Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

683
Vragen van de leden Marcouch en Oosenbrug (beiden PvdA) aan de
Ministers van Veiligheid en Justitie en van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over criminaliteit veroorzaakt door «spookburgers»
(ingezonden 13 oktober 2014).
Antwoord van Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie), mede namens de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen
25 november 2014) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015,
nr. 443
Vraag 1
Kent u het bericht «Overlast door criminelen in dure Amsterdamse appartementen»1 en kent u het Jaarverslag Regionaal Informatie- en Expertise
Centrum en het Landelijk Informatie- en Expertise Centrum RIEC-LIEC 2013?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
In hoeverre worden woningen in Nederland gebruikt door burgers die zich
niet laten inschrijven om van daaruit criminele activiteiten te ontplooien?
Antwoord 2
Het gegeven dat er burgers zijn die zich niet in de basisregistratie laten
inschrijven, met als mogelijk doel zich aan het zicht van de overheid te
onttrekken en criminele activiteiten te ontplooien, is ons bekend. Hierover is
geen (overzichts-)informatie uit de bestaande registratiesystemen te halen.
Vraag 3
Bestaan de in het artikel genoemde overlast en diverse vormen van criminaliteit ook in andere gemeenten? Zijn er gemeenten die daar structureel mee te
maken hebben? Zo ja, welke gemeenten betreft dit?

1

http://www.parool.nl/parool/nl/7/MISDAAD/article/detail/3761332/2014/10/03/Overlast-doorcriminelen-in-dure-Amsterdamse-appartementen.dhtml
2
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/07/17/jaarverslag-riecliec-2013.html

ah-tk-20142015-683
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ik ga er vanuit dat deze problematiek ook in andere gemeenten voorkomt. Het
betreft hier vormen van ondermijnende criminaliteit, waartegen in heel
Nederland door de overheid in gezamenlijkheid wordt opgetreden, zoals ook
gerapporteerd in het Jaarverslag Regionaal Informatie- en Expertise Centrum
en het Landelijk Informatie- en Expertise Centrum RIEC-LIEC 2013.
Vraag 4
Wat is de stand van zaken ten aanzien van het geschatte aantal «spookburgers» in Nederland en de aanpak daarvan?
Antwoord 4
Onder de term spookburgers wordt verstaan burgers die staan geregistreerd
in de Basisregistratie personen (BRP) als Vertrokken Onbekend Waarheen
(VOW; ambtshalve geregistreerd als geëmigreerd naar een onbekend adres
buiten Nederland), maar waarvan signalen zijn dat ze toch feitelijk in
Nederland wonen. Op basis van bestandsvergelijkingen is de schatting dat
het gaat om maximaal 100.000 personen, van de in totaal 443.068 VOW’ers in
Nederland (telling van 15 september 2014). Hierover is Uw Kamer door de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in augustus jl in
antwoord op Kamervragen reeds geïnformeerd3. Nadrukkelijk wijs ik erop dat
het getal van 100.000 geen enkele indicatie geeft over het aantal personen
binnen deze populatie die zich met criminele activiteiten bezighoudt. Zoals
vermeld in antwoord op vraag 2 is dat aantal niet bekend.
In ruim een half jaar is het totaal aantal VOW-ers overigens gedaald met ruim
8.000, terwijl het de voorgaande jaren telkens steeg met zo’n 25.000 per jaar.
Dit kan vooral toegeschreven worden aan feitelijke emigratie van personen.
Vraag 5
Over welke middelen beschikken gemeentebesturen, politie en anderen om
tegen te gaan dat «spookburgers» onopgemerkt vanuit huurwoningen
criminele activiteiten ontplooien?
Antwoord 5
Doel van de overheid is om criminele activiteiten tegen te gaan, ongeacht
door wie ze gepleegd worden en of de daders al dan niet correct ingeschreven staan in de basisregistraties. Er zijn geen specifieke middelen om tegen
te gaan dat spookburgers vanuit huurwoningen criminele activiteiten
ontplooien. Iedereen die crimineel en dus strafbaar gedrag vertoont, maakt
zich mogelijk onderwerp van opsporing en vervolging. Wel worden, om
bewoning zonder inschrijving tegen te gaan, door gemeenten gerichte
adrescontroles en huisbezoeken verricht.
Vraag 6
Zijn woningeigenaren die hun woning verhuren op enige wijze verplicht te
controleren of de huurder zich in de gemeente heeft ingeschreven? Zo ja, op
grond waarvan? Zo nee, waarom niet? Zo nee, zou u dit wenselijk achten?
Antwoord 6
Nee. De verhuurder sluit een privaatrechtelijke huurovereenkomst met de
huurder waarop het huurrecht van toepassing is. Op basis van het huurrecht
is er geen grond voor een dergelijke controleverplichting voor de verhuurder.
Ook in specifieke wetgeving die geldt voor woningcorporaties zijn geen
gronden te vinden voor een dergelijke controleplicht voor verhuurders.
Ik zie geen reden een dergelijke verplichting aan verhuurders op te leggen:
het is aan de gemeenten om de inschrijvingsplicht te handhaven.
Vraag 7
In hoeverre kunnen ook niet-bestuursorganen zoals woningeigenaren
aangezet worden om onjuiste of ontbrekende inschrijvingen aan gemeenten
te melden? Over welke middelen daartoe beschikken gemeenten?

3

Antwoorden op Kamevragen 2014Z13179 d.d. 19 augustus 2014, over het rapport «Spookjongeren. Quickscan naar uitgeschreven jongeren in Amsterdam Nieuw-West».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Vanaf 1 januari 2010 zijn bestuursorganen verplicht om terug te melden op
authentieke gegevens in de BRP indien ze gerede twijfel hebben dat een
gegeven in de BRP niet klopt. Voor niet-bestuursorganen gelden deze
verplichtingen niet. Gemeenten kunnen wel nadere afspraken maken met
bijvoorbeeld woningeigenaren, met inachtneming van regels omtrent privacy.
Gemeenten doen dat ook en dit is zeker een goede ontwikkeling gezien de
verantwoordelijkheid van gemeenten voor het bijhouden van de BRP.
Vraag 8
Kent u het project van het RIEC Amsterdam-Amstelland om criminelen uit
hun anonimiteit te halen? Zo ja, hoe effectief is dat project? Zijn er naast de
gemeente Amsterdam andere gemeenten waarbij door RIEC’s projecten zijn
opgezet met als doel criminelen uit hun anonimiteit te halen? Zo ja, welke
gemeenten of RIEC’s zijn dat? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Ja, ik ken het project van RIEC Amsterdam-Amstelland. Zowel in 2013 als in
2014 is dit project uitgevoerd door het cluster woonfraude. Hierin was sprake
van een samenwerking tussen gemeenten, politie, belastingdienst en de
inspectie SZW. Er zal nog een evaluatie van dit project volgen. Op dit
moment zijn mij geen andere projecten bekend met als specifiek doel
criminelen uit hun anonimiteit te halen. Wel is er in bredere zin een focus op
fenomenen als woonfraude en fraude basisregistratie personen (BRP).
Onderdeel hiervan is ook het fysiek controleren van adressen. Met dit thema
worden bijvoorbeeld binnen het RIEC Noord Holland enkele projecten
uitgevoerd. Uitgangspunt blijft dat ieder RIEC zijn eigen handhavingsknelpunten en (regionale) prioriteiten heeft en op basis hiervan acteert.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3