Zorgplicht waterschappen
primaire waterkeringen

Landelijk overzicht 2017-2018

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen
Landelijk overzicht 2017-2018

Datum

November 2019

Zorgplicht Waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

●

Colofon

Uitgegeven door

Inspectie Leefomgeving en Transport
ILT/Publieke Instellingen

Postbus 1511, 3500 BM Utrecht

www.ilent.nl
@inspectieLenT

Pagina 5 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Inhoud

●

Colofon—5

●

Samenvatting—9

1
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5

Inleiding—10
Zorgplicht voor de primaire waterkeringen—10
Doel van de inspecties—10
Kaders voor de zorgplicht—11
Aanpak toezicht zorgplicht—11
Leeswijzer—12

2
2.1
2.2
2.3

Inspectieresultaten—13
Inleiding—13
Waterschappen en zorgplicht—13
Reacties van de waterschappen op de inspecties en het rapport—17

3

Conclusie—19

4

Vooruitblik—20

Bijlage A

Kader Zorgplicht Primaire Keringen—21

Bijlage B

Basiseisen—23

Bijlage C

Bevindingen per waterschap—24

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

●

Samenvatting

Primaire waterkeringen beschermen Nederland tegen overstromingen vanuit zee,
grote rivieren en meren. Voorbeelden hiervan zijn dijken, dammen, stuwen, gemalen
en stormvloedkeringen. De waterschappen en Rijkswaterstaat beheren deze keringen
en zijn verantwoordelijk voor het (preventief) onderhoud.
Zorgplicht
De waterschappen hebben als beheerders de zorgplicht voor de primaire
waterkeringen. Dit houdt in dat zij de wettelijke taak hebben om de kering(en) aan
de veiligheidseisen te laten voldoen en voor het noodzakelijke preventieve beheer en
onderhoud te zorgen. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) houdt hier
toezicht op. Dit rapport gaat over de resultaten en conclusies van de zorgplicht op de
primaire waterkeringen door de waterschappen. Daarmee doet dit rapport nog geen
uitspraken over veiligheid van de primaire waterkeringen zelf, aangezien die
veiligheid van meer omstandigheden afhankelijk is dan alleen de invulling van de
zorgplicht.
In 2017 en 2018 heeft de ILT bij de waterschappen met primaire waterkeringen
inspecties uitgevoerd naar de inrichting van de zorgplicht. De ILT heeft hierbij
gekeken naar de onderdelen ambities, besturing en (werk)processen.
Conclusies
Bij haar inspecties gaat de ILT uit van een vastgesteld kader. Dit kader biedt een
minimumniveau van eisen op basis waarvan waterschappen hun zorgplicht moeten
inrichten. De ILT concludeert dat de meeste waterschappen voldoen aan minstens de
minimale eisen voor de zorgplicht. Enkele waterschappen moeten verbeteringen
doorvoeren om op alle onderdelen op het minimumniveau uit te komen. Dit geldt
voor 5 van de 19 waterschappen. Bij deze waterschappen voert de ILT daarom in
2019 en 2020 een herinspectie uit. Op basis van inspectiebevindingen en de
bestuurlijke reacties, stelt de ILT vast dat de waterschappen in 2020 de inrichting van
de zorgplicht kunnen hebben geborgd.
Consultatieronde
De besturen van de waterschappen hebben gereageerd op de inspectierapporten van
de ILT. Ook vond consultatie plaats over dit rapport: waterschappen herkennen zich
in de bevindingen en conclusies van de ILT. De waterschappen die schriftelijk op de
consultatie reageerden, geven aan dat zij in 2020 de meeste verbetermaatregelen
afronden.
Wettelijke veiligheidsnormen
Het toetsprogramma Wettelijk Beoordelingsinstrumentarium (WBI) bekijkt of de
primaire waterkeringen voldoen aan de wettelijke veiligheidsnormen. In 2023
rapporteert de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) over het landelijk
veiligheidsbeeld aan de Tweede Kamer. Over het beheer en onderhoud en de
genomen (zorgplicht)maatregelen verantwoorden de waterschappen zich onder
andere in hun (jaarlijkse) veiligheidsrapportages.

Pagina 9 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

1

Inleiding

1.1

Zorgplicht voor de primaire waterkeringen
De waterschappen hebben als beheerders de zorgplicht voor de primaire
waterkeringen. Dit houdt in dat zij de wettelijke taak hebben om de kering(en) aan
de veiligheidseisen te laten voldoen en voor het noodzakelijke preventieve beheer en
onderhoud te zorgen1.
Van de 21 waterschappen in Nederland beheren 19 waterschappen primaire
waterkeringen. Primaire waterkeringen zijn dijken, dammen, stuwen en
stormvloedkeringen. Zij bieden bescherming tegen overstromingen vanuit de zee, de
grote rivieren en meren.
In 2017 en 2018 zijn door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) inspecties
uitgevoerd naar de inrichting van de zorgplicht door de waterschappen. Dit rapport is
een overkoepelend overzicht van de belangrijkste inspectieresultaten, conclusies en
de bestuurlijke reacties daarop2.

1.2

Doel van de inspecties
De inrichting van de zorgplicht is een belangrijke waarborg voor het goed kunnen
uitvoeren van de zorgplichttaken. Bij de inrichting gaat het om de besturing of
governance van de zorgplicht: ambities en strategie en de vertaling naar de
organisatie in taken, bevoegdheden, verantwoordelijkheden en (werk)processen.
Doel van de inspecties is na te gaan hoe de inrichting op dit moment is geborgd. De
inrichting is getoetst aan de hand van het “Kader Zorgplicht Primaire Waterkeringen”
van het Rijk en de landelijke “Basiseisen uitvoering zorgplicht primaire
waterkeringen” van de keringbeheerders (zie paragraaf 1.3).
Tijdens de inspecties is niet nagegaan of de waterkeringen zelf voldoen aan de
wettelijke veiligheidsnormen. Dit geldt eveneens voor de feitelijke uitvoering van het
beheer en onderhoud.
Of de primaire waterkeringen voldoen aan de wettelijke veiligheidsnormen wordt op
dit moment nagegaan in het toets programma Wettelijk Beoordelingsinstrumentarium (WBI). In 2023 rapporteert de minister van IenW over het landelijk
veiligheidsbeeld aan de Tweede Kamer.
Over het beheer en onderhoud en de genomen (zorgplicht)maatregelen
verantwoorden de waterschappen zich onder andere in hun (jaarlijkse)
veiligheidsrapportages.

Kader Zorgplicht Primaire Waterkeringen.
Bij Rijkswaterstaat (RWS) zijn in de periode 2017 en 2018 ook inspecties uitgevoerd naar de
inrichting en uitvoering van de zorgplicht. Hierover wordt separaat gerapporteerd.
1
2

Pagina 10 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

1.3

Kaders voor de zorgplicht
Waterwet
Het algemene toezicht op de primaire waterkeringen is sinds de wijziging van de
Waterwet3 in 2013 belegd bij de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW).
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is de toezichthouder.
Pilots zorgplicht
Na de wijziging van de Waterwet zijn pilots uitgevoerd bij verschillende
keringbeheerders om ervaring op te doen met de zorgplicht. De resultaten zijn
gebruikt door de ILT voor het uitwerken van een toezichtstrategie.
Kader Zorgplicht Primaire Waterkeringen
Door het Rijk is in samenspraak met de waterschappen en Rijkswaterstaat het “Kader
Zorgplicht Primaire Waterkeringen4” opgesteld (Bijlage A). Het Kader heeft het
karakter van doelvoorschrift voor de inrichting en uitvoering van de zorgplicht en is
ingedeeld op basis van een plan-do-check-act cyclus (PDCA).
De basiseisen
De waterschappen en Rijkswaterstaat hebben gezamenlijk landelijke uitvoeringseisen
opgesteld en vastgelegd5: de “Basiseisen uitvoering zorgplicht primaire
waterkeringen” (hierna: de basiseisen). De basiseisen zijn een nadere uitwerking van
delen van het Kader en worden door de waterschappen toegepast als het
minimumniveau van inrichting van de zorgplicht (Bijlage B).
Ambitie zorgplicht
Beheerders kunnen in hun ambitie een hoger niveau voor de zorgplicht nastreven dan
dat van de basiseisen. Door de verschillen in ambitie en het rekening houden tijdens
de inspecties met de verschillende ambities zijn de inspectieresultaten niet op alle
punten onderling vergelijkbaar.

1.4

Aanpak toezicht zorgplicht
De ILT hanteert voor haar inspecties de “Toezichtsstrategie zorgplicht primaire
keringen6”. Kader en de basiseisen zijn zoals hiervoor aangegeven overgenomen in
de strategie. Daarnaast is door de ILT de “Toelichting voor waterschappen op toezicht
zorgplicht primaire waterkeringen” gepubliceerd 7 Hierin beschrijft de ILT concreet
haar aanpak voor het toezicht en hoe zij, op basis van de inspectieresultaten, tot een
oordeel komt over de inrichting en uitvoering van de zorgplicht. Onderscheid wordt
gemaakt in:
 Aandachtspunt: verbetering gewenst;
 Tekortkoming: verbetering noodzakelijk;
 Inrichting zorgplicht: geborgd of niet geborgd.

