Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

29 282

Arbeidsmarktbeleid en opleidingen zorgsector

Nr. 83

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 7 juli 2009

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Kant (SP), SnijderHazelhoff (VVD), Ferrier (CDA), ondervoorzitter, Joldersma (CDA), Jan de Vries (CDA),
Smeets (PvdA), voorzitter, Van Miltenburg
(VVD), Schippers (VVD), Smilde (CDA),
Timmer (PvdA), Koşer Kaya (D66),
Willemse-van der Ploeg (CDA), Van der Veen
(PvdA), Schermers (CDA), Van Gerven (SP),
Wolbert (PvdA), Zijlstra (VVD), Ouwehand
(PvdD), Agema (PVV), Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Wiegman-van Meppelen
Scheppink (ChristenUnie), Sap (GroenLinks)
en De Roos-Consemulder (SP).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Velzen
(SP), Neppérus (VVD), Atsma (CDA), Aasted
Madsen-van Stiphout (CDA), Ormel (CDA), Van
Dijken (PvdA), Verdonk (Verdonk), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Vietsch (CDA), Arib
(PvdA), Van der Ham (D66), Uitslag (CDA),
Gill’ard (PvdA), Omtzigt (CDA), Langkamp
(SP), Vermeij (PvdA), De Krom (VVD), Thieme
(PvdD), Bosma (PVV), Luijben (SP), Heerts
(PvdA), Ortega-Martijn (ChristenUnie),
Halsema (GroenLinks) en De Wit (SP).

KST133048
0809tkkst29282-83
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 heeft op
10 juni 2009 overleg gevoerd met minister Klink van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en staatssecretaris Bussemaker van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over:
– de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 7 februari 2008 over Innovatie in de gezondheidszorg
(31 200 XVI, nr. 116);
– de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 27 augustus 2008 over de Quick scan assessmentprocedure buitenlands gediplomeerden (29 282, nr. 70);
– de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 10 september 2008 over Subsidieregelingen motie-Van
Geel en Kwaliteitsdocument hulp bij het huishouden (29 538,
nr. 88);
– de brief van de minister en staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport d.d. 24 september 2008 met de notitie
Arbeidsmarktbeleid in de Zorg (29 282, nr. 71);
– de brief van de minister en staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport d.d. 13 oktober 2008 met de reactie op
het rapport Het grote gevaar van de zorg (29 282, nr. 73);
– de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 3 november 2008 met aanbieding Regio-Marge 2008,
onderdeel van het onderzoeksprogramma voor de arbeidsmarkt in zorg en welzijn (29 282, nr. 75);
– de brief van de minister en staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport d.d. 23 december 2008 met de
Arbeidsmarktbrief 2008 (29 282, nr. 79)
– de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 17 februari 2009 met het Kostprijsonderzoek van medische vervolgopleidingen (29 282, nr. 80);
– de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 5 maart 2009 met het IGZ-onderzoek naar werkdruk bij
assistenten in opleiding tot specialist (AIOS) (25 883, nr. 143);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

1

–

de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 19 maart 2009 met de beantwoording van vragen uit het
AO arbeidsmarktbeleid/innovatiebeleid in de zorg van
4 februari 2009 (29 282, nr. 82);
– de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 11 maart 2009 met het Groenboek gezondheidswerkers in
Europa (22 112, nr. 823);
– de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 6 mei 2009 met antwoorden op vragen in het kader van
een verslag van een schriftelijk overleg inzake modernisering
van het tuchtrecht voor de gezondheidszorg zoals geregeld in
de Wet BIG (31 700 XVI, nr. 151).
Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en
Sport,
Smeets
De griffier van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en
Sport,
Teunissen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

2

Voorzitter: Smeets
Griffier: Teunissen
Aanwezig zijn zes leden der Kamer, te weten: Koşer Kaya, Leijten, Smeets,
Timmer, Uitslag en Zijlstra.
en minister Klink en staatssecretaris Bussemaker van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport, die vergezeld zijn van enkele ambtenaren van hun ministerie.
De voorzitter: Ik heet de minister, de staatssecretaris en de ambtenaren
van harte welkom, evenals het publiek op de tribune en de geachte afgevaardigden. Wij spreken vandaag in tweede termijn over het arbeidsmarktbeleid. Op 4 februari is de eerste termijn van de Kamer en de
bewindspersonen afgerond. Toen had eenieder acht minuten spreektijd in
een AO van drie uur. Dit algemeen overleg maken wij nu af, wat betekent
dat wij toe zijn aan de tweede termijn van de Kamer. De spreektijd is drie
minuten. Ondertussen is er wel een aantal brieven bij gekomen die we
vandaag ook bespreken. Het woord is aan mevrouw Leijten.
Mevrouw Leijten (SP): Voorzitter. Het is eindelijk zover dat wij dit debat
gaan afmaken. De afgelopen vier maanden is er zoveel gebeurd dat ook
een nieuw debat gerechtvaardigd zou zijn. Zo waren er in Amsterdam de
opstappende verpleeghuisartsen, die de slechte kwaliteit in het verpleeghuis niet meer konden verantwoorden. Zij waren intern niet zover
gekomen en één van hen was zelf op non-actief gesteld nadat hij klaagde.
Nu is er een onafhankelijk onderzoek, maar ook dat is weer een bron van
onderlinge strijd. Ik begrijp dan ook niet waarom in de beantwoording in
reactie op het SP-voorstel om te komen tot een noodklokkenluidersregeling voor het personeel wordt gesteld dat het voldoende is als er een
bestuurder komt die zich statutair bezighoudt met kwaliteit en personeelszaken. Dit is te mager; ik krijg er graag nog een reactie op.
Er waren de afgelopen tijd ook heel veel berichten over de specialisteninkomens. Voor de SP was dat geen verrassing, want in juni 2008
antwoordde de minister al op Kamervragen van mijn collega Van Gerven
dat er inderdaad honderden miljoenen extra werden betaald door een fout
in de dbc’s. Waarom is dat niet eerder aangepakt? En waarom moet er nu
eerst een commissie komen voordat het wel wordt aangepakt? Er wordt
hard bezuinigd op zorg voor kwetsbare mensen in de AWBZ. De specialisten laten wij echter via een commissie met 461 mln. wegkomen. Dat is
buiten proporties.
De SP maakt zich druk over het opleidingsniveau in de zorg. Dit komt
onder andere door de functiedifferentiatie. Bij het ene product kan het een
onsje minder, wat betekent dat er druk op het opleidingsniveau ontstaat.
Is de regering bereid te onderzoeken hoe de personeelsbezetting en het
opleidingsniveau in de langdurige zorg was, bijvoorbeeld tien jaar
geleden, in vergelijking met nu?
Een oude dame werd afgelopen maandag in coma gevonden door haar
dochter. In het logboek van de thuiszorg stond dat mevrouw diarree had
en braakte. Zij was suikerpatiënt en had een kopje thee gekregen.
Iedereen in de zorg weet dat braken en diarree in combinatie met suikerziekte alarmfase vijf of tien, in ieder geval heel hoog, is. De thuiszorgmedewerker kon er eigenlijk niet zoveel aan doen. Zij had een nieuwe
baan gekregen, van de huishoudelijke verzorging naar de verzorgende
verzorging. Zij had een cursusje gehad van haar werkgever. Dit soort
dingen zou toch niet mogen voorkomen, zeker nu er met de recessie
kansen zijn op meer personeel in de zorg?
Wij juichen toe dat er wordt gekeken naar een opleidingsfonds in ziekenhuizen voor gespecialiseerde verpleegkundigen. Wanneer kunnen wij het
plan daarvoor tegemoetzien?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

