Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

28 625

Herziening van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid

Nr. 154

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 september 2012
Hierbij ontvangt u de kwartaalrapportage over de stand van zaken van de
onderhandelingen over de hervorming van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid (GLB) na 20131. Deze derde kwartaalrapportage heeft
betrekking op de periode juni tot en met augustus 20122. Voorts informeer
ik u over de uitvoering van mijn toezegging inzake de overgangsperiode
van het nieuwe GLB 2014–2020.
In deze kwartaalrapportage zal ik terugkijken op het Deense voorzitterschap en vooruitkijken op het Cypriotische voorzitterschap. Daarnaast zal
ik aandacht besteden aan de ontwikkelingen met betrekking tot de
behandeling van de GLB-wetgevingsvoorstellen in het Europese
Parlement (EP).
Deense Voorzitterschap
Onder het Deense voorzitterschap zijn de GLB-wetgevingsvoorstellen voor
2014–2020 intensief besproken in de Landbouw- en Visserijraad. De focus
lag daarbij op de directe betalingen. De herverdeling van middelen,
vergroening van directe betalingen en vereenvoudiging zijn de
voornaamste discussiepunten geweest. Het voorzitterschap heeft in de
Raad van 18 juni haar voortgangsrapportage gepresenteerd. Deze
rapportage heb ik conform mijn toezegging van in het AO Landbouwraad
van 13 juni jl. bij deze brief bijgevoegd. In het verslag van de
Landbouwraad van 18 juni (Kamerstuk 21501-32 nr. 625) heb ik uw Kamer
mijn reactie op de voortgangsrapportage gezonden.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
Eerdere GLB-kwartaalrapportages heeft uw
Kamer ontvangen op 9 maart 2012 (Kamerstuk
28 625 nr. 146) en 8 juni 2012 (Kamerstuk
28 625 nr. 152).

Cypriotisch Voorzitterschap

2

kst-28625-154
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

In de Landbouw- en Visserijraad van 16 juli jl. heeft Cyprus haar werkprogramma gepresenteerd. Op het vlak van landbouw heeft Cyprus aange-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 625, nr. 154

1

geven dat de hervorming van het GLB tot haar prioriteiten behoort als
basis voor een duurzame, milieuvriendelijke en concurrentiekrachtige
landbouw. Innovatie en het bijdragen aan voedselzekerheid staan hierbij
hoog op de agenda. Het voorzitterschap wil tevens aandacht geven aan
het verder stroomlijnen en vereenvoudigen van het GLB om te zorgen
voor een doelgerichte en efficiëntie implementatie van het GLB.
Het Cypriotisch voorzitterschap streeft allereerst naar het bereiken van
een (gedeeltelijke) «algemene benadering, die de zwaartepunten in de
Raadsdiscussies over kernelementen van de voorstellen moet reflecteren.
Specifieke aandacht zal vooral uitgaan naar de verordeningen over het
plattelandsontwikkelingsbeleid, de integrale marktordening en de
horizontale/financiële aspecten van het GLB. Op het punt van de directe
betalingen zal worden voortgebouwd op het werk van het Deense
voorzitterschap. Cyprus heeft aangegeven tevens te proberen om in
verregaande mate toe te werken naar een politiek akkoord in de Raad. Of
dit lukt is echter mede afhankelijk van het moment waarop overeenstemming wordt bereikt over het Meerjarig Financieel Kader voor de
periode 2014–2020.
GLB-wetgevingsvoorstellen in het Europees Parlement
Op 18 en 19 juni hebben de vier rapporteurs van de Commissie Landbouw
en Plattelandsontwikkeling (COMAGRI) van het Europees Parlement (EP)
hun conceptrapporten gepresenteerd over de wetgevingsvoorstellen van
de Europese Commissie voor het GLB 2014–2020. De conceptrapporten
betreffen:
a) de gemeenschappelijke marktordening (GMO);
b) de directe betalingen;
c) het plattelandsbeleid;
d) de horizontale aspecten van het GLB.
De leden van COMAGRI hebben tot 13 juli gelegenheid gekregen om
amendementen op deze conceptrapporten in te dienen, hetgeen heeft
geleid tot bijna 6 700 amendementen. Deze amendementen zullen door de
rapporteurs moeten worden omgevormd tot compromisteksten waarover
het EP in het najaar (oktober/november) kan stemmen. Na stemming over
de rapporten is het standpunt van het EP bepaald en ligt er een basis voor
de onderhandeling tussen de Raad, de Commissie en het EP om tot een
politiek akkoord te komen.
Hoewel de ingediende amendementen naar verwachting op een aantal
punten zullen leiden tot bijstelling van de conceptrapporten, zijn de
volgende algemene contouren reeds zichtbaar:
Wat de directe betalingen en in het bijzonder vergroening betreft laat het
EP in meerderheid blijken gecharmeerd te zijn van een bredere toepassing
van begrip «green by definition» (o.a. met behulp van «duurzaamheidscertificaten» en de (substantiële) deelname landbouwmilieumaatregelen
op bedrijfsniveau). Ook ziet het EP een rol weggelegd voor groepen
boeren (collectieven) bij de aanwijzing van ecologische aandachtsgebieden. Het EP toont sympathie voor de positie van jonge en kleine
boeren en heeft begrip voor de nationale/regionale diversiteit tussen en
binnen lidstaten. De rapporteur geeft wel aan geen voorstander te zijn van
een (Europees) keuzemenu voor vergroening. Ten slotte lijkt het EP
geneigd te kiezen voor een vergroeningsbetaling die los staat van de
basispremie.
Waar het gaat om de voorstellen met betrekking tot het markt- en
prijsbeleid neigt de EP-rapporteur naar meer marktbescherming en
marktmacht voor producenten, waarbij de rapporteur soms verder lijkt te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 625, nr. 154

