Cito

Primair onderwijs, voortgezet onderwijs,

Cito | Primair onderwijs, voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs

middelbaar beroepsonderwijs
Meting taal en rekenen 2010

Tweede meting: een indicatie van leerprestaties
in termen van het referentiekader

Meting taal en rekenen 2010
Tweede meting: een indicatie van leerprestaties in
termen van het referentiekader

Cito
Amsterdamseweg 13
Postbus 1034
6801 MG Arnhem
T (026) 352 11 11
F (026) 352 13 56
www.cito.nl
Klantenservice
T (026) 352 11 11
F (026) 352 11 35
klantenservice@cito.nl

Fotografie: Ron Steemers

Meting taal en rekenen 2010
Tweede meting: een indicatie van leerprestaties
in termen van het referentiekader

Cito | Arnhem 2011

© Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling (2010)
Niets uit dit werk mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Stichting Cito
Instituut voor toetsontwikkeling worden openbaar gemaakt en/of verveelvoudigd door middel
van druk, fotografie, scanning, computersoftware of andere elektronische verveelvoudiging of
openbaarmaking, microfilm, geluidskopie, film- of videokopie of op welke wijze dan ook.

2

Meting taal en rekenen 2010

Inhoud
1

Inleiding

5

2

Meetinstrumenten

6

3

IJking

7

4

Resultaten basisonderwijs 2010

8

5

Resultaten voortgezet onderwijs 2010

9

6

Resultaten middelbaar beroepsonderwijs 2010

11

7

Vergelijking resultaten 2009 - 2010

13

8

Prestaties van leerlingen binnen één en dezelfde opleiding

14

9

Voorbehoud

15

10

Samenvatting

16

3

Meting taal en rekenen 2010

4

Meting taal en rekenen 2010

1 Inleiding
OCW heeft Cito de opdracht gegeven om de taal- en rekenprestaties van laatstejaars leerlingen
in het basis en voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs in 2010 te
beschrijven. Dit is gebeurd in termen van het Referentiekader van de Expertgroep Doorlopende
Leerlijnen (EGDLL). De beschrijving bouwt voort op de Monitor taal en rekenen 2009, een rapport
over hetzelfde onderwerp dat enige tijd geleden is verschenen. Hier rapporteren we de
resultaten van het vervolgonderzoek dat in 2010 is uitgevoerd en brengen deze in verband met
de resultaten van 2009.
In 2010 is de wet referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen van kracht geworden. Doel van
deze wet is om tot een betere aansluiting te komen tussen het taal- en rekenonderwijs van de
verschillende sectoren. Dit komt de doorlopende leerlijn van leerlingen ten goede. De wet is
gebaseerd op het werk van de EGDLL: Over drempels met Taal en Rekenen (2008) en Een nadere
beschouwing (2009).
De referentieniveaus zijn per sector wettelijk vastgelegd. Daarmee is duidelijk wat leerlingen die
in het laatste jaar van hun opleiding zitten, moeten kennen en kunnen op het gebied van taal en
rekenen. De toewijzing van de referentieniveaus aan de sectoren is als volgt:
Taal
• Niveau 1F en 2F: eind basisonderwijs en speciaal onderwijs
• Niveau 1F: praktijkonderwijs
• Niveau 2F: eind vmbo, mbo 1, 2 en 3
• Niveau 3F: eind havo 5 en mbo 4
• Niveau 4F: vwo 6
Rekenen
• Niveau 1F en 2F: eind basisonderwijs en speciaal onderwijs
• Niveau 1F: praktijkonderwijs
• Niveau 2F: eind vmbo, mbo 1, 2 en 3
• Niveau 3F: eind havo 5, vwo 6 en mbo 4
In deze publicatie beschrijven we hoe de laatstejaars leerlingen van 2010 in het basis en
voortgezet onderwijs en in het middelbaar beroepsonderwijs presteren op de referentieniveaus.
Daarbij zijn de niveaus 1F, 2F en 3F betrokken. Eerst wordt beschreven welke meetinstrumenten
daarvoor gebruikt zijn. Vervolgens presenteren we de resultaten en daarna volgt een
samenvatting. Een uitgebreidere beschrijving van het onderzoek is te vinden in de
wetenschappelijke verantwoording van de meting 2010.

