Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 782

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 oktober 2022
Op 8 juli heb ik uw Kamer geïnformeerd over mijn voornemen om een
vangnet in te stellen dat bedoeld is om ook in 2023 voldoende, veilig en
betrouwbaar OV te kunnen organiseren, ondanks de onzekere reizigersontwikkeling en -inkomsten.1
In diezelfde brief heb ik ook toegelicht dat het vooralsnog om een
éénzijdig vangnet ging, maar dat het voor de OV-partijen mogelijk bleef
om aan te sluiten bij dit vangnet. Ik ben dan ook verheugd u te kunnen
informeren dat na goede gesprekken met de OV-sector er alsnog
overeenstemming is bereikt over een gezamenlijk vangnet. Met dit
gezamenlijke vangnet zet ik samen met de andere OV-partijen een flinke
stap in het adresseren van onzekerheden in het OV voor 2023. In deze
brief informeer ik u dan ook graag over het transitievangnet voor het OV
in 2023, de evaluatie van de huidige regeling beschikbaarheidsvergoeding
OV (2020–2022) en de voorgenomen herijking van het toekomstbeeld OV.
Transitievangnet 2023 en monitoring van het OV
Op 28 september jl. heb ik met alle betrokken partijen in het Nationaal OV
Beraad (NOVB) gesproken over de ontwikkelingen in de OV-sector. Gezien
de onzekerheid in de sector over de reizigersaantallen in 2023 en de
veranderde reizigersvraag hebben de gezamenlijke overheden in het
NOVB besloten een gezamenlijke regeling transitievergoeding voor 2023
in te stellen. Ik ben blij dat we als OV-partners uiteindelijk tot een
gezamenlijke regeling zijn gekomen. De regeling – waarover ik u op 8 juli
heb geïnformeerd – is naar aanleiding van het laatste NOVB op een paar
punten verbeterd. Zo worden met de regeling ook kosten vergoed voor
bijvoorbeeld innovatie of maatregelen om het OV aantrekkelijker te maken
voor de reiziger. Ik kom hiermee tegemoet aan de wensen van de sector
en uw Kamer. De transitievergoeding die ik beschikbaar stel, is zo
ingericht dat concessies die in 2023 nog verlies maken hiervan gebruik
1

kst-23645-782
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 23 645, nr. 767.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 645, nr. 782

