TER BESLISSING
Datum
18 november 2022

Aan

Minister
Ter informatie staatssecretaris

BNC fiche herziening richtlijn behandeling stedelijk
afvalwater

Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Waterkwaliteit, Ondergr en
Marien
Stoffen en Waterketen
Beslistermijn
22 november
Bijlage(n)
3

Aanleiding
De Europese Commissie heeft 26 oktober als onderdeel van het Zero Pollution
Pakket een voorstel voor de herziening van de richtlijn behandeling stedelijk
afvalwater gepresenteerd. Andere voorstellen uit dit pakket zijn het voorstel voor
de herziening van de lijsten stoffen voor oppervlaktewater en grondwater onder
de Kaderrichtlijn Water en een voorstel voor de aanpassing van de
Luchtkwaliteitsregelgeving. Voor alle voorstellen worden namens het kabinet
eerste beoordelingen opgesteld, de BNC-fiches (Beoordeling Nieuwe
Commissievoorstellen). Met deze nota wordt u geïnformeerd en wordt uw akkoord
gevraagd op het BNC-fiche voor de herziening van stedelijk afvalwater. Het BNC
fiche voor het andere watervoorstel wordt apart aan u voorgelegd.
De staatssecretaris wordt geïnformeerd omdat behandeling van de voorstellen in
de Milieuraad plaatsvindt waar de staatssecretaris aan deelneemt. De richtlijn
stedelijk afvalwater staat op de voorlopige agenda voor de Milieuraad van 20
december.
Geadviseerd besluit
U wordt gevraagd uiterlijk 22 november akkoord te geven op het BNC-fiche ten
behoeve van bespreking op 23 november in het interdepartementale BNCoverleg.
Kernpunten
De Europese Commissie stelt een ambitieuze herziening voor de richtlijn stedelijk
afvalwater uit 1991. De voor Nederland belangrijkste punten zijn grofweg onder
te verdelen in zes blokken.
1. Zuivering rwzi’s: aanscherping van de reductie-eisen voor stikstof en
fosfaat en verplichte aanvullende (4e trap) zuivering bij rwzi’s voor de
aanpak van microverontreinigingen, zoals medicijnresten. Voor beide
doelstellingen geldt als termijn 2035 voor grote rwzi’s en risicogebaseerd
voor middelgrote rwzi’s in 2040.
2. Verplichting tot uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor
producenten van geneesmiddelen en cosmetica die zouden moeten
meebetalen aan benodigde aanvullende zuivering.
3. Verplichte monitoring van COVID-19 en andere gezondheidskundige
parameters.
4. Vergunningplicht voor indirecte lozingen.
Pagina 1 van 3

5. Uitgebreide monitoring en rapportageverplichtingen.
6. Bepalingen met betrekking tot toegang tot de rechter, compensatie en
sancties.
Krachtenveld
De verplichtingen hebben met name gevolgen voor de waterschappen en, in
mindere mate, de gemeenten. Hoewel er een forse opgave voor zuivering bij
rwzi’s ligt voor de waterschappen ondersteunen ze het voorstel. Voor de
gemeenten en ook de waterschappen zijn er zorgen over de monitoring- en
rapportageverplichtingen. Unie van Waterschappen en VNG nemen deel aan het
interbestuurlijk dossierteam dat de onderhandelingen verder begeleidt.
Met name de geneesmiddelenindustrie maakt zich zorgen over de uitgebreide
producentenverantwoordelijkheid. Tijdens een bijeenkomst op 9 november is
afgesproken om eind dit jaar al een vervolgoverleg te plannen met betrokkenen
van de industrie. Toekomstige implementatie en onderhandelingen in Brussel
zullen hier deels parallel oplopen.

Datum
18 november 2022
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Waterkwaliteit, Ondergr en
Marien
Stoffen en Waterketen
Aan
Minister