5

Meting taal en rekenen 2010

2 Meetinstrumenten
Om te bepalen waar leerlingen in 2010 staan ten opzichte van de referentieniveaus, gebruikten
we vier verschillende bronnen van informatie:
1	De Eindtoets Basisonderwijs en de Niveautoets van 2010. De Niveautoets is bestemd voor
leerlingen die in aanmerking komen voor praktijk- of leerwegondersteunend onderwijs.
Omdat scholen de minst vaardige leerlingen soms niet laten meedoen aan de Eindtoets, gaf
het gebruik van deze toets alleen een te rooskleurig beeld van de stand van zaken. Daarom
hebben we ook de resultaten op de Niveautoets gebruikt.
2	De afname van de diagnostische toetsen in het schooljaar 2009-2010. Dit zijn toetsen die
Cito in 2008 ontwikkelde in opdracht van OCW en die voor het eerst zijn afgenomen in het
schooljaar 2008-2009. Zowel in 2009 als in 2010 konden scholen zich vrijwillig opgeven voor
deze afname.
3	Het vooronderzoek naar nieuwe opgaven voor de diagnostische toetsen. Eindexamen­
leerlingen maakten deze opgaven in het voorjaar van 2010.
4	Het vooronderzoek naar de rekentoets vo. De opgaven die we voor dit onderzoek maakten,
namen we ook af in eindexamenklassen tijdens het voorjaar van 2010.
Bij de toetsen die genoemd staan onder punt 2, 3 en 4 was een bepaalde mate van overlap
aanwezig. Hierdoor was het mogelijk om de prestaties van leerlingen uit verschillende sectoren
met elkaar in verband te brengen. In onderstaande tabel is af te lezen hoeveel leerlingen aan de
verschillende toetsen meededen. Voor het basisonderwijs kunnen we ervan uitgaan dat de
deelnemende leerlingen representatief waren voor alle achtstegroepers van 2010. Voor de voleerlingen die hadden deelgenomen aan de toetsen gold dat ze een goede afspiegeling vormden
van de landelijke verdelingen over regio en verstedelijking. Voor het mbo was het niet mogelijk
om na te gaan in hoeverre de deelnemende locaties een representatieve steekproef vormden.
Een ROC heeft vaak meerdere locaties en het is niet bekend hoe deze op landelijk niveau zijn
verdeeld over regio en verstedelijking.
tabel 1: 			aantallen deelnemers aan de verschillende toetsen uit het primair en voortgezet
onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs
bao

vo

mbo

Eindtoets basisonderwijs en Niveautoets

140.700

*

*

diagnostische toetsen

*

55.280

26.412

vooronderzoek nieuwe opgaven voor de diagnostische toetsen

*

2023

2121

vooronderzoek rekentoets vo

*

2732

*

* = niet van toepassing

6

Meting taal en rekenen 2010

3 IJking
In het kader van de wet op de referentieniveaus taal en rekenen worden voor het vo en mbo
nieuwe toetsen en examens ontwikkeld. De normering van deze overheidstoetsen vindt plaats
onder de regie van het College Voor Examens (CVE)1. Dit gebeurt voor het vo en mbo voor het
eerst in 2011, bij pilots ten behoeve van de nieuwe toetsen en examens. In de aanloop
hiernaartoe hebben we bij de metingen van 2009 een eerste indicatieve ijking uitgevoerd.
Met behulp hiervan konden we nagaan hoeveel opgaven leerlingen goed moeten hebben om
vast te stellen dat zij een bepaald referentieniveau beheersen. Hieronder herhalen we de
uitgangspunten van de ijking in 2009 nog eens:
• Het ijkpunt voor 1F wordt vastgelegd op de toetsscore waarbij 75 procent van de leerlingen
van groep 8 uit het basisonderwijs 2009 dit niveau ook daadwerkelijk beheerst.
• Het ijkpunt voor 2F wordt vastgelegd op de toetsscore waarbij 50 procent van de leerlingen
van klas 4 vmbo-KB 2009 dit niveau ook daadwerkelijk beheerst.
• Het ijkpunt voor 3F wordt vastgelegd op de toetsscore waarbij 75 procent van de leerlingen
van klas 5 havo 2009 dit niveau ook daadwerkelijk beheerst.
Voor alle uitgangspunten geldt dat hierbij aansluiting is gezocht met het advies van de
commissie EGDLL.
Met de voorlopige ijkpunten die in 2009 zijn vastgesteld, kunnen we een beeld te geven van hoe
de leerlingen in 2010 presteerden op de referentieniveaus. Op een later moment zullen deze
ijkpunten worden geëvalueerd.