3

De 55-plussers moeten op basis van de nieuwe cao voor verzorging en
verpleging weer alle diensten gaan draaien, dus ook ’s avonds in het
weekend. Zij vragen zich af of zij dat fysiek nog wel redden. Ondertussen
weten wij ons ook gezegend met een bestuurderselite die goed voor zichzelf zorgt en een nieuwe code heeft geformuleerd Deze code is volgens de
SP nog steeds te hoog en te vaag. Er zit een enorme beloning voor meer
marktwerking in. Wat gaat het kabinet doen om de motie-Kant over het
maximeren van bestuurderssalarissen op het niveau van de ministerpresident uit te voeren? Het duurt echt te lang.
Mevrouw Timmer (PvdA): Voorzitter. Dit is de tweede termijn over het
arbeidsmarktbeleid in de zorg. De tijd is beperkt, dus ik richt me op een
aantal onderwerpen. In grote lijnen gaat het over de maatregelen die het
kabinet neemt om de problemen en ontwikkelingen binnen de arbeidsmarkt in de zorg het hoofd te bieden. De vergrijzing zorgt ervoor dat
mensen langer leven, vaak met meerdere medische aandoeningen. Ook is
er een gat tussen de vraag naar en het aanbod van zorgpersoneel. Het
kabinet richt zich op vier pijlers: innovatie van zorgprocessen, investeren
in behoud van personeel, vergroten van de instroom van nieuw personeel
en het versterken van de regionale samenwerking.
Ik begin met het bedanken van de minister en de staatssecretaris voor de
brief met de antwoorden op de vragen die in de eerste termijn open
waren blijven staan. Mijn fractie erkent de problematiek en kan zich
vinden in de ingezette lijn van het kabinet. De minister en de staatssecretaris verdienen een compliment. Het beleid leidt namelijk tot concrete
resultaten. De populariteit van een opleiding in de zorg neemt onder alle
opleidingsniveaus toe. Het opgerichte stagefonds heeft in 90 000 stages
geresulteerd. Ook de 10 mln. op grond van het amendement-De Vries c.s.
die is bedoeld om de niveaus te verhogen en verbeteren, is een goed idee.
Het aanbod van zorgpersoneel is gegroeid en het ziekteverzuim is
gedaald. Een baan in de zorg wordt gelukkig weer positiever gewaardeerd. Er wordt geïnvesteerd in een betere combinatie van werken en
onderwijs en in betere arbeidsomstandigheden. Dit zijn belangrijke resultaten, juist gezien de problemen waarmee de sector te maken heeft en de
toekomstige vraag naar zorgpersoneel.
Punten van zorg zijn er ook. Zo is het aantal Turken en Marokkanen met
een baan in de zorg verwaarloosbaar. Er bestaat, zoals gezegd, ondanks
de crisis een groot gat tussen de vraag naar en het aanbod van personeel.
In 2012 is het berekend op 36 000 arbeidsplaatsen. De populariteit van de
opleiding in de zorg bij vmbo-leerlingen blijft achter. Medewerkers in de
zorg ervaren nog steeds een hoge werkdruk en agressief gedrag. Hoe
willen de bewindslieden met deze ontwikkelingen omgaan?
Het CBOG ontwikkelt kwalificatie-indicatoren om de kostprijs voor zorgopleidingen vast te stellen. Dat is nog niet gelukt. Ik wil van de minister
horen: hoe nu verder? Ik sluit af met vier concrete vragen.
Kan de minister een concrete datum noemen waarop de beroepen physician assistant, nurse practitioner, verpleegkundig specialist en technische
geneeskunde in de Wet BIG worden opgenomen?
Kan de staatssecretaris aangeven of de financiële middelen die SZW
beschikbaar stelt voor het omscholen en doorgeleiden van werklozen naar
andere banen, daadwerkelijk deels bij VWS terechtkomen? Juist tijdens de
crisis is dat belangrijk. Binnen de zorg zijn er vele duizenden vacatures.
De minister schrijft dat de NVZ op korte termijn een onderzoek start naar
het tekort aan gespecialiseerde verpleegkundigen. Wanneer kunnen wij de
uitkomsten verwachten?
In het vorige AO heb ik mijn zorgen geuit over de zzp’ers in de zorg die zo
goed als aan de grond zitten, vaak tegen de armoedegrens aan. Wat gaat
het kabinet daaraan doen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

4

Omdat dit AO qua tijd beperkt is, stel ik mijn collega’s voor om de reactie
van de minister op het rapport Tussen weten en doen, alsook het onderwerp innovatie, na de zomer in een apart AO te bespreken.
De voorzitter: Ik wijs mevrouw Timmer erop dat de Kamer over haar
eigen agenda gaat. Wij beslissen wat wij bespreken in een AO of een
schriftelijk overleg. Dit bespreken wij met elkaar in de procedurevergadering.
Mevrouw Timmer (PvdA): Ik zal het mijn collega’s voorstellen.
Mevrouw Leijten (SP): Ik weet dat de tijd kort is, dus wellicht is dat de
reden dat de PvdA-woordvoerder niet is toegekomen aan de nieuwe code
die bestuurders in de zorg zichzelf opleggen.
Mevrouw Timmer (PvdA): De PvdA is altijd helder geweest: wij zijn geen
fan van gouden handdrukken. Mensen moeten binnen een code hun eigen
verantwoordelijkheid nemen. Soms wilden we dat we er meer over
gingen dan we gaan. Het is ook een kwestie van afwachten hoe het in de
praktijk uitwerkt. Ik hoop dat de bestuurders en de mensen die in de
optiek van de SP, en sommigen ook in die van ons, met te grote bedragen
gaan lopen, een halt wordt toegeroepen. Dit is een eerste stap in die richting.
Mevrouw Leijten (SP): De SP vindt dat het niet ver genoeg gaat. In het
verleden trokken de SP en de PvdA samen op bij het maximeren van
bestuurderssalarissen op het niveau van de minister-president. Kan ik
daarbij nog steeds op de steun van de PvdA rekenen?
Mevrouw Timmer (PvdA): Ik heb al gezegd dat wij dit een stap in de
goede richting vinden. Daar waar er concrete aanwijzingen zijn dat het de
spuigaten uitloopt, zal de SP ons zeker aan haar zijde vinden. De sector
moet echter ook zelf verantwoordelijkheid nemen. Met die code gaan we
een stapje de goede kant op.
Mevrouw Uitslag (CDA): Voorzitter. Allereerst dankt de CDA-fractie de
minister en de staatssecretaris voor de beantwoording per brief. Een
aantal zaken verdient toch nog de broodnodige aandacht. In vogelvlucht
mijn lijstje, want wij hebben weinig tijd.
Allereerst het investeren in het behoud van personeel. Met behulp van
concrete producten, zoals de Magneetinstellingen maar ook het
Kwaliteitsregister V&V, neemt de beroepsvereniging Verpleegkundigen &
Verzorgenden Nederland zelf actief verantwoordelijkheid voor een
gezonde arbeidsmarkt, met behoud van kwaliteit en veiligheid. De
CDA-fractie onderschrijft nut en noodzaak van een kwaliteitsregister dat
door beroepsgroepen zelf is ingesteld en wordt onderhouden. Onderschrijven de minister en de staatssecretaris dit kwaliteitsregister? Op
welke wijze gaat de minister deze ontwikkelingen stimuleren en ondersteunen? Het moet mij verder van het hart dat wij erg tevreden zijn met
het amendement-De Vries, waaraan mijn collega Timmer al refereerde.
Hoe gaat de minister hiermee verder? Wat is de tijdsplanning om dit
amendement daadwerkelijk in de praktijk uit te voeren?
De CDA-fractie is niet echt tevreden met de beantwoording in eerste
termijn over verpleegkundigen op niveau 4 en 5. Zij pleit voor een andere
benaming van de typen verpleegkundigen in het BIG-register, zodat voor
eenieder duidelijk wordt wat het verschil is tussen niveau 4 en niveau 5.
Dat één beroep twee niveaus heeft, zorgt voor heel veel onduidelijkheid.
Het is ook helemaal niet goed voor het imago van de verpleegkundige en
voor de instroom in het beroep van verpleegkundige. Graag krijg ik een
concrete toezegging van de minister dat hij hierin onderscheid gaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

