Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

31 289

Voortgezet Onderwijs

Nr. 502

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 10 december 2021
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media over de brief van 5 juli 2021 over
bevindingen Inspectie van het Onderwijs over Stichting voor Persoonlijk
Onderwijs (SvPO) (Kamerstuk 31 289, nr. 477).
De vragen en opmerkingen zijn op 8 oktober 2021 aan de Minister voor
Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media voorgelegd. Bij brief van
30 november 2021 zijn de vragen beantwoord.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Tellegen
Adjunct-griffier van de commissie,
De Jong-van de Graaf

kst-31289-502
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

1

Inhoud
I Vragen en opmerkingen uit de fracties
• Inbreng van de leden van de VVD-fractie
• Inbreng van de leden van de D66-fractie
• Inbreng van de leden van de SP-fractie
• Inbreng van de leden van de PvdA-fractie

2
2
2
4
7

II Reactie van de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media

8

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Minister over de bevindingen van de Inspectie van het
Onderwijs (hierna: de inspectie) over de Stichting voor Persoonlijk
Onderwijs (hierna: SvPO) en hebben nog enkele vragen.
De leden lezen dat de bestuurder van de SvPO-school in Utrecht vond dat
het rapport van de inspectie geen recht deed aan de school en spande een
nog lopende juridische procedure aan. Is deze zaak al voor de rechter
gekomen? Zo ja, wat is hier de uitkomst van? Op welke manier wordt er
nu aandacht besteed aan de ernstige signalen die de inspectie heeft
gekregen op het gebied van de sociale veiligheid? Lopen deze leerlingen
nu het risico niet geholpen te worden omdat er een juridische procedure
loopt, zo vragen de leden.
De leden van de VVD-fractie lezen onder meer dat de Minister een
bekostigingsmaatregel instelt voor SvPO Utrecht, aangezien de school
voor de tweede keer op rij het oordeel «zeer zwak» heeft gekregen. Zij
vragen op welke manier de Minister ook sancties direct tegen bestuurders
van deze school oplegt.
Tot slot vragen de leden wat de huidige situatie is op het Tjalling
Koopmans College in Hurdegaryp. Wat zijn de uitkomsten van de
gesprekken die de inspectie heeft gehad met de school? Is er dus weer
sprake van een veilig onderwijsklimaat voor leerlingen op de school? Zo
niet, welke concrete stappen gaat de Minister op korte termijn nemen om
dat te waarborgen, zo vragen de voornoemde leden.
Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
bevindingen van de Inspectie van het Onderwijs over de Stichting voor
Persoonlijk Onderwijs. Zij hebben nog enkele kritische vragen en
opmerkingen, mede naar aanleiding van de beantwoording van de
schriftelijke vragen van deze leden en van de leden van de SP-fractie.
Financiën SvPO
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat het zeer onwenselijk is
dat de bestuurder van de SvPO met zijn privéstichting, bedoeld voor zijn
scholen, geld verstrekte voor onder andere een hypothecaire geldlening
aan zijn twee zonen. De Minister meldt dat de inspectie beperkt inzage
heeft in de financiële stukken van de stichtingen van deze bestuurder,
waardoor deze niet kan optreden tegen hypothecaire geldleningen omdat
het een particuliere investering betreft. De Minister heeft zelf deze
mogelijkheid ook niet. Omdat het echter in dit geval gaat om transacties
met familieleden, wordt het wel aangemerkt als belangenverstrengeling.
Betekent dit dat bestuurders gewoon door kunnen gaan met het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

2

gebruiken van dergelijke constructies, tenzij ze familie betrekken?
Betekent dit dat bestuurders publiek geld naar een stichting kunnen
verschuiven zonder dat hierop gecontroleerd kan worden? Gaat de
Minister dit tot de bodem uitzoeken? Gaat de Minister een mogelijkheid
creëren om hier wel tegen op te kunnen treden? Het is immers zeer
kwalijk dat publiek geld wordt gebruikt voor dergelijke doeleinden, die
niks bijdragen aan de kwaliteit van onderwijs.
Deze leden vragen voorts hoe het staat met het specifieke financiële
onderzoek dat is gestart naar de vraag hoe het eigendom van het
vastgoed van SvPO Utrecht en de andere SvPO-scholen juridisch en
financieel is geregeld en naar de rol van betrokken partijen daarin.
Wanneer is dit onderzoek afgerond, zo vragen zij.
Veilig schoolklimaat
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat veilig en goed onderwijs
van essentieel belang is en een voorwaarde voor een school is om te
mogen bestaan. Zij hebben er ernstige zorgen over dat SvPO geen veilig
en goed onderwijs biedt. Zo hebben alle acht besturen de opdracht
gekregen om de kwaliteitszorg, de kwaliteitscultuur en de verantwoording
en dialoog te verbeteren. Zijn er inmiddels afspraken gemaakt over de
herstelopdracht? Zijn er maatregelen doorgevoerd om de situatie op deze
scholen te verbeteren? De leden vragen hoe de situatie nu is op alle
scholen.
De leden van de D66-fractie constateren dat de SvPO-school in Utrecht als
zeer zwak werd bestempeld, onder andere door ernstige signalen over de
sociale veiligheid, de begeleiding van leerlingen en de communicatie van
de school met betrokkenen. Zij lezen nu echter dat aan de herstelopdracht
is voldaan. Is naar aanleiding van deze onveilige situatie aangifte gedaan
bij het Openbaar Ministerie? Zo nee, waarom niet? Deze leden zijn van
mening dat dit standaard zou moeten gebeuren in het geval dat de sociale
veiligheid van leerlingen in het geding is. Zij vragen daarnaast of de
andere SvPO-scholen die ook als zeer zwak zijn beoordeeld (in
Amsterdam en Hoorn), inmiddels de onderwijskwaliteit hebben verbeterd.
Is tegen deze scholen aangifte gedaan, zo vragen zij.
Deze leden lezen dat de Minister stelt dat indien op termijn onvoldoende
verbeteringen worden doorgevoerd, vergaande bekostigingssancties
zullen volgen. Zijn dit de enige sancties die de Minister zal opleggen?
Over welke termijn heeft de Minister het? Zij vragen of de Minister een
tijdpad kan schetsen.
Docenten
De leden van de D66-fractie constateren dat er zorgen zijn over hoe met
docenten wordt omgegaan op de benoemde scholen. Er is bijvoorbeeld
sprake van een groot verloop, niet alleen bij docenten. Ook toezichthouders komen en gaan, zo vernemen deze leden. Zij vragen of inmiddels
wel bekend is hoeveel docenten het afgelopen jaar zijn vertrokken op het
Tjalling Koopmans College. Hoeveel docenten zijn het afgelopen jaar
vertrokken op de andere scholen die onder SvPO vallen? Hoeveel
toezichthouders zijn het afgelopen jaar vertrokken? Hoe vaak zijn de
diverse stichtingen gewisseld van bestuursleden of naam, zo vragen de
leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

3

Vrijwillige ouderbijdrage
De leden van de D66-fractie hebben vernomen dat SvPO een ouderbijdrage vraagt van € 450 voor taalreizen. Als ouders niet aan de bijdrage
kunnen voldoen, worden hun kinderen uitgesloten. Deze leden vinden dit
zeer onwenselijk en verwijzen naar het schrappen van de vrijwillige
ouderbijdrage. Heeft de Minister deze signalen ook ontvangen? Zo ja, gaat
hij hier een stokje voor steken? Zo nee, gaat hij dit zo snel mogelijk
onderzoeken? Kinderen mogen nooit uitgesloten worden van activiteiten,
ook niet als hun ouders de bijdrage niet kunnen betalen.
Inbreng van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de bevindingen
van de Inspectie van het Onderwijs over de Stichting voor Persoonlijk
Onderwijs. De leden vinden de situatie betreffende SvPO onwenselijk en
onacceptabel. Er is nog steeds veel onduidelijkheid over de gang van
zaken aangaande de stichting en op de scholen zelf. De leden hebben
daarom nog een hoop vragen en opmerkingen.
Brief Minister over bevindingen Inspectie van het Onderwijs over
Stichting voor Persoonlijk Onderwijs
De leden van de SP-fractie vragen of de Minister een overzicht kan geven
van alle onderzoeken van de onderwijsinspectie en rapporten die de
afgelopen tijd opgesteld en gepubliceerd zijn over SvPO, inclusief nog
lopende onderzoeken.
Opzet besturen en scholen SvPO
Op dit moment zijn er acht stichtingen en scholen voor persoonlijk
onderwijs. Klopt het dat er sprake is van een proces tot fusie, waarbij alle
acht SvPO-scholen worden overgedragen aan een nieuw op te richten
stichting? Lopen er daarnaast nog aanvragen voor het stichten van
nieuwe SvPO-scholen? Tevens hebben de leden van de SP-fractie het
signaal ontvangen dat de coördinator schoolleidersoverleg, tevens de
echtgenote van de bestuursvoorzitter, de rol van toezichthouder op zich
gaat nemen. De reden hiervoor zou zijn dat de huidige toezichthouders
volgens de onderwijsinspectie meer contact zouden moeten onderhouden
met de scholen, maar dat dit niet mogelijk is aangezien zij beiden een
voltijdbaan ernaast hebben. Wat vindt de Minister hiervan? Kan de
coördinator schoolleidersoverleg volgens de Minister onafhankelijk
toezicht houden, gezien de relationele band met de bestuursvoorzitter, zo
vragen de leden.
Zorgen over kwaliteit, governancestructuur en aansturing
Al in 2011 had de Inspectie van het Onderwijs vraagtekens bij de
governancestructuur van de eerste vestiging van SvPO (Isaac Beeckman
Academie te Kapelle). Zij deed in haar assurance-rapport van een
incidenteel onderzoek naar de besteding van de startbekostiging, melding
van belangenverstrengeling.1 Waarom heeft dit rapport destijds niet
geleid tot een aangepast financieel toezicht? Hoe verhouden de conclusies
van dat rapport uit 2011 zich tot de conclusies van onlangs, in 2021,
gepubliceerde financiële rapporten? De leden vragen waarom de Minister
niet toen al ingreep.

