Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 521

Nederlandse deelname aan vredesmissies

Nr. 276

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2014
Hierbij informeer ik u over de militaire eenheden die Nederland in 2015 en
2016 gereedstelt voor bijdragen aan de snelle reactiecapaciteiten van de
EU en de Navo. In deze brief komt ook de Nederlandse bijdrage aan de
maatregelen die de Navo heeft genomen in reactie op de ontwikkelingen
aan de oost- en de zuidflank van het Navo-verdragsgebied aan bod.
Tevens informeer ik u in deze brief over de capaciteiten die de Nederlandse krijgsmacht in 2015 aan Frontex aanbiedt.
Achtergrond
De EU Battlegroup (EUBG) en de NATO Response Force (NRF) geven
uitdrukking aan de ambitie van de lidstaten van de EU en de Navo om
permanent militaire eenheden gereed te hebben voor snelle inzet in EUof Navo-kader. Als betrouwbare partner en bondgenoot wil Nederland
bijdragen aan de snelle reactiecapaciteiten van de EU en de Navo. De
regelmaat, aard en omvang van de Nederlandse bijdragen worden
bepaald op basis van de internationale behoeften en de beschikbaarheid
van operationele eenheden.
EU Battlegroup
De EUBG kan worden ingezet voor een breed spectrum van crisisbeheersingstaken, variërend van humanitaire hulpverlening tot geweldsoperaties. Via het Politiek en Veiligheidscomité en de Raad van Ministers heeft
Nederland invloed op de besluitvorming over de inzet van de EUBG.
In 2015 beperkt de Nederlandse deelneming aan de EUBG zich tot het
leveren van staffunctionarissen ter ondersteuning van het Operational
Headquarters en het Force Headquarters.
In de tweede helft van 2016 neemt Nederland samen met Duitsland,
Ierland, Kroatië, Luxemburg, Oostenrijk en Tsjechië deel aan de EUBG die
wordt aangestuurd vanuit het permanente hoofdkwartier van het

kst-29521-276
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 521, nr. 276

1

EUROCORPS in Straatsburg. De Nederlandse bijdrage bestaat uit twee
pantserinfanteriecompagnieën en een verkenningspeloton. De compagnieën beschikken over gevechtssteun (genie en vuursteun) en logistieke
ondersteuning, waaronder een role 2 medische faciliteit. De Nederlandse
bijdrage bestaat verder uit een Chinook-transporthelikopter. Voorts levert
Nederland een aantal stafofficieren aan het Multinational Joint
Headquarters in het Duitse Ulm dat voor deze EUBG de rol van Operational Headquarters vervult. Tot slot stuurt Nederland aan op het
organiseren van een Political Exercise (POLEX) tijdens het Nederlandse
EU-voorzitterschap om bewindspersonen bekend te maken met het
besluitvormingsproces voor de inzet van de EUBG.
NATO Response Force
De NATO Response Force bestaat uit een commandovoeringselement, de
Immediate Response Force (IRF) en de Response Forces Pool (RFP). De
IRF is de initiële reactiemacht. Indien nodig wordt de IRF aangevuld met
capaciteiten uit de RFP. Nederland heeft via de Noord-Atlantische Raad
(NAR) invloed op de inzet van de NRF. Alleen als de NAR consensus
bereikt, wordt de NRF ingezet.
In 2009 zijn er in Navo-verband afspraken gemaakt over de bijdragen van
de bondgenoten aan de IRF. Nederland heeft toegezegd om gemiddeld vijf
procent van de IRF te leveren. Dit betekent een bijdrage van ongeveer 650
man per jaar. Voorts vindt Nederland het van belang dat er optimaal
gebruikt wordt gemaakt van de Navo-commandostructuur. In het Long
Term Rotation Plan is vastgelegd wanneer het Eerste Duits-Nederlandse
Legerkorps de rol van land component command binnen de NRF vervult.
In een jaar dat dit hoofkwartier is aangewezen, worden Nederland en
Duitsland geacht het gros van de benodigde capaciteiten voor de
landcomponent van de NRF te leveren.
Omdat het hoofdkwartier van het Eerste Duits-Nederlandse Legerkorps in
2015 is aangewezen als de land component command, levert Nederland
volgend jaar een substantiële bijdrage aan de IRF met het hoofdkwartier
van de 11e Luchtmobiele Brigade, een bataljonstaakgroep met ondersteunende eenheden, vier Apache-gevechtshelikopters en een twee
Chinook-transporthelikopters.
Tevens levert Nederland in 2015 twee mijnenjagers aan de Standing Naval
Mine Counter Measures Group 1 (SNMCMG-1), beide voor periodes van
drie tot vier maanden. Daarnaast levert Nederland de commandant van dit
Navo-vlootverband. De eerste helft van 2015 wordt het commando
gevoerd vanaf een Duits fregat en in de tweede helft vanaf een Belgisch
fregat. Voorts maakt Zr. Ms. Tromp voor een periode van 3 maanden deel
uit van de Standing NATO Maritime Group 1 (SNMG-1). Ook staat
gedurende de tweede helft van het jaar een onderzeeboot gereed voor de
Response Forces Pool.
In 2016 omvat de Nederlandse bijdrage aan de NRF een amfibische
taakgroep die bestaat uit een maritime battle staff, twee amfibische
transportschepen met een role 2 medische faciliteit aan boord, een marine
combat group met gevechts- en logistieke ondersteuning, een maritime
special operations task group, een Cougar-helikopter en acht F-16’s.
Daarnaast wordt zowel in maart als in augustus een mijnenjager voor drie
maanden beschikbaar gesteld aan SNMCMG-1. Het Joint Support Ship Zr.
Ms. Karel Doorman en een fregat maken deel uit van SNMG-1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 521, nr. 276