5

maken, via het BIG-register dan wel op een andere manier, zodat iedereen
op zijn eigen manier kan doen waarvoor hij is opgeleid.
De minister heeft toegezegd dat er een ministeriële regeling komt om het
voorschrijven van geneesmiddelen voor de specifieke groep van gespecialiseerde verpleegkundigen ordentelijk te regelen. Hoe staat het
daarmee? Wanneer kunnen wij die ministeriële regeling eindelijk
verwachten? Eenzelfde vraag kan worden gesteld over de verpleegkundig
specialisten. Tot op heden ontbreekt de bevoegdheid tot het zelfstandig
indiceren van voorbehouden handelingen. Wanneer stelt de minister een
experimenteerartikel inzake voorbehouden handelingen in? Graag krijg ik
hierop een concrete toezegging.
Bij de technische geneeskunde studeert de eerste lichting artsen af. Wat is
de stand van zaken bij de borging van dit beroep in de Wet BIG?
Ik kom bij het ondernemerschap in de zorg, de zzp’ers. De toegangsdrempel maakt het voor verpleegkundigen onmogelijk om direct toegankelijk te zijn voor cliënten en patiënten. Hierdoor stagneert de taakherschikking. Met name met de eerstelijnszorg kunnen grote economische
maar ook kwalitatieve voordelen worden behaald door taakherschikking te
stimuleren. Graag krijg ik een concrete toezegging van de minister om de
AGB-code voor verpleegkundigen te regelen, zodat zij als zelfstandige aan
de slag kunnen. Hierbij doe ik een oproep aan de minister om de tarieven
voor verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten vast te stellen.
In 1991 is de commissie-Werner ingesteld om alle facetten van de
verpleegkundige beroepsgroep te onderzoeken; zaken die rechtstreeks
verband houden met de arbeidsmarkt. Voordat wij met nieuwe losstaande
interventies komen, verzoekt de CDA-fractie de minister om achttien jaar
na dato een evaluatie te laten plaatsvinden op basis van het rapportWerner. Om na te gaan hoe de beroepgroep er op dit moment voorstaat,
maar ook om te bepalen wat er nog moet gebeuren.
De heer Zijlstra (VVD): Voorzitter. Ik kom graag terug op een punt waarover mevrouw Uitslag het ook had, de ministeriële regeling voor het voorschrijven van medicijnen: artikel 36, lid 14. Ik vond het antwoord in de
brief – laat ik het maar gewoon plat zeggen – een snertantwoord. Dit loopt
al een enorm lange tijd en de Kamer heeft het breed gesteund. Wij kunnen
nu wel weer vragen wanneer de regeling er komt, maar het schiet niet op.
Met wie je ook praat, de KNMG of de V&VN, iedereen zegt hetzelfde: aan
onze zijde is er geen probleem meer, het probleem ligt volledig maar dan
ook volledig bij het ministerie. Wanneer gaat de minister dat probleem nu
een keer oplossen? Wij kunnen het natuurlijk elke keer vriendelijk vragen,
maar ik wil het nu een keer wat dringender doen. De beroepsgroepen zijn
er klaar voor. In zijn brief zegt de minister dat hij het enorm belangrijk
vindt, maar het ministerie is op dit moment de blokkerende factor. Wat
gaat de minister daaraan doen?
Wanneer gaan wij ervoor zorgen dat het indiceren van voorbehouden
handelingen door verpleegkundig specialisten mogelijk wordt? Ook dit is
een zaak die zich al een tijd voortsleept. Ik sluit mij graag aan bij de
vragen van mevrouw Uitslag op dit punt. De eerste vier zijn al benoemd,
maar ze kunnen dus niets. Vier mensen hebben wij een leuk plakplaatje
opgeplakt en gezegd: nou, gefeliciteerd, u hebt een inhoudelijk zwaardere
functie gekregen, maar u mag – dat is sneu voor u – niets, want dat zijn
wij vergeten te regelen. Wat gaat de minister daaraan doen?
Ik ben blij dat de CDA-fractie in de eerste termijn steun gaf aan het voorstel over rechtstreekse contractering. De minister was er echter wat
minder enthousiast over. In de tweede termijn is er nu een herkansing:
hoe kijkt de minister tegen rechtstreekse contractering van bijvoorbeeld
verpleegkundigen aan, ook om de kosten in de hand te houden? Wij overwegen om op dit punt een motie in te dienen.
Uit het antwoord van de minister over luchtkwaliteit blijkt dat hij de vraag
niet helemaal had begrepen. Hij zegt: dat is iets tussen de instellingen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

6

de producenten. Op zichzelf ben ik dat met hem eens, maar de luchtkwaliteit is een continu probleem. Er zijn luchtbehandelingssystemen die
kunnen zorgen voor een vele malen betere luchtkwaliteit in ziekenhuizen
dan nu. Als overheid hebben wij een rol in het normerende kader. Met het
opleggen van strengere normen kunnen wij de hygiëne in ziekenhuizen
een stevige duw geven. De oproep van de VVD-fractie was daarop gericht:
is de minister bereid om de normering onder de loep te nemen?
Wat is de laatste stand van zaken bij de SOS-artsen? Gisteren kwamen in
het journaal bepaalde zaken voorbij. In februari hebben wij er wederom
voor gepleit om dit mogelijk te maken, omdat het in een enorme zorgvraag voorziet. De bereikbaarheid van huisartsen is een probleem.
SOS-artsen kunnen daarin voorzien. Wij gaan zo’n goed initiatief toch niet
met bureaucratie de nek omdraaien? Graag krijg ik hier nogmaals een
antwoord op.
Ten slotte de BIG-registratie buitenland. In de media heb ik kunnen lezen
dat de minister onze lijn volgt: er moet een register komen waarin ook de
tuchtmaatregelen in het buitenland herkenbaar zijn, dus een Europees
tuchtregister. In de brief zegt hij het minder scherp. Ik krijg het in de beantwoording graag helder uitgelegd: is hetgeen in de media staat correct of
wat in de brief staat?
Mevrouw Koşer Kaya (D66): Voorzitter. Ik bedank de bewindslieden voor
de schriftelijke antwoorden, ook al was ik niet altijd even tevreden over de
inhoud ervan.
De heer Zijlstra had een heel mooi woord voor de antwoorden op de
vragen over het voorschrijven van medicijnen: snertantwoorden. Ook bij
zijn opmerking over de luchtkwaliteit sluit ik mij aan. Ik zal drie punten aan
de orde stellen: de arbeidsproductiviteit en meer mensen aan de zorg
binden, buitenlandse artsen die in Nederland willen werken en de beloning van artsen.
De arbeidsproductiviteit staat in een nauw verband met de innovatie in de
zorg. Hoe zorg je ervoor dat de arbeidsproductiviteit door nieuwe technieken omhoog gaat? Overigens wijst ook de RVZ hierop.
Mensen aan de zorg binden. In eerste termijn heb ik gezegd dat heel veel
allochtonen in de zorg willen werken. Ze komen er om de een of andere
reden echter niet doorheen. Het is tot nu toe blijkbaar onmogelijk om hen
te bereiken. Ik wil dat daar nu eens echt werk van wordt gemaakt.
Buitenlandse artsen. Uit onderzoek onder vierhonderd gevluchte artsen
blijkt dat 75% niet door de assessment komt. Vorige keer heb ik al gezegd
dat het een vorm van kapitaalvernietiging is dat wij deze mensen niet zo
kunnen opleiden dat ze onmiddellijk aan de slag kunnen. Uit dat onderzoek blijkt verder dat 75% van de artsen die voor de nieuwe assessment
zijn ingestroomd, naar tevredenheid functioneren. Er ontbreekt dus een
voorbereidingstraject. Paul Herfs heeft hiernaar uitgebreid onderzoek
gedaan en ook voor hem staat vast dat zo’n traject nodig is. Het kan niet
zo zijn dat 75% van deze mensen niet door de assessment komt. Ik wil
graag dat de minister op dit punt een toezegging doet. Zo niet, dan zal ik
hierover een motie indienen.
De machtspositie van artsen. De bevriezing van de lonen is misschien wel
mooi, maar dat helpt natuurlijk niet als er tegelijkertijd sprake is van
schaarste. Er zal dan ook zeker meer moeten worden gedaan. Zo zullen
meer artsen specialist moeten kunnen worden en dat kan alleen als de
numerus fixus wordt losgelaten. De heer Uitslag van de CDA-fractie heeft
daar de vorige keer iets over gezegd, waarmee ik buitengewoon blij ben.
Ik vind het dan ook jammer dat ik hem er dit keer niet over heb gehoord.
«Bevriezen», «het alvast bekijken» en «onderzoeken»: ik weet dat al die
zaken in de brief worden genoemd, maar dat is natuurlijk niet genoeg.
Mevrouw Timmer (PvdA): De numerus fixus lijkt inderdaad een probleem
te zijn. Dat is de reden dat wij de RVZ om advies hebben gevraagd. Dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