1

Website www.Rijksoverheid.nl, 25 januari 2021. Besluit Wob-verzoek rapport Isaac Beeckman
Academie | Wob-verzoek | Rijksoverheid.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

4

Inspectierapporten
De leden van de SP-fractie vragen welke meldingen de Minister van de
onderwijsinspectie heeft ontvangen over alle kwaliteitsonderzoeken en
financiële onderzoeken. Wanneer heeft de Minister deze meldingen
ontvangen? Wat was de inhoud van deze meldingen? Hoe heeft de
Minister op deze meldingen gereageerd? Wat was de rol van de
inspecteur-generaal in deze kwaliteitsonderzoeken en financiële onderzoeken? Klopt het dat zij ook is aangeschreven door het schoolbestuur van
SvPO? Zo ja, hoe heeft zij hierop gereageerd, zo vragen de leden.
Vervolgstappen
Op pagina 34 van het rapport over SvPO Utrecht dat in april 2021 door de
onderwijsinspectie is vastgesteld,2 wordt geschreven: «Het is onze
bevinding dat het bestuur verzuimd heeft de herstelopdrachten die hij in
2019 heeft ontvangen uit te voeren en dat het bestuur de kwaliteit en de
voortgang van het onderwijs aan het SvPO Utrecht niet waarborgt. Wij
hebben er geen vertrouwen in dat het bestuur nu wel de kwaliteit en de
voortgang gaat waarborgen. Wij zullen de Minister adviseren over andere
maatregelen dan verscherpt toezicht voor een herstel van de genoemde
kwaliteitsgebieden.» De leden van de SP-fractie vragen hoe het hersteltraject bij SvPO Utrecht er tussen het eerste oordeel «zeer zwak» en het
tweede oordeel «zeer zwak» uitzag. Hoe heeft de onderwijsinspectie
gecommuniceerd met het schoolbestuur? Op welke momenten en op
welke wijze is de Minister geïnformeerd over dit hersteltraject? Wat was
de inhoud van de meldingen aangaande SvPO Utrecht? De leden willen
weten welke meldingen en adviezen de onderwijsinspectie heeft gegeven
aan de Minister, voorafgaand aan het tweede oordeel «zeer zwak»?
Waarom is overgegaan tot een gedeeltelijke bekostigingssanctie en niet
tot een verdergaande bekostigingssanctie of zelfs volledige stopzetting
van bekostiging? Wat was de invloed van de coronapandemie op het
hersteltraject? Heeft het schoolbestuur van SvPO Utrecht een rechtszaak
aangespannen tegen het oordeel van de inspecteur-generaal, die het
bezwaarschrift over het eerste kwaliteitsonderzoek ongegrond verklaarde?
Wat was het vonnis van de rechter of wanneer dient deze zaak, zo vragen
de leden.
Volgens de onderwijsinspectie is het bestuur niet geneigd iets aan het
oordeel van de onderwijsinspectie te doen. De Minister gaf al eerder aan
dat hem bekend is dat de bestuursvoorzitter de grenzen van de wet
opzoekt. Wat vindt de Minister van deze houding van deze bestuurder?
Hoe gaat de Minister hiermee om? Hoe serieus neemt de Minister het
signaal van de onderwijsinspectie, die aangeeft er geen vertrouwen te
hebben dat het bestuur de kwaliteit en voortgang gaat waarborgen?
Waarom wordt er niet sneller en sterker opgetreden tegen een bestuur dat
niet lijkt mee te willen werken aan een herstelopdracht en de professionaliteit van de onderwijsinspectie keer op keer in twijfel trekt en haar
voortdurend voor de rechter sleept met gelden die zijn bestemd voor het
verstrekken van onderwijs, zo vragen de leden.
Tevens vragen de leden van de SP-fractie op welke wijze de onderwijsinspectie heeft samengewerkt met de gemeente Utrecht in het kader van het
hersteltraject rondom SvPO Utrecht tussen de twee beoordelingen in.
Waarom ging de gemeente Utrecht alsnog akkoord met het verstrekken
van een omgevingsvergunning voor de verbouwing van een
2

Detailpagina van de Toezichtresultaten Onderwijsinspectie website met detail informatie over
het element en eventueel bovenliggend bestuur. https://
toezichtresultaten.onderwijsinspectie.nl/detail?id=2112051&pseudocode=42748

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

5

monumentaal pand, wetende dat de school zojuist als «zeer zwak» was
beoordeeld en daarmee een financieel risico nam qua verbouwingskosten?
In drie gemeenten (Amsterdam, Utrecht en Hengelo) zorgt de gemeente
voor huisvesting, maar in de overige gemeenten bestaat een doordecentralisatieovereenkomst. Kan de Minister een overzicht geven van alle
betalingen die deze gemeenten (Kapelle, Tytsjerksteradiel, West Betuwe
(voorheen Geldermalsen), Deventer en Hoorn) hebben gedaan op grond
van deze overeenkomsten, uitgesplitst naar jaartal? Wat gebeurt er in het
geval van doordecentralisatie met het vastgoed, in het bijzonder wanneer
deze in eigendom is van een private stichting zoals stichting Frederikssoon of de Stichting voor Persoonlijk Onderwijs, indien een
SvPO-vestiging in de toekomst mogelijk gesloten dient te worden wegens
aanhoudend slechte onderwijskwaliteit en/of financieel/bestuurlijk
wanbeheer, zo vragen de leden van de SP-fractie. De Minister geeft in de
brief aan dat voor het (financieel) onderzoek naar de vraag hoe het
eigendom van het vastgoed van SvPO Utrecht en andere SvPO-scholen
juridisch en financieel is geregeld en naar de rol van betrokken partijen
daarin, externe expertise is ingeschakeld. De leden vragen op welke partij
de Minister precies doelt met deze «externe expertise».
Situatie in Hurdegaryp
De recente onrust bij de vestiging in Hurdegaryp was aanleiding voor de
onderwijsinspectie om bij de school op bezoek te gaan. Wat is er uit dit
bezoek gekomen? Was voor type onderzoek was dit? Indien het een
vooronderzoek was, kan de Minister dan aangeven waarom dit wel of niet
heeft geleid tot een specifiek onderzoek zoals vermeld in de Wet op het
onderwijstoezicht, artikel 15, lid 1? De leden vragen wat dan de huidige
status is van dit onderzoek.
Tevens vragen de leden van de SP-fractie of de Minister een overzicht
heeft van het aandeel tijdelijke (jaar)contracten op de verschillende
scholen. Kan de Minister aangeven hoe het lerarenverloop is op de
vestigingen van SvPO en specifiek het verloop op de vestiging in
Hurdegaryp? Zo niet, is de Minister bereid deze informatie op te vragen en
met de Kamer te delen, zo vragen de leden.
Klopt het daarnaast dat de lestaak op SvPO ver boven het maximum van
750 klokuren per schooljaar uitkomt, zoals geregeld in de cao voortgezet
onderwijs?3 Kan de Minister nagaan in hoeverre SvPO zich aan de
cao-afspraken houdt aangaande het maximaal aantal lesuren en andere
zaken? De leden vragen hoe zich dit verhoudt tot de werkdruk van
docenten verbonden aan de SvPO.
Zorgelijke situatie
De Minister geeft aan in zijn brief dat de bestuursvoorzitter het niet eens
lijkt te zijn met de wijze waarop de onderwijsinspectie toezicht houdt en
dus ook niet met de oordelen van de inspectie. Wat vindt de Minister
hiervan, zo vragen de leden van de SP-fractie. Welke sancties heeft de
Minister tot dusver opgelegd? Wat is de door hem voorgenomen
escalatieladder? Welke maatregelen kan de Minister nog nemen? De leden
vragen welke lessen er uit deze casus zijn te trekken met het oog op
onderwijstoezicht. Zou er iets aan de wet moeten veranderen? Kan de
Minister zijn antwoord toelichten? In hoeverre acht de Minister de
3

Website VO-raad. Collectieve arbeidsovereenkomst voor het voortgezet onderwijs 2018/2019
(vo-raad.nl)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

6

continuïteit van het onderwijs op (een van) de scholen op dit moment in
het geding? Tevens vragen de leden hoe het staat met de sociale
veiligheid op de verschillende scholen.
Overige vragen
De leden van de SP-fractie hebben signalen ontvangen dat SvPO een deel
van de middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs (hierna: NPO)
gaat gebruiken om inkomstenderving als gevolg van minder leerlingen en
de bekostigingssanctie in Utrecht op te vangen voor behoud van kleine
klassen. Past de inzet van de middelen op deze wijze in de geest van het
NPO, zo vragen de leden.
Tevens hebben de leden van de SP-fractie signalen ontvangen dat SvPO
een vrijwillige ouderbijdrage van € 450 voor buitenlandse reizen en
examentraining verplicht stelt.4 Als ouders dit bedrag niet betalen, wordt
hun kind uitgesloten van deze activiteiten. Is de Minister hier bekend mee?
SvPO geeft aan dat ze een ouderbijdrage wel verplicht kunnen stellen en
leerlingen thuis kunnen laten, omdat de reizen plaatsvinden in een vrije
week. Kan de Minister bevestigen dat ouders ook niet verplicht zijn om
voor buitenlandse reizen te betalen als deze in een vrije week plaatsvinden? De reis wordt namelijk dan nog steeds onder verantwoordelijkheid van het schoolbestuur georganiseerd, aldus de leden van de
SP-fractie.
SvPO geeft aan dat de reizen niet verplicht zijn omdat ze niet onder de
onderwijstijd vallen, maar de leden van de SP-fractie hebben vernomen
dat leerlingen die niet deelnemen wel ckv5-uren moeten inhalen.
Leerlingen die wel deelnemen aan de reis krijgen snipperuren die ze op
een ander moment in het jaar kunnen inzetten voor vakantie.6 Wat vindt
de Minister van deze constructie? Deelt de Minister de mening dat,
ondanks dat er überhaupt geen verplichte bijdrage meer gevraagd mag
worden, dit zorgt voor grote ongelijkheid tussen leerlingen?
De leden van de SP-fractie vragen tevens of het klopt dat leerlingen op
SvPO maar 5,5 week zomervakantie krijgen in plaats van de voorgeschreven 6 weken. Wat vindt de Minister ervan dat leerlingen hun
snipperuren in kunnen zetten om alsnog wel 6 weken zomervakantie te
krijgen? Wat vindt hij ervan dat voor de leerlingen die dus niet op een
dure reis meekunnen, dit niet mogelijk is? Is het überhaupt toegestaan om
af te wijken van de 6 weken zomervakantie, zo vragen de leden.
Waren al deze bovenstaande signalen ook al bekend bij de Minister en de
onderwijsinspectie? Is SvPO al hierop aangesproken door de onderwijsinspectie? Zo ja, welke maatregelen heeft de onderwijsinspectie genomen?
Zo nee, welke actie(s) gaat de Minister ondernemen om het verplichten
van de vrijwillige ouderbijdrage en het uitsluiten van kinderen bij niet
betalen per direct te stoppen? Hoe beoordeelt de Minister het feit dat
vrijwillige ouderbijdragen worden overgemaakt aan een private stichting?
Wat vindt de Minister ervan dat de medezeggenschap op SvPO geen
inzage heeft in de inkomsten en uitgaven van de ouderbijdragen? Strookt