3

Wijziging van de Waterwet (doelmatigheid en bekostiging hoogwaterbescherming), kenmerk
33465, nr. 3, 07 november 2012; sinds 1 januari 2013, Artikel 3.9 Waterwet en 4.3 toezicht op
de primaire keringen Memorie van Toelichting.
4
Vastgesteld door het Ministerie van Infrastructuur en Milieu.
https://www.helpdeskwater.nl/onderwerpen/waterveiligheid/primaire/zorgplicht/
5
Akkoord door de bestuurlijke Commissie Waterkeringen (CWK) van de Unie van
Waterschappen en het bestuur van RWS (proceseigenaar Omgeving en AssetManagement, 2
december 2016.
6
https://www.ilent.nl/onderwerpen/hoogwaterveiligheid/documenten/publicaties/2017/04/25/
toezichtstrategie-zorgplicht-primaire-waterkeringen
7
https://www.ilent.nl/documenten/publicaties/2017/04/25/toelichting-voor-waterschappen-optoezicht-zorgplicht-primaire-waterkeringen

Pagina 11 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Ter illustratie. Als is aangetoond dat wordt gerapporteerd aan het publiek of het
bestuur is mogelijk niet in het werkproces vastgelegd met welke frequentie of
methode. Dit is dan een aandachtspunt; er is wel een beschrijving en hiernaar wordt
gehandeld maar die kan nog verder worden verbeterd. Bij een tekortkoming
ontbreekt bijvoorbeeld een compleet (werk)proces of essentiële onderdelen daarvan
dan wel wordt er niet naar gehandeld. Hoewel tekortkomingen niet persé tot een
acuut veiligheidsrisico leiden, is opheffing van de tekortkoming urgent omdat
hierdoor de vereiste adequate uitvoering van de zorgplicht direct in het geding is. Een
tekortkoming betekent in alle gevallen dat de inrichting van de zorgplicht niet is
geborgd.
Ieder waterschap heeft het inspectierapport met een toelichting op het ILT-oordeel en
een concept van het voorliggende rapport ter consultatie ontvangen. Hierop is door
de waterschapsbesturen schriftelijk gereageerd. Daarin is aangegeven hoe is
omgegaan met de aandachtspunten en tekortkomingen. De inspectierapporten zijn
gepubliceerd op de website van het Waterforum (ILT-website:
https://www.waterforum.net)8. Een samenvatting van de bestuurlijke reacties is per
waterschap opgenomen in de Bijlage C van dit rapport.
1.5

Leeswijzer
In de hoofdstukken 2 en 3 worden achtereenvolgens de belangrijkste resultaten van
de inspecties toegelicht en de daarop gebaseerde conclusie over de borging van de
inrichting van de zorgplicht door de Waterschappen. In de Vooruitblik, hoofdstuk 4,
wordt kort ingegaan op de veiligheidsrapportages en de toezichtstrategie voor de
komende periode.

8

https://www.ilent.nl/onderwerpen/hoogwaterveiligheid/zorgplicht-primaire-waterkeringen

Pagina 12 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

2

Inspectieresultaten

2.1

Inleiding
Dit hoofdstuk is een overzicht met toelichting op de belangrijkste (cijfermatige)
resultaten van de inspecties. Belangrijk zijn die aandachtspunten en tekortkomingen
die, ten opzichte van de andere punten of tekortkomingen, relatief gezien vaker
voorkomen. Een uitleg of toelichting bij de aandachtspunten en tekortkomingen staat
in ‘grijze’ kaders.
In de Bijlage C staan alle cijfers per afzonderlijk waterschap.

2.2

Waterschappen en zorgplicht
Overkoepelend oordeel borging zorgplicht
Zoals in paragraaf 1.4 is aangegeven is de mate van borging het overkoepelende
oordeel op basis van de geconstateerde aandachtspunten en/of tekortkomingen. Bij
alle waterschappen zijn er aandachtspunten. Bij de 14 waterschappen met alleen
aandachtspunten is het overkoepelend oordeel dat de zorgplicht is geborgd. Voor 5
waterschappen ligt er een verbeteropgave vanwege geconstateerde tekortkomingen.
Bij deze waterschappen is de zorgplicht niet geborgd (zie ook paragraaf 1.4).
In de onderstaande figuur 1 staan de absolute aantallen aandachtspunten en
tekortkomingen per waterschap afgebeeld (voor de afkortingenlijst zie bijlage C).
80
70
60
50
40
30
20
10
0

Geborgd

Aandachtspunt

Tekortkoming

NVT

Figuur 1. Aantallen aandachtspunten, tekortkomingen en geborgde PDCA-processen

Pagina 13 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Inrichting in strategisch, tactisch en operationeel niveau
De governance in de inrichting van de zorgplicht kent verschillende niveaus. De
strategiebepaling is meer nadrukkelijk aanwezig op het niveau van het bestuur terwijl
de operatie meer ligt bij het middenmanagement en medewerkers. Op strategisch
niveau is gekeken naar onder meer de vastgelegde bestuurlijke visie en de ambities
van een waterschap ten aanzien van de zorgplicht. De inrichting van de zorgplicht op
de punten van de ordening en ambtelijke aansturing is het tactisch niveau. Op
operationeel niveau is gekeken naar de uitvoering van de basiseisen en of de
toepassing minstens voldoet aan de zichzelf opgelegde ambities en het daarbij
behorende (minimum)niveau.
De inspectie constateert geen tekortkomingen in de inrichting op strategisch en
tactisch algemeen niveau maar wel aandachtspunten. Bij 7 waterschappen zijn er
aandachtspunten vastgesteld op strategische niveau voor de activiteit ‘bestuurlijke
verantwoordelijkheid en sturing’.
Toelichting: de bestuurlijke verantwoording in de zorgplicht houdt in dat de
waterkeringbeheerder de wettelijke taak heeft om de primaire keringen aan de
veiligheidseisen te laten voldoen en voor het noodzakelijke preventieve beheer en
onderhoud te zorgen. Tevens vraagt de zorgplicht om extra beheermaatregelen te treffen
indien de waterkeringen nog niet aan de wettelijke veiligheidsnormen voldoen in de periode
dat deze waterkeringen nog niet versterkt zijn. De ILT verwacht dat het waterschap zich
daarover op bestuurlijk niveau publiekelijk verantwoordt. Hierbij valt te denken aan de
Rapportage Zorgplicht Primaire Keringen (als onderdeel van de Veiligheidsrapportage
Waterveiligheid).

Bij 5 waterschappen is de afstemming met het naastgelegen waterschap of
Rijkswaterstaat over de aangrenzende primaire keringen (het aangrenzend areaal)
niet via bestuurlijke afspraken of overeenkomsten vastgelegd.
Toelichting: veranderingen in aangrenzende arealen kunnen mogelijk risico’s opleveren voor
de standzekerheid van de primaire waterkering. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht
aan de ligging van vooroevers of voorland, of aan de ligging van geulen of ontgrondingen in
het buitenwater. Aangezien het waterschap niet direct invloed heeft op veranderingen in het
aangrenzend areaal en de daarmee gepaard gaande risico’s, is het van belang om goede
afspraken te maken met de beheerders van aangrenzende arealen. De noodzaak voor
bestuurlijke afstemming zoals hier bedoeld heeft vooral betrekking op waterkeringen van
waterschappen die door ontwikkelingen in het buitenwater in beheer bij Rijkaswaterstaat
(RWS) risico’s kunnen lopen.

Op het tactisch algemeen niveau heeft de inspectie bij 8 waterschappen
aandachtspunten geconstateerd bij ‘evaluatie en gevolg geven’ en bij 6 voor
‘juridische vastlegging gegevens kering’.
Toelichting: evalueren is belangrijk om overkoepelend te beoordelen of het proces van de
zorgplicht doelmatig is ingericht en wordt uitgevoerd (functioneert de beoogde samenhang),
om vervolgens dat proces -indien nodig- bij te stellen. Een organisatiebreed
managementsysteem kan daarbij behulpzaam zijn.
Toelichting: de ILT ziet de juridische vastlegging als het op orde hebben en houden van de
wettelijk verplichte juridische basis voor het beheer en de instandhouding van de primaire
waterkeringen. Het gaat daarbij om de legger en de keur en mogelijk daarop gebaseerde
algemene regels en beleidsregels (het ‘keurkwartet’).

Pagina 14 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

In figuur 2 is de relatieve verdeling weergegeven voor de afzonderlijke
waterschappen van geconstateerde aandachtspunten en tekortkomingen op
strategisch en tactisch algemeen niveau. Daarbij representeert de aanduiding 100%
het totaal van 19 waterschappen (geldt ook voor de figuren 3 en 4).

Figuur 2. Relatieve verdeling landelijk van aandachtspunten en tekortkomingen
inrichting en uitvoering op strategisch en tactisch algemeen niveau
Bij 1 waterschap meent de ILT dat het aantal aandachtspunten en de onderlinge
samenhang tussen die punten op tactisch operationeel niveau samengenomen 6
tekortkomingen oplevert. Het gaat om ‘beheren dagelijkse gegevens kering’.
Toelichting: het gaat bij beheren dagelijkse gegevens kering om het eenduidig opslaan en
toegankelijk maken van gegevens die worden ingewonnen en/of gegenereerd in de
verschillende uitvoeringsgerichte activiteiten. De proceseigenaren van die
uitvoeringsgerichte activiteiten zijn gegevenseigenaar. De verantwoordelijkheidsverdeling
tussen gegevenseigenaar en gegevensbeheer is van belang. De activiteit ‘beheren
dagelijkse gegevens kering’ is de spil als het gaat om uitwisseling van de relevante
gegevens tussen de verschillende activiteiten van de zorgplicht en vormt daarnaast de basis
voor het zicht op de actuele toestand van de waterkeringen en het opstellen van
rapportages daarover.

Bij 13 waterschappen constateert de ILT aandachtspunten op tactisch operationeel
niveau voor de ‘bediening waterkerende kunstwerken’. De meeste aandachtspunten
gaan over het onderdeel ‘verantwoording’.
Toelichting: bediening waterkerende kunstwerken heeft betrekking op de kunstwerken in
eigen beheer die niet regelmatig worden bediend en die bij hoog water moeten worden
gesloten. Afsluiters in effluentleidingen, regenwateroverstorten en overige kunstwerken zijn
vaak in beheer bij derden (gemeenten, provincies, enzovoorts.). De bediening van deze
kunstwerken moet in de activiteiten ‘vergunningverlening’ en ‘toezicht en handhaving’
geregeld zijn.

