Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

4086
Vragen van het lid Bromet (GroenLinks) aan de Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het bericht «Onmacht Almere
met paspoorten wekt irritatie bij Marechaussee» (ingezonden 14 juli 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Knops (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties) (ontvangen 20 september 2021). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 3664.
Vraag 1
Kent u het bericht «Onmacht Almere met paspoorten wekt irritatie bij
Marechaussee»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven wat precies de problemen zijn bij de gemeente Almere
waardoor het voor langere tijd niet mogelijk is om reisdocumenten en
uittreksels uit de Basisadministratie Personen te verstrekken? Zijn er meer
gemeenten waar deze problemen spelen?
Antwoord 2
De gemeente Almere geeft aan dat het niet zo is dat het voor langere tijd niet
mogelijk is geweest reisdocumenten en uittreksels BRP te verstrekken.
Ondanks verruiming van de capaciteit en openingstijden is er een periode
geweest waarin het niet meer mogelijk was om binnen de gebruikelijke
termijn een afspraak te maken voor de aanvraag van een paspoort of
identiteitskaart.
De gemeente Almere spreekt van minder capaciteit bij de balie gecombineerd
met een toename van aanvragen:
• Vanwege de coronaregels was de dienstverlening aan de balie complexer.
Zo kunnen er door de 1,5-metermaatregel minder inwoners in het
gemeentehuis ontvangen worden.
• Jaarlijks is er voorafgaand aan de zomervakantie sprake van een forse
toename van het aantal aanvragen voor reisdocumenten, wat een
tijdelijke capaciteitsuitbreiding vergt.

1

ah-tk-20202021-4086
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

NOS Niieuws, 13 juli 2021; https://nos.nl/l/2389101

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

•
•
•

•

Kort voor de zomer werden buitenlandreizen weer beperkt mogelijk,
waardoor nog meer burgers een afspraak wilden maken.
Door de openstelling van de samenleving is ook een grotere behoefte aan
andere dienstverlening van burgerzaken, zoals huwelijken en naturalisaties.
Bij nadere analyse van de eigen situatie kwam in Almere naar voren dat
gedurende de coronatijd burgers door de gemeente zijn aangeraden om
alleen een afspraak te maken als hun document verlopen was en zij geen
ander document hadden (bijv. in het geval dat burgers een paspoort
aanvragen en ook een geldige identiteitskaart of rijbewijs in bezit hebben
of andersom). Dit om contact en overdracht van het virus te vermijden.
Deze uitgestelde aanvragen heeft Almere alsnog moeten verwerken.
Almere denkt ook dat de demografische opbouw heeft meegespeeld. In
relatief jonge populaties worden meer documenten aangevraagd (m.n.
eerste aanvragen kinderen). Overigens geeft Almere aan de spoedaanvragen vrijwel steeds verwerkt te hebben.

