NJC
\11 ,..1",k1( WIN

Aan de Minister van Justitie en Veiligheid, mr. dr. F.B.J. Grapperhaus
Leiden, 14 november 2018
Betreft: consultatie voorstel aanpassing geldigheidsduur verblijfsvergunning asiel

Excellentie,

Graag brengt het Nederlands Juristen Comite voor de Mensenrechten (NJCM) in het kader van de
internetconsultatie over de 'Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 teneinde te voorzien in
aanpassing van de geldigheidsduur van de verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd' de volgende
punten onder uw aandacht.
De aanleiding voor deze wetswijziging moet, volgens de memorie van toelichting bij het
wetsvoorstel, worden gezocht in het regeerakkoord 'Vertrouwen in de toekomst' van het kabinet
Rutte III. Volgens dat akkoord moet het geboden beschermingsniveau en het kader voor de
asielprocedures in alle EU-lidstaten gelijk zijn. Een van de redenen dat Nederland op dit terrein
harmonisatie nastreeft is om concurrentie tussen EU-lidstaten - door middel van verslechtering in
leefomstandigheden en wetgeving voor asielzoekers - tegen te gaan. Het kabinet wil met het
wetsvoorstel bereiken dat Nederland 'meer in de pas (gaat) lopen met andere landen in Europa',
waar een meerderheid van de lidstaten aan een eerste verblijfsvergunning asielleen kortere
geldigheidsduur toekent dan de vijf jaar die in Nederland gewoon is.
• Geen bewijs dat Nederland aantrekkelijker is dan lidstaten met kortere termijn
Het NJCM merkt op dat het verkorten van een eerste verblijfstitel om de aantrekkingskracht van
Nederland als veilig land te verminderen niet op feiten gebaseerd is. De oorzaken en reden hiervoor
zijn aanzienlijk complexer dan termijnen van verblijfstitels.2 Nu de veronderstelde aantrekkingskracht
berust op een veronderstelling ontbreekt de noodzaak voor de voorgestelde aanpassing van de
geldigheidsduur verblijfsvergunning asiel.
• Zelden redenen tot intrekking
Intrekken (of niet verlengen) van asielvergunningen is in de praktijk maar zelden aan de orde. In het
uitzonderlijke geval van intrekking voordat de geldigheidsduur van de vergunning verstrijkt, is er
sprake van een concrete aanleiding, zoals frauduleus handelen of het beeindigen van categoriaal
beschermingsbeleid. Wanneer zich een dergelijke situatie voordoet, kan de verblijfstitel ook op basis
van de huidige wetgeving eerder opnieuw worden beoordeeld.

1 Bedoeld wordt: verblijfstitel asiel voor bepaalde tijd verleend vanwege subsidiaire bescherming.

2 Een aantal jaren geleden heeft mr. dr. Marcelle Renema op de Verblijfblog van de Vrije Universiteit het onderzoek naar dit

argument in kaart gebracht:http://verbliabloznIllp=525 (bezocht op 14 november 2018).

1

•

Overbelasting Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en toename procedures

De IND kampt met enige regelmaat met grote achterstanden in de besluitvorming. Op dit moment
duurt het bijna een jaar voordat het eerste gehoor wordt afgenomen.3 Met dit wetsvoorstel wordt
de IND nog meer belast door de introductie van nog een wettelijk verplicht herbeoordelingsmoment:
eerst na drie jaar verblijf en dan nog eens twee jaar later. Dit zal een grote toename in het aantal
juridische procedures met zich meebrengen. Als gevoig hiervan zal de druk op getraumatiseerde
vluchtelingen en alle betrokken organisaties alleen maar groter worden, zonder dat het leidt tot
andere, noemenswaardige resultaten. Het behoeft geen betoog dat dit onwenselijk en inefficient is.
•

Strijdigheid met de plicht tot bevordering van de inburgering

Herbeoordeling van een vergunning na drie jaar is ook voor de statushouder zeer belastend. De
onvermijdelijke onzekerheid en onrust, 'het gevoel op de schopstoel te zitten', hebben een negatief
effect op de integratie van statushouders. Dit staat op gespannen voet met artikel 34 van het
Vluchtelingenverdrag dat verdragsluitende staten ertoe verplicht de inburgering van vluchtelingen te
bevorderen. Zoals de Vereniging Asieladvocaten en -juristen Nederland (VAJN) al heeft opgemerkt,
moet het kabinet zich afvragen hoe we kunnen verwachten dat mensen zich aan Nederland gaan
binden, als Nederland zich niet aan hen bindt.4 Daarbij dient bedacht te worden dat de regelingen
met betrekking tot inburgering afgestemd zijn op een vergunningsduur van vijf jaar. Daarom vreest
het NJCM dat de tussentijdse toetsing na drie jaar tot onduidelijkheid zal leiden bij de uitvoering van
inburgeringsprogramma's5 en problemen met werk, inkomen, toeslagen, huisvesting en
gezinsherenigingsprocedures.
•

Uitsluitend herbeoordelen bij een concrete aanleiding

Volgens het NJCM zou herbeoordeling uitsluitend moeten geschieden wanneer daartoe een concrete
aanleiding bestaat. Immers, herbeoordelingen waarvan op voorhand vaststaat dat de vergunning
niet zal worden ingetrokken zijn zinledig, inefficient en belastend voor zowel de IND als de
statushouder. Misschien valt dit wel het beste te illustreren aan de hand van een actueel voorbeeld:
op dit moment zou het in het geheel niet zinvol zijn om de vergunningen van Syrische statushouders
na drie jaar al opnieuw te beoordelen.6 Deze zouden namelijk allemaal verlengd worden op basis van
het gebrek aan veiligheid in dat land.
Het NJCM ziet, met het doel van de wetswijziging voor ogen, geen aanleiding om de voorgestelde
wijzigingen door te voeren. Wij zijn graag bereid om dit nader toe te lichten.
Hoogachtend,
i/o

3 43 weken om precies te zijn.
4 Zie de reactie van de VAIN op het regeerakkoord, 10 oktober 2017: https://www.vajn.ordwp-

content/uploads/2017/10/Uitgebreide-reactie-regeerakkoord-VAJN-1.pdf.
5 In de Wet Inburgering speelt de termijn van drie jaar een belangrijke rol voor statushouders: als binnen die termijn het
inburgeringsdiploma wordt gehaald wordt de DUO lening omgezet in een gift.
6 Zie de Kamerbrief van 22 oktober 2018 waarin wordt medegedeeld dat het algemene beschermingsbeleid ten aanzien van

Syrie niet wordt aangepast:
https://www.riiksoverheid.nlibinaries/riiksoverhe didocumentenikamerstukken/2018/10/22/tk-landgebonden-asielbeleidsyrieftk-landgebonden-asielbeleid-syrie.pdf.

2