Pagina 15 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Een voorbeeld van een aandachtspunt voor ‘verantwoording’ is het niet kunnen
aantonen van de frequentie waarmee over de bediening van kunstwerken wordt
gerapporteerd aan het bestuur9.
In figuur 3 is de relatieve verdeling weergegeven van aandachtspunten en
tekortkomingen over alle geïnspecteerde activiteiten op tactisch operationeel niveau.

Figuur 3. Relatieve verdeling landelijk van aandachtspunten en tekortkomingen
inrichting en uitvoering op tactisch operationeel niveau
Bij de inspectie van de uitvoering (tactisch operationeel en basiseisen) heeft de ILT
meerdere tekortkomingen geconstateerd (strategisch en tactisch algemeen). In totaal
zijn er 20 tekortkomingen over alle niveaus waarvan 14 bij de uitvoering. Dit zijn: het
‘beheren van de dagelijkse gegevens’, ‘onderhoud’, ‘bediening kunstwerken’ en
‘calamiteitenzorg’. De inspectie constateert verder dat de 14 tekortkomingen
verdeeld zijn over 5 van de 19 waterschappen.
De ILT heeft bij 3 van de 5 basiseisen 10 of meer aandachtspunten geconstateerd bij
de activiteiten ‘dagelijks gegevensbeheer’ en ‘onderhoud’.
N.B. Voor een toelichting op beheer van de dagelijkse gegevens en bediening kunstwerken, zie
hiervoor.
Toelichting: bij deze onderhoud gaat het om het onvoorziene onderhoud dat voortkomt uit
het inspectieproces én het regulier voorziene onderhoud op basis van degeneratie en
vervangingstermijnen. Nieuwbouw en verbetering, die aanpassing van de legger tot gevolg
hebben, vallen hier niet onder. Essentieel is dat het niet alleen om onderhoud van
dijklichamen gaat maar ook van de waterkerende kunstwerken.

Toelichting: Bij het toezicht op de activiteit ‘calamiteitenzorg’ beperkt de ILT zich tot de
voorbereiding op het op juiste wijze omgaan met onvoorziene gebeurtenissen, welke de
veiligheid van de primaire waterkering bedreigen (de ‘koude’ fase). Het sluiten van
waterkerende kunstwerken onder voorziene omstandigheden, zoals jaarlijks optredend hoog
water, valt daarom niet onder deze activiteit, maar maakt onderdeel uit van activiteit 11.
9

Kunstwerken zijn dijken, beweegbare keringen, sluizen met een waterkerende functie etcetera.

Pagina 16 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Voorbeelden die wel onder deze activiteit vallen: een aanvaring door een schip waardoor de
sluis niet meer kan worden gesloten, het afschuiven van een dijk, een vrachtwagen die een
coupure kapot rijdt, etc.
De vraag is of de organisatie op zodanige wijze is ingericht en voorbereid dat zij in staat
bent om tijdens een calamiteit adequaat te handelen. Hiervoor dient het waterschap een
beeld te hebben van de mogelijke calamiteiten (scenario’s) die kunnen optreden en de
risico’s die daarmee gepaard gaan. De mate van preparatie (ondermeer de beschikbaarheid
van materieel) moet daarop afgestemd zijn. Het waterschap dient daarnaast uiteraard te
beschikken over goed opgeleid en getraind personeel dat weet wat van hen verwacht wordt
tijdens een calamiteit. Ook werkinstructies en protocollen zijn hierbij van belang.
Een wezenlijk onderdeel van de calamiteitenzorg is de calamiteitenoefening. Hiervoor dient
een planning beschikbaar te zijn die samenhangt met calamiteiten die zich mogelijk voor
kunnen doen. Om te leren van zowel de calamiteitenoefeningen als van een ‘echte’
calamiteit (mocht die zich voordoen), is het van belang dat deze worden geëvalueerd..

In figuur 4 is de relatieve verdeling weergegeven van aandachtspunten en
tekortkomingen op het niveau van uitvoering van de zorgplicht.

Figuur 4. Relatieve verdeling landelijk op uitvoeringsniveau
2.3

Reacties van de waterschappen op de inspecties en het rapport
Reactie op de inspectierapporten
Alle waterschappen hebben hun inspectierapport ontvangen. Zij hebben de
bestuurlijke reacties op de bevindingen aan de ILT gestuurd. De waterschappen
onderschrijven daarin de constateringen van de ILT en het oordeel over de borging.
Ook geven de meeste waterschappen aan direct na de inspectie te zijn gestart met
verbeteringen dan wel waren ze daar zelf al mee begonnen. De verbetermaatregelen
zijn opgenomen in plannen van aanpak, verbeterplannen of via opdrachten door het
bestuur. In één geval is aangegeven dat de verbeteringen deel uitmaken van een
reorganisatie van het waterschap. Als gevolg hiervan worden de
verantwoordelijkheden in de organisatie herbelegd en worden de voorgenomen
verbeteringen aan de herbelegging gekoppeld. Er is dus in dit geval geen apart
verbeterplan geschreven.
De waterschappen die het laatst zijn geïnspecteerd, hebben begin 2019 hun
inspectierapport ontvangen. Op basis van de bestuurlijke reacties gaat de ILT er van
uit dat de waterschappen in 2020 de verbetermaatregelen hebben doorgevoerd. Dit

Pagina 17 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

geldt in ieder geval voor de tekortkomingen. Voor de tekortkomingen voert de ILT in
2019 herinspecties uit. Voor de waterschappen met alleen aandachtspunten laat de
ILT zich jaarlijks over de voortgang informeren. Dit kan bijvoorbeeld via de publieke
verantwoording in de jaarlijkse veiligheidsrapportage. Bij 5 waterschappen is in de
bestuurlijke reactie aangegeven hiervan gebruik te maken.
Bij 1 waterschap heeft de inspectie door de ILT geleid tot een voornemen om de
inrichting en uitvoering van de zorgplicht te laten certificeren of dit via een
intervisie/collegiale audit te borgen.
Consultatie van het rapport
De waterschappen die hebben gereageerd hebben aangegeven wat de vorderingen
zijn en welke stappen zij nog nemen. Van deze waterschappen geven de meesten
aan in 2020 de verbetermaatregelen te hebben afgerond. Van 2 waterschappen
waarbij tekortkomingen zijn geconstateerd, is geen reactie op de consultatie bekend.
In totaal hebben 14 waterschappen wel gereageerd. Voor een meer gedetailleerd
overzicht van de acties per waterschap wordt verwezen naar Bijlage C.
De consultatie bij de waterschappen heeft niet geleid tot het aanpassen van het
concept rapport.

Pagina 18 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

3

Conclusie

De inspecties tonen aan dat de waterschappen ver gevorderd zijn met de inrichting
van de zorgplicht voor de primaire keringen. Het Kader Zorgplicht Primaire Keringen
en de basiseisen geven daarbij voldoende handreikingen. De inspecties van de ILT
dragen tenslotte bij aan het verder verbeteren van de inrichting.
De ILT stelt vast dat het aantal geconstateerde aandachtspunten en tekortkomingen
relatief laag is. Uiteindelijk hebben 5 van de 19 waterschappen nog een
verbeteropgave om het overkoepelende oordeel ‘inrichting zorgplicht geborgd’ te
ontvangen.
Het inspectie-oordeel over de inrichting van de zorgplicht geeft weer of de
keringbeheerder zijn besturing (governance) en de (werk)processen als voorwaarde
voor het adequaat kunnen uitvoeren van de zorgplichttaken heeft geborgd. Naast de
informatie over de inrichting van de zorgplicht komt informatie beschikbaar over het
voldoen aan de wettelijke veiligheidsnormen van de primaire keringen in het landelijk
veiligheidsbeeld van de minister van IenW in 2023 en rapporteren de beheerders
over beheer en onderhoud in hun (jaarlijkse) veiligheidsrapportages en
verantwoordingsapportages.
Uit de bestuurlijke reacties op de inspectierapporten komt naar voren dat de
waterschappen het ILT oordeel onderschrijven. In alle gevallen is direct begonnen
met het oppakken van de geconstateerde aandachtspunten en tekortkomingen. De
waterschappen die schriftelijk op de consultatie hebben gereageerd, geven aan in
2020 de meeste verbetermaatregelen te hebben afgerond.
Op basis van de bevindingen en de reacties daarop vanuit de waterschappen, stelt de
ILT vast dat de waterschappen in staat zijn om in uiterlijk 2020 de inrichting van de
zorgplicht te borgen.

Pagina 19 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

4

Vooruitblik

Waterschappen organiseren zichzelf steeds beter
De waterschappen zijn direct vanaf de wijziging van de Waterwet met de zorgplicht
aan de slag gegaan. Belangrijk daarin is de publieke verantwoording over de
zorgplicht. De waterschappen hebben een format ontwikkeld voor een (jaarlijkse)
veiligheidsrapportage (www.inspectiewaterkeringen.nl). In de rapportage is naast de
zorgplicht ook de lopende beoordeling van de keringen opgenomen. De
veiligheidsrapportage schetst daarmee een breed beeld van de waterveiligheid van en
achter de primaire keringen van een waterschap. Verschillende waterschappen
hebben hun veiligheidsrapportage op hun website gepubliceerd maar anderen nog
niet. De ILT ziet de veiligheidsrapportage als het aangewezen publieke instrument om
de ontwikkelingen in de waterveiligheid in brede zin jaarlijks te kunnen volgen.
Vervolg rol ILT
De toezichtstrategie vanaf 2019 van de ILT hangt af van de actuele ontwikkelingen
bij de waterschappen. Daarbij wordt rekening gehouden met bestuurlijke wijzigingen
en samenwerking, grote onderhoudsprojecten en de publieke verantwoording. In
2019 worden in ieder geval herinspecties uitgevoerd bij de waterschappen die de
zorgplicht in 2017-2018 nog niet hebben geborgd.