1 In de toekomst mogelijk College voor Toetsing en Examens

7

Meting taal en rekenen 2010

4 Resultaten basisonderwijs 2010
Onderstaande grafieken laten zien hoeveel procent van de leerlingen bij benadering niveau 1F
beheerst in 2009 en 2010 voor taal en rekenen. Deze percentages zijn tot stand gekomen door
het jaar 2008 als uitgangspunt te nemen. Dat was mogelijk omdat we in het basisonderwijs al
een jaar voordat de ijking van de diagnostische toetsen plaatsvond waren begonnen met
metingen op het gebied van taal en rekenen. Vervolgens hebben we bepaald welk vaardigheids­
niveau in 2008 het beste het referentieniveau 1F benadert. Toen dat eenmaal was gebeurd,
konden we nagaan of de leerlingen van 2009 en 2010 vooruitgang hadden geboekt ten opzichte
van dat niveau, of achteruit waren gegaan. Uit de grafieken is op te maken dat er in 2010 meer
leerlingen waren die het niveau beheersten dat 1F het beste benadert dan in 2009. Deze
leerwinst is overal significant, maar in statistische termen te klein om te kunnen spreken van
een effect.
100
95
100
90
95
85
90
80
85
75
80
70
75
65
70
60
65
55
60
50
55

50

2009

2010

2009

2010

2009

2010

woordenschat
spelling
begrijpend lezen
2009
2010
2009
2010
2009
2010
percentage BaO leerlingen met niveau 1F (bij benadering)
woordenschat
spelling
begrijpend lezen

percentage
BaOleerlingen
leerlingen met
1Fen
(bij2010
benadering)
percentage
dat niveau
in 2009
niveau 1F beheerst (bij benadering) op
grafiek 1: 		
het
gebied
van
taal.
100
95
10090
9585
9080
8575
8070
7565
7060
6555
6050
55
50

2009

2010

2009

2010

2009

2010

getallen en bewerkingen
2009
2010

verhoudingen, breuken, meten, meetkunde, tijd en
2009 procenten
2010
2009
geld 2010
getallen en bewerkingen verhoudingen, breuken, meten, meetkunde, tijd en
percentage BaO leerlingen met niveau 1F (bij benadering)
procenten
geld

percentage BaO leerlingen met niveau 1F (bij benadering)

grafiek 2:			percentage leerlingen dat in 2009 en 2010 niveau 1F beheerst (bij benadering) op
het gebied van rekenen

8

Meting taal en rekenen 2010

In onderstaande grafieken is af te lezen hoeveel procent van de leerlingen die in 2010
eindexamen deden, het referentieniveau beheersten dat voor de betreffende onderwijssoorten
beoogd is. Voor alle vmbo-leerlingen is dat het voorlopige niveau 2F en voor havoleerlingen het
voorlopige niveau 3F. We rapporteren voor het vo op beide referentieniveaus. Voor Nederlands
brengen we de prestaties voor de drie domeinen leesvaardigheid, luistervaardigheid,
taalverzorging apart in kaart. Voor rekenen hebben we de prestaties op alle domeinen
weergegeven in één percentage.

vmbo bb
vmbo bb

vmbo kb
vmbo kb

leesvaardigheid
leesvaardigheid
luistervaardigheid
luistervaardigheid
taalverzorging
taalverzorging
rekenen
rekenen

