Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3345
Vragen van de leden Voordewind (ChristenUnie), Ten Broeke (VVD), Van
der Staaij (SGP), De Roon (PVV), Van Bommel (SP), Sjoerdsma (D66),
Knops (CDA) en Servaes (PvdA) aan de Minister van Buitenlandse Zaken over
de bijdrage van Nederland aan politietrainingen op Papua (ingezonden 28 juni
2016).
Antwoord van Minister Koenders (Buitenlandse Zaken) (ontvangen
29 augustus 2016).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de radiouitzending «Nederlandse politietraining
in Papua»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Waarom wordt er in de beantwoording van Kamervragen eerdere vragen
over Papua’s van 26 april 20162 in het antwoord op vraag 4 niet over de
politietraining gesproken, maar in de Kamervragen antwoorden op vragen
van 10 december 2014 wel?3
Antwoord 2
In de brief van april 2016 wordt ingegaan op de vraag op welke wijze
Nederland de situatie van de Papoea’s onder de aandacht heeft gebracht van
de Indonesische autoriteiten, terwijl in de brief van december 2014 wordt
ingegaan op de vraag of het Kabinet nieuwe mogelijkheden ziet waarmee
Nederland kan bijdragen aan het verbeteren van de situatie. Daarom gaat de
brief van december 2014 in op het programma dat Nederland ondersteunt, en
de brief van april 2016 op de gesprekken in bilateraal en multilateraal
verband waar de Nederlandse autoriteiten deze situatie aan de orde hebben
gesteld.

1

http://www.nporadio1.nl/bureau-buitenland/onderwerpen/356063-nederlandse-politietrainingpapua
2
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 2420
3
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 938

ah-tk-20152016-3345
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 3
Kunt u de externe evaluatie, waarover wordt gesproken in de schriftelijke
verklaring van het Ministerie van Buitenlandse Zaken in de radiouitzending
van 12 mei, naar de Kamer sturen? Zo niet, kunt u de Kamer dan een
overzicht sturen van de methode en resultaten van de politietraining tot nu
toe?
Antwoord 3
De Nederlandse ambassade in Jakarta heeft op 12 juli jl. een Mid Term
Evaluation rapport ontvangen van het Community Policing Programme. Een
volledig evaluatierapport zal later worden afgerond. Het programma wordt
uitgevoerd door de International Organisation of Migration (IOM). In de
bijgevoegde infographic heeft IOM op basis van de Mid Term Evaluation een
overzicht gemaakt van de gebruikte methoden en de belangrijkste resultaten
van het programma4. Uit de resultaten kan een aantal conclusies worden
getrokken. Het programma heeft als uitgangspunt dat politie, gemeenschap
en lokale overheid gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor de lokale veiligheid.
Het beoogt door training en consultatie deze gedeelde verantwoordelijkheid
te stimuleren. Voor een langdurig resultaat is niettemin een cultuuromslag
nodig, en dat vergt tijd. Dat werd ook bevestigd in de Mid Term Evaluation.
Het programma heeft tot dusver diverse positieve resultaten geboekt op het
terrein van training voor politiefunctionarissen, zowel op nationaal als op
provinciaal niveau. In de evaluatie kwam naar voren dat lokale gemeenschappen hen nu zelf ook vaker betrekt bij problemen. Politie en gemeenschap
lijken problemen meer gezamenlijk ter hand te nemen, ook al stellen lokale
gemeenschappen dat nog niet bij alle agenten sprake is van een verandering
in gedrag. Een speciaal ontworpen mensenrechtenmodule is inmiddels een
vast onderdeel geworden van het curriculum van de training die ook
toekomstige politiefunctionarissen zullen volgen. Om de gemeenschap op
provincie-, district-, sub-district- en dorpsniveau te betrekken zijn daarnaast
Community Policing Forums (CPFs) opgericht. Hierbij komen vertegenwoordigers van NGO’s, lokale gemeenschappen en de politie regelmatig bijeen om
ontwikkelingen in de buurt te bespreken. Doel is om vertrouwen te scheppen
en de relatie tussen de politie en de gemeenschap te verbeteren. Hierdoor
kan gezamenlijk worden geanticipeerd op mogelijke spanningen en incidenten zodat de lokale veiligheid wordt versterkt. Omdat de CPFs in de laatste
fase van het programma zijn ingesteld, is verdere implementatie nodig en zijn
hier nog geen concrete resultaten van bekend. Er is meer tijd nodig om deze
activiteiten te voltooien, de impact hiervan te vergroten en toekomstige
financiering zeker te stellen. Op dit moment wordt daarom bekeken hoe het
programma kan worden verlengd met een beperkte tijd.
Vraag 4
Op welke manier kan Nederland monitoren wat de Indonesische veiligheidsdiensten in Papua doen?
Antwoord 4
Medewerkers van de Nederlandse ambassade in Jakarta bezoeken de
provincie regelmatig. Door middel van gesprekken met vertegenwoordigers
van lokale overheid, politie, mensenrechtenactivisten, NGOs en religieuze
organisaties krijgen zij inzicht in de huidige situatie in Papoea, inclusief het
optreden van leden van het veiligheidsapparaat. Deze gesprekken gebruikt
Nederland ook om misstanden aan de orde te stellen en het belang te
benadrukken van het investeren in de relatie met de burgerbevolking.
Vraag 5
Op welke manier kan Nederland garanderen dat Indonesische politieagenten
die door dit programma zijn getraind, niet actief zijn geweest in de schendingen van mensenrechten door de Indonesische politie in de afgelopen jaren?