Pagina 20 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bijlage A

Kader Zorgplicht Primaire Keringen

Pagina 21 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Pagina 22 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bijlage B

Basiseisen

Activiteit

Inspectie van de
primaire waterkering

Onderhoud van de
primaire waterkering

Basiseisen uitvoering zorgplicht
1.
2.
3.
4.

De inspecties worden conform plan en de daaruit volgende planning uitgevoerd.
De verkregen inspectieresultaten worden eenduidig vastgelegd.
Er worden vervolgacties belegd, indien inspectieresultaten hiertoe aanleiding geven.
Het inspectieproces wordt periodiek geëvalueerd en waar nodig bijgesteld.

1.

Het voorziene onderhoud wordt conform plan en de daaruit volgende planning
uitgevoerd.
Voor het onvoorziene onderhoud zijn de afwegingen ter bepaling van het vervolg
herleidbaar en zichtbaar.
De vastgestelde vervolgacties voor onvoorzien onderhoud zijn uitgevoerd.
Alle relevante onderhoudsgegevens worden actueel in het beheerregister of
vergelijkbaar systeem opgenomen.
Het onderhoudsproces wordt periodiek geëvalueerd en waar nodig bijgesteld .

2.
3.
4.
5.

Bediening

1.

waterkerende

2.
3.
4.

kunstwerken

5.

Calamiteitenzorg

1.
2.
3.

Vergunning-verlening

1.

2.
3.
4.
5.

Toezicht en handhaving

1.

2.
3.
4.
5.

Beheren dagelijkse

1.

gegevens

2.

Kering

3.
4.

Het sluiten van de waterkerende kunstwerken bij hoog water vindt plaats volgens
het daarvoor geldende protocol.
Er zijn voldoende functionarissen die de sluiting conform protocol kunnen uitvoeren.
Het sluiten van de waterkerende kunstwerken wordt eenduidig gedocumenteerd
Het sluiten van de waterkerende kunstwerken wordt periodiek voor het technisch
functioneren beproefd en het sluitproces wordt geoefend conform de daarvoor
geldende plannen en/of protocollen.
Oefeningen en sluitingen bij hoog water worden tijdig geëvalueerd en leiden, waar
nodig, tot aanpassing van de in het protocol beschreven werkwijze.

Periodiek wordt de aanwezigheid en de staat van onderhoud van de
noodvoorzieningen gecontroleerd.
Er wordt opgeleid, getraind en geoefend volgens een OTO-plan (Opleiden, Trainen
en Oefenen).
Oefeningen en/of calamiteiten worden tijdig geëvalueerd en leiden, waar nodig, tot
geactualiseerde plannen en/of werkinstructies.
Activiteiten van derden of de eigen organisatie op, aan of nabij een primaire
waterkering is gereguleerd via algemene keurvoorschriften, het projectplan
Waterwet ofwel door middel van een vergunning.
Toegestane activiteiten, die melding plichtig of vergunning plichtig zijn, zijn
eenduidig gedocumenteerd.
Bij vergunningen zijn voorschriften gesteld om de veiligheid van de primaire
waterkeringen te borgen.
Voorschriften voor werken op, aan of nabij de primaire waterkering worden op
handhaafbaarheid getoetst.
Het proces van het toestaan via de keur of via een vergunning wordt periodiek
geëvalueerd en, waar nodig, bijgesteld.
Toezicht wordt uitgevoerd op basis van het toezichtplan gericht op
a. gemelde en vergunde activiteiten (zowel ‘tijdens de bouw’ als daarna)
b. `illegale` activiteiten
De toezichthouder beschikt in de taakuitvoering over de volledige vergunning of
melding
Bij geconstateerde overtreding van voorschriften en ingeval van illegale activiteiten
wordt opgetreden conform de eigen handhavingsstrategie.
Alle resultaten van toezicht en handhaving worden eenduidig gedocumenteerd.
Het proces van toezicht en handhaving wordt geëvalueerd en, waar nodig,
bijgesteld.

Het beheerregister bevat de kenmerkende gegevens van de feitelijke toestand van
de primaire keringen (dijken, kunstwerken, constructies).
De gegevens worden gevalideerd voordat ze in het beheerregister worden
ingevoerd.
De organisatie heeft, conform de door haar gestelde eisen voor actualiteit en
volledigheid, haar gegevens bijgewerkt over de kering.
Het proces beheren dagelijkse gegevens van de primaire waterkering wordt
periodiek geëvalueerd en waar nodig bijgesteld.

Pagina 23 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bijlage C

Bevindingen per waterschap

De bijlage bevat per waterschap het resultaat van de ILT-onderzoeken naar de
inrichting en uitvoering van de zorgplicht primaire waterkeringen.
Dat resultaat is weergegeven in tabellen met bolletjes in 3 kleuren. ‘Rood’ geeft een
tekortkoming aan, ‘geel’ een aandachtspunt en ‘groen’ betekent bij de inrichting dat
die geborgd is en bij de uitvoering dat aan de basiseis wordt voldaan.
In de bijlage is per waterschap op de pagina naast de tabel met bolletjes de
bestuurlijke reactie (samengevat) weergegeven.
Op dezelfde pagina is ook het resultaat van de consultatie (de reactie van beheerder
op dit overkoepelende rapport) opgenomen.
Het volledige inspectierapport per waterschap heeft de ILT op haar internetsite
geplaatst. Dat geldt ook voor de volledige tekst van de bestuurlijke reacties op de
inspectierapporten.
AGV
HDSR
HHNK
HHSK
HHvD
HHvR
WAM
WBD
WDOD
WF
WHA
WHD
WL
WNZ
WRIJ
WSRL
WSS
WVV
WZZ

Waterschap Amstel Gooi en Vecht
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier
Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard
Hoogheemraadschap van Delfland
Hoogheemraadschap van Rijnland
Waterschap Aa en Maas
Waterschap Brabantse Delta
Waterschap Drents Overijsselse Delta
Wetterskip Fryslân
Waterschap Hunze en Aa’s
Waterschap Hollandse Delta
Waterschap Limburg
Waterschap Noorderzijlvest
Waterschap Rijn en IJssel
Waterschap Rivierenland
Waterschap Scheldestromen
Waterschap Vallei en Veluwe
Waterschap Zuiderzeeland

Pagina 24 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Overzicht bevindingen Waterschappen
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0

Geborgd

Aandachtspunt

Tekortkoming

Resultaten
Geborgd

Aandachtspunt

Tekortkoming

NVT

AGV

58

22

0

0

HDSR

58

20

2

0

HHNK

72

8

0

0

HHSK

57

23

0

0

HHvD

67

6

3

4

HHvR

71

9

0

0

WDOD

74

6

0

0

WF

36

37

7

0

WSAM

64

16

0

0

WSBD

70

10

0

0

WSHA

75

5

0

0

WSHD

54

25

1

0

WL

78

2

0

0

WSNZ

41

39

0

0

WSRIJ

68

12

0

0

WSRL

64

16

0

0

WSSS

35

38

7

0

WSVV

71

9

0

0

WSZZ

70

10

0

0

1183

313

20

4

Pagina 25 van 72

NVT

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

AGV

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 26 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Waterschap Amstel Gooi en Vecht (AGV)

AGV herkent zich in de conclusies van de ILT-rapportage, waaruit blijkt
dat er geen tekortkomingen zijn geconstateerd en AGV zowel voor de
inrichting als de uitvoering van de zorgplicht in control is.

De score en de aandachtspunten komen overeen met de eigen
veiligheidsrapportage, die begin 2019 door AGV is opgesteld.

De aandachtspunten komen aan bod bij de ontwikkeling binnen AGV,
waar wordt ingezet op uniforme processen voor alle assets. Door deze
uniforme assetmanagementsystematiek komt er een
professionaliseringsslag voor het opstellen en up-to-date houden van de
processen en het sluitend maken van de Plan-Do-Check-Act cyclus.
Hiermee borgt AGV de inrichting en de uitvoering van de zorgplicht ook
voor de toekomst.

Januari 2019
Aanvullende opmerkingen consultatieronde

Waterschap Amstel, Gooi en Vecht herkent zich in de conclusies en
bevindingen van het concept-rapport.

Uniforme assetmanagementsystematiek zorgt voor
professionaliseringsslag voor het opstellen en up-to-date houden van
de processen en het sluitend maken van de Plan-Do-Check-Act cyclus.

De uitwerking van de diverse werkprocessen ligt op schema en er zal in
het najaar een start worden gemaakt met de implementatie van deze
uitwerking binnen de afdeling Waterkeringen.