100
80100
60 80
40 60
20 40
0 20
0

percentage vmbo‐leerlingen met 2F
percentage vmbo‐leerlingen met 2F

leesvaardigheid
leesvaardigheid
luistervaardigheid
luistervaardigheid
taalverzorging
taalverzorging
rekenen
rekenen

42
3642
2936
1229
12
87
7787
4677
3746
37
97
9097
7590
7175
71

vmbo gt
vmbo gt

grafiek 3: 		percentage laatstejaars vmbo-leerlingen dat niveau 2F2 beheerst voor de
verschillende vaardigheden

rekenen
rekenen

taalverzorging
taalverzorging

82
5582
7855
7578
75

luistervaardigheid
luistervaardigheid

100
100
80
80
60
60
40
40
20
20
0
0

percentage havo‐leerlingen met 3F
percentage havo‐leerlingen met 3F

leesvaardigheid
leesvaardigheid

rdigheid
aardigheid
aardigheid
rvaardigheid
orging
erzorging
en

2010

leesvaardigheid
leesvaardigheid
luistervaardigheid
luistervaardigheid
taalverzorging
taalverzorging
rekenen
rekenen

rdigheid
aardigheid
aardigheid
rvaardigheid
orging
erzorging
en
rdigheid
aardigheid
aardigheid
rvaardigheid
orging
erzorging
en
rdigheid
aardigheid
aardigheid
rvaardigheid
orging
erzorging
en

5	Resultaten voortgezet onderwijs

grafiek 4: 		percentage laatstejaars havo-leerlingen dat niveau 3F2 beheerst voor de
verschillende vaardigheden

2 Voorlopig

9

Meting taal en rekenen 2010

Uit de grafiek voor het vmbo komt naar voren dat er een grote variatie zichtbaar is tussen de
taal- en rekenprestaties bij de verschillende vmbo-leerwegen. Voor de BB-leerlingen geldt dat
het percentage leerlingen dat het niveau 2F beheerst voor geen van de vaardigheden boven de
45 procent kwam. De leerlingen presteerden het slechtst op de onderdelen rekenen en
taalverzorging. Het percentage BB-leerlingen dat voor deze vaardigheden niveau 2F beheerste
was respectievelijk 12 en 29 procent. Daarnaast valt op dat de prestaties van de leerlingen uit
leerjaar 4 KB erg uiteenliepen: op lees- en luistervaardigheid presteerden de leerlingen
aanzienlijk beter dan op taalverzorging en rekenen. De verschillen waren minstens 30 procent.
De leerlingen uit klas 4 vmbo-GT presteerden op alle domeinen aanmerkelijk beter dan de
leerlingen uit andere leerwegen. Het percentage leerlingen dat 2F beheerste, lag voor alle
vaardigheden boven de 70 procent. Tot slot kan geconcludeerd worden dat vmbo-leerlingen het
rekenen het slechtst onder de knie lijken te hebben.
Uit de grafiek voor havo blijkt dat de prestaties voor leesvaardigheid, taalverzorging en rekenen
aardig met elkaar in lijn lagen. Minstens driekwart van de laatstejaars leerlingen bereikte voor
deze vaardigheden het voorlopige niveau 3F. In vergelijking hiermee vielen de prestaties voor
luistervaardigheid wat tegen, want voor deze vaardigheid beheerste slechts 55 procent van de
havoleerlingen niveau 3F.

10

Meting taal en rekenen 2010

svaardig
tervaard
verzorg
svaardig
enen
tervaard
lverzorg
svaardig
enen
tervaard
verzorg
svaardig
enen
tervaard
lverzorg
enen

6 R
 esultaten middelbaar
beroepsonderwijs 2010
Voor mbo zijn aan de hand van de diagnostische toetsen de prestaties van de leerlingen aan het
einde van de opleidingen voor niveau-2 en niveau-4 in kaart gebracht voor dezelfde domeinen
als in het voortgezet onderwijs. Voor mbo niveau-2 is gekeken hoeveel procent van de
laatstejaars leerlingen het voorlopige niveau 2F beheerste. Voor mbo niveau-4 is dezelfde vraag
gesteld, maar dan met betrekking tot het voorlopige referentieniveau 3F. De resultaten staan in
onderstaande grafieken.
percentage leerlingen met 2F

