Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2939
Vragen van het lid Paul en Verkuijlen (beiden VVD) aan de Ministers voor
Primair en Voortgezet Onderwijs en van Justitie en Veiligheid over het artikel
«Zorgen om online bedreigingen leerlingen: «Doet een beetje denken aan de
kogelbrief»» (ingezonden 21 april 2023).
Antwoord van Minister Wiersma (Primair en Voortgezet Onderwijs)
(ontvangen 19 juni 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2022–2023, nr. 2619.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Zorgen om online bedreigingen leerlingen:
«Doet een beetje denken aan de kogelbrief»»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat elke bedreiging er één teveel is?
Antwoord 2
Ja. Elke dreiging heeft een grote impact op leerlingen, leraren en ouders.
Recent hebben we een groot aantal bedreigingen gezien op meer dan twintig
scholen, nog wel in examentijd. Dat is volstrekt onacceptabel. Ook voor
daders heeft dit grote impact – het is niet zomaar een grap, maar een daad
met grote gevolgen. Het kan zelfs een strafbaar feit zijn.
Vraag 3 en 4
Hoe vaak komen dit soort bedreigingen voor? Neemt dit aantal toe?
Kunt u de Kamer jaarlijks informeren over het aantal bedreigingen dat gericht
is aan scholen?

1

ah-tk-20222023-2939
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

De Telegraaf, d.d. 19 april 2023, «Zorgen om online bedreigingen leerlingen: «Doet een beetje
denken aan de kogelbrief»», https://www.telegraaf.nl/nieuws/1203740665/zorgen-om-onlinebedreigingen-leerlingen-doet-een-beetje-denken-aan-de-kogelbrief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3 en 4
Er is geen landelijk beeld hoe vaak dit soort bedreigingen voorkomt. Daarom
is het niet mogelijk hierover een jaarlijks trendbeeld te delen. In het wetsvoorstel vrij en veilig onderwijs kom ik met een meldplicht voor veiligheidsincidenten. Ernstige incidenten, waaronder bedreigingen van deze aard, dienen
onder de meldplicht direct aan de Inspectie van het Onderwijs (hierna:
inspectie) gemeld te worden. Hiermee zal de inspectie een vollediger beeld
krijgen van de problematiek. Daarbij zal ik de vraag betrekken hoe de Kamer
periodiek kan worden geïnformeerd. Ik streef ernaar het wetsvoorstel eind
2023 naar uw Kamer de sturen.
Vraag 5
Is er voor alle scholen een handelingsprotocol hoe zij het best kunnen
handelen bij een online bedreiging aan het adres van de school?
Antwoord 5
Er zijn handelingsprotocollen en richtlijnen beschikbaar voor scholen. Zo
heeft Stichting School en Veiligheid op hun website een stappenplan
beschikbaar dat scholen kunnen volgen wanneer zij bedreigingen ontvangen.
Daarnaast biedt Stichting School en Veiligheid ook handvatten en tips om
preventief op te treden tegen dergelijke bedreigingen.
Vraag 6
Welke organisaties hebben een rol om scholen hierbij te helpen?
Antwoord 6
Naast onderwijspersoneel op de scholen (in het bijzonder zorg-coördinatoren,
vertrouwenspersonen en mentoren) zijn er verschillende organisaties met
expertise die scholen kunnen helpen. Onderstaand zal ik een selectie van
deze organisaties toelichten, waaronder de fases waarin zij scholen kunnen
helpen.
Voor preventie kan een school terecht bij Stichting School en Veiligheid. Zij
kunnen helpen bij het versterken van het veiligheidsbeleid en bij het opstellen
van een protocol. Stichting Halt kan voorlichting geven op scholen en ook
spreekuren voor leerlingen organiseren ter preventie van strafbare feiten.
In geval dat er sprake is van een schoolbedreiging is het raadzaam om altijd
eerst contact te zoeken met de politie zodat de ernst van de situatie kan
worden ingeschat. Vervolgens kan ook advies worden ingewonnen bij het
calamiteitenteam van Stichting School en Veiligheid en de Vertrouwensinspecteur (onderdeel van de Inspectie van het Onderwijs). Wanneer het gaat
om strafbare feiten, geeft het Openbaar Ministerie leiding aan het opsporingsonderzoek en kan overgaan tot vervolging van de daders. Voor nazorg
kan de school bij mentale of psychische schade terecht bij Slachtofferhulp
Nederland, en daarnaast is er mogelijk een rol voor Stichting Halt voor de
dader.