4

Diverse Twitterberichten. Steven Lameris op Twitter: «Zou iemand zo vriendelijk willen zijn het
SVPO op de vingers te tikken? @AObtweets @MinOCW @arieslob @d66onderwijs @Paul_van_Meenen Via een bezorgde ouder kreeg ik dit doorgestuurd. #dtv #svpo Retweet is lief!
https://t.co/zBrunNFjLe» / Twitter
5
Ckv: culturele en kunstzinnige vorming
6
Website School voor Persoonlijk Onderwijs, onderdeel Eigen bijdrage taalreis. SvPO – Eigen
bijdrage taalreis (google.com)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

7

dit met de Wet medezeggenschap op scholen? Kan de Minister dit
antwoord toelichten, zo vragen de leden van de SP-fractie.
Klopt het dat SvPO op dit moment een referendum houdt onder ouders
over het stichten van schoolcampussen in het buitenland? Kan de Minister
nagaan of dit met medeweten van de medezeggenschapsraad van alle
locaties is opgezet? Indien dit het geval, loopt dit proces zorgvuldig?
Indien dit niet het geval is, klopt het dat SvPO zich dan niet aan de Wet
medezeggenschap op scholen houdt? De leden vragen wat de Minister
hieraan gaat doen.
De leden van de SP-fractie hebben ten slotte signalen ontvangen dat
SvPO schoolcampussen wil stichten in Frankrijk en het Verenigd
Koninkrijk ten behoeve van de taalreizen die SvPO voor haar leerlingen
organiseert. Is het de Minister bekend of er andere scholen in Nederland
met Nederlandse overheidsbekostiging investeren in bestaande
campussen en/of (nieuw) vastgoed in het buitenland? Zo nee, is dit wel
toegestaan volgens Nederlandse wet- en regelgeving? Vindt de Minister
het besteden van Nederlandse overheidsbekostiging aan campussen/
vastgoed in het buitenland passend, mede gezien de niet-transparante
financiële transacties tussen de stichtingen van SvPO? De taalreizen
behoren niet tot het kerncurriculum van SvPO en zijn vrijwillig. Is de bouw
en/of aanschaf van campussen in het buitenland in dat licht een passende
besteding van overheidsgelden, zo vragen de leden.
Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met zorg kennisgenomen van de
onderhavige brief. Zij zijn verontrust door de bevindingen van de
inspectie op de zogenoemde Scholen voor Persoonlijk Onderwijs, waarbij
leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben, die nauwelijks krijgen,
docenten onvoldoende zeggenschap hebben over hun onderwijs en de
rechtmatigheid van de bestedingen ernstig te wensen overlaat. Alle acht
schoolbesturen hebben herstelopdrachten gekregen om de kwaliteitszorg,
kwaliteitscultuur, verantwoording en dialoog te verbeteren. Bij de school
in Utrecht wordt de bekostiging gedurende drie maanden met vijftien
procent opgeschort. Worden er binnen de gestelde termijn onvoldoende
verbeteringen bij de scholen doorgevoerd, dan zullen er (verdergaande)
bekostigingssancties volgen.
De leden van de PvdA-fractie vinden het kwalijk dat deze scholen ook de
bijscholing van leraren afknijpen, omdat zij zelf vervanging moeten
regelen. Wat betekent dit voor de professionalisering van de betrokken
docenten? Ook begrijpen de leden van de PvdA-fractie dat in dit
schooljaar 2020–2021 22 van de 42 docenten van het Tjalling Koopmans
College in Hurdegaryp zijn gestopt, elders een baan hebben gevonden of
nog op zoek zijn naar een baan elders. Wat betekent zo’n verloop binnen
het lerarenteam voor de stabiliteit die het onderwijsproces nodig heeft, zo
vragen de leden.
De allergrootste zorg van de leden van de PvdA-fractie betreft de kinderen
op deze scholen. Als men kwetsbare kinderen daar tekort doet en de
lesstof voor alle leerlingen op havo/vwo-niveau ligt, ook voor leerlingen
met een vmbo-t-advies, dan kunnen vanzelfsprekend niet alle leerlingen
dat niveau aan. De leden van de PvdA-fractie vrezen dat hiermee kinderen
tussen wal en schip geraken. Voldoet onderwijs dat op deze wijze gestalte
krijgt nog wel aan de eisen die de Leerplichtwet stelt aan onderwijs? Kan
de Minister zijn oordeel in dezen onderbouwen, zo vragen de leden van
deze fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

8

II Reactie van de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en
Media
Ik dank de leden van uw Kamer voor de vragen en opmerkingen naar
aanleiding van mijn brief d.d. 5 juli 2021 (Kamerstuk 31 289, nr. 477) inzake
de bevindingen van de Inspectie van het Onderwijs over de Stichting voor
Persoonlijk Onderwijs.
In de vragen komt een aantal thema’s naar voren, ik zal ze daarom zoveel
mogelijk thematisch samenhangend beantwoorden. Eerst beantwoord ik
een aantal vragen over de huidige stand van zaken. Vervolgens ga ik in op
de onderzoeken die de inspectie heeft gedaan naar de verschillende
besturen en scholen van SvPO, de meldingen die ik heb ontvangen en de
juridische procedures. Vervolgens reageer ik op verschillende vragen over
handhaving en sanctionering. Daarna ga ik in op verschillende vragen
over het bestuur en het personeelsbeleid, gevolgd door de beantwoording
van verschillende vragen over de vrijwillige ouderbijdrage. Tot slot
beantwoord ik verschillende vragen over de financiën, het vastgoed en de
voornemens tot het stichten van nieuwe scholen, buitenlandse
campussen en fusie.
Stand van zaken
De leden van de D66-fractie hebben ernstige zorgen dat SvPO geen veilig
en goed onderwijs biedt. Alle acht besturen hebben de opdracht gekregen
om de kwaliteitszorg, de kwaliteitscultuur en de verantwoording en
dialoog te verbeteren. De leden willen weten of er inmiddels afspraken
over de herstelopdracht zijn gemaakt en of er maatregelen zijn doorgevoerd om de situatie op de scholen te verbeteren.
Ja. Deze afspraken zijn te vinden in de rapporten van de vierjaarlijkse
onderzoeken, d.d. 28 april 2021.7 Daarnaast heeft de inspectie voor alle
stichtingen een toezichtplan opgesteld, waarin is vastgelegd wanneer de
inspectie welke toezichtactiviteiten uitvoert. Het bestuur dient aan de
afspraken tot verbetering te voldoen om zo de situatie op de scholen te
verbeteren.
De leden vragen tevens hoe de situatie nu is op alle scholen.
Bevindingen en conclusies van afgerond onderzoek zijn terug te vinden in
de gepubliceerde rapporten. De inspectie monitort conform het
toezichtplan de uitvoering van de gegeven herstelopdrachten. De
inspectie doet geen tussentijdse mededelingen over het lopende toezicht.
Meer dan voornoemde procesinformatie kan de inspectie op dit moment
niet delen.
De leden van de VVD en SP-fracties vragen hoe het staat met de sociale
veiligheid op de verschillende scholen.
De inspectie heeft geen signalen die er op duiden dat de sociale veiligheid
van leerlingen in het geding zou zijn op één van de scholen. Bij de
vierjaarlijkse onderzoeken (rapporten d.d. 28 april 2021) op de acht
scholen is de standaard veiligheid op zes scholen onderzocht. Op alle
scholen is deze als Voldoende beoordeeld. Voor de situatie te Hurdegaryp
zijn de signalen ten aanzien van sociale veiligheid door de inspectie
meegenomen in het begin oktober alsnog uitgevoerde herstelonderzoek
naar de standaard Afsluiting (OP6) uit het onderzoekskader. In tegen7

De rapporten zijn gepubliceerd op de website van de Inspectie van het Onderwijs; https://
toezichtresultaten.onderwijsinspectie.nl/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

9

stelling tot het aanvankelijke voornemen is dit onderzoek ter plekke
uitgevoerd, mede om te monitoren of interventies van het bestuur om
rust terug te brengen in de school, het beoogde effect hebben gehad. Het
rapport over dit onderzoek wordt nog vastgesteld.
De SP-fractie vraagt daarbij tevens in hoeverre ik de continuïteit van het
onderwijs op (één van) de scholen op dit moment in het geding acht.
Dit hangt af van de conclusies die de inspectie trekt uit de voortgangsgesprekken die in oktober 2021 zijn gevoerd. Het bijbehorende verslag is nog
niet vastgesteld.
De VVD-fractie wil weten of de leerlingen op de school in Utrecht, waar
sprake was van ernstige signalen van sociale onveiligheid, het risico lopen
niet geholpen te worden omdat er een juridische procedure loopt.
De leerlingen lopen geen risico om niet geholpen te worden omdat er een
juridische procedure loopt. De inspectie houdt toezicht op verbeteringen
door de school, onder andere door middel van voortgangsgesprekken en
een herstelonderzoek. Ook tijdens de juridische procedure kan de
inspectie haar toezicht houden en bij signalen onderzoek uitvoeren. Het
onderzoek op de school in Hurdegaryp is mede vanwege deze signalen ter
plekke uitgevoerd.
De leden van de VVD-fractie vragen ook specifiek naar de huidige situatie
op het Tjalling Koopmans College in Hurdegaryp. Zij willen weten wat de
uitkomsten zijn van de gesprekken die de inspectie met de school heeft
gehad en of er weer sprake is van een veilig onderwijsklimaat voor de
leerlingen op die school.
De inspectie concludeerde op 24 juni dat er geen sprake was van
veiligheidsrisico’s voor leerlingen en heeft daarom besloten de signalen
over veiligheid, kwaliteitszorg en kwaliteitscultuur en de ontwikkelingen
daarin mee te nemen in het vervolgtoezicht.
De leden van de PvdA-fractie vrezen dat kinderen tussen wal en schip
geraken, omdat de lesstof voor alle leerlingen, ook de leerlingen met een
vmbo-t-advies, op havo/vwo-niveau wordt aangeboden. Zij willen weten
of onderwijs dat op deze wijze gestalte krijgt nog wel voldoet aan de eisen
die de Leerplichtwet aan onderwijs stelt, en vragen of ik mijn oordeel in
dezen kan onderbouwen.
De Leerplichtwet 1969 bevat geen normen over het niveau waarop een
kind onderwijs volgt. Uit deze wet volgt enkel dat een kind in de
leerplichtige leeftijd moet zijn ingeschreven op een school en die school
geregeld moet bezoeken. Als een kind zodra het zestien wordt nog geen
startkwalificatie heeft behaald, is het vervolgens nog kwalificatieplichtig.
Wel volgt uit de Wet op het voortgezet onderwijs dat het onderwijs
zodanig moet worden ingericht dat de leerlingen een ononderbroken
ontwikkelingsproces kunnen doorlopen, en dat het onderwijs moet
worden afgestemd op de voortgang in de ontwikkeling van de leerlingen.
Dat betekent overigens niet dat scholen hun leerlingen geen onderwijs op
een hoger niveau zouden mogen laten volgen.
De inspectie beoordeelt het zicht op de ontwikkeling en de begeleiding
van leerlingen op een deel van de SvPO-scholen echter als onvoldoende.
Voor veel leerlingen sluit het onderwijs aan op hun onderwijsbehoeften,
maar voor een deel van de leerlingen geldt dat niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