85
60
33
85
39
60
33
87
39
71
42
87
49
71
42
49

100
percentage leerlingen met 2F

80
100
60
80
40
60
20
40
0
20

leesvaardigheid

luistervaardigheid

taalverzorging

rekenen

mbo‐leerlingen, einde niveau 2

0
leesvaardigheid

luistervaardigheid

taalverzorging

rekenen

grafiek 5: 		percentage laatstejaars mbo-leerlingen (niveau-2) dat niveau 2F3 beheerste voor
mbo‐leerlingen, einde niveau 2
de verschillende
vaardigheden
percentage leerlingen met 3F

100
90
80
100
70
90
60
80
50
70
40
60
30
50
20
40
10
30
0
20
10
0

percentage leerlingen met 3F

leesvaardigheid

luistervaardigheid

taalverzorging

rekenen

mbo‐leerlingen, einde niveau 4
leesvaardigheid

luistervaardigheid

taalverzorging

rekenen

mbo‐leerlingen, einde niveau 4

grafiek 6: 		percentage laatstejaars mbo-leerlingen (niveau-4) dat niveau 3F3 beheerste voor
de verschillende vaardigheden

3 Voorlopig

11

Meting taal en rekenen 2010

De grafieken laten zien dat zowel de leerlingen in mbo niveau-2 als in mbo niveau-4 aanzienlijk
lager presteerden bij taalverzorging en rekenen dan bij de twee andere domeinen (lees- en
luistervaardigheid). De verschillen bedragen minstens 20 procent. De meeste moeite lijken mboleerlingen te hebben met taalverzorging. In dit opzicht wijken de mbo-leerlingen af van de
vmbo-leerlingen. Deze laatste groep lijkt vooral het rekenen het minst goed onder de knie te
hebben.

12

Meting taal en rekenen 2010

7	Vergelijking resultaten
2009-2010
Om te bepalen of de leerlingen van 2010 beter of slechter presteerden dan de leerlingen van
2009 zijn de afnamegegevens uit beide jaren met elkaar vergeleken. Uit deze vergelijking komt
naar voren dat de leerlingen uit het onderzoek van 2010 over het algemeen even goed
presteerden als de leerlingen die in 2009 zijn bevraagd. Er is echter één uitzondering, dat zijn de
vmbo KB-leerlingen van leerjaar 4. Deze groep lijkt een opmerkelijke vooruitgang te hebben
geboekt voor lees- en luistervaardigheid. Deze vooruitgang is opvallend omdat het de enige is in
zijn soort. Als we de resultaten voor 2009 en 2010 met elkaar vergelijken, dan vinden we verder
geen grote verschillen. Daarom is het maar de vraag of de betreffende groep werkelijk vooruit is
gegaan of dat de KB-leerlingen uit leerjaar 4 die in 2010 deelnamen aan het onderzoek niet
helemaal representatief waren voor het landelijk gemiddelde.
De prestaties voor taal en rekenen in 2010 laten dus over het algemeen geen structurele groei
zien ten opzichte van 2009. Dat is ook niet verwonderlijk: de wet referentieniveaus is pas per
1 augustus 2010 van kracht gegaan. De effecten van de ingezette intensivering van taal- en
rekenonderwijs op taal- en rekenprestaties van laatstejaarsleerlingen zullen pas na verloop van
jaren zichtbaar worden.

