Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

238
Vragen van het lid Arib (PvdA) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over eiceltoerisme in het buitenland (ingezonden 15 september 2010).
Antwoord van minister Klink (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
14 oktober 2010).
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van het bericht over de explosieve stijging van
eiceltoerisme in Spanje?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u op de hoogte van het feit dat donoren in het buitenland anoniem
blijven, terwijl dat in Nederland wettelijk verboden is?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Vindt u het juist dat verzekeraars premiegeld gebruiken om
in-vitrofertilisatiebehandelingen (IVF) in het buitenland te vergoeden?
Antwoord 3
IVF is zorg die voldoet aan de stand van de wetenschap en praktijk en is
opgenomen in het pakket van de zorgverzekering. Dat geldt ook voor IVF
waarbij gebruik gemaakt is van eiceldonatie.
Het gaat hier om de vraag of IVF met een anonieme eiceldonatie in het
buitenland een te verzekeren prestatie is.
Voor zorg die onderdeel uitmaakt van de te verzekeren prestaties op grond
van de Zorgverzekeringswet maakt het niet uit of de zorg in Nederland of in
het buitenland wordt genoten. Zorg die opgenomen is in het pakket van de
zorgverzekering en waarop de verzekerde naar inhoud en omvang redelijkerwijs is aangewezen, dient de zorgverzekeraar te vergoeden of die zorg nu in
Nederland of in het buitenland wordt verricht.

1

ah-tk-20102011-238
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

Nieuwsuur d.d. 9 september 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Op grond van de Wet bijzondere medische verrichtingen en de Embryowet is
eiceldonatie in Nederland toegestaan zolang dit voldoet aan de zorgvuldigheidseisen die hieraan in deze wetten zijn gesteld. Anoniem donorschap is in
Nederland op grond van de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting
niet mogelijk.
De Wet bijzondere medische verrichtingen en de Wet donorgegevens
kunstmatige bevruchting bevatten verbods- en gebodsbepalingen die de
aanbieders van dergelijke zorg in Nederland raken en die zich niet tot de
verzekerden richten. Er is dus geen relatie tussen de Zorgverzekeringswet en
deze wetten voor zover het gaat om zorg die door een buitenlandse
aanbieder wordt geboden.
De bepalingen in de Embryowet die zich richten tot donoren, richten zich tot
donoren in Nederland en niet tot donoren in het buitenland.
Anoniem donorschap is in vele landen mogelijk. Dat geldt ook voor diverse
landen van de Europese Unie en de Verenigde Staten. Anoniem donorschap
doet niets af aan de kwaliteit van de behandeling. In die andere landen is de
keuze voor wel of niet anoniem donorschap alleen anders gemaakt dan in
Nederland.
Een en ander betekent dat een behandeling die plaats vindt in een kliniek in
het buitenland die niet beschikt over een vergunning op grond van de Wet
bijzondere medische verrichtingen en die werkt met anonieme eiceldonatie
tot de te verzekeren prestatie behoort. Zorgverzekeraars zijn dus gehouden
die behandeling te vergoeden.
Vraag 4, 5
Deelt u de mening dat Nederlandse verzekeraars alleen zorg mogen
vergoeden die voldoet aan Nederlandse kwaliteitseisen en wetgeving?
Welke maatregelen kunt en gaat u nemen om ervoor te zorgen dat premiegeld alleen besteed wordt aan zorg die voldoet aan de Nederlandse kwaliteitseisen en wetgeving?
Antwoord 4, 5
Alleen kwalitatief verantwoorde zorg, maakt deel uit van het pakket van de
zorgverzekering. Dat geldt ook voor de zorg die verleend wordt in het
buitenland.
Relevant bij het oordeel of er sprake is van kwalitatief verantwoorde zorg is
of de zorg voldoet aan de stand van de wetenschap en praktijk. In het arrest
van het Europese Hof van Justitie inzake Smits-Peerbooms van 12 juli 2001,
nr. C-157/99 is dit uitgelegd als «door de internationale medische wetenschap
voldoende beproefd en deugdelijk bevonden». Dit beperkt zich dus niet alleen
tot Nederland.
Hier gaat het om zorg die in een andere lidstaat van de Europese Unie is
ingeroepen. Binnen de Europese Unie geldt vrij verkeer van personen en
diensten. Het inroepen van zorg beperken tot zorg die louter aan Nederlandse
kwaliteitseisen voldoet, is strijdig met de vrije verkeersbeginselen die in het
EU-Verdrag zijn neergelegd. Het Europese Hof van Justitie heeft in zijn arrest
inzake N. Decker van 28 april 1998, nr. C-120/95 met zoveel woorden
overwogen dat «de voorwaarden voor de toegang tot en de uitoefening van
de gereglementeerde beroepen worden beheerst door de richtlijnen
92/151/EEG van de Raad van 18 juni 1992 betreffende een tweede algemeen
stelsel van erkenning van beroepsopleidingen, ter aanvulling van richtlijn
89/48/EEG (PB L 209, blz. 25), en 95/43/EG van de Commissie van 20 juli
1995 tot wijziging van de bijlagen B en D bij richtlijn 92/51 (PB L 184, blz.
21)». Hieruit vloeit voort dat zorg in een andere lidstaat van gelijke kwaliteit
beschouwd moet worden als zorg in het eigen land. De hiervoor genoemde
jurisprudentie is gecodificeerd in de conceptrichtlijn patiëntenrechten bij
grensoverschrijdende zorg. Het regime van die richtlijn staat eraan in de weg
om te bepalen dat premiegeld alleen besteed mag worden aan zorg die
voldoet aan de Nederlandse kwaliteitseisen en wetgeving. Bovendien doet,
zoals ik al in antwoord 3 heb aangegeven, anoniem donorschap niets af aan
de kwaliteit van de IVF-behandeling, hoe zeer het ook in de Nederlandse
samenleving van belang wordt geacht dat een kind in staat wordt gesteld
duidelijkheid over zijn biologische ouders te krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2