste mpt

wat
volume per week
bedritueel (per dag)
5
logeren (per etmaal)
0,5
begeleiding indiv. (per uur)
3
dagbesteding + vervoer (per dagdeel)
9
ochtendritueel + toezicht (per dag)
7

tarief
€
€
€
€
€

50
103
55
35
20

kosten per week
€
250
€
52
€
165
€
315
€
140
€

922

12

Rapport Verdieping bekostigingsmodellen modulair pakket thuis

In bovenstaand voorbeeld worden er 5 maatwerkmodules gedeclareerd
van samen 922 euro.
Voordelen
Dit model geeft maximale individuele vrijheid
mogelijkheden om te middelen tussen cliënten.

maar

beperkt

de

Nadelen
Er kan niet gemiddeld worden tussen cliënten en het is de vraag of een
dergelijke leveringsvorm voldoende meerwaarde biedt ten opzichte van
reeds bestaande leveringsvormen. Het verschil met pgb is immers niet
zo groot omdat de cliënt alsnog gedetailleerde prijsafspraken moet
maken met de zorgaanbieder.

2.3 Prestatiebeschrijving en tarief
De prestatiebeschrijving die de NZa bij beide varianten vaststelt is een
algemene beschrijving zoals:
Prestatieomschrijving modulebekostiging
“tussen de cliënt en/of diens mantelzorger
overeengekomen hoeveelheid Wlz-zorg”

en

zorgaanbieder

Dit betekent dat Floor en haar zorgaanbieders vrij zijn om alles af te
spreken binnen de aanspraak van het mpt13. Met Floor worden in de
leveringsovereenkomst afspraken gemaakt over wat er precies geleverd
wordt, wanneer en hoeveel. Zodra hier aan is voldaan, kan de
zorgaanbieder de module(s) in rekening brengen bij het zorgkantoor. Hij
hoeft nadrukkelijk niet alle producten los in rekening te brengen of te
verantwoorden.
Tarifering
Bij de modules in percentages zijn er vaste tarieven, namelijk 10% van
het maximale mpt-budget. Bij de maatwerkmodule ligt een vrij tarief het
meest voor de hand. Er is geen goede manier om maximumtarief of een
vast tarief te ontwikkelen zonder de vrijheid en maatwerk van deze
prestatie te beperken. Het vrije tarief geldt dus voor de geleverde zorg in
de module(s) maar mag uiteraard het beschikbare mpt-budget niet
overschrijden.

2.4 Zorginkoop
Het zorgkantoor contracteert alleen zorgaanbieders die goede en
doelmatige zorg verlenen. Wanneer het zorgkantoor niet overtuigd is van
de kwaliteit of de doelmatigheid kan hij besluiten de zorgaanbieder (voor
een deel van de zorg) niet te contracteren. Deze zorg kan de
zorgaanbieder dan alleen in pgb aanbieden. De zorg die wel
gecontracteerd is, kan de zorgaanbieder in natura leveren. Het gesprek
bij de zorginkoop moet gaan over:
- De individuele product- en prijslijsten
- De mate waarin er signalen zijn van cliënten dat een aanbieder niet het
met de cliënt afgesproken zorgplan nakomt.
- De totale mpt-omzet
Inkoop (dag)behandeling
Op de (dag)behandeling prestaties worden volume- en tariefafspraken
gemaakt. Op deze prestaties kan het zorgkantoor dus ook doelmatig
inkopen en de macrobeheersing borgen.

13

Zie voor de aanspraken Wlz bijlage I

13

Rapport bekostigingsmodel modulair pakket thuis

Macrobeheersing
Zorgkantoren spreken max-budgetten af voor het totaal aan naturazorg.

2.5 Declaratie en verantwoording
Zorgaanbieders declareren voor iedere mpt-cliënt één of meerdere
modules bij het zorgkantoor. Het declareren gebeurt dus nog steeds
cliëntgebonden maar wordt niet meer per uur of dagdeel gedaan. Ook de
verantwoording wijzigt. De prestatieomschrijving bevat geen uren dus de
urenverantwoording komt te vervallen. De prestatie wordt daarmee
vergelijkbaar met een zzp.
Controleprotocol
In het controleprotocol voor de accountant zou het volgende aan bod
kunnen komen voor de accountant om te controleren:
 Aanwezigheid van zorgplan en leveringsovereenkomst (steekproef)
 Aanwezigheid: is er in de kalenderweek van declaratie daadwerkelijk
zorg geleverd14? ja/nee
Zorgkantoor
Het zorgkantoor krijgt de verantwoordelijkheid om een klachtensysteem
op te zetten zodat de cliënt kan melden wanneer de zorg niet volgens
afspraak geleverd is. Het toezicht wordt hiermee naar een algemener
niveau gebracht en gaat niet meer over geleverde uren maar over de
uitkomsten van de zorg.