10

Onderzoeken, meldingen en juridische procedures
De leden van de SP-fractie vragen om een overzicht van alle onderzoeken
van de onderwijsinspectie en rapporten die de afgelopen tijd opgesteld en
gepubliceerd zijn over SvPO, inclusief nog lopende onderzoeken.
Alle gepubliceerde rapporten zijn te vinden op de website van de
inspectie.8 Over de afgelopen periode gaat het in chronologische volgorde
om de volgende rapporten:
– Op 15 april 2021 zijn acht rapporten Financieel beheer over de acht
stichtingen van SvPO gepubliceerd.
– Op 28 april 2021 zijn acht rapporten Vierjaarlijks onderzoek over de
acht stichtingen en scholen van SvPO gepubliceerd.
– Onderzoeken door de inspectie die op dit moment nog lopen zijn de
vijf herstelonderzoeken naar de standaard Afsluiting (OP6) uit het
onderzoekskader, bij de scholen te Utrecht, Amsterdam, Hurdegaryp,
Kapelle en Geldermalsen. Het onderzoek in Hurdegaryp is uitgevoerd
en de rapportage van de inspectie volgt. De onderzoeken bij de vier
overige scholen worden binnenkort uitgevoerd.
– Verder loopt er nog een nader onderzoek naar de huisvestingssituatie
binnen de SvPO (als geheel van publieke en private stichtingen).
– Naar aanleiding van de rapporten van 28 april 2021 en de daaruit
volgende herstelopdrachten, zullen in het voorjaar van 2022 acht
herstelonderzoeken worden uitgevoerd.
Zij willen tevens weten welke meldingen ik van de onderwijsinspectie heb
ontvangen over alle kwaliteitsonderzoeken en financiële onderzoeken,
wanneer ik ze heb ontvangen, wat de inhoud ervan was en hoe ik er op
heb gereageerd.
Minimaal vier keer per jaar overleg ik met de secretaris-generaal en de
inspecteur-generaal over de hoofdlijnen van de uitoefening en de
resultaten van het toezicht door de inspectie, met inbegrip van ontwikkelingen binnen de werkwijze van de inspectie en casuïstiek.9 De inspecteurgeneraal heeft mij in dit overleg en ook via een ambtsbericht verschillende keren geïnformeerd over de ontwikkelingen bij SvPO. Over de
onderzoeken, de zorgelijke situatie en de wijze waarop de inspectie de
ontwikkelingen scherp in de gaten houdt, heb ik u geïnformeerd met mijn
brief van 5 juli 2021.
De SP-fractie vraagt verder naar rol van de inspecteur-generaal in deze
kwaliteitsonderzoeken en financiële onderzoeken.
De inspecteur-generaal van het onderwijs staat aan het hoofd van de
Inspectie van het Onderwijs. De inspecteur-generaal is verantwoordelijk
voor de gehele inspectie en dus ook voor deze onderzoeken. Bij het
daadwerkelijke onderzoek bij de besturen en de scholen is de inspecteurgeneraal niet persoonlijk betrokken geweest. Wel is er contact over deze
onderzoeken geweest tussen de direct voor de onderzoeken verantwoordelijke leidinggevenden en de inspecteur-generaal als eindverantwoordelijke.
Dezelfde leden vragen of het klopt dat zij ook is aangeschreven door het
schoolbestuur van SvPO, en hoe zij hier op heeft gereageerd.

8
9

https://toezichtresultaten.onderwijsinspectie.nl/.
Dit is voorgeschreven in artikel 15 van de Regeling inspectie van het onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

11

De bestuurder van SvPO heeft op veel momenten, met verschillende
personen en reeds over een zeer lange periode contacten met de
inspectie. Brieven aan de inspecteur-generaal vallen hier ook onder en
worden meegenomen in de communicatie tussen de inspectie en het
schoolbestuur.
De leden van de SP-fractie vragen onder verwijzing naar een passage in
de inspectierapporten hoe het hersteltraject bij SvPO Utrecht er tussen het
eerste oordeel «zeer zwak» en het tweede oordeel «zeer zwak» uitzag. Zij
willen weten hoe de onderwijsinspectie heeft gecommuniceerd met het
schoolbestuur, op welke momenten en op welke wijze ik ben geïnformeerd over het hersteltraject, en wat de inhoud was van de meldingen
aangaande SvPO Utrecht. De leden van de SP-fractie willen tevens weten
welke meldingen en adviezen de onderwijsinspectie mij voorafgaand aan
het tweede oordeel «zeer zwak» heeft gegeven.
De gebruikelijke werkwijze van de inspectie bij een oordeel zeer zwak is
dat er een toezichtplan wordt opgesteld, met daarin afspraken hoe het
bestuur ervoor zorgt dat de kwaliteit van het onderwijs bij het herstelonderzoek niet langer zeer zwak zal zijn. De inspectie heeft op 8 november
2019 een toezichtplan gestuurd aan het bestuur. Aan de hand hiervan zijn
er vier formele voortgangsgesprekken met het bestuur gevoerd
(december 2019, februari 2020, april 2020 en juni 2020). Ook tussentijds is
er sprake geweest van intensieve communicatie, die telefonisch, per mail
en per brief plaatsvond.
Vanwege ernstige signalen heeft de inspectie op 11 februari 2020 een
onaangekondigd bezoek gebracht aan de school. Vanwege zorgen over de
voortgang van het verbetertraject heeft de inspectie het bestuur op
3 maart 2020 een formele waarschuwing gegeven en mij geïnformeerd
over de onvoldoende voortgang. Bij de voortgangsgesprekken in juni
2020 heeft de inspectie opnieuw geconstateerd dat er onvoldoende
voortgang was geboekt in het hersteltraject en dat het bestuur bovendien
de inspectie onvoldoende informeerde. Van de 23 afspraken uit het
toezichtplan, was het bestuur er negen nagekomen. Zeven afspraken
waren niet nagekomen en zeven afspraken waren deels nagekomen. De
inspectie heeft mij in juli 2020 in een ambtsbericht geïnformeerd
over de onvolledige informatievoorziening en laten weten dat
er sprake was van onvoldoende voortgang.
Bij het herstelonderzoek in oktober 2020 is gebleken dat de onderwijskwaliteit van SvPO Utrecht opnieuw zeer zwak was. Na vaststelling van het
rapport op 15 april 2021 heeft de inspectie mij daarover geïnformeerd. De
inspectie heeft vervolgens voorgesteld een bekostigingsmaatregel te
treffen, inhoudende een opschorting van maandelijks 15% van een
twaalfde deel van de bekostiging.
De leden van de D66-fractie vragen naar de stand van het specifieke
financiële onderzoek dat is gestart naar de vraag hoe het eigendom van
het vastgoed van SvPO Utrecht en de andere SvPO-scholen juridisch en
financieel is geregeld en naar de rol van betrokken partijen daarin. Zij
willen tevens weten wanneer dit onderzoek is afgerond.
De inspectie voert op dit moment een nader onderzoek uit naar de
huisvestingssituatie binnen de SvPO (als geheel van publieke en private
stichtingen). De inspectie heeft mij laten weten op dit moment nog geen
concrete datum van afronding en publicatie te kunnen toezeggen, maar
streeft ernaar de rapporten op korte termijn vast te stellen. Uiteraard
worden deze rapporten openbaar wanneer ze zijn afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

12

De SP verwijst naar een passage in mijn brief, waarin ik aangeef dat
externe expertise is ingeschakeld voor een onderzoek. Zij willen weten op
welke partij ik precies doel.
De inspectie beslist zelf hoe zij, binnen de kaders van de wet, haar
onderzoeken doet. Het raadplegen van experts kan daar onderdeel van
zijn. In dit geval is expertise ingewonnen over het ontsluiten van
informatie uit openbare bronnen en het duiden van data.
De SP-fractie vraagt tevens naar het onderzoek dat de inspectie recent
heeft gedaan bij de vestiging in Hurdegaryp. Ze wil weten wat er uit dit
bezoek is gekomen, wat voor type onderzoek het betrof, en – indien het
een vooronderzoek was – of ik kan aangeven waarom het wel of niet heeft
geleid tot een specifiek onderzoek als bedoeld in artikel 15, eerste lid, van
de Wet op het onderwijstoezicht. Ze vragen wat dan de huidige status is
van dit onderzoek.
Op 24 juni 2021 heeft de inspectie een bezoek gebracht aan het Tjalling
Koopmans College te Hurdegaryp. Dit bezoek heeft plaatsgevonden naar
aanleiding van ontvangen signalen over aspecten van veiligheid, toetsing
en afsluiting, kwaliteitszorg en kwaliteitscultuur, sterk samenhangend met
het vertrek van een grote groep docenten.
Naar aanleiding van deze signalen heeft de inspectie besloten om de
reeds aangekondigde herstelonderzoeken naar de standaard Afsluiting
(OP6) uit het onderzoekskader, bij Hurdegaryp, Utrecht, Amsterdam,
Kapelle en Geldermalsen aan te houden en gesprekken te gaan voeren
over de signalen over Hurdegaryp. Deze gesprekken hebben op 24 juni
2021 te Hurdegaryp plaatsgevonden en de inspectie heeft gesproken met
(oud-) docenten, leerlingen en ouders.
Omdat er volgens de inspectie geen sprake was van veiligheidsrisico’s
voor leerlingen heeft de inspectie na die gesprekken besloten de signalen
over veiligheid, kwaliteitszorg en kwaliteitscultuur en de ontwikkelingen
daarin mee te nemen in het vervolgtoezicht en niet over te gaan tot
aanvullende specifieke onderzoeken.
In oktober 2021 heeft alsnog het herstelonderzoek naar de standaard
Afsluiting (OP6) uit het onderzoekskader in Hurdegaryp plaatsgevonden.
In tegenstelling tot het aanvankelijke voornemen is dit onderzoek ter
plekke uitgevoerd, mede om te monitoren of interventies van het bestuur
om rust terug te brengen in de school, het beoogde effect hebben gehad.
De inspectie zal het rapport hierover binnenkort vaststellen en publiceren.
Zowel de leden van de SP als van de VVD-fractie vragen naar de stand van
zaken van de nog lopende rechtszaak over het eerste kwaliteitsonderzoek.
Beide fracties willen weten wat het vonnis van de rechter was, of wanneer
de zaak dient.
Deze zaak loopt nog. Op donderdag 16 december aanstaande zal het
beroep door een meervoudige kamer van de rechtbank Amsterdam
worden behandeld.
Handhaving en sanctionering
De leden van de SP-fractie geven aan dat de Inspectie van het Onderwijs
in 2011 al vraagtekens had bij de governancestructuur van de eerste
vestiging van SvPO (Isaac Beeckman Academie te Kapelle). Zij deed in
haar assurance-rapport van een incidenteel onderzoek naar de besteding
van de startbekostiging, melding van belangenverstrengeling. De leden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

