Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3936
Vragen van de leden Verhoeven en Sjoerdsma (beiden D66) aan de
Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister
van Buitenlandse Zaken over het bericht «Nederlander in buitenland moet op
pad voor extra check DigiD» (ingezonden 7 juni 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Knops (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties), mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken
(ontvangen 11 september 2019) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2018–2019, nr. 3306.
Vraag 1
Kent u het bericht «Nederlander in buitenland moet op pad voor extra check
DigiD»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Bent u het ermee eens dat tweestapsverificatie een goede stap vooruit is naar
veiliger inloggen bij DigiD?
Antwoord 2
Ja, inloggen met tweestapsverificatie zorgt ervoor dat gegevens van de
burgers beter zijn beschermd. Internetcriminelen kunnen minder makkelijk bij
de gegevens, omdat ze niet in het bezit zijn van de telefoon die vereist is bij
het inloggen, ook al hebben ze het wachtwoord van iemand wel kunnen
bemachtigen.
Het inloggen met gebruikersnaam en wachtwoord bij DigiD is niet toereikend
voor diensten met betekenisvolle rechtsgevolgen of waarbij uiterst vertrouwelijke informatie (zoals medische gegevens) wordt uitgewisseld. Dienstverleners moeten om bepaalde diensten digitaal te kunnen aanbieden met meer
zekerheid kunnen vaststellen of zij met de juiste (natuurlijke- of rechts-)
persoon te maken hebben.