Vraag 7
Wat is de rol van het calamiteitenteam van School & Veiligheid hierin? Zijn zij
voldoende in staat om scholen te ondersteunen, en zo niet, hoe gaat u ervoor
zorgen dat zij wél afdoende geëquipeerd zijn om hun rol te vervullen?
Antwoord 7
Stichting School en Veiligheid heeft zowel een adviespunt als een calamiteitenteam. Het adviespunt kan scholen (preventief) adviseren in hoe zij omgaan
met dergelijke bedreigingen, mochten deze voorkomen. Het calamiteitenteam
is er om bij ingrijpende incidenten, waar het gaat om acute ontregeling voor
school en haar medewerkers en leerlingen, advies te geven en ondersteuning
te bieden. Deze adviseurs zijn te allen tijde, dus ook in het weekend of laat op
de avond, beschikbaar om scholen bij calamiteiten omtrent (sociale)
onveiligheid, waaronder ernstige bedreigingen, van gericht en deskundig
advies te voorzien. Ik heb geen enkele reden om te veronderstellen dat
Stichting School en Veiligheid niet voldoende is geëquipeerd om deze rol te
vervullen. Integendeel, ik ben onder de indruk van de professionele manier
waarop zij scholen hulp verlenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 8
Wordt voor elke bedreiging de politie ingeschakeld door scholen? Indien dit
niet zo is, vindt u het wenselijk om dat in het handelingsprotocol op te
nemen?
Antwoord 8
Wanneer er een dreigmail binnenkomt is het altijd verstandig om contact op
te nemen met de politie. Zij kunnen de ernst van de dreiging inschatten en de
school adviseren over vervolgstappen. Bij zeer ernstige en acute dreigingen
kan de school contact opnemen met de meldkamer door 112 te bellen. Bij
minder acute bedreigingen kan de school contact opnemen met de contactpersoon bij de politie of via 0900–8844 (wel politie, geen spoed). De meeste
scholen doen dit ook al. Ik vind het wenselijk dat scholen dit doen en in hun
eigen handelingsprotocol opnemen dat er in dit soort situatie contact wordt
opgenomen met de politie. Er is echter niet één handelingsprotocol voor alle
scholen. Scholen voeren zelf een veiligheidsbeleid dat is afgestemd op de
context en situatie op hun school. Bij twijfel over hoe scholen hun protocollen en veiligheidsbeleid kunnen versterken kan advies worden ingewonnen
bij het adviespunt van Stichting School en Veiligheid.
Vraag 9
Hoe wordt de afweging gemaakt om tot schoolsluiting over te gaan?
Antwoord 9
De politie maakt in afstemming met het lokaal gezag en samen met de school
een inschatting van de veiligheidsrisico’s en adviseert op basis daarvan om
tot sluiting over te gaan of niet. Het komt ook voor dat de schoolleiding
vanwege onrust en onveilige gevoelens van medewerkers, leerlingen en
ouders al eerder dan het advies van de politie besluit om te sluiten. Scholen
houden hierbij rekening met de onrust die ontstaat bij het idee van een
dreiging en nemen hun rol om op een passende wijze de rust weer terug te
brengen in de school.
Vraag 10
In hoeveel van de gevallen worden de daders van dit soort dreigementen
gepakt en wat zijn in het algemeen de vervolgstappen?
Antwoord 10
Er zijn geen cijfers bekend over het aantal verdachten dat specifiek voor dit
soort dreigementen wordt aangehouden. Zie ook de antwoorden op vraag 3
en 4. Om daders te kunnen achterhalen en mogelijke vervolgstappen te
ondernemen, is het van belang dat er een melding of aangifte wordt gedaan
bij de politie. De politie kan in dit soort gevallen helpen of een melding of
een aangifte meer gepast is bij de situatie. Wanneer het gaat om een
bedreiging richting een school, verwijs ik u naar het antwoord op vraag 8.