13

vragen waarom dit rapport destijds niet heeft geleid tot een aangepast
financieel toezicht en vragen waarom de Minister niet toen al ingreep. Ze
willen daarnaast weten hoe de conclusies van het rapport uit 2011 zich
verhouden tot de conclusies van de onlangs, in 2021, gepubliceerde
financiële rapporten.
De inspectie geeft aan dat het rapport uit 2011 betrekking had op een
specifiek onderzoek naar de rechtmatigheid van de verkrijging en
bestedingen van de (start)bekostiging de SvPO locatie in Kapelle (Isaac
Beekman Academie). Bij afronding van het onderzoek heeft de inspectie
op dat moment geen concrete risico’s op het gebied van financiële
continuïteit geconstateerd, waardoor er op dat moment geen aanleiding
was voor aangepast financieel toezicht, zo laat de inspectie mij weten.
Derhalve was er op dat moment ook geen aanleiding tot ingrijpen van de
Minister.
De in 2021 gepubliceerde financiële rapporten komen voort uit de
vierjaarlijkse bestuursonderzoeken (voor de acht individuele stichtingen).
Bij deze onderzoeken zijn zodanige financiële risico’s geconstateerd dat
die voor de inspectie aanleiding vormden om over te gaan tot financieel
toezicht.10
De leden van de SP-fractie vragen waarom is overgegaan tot een
gedeeltelijke bekostigingssanctie aan SvPO Utrecht, en niet tot een
verdergaande bekostigingssanctie of zelfs volledige stopzetting van de
bekostiging.
De intensiteit van het toezicht hangt deels af van de kwaliteit van het
bestuur. De inspectie hanteert in haar toezicht als uitgangspunt dat
besturen er in principe zelf voor zorgen dat er effectieve maatregelen
worden genomen als dat nodig is. Het kan echter voorkomen dat een
bestuur dat nalaat, of – zoals bij SvPO aan de orde is – de grenzen van de
wet opzoekt en overschrijdt.
Als een bestuur of een school er niet goed in slaagt om benodigde
verbeteringen door te voeren, wordt het toezicht intensiever. In sommige
gevallen is het nodig om over te gaan tot het opleggen van sancties,
teneinde het herstel te bespoedigen. Dat is bij SvPO inmiddels ook
gebeurd. De stappen die in een dergelijk traject worden gezet zijn
geregeld in de beleidsregel financiële sancties bij bekostigde onderwijsinstellingen. Voordat tot volledige inhouding van de bekostiging kan
worden overgegaan, moet een redelijke termijn zijn geboden om de
tekortkoming te herstellen. Vervolgens dienen eerst minder vergaande
sancties te worden opgelegd dan het volledig inhouden van de bekostiging. Er mogen geen stappen worden overgeslagen.11
Aan SvPO Utrecht is een bekostigingssanctie opgelegd die – indien geen
of onvoldoende herstel plaatsvindt – binnen afzienbare tijd kan leiden tot
het volledig inhouden van de bekostiging van deze school. Dat is een zeer
vergaande maatregel, die alleen in uitzonderlijke situaties wordt
opgelegd. Mede met het oog op de consequenties die een dergelijke
maatregel kan hebben voor het voortbestaan van de school en de
gevolgen daarvan voor de leraren, de leerlingen, maar ook de scholen in
de omgeving, is zij met de nodige waarborgen omkleed.

10

Deze rapporten zijn gedateerd 15 april 2021, en op 5 juli 2021 gepubliceerd op de website van
de inspectie.
11
Zie hierover ook de uitspraak van de Raad van State dd 22 november 2019:
ECLI:NL:RVS:2019:3949.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

14

De leden van de SP-fractie willen bovendien weten wat de invloed was
van de coronapandemie op het hersteltraject.
Al voor het uitbreken van de pandemie constateerde de inspectie dat de
voortgang onvoldoende was.
De leden van de SP-fractie verwijzen naar de passage in mijn brief waarin
staat dat de bestuursvoorzitter het niet eens lijkt te zijn met de wijze
waarop de onderwijsinspectie toezicht houdt en dus ook niet met de
oordelen van de inspectie. Zij vragen wat ik hiervan vind en welke
sancties ik tot dusver heb opgelegd. Verder vragen ze wat de voorgenomen escalatieladder is, en welke maatregelen ik nog kan nemen.
Gelet op de ernstige bevindingen in de inspectierapporten, en het
gegeven dat meerdere SvPO-scholen zeer zwak bevonden zijn, vind ik de
opstelling van de bestuursvoorzitter zorgelijk. Zijn opstelling verhoudt zich
niet goed tot het uitgangspunt dat onderwijsinstellingen de bereidheid
moeten hebben om een overtreding of onvolkomenheid te herstellen.
In mei 2021 heeft de inspectie SvPO Utrecht een bekostigingssanctie
opgelegd, die inging op 1 augustus 2021. Als eerste stap in het sanctietraject is de bekostiging tot 1 november met 15% opgeschort. Over de
voortgang heeft de inspectie inmiddels voortgangsgesprekken gevoerd.
Het verslag is vastgesteld en aangeboden voor hoor- en wederhoor. De
inspectie werkt nu aan een besluit waarmee het sanctietraject wordt
voortgezet. Concreet houdt dit in dat naar verwachting begin 2022 wordt
overgegaan tot inhouding van het eerder opgeschorte bedrag aan
bekostiging.
Mocht die stap nog altijd niet voldoende blijken, dan wordt het bedrag dat
wordt ingehouden opgehoogd. Welke sancties of maatregelen in de
toekomst verder al dan niet zullen worden opgelegd aan de verschillende
SvPO-besturen is afhankelijk van de bevindingen van de inspectie. Mocht
er een juridische grond aanwezig blijken om in aanvulling op het lopende
sanctietraject nog andere sancties of maatregelen op te leggen dan reeds
is gedaan, dan zal daartoe worden overgegaan.
De interventieladder van financiële sancties is geregeld in de Beleidsregel
financiële sancties bij bekostigde onderwijsinstellingen. Aan de
SvPO-scholen in Amsterdam en Hoorn zijn op dit moment nog geen
sancties opgelegd, omdat aan deze scholen eerst gelegenheid moet
worden geboden om hun tekortkomingen te herstellen.
De leden van de SP-fractie vragen verder welke lessen er uit deze casus
zijn te trekken met het oog op onderwijstoezicht, of er iets aan de wet zou
moeten veranderen, en of ik mijn antwoord kan toelichten.
We moeten er voor waken dat we het uitgangspunt van ons toezicht, dat
is gericht op vertrouwen en herstel, niet te snel loslaten. Hetzelfde geldt
voor de procedurele waarborgen waarmee sancties zijn omkleed, die met
het oog op rechtsbescherming evenzeer van groot belang zijn.
Voor de meeste situaties voldoet het huidige instrumentarium. Uitzondering daarop zijn de situaties waarop het wetsvoorstel uitbreiding
bestuurlijk instrumentarium is gericht, dat recent is ingediend.
In dit geval is sprake van een uitzonderlijke casus, waarin het sanctietraject nog loopt. Op eventuele consequenties voor de wetgeving wil ik
nog niet vooruitlopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