2

gaan dan de voorstellen van de Europese Commissie. In het EP ontspon
zich met name een discussie over de al dan niet automatische aanpassing
van referentieprijzen op basis van marktontwikkelingen en over de rol van
producentenorganisaties ten aanzien van het al dan niet mogen maken
van vaste prijsafspraken. De Europese Commissie benadrukte in haar
reactie het belang van een goed evenwicht tussen de rol en verantwoordelijkheid van producentenorganisaties, het stimuleren van de marktoriëntatie en respect voor de mededingingsregels. Crisisbestrijding op de
markt moet geen automatisme worden, maar altijd specifiek en flexibel
zijn.
Bij het plattelandsbeleid stelt de EP-rapporteur een uitbreiding voor van
de mogelijkheid voor overheveling van budget voor de directe betalingen
(1e pijler) naar het plattelandsbeleid (2e pijler), en vice versa, tot max. 20%.
Het voorstel voor een eenvoudige steunregeling die oudere landbouwers
stimuleert hun bedrijf, incl. toeslagrechten, over te dragen aan een jonge,
startende, landbouwer, leverde veel discussie op.
Bij de horizontale aspecten laat de EP-rapporteur zien voorstander te zijn
van eenvoudige meerjarige afspraken, uitbreiding van de technische
bijstand en bedrijfsadvisering aan boeren, een transparanter controle- en
sanctiesysteem (risico-gebaseerd en proportioneel) en op een aantal
punten vereenvoudiging van de cross compliance.
In de afgelopen week (3 september jl.) heeft in het COMAGRI de eerste
bespreking plaatsgevonden over de ruim 2 300 amendementen inzake de
directe betalingen. In deze bespreking is vooral de te volgen procedure
aan de orde gekomen. In principe is het nu aan de EP-rapporteur
Capoulos Santos en de EP-schaduwrapporteurs om met compromisamendementen te komen. De ambitie is door het EP uitgesproken om vast te
houden aan de planning om in november te stemmen over de amendementen en de rapporten.
Volgende kwartaalrapportage
De volgende kwartaalrapportage ontvangt u conform de met uw Kamer
gemaakte afspraken in het AO-behandelvoorbehoud van 14 december jl
(Kamerstuk 28 625, nr. 142). in december van dit jaar. Ook zal ik daarin
reageren op de definitieve rapporten van COMAGRI inzake de hervorming
van het GLB 2014–2020.
Overige
Overgangstermijn periode 2014 – 2020
Hiermee informeer ik u over de uitvoering van de toezegging die ik heb
gedaan tijdens het VSO Landbouw- en Visserijraad van 25 april jl. waarin
ik heb aangegeven de ingetrokken motie Koopmans/Dijkgraaf (21501-32,
nr. 592 over te nemen. Deze ingetrokken motie roept de regering op zich
in te zetten om de volledige periode 2014–2020 te kunnen gebruiken om
de overgang naar het nieuwe model van het GLB te faciliteren en meer
ruimte te creëren voor nationale invulling van de overgang die de
geleidelijkheid waarborgt.
In de onderhandelingen over het nieuwe GLB heb ik mij daarom ingezet
voor de volgende punten:
– handhaving van de overgangsperiode tot zeker 2019 conform de
huidige voorstellen;
– een kleinere steunreductie in het eerste jaar van implementatie;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 625, nr. 154

3

–
–
–

mogelijkheden voor de lidstaten om binnen de overgangsperiode zelf
de omvang van de stappen van de veranderingen vast te stellen;
een stapsgewijze uitfasering van de speciale toeslagrechten;
een transparante implementatie van de overgangsperiode, zodat de
landbouwers al in 2014 zo veel mogelijk zicht hebben op de wijzigingen van de hoogte van de directe betalingen t/m 2020.

Zoals ik in de Kwartaalrapportage van 8 juni jl. (Kamerstuk 28 625, nr. 152)
heb aangegeven is de met de huidige voorstellen is de overgang naar het
nieuwe model te abrupt. Een groot deel van de lidstaten deelt deze
mening. Er lijkt daarmee in de Raad draagvlak te zijn voor een langere
overgangsperiode. Het Cypriotische voorzitterschap zal de komende
maanden proberen de discussie over de directe betalingen verder te
brengen.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 625, nr. 154

4