7

advies kan er heel snel zijn en ik stel dan ook voor om daarop te wachten.
Doen wij dat niet, dan kunnen wij het eigenlijk alleen maar over geld
hebben. U bent er toch zeker ook tevreden mee dat de RVZ hiernaar een
breed onderzoek zal doen?
Mevrouw Koşer Kaya (D66): Een onderzoek is natuurlijk altijd fijn. Wij
laten echter wel heel veel onderzoeken doen, vaak met als resultaat dat
het bijbehorende rapport met een blij gezicht in een la wordt opgeborgen.
Ik wil dat er nu eindelijk eens werk wordt gemaakt van de numerus fixus.
Het gaat mij allemaal te langzaam.
Minister Klink: Voorzitter. Met een vertraging van enige maanden hebben
wij nu de tweede termijn. In die maanden is er veel gebeurd en de verleiding is groot om daarop in te gaan.
Een algemene opmerking over de bijdrage van mevrouw Timmer en
mevrouw Uitslag op het punt van de taakdifferentiatie. In de brieven zijn
verschillende invalshoeken van het arbeidsmarktbeleid uiteengezet zoals
het werven en behouden van personeel, het ziekteverzuim en de
uitstroom naar de arbeidsongeschiktheidsregelingen. Dat zijn belangrijke
onderwerpen, maar daarnaast is procesinnovatie inderdaad van groot
belang. Vandaar ook dat ik met een ministeriële regeling ben gekomen
voor de voorbehouden handelingen. Dat is een manier waarop wij het
kunnen realiseren.
Bij wijze van introductie geef ik twee actuele voorbeelden. Als wij volgend
jaar overgaan naar functionele bekostiging en keten-dbc’s, leggen wij
daarmee een basis voor het verschuiven van veel zorg van de dure
tweede lijn naar de eerste lijn. Het zal er ook toe leiden dat wij door
mensen te begeleiden acute zorgvragen voor zijn. Dat zal een gunstig
effect hebben op de werkdruk in de ziekenhuizen. Dit soort ontwikkelingen
is van grote betekenis. Afgelopen zaterdag heb ik een werkbezoek aan
Maastricht afgelegd en daar heb ik weer eens met eigen ogen kunnen zien
hoeveel winst er nog te halen is. Het academisch ziekenhuis heeft daar
gezamenlijke consulten van specialisten en huisartsen mogelijk gemaakt.
Daardoor verwijzen huisartsen niet langer twee derde van hun reumapatiënten door naar de specialist maar een derde. Extra voordeel daarbij is
dat de zorg ook inhoudelijk beter is. Daardoor vermindert de druk op de
ziekenhuizen en worden patiënten beter begeleid. Keten-dbc’s en intelligente werkprocessen zijn van buitengewoon belang om de druk op de
arbeidsmarkt voor te zijn. Het is volgens mij een goede illustratie van het
belang van procesinnovatie.
Mijn tweede voorbeeld is een artikel in de Volkskrant over Prismant. Uit
dat artikel blijkt dat de prikkels die de afgelopen zes jaar zijn geïntroduceerd, ook intern doorwerken op de arbeidsproductiviteit. Ik put nu uit
mijn geheugen, maar volgens mij is er vorig jaar 800 mln. bespaard door
de arbeidsproductiviteit te verbeteren. Als je dat afzet tegen de ontwikkelingen in de Engelse NHS in de afgelopen vijftien jaar, dan zie je dat daar
de arbeidsproductiviteit is verminderd, ook al zijn er miljarden geïnvesteerd in het terugbrengen van de wachtlijsten. Het verbeteren van de
arbeidsproductiviteit is van eminente betekenis, aangezien wij allemaal de
druk op de arbeidsmarkt in de hand willen houden.
Op ons rust natuurlijk wel de dure plicht om dit soort initiatieven te
borgen in bekostigingsstelsels. Het initiatief in Maastricht ging weliswaar
uit van het academisch ziekenhuis, maar om dit experiment op te schalen
is het wel noodzakelijk dat wij dergelijke innovaties borgen in het
bekostigingsstelsel en het opleidingsstelsel. Zo zal het een onderdeel
moeten gaan uitmaken van de nascholing van huisartsen. Verder zullen de
specialisten die hieraan meewerken, niet via de dbc’s maar via een
koptarief moeten worden gestimuleerd om dat te blijven doen. Doen wij
dat niet, dan blijven wij te afhankelijk van lokale initiatieven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

8

Mevrouw Uitslag (CDA): De ministeriële regeling moet het mogelijk
maken dat verpleegkundigen hun handelingen binnen de keten optimaal
kunnen uitvoeren. Hoe beoordeelt de minister echter de mogelijkheid van
een AGB-code voor zelfstandige verpleegkundigen?
Minister Klink: Dat raakt aan de vraag van de heer Zijlstra over de ministeriële regeling in hoeverre zorgverzekeraars zelfstandige verpleegkundigen kunnen contracteren. Als men voorbehouden handelingen mag
uitoefenen, is dat uiteraard mogelijk. Ik teken hier wel bij aan dat
verpleegkundigen in de eerste lijn vaak betrokken zijn bij ketenzorg en die
wordt gemeenschappelijk uitgeoefend. Het is daarbij van belang dat de
samenhang in de zorg wordt bewaakt en dat zal vaak betekenen dat zorg
in samenhang moet worden gecontracteerd.
Mevrouw Uitslag (CDA): Ik doel met mijn vraag op verpleegkundigen die
net als bijvoorbeeld een fysiotherapeut met een AGB-code zelfstandig
werken. Dergelijke verpleegkundigen kunnen als zelfstandige worden
ingehuurd voor de eerstelijnszorg. Op dit moment is dat nog niet mogelijk, omdat de verpleegkundigen geen AGB-code hebben. Is het niet noodzakelijk om verpleegkundigen een AGB-code te geven, opdat zij in gezamenlijkheid kunnen worden ingehuurd?
Minister Klink: Mijn eerste antwoord was dan toch wel toereikend, want
daarin schetste ik het perspectief voor volgend jaar. Met de functionele
bekostiging en de keten-dbc’s wil ik namelijk bereiken dat er één hoofdcontractant is, die borg staat voor de samenhang in de totale zorgketen
voor bijvoorbeeld diabetespatiënten en mensen met hartfalen. Een
probleem daarbij is nog wel de aansluiting van de AWBZ op de Zorgverzekeringswet. Wij zullen een inspanning leveren om de keten en de
samenhang ook daar te borgen.
Ik ben er natuurlijk niet op tegen dat een verpleegkundige zelfstandig
gecontracteerd kan worden, mits dat niet ten koste gaat van het initiatief
om de samenhang van de ketenzorg te borgen. Ik doel dan vooral op de
samenhang tussen bijvoorbeeld de zorg van de huisarts en de fysiotherapeut, de huisarts en de diëtist. Als het noodzakelijk blijkt om het aanpalend daaraan mogelijk te maken om zelfstandige verpleegkundigen te
contracteren, dan ben ik daarvan in beginsel een voorstander. Ik zal in dat
geval ook bezien of het bespoedigd kan worden.
De heer Zijlstra (VVD): U zet stappen in de goede richting, maar u laat het
naar mijn mening te veel afhangen van de manier waarop de functionele
bekostiging vorm wordt gegeven. Dat is namelijk een heel ingewikkeld
proces, dat wel eens zomaar langer zou kunnen duren dan voorzien.
Omdat rechtstreekse contractering een toegevoegde waarde kan hebben
binnen de functionele bekostiging, zou ik graag de toezegging krijgen dat
u sowieso dit traject ingaat en dat u niet zult wachten tot de functionele
bekostiging haar definitieve vorm heeft gekregen.
Minister Klink: Mijn antwoord is ja. Ik ga dus verkennen of het mogelijk is
en, zo ja, of er belemmeringen zijn om zelfstandig gecontracteerd te
worden. Voorwaarde daarbij is dus dat het niet ten koste mag gaan van de
samenhang in de zorg en dan met name in de zorg voor chronisch zieken.
Een en ander heeft te maken met de zorgstandaarden, want op basis
daarvan worden de keten-dbc’s gerealiseerd. En die keten-dbc’s kennen
weer één hoofdcontractant om de samenhang van de totale keten te
borgen. Uiteraard zullen er ook kwaliteitsindicatoren moeten worden
ontwikkeld om inzichtelijk te maken of die samenhang daadwerkelijk
wordt gerealiseerd. Daarop mag dus geen inbreuk worden gemaakt.
Voorzitter. Mevrouw Leijten vroeg naar de inkomens van de specialisten.
Zij herinnerde er verder terecht aan dat de heer Van Gerven daarover al in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