15

De leden van de D66-fractie verwijzen naar de passage in de brief waarin
ik heb gesteld dat indien op termijn onvoldoende verbeteringen worden
doorgevoerd, vergaande bekostigingssancties zullen volgen. Zij vragen of
dit de enige sancties zijn die ik zal opleggen, over welke termijn ik spreek
en of ik een tijdpad kan schetsen.
Of er in de toekomst al dan niet sancties zullen worden opgelegd aan de
verschillende SvPO-besturen en welke sancties dat zullen zijn is vooral
afhankelijk van de bevindingen van de inspectie ten aanzien van het
benodigde herstel. Mocht er aanleiding zijn om ook andere sancties of
maatregelen op te leggen, dan zal daartoe worden overgegaan.
Ten aanzien van de bekostigingssanctie die reeds is opgelegd aan SvPO
Utrecht wordt het tijdpad gevolgd dat is vastgelegd in de Beleidsregel
financiële sancties bij bekostigde onderwijsinstellingen. Dit tijdpad bestaat
uit de volgende stappen:
– Allereerst wordt de bekostiging maandelijks met 15 procent van het
maandelijks door de school te ontvangen bedrag opgeschort,
gedurende drie maanden. Dit is de fase van het traject waarin SvPO
Utrecht tot 1 november verkeerde.
– De eerstvolgende stap in het sanctietraject is dat de opschorting wordt
omgezet naar inhouding. Het betreft hetzelfde bedrag. De inspectie
heeft inmiddels voortgangsgesprekken gevoerd. Het verslag is
vastgesteld en aangeboden voor hoor- en wederhoor. Een besluit over
inhouding wordt zo snel mogelijk genomen.
– Is het bevoegd gezag drie maanden na het besluit tot inhouding nog
steeds in verzuim, dan wordt 30 procent van het maandelijks te
ontvangen bedrag ingehouden. Als hiertoe wordt overgegaan, zal Uw
Kamer hierover worden geïnformeerd.
– Volstaat ook de voorgaande stap niet, dan wordt de bekostiging op een
gegeven moment volledig ingehouden. Hier is geen specifieke termijn
aan verbonden, maar er moet sprake zijn van een situatie waarin het
bestuur blijft volharden in de niet-naleving van de herstelopdracht.
De SP merkt op dat het bestuur volgens de onderwijsinspectie niet is
geneigd om iets te doen aan haar oordeel. Ze vermelden dat ik eerder al
aangaf dat mij bekend is dat de bestuursvoorzitter de grenzen van de wet
opzoekt. Ze vragen wat ik vind van de houding van deze bestuurder en
hoe ik hiermee omga. Ze vragen verder hoe serieus ik het signaal van de
onderwijsinspectie neem, die aangeeft er geen vertrouwen te hebben dat
het bestuur de kwaliteit en voortgang gaat waarborgen en waarom er niet
sneller en sterker wordt opgetreden tegen het bestuur, dat niet lijkt mee te
willen werken aan een herstelopdracht en de professionaliteit van de
onderwijsinspectie keer op keer in twijfel trekt en haar voortdurend voor
de rechter sleept met gelden die zijn bestemd voor het verstrekken van
onderwijs.
Ik heb uw Kamer in mijn brief reeds gemeld dat ik de opstelling van de
bestuurder zorgelijk vind, gelet op de bevindingen in de rapporten. Ik
neem de signalen van de inspectie uiteraard serieus. De inspectie houdt
de ontwikkelingen op de SvPO-scholen scherp in de gaten, en er wordt
gesanctioneerd als daar aanleiding voor is.
Aan het opleggen van sancties zijn echter procedurele waarborgen
verbonden. Eén van die waarborgen is dat een redelijke hersteltermijn
dient te worden geboden. Bij SvPO is in dit kader eveneens van belang
dat het bestuur van de verschillende scholen weliswaar dezelfde voorzitter
heeft, maar dat er formeel nog altijd sprake is van acht verschillende
scholen met ieder een eigen bestuur. Ik betreur het grote aantal juridische
procedures dat door verschillende aan SvPO gelieerde partijen is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

16

aangespannen, omdat ik van mening ben dat de tijd en energie die
hiermee gemoeid gaan beter besteed zouden zijn aan het doorvoeren van
de noodzakelijke verbeteringen. Tegelijkertijd hecht ik er aan te
benadrukken dat iedereen in onze rechtsstaat toegang tot de rechter heeft
en ook moet blijven behouden.
De leden van de VVD-fractie willen weten op welke manier ik de
bestuurders van SvPO Utrecht direct sancties opleg.
Het bevoegd gezag van een school (de rechtspersoon, in dit geval de
verschillende stichtingen) is verantwoordelijk voor de naleving van de
onderwijswetgeving. Als zij haar taken onvoldoende invult, wordt de
rechtspersoon daar op aangesproken, niet de bestuurders persoonlijk.
In uitzonderlijke gevallen kunnen bestuurders persoonlijk worden
aangesproken. Daarvoor zie ik op dit moment echter geen grondslag. Van
dergelijke sancties is daarom geen sprake.
De leden van de D66-fractie verwijzen naar de ernstige signalen over de
sociale veiligheid, de begeleiding van leerlingen en de communicatie van
de school met betrokkenen, die er eerder toe leidden dat de SvPO-school
in Utrecht als zeer zwak werd bestempeld. Zij lezen dat aan de herstelopdracht is voldaan en vragen of naar aanleiding van de onveilige situatie
aangifte is gedaan bij het Openbaar Ministerie, en zo nee, waarom niet. Zij
vermelden daarbij dat ze van mening zijn dat dit standaard zou moeten
gebeuren in het geval dat de sociale veiligheid van leerlingen in het
geding is. Daarnaast vragen de leden van de D66-fractie of de
SvPO-scholen in Amsterdam en Hoorn, die ook als zeer zwak zijn
beoordeeld, inmiddels de onderwijskwaliteit hebben verbeterd, en of
tegen deze scholen aangifte is gedaan.
Het hersteltraject in Amsterdam en Hoorn loopt nog. Het Openbaar
Ministerie is verantwoordelijk voor het opsporen en vervolgen van
strafbare feiten. Er was weliswaar sprake van ernstige signalen op het
gebied van sociale veiligheid, maar er waren in dit geval geen
vermoedens van strafbare feiten aanwezig. Om die reden is geen aangifte
gedaan.
Bestuur en personeelsbeleid
De leden van de D66-fractie vragen hoeveel toezichthouders het afgelopen
jaar vertrokken zijn, en hoe vaak de diverse stichtingen zijn gewisseld van
bestuursleden of naam.
Voor de beantwoording van deze vraag is het van belang toe te lichten dat
de acht SvPO-scholen zijn ondergebracht in acht zelfstandige rechtspersonen; in dit geval stichtingen. De samenstelling van het dagelijks bestuur
en toezichthoudend bestuur van deze acht stichtingen is overigens wel
gelijk.
De dagelijkse leiding van de acht stichtingen is in handen van de
bestuursvoorzitter. In de acht jaarverslagen 2020 is vermeld dat in 2020
één toezichthouder is teruggetreden. Verder is vermeld dat in 2020 twee
nieuwe toezichthouders zijn aangetreden, en dat één toezichthouder reeds
vanuit eerdere jaren is aangetreden. Per jaareinde 2020 waren er dus drie
toezichthouders in functie.
Uit de actuele gegevens van de Kamer van Koophandel (per oktober 2021)
blijkt dat de besturen van de acht stichtingen momenteel bestaan uit één
dagelijks bestuurder en één toezichthoudend bestuurder (dit betreft één

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

17

van de drie toezichthouders die in 2020 al actief waren). In 2021 zijn dus
twee toezichthouders teruggetreden.
De leden van de SP-fractie melden dat zij het signaal hebben ontvangen
dat de coördinator schoolleidersoverleg, tevens de echtgenote van de
bestuursvoorzitter, de rol van toezichthouder op zich gaat nemen. De
reden hiervoor zou zijn dat de huidige toezichthouders volgens de
onderwijsinspectie meer contact zouden moeten onderhouden met de
scholen, maar dat dit niet mogelijk is aangezien zij beiden een voltijdbaan
ernaast hebben. Zij vragen wat ik hiervan vind en of ik denk dat de
coördinator schoolleidersoverleg onafhankelijk toezicht kan houden,
gezien de relationele band met de bestuursvoorzitter.
Tussen het bestuur en de interne toezichthouder dient een scheiding te
bestaan. Bij de benoeming van de leden van de raad van toezicht van een
school, dient de medezeggenschapsraad om die reden bijvoorbeeld ook in
de gelegenheid te worden gesteld een bindende voordracht te doen.
Bovendien dient de benoeming van interne toezichthouders plaats te
vinden op basis van vooraf openbaar gemaakte profielen.
Indien de constructie waar u over spreekt zou worden doorgezet, vind ik
dat heel onwenselijk, omdat het benoemen van de echtgenote van de
bestuurder als intern toezichthouder de vereiste onafhankelijkheid om een
goede invulling aan deze functie te kunnen geven bijna per definitie
geweld aan doet. De code Goed Onderwijsbestuur VO, die door de leden
van de VO-raad is vastgesteld, stelt dat er «in ieder geval sprake is van
ongewenste belangenverstrengeling van bestuurders of interne toezichthouders met andere intern toezichthouders, andere bestuurders of leden
van het management die rechtstreeks onder het bestuur vallen bij
familiaire danwel daarmee vergelijkbare relaties.»12 De code goed toezicht
van de VTOI-NVTK13 bevat een soortgelijke passage. Eén van de normen
en good practices van integriteit in deze code is dat de RvT «onafhankelijkheid van het intern toezicht borgt, en onverenigbaarheden en (de schijn
van) belangenverstrengeling vermijdt».14
De onwenselijkheid van de constructie geldt eens te meer voor SvPO. Uit
de financiële rapporten blijkt dat de code Goed Bestuur die wordt
gehanteerd reeds in strijd met artikel 103, lid 5 onder b, van de WVO is
beoordeeld door de inspectie. Achtergrond daarvan is dat de door SvPO
gehanteerde code voorzieningen bevat die belangenverstrengeling
faciliteren. De code staat bijvoorbeeld transacties toe tussen de stichting
en een bestuurder of een familierelatie van de bestuurder.
De leden van de PvdA-fractie vinden het kwalijk dat deze scholen ook de
bijscholing van leraren afknijpen, omdat zij zelf vervanging moeten
regelen. Zij vragen wat dit betekent voor de professionalisering van de
betrokken docenten.
Ik vind het belangrijk dat scholen werk maken van professionalisering
voor leraren in het kader van goed werkgeverschap en passend bij het
strategisch personeelsbeleid van de school. De cao vo biedt ruimte voor
professionalisering. Het is daarbij nodig dat werkgever, leraar en team
goede afspraken maken over bijscholing en vervanging. Ik vind het dan
ook onwenselijk als leraren niet of onvoldoende kunnen bijscholen, omdat
de afspraken over professionalisering (of het ontbreken daarvan) dit
proces in de weg staan.
12

Code goed onderwijsbestuur VO 2019, p. 7.
Vereniging voor toezichthouders in onderwijsinstellingen en kinderopvang
14
code goed toezicht, 2021, p. 10.
13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