2.6 Voor- en nadelen
Naast de eerder beschreven specifieke-, zijn er ook voor beide varianten
gemeenschappelijke voor- en nadelen.
Minder urenregistraties, meer maatwerk,
Zorgaanbieders hoeven geen verantwoording per uur af te leggen en
geen aanvragen/registraties per zorgvorm te doen. Hierdoor worden de
administratieve lasten voor zowel de cliënt als de zorgaanbieder beperkt
en kan de cliënt een op maat gemaakt pakket aan zorg ontvangen, gelijk
aan hoe dit in een zzp gebeurt.
Geen prikkel tot doelmatig gebruik
In dit model kan Floor makkelijk afzien van zorg. Floor en haar
zorgaanbieders hebben beide echter een prikkel om zoveel mogelijk van
het budget in te zetten. Zorgaanbieders hebben de prikkel om inkomsten
te maximaliseren en Floor om via het pgb een vergoeding aan haar
mantelzorgers te betalen. Omdat de eigen bijdrage nauwelijks afhangt
van het daadwerkelijk zorggebruik is er ook vanuit die hoek geen prikkel
tot doelmatig gebruik. Het budget speelt een centrale rol omdat de
inkoop naar de individuele cliënt gestuurd wordt.
(mogelijk) meer inzicht en benchmarking van de kosten, bescherming
van de cliënt
Door de verplichting van de leveringsovereenkomst en de publicatie van
individuele product- en prijslijsten moeten zorgaanbieders duidelijk
maken wat zij leveren en tegen welke tarieven. Op het gebied van
product- en prijsbepaling ligt de bal dus meer bij de zorgaanbieder. Dit
vraagt wat van de bedrijfsvoering van zorgaanbieders. Zij moeten
immers goed weten wat ze per individu leveren en voor welke prijs. Door
deze tarieven openbaar te maken kan er meer inzicht komen in
14

Volgens de Wmg mag alleen zorg die geleverd is ook gedeclareerd worden. Deze
controle moet daarom plaatsvinden.

14

Rapport Verdieping bekostigingsmodellen modulair pakket thuis

prijsverschillen. Dit biedt meer bescherming van de cliënt maar er
bestaat ook een risico op schijntransparantie. Bijvoorbeeld wanneer
producten zodanig van elkaar verschillen dat onderlinge vergelijking niet
goed mogelijk is. Ook is er een risico dat de focus ligt op prijzen in plaats
van op kwaliteit of dat zorgaanbieders de prijs kunstmatig laag houden
door te substitueren met andere vormen van zorg. Wanneer de lasten
voor de zorgaanbieder te hoog zijn kan het zijn dat zij volledig afzien van
het leveren van mpt
Alternatief:
Als alternatief kan ervoor gekozen worden dat zorgaanbieders maatwerk
leveren aan de individuele cliënt zonder dat zij product- en prijslijsten
hoeven te publiceren. Deze variant leunt meer op vertrouwen maar
daardoor is de positie van de cliënt ook minder beschermd.

2.7 Conclusie
Modulebekostiging gaat uit van meerdere zorgaanbieder en kan daarom
alleen geïntroduceerd worden wanneer de vrijheid van keuze in
zorgaanbieders zwaarder wordt gewogen dan integrale zorg. De twee
varianten die hierboven beschreven zijn bieden echter waarschijnlijk
weinig
toegevoegde
waarde
ten
opzichte
van
de
huidige
leveringsvormen.
Modulebekostiging stelt vrijheid in keuze zorgaanbieders boven integrale
zorg.
Zowel de modules in percentages als de maatwerkmodules bieden de
cliënt maximale vrijheid in het kiezen van de eigen zorgaanbieders. Deze
vrijheid kan ten koste gaan van de afstemming tussen zorgaanbieders en
daarmee van het uitgangspunt integrale zorg.
Modules in percentages past bij een indicatiestelling in zorgprofielen
maar leidt tot administratieve lasten en schotten.
De variant modules in percentages creëert de mogelijkheid om budget
van de ene cliënt te middelen met het budget van andere cliënten. De
schotten die hiervoor geïntroduceerd worden leiden echter tot
administratieve lasten voor de zorgaanbieder en beperken de
mogelijkheden van de individuele cliënt.
Maatwerkmodule is mogelijk onvoldoende onderscheidend ten opzichte
van pgb.
De maatwerkmodule maakt de vrijheid in keuze van zorgaanbieders
mogelijk zonder schotten te introduceren. In de uitwerking blijkt deze
variant erg te leunen op de onderhandelingspositie van de cliënt met de
zorgaanbieder en is daardoor mogelijk onvoldoende onderscheidend ten
opzichte van het pgb.