Wanneer het gaat om een vorm van geweld of agressie tegen werknemers
met een publieke taak – waaronder onderwijzend personeel – zijn de
Eenduidige Landelijke Afspraken van toepassing. Dit zijn afspraken over de
opsporing en vervolging van verdachten van agressie- en geweldsdelicten
tegen functionarissen met een publieke taak. Zo geven de politie en het
Openbaar Ministerie onder andere prioriteit aan deze aangiften. Daarnaast is
het uitgangspunt dat het openbaar ministerie conform deze afspraken en de
Aanwijzing kader voor strafvordering meerderjarigen2 een strafverzwaring
van 200% eist.
Vraag 11
Wordt de immateriële en materiële schade die een school ten gevolge van
een bedreiging en sluiting loopt altijd verhaald op de dader en bij minderjarigen op hun ouders?
Antwoord 11
Dat is niet bekend, want er bestaat geen alomvattende registratie van
verhaalde schade in dergelijke gevallen.
2

2019A003.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Schade voor de school kan op verschillende manieren worden verhaald. Als
de dader bekend is, kan een vordering tot schadevergoeding tussen de
school en dader onderling worden afgehandeld, of kan de school zich tot de
burgerlijke rechter wenden. Als de school is verzekerd kan de verzekeraar de
schade voldoen.
Vraag 12
Welke mogelijkheden ziet u om de pakkans te vergroten?
Antwoord 12
Voor het verhogen van de pakkans is van belang dat leraren of scholen
melding of aangifte doen en hierbij geen belemmeringen ervaren. Daarom
ligt er ook een belangrijke taak voor de scholen om hun leraren in dit proces
bij te staan of om als schoolleiding zelf melding of aangifte te doen. Het is
begrijpelijk dat scholen soms twijfelen hoe zij hiermee om moeten gaan.
Daarom is het ook goed dat zij advies kunnen inwinnen bij Stichting School
en Veiligheid, Stichting Halt en de vertrouwensinspecteur. Zij kunnen de
school adviseren over de juiste stappen.
Vraag 13
Wat gaat u doen om te voorkomen dat vaak jongeren dit soort bedreigingen
plegen?
Antwoord 13
Stichting Halt geeft voorlichting op scholen over de gevolgen van het plegen
van strafbare feiten en de groepsdruk die hier vaak bij komt kijken. Zij zijn
ook steeds vaker op scholen aanwezig met spreekuren om onderwijsprofessionals te adviseren hoe zij dit gesprek kunnen voeren en met een onveilige
groepsprocessen kunnen omgaan. Daarnaast heeft Stichting School en
Veiligheid het Niet-pluisinstrument ontwikkeld. Voor dit instrument verwijs ik
u naar de website van Stichting School en Veiligheid. Het doel daarvan is om
door uitwisseling van informatie een beter beeld te krijgen van individuele
leerlingen en de problematiek en risico’s waar zij tegenaan lopen.
Vraag 14
Hoe worden ouders en jongeren bewust gemaakt van de consequenties van
een schoolbedreiging?
Antwoord 14
Stichting Halt geeft voorlichting aan leerlingen en onderwijspersoneel over de
consequenties van het plegen van een strafbaar feit. Daarnaast bieden zij ook
ondersteuning en handvatten aan onderwijspersoneel en de schoolleiding om
het gesprek hierover in de klas en met ouders te voeren. Zo hebben mijn
medewerkers in de gesprekken met de scholen die recent in Amsterdam en
Utrecht het slachtoffer zijn geworden van bedreigingen begrepen dat zij goed
met hun leerlingen in gesprek gaan over de impact en consequenties van
dreigingen, niet alleen voor de school, de leerlingen en de docenten, maar
ook voor de dader.
Vraag 15
Is er voldoende nazorg voor docenten en leerlingen na een schoolbedreiging?
Antwoord 15
Een schoolbedreiging kan een zware impact hebben op het onderwijspersoneel, ouders en leerlingen. Ook daarom is het belangrijk dat de politie tijdig
wordt ingeschakeld. Afhankelijk van de ernst van de bedreiging kan ook
contact worden gezocht met Slachtofferhulp Nederland voor nazorg en met
Stichting School en Veiligheid voor een juiste afhandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4