18

De leden van de PvdA-fractie begrijpen dat in dit schooljaar 2020–2021 22
van de 42 docenten van het Tjalling Koopmans College in Hurdegaryp zijn
gestopt, elders een baan hebben gevonden of nog op zoek zijn naar een
baan elders. Zij vragen wat zo’n verloop binnen het lerarenteam betekent
voor de stabiliteit die het onderwijsproces nodig heeft.
Het personeelsbeleid is onderdeel van de inrichting van het onderwijs op
een school en daarmee een verantwoordelijkheid van het schoolbestuur.
Een groot verloop van personeel op een schoolvestiging kan een risico
zijn voor de continuïteit van het onderwijsaanbod. Het is de taak van de
Inspectie van het Onderwijs om toezicht te houden op de onderwijskwaliteit. In april 2021 concludeerde de inspectie dat het onderwijs op het
Tjalling Koopmans College in Hurdegaryp, ondanks diverse tekortkomingen, voldoende van kwaliteit is.15 Wel zag de inspectie diverse
tekortkomingen in de naleving van wet- en regelgeving.
Het herstelonderzoek bij deze school in Hurdegaryp heeft in oktober 2021
plaatsgevonden. De resultaten zijn nog niet bekend. Overigens vind ik het
met het oog op de personeelstekorten van belang dat bekwame leraren
zoveel mogelijk behouden blijven voor het onderwijs. Het personeelsbeleid op scholen zou daarin moeten faciliteren.
De leden van de D66-fractie vragen hoeveel docenten het afgelopen jaar
zijn vertrokken op het Tjalling Koopmans College en op de andere scholen
die onder SvPO vallen. De leden van de SP-fractie vragen eveneens naar
het lerarenverloop.
In de loop van 2020 zijn er 13 leraren van het Tjalling Koopmans College
in Hurdegaryp uitgestroomd. Op de overige SVPO-scholen gezamenlijk
ging het om 42 leraren.
De leden van de SP-fractie vragen of ik een overzicht heb van het aantal
tijdelijke (jaar)contracten op de verschillende scholen.
In onderstaande tabel is te zien hoeveel personen er per SvPO-school in
vaste en tijdelijke dienst waren in 2020.16 De gegevens over 2021 zijn nog
niet bekend.
Plaats
Kapelle
Hurdegaryp
Geldermalsen
Utrecht
Amsterdam
Hengelo
Hoorn
Deventer

Personen in vaste dienst 2020

Personen in tijdelijke dienst 2020

29
23
23
6
10
5
6
8

12
21
17
18
26
11
11
8

Deze leden vragen verder of het klopt dat de lestaak op SvPO ver boven
het maximum van 750 klokuren per schooljaar uitkomt, zoals geregeld in
de cao voortgezet onderwijs?17 Zij vragen of ik kan nagaan in hoeverre
SvPO zich aan de cao-afspraken houdt aangaande het maximaal aantal

15

Kwaliteitsonderzoek Stichting Tjalling Koopmans College, 28 april 2021.
Bron: https://www.duo.nl/open_onderwijsdata/databestanden/vo/onderwijspersoneel/vopersoneel1.jsp
17
Website VO-raad. Collectieve arbeidsovereenkomst voor het voortgezet onderwijs 2018/2019
(vo-raad.nl)
16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

19

lesuren en andere zaken en hoe zich dit verhoudt tot de werkdruk van
docenten verbonden aan de SvPO.
De inspectie houdt geen toezicht op de naleving van de cao. Of de cao op
de genoemde punten wordt nageleefd, kan ik om deze reden niet zeggen.
Wel is het verloop van de leraren hoog, en blijkt uit onderzoek van de
inspectie dat leraren onvoldoende zeggenschap hebben op punten waar
dat wel nodig is, zoals de wijze waarop de leerstof wordt aangeboden, de
middelen die daarbij worden ingezet en de te hanteren pedagogischdidactische aanpak. De inspectie oordeelt dat het bestuur de verantwoordelijkheid van de leraren voor hun leerlingen hiermee aantast.
Vrijwillige ouderbijdrage
De leden van de D66- en de SP-fracties hebben vernomen dat SvPO een
ouderbijdrage van € 450 voor taalreizen en examentrainingen verplicht
stelt. Als ouders niet aan de bijdrage kunnen voldoen, worden hun
kinderen uitgesloten. Zij vragen of ik deze signalen ook heb ontvangen. De
D66-fractie vraagt of ik hier een stokje voor ga steken, dan wel dit zo snel
mogelijk wil onderzoeken, omdat kinderen nooit mogen worden uitgesloten van activiteiten, ook niet als hun ouders de bijdrage niet kunnen
betalen.
De SP-fractie vraagt of ik kan bevestigen dat ouders niet verplicht zijn om
voor buitenlandse reizen te betalen als deze in een vrije week plaatsvinden. SvPO geeft volgens de SP-fractie aan dat de reizen niet verplicht
zijn omdat ze niet onder de onderwijstijd vallen. De leden van de
SP-fractie hebben vernomen dat leerlingen die niet aan reizen deelnemen
wel ckv-uren moeten inhalen. Leerlingen die wel deelnemen aan de reis
krijgen snipperuren die ze op een ander moment in het jaar kunnen
inzetten voor vakantie. De leden vragen wat ik van deze constructie vind,
en of ik de mening deel dat dit zorgt voor grote ongelijkheid tussen
leerlingen.
Ik ben bekend met de berichten en de inspectie spreekt de scholen hier in
het kader van haar toezichthoudende rol op aan. Sinds 1 augustus
jongstleden staat glashelder in de wet dat de deelname van leerlingen aan
activiteiten die geen onderdeel uitmaken van het verplichte onderwijsprogramma niet afhankelijk mag worden gesteld van het betalen van een
vrijwillige ouderbijdrage, als de activiteiten worden georganiseerd onder
verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag. Dit geldt ook voor extra
activiteiten die vanuit scholen buiten onderwijstijd plaatsvinden. Ik kan
dus bevestigen dat ook bij een buitenlandse reis in een vrije week, ouders
nooit verplicht mogen worden om daarvoor te betalen. Uit het gegeven
dat uren op een andere manier moeten worden ingehaald als een leerling
niet op een reis meegaat, leid ik af dat de reizen onderdeel uitmaken van
het onderwijsprogramma. Dat maakt ook dat het inhalen van ckv-uren niet
van toepassing kan zijn. Alle leerlingen moeten immers in staat gesteld
worden deel te nemen aan de voorgenomen buitenlandse reis.
De leden van de SP-fractie vragen tevens of het klopt dat leerlingen op
SvPO maar 5,5 week zomervakantie krijgen in plaats van de voorgeschreven 6 weken. Zij willen weten wat ik ervan vind dat leerlingen hun
snipperuren in kunnen zetten om alsnog wel 6 weken zomervakantie te
krijgen en wat ik er van vind dat dit niet mogelijk is voor leerlingen die
niet op een dure reis meekunnen. Zij vragen verder of het überhaupt is
toegestaan om af te wijken van de 6 weken zomervakantie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

20

In de Regeling vaststelling schoolvakanties is bepaald wanneer het in
welke regio’s zomervakantie is. De zomervakantie duurt in principe zes
weken, maar in de regeling staan wel enkele afwijkingen, die door OCW
worden bepaald. Zo is voor de gemeenten Vlieland, Terschelling, Ameland
en Schiermonnikoog bepaald dat de zomervakantie daar vijf weken duurt.
Een schoolbestuur mag niet op eigen initiatief afwijken van de vakantieregeling. Als uit onderzoek van de inspectie blijkt dat SvPO zich hier niet aan
de wet houdt, zal het schoolbestuur daarop worden aangesproken en zal
indien nodig een herstelopdracht worden gegeven.
De leden van de SP-fractie vragen of de signalen over de ouderbijdrage en
vakanties al bij mij en bij de inspectie bekend waren en of SvPO hier al op
is aangesproken door de inspectie. Indien dat het geval is, wil de
SP-fractie weten welke maatregelen de inspectie heeft genomen. Indien
SvPO hier nog niet door de inspectie op is aangesproken, wil de SP-fractie
van mij weten welke actie(s) ik ga ondernemen om het verplichten van de
vrijwillige ouderbijdrage en het uitsluiten van kinderen bij niet betalen per
direct te stoppen.
Deze signalen heb ik ook ontvangen, en waren reeds bij de inspectie
bekend. De inspectie doet er onderzoek naar. Alle activiteiten die vanuit de
school worden geïnitieerd, moeten toegankelijk zijn voor alle leerlingen;
het al dan niet betalen van de vrijwillige ouderbijdrage mag hierin nooit
leidend zijn. Dit geldt ook voor extra activiteiten zoals taalreizen of
examentrainingen die door de school worden georganiseerd. Als uit
onderzoek van de inspectie blijkt dat SvPO zich hier niet aan de wet houdt,
zal het schoolbestuur daarop worden aangesproken en zal indien nodig
een herstelopdracht worden gegeven.
De leden van de SP-fractie willen van mij weten hoe ik beoordeel dat
vrijwillige ouderbijdragen worden overgemaakt aan een private stichting.
Zij vragen verder wat ik er van vind dat de medezeggenschap op SvPO
geen inzage heeft in de inkomsten en uitgaven van de ouderbijdragen, en
vragen of dit strookt met de Wet medezeggenschap op scholen.
De financieel bestuurlijke onderzoeken die op 15 april 2021 zijn vastgesteld bevatten meerdere bevindingen over de vrijwillige ouderbijdrage bij
SvPO, die tot herstelopdrachten hebben geleid. Er loopt bovendien nog
een onderzoek naar de investeringen in de onderwijshuisvesting, waarbij
ook (mogelijke) aanwending van de ouderbijdragen wordt betrokken.
De inspectie constateert onder meer dat er sprake is van ongewenste
belangenverstrengeling, omdat de bestuursvoorzitter tevens de voorzitter
is van de Stichting Voor Persoonlijk Onderwijs, een afzonderlijke private
stichting, die door de Belastingdienst is erkend als een zogenoemde
ANBI-stichting (Algemeen Nut Beogende Instelling). Bij het nemen van
besluiten over de aanwending van ouderbijdragen (in de ANBI-stichting)
dient dezelfde persoon (in zijn hoedanigheid als bestuursvoorzitter van de
scholen) besluiten te nemen, waarbij sprake kan zijn van tegenstrijdige
belangen. De verantwoording in de jaarrekening geeft nu geen getrouw
beeld en de financiële rechtmatigheid voor het bestuur is onder meer om
die reden als onvoldoende gekwalificeerd. Eén van de herstelopdrachten
die de inspectie heeft opgelegd, is dat de besturen in de eerstkomende
jaarrekening van de onderwijsinstelling voortaan de juiste verantwoordingswijze toe dienen te passen. Dat houdt ook verband met het recht dat
de medezeggenschapsraad heeft om jaarlijks de begroting en bijbehorende beleidsvoornemens op financieel, organisatorisch en onderwijskundig gebied dient te ontvangen, evenals het jaarverslag en informatie
over de berekening van de bekostiging, op grond van de Wet medezeggenschap op scholen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