15

Rapport bekostigingsmodel modulair pakket thuis

3. Arrangementbekostiging

In een bekostigingsmodel op basis van arrangementen bepaalt de cliënt
samen met zijn zorgaanbieders welke zorg hij in natura wenst te
ontvangen. Op basis van de omstandigheden en behoeften van de cliënt
wordt een keuze gemaakt voor een arrangement. Het arrangement
beslaat een vaststaand deel van het mpt-budget, bijvoorbeeld 50%, 75%
of 100%. Een belangrijk verschil met de modulebekostiging is dat er
maar één zorgaanbieder is die zorg declareert bij de Wlz uitvoerder.
Deze hoofdaanbieder kan in overleg met de cliënt uiteraard wel
afspraken maken met onderaannemers.
Figuur 3: arrangementbekostiging

Bron: verkenning bekostigingsmodellen voor het modulair pakket thuis (Gupta Strategists
i.o.v. NZa, 2016)

De bekostiging kan vrij of gereguleerd worden vormgegeven. Voor de
modulebekostiging werken we een vrij model uit, bij de
arrangementenbekostiging komt een meer gereguleerd model aan de
orde. Het gereguleerde model kan echter ook ingezet worden met een
modulebekostiging en vice versa.

Casus Geert Jansen
Geert Jansen is 91 jaar oud. Geert is dementerend en heeft daarom
het zorgprofiel: Beschermd wonen met intensieve dementiezorg
(voormalig ZZP 5 VV). Uit het zorgprofiel van Geert volgt een
maximaal mpt-budget van € 908 per week.
Samen met de familie kiezen meneer en mevrouw Jansen ervoor
om met de organisatie van de wijkverpleegkundige ook de rest van
de zorg te regelen (deze wordt de hoofdaanbieder). Ze komen het
volgende overeen: ‘s ochtends (opstaan, douchen) en ’s avonds
(uitkleden, bedritueel) met de vertrouwde verpleegkundige. Van
een zorgorganisatie die past bij hun geloof willen ze graag twee
dagdelen begeleiding en een maandelijks logeerweekend, zodat
mevrouw Jansen af en toe rust heeft.
Tot slot wil de familie Jansen ook graag extra zorg van een andere
zorgaanbieder die gespecialiseerd is in begeleiding thuis overdag.
Omdat de hoofdaanbieder hier geen afspraken mee gemaakt heeft
willen ze dit via het pgb regelen.

16

Rapport Verdieping bekostigingsmodellen modulair pakket thuis

3.1 Een gereguleerd model
Een gereguleerd model wordt toegepast in een omgeving waarbij sprake
is van marktmacht door de aanbieder of waarbij Wlz-uitvoerders over
onvoldoende prikkels bezitten om doelmatige zorg in te kopen. Zoals
eerder
aangegeven
heeft
een
zorgmarkt
nooit
ideale
marktomstandigheden en is een gereguleerd model daarom vaak
wenselijk.

3.2 Klassenmodel
In het klassenmodel wordt vastgesteld of de zorg in natura voor Geert in
arrangement 100%, 75% of 50% van het mpt-budget valt. De grootte
van deze klassen is hier nog illustratief maar moet te zijner tijd worden
onderbouw. Bij de huidige bekostiging bepalen zorgaanbieders al via de
rekenmodule of de aan Geert geleverde naturazorg in het mpt-budget
past. Uit de rekenmodule volgt één bedrag voor de geplande zorg per
week. In het klassenmodel zullen de zorgaanbieders op basis dit bedrag
uit de rekenmodule hun cliënten indelen in klassen 50%, 75% en 100%.
Figuur 4: het klassenmodel
100%
50%

75%

€ 554

€ 227

100%
€ 681

€ 568

€ 908

€ 795

Alleen bij de introductie worden de klassen afgeleid via een
rekenmodule, maar de invulling van de klassen zou overtijd meer
invulling moeten krijgen tussen zorgaanbieder en zorginkoper.
3.2.1 Prestatiebeschrijving en tarief
De prestatieomschrijving is gelijk aan de modulebekostiging:
Prestatieomschrijving arrangementsbekostiging
“tussen de cliënt en/of diens mantelzorger
overeengekomen hoeveelheid Wlz-zorg”

en

zorgaanbieder

Het tarief is een vast tarief, gebaseerd op de gemiddelde uitgaven per
klasse.
3.2.2 Administratie en declaratievoorschriften
Er wordt per week gedeclareerd ongeacht de daadwerkelijk, minuten
face tot face, geleverde zorg. Hierbij is de afspraak dat in alle
redelijkheid altijd de planning, de zorg uit het arrangement, wordt
geleverd15.