Toelichting
Ad 1 - Zuivering rwzi’s
Hoewel het om een forse opgave gaat hebben we als benedenstrooms land ook
veel baat bij aanpak op Europees niveau en levert de richtlijn ook een bijdrage
om de doelen van de Kaderrichtlijn water en de Kaderrichtlijn Mariene Strategie te
halen en draagt bij aan schonere drinkwaterbronnen. Voor nutriënten wordt al
bijna aan nieuwe eisen voldaan, voor aantal grote oudere rwzi’s is er mogelijk een
knelpunt. Hoewel onder het versnellingsprogramma medicijnresten uit afvalwater
onder de Ketenaanpak medicijnresten waterschappen al bezig zijn met
aanvullende zuivering zijn te termijnen te ambitieus. Realistische termijnen zijn
essentieel, ook in het licht van kosten.
Ad 2 – uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV)
In principe ondersteunen we het principe van UPV; het is geen nieuw instrument
en wordt bijvoorbeeld al toegepast voor zwerfvuil en autobanden. Hoewel de
afvalwatersector in Europees verband voor UPV heeft gepleit is het nadrukkelijk
de Europese Commissie zelf die voor deze bepaling heeft gekozen en verwacht op
dit punt ook discussie. Er zijn twijfels of dit door 27 lidstaten zelf uitgevoerd moet
worden. Ook mag de beschikbaarheid en betaalbaarheid van medicijnen voor
patiënten niet in geding komen.
Ad 3 – monitoring gezondheidskundige parameters
Hoewel het ministerie van VWS samen met het RIVM en de waterschappen een
nationale afvalwatermonitoring heeft opgezet om COVID-19 te monitoren die ook
benut kan worden voor andere gezondheidskundige parameters is VWS geen
voorstander om volksgezondheidsaspecten te regelen via een waterrichtlijn.
Ad 4 – vergunningplicht indirecte lozingen
Indirecte lozingen vallen zowel onder de Richtlijn industriële emissies als onder de
richtlijn stedelijk afvalwater. In het voorstel voor stedelijk afvalwater worden alle
indirecte lozingen vergunningplichtig en zouden algemene regels zoals Nederland
toepast, en ook een van de uitgangspunten van de Omgevingswet is, niet meer
mogen. Dit zal leiden tot een forse ongewenste uitbreiding van de administratieve
lasten.

Pagina 2 van 3

Ad 5 – Monitoring algemeen
De voorstellen voor monitoring zijn nu zeer uitgebreid. Dit is in veel gevallen niet
doelmatig en leidt ook hier in knelpunten uitvoering en hoge kosten.
Ad 6 – Toegang tot de rechter
Vergelijkbare bepalingen rond toegang tot de rechter, compensatie en sancties
zijn ook terug te vinden in het voorstel voor de herziening van de Richtlijn
industriële emissies en de herziening voor de Luchtkwaliteitsrichtijnen.
Het kabinet heeft de voorkeur voor het harmoniseren van deze bepalingen. Voor
zover mogelijk moet vermeden worden dat er per sectorregelgeving telkens een
ander regime gaat gelden

Datum
18 november 2022
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Waterkwaliteit, Ondergr en
Marien
Stoffen en Waterketen
Aan
Minister

Politieke context
Hoewel de waterschappen nu al ruimschoots voldoen aan de eisen voor stikstofen fosfaatverwijdering uit de huidige richtlijn en een eind op weg zijn naar de
aangescherpte eisen kan de watersector zo ook laten zien hun bijdrage te leveren
aan de reductie van stikstof in het milieu.
Financiële/juridische overwegingen
Ik zie dat er een impact assessment
Extra eisen aan de zuivering van afvalwater kunnen van invloed zijn op
de gedaan. Een tijdige
wordt
uitvoeringstoets lijkt me ook relevant,
waterschapslasten (zuiveringslasten van burgers en bedrijven). Een eerste
deze
voorlopige inschatting geeft oplopend tot 2040 een bedrag van 12 totwordt
30 euro
pergedaan?
inwoner per jaar. Dit hangt mede af van de termijnen waaraan voldaan moet
worden.
Strategie
De onderhandelingen in Brussel starten nu. Een eerste oriëntatie staat als
mogelijk agenda-item op de agenda van de Milieuraad van 20 december.
Duurzaamheid
Het voorstel beoogt het hergebruik van afvalwater en slib te bevorderen door
schoner afvalwater. Aanvullende zuivering en ook toekomstige terugwinning van
afvalwater dragen ook bij aan extra energieverbruik en geldt een
energieneutraliteitsdoelstelling.
Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
Niet van toepassing.
Bijlagen
Volgnummer

Naam

Informatie

1

BNC Fiche

Nederlands beoordeling van het
voorstel voor wijziging van de
EC

2

Voorstel voor wijziging van de
Richtlijn

Ter informatie

Bijlagen bij het voorstel

Ter Informatie

Pagina 3 van 3