Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

31 066

Belastingdienst

Nr. 653

BRIEF VAN DE STAATSECRETARISSEN VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 mei 2020
Tijdens het Vragenuur in de Tweede Kamer van 14 januari jl. heeft de
Minister van Financiën, in reactie op vragen van het lid Leijten, aangekondigd dat hij een second opinion zal vragen aan een onafhankelijke
gezaghebbende buitenstaander over de verplichting om aangifte te doen
van ambtsmisdrijven op grond van artikel 162 van het Wetboek van
Strafvordering (Sv) (Handelingen II 2019/20, nr. 40, item 4). Op 20 maart jl.
is aan uw Kamer gemeld dat de heer mr. H.J.Th. Biemond de second
opinion zal uitvoeren en is zijn opdracht met uw Kamer gedeeld. De heer
Biemond heeft zijn advies vandaag uitgebracht. Hierbij sturen wij uw
Kamer het memorandum met zijn advies1. Tevens sturen wij uw Kamer
hierbij de antwoorden op de vragen van de vaste commissie Financiën
van 14 april 2020 over de second opinion (Kamerstuk 31 066, nr. 615)
(Kamerstuk 31 066, nr. 654).
De heer Biemond hanteert het criterium van een «redelijk vermoeden van
een bepaald misdrijf» om te bepalen of er sprake is van een aangifteplicht.
Voor zijn advies heeft hij CAF-documenten beoordeeld die in 2019 aan de
Kamer zijn verstrekt of in datzelfde jaar op grond van de Wet Openbaarheid van Bestuur openbaar zijn geworden. Het advies heeft betrekking op
de werkzaamheden van de Belastingdienst waaronder Toeslagen, meer in
het bijzonder het MT Fraude, het Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) en
de Directie Toeslagen, in de periode 2013–2017. Op grond van de door
hem beoordeelde documenten en bovengenoemd criterium, is zijn advies
dat op de bewindspersonen van het Ministerie van Financiën de plicht
rust om aangifte te doen van knevelarij (artikel 366 Wetboek van Strafrecht). Knevelarij is het vorderen of ontvangen van een betaling, terwijl de
ambtenaar weet dat die betaling niet verschuldigd is.
De heer Biemond heeft zijn advies niet beperkt tot ambtsmisdrijven. Hij
heeft ook beoordeeld of sprake is van een redelijk vermoeden van andere
mogelijk relevante misdrijven. Hij concludeert dat op de bewindspersonen
1

kst-31066-653
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 653

1

van het ministerie tevens een plicht rust om aangifte te doen van
beroepsmatige discriminatie (artikel 137g Wetboek van Strafrecht).
Beroepsmatige discriminatie is het opzettelijk discrimineren van personen
wegens hun ras, waarbij de dader handelt in de uitoefening van zijn
beroep, ambt of bedrijf.
Ten slotte benadrukt de heer Biemond dat deze conclusies niet kunnen en
mogen worden gelezen als een vaststelling dat deze (ambts)misdrijven
ook daadwerkelijk zijn gepleegd. Wij vinden het belangrijk om dat ook hier
te benadrukken. De vaststelling of strafbare feiten zijn gepleegd, is
voorbehouden aan de rechter, na een strafrechtelijk onderzoek en een
eventuele vervolgbeslissing een daaropvolgende strafrechtelijke
vervolging door het Openbaar Ministerie.
Wij zijn de heer Biemond erkentelijk voor zijn advies. Naar aanleiding van
het advies is door het Ministerie van Financiën aangifte gedaan bij het
Openbaar Ministerie. Deze treft u bijgaand2. De aangifte richt zich niet
tegen specifieke personen. Zoals de heer Biemond ook in zijn advies
benadrukt, is zijn advies niet geschikt voor de beantwoording van de
vraag of specifieke personen zich schuldig hebben gemaakt aan strafbare
feiten. Daarmee biedt het advies op zichzelf geen grond voor personele
consequenties. Het is nu aan het Openbaar Ministerie om de aangifte te
onderzoeken.
Wij realiseren ons terdege dat dit een grote impact heeft op zowel de
betrokken ouders als op alle medewerkers van de Belastingdienst en
Toeslagen. In gesprekken met ouders, zowel individueel als in bredere
sessies, zal besproken worden wat de aangifte voor hen betekent. Ook
met de medewerkers van de Belastingdienst en van Toeslagen zal hier
uitgebreid aandacht aan worden besteed. In het belang van het
onderzoek, van medewerkers en van de organisatie, worden waar nodig
passende maatregelen genomen.
De Staatssecretaris van Financiën,
J.A. Vijlbrief
De Staatssecretaris van Financiën,
A.C. van Huffelen

2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 653

2