September 2019

Pagina 27 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

l

4. Beheren dagelijkse gegevens

l

l

l

l

l

l

7. Inspecteren

l

l

l

l

l

l

8. Onderhouden

l

l

l

l

l

l

9. Vergunningverlening

l

l

l

l

l

l

10. Toezicht en handhaving

l

l

l

l

l

l

11. Bediening kunstwerken

l

l

l

l

l

l

12. Calamiteitenzorg

l

l

l

l

l

l

Basiseis 5

l

Planning

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal

l

Risico's (en prioritering)

l

Procedures en Werkinstructies

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Procesinrichting

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

HDSR

Uitvoering

Basiseis 1

Basiseis 2

Basiseis 3

Basiseis 4

Inrichting op tactisch operationeel niveau

4. Beheren dagelijkse gegevens

l

l

l

l

7. Inspecteren

l

l

l

l

8. Onderhouden

l

l

l

l

l

9. Vergunningverlening

l

l

l

l

l

10. Toezicht en handhaving

l

l

l

l

l

11. Bediening kunstwerken

l

l

l

l

l

12. Calamiteitenzorg

l

l

l

Geborgd

l
l
l

Aandachtspunt
Tekortkoming

Pagina 28 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR)

HDSR kan zich vinden in het oordeel dat door de ILT is gegeven en heeft
een verbeterplan opgesteld, waarin wordt ingegaan op de door de ILT
geconstateerde tekortkomingen en aandachtspunten.

HDSR licht door middel van het verbeterplan per activiteit toe welke acties
worden uitgevoerd.

Juli 2018
Aanvullende opmerkingen consultatieronde

Geen inhoudelijke op- of aanmerkingen op het rapport.

Voortgang van de verbetermaatregelen staat in de “Voortgangsrapportage
zorgplicht augustus 2019”.

Het inspecteren van waterkeringen wordt verder geprofessionaliseerd, 22
medewerkers volgen daarvoor een opleiding.







Het Informatie Management Plan Sterke Lekdijk gaat er voor zorgen dat
het databeheer voor de primaire waterkering in goede banen worden geleid
en daarmee de gegevens in het beheersregister ook actueel en volledig
zijn.
Een werkgroep “noodmaatregelen en middelen” is ingesteld om te zorgen
voor de aanschaf en het onderhouden en vervangen van noodmaterialen
en middelen.
Een beheerder voor het materiaal, materieel en locaties wordt geworven.
Na het vaststellen van het document “Focus op de zorgplicht” (plan van
aanpak voor de implementatie van de zorgplicht waterkeringen bij HDSR)
dit najaar, zullen in 2020 veel van de overige aandachtspunten worden
aangepakt en zorgt daarmee voor een borging van de processen, de
verantwoordelijkheden en dat de PDCA-cyclus wordt doorlopen.

September 2019

Pagina 29 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

HHNK

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 30 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK)

HHNK stemt in met het inspectierapport.

Voor de geconstateerde aandachtspunten zijn per activiteit acties in gang
gezet.

De verwachte afronding van de acties is eind 2017.

Juli 2017

Aanvullende opmerkingen consultatieronde

Geen reactie.

September 2019

Pagina 31 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

HHSK

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 32 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Hoogheemraadschap van Schieland en de
Krimpenerwaard (HHSK)

HHSK herkent zich in de bevindingen van de ILT.

Er zijn geen tekortkomingen geconstateerd in de inrichting en uitvoering.

Wel zijn door de ILT specifieke aandachtspunten benoemd. Voor het
merendeel van deze aandachtspunten lopen inmiddels verbeteracties (een
4-tal door de directie aangedragen verbetermaatregelen), of zijn die
voorzien.

In de jaarlijkse Veiligheidsrapportage wordt expliciet en specifiek
aandacht besteed aan de Zorgplicht primaire waterkeringen.

Augustus 2018
Aanvullende opmerkingen consultatieronde

Geen reactie.

September 2019

Pagina 33 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

l
l
l
l
l
l
l

l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 34 van 72

-

Basiseis 5

9. Vergunningverlening

Basiseis 4

8. Onderhouden

Basiseis 3

7. Inspecteren

Verantwoording

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l

l
l
l

-

-

Evaluatie en bijstelling

Juridische vastlegging
gegevens kering
Planning

Afstemming aangrenzend areaal

l

Risico's (en prioritering)

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

HHvD

l
l
l
l
l
-

l

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Hoogheemraadschap van Delfland (HHvD)

HHvD heeft een plan van aanpak opgesteld om de door de ILT
geconstateerde opmerkingen te verwerken.

Daarnaast is in aanvulling van het plan van aanpak door het college van
dijkgraaf en hoogheemraden besloten:
Te komen tot een vorm van certificering (naar voorbeeld van ISO)
of collegiale toetsing van het zorgplichtproces door de
waterschappen zelf of in samenwerking met de Unie van
waterschappen. Delfland geeft hiermee invulling aan de
boodschap, die de heer Van den Bos, Inspecteur-Generaal van de
ILT, eerder heeft uitgesproken. Hij gaf aan dat de waterschappen
het auditproces voor de zorgplicht prima zelf kunnen organiseren
en uitvoeren. Delfland agendeert dit punt actief in de CWK en
neemt het voortouw voor het opzetten van deze collegiale toetsing
met enkele van de waterschappen in zijn directe omgeving.
Te komen tot een bestuurlijke visie en ambitie inzake de
zorgplicht. Deze dient in 2018 te worden opgesteld. Formalisering
vindt plaats in het Waterbeheerplan 2021.

September 2018

Aanvullende opmerkingen consultatieronde

Geen reactie.

September 2019

Pagina 35 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

HHvR

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 36 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Hoogheemraadschap van Rijnland (HHvR)

HHvR herkent zich in het beeld dat de ILT in de rapportage schetst.

De bevindingen uit de inspectie en de enkele aandachtspunten vormen
voor HHvR een goede basis om te leren en de kwaliteit van de inrichting
en uitvoering van de zorgplicht primaire waterkeringen verder te
verbeteren.

De door HHvR gewenste verbeteringen zijn verwerkt in een verbeterplan.

Mei 2017
Aanvullende opmerkingen consultatieronde

Geen reactie.

September 2019

Pagina 37 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

WAM

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 38 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Waterschap Aa en Maas (WAM)

WAM is na de pilot van de ILT in 2015 actief aan de slag gegaan met
het verbeteren van het instandhoudingsproces.

Voor de aandachtspunten die de ILT benoemt, zijn reeds
verbetermaatregelen in gang gezet.

Voor de regionale waterkeringen hanteert WAM dezelfde aanpak als
voor de primaire waterkeringen.

In de afgelopen jaren is er bij WAM meer bestuurlijke aandacht
gekomen voor instandhouding, is de samenhang tussen de
verschillende activiteiten versterkt en zijn er verbetermaatregelen
getroffen om de instandhouding te blijven ontwikkelen. Deze lijn blijft
WAM doorzetten om zo ‘in control’ te blijven.

Juni 2018
Aanvullende opmerkingen consultatieronde

lnformatieplan voor het beheer van dagelijkse gegevens. Met het
informatieplan wordt o.a. invulling gegeven aan het proces dat
doorlopen moet worden voor het beheren van de dagelijkse gegevens,
maar ook aan prioritering en verantwoording. Met de implementatie
wordt nu gestart en dit zal enkele jaren duren.

Geactualiseerd B&O-plan en inspectieplan bevatten
verbetermaatregelen, die gericht zijn op de kunstwerken, zoals een
nieuw inspectieregime en vastlegging van inspectieresultaten. Deze
worden dit jaar toegepast. Hiermee wordt ook de achterstand op het
controleren van vergunningen ingelopen.

Verwachting dat de ILT een actieve rol blijft spelen in het borgen van
de zorgplicht, om zo ook externe borging te kunnen garanderen.

September 2019

Pagina 39 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

WBD

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 40 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Waterschap Brabantse Delta (WBD)

WBD herkent zich in het in het rapport geschetste beeld, waarin staat
dat WBD wat betreft de zorgplicht primaire keringen nagenoeg in
control is.

De ILT benoemt in het auditrapport een drietal aandachtspunten. Deze
aandachtspunten betreffen het aantoonbaar zijn van de evaluatie van
de processen onderhouden, inspecteren en beheren dagelijkse
gegevens. Deze aandachtspunten zijn voor WBD herkenbaar.

Op 1 januari 2018 heeft WBD binnen het cluster watersystemen, waar
ook de zorg voor de primaire keringen onder valt, de reorganisatie
‘watersystemen in beweging’ afgerond. Deze reorganisatie is gericht op
procesgericht werken en asset management en het sluiten van de PDCA
cirkel. In de verdere organisatieontwikkeling die uit deze reorganisatie
volgt, zal WBD ook de door de ILT geconstateerde aandachtspunten
oplossen.

Naast de door de ILT geconstateerde aandachtspunten op de processen
heeft de ILT geadviseerd om de zorg voor de primaire keringen en
daarmee de zorgplicht bij voorkeur onder te brengen bij één
bestuurslid. WBD meldt dat in het dagelijks bestuur is afgesproken dat
de zorgplicht primaire keringen in handen ligt bij één DB-lid, namelijk
de portefeuillehouder watersystemen.

Maart 2018

Aanvullende opmerkingen consultatieronde

Waterschap herkent zich in het geschetste beeld.

In komende organisatieontwikkelingen in 2019 en 2020 wordt verder
gewerkt aan het oplossen van de aandachtspunten op strategisch en
tactisch niveau.

Bij de verkiezingen van maart 2019 is de zorg voor de primaire
keringen bij één bestuurslid ondergebracht.

September 2019

Pagina 41 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

WDOD

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 42 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Waterschap Drents Overijsselse Delta (WDOD)

WDOD pakt de aandachtspunten op.

Voor een aantal onderdelen zijn al verbeteringen gerealiseerd. Voor een
aantal andere is een traject in gang gezet om verbeteringen door te
voeren.

WDOD heeft het doorontwikkelen van de zorgtaak vastgelegd in het ‘Plan
van aanpak doorontwikkeling zorgplicht waterveiligheid’, dat in het
Dagelijks Bestuur is vastgesteld.

Juni 2017

Aanvullende opmerkingen consultatieronde

Waterschap herkent zich in het geschetste beeld.

Aansturing voor zorgplicht in apart programma met eigen
portefeuillehouder.

