Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

30 597

Toekomst AWBZ

Nr. 466

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT

Ontvangen ter Griffie op 11 september 2014.

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Het besluit tot het doen van een aanwijzing
kan niet eerder wordengenomen dan op
11 oktober 2014.

Den Haag, 10 september 2014
Deze brief bevat de zakelijke inhoud van de aanwijzing die ik van plan ben
op grond van artikel 7 van de Wet marktordening gezondheidszorg (WMG)
aan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) te geven over:
1. de inzet van de instrumenten beschikbaarheidbijdrage en grens voor
de afbouw van het transitieregime curatieve geestelijke gezondheidszorg (cggz) voor zeer gespecialiseerde gebudgetteerde instellingen,
en
2. de inzet van het instrument beschikbaarheidbijdrage voor een
landelijk kennis- en expertisecentrum voor gespecialiseerde
psychotraumazorg aan specifieke doelgroepen.
Overeenkomstig artikel 8 van de WMG ga ik tot het geven van de
aanwijzing niet eerder over dan nadat dertig dagen zijn verstreken na
verzending van deze brief.
1. Afbouw van het transitieregime cggz
Om transitierisico’s bij de invoering van prestatiebekostiging te beheersen
is in 2013 voor gebudgetteerde instellingen in de tweedelijns cggz een
eenjarig transitiemodel vormgegeven. Hiervan heb ik op 21 februari 2012
schriftelijk mededeling gedaan aan de Eerste en Tweede Kamer der
Staten-Generaal.1
Zoals afgesproken in het Bestuurlijk Akkoord Toekomst GGZ 2013–2014,2
gold als onderdeel van dit transitiemodel in 2013 voor een aantal zeer
gespecialiseerde instellingen een hogere verrekenfactor, namelijk een

1
2

kst-30597-466
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Kamerstuk 25 424, nr. 160
bijlage bij Kamerstuk 25 424, nr. 183

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 597, nr. 466

1

verrekenfactor van 95%.3 Bij deze zeer gespecialiseerde instellingen was
het verschil tussen de productieafspraken in termen van oude budgetparameters en in termen van dbc’s voor 2013 groter dan 15%. Daarnaast
voldeden zij aan een aantal specifieke criteria.4 Dit transitieregime is in
2014 met één jaar verlengd, in afwachting van de uitkomsten van
onafhankelijk kostenonderzoek van de NZa, waarbij bezien wordt of er
objectieve zorginhoudelijke verklaringen zijn waarom de dbc’s en
bijbehorende maximumtarieven voor deze instellingen niet toereikend
zijn.5
Uitkomsten van het kostenonderzoek
Inmiddels is het kostenonderzoek van de NZa afgerond (zie bijlage6). De
NZa heeft in een gedegen onderzoek bezien of er objectieve zorginhoudelijke verklaringen zijn waarom de dbc’s en bijbehorende maximumtarieven voor deze instellingen niet toereikend zouden zijn. Op basis van het
kostenonderzoek concludeert de NZa dat er weinig aanleiding is tot
aanpassingen in regelgeving of productstructuur.
Aan verreweg het grootste deel van de verschillen ligt volgens de NZa de
volgende drie typen oorzaken ten grondslag:
1. Discussie tussen verzekeraar en aanbieder over de productieafspraken. Bijvoorbeeld wanneer aanbieder en verzekeraar het niet eens zijn
over de af te spreken prestatie of wanneer de afspraken onvolledig
zijn. Het is aan verzekeraar en aanbieder om dit in het lokaal overleg
op te lossen. Dit is inherent aan het model van prestatiebekostiging.
2. De mogelijkheden die de huidige regelgeving biedt worden onvoldoende gebruikt. Dit betreft bijvoorbeeld de mogelijkheden van
onderlinge dienstverlening en de mogelijkheid voor zorgaanbieder en
zorgverzekeraar om in een contract prijzen tot 10% boven het
maximumtarief af te spreken (het max-max tarief). Het verschil is op
te lossen door wel van deze mogelijkheden gebruik te maken.
3. Systeemwijzigingen. Het gaat hier om gewenste systeemwijzigingen
(zoals de gewijzigde bekostiging van groepsbehandeling; zie
toelichting in NZa advies). Soms is hiervoor al een specifieke
overgangsregeling van toepassing (zoals de overgangsregeling voor
kapitaallasten). De NZa constateert bovendien dat geen van deze
factoren uniek is voor de onderzochte instellingen. Ze spelen in de
hele ggz-sector een rol.
Uit het onderzoek komen volgens de NZa daarnaast twee andere oorzaken
naar voren die nader onderzoek behoeven:
1. Het dbc-tarief voor verblijfsdagen houdt rekening met een bepaalde
mate van afwezigheid. Voor een aantal van de onderzochte instellingen
is deze verdiscontering van afwezigheid niet toereikend. Toen de NZa
in december haar advies uitbracht, was haar verwachting dit te
betrekken bij de ontwikkeling van de dbc ggz regelgeving voor 2015.
Dat tijdpad is niet haalbaar gebleken. De NZa neemt dit nu mee in de
ontwikkeling van de regelgeving voor 2016.
2. De vergoeding die de dbc ggz systematiek via overheadkosten biedt
voor de kosten doventolk is niet toereikend voor instellingen met een
bovengemiddeld aantal cliënten met een auditieve beperking. De
huidige leefurenregeling (gefinancierd vanuit de AWBZ) biedt in 2014