9

2008 vragen heeft gesteld. Vanaf dat moment hebben wij gemonitord of
er inderdaad sprake is van overschrijdingen en, zo ja, waar die zich dan
voordoen. Het is uiteraard belangrijk om te weten waar er precies sprake
is van overschrijding, want je kunt niet ingrijpen als je dat niet weet. Het is
nog steeds een onderwerp waarmee wij ons intensief bezighouden. Uit
mijn brief en de berichtgeving in de kranten zal echter al wel duidelijk zijn
geworden dat het kabinet de specialisteninkomens in 2010 zal proberen
terug te brengen naar de kaders die daarvoor in het leven zijn geroepen.
Mevrouw Leijten (SP): De specialistensalarissen zijn vorig jaar met 30%
gestegen. Daar komt dit jaar nog eens een stijging van 20% overheen.
Waarom is ervoor gekozen om deze ontwikkeling te monitoren? Het was
allemaal te voorzien en dan ligt het volgens mij meer voor de hand om
direct in te grijpen. Waarom is verder een commissie nodig?
Minister Klink: Een commissie is helemaal niet nodig. Wij krijgen cijfers
van het CVZ, Vectis en de OMS. Wij hebben al die cijfers de afgelopen
maanden op een rijtje gezet en daarbij is gebleken dat ze soms sterk van
elkaar afwijken. Gaandeweg hebben wij een beeld van de situatie
gekregen en dat heeft ons ertoe gebracht om de normtijden te gaan
herijken. Zoals ik u heb geschreven is het de bedoeling dat de specialisten
daardoor binnen de bestaande kaders uitkomen en dat de overschrijdingen worden teruggehaald.
Bij de ondersteunende diensten is ook sprake van overschrijdingen. Het
kabinet en de OMS zijn het erover eens dat deze overschrijding meerdere
miljoenen bedraagt. Wij zullen dat corrigeren. Wij hebben echter wel tijd
nodig om de vinger op de zere plek te kunnen leggen en precies te weten
waar er sprake is van overschrijdingen.
Mevrouw Leijten (SP): Ik begrijp echt niet waarom het zo lang moet
duren. De fout in de dbc’s was bekend. Met uw oplossing zijn wij het
overigens ook niet eens, omdat die zal leiden tot meer productie en overproductie. Maar daarover komen wij nog te spreken. Vandaag hoor ik
echter graag waarom er pas in 2010 kan worden ingegrepen. Dan zijn er
namelijk twee jaar voorbij, waarin honderden miljoenen in de zakken van
de specialisten zijn verdwenen. U kunt toch ook nu wat doen?
Minister Klink: U maakt de werkelijkheid wel heel simpel met «U kunt nu
toch ook wat doen?» Je kunt niet in een lopend jaar een korting opleggen
op de dbc’s omdat je een overschrijding verwacht. Bovendien zullen wij
per specialisme moeten bepalen hoe hoog de korting moeten zijn, want
een generieke korting doet geen recht aan het gegeven dat de overschrijdingen bij sommige specialismen veel hoger zijn. Om daar de vinger op te
kunnen leggen zijn de nodige berekeningen nodig, nog afgezien dat wij
ook met ondersteunende specialismen te maken hebben. Wij brengen de
situatie nu in beeld. Als dat beeld compleet is, gaan wij het terughalen.
Voorzitter. Binnenkort komt er een opleidingsfonds voor gespecialiseerde
verpleegkundigen, naar analogie met het opleidingsfonds voor specialisten. Ik hoop in het najaar de cijfers te krijgen over de verwachte
instroom en de behoefte. Er zal dan geschoond moeten worden bij de
zorginstellingen en de ziekenhuizen, opdat het geld voortaan naar het
fonds gaat. Het is onze hoop dat het fonds in 2011 van de grond komt.
Eerder is niet mogelijk omdat wij in 2010 moeten schonen en wij de NZa
een aanwijzing moeten geven. Omdat wij de juiste gegevens nog niet
hebben, zou een aanwijzing op een eerder moment een schot hagel zijn.
Binnen het kabinet zal worden gesproken over de nieuwe code. Omdat het
kabinet samenhangend beleid wil presenteren, zal ik daarop binnenkort
terugkomen. Ik heb overigens wel goed gehoord dat mevrouw Timmer zei
dat het in elk geval een stap in de goede richting is en wel in de richting
van begrenzing van de topinkomens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

10

Mevrouw Timmer merkte terecht op dat de populariteit van het beroep
toeneemt. In 2008 kalfde de belangstelling enigszins af, maar dat had
vermoedelijk ook te maken met de terughoudendheid van ziekenhuizen
om personeel in een tijd van crisis aan te nemen. Wij weten dat overigens
niet zeker. De arbeidsproductiviteit verbetert en dat betekent dat er minder
behoefte is aan personeel. Door de bank genomen zien wij wel dat het
ziekteverzuim afkalft.
Mevrouw Timmer en met name de heer Zijlstra zijn ingegaan op het
uitblijven van de wettelijke regeling voor de voorbehouden handelingen
verpleegkundig specialist. Ik werk aan een wijziging van de Wet Big op
basis waarvan een tijdelijke bevoegdheid met betrekking tot zelfstandig
indiceren van voorbehouden handelingen kan worden toegekend aan
anderen dan artsen, verloskundigen en tandartsen. De Raad van State
heeft advies uitgebracht op de wetswijziging. Daarin zaten kritische kanttekeningen die ik goed moet onderzoeken. Het is echter mijn stellige overtuiging dat aan de kritiek van de Raad tegemoet gekomen kan worden. De
wetswijziging is van groot belang, maar zij concurreert wel met andere
prioriteiten, bijvoorbeeld de CAM-artsen. Een en ander leidt tot aanzienlijke werkdruk op de mensen die mij vandaag vergezellen. De wetswijziging heeft desondanks prioriteit en ik hoop dan ook de wetswijziging in de
loop van de zomer dan wel in het begin van het najaar naar de Kamer te
kunnen sturen.
Mevrouw Timmer (PvdA): Ik heb ook nog specifiek de technische geneeskunde genoemd. Als dit er ook onder valt, stelt mij dat zeer teleur. De
eersten studeren in september af en voor die tijd moet het geregeld zijn.
Dat zou wellicht kunnen via een experimenteerartikel.
Minister Klink: Ik vergewis mij even van het feit dat dit geen wetswijziging vergt. De commissie-Gevers komt binnenkort met een advies, maar u
kunt van mij aannemen dat uw gevoel van urgentie even groot is als het
mijne. Het is buitengewoon belangrijk dat dit gerealiseerd wordt.
Mevrouw Timmer (PvdA): Mag ik concluderen dat het streven erop is
gericht om het in september, wanneer die mensen afstuderen, geregeld te
hebben? Anders worden zij wel op een erg vreemde manier het werkveld
ingestuurd.
Minister Klink: Ik ga u hierover binnen anderhalve week schriftelijk
berichten. Als ik nu uit de losse pols iets zeg, wordt dat een vaag
antwoord en daar heeft niemand behoefte aan. Als het niet september
wordt, laat ik weten wat er dan wél kan.
Het onderzoek naar het concept van de magneetziekenhuizen wordt onder
andere door mijn ministerie gefinancierd. Wij staan er zeer positief tegenover. In november hoop ik mij in de VS zelf te vergewissen van de voordelen van dergelijke ziekenhuizen.
Mevrouw Uitslag vroeg nog naar het onderscheid tussen niveau 4 en 5.
Van de beroepsgroepen krijgen wij geen signalen dat dit een verontrustend fenomeen is. Ik zie haar punt overigens wel. Als je functiedifferentiatie wilt toepassen en mensen een perspectief op loopbaanontwikkeling wilt geven, kunnen die niveaus van betekenis zijn.
Sommigen kunnen hieraan een zekere beroepseer ontlenen. Ik zal met de
beroepsgroepen in overleg gaan over dit punt. Als zij dit als een probleem
ervaren en suggesties hebben voor een oplossing ervan, zal ik daar graag
aan tegemoet komen.
Mevrouw Timmer vroeg naar het ontwikkelen van kwaliteitsindicatoren
door het CBOG. Dat gaat minder snel dan ik zou willen. Er wordt veel over
gediscussieerd en de Orde van Medisch Specialisten heeft inmiddels een
soort opsomming ontwikkeld waaruit de kwaliteit van de opleidingen zou
moeten blijken. Aio’s kunnen dan kiezen voor een opleiding mede op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