Jaarlijkse rapportage over beheer aan publiek via algemeen bestuur.

Doorontwikkeling zorgtaak binnen kernteam met vertegenwoordiging van
alle relevante disciplines. (Voortdurende) verbetering naast
oorspronkelijke plan van aanpak.

In 2019 een tussentijdse evaluatie van de zorgtaken. Aanbevelingen voor
eventuele verbeteringen worden in oktober gerapporteerd.

Deelnemer in het opzetten van de mogelijkheid tot peer reviews samen
met de Unie van Waterschappen, RWS en het STOWA.

September 2019

Pagina 43 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

WF

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 44 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Wetterskip Fryslân (WF)

Over het algemeen herkent WF zich in de constateringen van de ILT in het
inspectierapport.

WF heeft volop aandacht voor de zorgplicht, zowel op ambtelijk als
bestuurlijk niveau.

Verschillende verbeteracties zijn in gang gezet om aan de eisen te
voldoen die de zorgplicht aan de waterkeringbeheerders stelt.

WF heeft daartoe voor de komende jaren een verbeterplan opgesteld.

Met de uitvoering van de reeds in gang gezette acties en de acties uit het
verbeterplan gaat WF de zorgplicht in de komende jaren verder
verbeteren.

De ILT zal over de voortgang van die acties via de jaarlijkse rapportage
over de zorgplicht op de hoogte worden gehouden.

September 2017
Aanvullende opmerkingen consultatieronde

De 7 tekortkomingen en 37 aandachtspunten zijn door Wetterskip Fryslan
vertaald in 73 verbeterpunten. Medio 2019, zijn 24 punten geheel
gerealiseerd of geïmplementeerd en zijn 28 verbeterpunten in gang gezet
maar nog niet afgerond. Dit betekent dat 21 verbeteracties nog moeten
worden gestart. Uiterlijk 2021 zijn alle punten aangepakt.

Het Dagelijks Bestuur heeft er voor gekozen het Verbeterplan 2017 te
actualiseren middels een concreet overzicht van de stand van zaken en
planning van de verbeterpunten voor 2019 en 2020.

Een deel van de verbeterpunten is ingebed in werkzaamheden en projecten
die al door Wetterskip Fryslan zijn gestart. Het vastgelegde tijdschema voor
deze werkzaamheden en projecten is leidend voor het realiseren van de
betreffende verbeterpunten. Dit betreft met name het project Legger en
beheerregister op orde. Door binnen dit project prioriteit te geven aan het
onderdeel primaire keringen verwachten het Wetterskip in 2020, maar
uiterlijk 2021, te voldoen aan de eisen voor het aspect Beheer dagelijkse
gegevens kering.

Naast de actualisatie van de verbeterpunten 2019 - 2020 zet Wetterskip
Fryslan ook in op het organisatorisch borgen van de zorgplicht primaire
waterkeringen.

Op 11 juni 2019 heeft het Dagelijks Bestuur de Veiligheidsrapportage
zorgplicht primaire waterkeringen 2017 - 2018 vastgesteld. Deze is aan de
ILT aangeboden.

September 2019

Pagina 45 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

WHA

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 46 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Waterschap Hunze en Aa’s (WHA)

WHA is verheugd met de conclusie van de ILT, dat WHA voor de inrichting
en uitvoering van de zorgplicht in control is.

WHA stemt in met het inspectierapport en het oordeel van de ILT.

Op 29 januari 2019, wordt de uitwerking van de aandachtspunten vanuit
het samenvattend oordeel van de ILT aan het Dagelijks Bestuur ter
besluitvorming voorgelegd. Daarna wordt het Algemeen Bestuur over de
inspectieresultaten en de wijze waarop de aandachtspunten in de inrichting
en uitvoering van de zorgplicht binnen WHA worden geïmplementeerd,
geïnformeerd.

December 2018
Aanvullende opmerkingen consultatieronde

In het door WHA opgestelde Bestuursvoorstel staat dat het algemeen
bestuur via Bestuursnet wordt ingelicht. Dit is nog niet gebeurd. Zodra
het definitieve Landelijke overzicht 2017-2018 gereed is, deelt het
waterschap dit via Bestuursnet en als persbericht op hun website.
Hiermee wordt voorzien in het publiekelijk rapporteren over de resultaten.

De jaarrekening van 2018 is juni jongstleden gepubliceerd op de website.
De zorgplicht (beheer en onderhoud) voor de zeedijk krijgt hierin
specifiek aandacht, waarmee wordt voldaan aan het publiekelijk
verantwoording afleggen over de zorg voor de primaire waterkering.

Het afdelingshoofd VVW verantwoordelijk is voor de beoordeling en het
beheer en onderhoud van de zeedijk. Daarmee is hij aangewezen als
Directeur Zorgplicht. Het document Zorgplicht Keringen is aangevuld in
par. 2.3 Informatiemanagementsysteem. Hiermee toont WHA aan dat de
zorgplicht op meerdere niveaus (dus ook directieniveau) periodiek en
overkoepelend wordt geëvalueerd en er actief wordt gestuurd op de
actiepunten vanuit de evaluaties.

In het Onderhoud Beheerssyteem (OBS, nu McMain) worden alle primaire
waterkerende objecten getest op handmatige inzet. Concrete data
hiervoor staan in het OBS. Daarnaast wordt in het OBS melding gemaakt
van de wijze van rapportage, evaluatie en terugmelding van de
ondernomen actie. Met deze aanpassing wordt voorzien in het
verbeterpunt van de inspectie.

Voor het onderdeel Toezicht en Handhaving’ zal er binnen een team
eenduidig worden gedocumenteerd. Hiervoor is geen aanpassing nodig in
het document ‘Zorgplicht Keringen” maar betreft het een werkinstructie
binnen het team.

In het document Zorgplicht Keringen is in par. 6.1 Werkwijze en Planning
een aanvulling opgenomen waarin staat hoe het waterschap structureel
rapporteert en evalueert nadat de objecten zijn getest. Met deze
aanvulling is voorzien in het verbeterpunt vanuit de inspectie.

September 2019

Pagina 47 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

WHD

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 48 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Waterschap Hollandse Delta (WHD)

WHD stemt in met het inspectierapport, dat een goed beeld geeft van
waar WHD staat in de wijze waarop WHD de zorgplicht primaire
waterkeringen heeft ingericht en uitvoert.

WHD is voortvarend aan de slag gegaan met de door de ILT
geconstateerde verbeterpunten. Deze verbeterpunten zijn opgenomen in
een verbeteragenda die onder regie van de assetmanager waterkeringen
uitgevoerd wordt. WHD denkt in 2020 alle verbeterpunten gerealiseerd te
hebben.

Ten aanzien van de (enige) tekortkoming is per direct een maatregel
getroffen: om de juistheid en actualiteit van de sluitingsprotocollen te
waarborgen wordt bij de inspectie van het kunstwerk het sluitingsprotocol
gecontroleerd. Daar waar er afwijkingen zijn wordt hierop een vervolgactie
gezet om het protocol aan te passen.

Het college van dijkgraaf en heemraden is bestuurlijk verantwoordelijk
voor de zorgplicht waterkeringen en bewaakt het doel dat in het
waterbeheerprogramma 2016-2021 is opgenomen: 'er wordt voldaan aan
de wettelijke zorgplicht voor het beheer en onderhoud van de primaire en
regionale waterkeringen'. Hiermee is de bestuurlijke lijn over de zorgplicht
geborgd.

Juli 2018
Aanvullende opmerkingen consultatieronde

Geen reactie.

September 2019

Pagina 49 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

WL

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 50 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Waterschap Limburg (WL)

Als jong waterschap is WL er trots op dat de ILT aangeeft dat er hard en
effectief gewerkt is aan de zorgplicht voor de primaire waterkeringen en
dat de ILT vertrouwen heeft in de wijze waarop WL de zorgplicht heeft
ingericht.

De ILT heeft geen tekortkomingen gesignaleerd en slechts twee
aandachtspunten. Voor wat betreft deze aandachtspunten heeft WL
inmiddels de gewenste verbeteringen doorgevoerd.

December 2018

Aanvullende opmerkingen consultatieronde

De geconstateerde verbeterpunten zijn uitgevoerd.

Het waterschap gaat gebruik maken van peer reviews voor de continue.

September 2019

Pagina 51 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

WNZ

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 52 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Waterschap Noorderzijlvest (WNZ)

De door de ILT opgestelde rapportage geeft aan dat bij WNZ nog niet
volledig wordt voldaan aan de basiseisen zorgplicht primaire
waterkeringen.

WNZ is zich hiervan bewust en deelt de mening van de ILT.

Intussen is een verbeterplan opgesteld en door het Dagelijks Bestuur in de
vergadering van 12 februari 2019 vastgesteld.

De door de ILT vermelde aandachtspunten en de eigen constateringen van
WNZ, mede verwoord in het rapport Nulsituatie Zorgplicht primaire
waterkeringen Noorderzijlvest, vormen de basis van het verbeterplan.

Het verbeterplan is op 4 maart 2019 aan de ILT toegezonden.

Maart 2019
Aanvullende opmerkingen consultatieronde

Merkt op dat het rapport slechts ingaat op de zorgplicht verricht door de
waterschappen en niet ook op de invulling hiervan door Rijkswaterstaat.
Separate rapportage geeft naar mening van het waterschap geen goed
totaalbeeld van hoe het is gesteld met de inrichting en de uitvoering van
de zorgplicht door al de waterkeringbeheerders.

Vraagt om nuancering van de bevindingen in het rapport omdat de
inspecties al in 2017 zijn uitgevoerd en het inmiddels 2019 is. Deels zijn
de bevindingen dus achterhaald.