Vraag 3
Sinds wanneer spelen deze problemen en wanneer moeten de problemen
verholpen zijn? Kunt u ook aangeven bij welke documenten er problemen
spelen bij de gemeente Almere?
Antwoord 3
De problemen hebben met name in juni/juli gespeeld. De zomerpiek gaat in
de loop van augustus/september weer voorbij waardoor de vraag naar
dienstverlening zich normaliseert. Hoewel de omvang en de duur van de piek
dit jaar wel minder voorspelbaar waren als gevolg van coronamaatregelen.
Dit jaar is er naast de bovengemiddeld grote toename van aanvragen van
paspoorten en identiteitskaarten bij alle gemeenten ook sprake van een
toename bij andere veel voorkomende producten en diensten, zoals
huwelijken en naturalisaties.
Vraag 4
Kunt u aangeven hoe het kan dat de gemeente Almere op haar website
verwijst naar een wereldwijde storing bij Microsoft, maar alleen de gemeente
Almere een algehele stop op het maken van nieuwe afspraken heeft?2
Antwoord 4
De gemeente Almere geeft aan dat de storing bij Microsoft een bijkomend
probleem was, maar niet de oorzaak van een gebrek aan passende capaciteit.
Elke gemeente beschikt over eigen ICT-systemen; daardoor kunnen softwareproblemen lokale gevolgen hebben. BZK heeft van enkele gemeenten een
signaal ontvangen over Microsoft.
Vraag 5
Kunt u aangeven wat de procedures zijn wanneer gemeenten kampen met
problemen waardoor enige tijd geen reisdocumenten en/of uittreksels uit de
Basisadministratie Personen kunnen worden verstrekt? Op welke wijze
ondersteunt u gemeenten bij het volgen van deze procedures?
Antwoord 5
Er zijn geen specifieke procedures voorzien bij capaciteitsproblemen.
Gemeenten worden geacht hun capaciteit passend op te schalen, indien de
vraag groter is dan het aanbod. Dit kan door ruimere openingstijden of meer
personeel aan de balie. Een duidelijke communicatie richting de burger over
de wachttijden verlicht het proces ook. Er zijn wel speciale procedures bij
calamiteiten. Het gaat dan over brand, overstroming, stroomstoringen etc.
Elke gemeente dient zelf een calamiteitenplan op te stellen met daarin
beschreven maatregelen om in geval van een calamiteit binnen 2x24 uur de
dienstverlening te kunnen hervatten. De aanvraag en uitgifte van reisdocu-

2

Gemeente Almere, 8 juli 2021; https://www.almere.nl/over-almere/actueel/nieuwsitem/in-juligeen-afspraak-mogelijk-om-paspoort-en-id-kaart-aan-te-vragen-vanwege-zomerdrukte-ensysteemstoring)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

menten moet binnen 4 dagen weer operationeel zijn. Maar dat zijn andersoortige situaties; capaciteitsproblemen vallen hier niet onder.
In veel gemeenten kan een uittreksel BRP volledig digitaal (via DigiD)
aangevraagd worden. Dit voorkomt dat de burger naar het gemeentehuis
moet komen voor een dergelijke aanvraag.
De Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) ondersteunt gemeenten op
verschillende manieren:
• Met ramingen over het te verwachten aantal aanvragen per maand.
• Voor deze specifieke situatie (zomerdrukte en versoepeling coronamaatregelen) heeft RvIG op 11 mei 2021 een bericht van de Nederlandse
vereniging voor Burgerzaken (NVVB) gedeeld waarin werd aangegeven
rekening te houden met versoepelingen en de wens van burgers met
vakantie te gaan in de zomerperiode3 waardoor een extra hoge piek in
aanvragen reisdocumenten te verwachten was.
• Daarnaast geeft RvIG adviezen over het continueren van de dienstverlening tijdens de coronaperiode, onder andere door het publiceren van een
lijst met veel gestelde vragen en antwoorden4.
• Ten behoeve van de voorbereiding op calamiteiten (brand, overstroming,
stroomstoring) informeert RvIG gemeenten hoe zij een calamiteitenplan5
kunnen opstellen, waarin de risico’s incl. de daarbij passende maatregelen
staan beschreven. De gemeente is zelf verantwoordelijk voor een
calamiteitenplan dat garandeert dat het BRP- en reisdocumentenproces
voortgezet kan worden.
• Voor het geval apparatuur en/of programmatuur vervangen moeten
worden, heeft RvIG procedures afgesproken met de leverancier (Identiteit
& Diensten) om op zeer korte termijn (maximaal 4 dagen) oplossingen te
bieden.
• In uitzonderlijke gevallen kan de leverancier van identiteitsdocumenten
opschalen, zodat daar meer documenten geproduceerd kunnen worden.
Er wordt dan bijvoorbeeld met meer teams gewerkt of in de weekenden
doorgewerkt. In uitzonderlijke gevallen kunnen extra koeriers ingezet
worden.
Vraag 6
Gebeurt het vaker dat gemeenten langere tijd niet in de gelegenheid zijn om
reisdocumenten en/of uittreksels te verstrekken? Zo ja, hoevaak?
Antwoord 6
Het gebeurt zelden dat gemeenten over een langere periode niet in de
gelegenheid zijn om reisdocumenten en/of uittreksels te verstrekken. Een
recent voorbeeld is de gemeente Hof van Twente, recentelijk slachtoffer van
gijzelprogrammatuur. Daardoor konden er ruim een week geen documenten
verstrekt worden. Hier was sprake van een calamiteit.
Vraag 7
Is er overleg gevoerd tussen de gemeente Almere, het Ministerie van BZK en
de Marechaussee over hoe om te gaan met deze situatie? Zo ja, wat is er
afgesproken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
De gemeente Almere en de KMar hebben op 7 en 14 juli informeel ambtelijk
overleg gevoerd. Het ging over het omgaan met de drukte. Tevens zijn er tips
uitgewisseld over de communicatie richting het publiek ten aanzien van de
situatie.
Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor hun dienstverlening. Het Ministerie
van BZK en de KMar kunnen beperkt helpen bij een capaciteitsgebrek. De
gemeente Almere heeft zelf gekeken welke alternatieven zij haar burgers kan
bieden en veronderstelde ten onrechte dat de aanvraag van een noodpaspoort bij de KMar een oplossing voor sommige gevallen zou zijn.

