Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 671

Wijziging van een aantal onderwijswetten in
verband met aanpassingen op het gebied van de
doorstroom van het basisonderwijs naar het
voortgezet onderwijs en wijziging van de
stelselinrichting van doorstroomtoetsen en
toetsen verbonden aan leerling- en
onderwijsvolgsystemen in het basisonderwijs

Nr. 28

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BASIS- EN VOORTGEZET
ONDERWIJS EN MEDIA
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 september 2021
Afgelopen woensdag 8 september behandelde uw Kamer het
wetsvoorstel doorstroomtoetsen po in tweede termijn (Handelingen II
2021/21, nr. 103, Doorstroom van het basisonderwijs naar het voortgezet
onderwijs). Na afloop van het debat heeft uw Kamer nog enkele amendementen (waarvan een aantal in aangepaste vorm) ingediend. In aanloop
naar de stemmingen over het wetsvoorstel geef ik hierbij mijn oordeel
over de nieuwe amendementen.
Zoals ik in mijn brief van 5 juli jl.1 heb betoogd, heb ik dit wetsvoorstel
ingediend om een einde te maken aan een kwetsbaar hybride toetsstelsel
dat herhaaldelijk heeft geleid tot incidenten in de normering van toetsadviezen en referentieniveaus. Daarnaast wil ik met dit wetsvoorstel een
aantal praktische maar belangrijke knelpunten in het proces van de
overgang van het primair onderwijs (po) naar het voortgezet onderwijs
(vo) wegnemen ter bevordering van gelijke kansen voor iedere leerling.
In deze brief zet ik mijn oordelen over de nieuw ingediende amendementen uiteen. Ik doe dit op volgorde van indiening:
− het gewijzigde amendement van de leden Bisschop en Van Meenen
t.v.v. nr. 9 over het schrappen van de koppeling aan de referentieniveaus (Kamerstuk 35 671, nr. 24);
− het amendement van het lid Bisschop c.s. over geen verplichte
LVS-toetsen in de kleuterfase (Kamerstuk 35 671, nr. 25);
− het gewijzigde amendement van de leden Kwint en Westerveld t.v.v.
nr. 11 over een door Stichting Cito te ontwikkelen en aan te bieden
doorstroomtoets (Kamerstuk 35 671, nr. 27).
Het amendement van het lid Paul (Kamerstuk 35 671, nr. 10) over het
schooladvies bij een hogere eindtoetsscore in beginsel steeds naar boven
1

kst-35671-28
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 35 671, nr. 13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 671, nr. 28

