2

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

30 806

Onbemande vliegtuigen (UAV)

Nr. 13

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 mei 2013
Op verzoek van de vaste commissie voor Defensie (van 2 april 2013)
informeer ik u over de praktische inzet van Nederlandse Unmanned Aerial
Vehicles (UAV’s) in het buitenland en de toetsing van de proportionaliteit
van de inzet daarvan.
Buitenlandse inzet Nederlandse UAV’s
De Nederlandse UAV’s zijn onbewapend en op tactisch niveau ingezet
tijdens operaties in Afghanistan en voor de Somalische kust. Ze voorzien
in een inlichtingenbehoefte voor de ondersteuning van militaire operaties.
De camerabeelden van de UAV’s zorgen voor een completer omgevingsbeeld – de situational awareness – waardoor een doelgerichtere
uitvoering van militaire operaties mogelijk wordt. Tevens bevorderen de
UAV’s de veiligheid van Nederlandse militairen, de lokale bevolking en de
koopvaardij. De UAV’s kunnen immers relatief grote gebieden waarnemen
en vroegtijdig activiteiten onderkennen die een gevaar kunnen vormen.
Voorbeelden hiervan zijn hinderlagen, de plaatsing van bermbommen,
verdachte vaartuigen of illegale wegversperringen. Hieronder treft u een
overzicht aan van de buitenlandse inzet van de verschillende typen
Nederlandse UAV’s.
Type UAV

Periode

Missie

Locatie

Sperwer

December 2006 t/m april
2007
Augustus 2008 t/m mei
2009
Augustus 2009 t/m
augustus 2010
Mei 2009 t/m juli 2010
Augustus 2012 t/m
oktober 2012

ISAF

Afghanistan, Uruzgan

ISAF

Afghanistan, Uruzgan

ISAF

Afghanistan, Uruzgan

ISAF
OCEAN SHIELD

Afghanistan, Uruzgan
Somalisch Bassin

Sperwer
Raven
1

Aerostar
Scan Eagle

kst-30806-13
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 806, nr. 13

1

Type UAV

Periode

Missie

Locatie

Raven

November 2012-heden

ISAF

Afghanistan, Kunduz

1

Nederland heeft in de periode van mei 2009 tot en met juli 2010 gebruikgemaakt van de
diensten van het bedrijf Aeronautics dat vanaf Tarin Kowt opereerde met de onbewapende UAV
Aerostar van Israëlische makelij.

Nederland treedt tijdens missies in het buitenland vrijwel altijd op in
coalitieverband. De coalitiepartners hebben doorgaans verschillende
verantwoordelijkheden en specifieke taken. Zij maken gebruik van een
scala aan nationale militaire capaciteiten, waaronder UAV’s. De inzet
daarvan geschiedt onder zeggenschap en verantwoordelijkheid van de
coalitiepartners en binnen de nationale kaders van het desbetreffende
land. De coalitiepartners stellen Nederland alleen op de hoogte van de
inzet van nationale militaire capaciteiten als operationele omstandigheden
daartoe noodzaken. Een voorbeeld is de coördinatie van operaties door
partners op de grenzen van de gebiedsverantwoordelijkheid van
Nederlandse eenheden. Ik kan dan ook geen uitspraken doen over de inzet
van UAV’s door coalitiepartners tijdens missies in het buitenland.
Toetsing proportionaliteit van de inzet van UAV’s
De inzet van militaire UAV’s boven Nederland geschiedt op verzoek en
onder gezag van civiele autoriteiten. Het is aan het bevoegd gezag om te
bepalen wanneer de inzet van de UAV proportioneel is. Militaire bijstand
ter handhaving van de openbare orde staat onder het gezag van de
plaatselijke burgemeester. Militaire bijstand ten behoeve van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde staat onder het gezag van de officier
van justitie. Bij elke bijstandsaanvraag wordt door het bevoegd gezag
bezien of de inzet passend is gezien de aard en omvang van de bedreiging
van de openbare orde, dan wel de aard en omvang van het strafrechtelijk
onderzoek. Deze afweging geschiedt onder verantwoordelijkheid van de
minister van Veiligheid en Justitie. Het bevoegd gezag toetst de proportionaliteit aan de hand van de ernst van de strafbare feiten en de maatschappelijke impact ervan. Hierbij is het uitgangspunt dat andere (reguliere)
middelen tot nu toe niet tot de gewenste resultaten hebben geleid
(subsidiariteit) en dat van de inzet van de Raven bepaalde resultaten
kunnen worden verwacht (noodzakelijkheid/ doeltreffendheid). De
proportionaliteitsafweging is niet eenvoudig in criteria vast te leggen. Bij
een inzet voor een onderzoek tegen woninginbraken was de afweging dat
in de desbetreffende woonwijken sprake was van een exponentiele
toename en een groeiend gevoel van maatschappelijke onveiligheid.
Daarnaast was in verschillende gemeenten ook een toename te zien van
geweld bij woningovervallen of -inbraken. Dit gold ook voor de inzet van
de Raven bij brandstichtingen in Veendam. Deze leidden tot gevaarlijk
situaties en leverden grote maatschappelijke onrust op.
De minister van Veiligheid en Justitie bepaalt in overeenstemming met de
minister van Defensie op welke wijze de bijstand wordt verleend.
De inzet van UAV’s tijdens missies in het buitenland geschiedt evenals de
inzet van overige militaire capaciteiten, binnen het mandaat en de Rules
of Engagement (ROE) van de desbetreffende operatie. Binnen deze kaders
bepaalt de militaire commandant de inzet. Doordat UAV’s de situational

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 806, nr. 13

2

awareness verbeteren, leveren zij een belangrijke bijdrage aan het
voorkomen van onbedoelde nevenschade en zodoende aan de proportionaliteit van het optreden.
De minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 806, nr. 13

3