1

ah-tk-20182019-3936
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

«Nederlander in buitenland moet op pad voor extra check DigiD», Het Financieele Dagblad,
14-05-2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 3
Kunt u uitgebreid toelichten op welke wijze inloggen met DigiD via
«tweestapsverificatie» mogelijk is vanuit het buitenland?
Antwoord 3
Inloggen via tweestapsverificatie met DigiD werkt in binnen- en buitenland op
dezelfde manier, namelijk met een sms-controle of de DigiD-app.
Er zijn voor Nederlanders in het buitenland meerdere scenario’s mogelijk:
1. iemand heeft nog geen DigiD-account;
2. iemand heeft wel een DigiD-account.
Iemand heeft nog geen DigiD-account
Iemand die nog geen DigiD-account heeft, moet bij één van de balies in het
buitenland, op Schiphol of bij een grensgemeente een activeringscode
ophalen om zijn DigiD te kunnen activeren. Het is van belang dat diegene ook
gelijk zijn telefoonnummer toevoegt aan zijn DigiD-account. Dat account is
dan gelijk geschikt om in te loggen met de DigiD-app of sms-controle.
Wie hoeft niet naar een balie bij het aanvragen van een DigiD?
Voor Nederlanders in het buitenland die AOW ontvangen, geldt voor het
aanvragen van een DigiD een aparte regeling. Zij kunnen via de SVB online
een DigiD aanvragen en krijgen de activeringscode dan toegestuurd naar hun
adres in het buitenland. Dit betreft een door de SVB gecontroleerd adres.
Iemand heeft al een DigiD-account
Iemand die al een DigiD-account heeft, maar op een later moment inloggen
met sms-controle wil activeren of de DigiD-app wil downloaden en activeren,
kan deze manieren van inloggen op dit moment alleen toevoegen aan zijn of
haar account door nogmaals langs een DigiD-balie te gaan om een activeringscode op te halen.
Wie hoeft niet naar een balie voor tweestapsverificatie?
Iemand die zijn identiteitsdocument in Nederland heeft aangevraagd en in het
bezit is van een Android telefoon met NFC-lezer kan de DigiD-app ook
activeren door zijn identiteitsdocument te scannen met de mobiele telefoon
waarop de DigiD-app staat en hoeft dan niet langs een balie. DigiD controleert tijdens het scannen van het identiteitsdocument of dit is geregistreerd in
de BRP of het rijbewijsregister. Documenten die niet in een van beide
registers zijn geregistreerd, zijn niet geschikt om de DigiD-app te activeren op
boven beschreven wijze. Nederlandse paspoorten uitgegeven via een
ambassade staan bijvoorbeeld niet in deze registers en kunnen daarom nu
niet gebruikt worden om de app te activeren. De ontwikkeling naar een
centraal basisregister reisdocumenten, zoals geschetst in mijn brief van 26
juni jl. over vernieuwing van het reisdocumentenstelsel (programma VRS), zal
in 2022 aan deze situatie een einde maken.
Waarom via een balie?
Het uitgifteproces van DigiD is aan voorwaarden gebonden om de betrouwbaarheid van DigiD op het gewenste niveau te houden. In Nederland kan voor
een basis-account voldoende betrouwbaarheid bij uitgifte worden verkregen
door de brief met activeringscode naar het adres te sturen waarmee een
burger in de basisregistratie personen (BRP) geregistreerd is. Hiermee wordt
de identiteit van de aanvrager op afstand gecontroleerd. De adressen van
Nederlanders in het buitenland zijn opgenomen in het niet-ingezetenendeel
van de BRP, de Registratie niet-ingezetenen (RNI). Hoewel er veel aan wordt
gedaan de adressen in deze registratie actueel en betrouwbaar te houden, is
dat bij adressen in het buitenland niet goed mogelijk. In die situaties wordt
een face-to-face controle vooralsnog als enige mogelijkheid gezien om ervoor
te zorgen dat een DigiD in de juiste handen komt. Aan de balie wordt de
activeringscode meegegeven, na controle van de aanvraag en de identiteit
van de aanvrager.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 4
Hoe beoordeelt u het functioneren van het tweestapsverificatie-systeem in het
algemeen voor Nederlanders in het buitenland? Komen sms-berichten altijd
aan en werkt de DigiD-app goed in het buitenland?
Antwoord 4
De sms-berichten worden in de meeste landen in de wereld goed en snel
afgeleverd, maar in enkele landen en door enkele providers worden deze
berichten soms later of niet bezorgd. Dit is helaas een situatie waarop de
Nederlandse overheid in de betreffende landen geen invloed heeft. Burgers in
deze landen kunnen het beste de DigiD-app gebruiken, omdat hiervoor een
reguliere internetverbinding volstaat. Een alternatief is het gebruik van een
gesproken sms-bericht, dat komt vaker aan. In Mijn DigiD kan deze functie
worden ingesteld. Bij het aanvragen van de controle via SMS kan de optie «ik
wil gesproken sms-berichten ontvangen» worden gekozen.
Vraag 5
Is het waar dat Nederlanders in het buitenland, die voor het eerst tweestapsverificatie moeten gebruiken, een code moeten ophalen bij een balie die
slechts op veertien plaatsen buiten het Koninkrijk te vinden is? Kunnen deze
Nederlanders nog inloggen bij het UWV en de Belastingdienst zonder deze
code?
Antwoord 5
Zie het antwoord op vraag 3 voor het aanvragen en uitgeven van de
activatiecode op dit moment.
De activatiecode kan op dit moment bij veertien balies in het buitenland
worden opgehaald en bij elf grensgemeenten in Nederland, waaronder
Haarlemmermeer/Schiphol. Nederlanders die in het buitenland wonen
hebben daarmee ook de mogelijkheid om de activatiecode op te halen
wanneer zij een bezoek brengen aan Nederland.
Een organisatie bepaalt zelf het betrouwbaarheidsniveau dat is vereist voor
de digitale dienstverlening die wordt afgenomen. Steeds meer organisaties
gaan over tot het vereisen van een hoger betrouwbaarheidsniveau. Zo vereist
het UWV sinds 15 mei 2019 ten minste tweestapsverificatie. Dat betekent dat
iemand alleen kan inloggen met de DigiD-app of een sms-controle.
Nederlanders in het buitenland die voor het eerst tweestapsverificatie willen
gebruiken dienen bij een balie een activeringscode op te halen alvorens weer
in te kunnen loggen bij het UWV, tenzij zij, zoals aangegeven bij het antwoord
op vraag 3, de mogelijkheid hebben om de DigiD-app te installeren met
behulp van een Android smartphone met NFC-lezer en een geldig identiteitsdocument. Bij de Belastingdienst kan vooralsnog worden ingelogd met een
DigiD-gebruikersnaam en -wachtwoord.
Vraag 6
Wat is uw reactie op geluiden van Nederlanders in het buitenland (zie
bijvoorbeeld de website van Stichting Nederlanders Buiten Nederland of de
resultaten van de enquête van Stichting Goed over het gebruik van DigiD
onder Nederlanders in het buitenland), waaruit blijkt dat vele Nederlanders in
het buitenland problemen ervaren met het aanvraagproces van de DigiDcode, die ook nodig is voor tweestapsverificatie?2
Antwoord 6
Ik realiseer mij en betreur dat dit voor een deel van de Nederlanders die in
het buitenland wonen en een DigiD willen of moeten hebben tot ongemak
leidt en dat zij dit als een probleem ervaren. De gewenste betrouwbaarheid
van DigiD en de eisen die deze stelt aan het uitgifteproces laten mij vooralsnog geen andere keuze. Wel bekijkt mijn ministerie samen met het ministerie
van Buitenlandse Zaken (BZ), mede in het kader van het project «Loket
Buitenland», naar mogelijkheden om de dienstverlening aan Nederlanders in
het buitenland op dit punt te verbeteren. Zie ook het antwoord op de vragen
7 en 8 hieronder.

