Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 000 IX

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Financiën (IXB) en de
begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor
het jaar 2019

Nr. 21

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 april 2019
Met deze brief informeer ik u, mede namens de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, over het gemoderniseerde
Nederlandse anti-omkopingsbeleid voor de exportkredietverzekeringen
(ekv) en de laatste stand van zaken over de onderhandelingen in
OESO-verband op dit terrein.
Anti-omkopingsbeleid voor de ekv
In Nederland zijn alle vormen van omkoping verboden en strafbaar.
Bestrijding van omkoping bij internationale (export)transacties is van
belang om eerlijke handel te bevorderen. De exportkredietverzekering is
een belangrijk instrument om de export te bevorderen. Het beleid van de
ekv om te voorkomen dat transacties worden ondersteund die door
omkoping tot stand zijn gekomen, was door nieuwe inzichten en
ontwikkelingen aan een herziening toe. Hiertoe heb ik recent nieuw
nationaal anti-omkopingsbeleid voor de exportkredietverzekering
ingesteld. Het nieuwe beleid voor de ekv is gericht op zowel preventie als
handhaving. Door een verbeterde due diligence (het onderzoeksproces
waarbij wordt ingeschat of er een risico op omkoping is) wordt zoveel
mogelijk voorkomen dat een transactie die door omkoping tot stand is
gekomen in verzekering wordt genomen. Ook biedt het nieuwe beleid
meer handvatten om tot handhaving over te gaan wanneer blijkt dat
sprake is van (het vermoeden van) omkoping met betrekking tot een
verzekerde transactie. Dit beleid sluit aan bij de meest actuele internationale afspraken.
Zoals ik eerder aan uw Kamer heb gemeld in de «Beleidsdoorlichting
artikel 5 van begroting IX: Exportkredietverzekeringen, -garanties en
Investeringsverzekering» (Kamerstuk 31 935, nr. 40), wordt bij de toets op
mogelijke omkoping niet alleen de verzekerde getoetst, maar ook andere
betrokken partijen zoals de afnemer en agent. Met name transacties

kst-35000-IX-21
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 21

1

waarbij een agent betrokken is, kunnen kwetsbaar zijn voor mogelijke
omkoping. Om deze reden wordt hier in het nieuwe beleid verscherpt naar
gekeken. Om een soepele en snelle behandeling van de verzekeringsaanvraag van de exporteur te faciliteren, wordt de voor de toets op omkoping
relevante informatie meteen zo volledig mogelijk opgevraagd via een
verduidelijkt aanvraagformulier. De exporteur verstrekt met dit formulier
onder andere informatie over de agent die de exporteur heeft
ingeschakeld, diens werkzaamheden, en informatie over de betaling aan
de agent. Ik vind het belangrijk dat bedrijven weten wat vereist is om voor
een exportkredietverzekering in aanmerking te komen. Daarom wordt er
door Atradius DSB, de uitvoerder van de ekv, extra aandacht besteed aan
een duidelijke communicatie dat omkoping en de ekv onder geen beding
samengaan. Om dit verder te onderstrepen is alle verzekeringsdocumentatie hierop aangepast, is er actuele berichtgeving hierover via de website
en andere communicatiekanalen en gaat Atradius DSB actief met
bedrijven in gesprek hierover.
Vanuit handhavingsperspectief heb ik een aantal stappen gezet. Zo is er
een inzagerecht geïntroduceerd. Dit inzagerecht stelt de verzekeraar in de
gelegenheid om te onderzoeken of een verzekerde de correcte informatie
heeft verstrekt bij de ekv-aanvraag. Ook heb ik de gevolgen verscherpt:
indien geconstateerd wordt dat sprake is van onjuiste informatieverstrekking bij de verzekeringsaanvraag of van omkoping bij een verzekerde
transactie kan dat niet alleen leiden tot verlies van dekking in geval van
schade, maar ook leiden tot al dan niet tijdelijke uitsluiting van de
ekv-faciliteit voor het betrokken bedrijf. Dit zijn maatregelen waar ik niet
licht gebruik van zal maken gezien de verstrekkende consequenties die zij
hebben. Indien echter blijkt dat er daadwerkelijk sprake is van omkoping
zal een zwaarwegende sanctie worden opgelegd. Alle nieuwe verzekeringspolissen worden onder het vernieuwde anti-omkopingsbeleid en de
nieuwe polisvoorwaarden uitgegeven.
OESO-aanbeveling
Voor bestrijding van omkoping en het bevorderen van eerlijke handel is
het noodzaak om internationaal gezamenlijk op te trekken aan de hand
van dezelfde normen. Tijdens het algemeen overleg over de exportkredietverzekeringen van 28 maart 2018 (Kamerstuk 31 935, nr. 47) heb ik met uw
Kamer gesproken over de ontwikkelingen voor een nieuwe OESO
Recommendation on bribery and officially supported export credits. Deze
OESO-aanbeveling omvat belangrijke internationale minimumstandaarden om omkoping bij exportkredietverzekeringen te ontmoedigen. De
huidige aanbeveling dateert uit 2006. De nieuwe aanbeveling vormt een
weerspiegeling van de ontwikkelingen en ervaringen de afgelopen jaren
op het vlak van het tegengaan van omkoping bij de ekv. Nederland is
warm pleitbezorger geweest van vernieuwing van de OESO-aanbeveling,
maar ook van verdere aanscherping. Zo was een belangrijk punt van de
Nederlandse onderhandelingsinzet het verbreden van de reikwijdte van de
aanbeveling, zodat niet alleen omkoping van ambtenaren maar ook
commerciële omkoping gedekt zou worden.
In november 2018 is in de OESO op werkgroepniveau overeenstemming
bereikt over de tekst van de nieuwe aanbeveling. De OESO Raad heeft de
nieuwe aanbeveling op 13 maart jl. aangenomen. Het uiteindelijk bereikte
compromis voldoet in hoge mate aan de Nederlandse inzet. Zo zal de
nieuwe aanbeveling een bredere reikwijdte kennen: voortaan zal deze niet
alleen omkoping van buitenlandse ambtenaren, maar ook omkoping van
binnenlandse ambtenaren, en – waar dit nationaal strafbaar is gesteld –
commerciële omkoping (omkoping tussen private partijen) dekken. Verder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 21

2

zal onder meer uitgebreider worden omschreven welke stappen in het due
diligence proces nodig zijn.
De tekst van de nieuwe aanbeveling wordt publiekelijk bekend gesteld via
de website van de OESO. Daarmee is de discussie in OESO-verband nog
niet gesloten: in de komende jaren zal worden ingezet op uitwisseling van
ervaringen tussen de OESO-leden bij de uitvoering van de nieuwe
aanbeveling.
Inzichten met betrekking tot het bestrijden van omkoping zijn altijd in
ontwikkeling. De informatie-uitwisseling in internationaal verband is
daarbij onmisbaar en leerzaam. Daarnaast dient het nieuwe Nederlandse
beleid zo effectief en efficiënt mogelijk te worden uitgevoerd. Om deze
redenen zal ik het nieuwe anti-omkopingsbeleid over twee jaar evalueren
en waar nodig aanpassen.
De Staatssecretaris van Financiën,
M. Snel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 IX, nr. 21

3