2

Readiness Action Plan
Tijdens de recente Top in Wales is het Readiness Action Plan (RAP)
aangenomen, dat maatregelen omvat om snel, flexibel en slagvaardig te
kunnen reageren op dreigingen aan de randen van het Navo-verdragsgebied. De reeds bestaande geruststellende maatregelen zijn in het RAP
opgenomen. Verder voorziet het RAP in de oprichting van de Very High
Readiness Joint Task Force (VJTF) binnen de NRF.
Geruststellende maatregelen
De collectieve verdediging vraagt in het licht van de ontwikkelingen aan
de zuid- en oostflank van het Navo-verdragsgebied nadrukkelijk de
aandacht. De grotere aanwezigheid, op rotatiebasis, van de Navo in het
oostelijk deel van het bondgenootschap en de hogere gereedheid vragen
extra inspanningen van alle 28 bondgenoten, dus ook van Nederland.
In 2015 neemt Nederland in het kader van de geruststellende maatregelen
deel aan diverse oefeningen op het oostelijk deel van het Navo-verdragsgebied, waaronder de oefening Baltic Horse in Estland en Northern Coast
in de Baltische zee. Tevens continueert Nederland in 2015 de air-to-air
refueling-capaciteit die wordt geleverd aan de AWACS-vliegtuigen in het
kader van air policing in de Baltische staten. Daarnaast doet Nederland
mee met de grootschalige Navo-certificeringsoefening Trident Juncture
2015. Deze oefening heeft plaats in het kader van het Connected Forces
Initiative (CFI) van Navo. Het CFI bouwt voort op de ervaringen die de
bondgenoten hebben opgedaan tijdens recente operaties in Irak en
Afghanistan. Het primaire doel van de oefening is om de interoperabiliteit
en het voortzettingsvermogen van de bondgenoten en partners te testen.
Thans wordt nog bezien in welke mate Nederland in 2016 bij kan dragen
aan de geruststellende maatregelen. De Nederlandse bijdrage is mede
afhankelijk van het behoeftestelling door de Navo. In ieder geval is
deelneming voorzien in de oefeningen Cold Response in Noorwegen en
Baltops in de Baltische staten.
Very High Readiness Joint Task Force
Het RAP voorziet naast geruststellende maatregelen ook in aanpassingsmaatregelen die de gereedheid en inzetbaarheid van de Navo-strijdkrachten moeten verhogen. Binnen het kader van de NRF wordt daarom
de VJTF opgericht, die het mogelijk moet maken om binnen zeer korte tijd
op het Navo-verdragsgebied eenheden in te zetten voor geruststelling en
afschrikking. Het VJTF-concept wordt thans nog uitgewerkt.
Nederland, Duitsland en Noorwegen hebben aangeboden om de troepen
die zij in 2015 hebben toegezegd aan de Immediate Response Force ook
dienst te laten doen als interim--VJTF. Verder hebben de drie landen
aangeboden om met deze troepen het VJTF test bed uit te voeren om een
beter inzicht te krijgen in de operationele behoeften en neveneffecten van
de hoge gereedheid en inzetbaarheid van de VJTF.
Frontex
Frontex is het EU-agentschap dat de bewaking van de externe grenzen
van het Schengengebied coördineert. Frontex laat de lidstaten jaarlijks
weten wat de materiële en personele behoeften zijn voor het aankomende
jaar. Elke lidstaat wordt gevraagd capaciteiten aan te bieden. Frontex
beoordeelt vervolgens welke aangeboden capaciteiten passen binnen de
behoefte om operaties efficiënt en effectief uit te voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 521, nr. 276