15

Kortstondige wijziging in de planning, bijvoorbeeld omdat een familielid wordt
opgenomen in het ziekenhuis leiden niet tot een aanpassing. Wel zal een grens worden
gesteld, bijvoorbeeld indien gedurende een kalenderweek geheel geen zorg is geleverd.

17

Rapport bekostigingsmodel modulair pakket thuis

controleprotocol
Zolang er geen sprake is van betekenisvolle omschrijving van het
arrangement moet de zorgaanbieder in zijn administratie kunnen
onderbouwen hoe hij via de rekenmodule tot een klasse is gekomen.
De Wlz-uitvoerder of de accountant toetst of de rekenmodule correct is
toegepast. De Wlz-uitvoerder zou dit vooraf kunnen doen hetgeen een
aanbieder meer zekerheid geeft op een vergoeding. De accountant kan
dit eventueel ook achteraf doen. De accountant stelt bij de nacalculatie
dan vast:
Voldoet de rekenmodule aan de door de NZa voorgeschreven
specificaties (sjabloon);
Is de rekenmodule toegepast op alle gedeclareerde arrangementen.
3.2.3 Zorginkoop
Uiteindelijk zullen zorgaanbieders hier de arrangementen moeten
ontwikkelen in een ook voor cliënten verstaanbare taal die ze voor het
gestelde klassentarief declareren. Tot die tijd zal de inkoop van zorg met
name gaan over:
- Welke profielen worden ingekocht (bijvoorbeeld alle VV profielen of
alleen VV 4 t/m 8). Dit zal ook afhankelijk zijn van de mate waarin de
aanbieder kan garanderen dat hij in alle zorgvormen kan voorzien al dan
niet via onderaanbesteding.
- De mate waarin er signalen zijn van cliënten dat een aanbieder niet het
met de cliënt afgesproken zorgplan nakomt.
- De totale omzet omdat nog sprake is van een ex ante vorm van
macrobeheersing.
Macrobeheersing
Het zorgkantoor en de aanbieder maken een omzetafspraak bijvoorbeeld
€ 1 mln. Dit bedrag wordt getoetst aan de contracteerruimte. Indien het
totaal aan gedeclareerde prestaties (klassen) groter is dan de
afgesproken omzet stelt de NZa een vereffenbedrag vast waarmee de
overschrijding wordt gecorrigeerd.
3.2.4 Voor- en nadelen
Geen prikkel tot gepaste behandeling
Doordat een zorgaanbieder een vast bedrag krijgt voor een bandbreedte
aan zorg, heeft hij de prikkel om zoveel zorg in te plannen dat de
declaratie net in een hogere klasse valt. De huidige ggz bekostiging is op
een dergelijke manier vormgegeven en laat zien dat deze prikkel in de
praktijk zeer sterk terugkomt. Wanneer cliënt in de hoogste klasse valt
heeft een zorgaanbieder de prikkel om zo doelmatig mogelijk zorg te
leveren (wat mogelijk tot onderbehandeling kan leiden).
De schotten maken het model ingewikkeld (circa 40 zzp’s X 3 klassen) +
prijsreguleringsmodel oude bekostiging in rekenmodule)
Er komen 3 schotten in de prestaties waardoor het totaal aan
prestatiecodes flink zal toenemen. Omdat bij de introductie de
rekenmodule ook blijft bestaan, zullen ook de huidige prestaties en
tarieven in tact moeten blijven.
Abstractieniveau doet tekort aan de werkelijkheid
De toewijzing naar een prijsklasse is noodzakelijk omdat alle
arrangementen, naar verwachting, tot heel veel verschillende prestaties
met verschillende tarieven gaat leiden. Om dit uitvoerbaar en

18

Rapport Verdieping bekostigingsmodellen modulair pakket thuis

beheersbaar te maken zijn ze gecategoriseerd in drie klassen. Het
gevaar bestaat dat dergelijk abstract niveau van afspraken maken in
klassen tekort doet aan de werkelijkheid waardoor de zorgverlening in
gevaar komt.