11

basis van de inzichtelijkheid van de kwaliteit. Het is nu nog een pilot en de
deelname is vrijwillig, maar het is in ieder geval een eerste stap. Ik
verwacht dat het CBOG dit voortvarend oppakt met de Orde.
De heer Zijlstra vroeg naar een Europese zwarte lijst. Begin juli is er een
Gezondheidsraad in Zweden en dan zal ik dit punt agenderen. Afgelopen
vrijdag hebben wij in de ministerraad besloten dat mensen in de loop van
de herfst de mogelijkheid krijgen om met naam en toenaam te bezien of
een arts is geschorst of in zijn bevoegdheden is beperkt. Dat wordt digitaal inzichtelijk en dan hoef je niet meer op woonadressen of geboortedatum te zoeken. Het kan nu via werkadres en naam worden opgezocht.
Ook op Europees niveau wil ik zo’n lijst. Patiënten moeten weten waar zij
aan toe zijn als zij over de grens zorg willen gaan halen. Daarnaast ga ik
ervoor pleiten om de verklaring omtrent goed gedrag daadwerkelijk
handen en voeten te geven als zorginstellingen mensen van over de grens
willen aanstellen of benoemen. Dat deed zich in concreto voor in
Enschede waar een arts naar het buitenland ging. Weliswaar meldde de
betrokkene het zelf, maar je moet ervan op aankunnen dat het altijd
gemeld wordt. Instellingen moeten zich over en weer vergewissen van de
kwaliteiten van betrokkenen.
De heer Zijlstra vroeg nog naar de luchtkwaliteit. Moeten de normen niet
zodanig worden verhoogd dat alleen nog state of the art luchtkwaliteitssystemen kunnen worden gebruikt? Ik heb een antwoord hierop niet
paraat, maar zal bezien in hoeverre die normen tekortschieten.
Mevrouw Koşer Kaya vroeg naar de buitenlandse artsen. Het aantal artsen
dat direct in het BIG-register werd ingeschreven was in de oude procedure
lager dan de 25% die wij nu inschrijven. Qua talenkennis waren de
overigen onvoldoende toegerust voor een vervolgopleiding. De artsen die
niet door het assessment komen, krijgen een aanvullend opleidingstraject
van maximaal drie jaar. Meestal gaat het om één of twee jaar met veel
meer kans op een succesvolle en snelle afronding omdat zij het Nederlands en Engels prima beheersen. Het assessment zelf kan binnen een jaar
worden doorlopen. Alle artsen geven te kennen dat zij het assessment
moeilijk vinden, maar dat is natuurlijk ook de bedoeling. Ik kan wat dit
betreft uit persoonlijke ervaring spreken. Als je een huisarts over de vloer
krijgt die de Nederlandse taal niet goed spreekt, kunnen er heel rare
vergissingen worden gemaakt.
Mevrouw Koşer Kaya (D66): Ik probeer mijn ergernis te onderdrukken,
maar elke keer krijg ik hetzelfde antwoord van de minister. De suggestie in
zijn laatste opmerking werp ik verre van mij. Ik heb juist om een goed
voorbereidingstraject gevraagd. Dat maakt het mogelijk dat deze artsen
beter Nederlands spreken en beter voorbereid zijn op een assessment. Dat
voorbereidingstraject wil de minister steeds maar niet instellen waardoor
75% zakt. Ik wil hem best het onderzoeksrapport en het boek van Paul
Herfst geven. Hij moet hier nu eindelijk eens werk van maken, maar ik heb
sterk de indruk dat hij niet begrijpt dat het voorbereidingstraject essentieel
is om door het assessment heen te komen.
Minister Klink: Ik verneem net dat het boek van Herfst omstreden is en
dat er kritische artikelen over zijn verschenen. Afgezien daarvan wil ik de
feiten laten spreken. In de oude procedure was de inschrijving in het
BIG-register lager dan de 25% die wij nu kennen. Ik zie dus het probleem
niet zo. De resterende 75% krijgt een aanvullend opleidingstraject. Ik
vermag niet in te zien wat er mis is met een kritisch assessment en de
nodige eisen aan de vervolgopleiding.
Mevrouw Koşer Kaya (D66): Het punt is dat zij, voordat zij aan het
assessment beginnen, goede begeleiding krijgen, dat er een voortraject
komt waarin kan worden geoefend. En op dat voortraject wil de minister
maar niet ingaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

12

Minister Klink: Ik zal mij ervan vergewissen of een voortraject behulpzaam kan zijn, maar als door enkele oefeningen de talenkennis op peil kan
worden gebracht, hoeft een vervolgtraject helemaal niet zo lang te duren.
Niet iedereen moet een scholingstraject van drie jaar volgen. Het is
gewoon toegesneden op het gebrek aan competenties van betrokkenen.
De SOS-artsen vind ik in beginsel een goed initiatief. Wij kennen op dit
moment een bekostiging van de huisartsenposten – het gaat vaak om
avond-, nacht- en weekenddiensten – via een uurtarief dat verstrekt wordt
aan die posten. Vervolgens worden de artsen daaruit betaald. Dat is lastig
inpasbaar als je met prestatiebekostiging gaat werken. Verzekeraars
kunnen wel contracteren; dat is op zichzelf niet zo’n probleem. De
Inspectie let op de kwaliteit en continuïteit van zorg, maar als er in 2011
een andere bekostiging van acute zorg komt die meer prestatiegericht is,
zullen de kansen voor alternatieven toenemen.
Staatssecretaris Bussemaker: Voorzitter. Gevraagd is naar de relatie
tussen de zorg en de arbeidsmarktplannen. Allereerst is er het plan voor
de bestrijding van de jeugdwerkloosheid. Daarmee is 250 mln. gemoeid in
de periode 2009–2011. Het actieplan wordt vooral in de regio’s uitgevoerd
en met het oog daarop gaat het kabinet binnenkort met 30 regio’s convenanten sluiten. Daarin staan concrete maatregelen voor iedere regio om
de jeugdwerkloosheid te bestrijden. De basis is dus duidelijke een regionale aanpak. Dat sluit ook goed aan bij de regionale pilots die wij twee
jaar geleden in de zorg zijn gestart. Daarbij worden onderwijs, zorgaanbieders en gemeenten betrokken. Alle partijen die kunnen bijdragen aan
het creëren van participatiemogelijkheden van jongeren, kunnen in de
regio aankloppen voor ondersteuning. Voor dat regio-offensief komt 153
mln. beschikbaar. Ik zou zeggen: laat elke zorgaanbieder zich aangespoord
voelen om met goede voorstellen te komen.
Dit geldt ook voor de algemene arbeidsmarktmaatregelen waarvoor de
collega’s van SZW 700 mln. hebben uitgetrokken. Voor een groot deel
betreft dat de deeltijd-WW, maar er zijn ook andere onderdelen in opgenomen. Dat betreft onder andere de versterking van de regiostructuur,
met name voor werknemers die met ontslag worden bedreigd. Zij kunnen
dan van werk naar werk worden begeleid. Overtollig geworden werknemers kunnen zo snel als maar enigszins kan, worden gekoppeld aan vacatures in de zorg. Mevrouw Leijten maakte zich zorgen over de kwaliteit en
ik zeg haar dat het natuurlijk niet vanzelf gaat. De eisen die wij in de zorg
kennen, moeten wel centraal blijven staan. De stap van de werknemer in
de zorgsector moet wel worden begeleid. Dus ook voor de zorg komt er
specifiek geld vanuit SZW.
Om vorm te geven aan de aanpak van de jeugdwerkloosheid en de algemene arbeidsmarktmaatregelen in regionaal verband wordt er morgen
een conferentie regionaal arbeidsmarktbeleid zorgsector gehouden. Het
doel daarvan is om de regionale samenwerking onder de aandacht te
brengen. Daar zullen alle zorgregio’s vertegenwoordigd zijn. Ook zal er
een landelijke tafel zijn met vertegenwoordigers van alle betrokken
partijen. Om aan te geven hoezeer het kabinet zich daaraan wil committeren, zal ik daar ook zijn, samen met mijn collega’s Klijnsma en Van Bijsterveldt. Het is een enorme uitdaging voor de zorgsector om aan de slag
te gaan met de mogelijkheden die wij bieden.
De regionale arbeidsaanpak geldt voor iedereen, want wij hebben
iedereen nodig in de zorg. Daarvan kunnen natuurlijk ook allochtonen
gebruikmaken. Met name bij allochtone vrouwen zit een groot potentieel.
Dat zo’n regionale aanpak werkt, blijkt uit de pilots die ik al heb genoemd,
maar ook uit al uitgevoerde concrete projecten voor allochtone vrouwen
en diverse in- en doorstroomprojecten. Ook het mobiliteitscentrum voor
de thuiszorg heeft aangetoond dat de inzet in de thuiszorg van met werkloosheid bedreigde werknemers goed werkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