1

bijstellen is ongewijzigd, en heb ik in mijn eerdere brief en in het debat
reeds oordeel Kamer gegeven. Ook het gewijzigde amendement van het
lid Bisschop over het aanbieden van een calamiteitentoets door het CvTE
heeft reeds oordeel Kamer gekregen.
Het gewijzigde amendement van de leden Bisschop en Van
Meenen over het schrappen van de koppeling aan de referentieniveaus
Met dit amendement beogen de indieners los te laten dat de erkende
toetsen in leerlingvolgsystemen (hierna: LVS) gekoppeld moeten zijn aan
de referentieniveaus die de leerling in groep 8 zou moeten bereiken. Zoals
betoogd in mijn brief van 5 juli jl. vind ik dit onverstandig. Toetsen moeten
volgen wat in het curriculum centraal staat om een valide meetinstrument
te kunnen zijn. Volgens de wet betreft het curriculum in elk geval het
referentiekader, en dat is dan ook de enige logische basis voor normering
van de LVS-toetsen. Het is dus van belang om in de toetsen te kijken naar
wat een leerling beheerst ten opzichte van het verwachte beheersingsniveau van dat referentiekader. Door LVS-toetsen niet langer te koppelen
aan de referentieniveaus kun je voortgang van de leerling wel meten,
maar niet meer vergelijken. Bovendien hebben scholen hiermee minder
zicht op waar hun leerlingen staan ten opzichte van de doelen die de wet
aan het onderwijs stelt.
Kortom: de indieners ontnemen met dit amendement het objectieve zicht
op onderwijskwaliteit voor de leraar, de school en het stelsel. Dit maakt
het onmogelijk om de doorlopende leerlijn op het gebied van rekenen en
taal te kunnen volgen. Voor een deel van de leerlingen betekent dit dat zij
pas in groep 8 weten waar zij staan in hun ontwikkeling ten opzichte van
het beoogde beheersingsniveau van taal en rekenen. Daarmee hebben
deze leerlingen minder kans op gerichte ondersteuning wanneer zij dat
nodig hebben. Dit maakt het amendement onverantwoord en ik ontraad
dit dan ook.
Oordeel over het amendement van het lid Bisschop c.s. over geen
verplichte LVS-toetsen in de kleuterfase
De indieners van dit amendement expliciteren het feit dat het afnemen
van erkende toetsen in de eerste twee leerjaren niet verplicht is. Ik ben het
met de indieners eens dat scholen de ruimte moeten hebben om naast
toetsen uit het LVS ook andere instrumenten te gebruiken, en dat zij de
vrijheid moeten hebben voor sommige doelgroepen geen erkende toetsen
te gebruiken. Zoals toegelicht in mijn brief van 5 juli jl. was ik voornemens
dit op te nemen in lagere regelgeving. Ik sta echter niet negatief tegenover
het voorstel van de heer Bisschop om dit punt op wetsniveau te expliciteren. Daarom geef ik dit amendement oordeel Kamer.
Oordeel over het gewijzigde amendement van de leden Kwint en
Westerveld over een door Stichting Cito te ontwikkelen en aan te
bieden doorstroomtoets
Uw Kamer en ik hebben in beide termijnen van de wetsbehandeling
uitgebreid gesproken over de noodzaak om het huidige toetsstelsel
eenduidiger, slagvaardiger en betrouwbaarder in te richten. Het eerdere
amendement van de leden Kwint en Westerveld hield feitelijk het huidige
hybride stelsel van overheidsaanbod gecombineerd met een marktaanbod, en hybriditeit in het toezicht en de normering, in stand. Zoals
toegelicht in mijn brief van 5 juli jl. stuiten we ieder jaar op incidenten als
gevolg van dit hybride stelsel met verschillende normeringsprocedures.
Dit bedreigt de kansengelijkheid voor leerlingen bij hun overgang van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 671, nr. 28