In juni 2019 heeft het Algemeen Bestuur het nieuwe
Waterkeringbeheerplan vastgesteld. Hierin is expliciet aandacht besteed
aan de Zorgplicht primaire waterkeringen.

Voor het op orde krijgen van het beheer van de dagelijkse gegevens
wordt momenteel in beeld gebracht welk dienstonderdeel
verantwoordelijk is voor welke data en daarmee ook het (tijdig)
aanleveren en op orde houden daarvan. De resultaten hiervan vormen
ook de basis voor de inspectie-app. De introductie binnen Noorderzijlvest
van de applicatie Damo-keringen wordt meegenomen in deze analyse.

Het vergunningenbeleid wordt op dit moment herzien. De oorspronkelijke
bedoeling was om gezamenlijk met de buurwaterschappen dit beleid op te
stellen. Om diverse redenen is dit niet van de grond gekomen en heeft
Noorderzijlvest besloten dit zelfstandig op te pakken. Het streven is
bestuurlijke vaststelling in 2020.

Het op orde krijgen van de dagelijkse en de (half)jaarlijkse inspectie
vergt nog de nodige actie. Het komen tot een breed, gedragen
verantwoordelijkheidsverdeling binnen de organisatie en de ontwikkeling
van de inspectie-app spelen hierin een essentiële rol.

Informatie over de vorderingen gerelateerd aan het thema
calamiteitenzorg. Momenteel wordt de regeling dijkbewaking
geactualiseerd. Daarin wordt het houden van evaluaties van
dijkbewaking(oefeningen) expliciet verwerkt. Netcentrisch werken met
ondersteuning van het Landelijk Crisis Management Systeem (LCMS)
wordt door steeds meer organisaties toegepast. Inmiddels is
Noorderzijlvest ook hiervoor omgeschoold en werkzaam conform deze
methodiek.

September 2019

Pagina 53 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

WRIJ

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l
Pagina 54 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Waterschap Rijn en IJssel (WRIJ)

WRIJ is verheugd met het oordeel van de ILT dat WRIJ voor de inrichting
en uitvoering van de zorgplicht voor de primaire waterkeringen in control
is. WRIJ onderschrijft dit oordeel. Uit de inspectie zijn geen
aandachtspunten naar voren gekomen die WRIJ zelf nog niet had
onderkend.

De audit stimuleert WRIJ om door te gaan met de kwaliteitsslag die reeds
in gang was gezet.

WRIJ geeft een overzicht van de maatregelen die in gang zijn gezet om
volledig aan de eisen voor de zorgplicht te voldoen.

Januari 2018
Aanvullende opmerkingen consultatieronde

Kan zich vinden in de bevindingen in het rapport.

Opleidingen opgenomen in gesprekscyclus medewerkers.

Calamiteiten OTO wordt uitgevoerd.

Vergunningverlening, handhaving en toezicht: nulmeting kwaliteitscriteria
uitgevoerd, opleidingsplan in beeld.

Benodigde kennis voor waterveiligheid in kaart voor instandhouding
waterkeringen.

Acties die gestart zijn en doorlopen in 2019 en 2020: matchen
kennismanagement met huidige bezetting, afspraken opnemen in
gesprekcyclus, in gang zetten en volgen van individuele trajecten middels
gesprekcyclus.

Procedure ‘Actualiseren keurkwartet’ is opgesteld (versie 12 april 2019).
Procedure ‘Vaststellen keur, leggers, algemene regels en beleidsregels’ is
opgesteld (versie 12 april 2019). Het daadwerkelijk actualiseren en
vaststellen van de keur wordt in 2019 afgerond.

De werkinstructie voor de inspecteurs is opgesteld.

Het handhavingsuitvoeringsprogramma 2019 is opgesteld. Risicogestuurd
handhaven is hier leidend. De inrichting hiervoor vindt in 2019 plaats.
Vervolgens worden hier prestatie-indicatoren aan gekoppeld.

Er is een planning van proefsluitingen van coupures opgesteld. Dit is
geborgd in het subproces Managen calamiteitenzorg, onderdeel bestrijden
calamiteit hoog buitenwater.

Het project ‘Beheer en onderhoudsplan waterkerende kunstwerken’ is
afgerond en opgeleverd voor 30 kunstwerken. Voor de overige
kunstwerken is het vervolg gestart en heeft een doorloop van 2 jaren.

In 2018 is aangestuurd op mindering van het aantal te diagnosticeren
schadebeelden. Het proces van waarneming, diagnose en
operationalisering is geoptimaliseerd.

In 2018 zijn beleidsregels voor waterkeringen vastgesteld voor de meest
voorkomende activiteiten

De ‘instructie adviseurs bij aanvraag watervergunning’ is aangepast
m.b.t. de handhaafbaarheidstoets (versie 19 november 2018).

Elke uitgevoerde handhaafbaarheidstoets is terug te zien in de SharePoint
omgeving.

In 2018 zijn interne audits uitgevoerd op de compleetheid van
vergunningendossiers.

Het toezicht op illegale activiteiten is opgenomen in het
Handhavingsuitvoeringsprogramma 2018 en 2019.

Dijkinspecteurs houden 12 inspectierondes per jaar waarbij alle primaire
keringen maandelijks worden gecontroleerd, inclusief op illegale
activiteiten.

Vastgestelde overtredingen worden geregistreerd in de mobiele app van
V&H waarbij afhandeling plaatsvindt in SharePoint.

Pagina 55 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019





De sluitmiddelen in de waterkerende kunstwerken worden beproefd in de
jaarlijkse onderhoudsronde. Dit wordt vastgelegd in EAM
(onderhoudsmanagementsysteem). Het project ‘Beheer en
onderhoudsplan waterkerende kunstwerken’ is afgerond en opgeleverd
voor 30 kunstwerken. Voor de overige kunstwerken is het vervolg gestart
en heeft een doorloop van 2 jaren.
Er is een planning sluitingen coupures opgesteld. Proefsluitingen van de
coupures worden volgens planning uitgevoerd.

September 2019

Pagina 56 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Pagina 57 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

WSRL

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 58 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Waterschap Rivierenland (WSRL)

WSRL stemt in met het inspectierapport en herkent zich in de bevindingen
van de ILT.

Voor de door de ILT gesignaleerde aandachtspunten heeft WSRL in het
najaar van 2017 de volgende verbeteringen in gang gezet:
1. Het volgsysteem van Vergunning-Toezicht en Handhaving (Squit XO) is
per 5 december 2017 vervangen door het systeem Powerbrowser. Na een
halfjaar zullen de afdelingen Vergunningen en Toezicht en Handhaving het
geheel evalueren en de evaluatie van de Zorgplicht jaarlijks voor deze
activiteiten doen plaatsvinden.
2. WSRL heeft het "knopje" Einde procedure in de procesgang Schouw
Waterkering opgenomen.

Begin 2018 worden de volgende verbeteringen in gang gezet:
1. Voor het beheer van de dagelijkse gegevens verbetert WSRL het beheer
van de onderhoudsgegevens van de primaire keringen en richt WSRL het
beheer van de onderhoudsgegevens verder in.
2. Voor de bediening van een aantal waterkerende kunstwerken stelt
WSRL voor enkele typen waterkerende kunstwerken procedures en
werkinstructies vast voor het sluiten hiervan.
3. Voor het onderhoud geeft WSRL, in aansluiting op het verschijnen van
de Handreiking Risicogestuurd Onderhoud van de STOWA, verder invulling
aan de prioritering van het onderhoud van de primaire waterkeringen.

Voor de uitvoering van de Zorgplicht die gerelateerd is aan de basiseisen,
worden begin 2018 een aantal verbeteringen in gang gezet.

De bovengenoemde verbeteringen worden via de interne bestuurlijke
verantwoordingscyclus en interne audits gemonitord. Jaarlijks wordt het
programma Veiligheid op directie en bestuursniveau geëvalueerd.

In de jaarlijkse Veiligheidsrapportage verantwoordt WSRL de voortgang
van de verbeteringen voor de Zorgplicht.

Januari 2018

Aanvullende opmerkingen consultatieronde

Levert bijdrage in de ontwikkeling van de peer reviews van de Unie van
Waterschappen.

Initiatief genomen om de applicatie Dijksterkte in Zicht te ontwikkelen
waarin we met zgn. kwetsbaarheidscurven permanent inzicht krijgen in de
dijksterkte. De applicatie is naar verwachting in 2020 gereed.

Voornemens om tijdens de hoogwateroefening voor de Maas in 2020 voor
het eerst schaduw te draaien.

In de jaarlijkse Veiligheidsrapportage verantwoordt WSRL de voortgang
van de verbeteringen voor de Zorgplicht.

Conform de planning moeten de visie op het beheerregister eind 2019 en
de uitvoeringsplannen voor het inrichten van de data governance en het
(kern)gegevenlandschap eind maart 2020 gereed zijn. Vanaf 2020 wordt
gewerkt aan de uitvoering. Tussen de "lijn" en het programma vindt bij
voortduring nadere afstemming plaats.

De STOWA-handreiking risicogestuurd Beheer en Onderhoud is in
november 2018 ontvangen en aansluitend zijn einde december 2018 4
medewerkers naar de roadshow geweest. In het derde kwartaal is het
ontwikkelen van de visie op en implementatie van risico gestuurd beheer

Pagina 59 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019



en onderhoud opgepakt. Het volledig doorlopen en implementeren van de
vernieuwde werkwijze ronden we naar verwachting eind 2020 af.
Voor ca. 200 kunstwerken moeten sluitprocedures gemaakt worden. De
concept formats zijn inmiddels afgerond. Binnen de organisatie is
afgesproken dat najaar 2019 de sluitprocedures gereed zullen zijn. Nieuw
te inventariseren data zullen later in de procedures worden opgenomen.