13

Meting taal en rekenen 2010

8	Prestaties van leerlingen binnen
één en dezelfde opleiding
We bepaalden niet alleen hoe leerlingen van verschillende opleidingen presteerden op de
referentieniveaus, maar keken ook hoe leerlingen van één en dezelfde opleiding ten opzicht van
elkaar functioneerden. In de eerste plaats zijn de prestaties van de mbo-leerlingen van de
beroepsbegeleidende leerweg (BBL) afgezet tegen die van de beroepsopleidende leerweg (BOL).
Daaruit kwam naar voren dat de BBL-leerlingen over het algemeen iets beter scoorden op taal
en rekenen dan de BOL-leerlingen. Het is niet duidelijk waardoor dit effect werd veroorzaakt,
maar het is wel opvallend omdat men een omgekeerd resultaat zou verwachten gezien het feit
dat BOL-leerlingen meer in een schoolse omgeving verkeren.
Vervolgens is nagegaan of leerlingen in de verschillende sectoren van het mbo vergelijkbaar
presteerden op taal en rekenen. Uit onze gegevens blijkt dat de leerlingen in de sectoren
techniek, zorg en welzijn en economie ongeveer even goed waren in taal (lezen, luisteren en
taalverzorging). Dat gold echter niet voor rekenen. Op deze vaardigheid scoorden de leerlingen
in de sector techniek duidelijk beter dan de leerlingen in de andere twee sectoren. Of dit
samenhangt met het feit dat leerlingen die relatief beter zijn in rekenen eerder kiezen voor
techniek óf met het feit dat techniekleerlingen tijdens hun opleiding vaker oefenen met
rekenen óf aan een combinatie van beide kan met behulp van dit onderzoek niet verklaard
worden. Voor de sector landbouw waren er te weinig deelnemers om een goede vergelijking te
kunnen maken.
Om een idee te krijgen van de ontwikkeling van taal- en rekenvaardigheid in de loop der jaren, is
nagegaan hoe leerlingen uit de verschillende leerjaren presteerden ten opzichte van de
referentie­niveaus. Het gaat hierbij dus niet om cohortonderzoek, waarbij leerlingen tijdens hun
hele carrière gevolgd worden, maar om een soort dwarsdoorsnede waarbij we op één moment
de prestaties van leerlingen uit opeenvolgende leerjaren in kaart brachten. De resultaten van dit
onderzoek wijzen erop dat de grootste groei ten aanzien van de referentieniveaus plaats lijkt te
vinden in het voortgezet onderwijs (vmbo, havo en vwo).

14

Meting taal en rekenen 2010

9 Voorbehoud
Hoewel het onderzoek dat aan deze publicatie ten grondslag ligt zorgvuldig is opgezet, moeten
de resultaten om de volgende redenen met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd:
• Een deel van de opgaven uit de diagnostische toetsen zijn dezelfde als die in 2009 zijn
gebruikt. Er bestaat dus een kans dat leerlingen twee jaar achter elkaar met dezelfde
opgaven zijn geconfronteerd. In dit geval kan een leereffect de resultaten van 2010
vertroebelen.
• De referentieniveaus beschrijven gewenste kennis- en vaardigheidsniveaus aan het einde
van een onderwijsperiode. Alle meetgegevens zijn in het voortgezet onderwijs echter al in
het voorjaar verzameld in verband met de planning van het Centraal Schriftelijk Eindexamen.
Het is daarom niet uitgesloten dat de prestaties enigszins onderschat zijn.
• Aan de toetsen zijn voor leerlingen geen belangrijke beslissingen verbonden. Dit kan een
negatief effect hebben op de motivatie (en dus de prestaties) van de leerlingen.
• Het aantal deelnemende leerlingen was in sommige leerjaren van het vo en mbo lager dan
voorzien. Dat kan van invloed zijn geweest op de nauwkeurigheid van de percentages die we
rapporteren.

