Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 279

Rechtsstaat en Rechtsorde

Nr. 268

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 juli 2015
Bij brief van 2 juli 2015 heeft de vaste Kamercommissie voor Binnenlandse Zaken, mede namens de commissie voor Defensie, mij en de
Minister van Defensie verzocht om een gezamenlijke reactie op de
uitspraak van de rechtbank Den Haag inzake het afluisteren van advocaten
door inlichtingen- en veiligheidsdiensten. De voorzieningenrechter van de
rechtbank heeft – kort gezegd – de eis tot een verbod op het door de AIVD
en MIVD tappen of anderszins onderscheppen en kennisnemen van
communicatie van en naar advocaten (grotendeels) toegewezen.
Daarnaast heeft de rechtbank bepaald dat voorzien moet worden in een
onafhankelijk toets op de uitoefening van de bijzondere bevoegdheden,
waarbij het onafhankelijke toetsende orgaan in het bijzonder de
bevoegdheid moet hebben om de uitoefening van die bijzonderebevoegdheden tegen te gaan of te beëindigen. Daarnaast verbiedt de rechtbank de
Staat om opbrengsten verkregen uit de inzet van bijzondere bevoegdheden waarbij communicatie van en met verschoningsgerechtigde
advocaten is afgeluisterd aan het openbaar ministerie te verstrekken
zonder dat er voorafgaand aan die verstrekking een onafhankelijke toets
heeft plaatsgevonden met betrekking tot de rechtmatigheid van die
verstrekking. Mede namens de Minister van Defensie informeer ik uw
Kamer als volgt.
Het kabinet hecht grote waarde aan het belang dat verdachten en andere
procespartijen een eerlijk proces moeten krijgen en dat zij in dit verband
onbelemmerd toegang tot een advocaat moeten kunnen hebben. Om die
reden wil het kabinet voorzien in een vorm van onafhankelijke toetsing bij
het tappen van advocaten. Voor het inrichten van deze onafhankelijke
toets is een wijziging van de wet noodzakelijk. De wijze waarop de
onafhankelijke toetsing zal worden ingericht is onderwerp van overleg
binnen het kabinet.
Niettemin tekent de Staat spoedappèl aan tegen de uitspraak. Het feit dat
het kabinet thans kiest voor de introductie van een onafhankelijke toets

kst-29279-268
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 268

1

betekent niet dat, zoals de voorzieningenrechter heeft geoordeeld, sprake
is van onrechtmatig handelen. Dit impliceert immers dat uit de Wet op de
inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002 (Wiv 2002) of uit het Europees
Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) een afdwingbare
verplichting voort zou vloeien om bij het tappen van advocaten te
voorzien in een onafhankelijke toets. Dit is volgens de Staat niet het geval.
Ik hecht eraan te benadrukken dat de diensten tot op heden in het kader
van hun wettelijke taakuitvoering slechts onder strikte voorwaarden
kunnen overgaan tot het uitoefenen van bijzondere bevoegdheden jegens
advocaten. Hierover heb ik uw Kamer recent uitgebreid geïnformeerd1.
Daarnaast maakt de Staat bezwaar tegen het bepalen door de rechter van
(aanwijzingen voor) de inhoud van de inrichting van de genoemde
onafhankelijke toets. Dit is aan regering en parlement, als wetgever, en
niet aan de rechter.
De Staat maakt, mede gelet op de tijd die gemoeid is met de totstandkoming van wetgeving, ook bezwaar tegen het oordeel van de rechter dat
binnen zes maanden in een onafhankelijke toets moet worden voorzien.
Ten slotte kan de Staat zich niet neerleggen bij het met onmiddellijke
ingang verbieden van de verstrekking van informatie uit gesprekken met
advocaten aan het openbaar ministerie, zolang niet is voorzien in een
onafhankelijke toets. Mocht immers in de komende tijd (mede) uit een
gesprek met een advocaat informatie komen die leidt tot het vermoeden
dat een aanslag wordt gepleegd, dan zou adequaat optreden in de huidige
omstandigheden onmogelijk zijn. In het belang van de nationale veiligheid
acht de Staat dit onverantwoord.
Het spoedappèl is heden uitgebracht. De uitkomst van de procedure zal
moeten worden afgewacht.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

1

Aanhangsel Handelingen II 2014/15, nr. 1493

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 268

2