September 2019

Pagina 60 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Pagina 61 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

WSS

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 62 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Waterschap Scheldestromen (WSS)

De afgelopen jaren heeft de inspanning van WSS zich voornamelijk
gericht op de realisatie van nieuwe werken en de uitvoering van het
programma Zwakke Schakels. Als vervolg daarop richt WSS zich nu ook
op de verdere professionalisering van het beheer en onderhoud. Het
wettelijk kader zorgplicht geeft voor WSS richting aan deze
ontwikkelingen.

In de rapportage kwalificeert de ILT de activiteit ‘beheren dagelijkse
gegevens’ in de inrichting -vanwege het feit dat er op alle onderdelen
van deze activiteit aandachtspunten zijn geconstateerd- als een
tekortkoming. In de uitvoering is geconstateerd, dat het beheer van de
gegevens niet actueel en volledig is. Hierbij moet opgemerkt worden dat
de constatering (pag. 13 van de rapportage) dat de vispassage
Prommelsluis niet in de kernregistratie waterkeringen is verwerkt, op zich
juist is, maar dat deze wel opgenomen is in de kernregistratie van
kunstwerken voor het watersysteem. Wanneer de genoemde
kernregistraties ‘over elkaar’ gelegd worden, is er dus geen probleem
wat betreft de informatievoorziening voor dit specifieke onderdeel.

Er is nog wel sprake van achterstand in het vastleggen van nieuw
gerealiseerde werken in de kernregistraties. Deze achterstand wordt in
2018 ingehaald.

Op basis van de bevindingen uit de inspectie heeft WSS een verbeterplan
opgesteld. Dit verbeterplan is gebaseerd op het door het Dagelijks
Bestuur vastgestelde Plan van Aanpak Zorgplicht.

In het verbeterplan is voor de door de ILT aangegeven aandachtspunten
en tekortkomingen een planning opgenomen. Samen met de acties die in
gang gezet zijn op basis van het Plan van Aanpak Zorgplicht, wil WSS
bereiken dat in 2020 wordt voldaan aan het wettelijk kader voor de
Zorgplicht en dat de daarmee samenhangende activiteiten procesmatig
geborgd zijn in de WSS-organisatie.

Maart 2018
Aanvullende opmerkingen consultatieronde









Voor waterschap Scheldestromen was de constatering dat zowel ten
aanzien van de inrichting als de uitvoering van de zorgplichtactiviteiten,
sprake was van nog een grote ontwikkelopgave. De tekortkoming en
aandachtspunten zijn opgenomen in het verbeterplan.
Waterschap Scheldestromen heeft een organisatieontwikkeling ingezet
waarbij we van een taakgerichte organisatie gaan naar een
procesgerichte organisatie. Voor de activiteiten van de zorgplicht zijn
procesbeschrijvingen gemaakt en vastgesteld. De procesbeschrijvingen
voor deze activiteiten passen bij de generieke’ processen voor de gehele
organisatie. De implementatie is gestart.
Binnen het programma waterkeringen zijn aan de processen voor de
zorgplicht zogeheten deelproceseigenaren gekoppeld die
verantwoordelijk zijn voor de inrichting en uitvoering.
De calamiteitenorganisatie is verder ingericht, waarbij de protocollen en
plannen zijn geactualiseerd, informatiecoördinatoren zijn opgeleid en
volgens het OTO-plan een tweetal grootschalige oefeningen zijn
gehouden.
Met het actualiseren van de maatregelplannen Hoogwater en
Schadevaring is gestart. De overige maatregelplannen zullen volgend
jaar opgepakt worden.

Pagina 63 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019





Voor de geconstateerde tekortkoming voor inrichting beheren dagelijkse
gegevens zijn inmiddels verbeteringen doorgevoerd en achterstanden in
het gegevensbeheer weggewerkt.
De Keur is in 2018 geactualiseerd en in werking getreden. Begin 2019 is
door het bestuur het nieuwe vergunningenkader voor de waterkeringen
vastgesteld.
In 2019 worden weer de nodige stappen gezet maar de planning voor de
uitvoering van het verbeterplan, zoals in de bestuurlijk reactie
opgenomen, wordt op onderdelen niet gehaald en bijgesteld. Dit heeft
met name betrekking op het gebied van planmatig beheer en onderhoud,
prioriteren van werkzaamheden op basis van risicobenadering en de
verdere invulling van de VTH-keten. Ook hiervoor zijn reeds een aantal
stappen gezet en is capaciteit geregeld.

September 2019.

Pagina 64 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Pagina 65 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

WVV

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 66 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Waterschap Vallei en Veluwe (WVV)

WVV is enthousiast dat WVV voor de inrichting van de zorgplicht vrijwel
volledig in control is en realiseert zich dat bij de uitvoering van de
operationele taken verbetering mogelijk is.

In dat verband heeft WVV aansluitend op de door de ILT gerapporteerde
aandachtspunten verbeterpunten inclusief tijdsplanning aangegeven.

Die verbeterpunten worden via de interne bestuurlijke
verantwoordingscyclus en interne audits gemonitord en op directie- en
bestuursniveau wordt het programma Veiligheid jaarlijks geëvalueerd.

De voortgang van de verbeterpunten wordt in de jaarlijkse
Veiligheidsrapportage verantwoord.

Mei 2017.
Aanvullende opmerkingen consultatieronde

Voor de sluiting bij hoogwater is voor ieder kunstwerk een checklist
gemaakt die ingevuld moet worden. Dit gebeurt sinds oktober 2018 ook
bij de proefsluitingen.

Sinds februari 2019 worden bevindingen van inspecties aan alle
kunstwerken gerapporteerd via werkorders in Ultimo.

Evaluatie kunstwerkinspecties en sluitingen wordt gecombineerd met de
evaluatie van jaarlijkse dijkinspecties per januari 2018.

Sinds maart 2018 werken gebiedsbeheerders met de inspectie-app,
waarin afhandeling van meldingen over regulier onderhoud inzichtelijk is
gemaakt. Bij onvoorzien onderhoud wordt voor iedere melding van een
grote schade een plan van aanpak voor herstel opgesteld.

In 2017 en 2018 is het onderhoudsproces geëvalueerd in de
bouwvergaderingen met de aannemers. Per april 2019 zijn nieuwe
contracten voor onderhoud in gegaan die gebaseerd zijn op bijgesteld
onderhoudsproces.

Sluitprotocollen gereed in 2018. In 2018 zijn enkele kunstwerken in de
Randmeerdijken afgekeurd in de veiligheidsbeoordeling. Als
beheermaatregel worden protocollen en sluitinstructie herzien, gereed
december 2019.

DAMO keringen is in 2017 in gebruik genomen, een nieuwe versie wordt
in 2019 voorbereid. De conversie van gegevens is uitgevoerd in 2018.

Lopend: IJsseldijk, Grebbedijk en Eemdijk zijn gereed juni 2019. De
andere keringen worden momenteel toegevoegd in het onderhoud
beheersysteem OBS en zijn bruikbaar in 2020.

Lopend: Het beheerregister is actueel. Beheergegevens van Ruimte voor
de Rivier zijn in 2019 overgedragen en worden verwerkt in nieuwe
leggers.

September 2019.

Pagina 67 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Planning

Verantwoording

Evaluatie en bijstelling

12. Calamiteitenzorg

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

Uitvoering

Basiseis 4

Basiseis 5

Juridische vastlegging
gegevens kering

Afstemming aangrenzend areaal
Risico's (en prioritering)

l

Basiseis 3

l

Procedures en Werkinstructies

l

Basiseis 2

l

Procesinrichting

Kennismanagement

Verantwoordelijkheid & sturing

l

Evaluatie en gevolg geven

l

Basiseis 1

Inrichting op tactisch niveau (algemeen)

l

Samenhang en aansturing

Inrichting op Strategisch niveau

Visie en ambitie

WZZ

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l
l

l
l
l
l
l
l

l
l
l
l

Inrichting op tactisch operationeel niveau
4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken

4. Beheren dagelijkse gegevens
7. Inspecteren
8. Onderhouden
9. Vergunningverlening
10. Toezicht en handhaving
11. Bediening kunstwerken
12. Calamiteitenzorg
Geborgd
Aandachtspunt
Tekortkoming

l
l
l

Pagina 68 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Bestuurlijke reactie Waterschap Zuiderzeeland (WZZ)

WZZ herkent zich in de bevindingen van de ILT waarbij geen
tekortkomingen zijn geconstateerd en dat WZZ voor de inrichting en de
uitvoering van de zorgplicht nagenoeg in control is.

WZZ constateert dat ten opzichte van de pilotinspectie (2015) grote
stappen zijn gezet in het verder professionaliseren van de zorgplicht.

De belangrijkste verbeteringen die WZZ naar aanleiding van de ILT
rapportage doorvoert zijn:
1. Het opstellen van een (terugkerende) waterveiligheidsrapportage.
2. Het updaten van het “Inspectieplan Primaire Waterkeringen”.
3. Het actualiseren van de “Nota Integraal watertoezicht 2016 en verder”.

Met het nemen van deze maatregelen ondervangt WZZ de
aandachtspunten en verwacht daarmee volledig in control te zijn.

Januari 2019

Aanvullende opmerkingen consultatieronde

Voor eind 2019 zijn alle verbetermaatregelen afgerond.

September 2019

Pagina 69 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Pagina 70 van 72

Zorgplicht waterschappen primaire waterkeringen | 11 november 2019

Pagina 71 van 72

Dit is een uitgave van de
Inspectie Leefomgeving en Transport
Postbus 16191 | 2500 BD Den Haag
088 489 00 00
www.ilent.nl
@inspectieLenT
November 2019