3.3 Zorgvormen model
In het zorgvormen model hangt het arrangement niet af van de
percentages maar van de zorgvormen die een zorgaanbieder voor zijn
rekening neemt. We creëren hiermee meer betekenisvolle klassen. De
zorgaanbieder en de cliënt inventariseren de zorgvormen die op grond
van naturazorg worden geleverd. Dit zou kunnen zijn op het volgende
niveau:
1) schoonmaak
2) persoonlijke verzorging en verpleging (PV/VP)
3) begeleiding individueel (BG-ind)
4) begeleiding groep (BG-grp) inclusief vervoer
De zorgaanbieder neemt het zorgprofiel van de cliënt en kruist
vervolgens de behoefte aan zorgvormen aan in een ICT applicatie.
Hieruit volgt automatisch een weektarief dat mag worden gedeclareerd.
Bij Geert zou het model als volgt worden ingevuld:
Figuur 5: het zorgvormenmodel
VV 5
Zorgvorm

Schoonmaak

PV/VP

Bg-ind/BG-grp
(incl. vervoer)

Totaal
Mpt-budget

Waarde

€ 65

€ 518

€ 325

€ 908

Leverancier

Familie

Regievoerder

PGB

Totaal

€0

€518

€ 325

€ 843

* Bij een VV profiel wordt de individuele begeleiding en dagbesteding niet
gesplitst.

De zorgaanbieder declareert 518 euro per week en Geert gebruikt zelf
325 euro om zijn dagbesteding bij een andere pgb-aanbieder te regelen.
3.3.1 Prestatiebeschrijving en tarief
De prestatiebeschrijving is op het niveau van de gekozen zorgvormen.
De prestatieomschrijving zal voorschrijven dat de zorgaanbieder alle zorg
die valt onder de Wlz-zorgvormen conform de leveringsovereenkomst
met de cliënt moet leveren.
Per profiel zal de NZa voor iedere zorgvorm maximum tarieven
voorschrijven.
Figuur 6: prestaties en tarieven zorgvormenmodel VV 5
Prestatie
Schoonmaak
Persoonlijke verzorging/verpleging
Begeleiding (ind./grp. + vervoer)

Weektarief
€ 65
€ 518
€ 325

19

Rapport bekostigingsmodel modulair pakket thuis

3.3.2 Administratie en declaratievoorschriften
Er wordt per week gedeclareerd ongeacht de daadwerkelijk, minuten
face tot face, geleverde zorg. We gaan er vanuit dat in alle redelijkheid
altijd de planning, de zorg uit het arrangement, wordt geleverd16.
Controleprotocol
In het controleprotocol voor de accountant zou het volgende aan bod
kunnen komen voor de accountant om te controleren:
 Aanwezigheid van zorgplan en leveringsovereenkomst (steekproef)
 Aanwezigheid: is er in de kalenderweek van declaratie daadwerkelijk
zorg die voldoet aan de prestatieomschrijving geleverd17? ja/nee
3.3.3 Zorginkoop
Bij dit model zal de inkoop van zorg met name gaan over:
Welke profielen worden ingekocht (bijvoorbeeld alle VV profielen of
alleen VV 4 t/m 8). Dit zal ook afhankelijk zijn van de mate waarin
de aanbieder kan garanderen dat hij in alle zorgvormen kan voorzien
al dan niet via onderaanbesteding.
De mate waarin er signalen zijn van cliënten dat een aanbieder niet
het met de cliënt afgesproken zorgplan nakomt.
De totale omzet omdat nog sprake is van een ex ante vorm van
macrobeheersing.
Het tarief voor de zorgvormen per profiel of per profiel.
Macrobeheersing
Het zorgkantoor
en de aanbieder maken een omzetafspraak
bijvoorbeeld € 1 mln. Dit bedrag wordt getoetst aan de
contracteerruimte. Indien het totaal aan gedeclareerde prestaties
(klassen) groter is dan de afgesproken omzet stelt de NZa een
vereffenbedrag vast waarmee de overschrijding wordt gecorrigeerd.

3.3.4 Voor- en nadelen
Minder flexibiliteit omdat zorgvormen gescheiden blijven
Dit model brengt met zich mee dat we van een aantal zorgvormen het
weekbudget vooraf definiëren. De zorgaanbieder en de cliënt moeten
deze keuzes volgen en kunnen dus niet substitueren tussen zorgvormen.
Minder urenregistraties, meer maatwerk,
Zorgaanbieders hoeven geen verantwoording per uur af te leggen en
geen aanvragen/registraties per zorgvorm te doen. Hierdoor worden de
administratieve lasten voor zowel de cliënt als de zorgaanbieder beperkt.