3

Aanwijzing inzake invoering prestatiebekostiging geneeskundige geestelijke gezondheidszorg,
Stcrt. 2012, nr. 15569
NZa beleidsregel BR/CU-5073
5
Kamerstuk 25 424, nr. 231
6
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 597, nr. 466

2

soelaas. De NZa vraagt om aandacht hiervoor bij de uitwerking en
besluitvorming over de overheveling van de doventolkzorg naar de
Wmo.
Besluit
Ik ben de NZa zeer erkentelijk voor het heldere advies. Uit het advies blijkt
dat de bekostigingssystematiek van de curatieve ggz ook geschikt is voor
de bekostiging van voormalige gebudgetteerde instellingen die zeer
gespecialiseerde GGZ leveren. In 2015 wordt een aantal stappen gezet om
dit eindperspectief dichterbij te brengen.
1. Het transitiebedrag dient per aanbieder te worden gecorrigeerd naar
rato van het aandeel van de zorg dat voor de betreffende zorgaanbieder overgaat naar de Jeugdwet. Het bijzonder transitiemodel is
namelijk alleen van toepassing op de vanuit de Zvw gefinancierde
curatieve ggz. De curatieve ggz voor 18-minners valt vanaf 1 januari
2015 binnen het gemeentelijk domein. De NZa dient het aandeel van
zorg dat overgaat naar de Jeugdwet te baseren op de gegevens uit de
nacalculatie 2013.
2. Het overgebleven transitiebedrag zal vanaf 2015 stapsgewijs worden
afgebouwd. Een stapsgewijze afbouw is van belang om voor deze
instellingen een zachte landing in het systeem van prestatiebekostiging te garanderen. Zo hebben de betreffende instellingen voldoende
tijd om in hun bedrijfsvoering te anticiperen op de overgang naar
prestatiebekostiging. De afbouw dient als volgt te worden vormgegeven: in 2015 wordt het percentage waarmee het transitiebedrag wordt
vermenigvuldigd (de verrekenfactor) teruggebracht van 95% naar
70%; in 2016 wordt deze verrekenfactor teruggebracht van 70% naar
30%; in 2017 wordt geen verrekenbedrag meer toegekend. Daarbij
geldt dat de transitiebedragen voor 2015 en 2016 worden vastgesteld
op basis van het transitiebedrag 2013 plus indexeringen.
3. Op de bij 2 genoemde afbouw zijn twee uitzonderingen7:
a. De NZa neemt de verdiscontering van afwezigheid mee in de
ontwikkeling van de regelgeving voor 2016. In 2015 wordt
daarom de afbouw van het transitiebedrag niet toegepast op het
deel van het transitiebedrag dat toegeschreven kan worden aan
de ontoereikende verdiscontering van afwezigheid.
b. Ook de bekostiging van de (doventolk-)zorg door instellingen
met een bovengemiddeld aantal cliënten met een auditieve
beperking vraagt om nader onderzoek. Het is belangrijk dat hier
een toekomstbestendige oplossing voor komt. Ik zal dit nader
verkennen. Daarbij betrek ik NZa, Zorginstituut en VNG. Daarom
wordt in 2015 de afbouw van het transitiebedrag evenmin
toegepast op het deel van het transitiebedrag dat toegeschreven
kan worden aan (doventolk-)zorg door instellingen met een
bovengemiddeld aantal cliënten met een auditieve beperking.
4. Voor de twee uitgezonderde delen blijft de verrekenfactor in 2015
95%. De NZa dient zich bij het bepalen van de delen te baseren op het
in 2013 bij de instellingen uitgevoerde kostenonderzoek.
Ik ben voornemens om de NZa bij aanwijzing op te dragen het bijzonder
transitiemodel zoals hierboven beschreven aan te passen.
Door de stapsgewijze beëindiging van het bijzonder transitiemodel wordt
de overgang naar prestatiebekostiging in de curatieve ggz in 2017
afgerond. In de gespecialiseerde ggz werk ik zo op zorgvuldige wijze toe
naar een gelijk speelveld tussen ggz-aanbieders, waarin niet gestuurd
wordt op aanbod, maar op zorgvraag. Zorgverzekeraars krijgen ook voor
7

De uitzonderingen zijn niet van toepassing op de correctie van het transitiebedrag vanwege de
overheveling van zorg naar de Jeugdwet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 597, nr. 466

