Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2768

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 augustus 2021
In deze brief wil ik u graag informeren over diverse ontwikkelingen inzake
de komst en opvang van asielzoekers naar Nederland en de huisvesting
van vergunninghouders in gemeenten. Op 24 augustus is uw Kamer reeds
geïnformeerd, specifiek over de stand van zaken evacuatie Afghanistan
(Kamerstuk 27 925, nr. 804) en gezinshereniging van alleenstaande
minderjarige vreemdelingen (Kamerstuk 27 062, nr. 124). Ter aanvulling
neem ik u in deze brief in vogelvlucht mee in andere relevante ontwikkelingen die druk leggen op verschillende processen in de asielketen. Vooraf
wil ik graag benadrukken dat de ketenpartners en medeoverheden zich
met vereende krachten inzetten om reguliere processen zoveel mogelijk
doorgang te laten vinden, desnoods met een aangepaste werkwijze.
Naast de situatie in Afghanistan zijn er verschillende geopolitieke
ontwikkelingen die op korte termijn naar verwachting bijdragen aan een
verdere toename van de asielinstroom in Nederland. Gedacht kan worden
aan COVID-19 gerelateerde maatregelen op het terrein van volksgezondheid die in veel landen hebben geleid tot economische crises. Dit
manifesteert zich bijvoorbeeld in landen dichtbij de buitengrenzen van de
Europese Unie (EU), zoals Tunesië, Libanon en Turkije. Sommige van deze
landen vangen zelf ook veel migranten op waardoor het risico op
secundaire migratie bestaat. Specifiek ten aanzien van Turkije is de
afgelopen periode sprake van een onverwacht hoge instroom van Turkse
asielzoekers. Daarnaast hebben verschillende incidenten de afgelopen
maanden laten zien dat bepaalde landen er niet voor schuwen om
asielmigranten bewust richting de EU te vervoeren om hier vervolgens
een asielaanvraag in te dienen. De situatie op de grens tussen Belarus en
Litouwen is hier het meest sprekende, maar zeker niet het enige,
voorbeeld van. Ten slotte arriveren steeds meer nareizigers in het kader
van gezinshereniging in ons land. Zij konden eerder niet reizen vanwege
de internationale reisbeperkingen in verband met COVID-19. Al met al is
er alle reden om aan te nemen dat de toenemende asielinstroom zal
aanhouden.

kst-19637-2768
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 19 637, nr. 2768

1

De toegenomen instroom vraagt in de eerste plaats van alle ketenpartners
die betrokken zijn bij het aanmeldproces om een aanvullende inspanning.
Concreet betekent dit dat er vanuit Politie, de Koninklijke Marechaussee,
de GGD, het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en de
Immigratie- en Naturalisatiedienst, extra inspanning en capaciteit nodig is
ten aanzien van respectievelijk identificatie en registratie, COVID-testen,
eerste opvang en de start van de asielprocedure. Om achterstanden in het
vervolg van het asielproces te voorkomen, bezie ik met de genoemde
organisaties wat er nodig is om zich tijdig aan te passen aan het toegenomen werkaanbod. Het is evenwel niet uitgesloten dat de doorlooptijden
weer zullen toenemen.
De opvang van asielzoekers is waar de toegenomen instroom het meest
zichtbaar wordt. De opvangcapaciteit van het COA is door bovenstaande
ontwikkelingen verder onder druk komen te staan. In de maand juli ging
het om een stijging van 900 opvangplekken, in de afgelopen drie weken
alleen al waren dit er bijna 700 (exclusief de instroom vanuit Afghanistan).
Daar komt bij dat er op dit moment ca 11.000 vergunninghouders in de
opvang verblijven, waarvan ruim 6.000 al langer dan de afgesproken
14 weken na vergunningverlening. Met iedere dag die verstrijkt, wordt de
capacitaire situatie bij het COA nijpender.
Deze zorgwekkende situatie was aanleiding om vandaag, samen met de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, een brief te
sturen aan Commissarissen van de Koning, gedeputeerden, burgemeesters en wethouders waarin we hen oproepen om met urgentie en
resultaatgericht invulling te geven aan het dringende verzoek om de
reguliere opvangcapaciteit van het COA te vergroten en de achterstand op
het realiseren van de taakstelling uitplaatsing vergunninghouders in te
lopen. We stellen gezamenlijke actie voor langs vijf concrete lijnen, zoals
verder gespecificeerd in de bijgevoegde bestuurlijke brief1.
Zekerheidshalve heb ik het COA reeds gevraagd om, in goed overleg met
gemeenten, de inzet van noodopvang voor te bereiden. Hierbij kan
gedacht worden aan het meerdaags en grootschalig opvangen van
personen in evenementenhallen en paviljoens. Hoewel dergelijke opvang
niet de voorkeur verdient, onder meer vanwege de minimale voorzieningen, is dit een uiterste maatregel die het COA nog kan aanwenden om
de inzet van de crisisnoodopvang te voorkomen. Het is niet uitgesloten
dat noodopvang op korte termijn al moet worden ingezet. Alle inzet is
erop gericht om iedereen met recht op opvang ook opvang te kunnen
blijven bieden.
Bovengeschetste ontwikkelingen zullen de inzet vragen van vele andere
partijen die in deze brief niet zijn benoemd. Gedacht kan worden aan de
advocatuur, de rechtspraak, het maatschappelijk middenveld en commerciële partijen. Ik acht het van het grootste belang dat alle betrokken
partijen worden betrokken, met als ultieme doel dat iedereen die in
Nederland mag blijven ook verzekerd is van een goede start.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
A. Broekers-Knol

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 19 637, nr. 2768

2