3

Reisdocumenten en eventuele versoepelingen | Nieuwsbericht | Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (rvig.nl)
4
FAQ voor gemeenten in verband met coronavirus (COVID-19) | Actueel | Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (rvig.nl)
5
https://www.rvig.nl/documenten/publicaties/2021/04/index/calamiteitenplan-gemeenten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

De KMar heeft hierna BZK geïnformeerd dat zij een reactie zal geven op de
doorverwijzing van Almere voor aanvragen van noodpaspoorten bij de KMar.
In het interview door Omroep Flevoland6 heeft de KMar uitgelegd dat zij niet
de aanvragen kan overnemen, als een gemeente dit niet meer aan kan. Een
noodpaspoort is slechts voor één reis en wordt alleen in zeer uitzonderlijke
gevallen en onder strikte voorwaarden uitgegeven.
Uiteindelijk heeft de gemeente Almere op aangeven van BZK de verwijzing
naar de KMar van de eigen website verwijderd. Tevens heeft de KMar, in
samenspraak met BZK, de eigen informatievoorziening op rijksoverheid.nl
geanalyseerd. Deze bleek niet voldoende duidelijk en is ook aangepast.
Vraag 8
Hoeveel nooddocumenten heeft de Marechaussee tot nu toe verstrekt aan
inwoners van de gemeente Almere?
Antwoord 8
Van 1 juli tot en met 15 juli 18.00 uur heeft de KMar op Schiphol 465
aanvragen gehonoreerd met een noodpaspoort waarvan 30 aanvragers uit de
gemeente Almere kwamen. Ook zijn diverse aanvragen niet in behandeling
genomen wegens het niet voldoen aan de gestelde eisen. Hiervan zijn geen
cijfers aanwezig.
Vraag 9
Hoe kan het dat de Marechaussee in het voornoemde artikel aangeeft dat zij
bij het verstrekken van nooddocumenten een uittreksel uit de Basisregistratie
Personen nodig heeft om de identiteit van een aanvrager vast te stellen en de
gemeente Almere op haar website aangeeft dat zo’n uittreksel niet nodig is
voor de aanvraag van een nooddocument bij de Marechaussee?
Antwoord 9
Er is inderdaad onduidelijk gecommuniceerd door de gemeente Almere over
de procedure rondom het aanvragen en verstrekken van nooddocumenten.
Voor het afgeven van een nooddocument is het noodzakelijk dat de identiteit
en de nationaliteit van de persoon kunnen worden vastgesteld. De bewijslast
hiervoor ligt bij de aanvrager. Dit kan op verschillende manieren gebeuren.
Indien de aanvrager nog een identiteitsmiddel heeft (bijv. een verlopen
paspoort of een identiteitskaart of een rijbewijs) kan de KMar via een
vergelijking met de gegevens in de BRP de identiteit en nationaliteit van de
aanvrager controleren. Zijn deze documenten niet aanwezig, dan is de
aanvrager aangewezen op een uitdraai uit de paspoortadministratie van de
eigen woongemeente.
De informatievoorziening op de website van Almere is aangepast. De
informatievoorziening ten aanzien van de procedures bij de KMar op
rijksoverheid.nl is verduidelijkt.
Vraag 10
Zijn er andere mogelijkheden dan burgers doorverwijzen naar de Marechaussee om aan een (tijdelijke) reisdocument te komen? Zo ja, welke mogelijkheden zijn dit? Zo nee, acht u het verstandig om dit voor de toekomst wel te
organiseren voor het geval dit soort situaties zich weer voordoen?
Antwoord 10
Er zijn geen andere mogelijkheden; een reisdocument kan alleen bij de eigen
gemeente worden aangevraagd. Dit heeft te maken met de strikte eisen
waaraan het aanvraagproces moet voldoen (onder andere de verschijningsplicht) om het nodige betrouwbaarheidsniveau te garanderen. Dit proces kan
daardoor ook niet worden gedigitaliseerd.
Wanneer iemand kan aantonen met spoed een document nodig te hebben,
kan een spoedaanvraag gedaan worden. Dit staat beschreven in de Paspoortuitvoeringsregeling art. 37. Een burger kan dan zo snel als mogelijk bij de
balie van de eigen gemeente terecht om zo een aanvraag te doen. De