2

https://www.stichtinggoed.nl/DigiD_results.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Vraag 7 en 8
Wat is uw reactie op het feit dat vele Nederlanders niet in een land wonen
waar zo’n «DigiD-balie» is en hiervoor dus lange reizen en kosten moeten
maken, zoals bijvoorbeeld mensen die in China of Japan wonen die hiervoor
moeten afreizen naar Bangkok of Sydney?
Bent u het eens dat dit geen acceptabele situatie is voor Nederlanders in het
buitenland? Zo ja, wat bent u van plan hier aan te doen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 7 en 8
In mijn antwoord op vraag 3 heb ik aangegeven dat het uitgifteproces van
DigiD aan voorwaarden is gebonden om de betrouwbaarheid van het
systeem hoog te houden. Dit betekent vooralsnog dat een face-to-face
controle voor Nederlanders in het buitenland noodzakelijk blijft. Nieuwe
technieken die identificatie op afstand mogelijk maken, zijn op dit moment
nog onvoldoende bruikbaar.
Dat neemt niet weg dat ik samen met mijn collega van Buitenlandse Zaken
mogelijkheden ontwikkel om Nederlanders in het buitenland beter te
bedienen.
Hierboven noemde ik al de ontwikkeling naar een centraal basisregister
reisdocumenten, waar ook reisdocumenten uitgegeven in het buitenland een
plek in krijgen. Hiermee kan op termijn ook met deze documenten – mits
iemand beschikt over een DigiD-account en een geschikt apparaat – de
DigiD-app worden geactiveerd. In de tussentijd werken het ministerie van
Buitenlandse Zaken en Logius samen aan het verbeteren en stroomlijnen van
de informatie en communicatie over DigiD in het buitenland. Met RvIG wordt
daarnaast gewerkt aan verbetering van de Registratie Niet-Ingezetenen. Ook
wordt bekeken of het aantal DigiD-balies in het buitenland kan worden
uitgebreid, vooral door inzet van een externe dienstverlener (EDV) zoals nu
reeds het geval is voor visa en op een aantal plekken ook voor paspoorten.
Tot slot laat ik voor mensen die al een DigiD-account hebben en naar
tweestapsverificatie moeten of willen overgaan de mogelijkheid onderzoeken
om de DigiD-app en sms-controle te activeren zonder dat de brief met
activeringscode aan een balie moet worden afgehaald, door aanvullend
gebruik te maken van de NFC-technologie. Bij een positieve uitkomst zal het
vanaf de tweede helft van 2020 mogelijk zijn de DigiD-app of sms-controle te
activeren zonder baliebezoek.
Hoewel duidelijk is dat dit allemaal niet op korte termijn is gerealiseerd, heb
ik u hiermee wel een beeld willen schetsen van de stappen die worden gezet
om het verkrijgen van en werkend houden van DigiD voor Nederlanders in
het buitenland, met voldoende waarborgen, te vergemakkelijken.
Vraag 9
Bent u bereid voor Nederlanders in het buitenland een andere oplossing te
zoeken zodat zij veilig via tweestapsverificatie kunnen inloggen bij DigiD
zonder dat zij daarvoor duizenden kilometers hoeven te reizen?
Antwoord 9
Zie het antwoord op de vragen 7 en 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4