Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2528
Vragen van het lid Fritsma (PVV) aan de minister voor Immigratie, Integratie
en Asiel over een door uitgeprocedeerde asielzoekers opgeslagen tentenkamp
in Ter Apel (ingezonden 10 mei 2012).
Antwoord van minister Leers (Immigratie, Integratie en Asiel) (ontvangen
15 mei 2012).
Vraag 1 t/m 4
Hoe beoordeelt u het dat een groep uitgeprocedeerde asielzoekers middels
chantage in de vorm van een tentenkamp opvang in Nederland probeert af te
dwingen, terwijl door de Immigratie- en Naturalisatiedienst en/of de rechter is
vastgesteld dat zij geen recht op een asielstatus hebben?1
Is wildkamperen toegestaan in Ter Apel? Zo ja, op basis waarvan? Zo nee,
hoe wordt bewerkstelligd dat er zo snel mogelijk een einde wordt gemaakt
aan het tentenkamp?
Kunt u toezeggen dat deze chantageactie geen succes zal hebben en dat deze
asielzoekers gehouden worden aan de aan hen opgelegde vertrekplicht?
Deelt u de mening dat het van belang is dat deze uitgeprocedeerde asielzoekers zo snel mogelijk terugkeren naar Irak? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe
bevordert u dit?
Antwoord 1 t/m 4
Sinds 8 mei jl. wordt door een groep, naar eigen zeggen, uitgeprocedeerde
asielzoekers actie gevoerd voor het Aanmeldcentrum in Ter Apel. De groep
actievoerders bestaat volgens hen uit Irakezen, Somaliërs, enkele Afghanen
en Iraniërs. Hoewel de kern van de groep vast is, wisselt de samenstelling. Er
komen en vertrekken dagelijks personen. Door het Iraakse deel van deze
groep zijn de volgende eisen geformuleerd. Zij wensen een aanpassing van
het asielbeleid ten aanzien van Irak, een herbeoordeling van alle Iraakse
afgewezen asielaanvragen, opvangvoorzieningen voor alle uitgeprocedeerde
Iraakse asielzoekers en schadevergoeding voor Iraakse asielzoekers die in
vreemdelingenbewaring hebben gezeten. Tot slot eisen zij dat de terugkeer
naar Irak beperkt blijft tot vrijwillige terugkeer.
De burgemeester van Vlagtwedde heeft na de start van de actie een
coördinatieteam bijeengeroepen, waaraan ook de IND, de COA, de DT&V, de
regiopolitie en het Openbaar Ministerie deelnemen. Dit team heeft afspraken
1

ah-tk-20112012-2528
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

http://www.elsevier.nl/web/Nieuws/Nederland/338186/Asielzoekers-slaan-opnieuwtentenkamp-op-in-Ter-Apel.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