13

Kortom, er zijn verschillende mogelijkheden om hieraan te werken. Dat
doen wij ook, zoals in de regio Arnhem-Nijmegen gebeurt, met combinatiefuncties, een combinatie van werk en opleiding voor medewerkers in
de thuiszorg en de kinderopvang. Medewerkers kunnen straks in de thuiszorg hun werk combineren met werken in de kinderopvang.
Ik deel de zorgen die zijn uitgesproken over de Turkse en Marokkaanse
vrouwen en mannen. Zij zijn nauwelijks vertegenwoordigd in de zorg.
Surinaamse en Antilliaanse vrouwen – bijna geen mannen – zijn wel goed
vertegenwoordigd in de zorg. In het vmbo kiest meer dan 50% voor het
profiel welzijn en zorg, maar vervolgens is van alle werkende vrouwen in
de zorg minder dan 1% van Turkse of Marokkaanse afkomst. Het overgrote
deel van degenen die in het vmbo kiezen voor zorg en welzijn, gaat dus
naar welzijn. Zij voelen zich kennelijk niet aangesproken om te gaan
werken in de zorg. Dat heeft alles met beeldvorming te maken en ook met
de vraag of je behalve voor je eigen familie ook voor anderen kunt zorgen.
Hier is dus nog het nodige te doen om het percentage op te krikken.
Samen met ActiZ zijn we een project gestart, gericht op diversiteitsbeleid.
In het kader van het project «kleurrijke zorg» hebben wij onlangs een
succesvolle bijeenkomst in het Westeindeziekenhuis in Den Haag gehad.
En twee weken geleden heb ik gesproken bij een conferentie in Amsterdam over allochtonen in de zorg. Ook bij de regionale proefprojecten
wordt geïnvesteerd in het diversiteitsbeleid. Dat thema komt ongetwijfeld
terug bij de regioconferentie die morgen wordt gehouden. We subsidiëren
verder Sting die met specifieke projecten werkt om vrouwen te werven.
Ook subsidiëren wij het Florence Nightingale-instituut met het project
Zusters on tour. Daarbij wordt expliciet bij vmbo-leerlingen het werken in
de zorg onder de aandacht gebracht. Ik denk overigens dat er ook nog
veel gedaan kan worden door zorgaanbieders in steden met vmboscholen. Men moet niet afwachten wie zich meldt, maar er juist op
afgaan! Wij kunnen dat (financieel) stimuleren en ik hoop dat de conferentie van morgen daaraan een extra impuls geeft.
Vervolgens is er de scholing als onderdeel van het algemene arbeidsmarktbeleid. Mevrouw Leijten gaf een schokkend voorbeeld van een
medewerkster die blijkbaar niet goed was opgeleid. Dat mag natuurlijk
niet gebeuren, want opleiding is cruciaal in de zorg. Dat is dan ook een
van de elementen waar de inspectie naar kijkt. Instellingen hebben ervoor
te zorgen dat mensen goed zijn opgeleid. Ik zei al: bij alles wat wij initiëren
en ondernemen, gaat het erom mensen naar de zorg te brengen maar dan
wel op een zorgvuldige wijze. Dat betekent dus: met de diploma’s die erbij
horen.
Om de scholing te stimuleren, krijgen werkgevers een fiscale korting als
zij stageplaatsen aanbieden, een werkloze opleiden tot startkwalificatieniveau of het fec-traject van hun werknemers financieren. Sinds 1 januari
jl. kunnen werkgevers zo’n traject belastingvrij verstrekken aan hun werknemers. De nieuwe werkgever kan in aanmerking komen voor een
subsidie van 50% van de scholingskosten tot maximaal € 2 500. Voorwaarde voor de subsidie is dat het gebruikt wordt voor om- en bijscholing
met als resultaat een certificaat of een diploma. Ook is vereist dat de werkgever eenzelfde bedrag voor zijn rekening neemt. In totaal is voor deze
regeling in zowel 2009 als in 2010 35 mln. beschikbaar.
Mevrouw Leijten (SP): Het meest schokkende aan het voorbeeld dat ik
gaf, is dat het ging om het van werk naar werk begeleiden binnen een
instelling zelf. Je zou zeggen dat een thuiszorgorganisatie heel goed weet
welke eisen moeten worden gesteld aan werknemers die mensen thuis
verzorgen. Dan is er immers geen sprake van een collegiaal verband. De
staatssecretaris noemt een hoop goede dingen, maar hoe kan zij daar echt
goed zicht op hebben? Kunnen de instellingen en instituten ergens op
worden afgerekend?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

14

Staatssecretaris Bussemaker: Dit is onderdeel van de normen voor
verantwoorde zorg waar de inspectie op toeziet. Hier hebben de
aanbieders een verantwoordelijkheid. Ik kan natuurlijk niet bij elke zorgaanbieder een inspecteur neerzetten. Ik ken het voorbeeld niet, maar als
mevrouw Leijten mij meer gegevens wil verstrekken, zal ik het uitzoeken.
Dit mag niet voorkomen.
Mevrouw Leijten (SP): Het was ook voor de betrokken medewerker erg
triest. Maar los van dit voorbeeld hoor ik vaak dat medewerkers zeggen:
mijn collega’s zijn te laag opgeleid. Wil de staatssecretaris onderzoeken of
dat daadwerkelijk het geval is, vergeleken met tien jaar geleden? Wij
hebben het vaak over de verantwoordelijkheid van de instellingen om
alleen mensen aan te nemen die goed zijn opgeleid, maar ik zou graag
zien dat daarnaar een onafhankelijk onderzoek wordt ingesteld.
Staatssecretaris Bussemaker: Ik ben graag bereid dat te doen, samen
met de inspectie. Het houdt immers verband met de kwaliteit. Mevrouw
Leijten wil een onafhankelijk onderzoek, maar ik doe liever een doelmatig
onderzoek. Het mag niet zo omvangrijk worden dat het enorm veel kost en
ten koste gaat van de initiatieven die ik net heb genoemd of van het goedlopende stagefonds. Als wij met beperkte middelen hierop meer zicht
kunnen krijgen, wil ik dat graag doen.
Mevrouw Timmer vroeg wat wij doen om de werkdruk en agressie in de
zorg terug te dringen. Wij investeren in arbeidsproductiviteitverbetering
en cultuurverandering, onder andere via het zorginnovatieplatform. Dat
gaat dus niet alleen, zoals sommigen nog wel eens denken, over high tech
en ICT maar ook over problemen op de werkvloer. In het kader van het
project Zorg voor beter wordt ook aandacht besteed aan het tegengaan
van agressie. Het project Ergocoaches is gericht op fysieke belasting,
agressie en geweld. Onder regie van BZK hebben wij ook nog het project
Veilige publieke taak, dat geldt voor alle professionals in de publieke
sector, dus ook in de zorg. Los daarvan zijn er diverse projecten in het
kader van de O- en O-fondsen in de zorg. Die projecten zijn vooral gericht
op maatwerk.
Mevrouw Leijten (SP): Voorzitter. Ik herhaal mijn pleidooi voor een klokkenluidersregeling voor noodtoestanden. Werknemers die zaken aan de
orde stellen bij de Inspectie moeten beschermd worden tegen ontslag
zodat er niet een doofpotcultuur ontstaat bij de ziekenhuizen en zorginstellingen.
Mevrouw Timmer (PvdA): Voorzitter. De minister heeft geschreven dat er
binnenkort een onderzoek wordt gedaan naar het tekort aan gespecialiseerde verpleegkundigen. Ik heb gevraagd wanneer wij de uitkomsten van
dat onderzoek kunnen verwachten.
Verder heb ik nog aandacht gevraagd voor de soms onvrijwillige zzp’ers in
de zorg die bijna op het randje van de armoedegrens terecht komen
terwijl het eigenlijk hun keuze niet is.
Ten slotte had ik net moeten zeggen dat ik mij aansluit bij het verzoek van
mevrouw Uitslag voor een nieuwe commissie-Werner.
Mevrouw Uitslag (CDA): Voorzitter. Ondersteunt de minister het pleidooi
voor een kwaliteitsregister V&V? Verder heb ik expliciet gevraagd naar de
commissie-Werner.
Minister Klink: Voorzitter. In de raden van bestuur en wellicht ook in de
raden van toezicht moet iemand aangewezen worden die zich verantwoordelijk voelt voor de kwaliteit en de veiligheid. Het verzoek van mevrouw
Leijten wil ik tegen die achtergrond bezien. Dat betekent dat er binnen de
instellingen een aanspreekpunt komt voor mensen die klachten hebben. Ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