4

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 5
In totaal zijn 3.687 politieagenten in de provincies Papua en West Papua
getraind binnen het Community Policing Pogramme. Er kan geen garantie
worden gegeven dat getrainde agenten niet hebben deelgenomen aan het
schenden van mensenrechten. Het gaat om een lange termijn inzet waarbij
een cultuuromslag noodzakelijk is zoals ook in de Mid Term Evaluation wordt
gesteld. De leiding van de provinciale politie in Papua heeft bij diverse
gelegenheden gesteld het belang te erkennen van het winnen van het
vertrouwen van de lokale gemeenschappen om lokale spanningen en
incidenten te verminderen en daarmee de veiligheidssituatie te verbeteren.
Vraag 6
Welke andere organisaties zijn bij de politietraining betrokken naast de
Organisation for Migration?5 Wat is of was de rol van de Universiteit van
Maastricht?6
Antwoord 6
De politietraining is door IOM samen met de Indonesische Nationale Politie
en Japan International Cooperation Agency (JICA) opgezet. De Universiteit
Maastricht speelt in deze trainingen geen rol.
Bij het tot stand brengen van en participatie in de Community Policing
Forums (CPFs) zijn tevens lokale groeperingen, zoals religieuze en culturele
organisaties, betrokken.
Vraag 7
Heeft u in het besluit deze training destijds te starten de conclusies meegenomen van de autoriteiten van Nieuw-Zeeland, die hun politietraining daar in
2010 juist is hebben gestopt?
Antwoord 7
Het Nederlandse trainingsprogramma heeft een andere insteek dan het tot
2010 door Nieuw-Zeeland gesteunde programma. Het Nieuw-Zeelandse
programma richtte zich op het strategische niveau met de detachering van
twee senior expat politie staf. Het Nederlandse programma richt zich op het
trainen van Community Policing Officers door nationaal gerekruteerde
politietrainers en het opzetten van CPFs waarin wordt ingezet op de
verbetering van de relatie tussen politie en lokale gemeenschappen en
beoogt daarmee een meer duurzaam en lokaal gedragen resultaat te
bereiken.
Vraag 8
Wat is uw reactie op de uitspraak van het Nieuw-Zeelandse Kamerlid
parlementslid Catherina Delahunty die stelt dat zolang het politieke regime
niet verandert, het geven van politietrainingen voor de mensenrechtensituatie
niets zal opleveren?
Antwoord 8
Om tot een duurzame oplossing te komen is het belangrijk dat de centrale
autoriteiten en de lokale bevolking gezamenlijk de problemen ter hand nemen
en ontwikkeling in de provincies bevorderen. Het Community Policing
Pogramme draagt bij aan de dialoog tussen lokale autoriteiten en de
burgerbevolking. Door het programma heeft de lokale politie beter inzicht in
wat er binnen de gemeenschap speelt en wordt het getraind in een andere
benadering van burgers. Ook zien zowel politie, provinciale- als lokale
overheden beter het belang van de preventie van lokale onlusten zoals het
oplaaien van spanningen tussen verschillende bevolkingsgroepen. Voor een
goed functionerende rechtsstaat is het van belang dat burgers vertrouwen
hebben in handhavingsmaatregelen en diensten. Met de financiering van het
programma zet het kabinet in op een bijdrage aan het verbeteren van deze
situatie in Papoea.

5
6

Kamerstuk 24 049, nr. 76.
https://www.maastrichtuniversity.nl/web/Main1/SiteWide/SiteWide11/
UniversiteitMaastrichtGaatIndonesischeNationalePolitieTrainen.htm en http://
www.indonesienu.nl/nu-actueel/politie-indonesie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Vraag 9
Heeft u tijdens uw ambtsbezoek aan Indonesië in maart deze politietraining
bezocht?
Antwoord 9
Mijn bezoek aan Indonesië in maart bestond uit een programma op Bali en
Java. Een bezoek aan het Community Policing Programme op Papoea maakte
dan ook geen onderdeel uit van de reis.
Vraag 10
Wat vonden de Minister van Buitenlandse Zaken Retno Marsudi en coördinerend Minister voor Politieke, Juridische en Veiligheidszaken Luhu Panjaitan
van de Nederlandse politietrainingen, toen u hen sprak over de mensenrechtensituatie in Papoea tijdens uw bezoek in maart?7
Antwoord 10
Gedurende mijn bezoek aan Indonesië in maart heb ik met de Minister van
Buitenlandse Zaken Retno Marsudi en toenmalig coördinerend Minister voor
Politieke, Juridische en Veiligheidszaken Luhut Panjaitan de mensenrechtensituatie, waaronder de situatie in Papoea, besproken. Het Community Policing
Pogramme is tijdens deze gesprekken niet specifiek aan de orde gekomen.

7

Zoals verwoord in Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 2420

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4