15

Meting taal en rekenen 2010

10 Samenvatting
Een groot aantal leerlingen nam deel aan een van de toetsen die Cito in opdracht van OCW in
2009 en 2010 voor het eerst ontwikkelde aan de hand van de referentieniveaus Nederlandse
taal en rekenen. Met behulp van deze toetsen, de Eindtoets Basisonderwijs én de Niveautoets,
konden we vaststellen hoe de laatstejaars leerlingen in 2010 presteerden op de voor de
onderwijssoorten beoogde referentieniveaus. Daarvoor was het wel nodig om de toetsen eerst
te ijken. Dit houdt in dat we het aantal opgaven vaststelden dat een leerling goed moet hebben
om een bepaald referentieniveau te bereiken. Dit is in 2009 gebeurd. De uitkomsten van deze
procedure zijn echter voorlopig. Pas als de toetsen en examens, die onder de regie van het
College Voor Examens4 tot stand komen een aantal jaren operationeel zijn, én als nader
onderzoek is uitgevoerd, kunnen de normen definitief worden vastgesteld. In de aanloop
hiernaar geven de prestaties op de door ons ontwikkelde toetsen al wel een eerste beeld van de
stand van zaken.
In deze publicatie is in kaart gebracht hoeveel procent van de laatstejaars leerlingen uit het
basis en voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs het voor de betreffende
onderwijssoort beoogde referentieniveau bereikten. Daarbij viel op dat de leerlingen van
groep 8 uit het basisonderwijs in 2010 beter presteerden voor taal en rekenen dan in 2009.
Deze leerwinst was echter te klein om in statistische termen te kunnen spreken van een effect.
Bij het voortgezet onderwijs springen de grote variatie in de taal- en rekenprestaties van de
eindexamenleerlingen voor vmbo in het oog. Zo bleven de prestaties van vmbo-BB achter ten
opzichte van de andere vmbo-leerlingen en gold voor de leerlingen uit klas 4 vmbo-GT het
omgekeerde. Deze leerlingen presteerden op alle getoetste vaardigheden goed tot zeer goed.
Eén van de andere bevindingen was dat leerlingen uit het vmbo het meeste moeite leken te
hebben om voor rekenen het referentieniveau te halen dat voor hen van toepassing was, terwijl
de leerlingen uit het mbo het minst goed scoorden voor taalverzorging.
Voor het mbo is opvallend dat BBL-leerlingen over het algemeen iets beter scoorden op taal en
rekenen dan de BOL-leerlingen. Verder blijkt uit de gegevens dat de leerlingen in de sectoren
techniek, zorg en welzijn en economie ongeveer even goed waren in taal (lezen, luisteren en
taalverzorging). Dat gold echter niet voor rekenen. Op deze vaardigheid scoorden de leerlingen
in de sector techniek duidelijk beter dan de leerlingen in de andere twee sectoren.
Om te bepalen of de leerlingen in 2010 beter of slechter presteerden dan de leerlingen in 2009,
zijn de afnamegegevens uit beide jaren met elkaar vergeleken. Uit deze vergelijking komt naar
voren dat de leerlingen uit het onderzoek van 2010 over het algemeen even goed presteerden
als de leerlingen die in 2009 zijn bevraagd. De prestaties voor taal en rekenen in 2010 laten dus
over het algemeen geen structurele groei zien ten opzichte van 2009. Dat is ook niet
verwonderlijk: de wet referentieniveaus is pas per 1 augustus 2010 van kracht gegaan.
Bovendien zullen effecten van de ingezette intensivering van taal- en rekenonderwijs op taalen rekenprestaties van laatstejaarsleerlingen pas na verloop van jaren zichtbaar worden. In de
meting 2011 kan de verdeling van de referentieniveaus in de populaties over een iets langere
periode worden gevolgd. Daarmee wordt duidelijk of de trends die we in 2009 en/of in 2010
signaleerden, doorzetten of niet.

4 In de toekomst mogelijk College voor Toetsing en Examens

16

Meting taal en rekenen 2010

Cito

Primair onderwijs, voortgezet onderwijs,

Cito | Primair onderwijs, voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs

middelbaar beroepsonderwijs
Meting taal en rekenen 2010

Tweede meting: een indicatie van leerprestaties
in termen van het referentiekader

Meting taal en rekenen 2010
Tweede meting: een indicatie van leerprestaties in
termen van het referentiekader

Cito
Amsterdamseweg 13
Postbus 1034
6801 MG Arnhem
T (026) 352 11 11
F (026) 352 13 56
www.cito.nl
Klantenservice
T (026) 352 11 11
F (026) 352 11 35
klantenservice@cito.nl

Fotografie: Ron Steemers