2

po naar het vo, en verhindert het verkrijgen van een betrouwbaar
stelselbeeld van het primair onderwijs.
Het gewijzigde amendement voorziet weliswaar nog steeds in een
overheidstoets naast het marktaanbod, in tegenstelling tot mijn initiële
wetsvoorstel, maar met behoud van de maatregelen uit het wetsvoorstel
die zorgen voor een eenduidig stelsel van kwaliteitsbewaking en
normering.
Stichting Cito krijgt met het amendement de wettelijke taak om een
doorstroomtoets te ontwikkelen en aan te bieden. De regering zal dit
aanbod, zoals nu het geval is, bekostigen. Het CvTE heeft – in tegenstelling tot de huidige situatie met de Centrale Eindtoets – geen rol bij de
ontwikkeling van de overheidstoets. Wel blijft het CvTE verantwoordelijk
voor de kwaliteitsbewaking en normering van alle doorstroomtoetsen,
waaronder de beoogde overheidstoets. Hiermee blijft het CvTE onafhankelijk in haar taak, maar wordt het wel mogelijk om voor alle doorstroomtoetsen de inhoudelijke kwaliteit, betrouwbaarheid en bovendien een
eenduidige normering te bewaken. Ik merk op dat het noodzakelijk is om
te zorgen voor een goede scheiding van verschillende rollen en verantwoordelijkheden binnen Stichting Cito, gelet op de overige wettelijke
taken die de stichting krijgt. Dat betekent dat de medewerkers die de
overheidstoets ontwikkelen niet betrokken kunnen zijn bij advisering aan
het CvTE over de kwaliteit van alle doorstroomtoetsen. In het initiële
wetsvoorstel wordt al geregeld dat de overheid door middel van een
aanbesteding in een doorstroomtoets voor Bonaire zal voorzien. Daarom
brengt dit amendement geen wijzigingen aan voor Bonaire.
Het amendement is zo ingericht dat de overheidstoets aan dezelfde
inhoudelijke eisen moet voldoen als alle andere toetsen. Dat betekent
bovendien dat deze toets toegankelijk is voor alle leerlingen, ook
leerlingen met een ondersteuningsbehoefte of een beperking.
Kortom, dit amendement draagt bij aan dezelfde doelen die mijn
wetsvoorstel beoogt. De betrouwbaarheid van de doorstroomtoetsen, de
vergelijkbaarheid van de toetsen wat betreft inhoudelijke kwaliteit en
normering en de keuzevrijheid voor scholen zijn hiermee gewaarborgd. In
algemene zin is het een goede zaak om met regelmaat te evalueren welke
effecten wet- en regelgeving op de praktijk hebben. Ik stel daarom voor
om, indien het amendement wordt aangenomen, deze wetswijziging na
een aantal jaar te evalueren en uw Kamer hierover te informeren. Ik geef
dit amendement oordeel Kamer.
Doorstroom leerlingen vanuit Caribisch Nederland
In aanvulling op de onderbouwing die ik in mijn brief van 5 juli jl. heb
geboden over de doorstroom van leerlingen van het voortgezet onderwijs
op Saba en Sint Eustatius naar hoger onderwijs in Europees Nederland,
kan ik het volgende melden. Ik heb na afloop van het debat op
8 september jl. contact gehad met de betreffende scholen op beide
eilanden. Uit de praktijk blijkt dat de CXC-gediplomeerden van deze
scholen geen extra problemen ondervinden bij de instroom in het
vervolgonderwijs in het Europese deel van Nederland. Naast het Besluit
CXC geven de scholen aan gebruik te kunnen maken van de Spoedwet
OCW COVID-19 2021, om te zorgen dat leerlingen ondanks corona geen
last hebben van onvolkomenheden bij diploma-erkenning en gewoon
kunnen starten met hun vervolgopleiding in Europees Nederland. Zoals in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 671, nr. 28

3

de brief van collega Van Engelshoven2 d.d. 7 september jl. aan uw Kamer
gemeld, is de aansluiting met vervolgonderwijs in Nederland van
studenten met een vooropleiding in de Caribische delen van het
Koninkrijk in het algemeen wel zorgelijk en worden momenteel
voorstellen ontwikkeld om die aansluiting te verbeteren. We houden uw
Kamer op de hoogte van de ontwikkelingen.
Tot slot
Zoals toegelicht in de tweede termijn van de wetsbehandeling is de
geplande inwerkingtreding van de verschillende onderdelen van het
wetsvoorstel afhankelijk van onder meer behandeling in de Eerste Kamer.
Een snelle invoering is van belang voor een stabiel stelsel en de
leerlingen. De kans bestaat echter dat met invoering van de wet meer dan
een jaar gemoeid is. Ik wil dan ook met alle betrokkenen, ook met de
tussenliggende periode al, zoveel als mogelijk de nieuwe werkwijze
betrachten. Dat geldt voor de gelijkschakeling van de toetsnormering, het
centraal aanmeldmoment en de mogelijkheden om met een bijstelling
nog te wisselen van school of klas, en de ouderbetrokkenheid. Zo wil ik
met de PO-Raad in gesprek om te bezien hoe scholen zich alvast kunnen
inspannen om ouders actief te informeren over de schooladviesprocedure.3
Dit wetsvoorstel zorgt voor een goede inrichting van het stelsel van
doorstroomtoetsen, een betrouwbaar tweede gegeven bij het schooladvies en draagt daarmee bij aan een kansrijke overgang voor alle
leerlingen van het po naar het vo. Gezien het grote belang van dit
vraagstuk dank ik de Tweede Kamer voor de gelegenheid om het
wetsvoorstel doorstroomtoetsen po in deze demissionaire periode te
behandelen.
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

2
3

Kamerstukken 31 288 en 31 524, nr. 919
Kamerstuk 35 671, nr. 7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 671, nr. 28

4