21

Financiën en vastgoed
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat het zeer onwenselijk is
dat de bestuurder van de SvPO met zijn privéstichting, bedoeld voor zijn
scholen, geld verstrekte voor onder andere een hypothecaire geldlening
aan zijn twee zonen. Zij verwijzen naar mijn eerdere mededeling dat de
inspectie beperkt inzage heeft in de financiële stukken van de stichtingen
van deze bestuurder, waardoor deze niet kan optreden tegen hypothecaire
geldleningen omdat het een particuliere investering betreft, waarbij ik heb
gemeld zelf evenmin over deze mogelijkheid te beschikken. Omdat het in
dit geval gaat om transacties met familieleden, wordt het wel aangemerkt
als belangenverstrengeling. De leden vragen of dit betekent dat
bestuurders door kunnen gaan met het gebruiken van dergelijke
constructies, tenzij ze familie betrekken. Zij willen verder weten of dit
betekent dat bestuurders publiek geld naar een stichting kunnen
verschuiven, zonder dat hierop gecontroleerd kan worden. Zij vragen of ik
dit tot de bodem ga uitzoeken, en of ik een mogelijkheid ga creëren om
hier wel tegen op te kunnen treden.
Voor onderwijsinstellingen geldt de wettelijke verplichting om in het
jaarverslag verantwoording af te leggen over de geldstromen met
verbonden stichtingen (zogeheten verbonden partijen). De inspectie kan,
indien dit noodzakelijk wordt geacht, onafhankelijk onderzoek doen naar
de rechtmatigheid van geldstromen tussen onderwijsinstellingen en
verbonden stichtingen. Indien deze transacties op een onrechtmatige
wijze tot stand zijn gekomen, kan de inspectie optreden. De inspectie heeft
echter geen wettelijke mogelijkheden op te treden tegen alle overige
transacties van verbonden stichtingen (alle overige transacties die de
verbonden stichtingen aangaan, behoudens dus de transacties tussen de
verbonden stichtingen met onderwijsinstellingen).
De inspectie heeft in april haar bevindingen gepubliceerd over onder
andere het financieel beheer van de acht SvPO-schoolstichtingen. Daarin
zijn tevens de bevindingen opgenomen uit het onderzoek naar onderlinge
transacties tussen SvPO-scholen en private stichtingen.18 De inspectie
voert momenteel een nader onderzoek uit naar de huisvestingssituatie
van de acht SvPO-schoolstichtingen en de verbonden (private) stichtingen. In de eerder genoemde acht rapporten heeft de inspectie
beschreven dat het gebrek aan transparantie en inzicht over de eigendomssituatie van de schoolgebouwen en de wijze waarop de verkrijging is
gefinancierd, aanleiding is voor dit nader onderzoek is. De inspectie is
onafhankelijk in het doen van haar onderzoeken en zal na afronding
daarvan via de geëigende processen haar bevindingen openbaar maken.
Het past mij niet daar op dit moment uitspraken over te doen.
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze de onderwijsinspectie
heeft samengewerkt met de gemeente Utrecht in het kader van het
hersteltraject rondom SvPO Utrecht tussen de twee beoordelingen «zeer
zwak» in. Zij vragen waarom de gemeente Utrecht alsnog akkoord ging
met het verstrekken van een omgevingsvergunning voor de verbouwing
van een monumentaal pand, wetende dat de school zojuist als «zeer
zwak» was beoordeeld en daarmee een financieel risico nam qua
verbouwingskosten.
In een reactie laat de gemeente Utrecht het volgende weten:
De gemeente Utrecht en de Inspectie van het Onderwijs hebben regelmatig overleg. De wethouder Onderwijs van de gemeente Utrecht heeft
18

Deze rapporten zijn gedateerd 15 april 2021, en op 5 juli 2021 gepubliceerd op de website van
de inspectie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

22

gesproken met het schoolbestuur om haar zorg uit te spreken over de
kwaliteit van het onderwijs aan Utrechtse leerlingen en de klachten van
ouders. Zolang het Ministerie van OCW de school van bekostiging
voorziet, is de gemeente Utrecht verantwoordelijk voor de huisvesting van
de school. De beoordeling van de inspectie heeft geen invloed op de
zorgplicht van de gemeente, die blijft gewoon bestaan. Het verlenen van
een omgevingsvergunning is een formele procedure, waar het oordeel
van de inspectie geen rol in speelt. Het schoolbestuur treedt als bouwheer
op, en draagt de risico’s. De verbouwingskosten worden inderdaad
vergoed door de gemeente, conform wet- en regelgeving.
De leden van de SP-fractie laten weten signalen te hebben ontvangen dat
SvPO een deel van de middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs
(hierna: NPO) gaat gebruiken om inkomstenderving als gevolg van minder
leerlingen en de bekostigingssanctie in Utrecht op te vangen voor behoud
van kleine klassen. Zij vragen of de inzet van de middelen op deze wijze
past in de geest van het NPO.
De NPO-middelen zijn bedoeld om de achterstanden die zijn ontstaan
door de coronacrisis zo snel mogelijk weg te werken, niet om inkomstenderving vanwege een teruglopend aantal leerlingen en een bekostigingssanctie op te vangen.
De SP-fractie vraagt om een overzicht van alle betalingen die de
gemeenten Kapelle, Tytsjerksteradiel, West Betuwe (voorheen Geldermalsen), Deventer en Hoorn hebben gedaan op grond van doordecentralisatieovereenkomsten met SvPO, uitgesplitst naar jaartal.
In onderstaande tabel is te zien welke betalingen door de door u
genoemde gemeenten hebben gedaan in het kader van de doordecentralisatieovereenkomsten met SvPO:

2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021

Kapelle

Tytsjerksteradiel

West Betuwe

Deventer

Hoorn

€ 70.466
€ 140.627
€ 205.609
€ 257.506
€ 248.034
€ 288.308
€ 282.167
€ 301.669
€ 308.046
€ 305.066
€ 291.841

€ 59.363
€ 99.277
€ 142.113
€ 173.889
€ 223.816
€ 248.171
€ 282.976
€ 280.812

€ 36.666
€ 68.641
€ 107.991
€ 141.910
€ 171.346

€ 29.106
€ 59.136

€ 754
€ 28.775
€ 54.520

De bedragen tot en met 2020 zijn afkomstig uit de jaarverslagen. De
bedragen van 2021 zijn opgevraagd bij de betreffende gemeenten.
De SP-fractie vraagt wat er in het geval van doordecentralisatie gebeurt
met het vastgoed, in het bijzonder wanneer deze in eigendom is van een
private stichting zoals stichting Frederikssoon of de Stichting voor
Persoonlijk Onderwijs, indien een SvPO-vestiging in de toekomst mogelijk
gesloten dient te worden wegens aanhoudend slechte onderwijskwaliteit
en/of financieel/bestuurlijk wanbeheer.
Het antwoord op deze vraag hangt af van de afspraken die ten aanzien
van het economisch claimrecht zijn gemaakt in de doordecentralisatieovereenkomst. Dat betekent dat de situatie per gemeente anders kan zijn,
afhankelijk van wat de partijen onderling overeengekomen zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

23

Voornemens tot stichting nieuwe school, campussen en fusie
De leden van de SP-fractie vragen of het klopt dat er sprake is van een
proces tot fusie, waarbij alle acht SvPO-scholen worden overgedragen
aan een nieuw op te richten stichting, en of er daarnaast nog aanvragen
voor het stichten van nieuwe SvPO-scholen lopen.
Ik kan bevestigen dat er sprake is van een voorgenomen fusie tussen de
bestaande SvPO-scholen en een nieuw op te richten stichting. Het bestuur
beoogt hiermee de organisatie te vereenvoudigen, waardoor middelen
nuttiger zouden kunnen worden besteed.
SvPO heeft goedkeuring voor het starten van een school in de gemeente
Tilburg. De gemeente geeft aan nog geen geschikte locatie gevonden te
hebben voor deze vestiging. De huisvestigingsaanvraag is om die reden
doorgeschoven naar het huisvestingsprogramma onderwijs 2023. Er
lopen verder geen aanvragen voor nieuwe SvPO-scholen.
De leden van de SP-fractie stellen tot slot nog verschillende vragen naar
aanleiding van de signalen die ze hebben ontvangen dat SvPO schoolcampussen wil stichten in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk ten
behoeve van de taalreizen die SvPO voor haar leerlingen organiseert. Zo
vragen de leden of er andere scholen in Nederland met Nederlandse
overheidsbekostiging investeren in bestaande campussen en/of (nieuw)
vastgoed in het buitenland en of dat wel is wel toegestaan volgens
Nederlandse wet- en regelgeving. Verder willen ze weten of ik het
besteden van Nederlandse overheidsbekostiging aan campussen/
vastgoed in het buitenland passend vind, mede gezien de
niet-transparante financiële transacties tussen de stichtingen van SvPO,
en of de bouw en/of aanschaf van campussen in het buitenland een
passende besteding is van overheidsgelden, in het licht van het gegeven
dat de taalreizen niet tot het kerncurriculum van SvPO behoren en
vrijwillig zijn.
Het investeren van bekostiging in vastgoed in het buitenland is niet
toegestaan. Besturen hebben weliswaar een relatief grote bestedingsvrijheid, maar er zijn wel regels over de wijze waarop zij de bekostiging
dienen te besteden. Voor het voortgezet onderwijs zijn deze te vinden in
artikel 99 van de Wet op het voortgezet onderwijs. Ik ken geen
voorbeelden van bekostigde scholen voor voortgezet onderwijs die dit
doen. De onhelderheid in de publieke en private geldstromen bij SvPO
maakt dat ik dergelijke investeringen vanuit het eigen vermogen evenmin
passend zou vinden. De mate waarin de taalreizen tot het kerncurriculum
behoren of vrijwillig zijn acht ik daarbij overigens niet van belang.
De leden van de SP-fractie willen in dit kader tevens weten of het klopt dat
SvPO op dit moment een referendum houdt onder ouders over het
stichten van schoolcampussen in het buitenland en of ik kan nagaan of
dat met
medeweten van de medezeggenschapsraad van alle locaties is opgezet.
Indien dat het geval is, willen de betreffende leden weten of dit proces
zorgvuldig verloopt. Mocht dat niet zo zijn, dan vragen de leden of het
klopt dat SvPO zich dan niet aan de Wet medezeggenschap op scholen
houdt, en wat ik hieraan ga doen.
De inspectie bevestigt kennis te hebben genomen van een referendum
onder ouders om te weten te komen of er voldoende interesse is om een
campus in Frankrijk en/of Engeland te starten. De inspectie monitort de
werking van de verschillende medezeggenschapsraden in de aankomende
periode intensief. In februari 2022 vindt opnieuw een voortgangsgesprek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

24

plaats. Vanaf maart staat het herstelonderzoek gepland. Dan wordt ook de
werking van de medezeggenschapsraden en de opzet van een GMR
onderzocht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 289, nr. 502

25