3

de zeer gespecialiseerde zorg steeds meer de ruimte – en de verantwoordelijkheid – om hun rol op het gebied van kwaliteit en doelmatigheid
verder vorm te geven.
2. Landelijk kennis- en expertisecentrum voor gespecialiseerde
psychotraumazorg aan specifieke doelgroepen
Op 25 mei 2012 heb ik door middel van een voorhangbrief schriftelijk
aangekondigd de NZa een aanwijzing te geven over de inzet van het
instrument beschikbaarheidbijdrage voor gespecialiseerde psychotraumazorg aan specifieke doelgroepen.8 Met de zorgaanbieder aan wie de
NZa deze beschikbaarheidbijdrage in 2013 heeft verleend, Stichting
Centrum ’45, is in 2012 en 2013 verkend op welke wijze de zorg, zoals
beschreven in de genoemde voorhangbrief, ook in de toekomst geborgd
kan blijven. Vervolgens heeft VWS de NZa verzocht om een kostenonderzoek uit te voeren bij Stichting Centrum ’45. Het onderzoek was in
vraagstelling, opzet en doorlooptijd gelijk aan de onderzoeken die de NZa
uitvoerde in het kader van het transitiemodel cggz (zie hierboven).
Naar aanleiding van het kostenonderzoek heeft de NZa op 5 december
2013 geadviseerd de beschikbaarheidbijdrage van Centrum ’45 per 2015 te
verlagen. De NZa heeft laten weten dat, als VWS de activiteiten ten
behoeve van de landelijke kennisfunctie voor gespecialiseerde psychotraumazorg wil behouden, VWS dat kan doen in de vorm van een
beschikbaarheidbijdrage. De activiteiten waaruit de landelijke kennisfunctie bestaat, zijn niet toe te rekenen naar zorgproducten, of in rekening
te brengen door middel van tarieven. De NZa adviseert zoals gezegd om
de beschikbaarheidbijdrage te verlagen, voor zover deze op dit moment
wordt ingezet voor reguliere zorgkosten. Deze zorgkosten dienen door
Centrum ’45 in rekening gebracht te worden door middel van de dbc’s
ggz, inclusief het max-max tarief. Tot slot verzoekt de NZa VWS om over
te gaan tot afbakening van de kennisfunctie, zodat zij in 2015 een
aanvraag voor een beschikbaarheidbijdrage voor de landelijke kennisfunctie kan beoordelen.
Besluit
Conform het advies van de NZa ben ik voornemens de NZa te verzoeken
het instrument beschikbaarheidbijdrage in te zetten voor een landelijk
kennis- en expertisecentrum voor gespecialiseerde psychotraumazorg aan
specifieke doelgroepen, en deze te verlenen aan één zorgaanbieder voor
de activiteiten ten behoeve van de landelijke kennisfunctie. Deze beschikbaarheidbijdrage mag niet ingezet te worden voor reguliere zorgkosten,
en zal dan ook lager zijn dan de beschikbaarheidbijdrage in 2014. De NZa
dient de hoogte van de beschikbaarheidbijdrage voor 2015 zo vast te
stellen dat deze afdoende is om in 2015 en daaropvolgende jaren de
activiteiten ten behoeve van de landelijke kennisfunctie te behouden. Ik zal
de NZa tijdig een nadere afbakening van de landelijke kennisfunctie doen
toekomen.
Monitoring
In het systeem zijn voldoende waarborgen aanwezig om de overgang
naar prestatiebekostiging ook bij de zeer gespecialiseerde ggz instellingen
goed te laten verlopen. Toch is bij de afbouw van het bijzonder transitiemodel en de bijstelling van de beschikbaarheidbijdrage voor gespecialiseerde psychotraumazorg aan specifieke doelgroepen enige behoed8

Kamerstuk 32 393, nr. 18; aanwijzing inzake invoering prestatiebekostiging geneeskundige
geestelijke gezondheidszorg, Stcrt. 2012, nr. 15569.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 597, nr. 466

4

zaamheid geboden, aangezien het hier zeer gespecialiseerde zorg betreft.
Voorkomen moet worden dat verzekerden onvoldoende gebruik kunnen
maken van zorg waar ze aanspraak op hebben en die nodig is voor hun
zeer specifieke zorgvraag. Het is daarom van belang dat alle betrokken
partijen hun verantwoordelijkheid nemen.
Zorgverzekeraars Nederland is onlangs gewezen op de verantwoordelijkheid van de zorgverzekeraars in deze. Ik zal bovendien de NZa
verzoeken om de overgang naar prestatiebekostiging van de zeer
gespecialiseerde ggz-instellingen nauwlettend te monitoren, indien nodig
aanvullende maatregelen te nemen, en mij op de hoogte te houden van
de ontwikkelingen. Daarbij vraag ik de NZa ook aandacht voor de
toepassing van max-max-tarieven en van onderlinge dienstverlening.
Het toezichtinstrumentarium van de NZa in relatie tot naleving van de
zorgplicht door verzekeraars biedt indien noodzakelijk voldoende
waarborgen. Zo kan de NZa een aanwijzing of een last onder dwangsom
opleggen aan een verzekeraar die niet aan zijn zorgplicht voldoet.
Ten slotte
Ik hoop u met deze voorhangbrief voldoende te hebben geïnformeerd
over de inzet van de instrumenten beschikbaarheidbijdrage en grens voor
de afbouw van het transitiemodel cggz en de inzet van het instrument
beschikbaarheidbijdrage in de WMG in het kader van de cggz.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 597, nr. 466

5