6

Omroep Flevoland, 12 juli 2021; https://www.omroepflevoland.nl/nieuws/243591/
marechaussee-overspoeld-door-almeerders-voor-nooddocument

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

gemeente Almere heeft ook deze zomer vrijwel steeds de spoedaanvraag
kunnen behandelen.
Vraag 11
Welke mogelijkheden zijn er voor burgers om (in geval van nood) via een
andere weg alsnog spoedig een uittreksel uit de Basisadministratie Personen
te verkrijgen?
Antwoord 11
Een uittreksel kan digitaal of in papieren vorm verkregen worden.
In normale omstandigheden kan een BRP-uittreksel direct aan de gemeentelijke balie verstrekt worden. BZK en NVVB adviseren gemeenten om in drukke
periodes de niet-spoedeisende dienstverlening zoveel mogelijk digitaal uit te
voeren, zodat er aan de balies meer ruimte ontstaat voor de spoedaanvragen.
Vraag 12
Deelt u de mening dat het niet goed uit te leggen is dat precies in de
zomervakantieperiode een grote gemeente voor een langere tijd niet in staat
is om reisdocumenten en uittreksels uit de Basisadministratie Personen te
verstrekken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
In mijn opinie is dit zeker een ongewenste situatie. Burgers moeten te allen
tijde de mogelijkheid hebben binnen redelijke termijn in bezit te komen van
een reisdocument of uittreksel. Ambtelijk is dit aangegeven bij de gemeente
Almere. De gemeente Almere geeft aan dat het niet zo is dat er gedurende
langere tijd geen reisdocumenten en uittreksels BRP zijn uitgegeven/verstrekt.
Vraag 13
Wat kunt u doen om gemeenten te ondersteunen bij het voorkomen van
problemen bij het verstrekking van reisdocumenten en/of uittreksels uit de
Basisadministratie Personen?
Antwoord 13
Voor het antwoord hierop verwijs ik naar vraag 5.
Vraag 14
Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?
Antwoord 14
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5