1

kunnen maken tot het vastgestelde maximum per concessie. Als plafond
voor het gehele OV is in totaal € 150 miljoen beschikbaar. De decentrale
overheden blijven ook een belangrijke bijdrage leveren aan het realiseren
van voldoende, betrouwbaar en veilig OV in 2023. De regeling wordt
spoedig gepubliceerd. Hiermee geef ik invulling aan de gewijzigde motie
van het lid Alkaya c.s.2
Verder heeft uw Kamer op 7 juli een motie van het lid De Hoop c.s.
aangenomen (Handelingen II 2021/22, nr. 102, item 32) die mij vraagt in
kaart te brengen hoeveel steun er per regio nodig is om de dienstregelingen in het OV overeind te houden.3Het is voor mij echter op dit
moment niet mogelijk om de exact benodigde middelen per regio
inzichtelijk te maken, omdat mogelijke tekorten afhangen van de
werkelijke reizigersaantallen. De beschikbaarheidsvergoeding OV (BVOV)
in 2022 en de regeling transitievergoeding OV (TVOV) 2023 zijn
«ademende» regelingen. Dit betekent dat de omvang van het vangnet
meebeweegt met de actuele reizigersopbrengsten. Wanneer de reizigersopbrengsten in 2023 hoger zijn dan verwacht dalen de uitkeringen uit deze
regeling. De definitieve hoogte van de uitkering uit de transitievergoeding
wordt berekend op basis van een nacalculatie en is bekend zodra de
werkelijke kosten en opbrengsten van een concessie in 2023 bekend zijn.
Ik zal u hier te zijner tijd over informeren.
Uw Kamer heeft daarnaast een motie van het lid De Hoop aangenomen
(Handelingen II 2022/23, nr. 7, Stemming) waarin wordt verzocht om in de
monitoring van buslijnen niet alleen naar gemiddelden wordt gekeken,
maar ook naar de verdeling over de dag.4 De verantwoordelijkheid voor
het busvervoer ligt bij de decentrale overheden. Samen kijken we in het
NOVB naar landelijke ontwikkelingen in het aanbod. Uw Kamer wordt
daarover geïnformeerd via de «Transitiemonitor OV», waarvan u nog dit
jaar een update zal ontvangen. De decentrale overheden publiceren
daarnaast jaarlijks de «Staat van het regionale OV», waarin in nog meer
detail inzicht wordt geboden in de ontwikkelingen in het ov aanbod per
concessie. Om invulling te geven aan de motie zal ik de decentrale
overheden vragen de verdeling over de dag van buslijnen in kaart te
brengen en u daarover te informeren in de Transitiemonitor OV.
Evaluatie van de beschikbaarheidsvergoeding
Ik vind het van belang om toezicht te houden op de uitvoering van
steunmaatregelen. De BVOV 2020 moet volgens de regeling BVOV 2020
uiterlijk eind dit jaar worden geëvalueerd. Bij het opstellen van de regeling
was echter nog niet bekend dat de BVOV zou worden doorgetrokken in
2021 en 2022 en we voor 2023 de TVOV zouden instellen. Ik hecht aan een
zorgvuldige en integrale evaluatie van de BVOV en TVOV en zal deze
starten in 2023 als ik over alle informatie beschik over de werking, het
gebruik, de verantwoording en de effecten van de regelingen. In de
tussentijd blijf ik de ontwikkelingen in het OV, zowel het gebruik als het
aanbod, monitoren.
Tijdens de begrotingsbehandeling van 2021 (Handelingen II 2021/22, nr.
18, item 7) heeft mijn voorganger u toegezegd de accountantsverklaringen
met betrekking tot de beschikbaarheidsvergoeding (BVOV) met uw Kamer
te delen5. De verantwoording van de BVOV aan de decentrale overheden
verloopt centraal via het SiSa-systeem. Inmiddels zijn alle verantwoordingen over 2020 binnen. Deze worden momenteel beoordeeld en
2

Kamerstuk 31 305, nr. 359.
Kamerstuk 31 305, nr. 357
4
Kamerstuk 23 645, nr. 773
5
Kamerstuk 35 925 XII
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 645, nr. 782

2

besproken met de decentrale overheden met als doel om alle beschikkingen definitief vast te stellen. De BVOV 2020 voor NS is inmiddels
helemaal afgerond. Zodra alle beschikkingen over 2020 definitief zijn, zal
ik u hierover informeren via het reguliere begrotingsproces.
Herijking toekomstbeeld OV
Ik sluit deze brief graag af met een blik vooruit. Naar aanleiding van de
motie van de leden Van Ginneken en Bouchallikh, over het toetsen van
plannen en ambities voor het OV op robuustheid, houdbaarheid en
kosten,6 is in het NOVB van 28 september jl. ook besproken om het
Toekomstbeeld OV 2040 te herijken. Dit toekomstbeeld is door mijn
voorganger in 2019 samen met alle partijen in de sector opgesteld. Sinds
2019 is er echter veel gebeurd. Denk aan de Covid-crisis, stijgende
energieprijzen en personeelstekorten. Ik heb uw Kamer dan ook
toegezegd7 om breder in te gaan op de ontwikkelingen in het OV, in relatie
ook tot brede maatschappelijke opgaven zoals wonen, klimaat, verstedelijking en sociale ontwikkelingen.
Er is blijvende urgentie om het OV te ontwikkelen als voor reizigers
aantrekkelijke en duurzame mobiliteitsvorm die een bijdrage levert aan de
diverse maatschappelijke opgaven. In het NOVB heb ik daarom geconcludeerd dat we onze ambities en gezamenlijke visie op de toekomst willen
herijken en willen beschouwen vanuit de veranderende uitgangssituatie.
Uiteraard doen we dat weer samen met alle partners uit het Toekomstbeeld OV en bespreken we dit nader aan de landelijke OV- en Spoortafel.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

6
7

Kamerstuk 23 645, nr. 774
Kamerstuk 23 645, nr. 780

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 645, nr. 782

3