gemaakt met de woordvoerders van de groep onder meer met het oog op de
beheersbaarheid van de situatie. Door de burgemeester wordt daarbij het
uitgangspunt gehanteerd dat de actie wordt toegestaan zolang de openbare
orde is verzekerd.
Vanuit de overheid worden aan de actievoerders geen faciliteiten geboden
anders dan die in het kader van de beheersbaarheid noodzakelijk zijn. Dit
betreft sanitaire voorzieningen (wc’s), vuilnisbakken en drinkwater.
De actie in Ter Apel kan wat mij betreft geen aanleiding vormen om
vreemdelingen uit het tentenkamp opvang te bieden in asielzoekerscentra of
alsnog een verblijfsvergunning te verlenen. Acties van deze aard kunnen
nooit de aanleiding vormen om het asielbeleid in het algemeen of ten
aanzien van een bepaald land in het bijzonder, te wijzigen.
Het asielbeleid ten aanzien van Irak wordt zorgvuldig vormgegeven aan de
hand van onder meer de ambtsberichten van het ministerie van Buitenlandse
Zaken. De situatie in Irak is dus het uitgangspunt. Bij brief van 12 september
2008 (Tweede Kamer, 2007–2008, 19 637, nr. 1220) is het beleid van categoriale bescherming stopgezet. Redenen daarvoor waren de verbeterde algehele
situatie in Irak en de intentie om het Nederlands beleid meer in overeenstemming te brengen met het beleid in andere Europese lidstaten. Dat betekende
dat het enkel afkomstig zijn uit
(Centraal-)Irak vanaf dat moment onvoldoende was om een vergunning te
verlenen. Dit beleid is sindsdien al meermaals met uw Kamer besproken.
Dat het gevoerde asielbeleid botst met de hoop en verwachtingen van deze
vreemdelingen begrijp ik, maar kan geen reden zijn om de uitgangspunten
van het asielbeleid aan de kant te schuiven. Nederland heeft een zorgvuldige
asielprocedure met de nodige kwaliteitswaarborgen en de mogelijkheid tot
een rechterlijke toets in beroep en hoger beroep. Vreemdelingen die niet in
aanmerking komen voor bescherming in Nederland, moeten voldoen aan hun
vertrekplicht en Nederland verlaten. Dat heb ik op 9 mei jl. meteen duidelijk
gemaakt aan deze groep Iraakse vreemdelingen. Daarmee heb ik ook meteen
duidelijk gemaakt dat ik niet inga op hun eis om alle uitgeprocedeerde
Irakezen opvang te bieden en alle zaken van uitgeprocedeerde Iraakse
vreemdelingen te laten herbeoordelen door een juridische commissie. U treft
deze verklaring bijgevoegd bij de beantwoording.2
Vreemdelingen die niet of niet langer recht op verblijf hebben, dienen
Nederland te verlaten. Het beleid inzake terugkeer is een integraal onderdeel
van het migratiebeleid en is essentieel voor het draagvlak voor en geloofwaardigheid van het toelatingsbeleid. Uitgangspunt is dat vreemdelingen zelf
verantwoordelijk zijn.
Door sommigen wordt gesteld dat deze vreemdelingen niet terug kunnen
naar Irak. Hiervan is echter geen sprake. De Iraakse autoriteiten werken op dit
moment niet mee aan gedwongen terugkeer maar zij staan niet in de weg
aan vrijwillige terugkeer. Ik van mijn kant blijf bereid deze groep (financieel)
te ondersteunen bij vrijwillige terugkeer. Het feit dat gedwongen terugkeer
niet mogelijk is staat op grond van een recente uitspraak van de Afdeling
Bestuursrechtspraak van de Raad van State van 13 april 2012 enkel in de weg
aan vreemdelingenbewaring van Iraakse vreemdelingen voor zover zij niet
beschikken over reisdocumenten.
Ik ben op dit moment in gesprek met de Iraakse autoriteiten om ook de
samenwerking op gedwongen terugkeer te hervatten. Naar verwachting zal
op korte termijn een missie vanuit Nederland afreizen met het doel hierover
afspraken te maken met de Iraakse autoriteiten.
Het is mijn verantwoordelijkheid om eenduidig te handelen, en te blijven
handelen, richting vreemdelingen die uitgeprocedeerd zijn. Hun perspectief
kan – hoe pijnlijk dit soms ook is – niet anders dan terugkeer zijn. Dit geldt
ook voor deze Iraakse vreemdelingen.
Vertegenwoordigers van het lokale coördinatieteam hebben de afgelopen
dagen contact onderhouden met de actievoerders. Om een impasse te
voorkomen heb ik bovendien een vertegenwoordiging van de groep Iraakse
vreemdelingen op 11 mei jl. uitgenodigd voor een gesprek op het departement. Ik heb hen een week onderdak aangeboden, zonder dat hieraan
voorwaarden waren gekoppeld. Mijn doel was om deze vreemdelingen
onderdak aan te bieden om na te denken over het vervolg in hun individuele
zaak. Dit aanbod heeft de groep echter geweigerd. De groep volhardt
2

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

daarmee in zijn standpunt en kiest voor voortzetting van de actie ondanks het
feit dat hen een alternatief is geboden.
Mijn aanbod staat nog steeds. Voorts kan de groep bij het organiseren van de
terugkeer worden gefaciliteerd door de IOM of de DT&V vanuit onderdak.
Deze vreemdelingen kunnen dus een situatie van illegaliteit of een verblijf in
het tentenkamp, en de daarmee door hen ervaren onzekerheid, voorkomen of
beëindigen.
De nieuwe situatie zal ik nauwlettend blijven volgen. Ik sta, ook in de nu
ontstane situatie, binnen de hiervoor genoemde uitgangspunten te allen tijde
open voor overleg. Ik heb tegelijkertijd moeten constateren dat er aan de
zijde van de actievoerders op dit moment geen flexibiliteit bestaat. Ik ben mij
er voorts van bewust dat de huidige situatie niet langdurig houdbaar is. Ik zal
dan ook met de burgemeester van Vlagtwedde, en zo mogelijk met de
actievoerders, komen tot afspraken over de beëindiging van de actie. Op het
tijdstip van een eventuele beëindiging van het tentenkamp wil ik niet
vooruitlopen, maar dat deze situatie niet kan blijven voortbestaan is duidelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3