3.4 Conclusie
Arrangementsbekostiging past bij een globale indicatiestelling
De werkwijze waarbij al dan niet een keuze wordt gemaakt voor
bijvoorbeeld pv&vp brengt de toekenning van een absolute waarde met
zich mee. Bij Geert € € 518. De toekenning hoeft niet overeen te komen
met de zorgbehoefte van Geert. Deze kan groter en kleiner zijn. Indien
deze toekenning kleiner is dan is er in zekere zin winst voor de
aanbieder. Indien deze toekenning groter is dan is er verlies voor de
16

Kortstondige wijziging in de planning, bijvoorbeeld omdat een familielid wordt
opgenomen in het ziekenhuis leiden niet tot een aanpassing. Wel zal een grens worden
gesteld, bijvoorbeeld indien gedurende een kalenderweek geheel geen zorg is geleverd.
17
Volgens de Wmg mag alleen zorg die geleverd is ook gedeclareerd worden. Deze
controle moet daarom plaatsvinden.

20

Rapport Verdieping bekostigingsmodellen modulair pakket thuis

aanbieder. Daarom moet gesteld worden dat de aanbieder altijd in de
behoefte van de cliënt voorziet ongeacht het toegekende bedrag. Alle
bedragen voor pv&vp tezamen zou in alle redelijkheid voldoende moeten
zijn voor alle cliënten in zorg bij de regievoerder. Met andere woorden:
de regievoerder moet substitueren tussen cliënten.
Arrangementsbekostiging past bij integrale zorg
Doordat de arrangementsbekostiging uitgaat van één zorgaanbieder is
het makkelijker om integrale zorg te organiseren.
Door het plaatsen van schotten in de bekostiging wordt uitvoering
complex en worden ongewenste prikkels geïntroduceerd. Daarnaast
werken deze belemmerend in flexibiliteit.
Zowel het zorgvormen model als het arrangementenmodel werken met
schotten in de bekostiging en daarbij toename aan de administratieve
lasten en negatieve prikkels.

21

Rapport bekostigingsmodel modulair pakket thuis

4. Hybride model

De arrangementsbekostiging laat de meeste elementen zien die passen
bij de uitgangspunten van de Wlz, namelijk integrale zorg en een
indicatie in zorgprofielen. Door het plaatsen van schotten in de
bekostiging kent het model echter nog onwenselijke lasten en prikkels.
In het onderstaande hybride model schetsen we een nieuwe variant die
meer tegemoet komt aan de uitgangspunten globale indicatiestelling en
integrale zorg.
Eén hoofdaanbieder krijgt, na aftrek pgb uitgaven, het gehele mptbudget in de vorm van een maatwerkmodule. De maatwerkmodule is
daarmee vergelijkbaar met een vpt, maar dan mét de mogelijkheid om
te combineren met een pgb.
Figuur 7: het hybride model

De zorgaanbieder zal vanuit bedrijfseconomisch oogpunt proberen via de
naturamodule alléén de zorg te leveren die hij op een kostendekkende
manier kan bieden. Voor de zorg die hij niet kostendekkend kan leveren
zal hij met de cliënt een andere oplossing proberen te vinden (al dan niet
door deze zorg via de mantelzorg of met pgb te regelen).

Voordelen:
De hybride variant past bij een indicatiestelling in zorgprofielen omdat
zorggeld gemiddeld kan worden. De bekostiging geeft maximale ruimte
om te middelen tussen zorgvormen en pgb (geen schotten).
Nadelen:
Cliënten kunnen afzien van zorg, maar dit zal op korte termijn geen
besparing opleveren omdat overblijvende geld wordt ingezet voor andere
cliënten. Cliënten zijn meer afhankelijk van één zorgaanbieder voor de
inrichting van hun zorg en keuzes ten aanzien van inzet pgb. Dit past bij
de gedachte van integrale zorg maar beperkt de cliënt op het gebied van
keuze tussen zorgaanbieders.