15

zal nagaan in hoeverre een dergelijke figuur niet al de bescherming biedt
waarom mevrouw Leijten vraagt. Het gaat immers om mensen die aan de
bel trekken als er dingen dreigen mis te gaan waardoor de zorg in gevaar
komt. Het veiligheidsmanagementsysteem biedt natuurlijk al een
beschermde omgeving waarin mensen hun klachten kunnen uiten. Daarnaast is er nog het VIM: Veilig Incidenten Melden. Als blijkt dat medewerkers toch niet het gevoel hebben dat zij (bijna-)calamiteiten veilig kunnen
melden, zal ik nagaan of het aanbeveling verdient om het verzoek van
mevrouw Leijten te honoreren. Het kan niet de bedoeling zijn dat mensen
hun mond houden omdat zij anders met ontslag worden bedreigd.
Ik meen dat in september het onderzoek naar het tekort aan gespecialiseerd verpleegkundigen zal zijn afgerond. Het zal wel een gedifferentieerd
beeld opleveren, want het hangt er natuurlijk van af over welke specialisme je het hebt. De Kamer krijgt in de loop van de nazomer informatie.
Dan zal ik tegelijkertijd de stand van zaken rondom het fonds melden.
Ik ondersteun graag het pleidooi voor het kwaliteitsregister V&V. Wat
betreft de commissie-Werner: een evaluatie is een prima zaak, maar of het
direct een commissie moet zijn, weet ik niet. Wellicht dat eerst intern op
het departement verkend kan worden hoe het daarmee staat. Ik heb niet
direct paraat wat de commissie-Werner opleverde, maar ik wil nagaan in
hoeverre daaraan voldoende handen en voeten is gegeven en of het nog
actueel is. Daarover zal ik de Kamer berichten.
Staatssecretaris Bussemaker: Voorzitter. Ik ben het met mevrouw
Timmer eens dat zzp’ers van grote betekenis kunnen zijn in de zorg en ook
dat het een vrijwillige keuze moet zijn. Daarvoor geldt hetzelfde als voor
de alfahulpconstructie in het kader van de WMO. Ik heb overigens niet het
signaal gekregen dat zzp’ers die eerder in loondienst waren, gedwongen
worden om als zzp’er te werken. Er zijn wel discussies over de kwaliteit en
de positie van zzp’ers. U weet dat wij daarvoor een werkgroep in het leven
hebben geroepen nadat ActiZ tegen eerder gemaakte afspraken een
proces had aangespannen en dat proces heeft gewonnen. Wij proberen
samen met BTN, ActiZ en het departement van Financiën om tot een
oplossing te komen, de zzp’ers te behouden en de kwaliteit te borgen. Het
is een ingewikkelde materie, maar ik hoop dat wij er snel uitkomen. Overigens heeft BTN samen met TNO een certificaat ontwikkeld voor zzp’ers. Ik
heb afgelopen vrijdag de eerste twee mogen uitreiken. Bij die zzp’ers is de
kwaliteit dus geborgd en daar hoort een redelijk inkomen bij.
De voorzitter: Wij hebben nog enige tijd en de heer Zijlstra staat te
popelen om nog iets te vragen.
De heer Zijlstra (VVD): Voorzitter. De minister had het over werkdruk toen
hij sprak over de voorbehouden handelingen en het voorschrijven van
medicijnen. Maar is het wat betreft de CAM-artsen niet veeleer een
kwestie van ruzie tussen het ministerie van Financiën en VWS? Het lijkt
mij dat het moet lukken voor september met een beslissing te komen.
Ik zie ook wel het bekostigingsprobleem bij de SOS-arts, maar ik zou
graag zien dat de minister niet vanuit problemen denkt maar vanuit innovatieve oplossingen. Hij zou zich moeten afvragen: hoe kunnen wij deze
goede innovatieve oplossing faciliteren?
Mevrouw Leijten (SP): We hebben het vaak over de kwaliteit van de zorg.
Zoals bekend, vindt de SP dat kwaliteit van het personeel daarvan een
essentieel onderdeel is. Ik ben erg tevreden over het feit dat de staatssecretaris een onderzoek wil doen naar het opleidingsniveau van werkers in
de zorg, vergeleken met tien jaar geleden. Volgens mij hoeft dat niet zo’n
ingewikkeld onderzoek te zijn. Zouden de resultaten van dat onderzoek
nog kunnen worden betrokken bij de komende begrotingsbehandeling?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

16

Wij krijgen regelmatig signalen van mensen over gebrek aan kwaliteit op
de werkvloer. Maar als zij dat dan intern melden, stuiten zij op een muur.
Soms worden zij zelfs met ontslag bedreigd. Mensen die in de ondernemingsraad zitten, zouden ook ontslagbescherming moeten hebben. Dit
alles met het oog op de kwaliteit.
Mevrouw Uitslag (CDA): Ik ben blij dat de minister een kwaliteitsregister
V&V ondersteunt. Wel ben ik benieuwd hoe hij dat concreet ziet. Ook ben
ik blij dat de minister nog gaat kijken naar het rapport van de commissieWerner. Ik blijf erbij dat het verstandig is om een commissie in te stellen
omdat het om een belangrijke kwestie gaat: het fundament van de professionalisering van een grote beroepsgroep.
Minister Klink: Het valt wel mee met de ruzie tussen mijn ministerie en
dat van Financiën. Wel is het erg veel werk. We zullen vrij snel met een
beslissing over de CAM-artsen te komen. De Raad van State heeft op een
aantal plaatsen de vinger op de zere plek gelegd en dat vergt een kwalitatief hoogwaardig antwoord. Vandaar mijn verwijzing naar de werkdruk.
Wij hopen zo snel mogelijk met wetgeving in de ministerraad te komen.
Naar mijn gevoelen is de argumentatie van de Raad van State op een
goede manier in te bedden en/of te ondervangen. In de nazomer komt het
wetsvoorstel in de Kamer. Men mag mij van aannemen dat dit algemeen
overleg het besef van urgentie heeft vergroot.
Met het oog op de veiligheids- en kwaliteitsaspecten heb ik een zekere
terughoudendheid voor wat betreft de SOS-artsen. Op zichzelf vind ik het
wel een goede zaak dat er nieuwe toetreders komen in de eerste lijn. We
kennen inschrijf- en uurtarieven voor de huisartsenposten. Die tarieven
zijn overigens gekoppeld, in die zin dat een deel van de inspanning die
men verondersteld wordt te doen in financiële is ondervangen in het
inschrijftarief van de huisarts. Vandaar dat je niet zomaar kan zeggen dat
het uurtarief moet worden verhoogd onder verwijzing naar het uurtarief
van de loodgieter. Als SOS-artsen worden gecontracteerd door verzekeraars, vindt er in feite een dubbele bekostiging plaats, want het is ook een
basisfinanciering van de huisartsenposten. Hierover heb ik al een brief
aan de Kamer geschreven. Dat zal ten behoeve van 2011 nader uitgewerkt
worden in die zin dat de acute zorg meer in termen van prestatiebekostiging wordt gegoten. Dat kan ook betekenen dat een verzekeraar kiest
voor spoedeisende hulp, een huisartsenpost of een SOS-arts.
Mevrouw Leijten kwam terug op de klokkenluidersregeling. Ik noemde al
Veilig Incidenten Melden in het kader waarvan ook bijna-incidenten
kunnen worden gemeld. Als je mensen vrijwaart van ontslag, loop je het
risico dat ook querulanten zich melden die in een ontslagprocedure zitten.
Op die manier creëer je een soort vrijplaats voor iemand met een arbeidsconflict. Misschien zou de inspectie een vinkje kunnen plaatsen met als
strekking: dit moet je niet al te serieus nemen. Maar dat kan weer allerlei
gevolgen hebben in de sfeer van beroep en bezwaar. Zo’n bureaucratisch
circus zie ik niet zitten. Het lijkt mij beter om het VMS en VIM aan elkaar te
koppelen binnen de instellingen.
Ik heb er een beetje een hekel aan om direct weer commissies in te
stellen. Het lijkt mij beter om eerst even te bekijken wat de commissieWerner adviseerde en wat er nadien is gerealiseerd. Wellicht dat zich
leemtes voordeden of dat nieuwe problemen opdoemden, maar daarover
zal ik de Kamer informeren.
Staatssecretaris Bussemaker: Voorzitter. Ik kan niet toezeggen dat het
onderzoek naar het kwaliteitsniveau van medewerkers in de zorg nog voor
de begrotingsbehandeling klaar zal zijn. Ik weet nog niet wat er nodig is
om de gegevens op tafel te krijgen en wie het onderzoek gaat verrichten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 282, nr. 83

17