3

Nederland heeft voor verschillende Frontex-operaties in 2015 materiële en
personele capaciteiten aangeboden. Nederland stelt in 2015 twee
patrouillevoertuigen beschikbaar voor grensbewaking. Voor maritieme
grensbewaking heeft Nederland een kustwachtvliegtuig voor de maand
april en een patrouilleschip voor de periode juli tot en met augustus
aangeboden. Voorts heeft Nederland voor diverse landoperaties honden
aangeboden voor een periode van twee weken. Tot slot zijn enkele
tientallen grenswachters van de Koninklijke Marechaussee beschikbaar
gesteld voor deelneming aan de European Border Guard Teams. Zij zullen
de autoriteiten van verschillende lidstaten ondersteunen bij activiteiten
zoals grenssurveillance, documentencontrole en debriefing van aangetroffen illegale migranten.
Financiering
De Nederlandse bijdrage aan de EUBG en NRF wordt, zolang er geen
sprake is van inzet, gefinancierd uit de bestaande budgetten voor
gereedstelling en oefening binnen de defensiebegroting. De activiteiten in
EUBG- en NRF-verband zijn onderdeel van het reguliere oefenprogramma
van de toegewezen eenheden. Van additionele uitgaven is dan ook nog
geen sprake. Bij daadwerkelijk inzet volgt nieuwe besluitvorming
waarover uw Kamer zal worden geïnformeerd.
De Nederlandse bijdrage aan de uitvoering van het RAP, waaronder het
VJTF test bed, wordt in 2015 eveneens gefinancierd vanuit de bestaande
budgetten voor gereedstelling en oefening binnen de defensiebegroting.
Deelneming aan het VJTF test bed in 2015 leidt wel tot hogere kosten dan
anders zouden zijn gemaakt voor een reguliere bijdrage aan de Immediate
Response Force. Dit is het gevolg van de hogere gereedheid en inzetbaarheid van de Nederlandse bijdrage aan het VJTF test bed. Bij het
testen van het VJTF-concept worden de financiële consequenties van de
hoge gereedheid en inzetbaarheid na 2015 in kaart gebracht, en wordt
gekeken naar de kosten die verband houden met het verplaatsen en
oefenen van de aan de VJTF toegewezen eenheden. Binnen de Navo
wordt thans gezocht naar mogelijkheden voor de verdeling van een
gedeelte van de additionele kosten van het VJTF test bed. Voorts stuurt
Nederland aan op een redelijke verdeling van de kosten van de VJTF na
2015, waarbij alle bondgenoten bijdragen aan de additionele kosten.
Frontex financiert de additionele uitgaven voor de inzet van Nederlandse
capaciteiten voor Frontex-operaties.
De Minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 521, nr. 276

4