22

Rapport Verdieping bekostigingsmodellen modulair pakket thuis

5. Conclusie

Noch de modulebekostiging, noch de arrangementenbekostiging sluit
volledig aan bij de uitgangspunten van de wetgever. Daarnaast zien we
dat beide modellen nadelige prikkels en administratieve lasten kunnen
introduceren. De conclusies temperen de oorspronkelijke verwachtingen
omtrent verbeterruimte. Daarom hebben wij een nieuw hybridemodel
toegevoegd.
Een belangrijke constatering in dit rapport is dat de huidige
indicatiestelling, en het daaraan gekoppeld het maximale mpt-budget,
niet aansluit bij de individuele zorglevering en verantwoording. De
bekostiging zou dit probleem voor een deel kunnen oplossen middels het
hybride model maar dan moet de wetgever andere uitgangpunten,
waaronder keuzevrijheid tussen door de Wlz-uitvoerder gecontracteerde
zorgaanbieders, loslaten. In onderstaande tabel worden per model de
belangrijkste uitgangspunten beoordeeld.
Tabel 4: beoordeling uitgangspunten per model
Uitgangspunt

Modulebekostiging

Arrangementbekostiging

Modules
in %

Klassenmodel

Maatwerk
module

Hybride

Huidig

Zorgvormen
model

Indicatiestelling
in zorgprofielen
Integrale zorg
Keuzevrijheid
zorgaanbieders

Administratieve
lasten

Tot slot
Het is van belang dat de indicatiestelling, aanspraak en bekostiging van
zorg in samenhang worden gezien en elkaar versterken. We voorzien op
basis van bovenstaande analyses twee hoofdrichtingen voor het mpt. De
eerste richting is gestoeld op keuzevrijheid en maatwerk in de
indicatiestelling. Hierbij past een meer individuele bekostiging en
verantwoording, gelijk aan de maatwerkmodule of de huidige
bekostiging. De tweede richting is gestoeld op integraliteit en een
indicatie in zorgprofielen. Hierbij past een meer globale bekostiging en
verantwoording, gelijk aan de hybride bekostiging. Beide richtingen
kennen specifieke voor- en nadelen.

23

Rapport bekostigingsmodel modulair pakket thuis

Bijlage I: Inhoud verzekerd pakket Wlz

Art. 3.1.1. Wet langdurige zorg
Het op grond van deze wet verzekerde pakket omvat de volgende
vormen van zorg:
a. verblijf in een instelling, met inbegrip van voorzieningen die niet ten
laste van de verzekerde kunnen komen, waaronder in elk geval:
1°. het verstrekken van eten en drinken,
2°. het schoonhouden van de woonruimte van de verzekerde, en
3°. voor meerdere verzekerden te gebruiken of te hergebruiken roerende
voorzieningen die noodzakelijk zijn voor de zorgverlening of in verband
met het opheffen of verminderen van belemmeringen die de verzekerde
als gevolg van een aandoening, beperking, stoornis of handicap
ondervindt bij het normale gebruik van zijn woonruimte;
b. persoonlijke verzorging, begeleiding en verpleging;
c. behandeling, omvattende geneeskundige zorg van specifiek medische,
specifiek gedragswetenschappelijke of specifiek paramedische aard die
noodzakelijk is in verband met de aandoening, beperking, stoornis of
handicap van de verzekerde;
d. door of namens een instelling waarvan de verzekerde verblijf alsmede
behandeling als bedoeld in onderdeel c ontvangt te verlenen:
1°. geneeskundige zorg van algemeen medische aard, niet zijnde
paramedische zorg,
2°. behandeling van een psychische stoornis indien de behandeling
integraal onderdeel uitmaakt van de behandeling van een van de in
artikel 3.2.1 genoemde aandoeningen of beperkingen;
3°. farmaceutische zorg;
4°. het gebruik van hulpmiddelen, noodzakelijk in verband met de in de
instelling gegeven zorg;
5°. tandheelkundige zorg;
6°. kleding, verband houdende met het karakter en de doelstelling van
de instelling;
e. het individueel gebruik van mobiliteitshulpmiddelen;
f. vervoer naar een plaats waar de verzekerde gedurende een dagdeel
begeleiding of behandeling ontvangt;
g. logeeropvang in een instelling, met inbegrip van de voorzieningen,
bedoeld in onderdeel a, mits dit geschiedt ter ontlasting van een of meer
mantelzorgers.

24

Rapport Verdieping bekostigingsmodellen modulair pakket thuis

Bijlage II Knelpunten uit het rapport
Verkenning

van

bekostigingsmodellen

voor het modulair pakket thuis

In het rapport Verkenning van bekostigingsmodellen voor het modulair
pakket thuis (Gupta Strategists i.o.v. NZa, 2016) worden aanvullende
mogelijkheden genoemd om het modulair pakket thuis te verbeteren.
Hierna volgt een samenvatting van deze mogelijkheden en knelpunten,
voor de volledige beschrijving verwijzen we naar het rapport.
De systematiek van het mpt bevat een discrepantie tussen
indicatiestelling in groepen en financiële verantwoording per individuele
cliënt.
In de huidige wetgeving bestaat een discrepantie tussen indicatiestelling
in groepen enerzijds en financiële verantwoording per cliënt anderzijds.
Een zorgafhankelijke bijdrage kan de cliënt stimuleren af te zien van zorg
waar hij geen behoefte aan heeft
Een eigen bijdrage die afhangt van de hoeveelheid zorg die de cliënt
ontvangt kan de mpt-cliënt stimuleren om af te zien van zorg waar hij
geen behoefte aan heeft.
Betere cliëntondersteuning en meer bekendheid van het mpt kunnen de
toegankelijkheid van het mpt vergroten
Verschillende cliëntenorganisaties en andere partijen geven aan dat
onafhankelijke cliëntondersteuning kan bijdragen aan het beter
functioneren van het mpt in de praktijk. Bovendien is uit de gesprekken
naar voren gekomen dat er nog veel onbekendheid met het mpt is, zowel
bij cliënten als bij aanbieders. Als de mogelijkheden van het mpt breder
bekend zijn, kunnen meer cliënten het mpt inzetten om zorg op maat te
realiseren.
De afbakening tussen de Wlz en de wijkverpleging is niet helder
Aanbieders en uitvoerders geven aan dat de afbakening tussen de Wlz en
de wijkverpleging vanuit de Zvw niet altijd helder is, waardoor
vergelijkbare cliënten zorg thuis ontvangen uit verschillende budgetten
en tegen verschillende voorwaarden. Omdat de afbakening tussen Wlz en
Zvw niet altijd helder is, ontstaat ruimte om op grond van oneigenlijke
afwegingen keuzes te maken voor de vorm van langdurige zorg.
Zorgverzekeraars hebben een prikkel om erop te sturen dat cliënten een
Wlz-indicatie krijgen; zo ontlasten zij hun eigen budget. Aan de andere
kant maakt de eigen bijdrage het voor de cliënt juist onaantrekkelijk om
zorg en ondersteuning thuis vanuit de Wlz te krijgen.
Er is onduidelijkheid over aansprakelijkheid bij het mpt
Aanbieders en uitvoerders benoemen dat het ‘Toetsingskader doelmatige
en verantwoorde zorg thuis’ en gerelateerde procedures onvoldoende
helderheid bieden over de aansprakelijkheid als er iets mis gaat bij een
cliënt die zorg ontvangt vanuit het mpt. Zowel de rol van de
zorgaanbieder t.o.v. de cliënt als de zorgaanbieders onderling is
onduidelijk.
Het toetsingskader geeft veel administratieve last
25

Rapport bekostigingsmodel modulair pakket thuis

Aanbieders geven aan dat
administratieve last veroorzaakt.

het

huidige

toetsingskader

veel

Er zijn ongewenste prikkels in de keuze voor de leveringsvorm van de
Wlz
Aanbieders beschrijven een spanningsveld van het mpt ten opzichte van
andere leveringsvormen in de Wlz, voornamelijk het vpt. Voor het vpt
ontvangt een zorgaanbieder meer dan voor het mpt
Er is behoefte aan een aantal specifieke prestaties
Aanbieders suggereren nog een aantal specifieke prestaties die zij
wenselijk achtten, onder andere om de administratieve last te verlichten.
Integraal
tarief
logeren,
coördinatie
zorg,
specialist
ouderengeneeskunde, gz-psycholoog.
De huidige vergoeding is niet altijd toereikend om mpt thuis te kunnen
leveren
Aanbieders geven aan dat de huidige financiering niet altijd toereikend is
om het mpt in de oorspronkelijke thuissituatie rendabel aan te bieden.
De kosten voor zorg in de oorspronkelijke thuissituatie zijn over het
algemeen hoger dan de kosten voor zorg in een geclusterde woonvorm,
voornamelijk door de reistijd van zorgverleners naar individuele cliënten
en het feit dat zorg altijd één op één is. De huidige meerzorgregelingen
volstaan in hun optiek niet om hierin tegemoet te komen. Ook zien
aanbieders dat bij financiële verantwoording per cliënt, zoals dat bij het
mpt gebeurt, er onvoldoende ruimte is om overkoepelende faciliteiten
zoals specialistische verpleegkundigen voor niet-planbare zorg te kunnen
blijven aanbieden.

26