Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 439

Wijziging van de Wet griffierechten burgerlijke
zaken in verband met het introduceren van
meerdere griffierechtcategorieën voor lagere
geldvorderingen

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
Algemeen deel
1. Inleiding
Met dit wetsvoorstel wordt uitvoering gegeven aan de toezegging aan de
Tweede Kamer om in de Wet griffierechten burgerlijke zaken (Wgbz) meer
differentiatie aan te brengen in de griffierechttarieven voor geldvorderingen van € 500 tot € 5.000 zodat deze tarieven beter in verhouding
komen te staan tot de hoogte van de vordering. Over het wetsvoorstel
heeft schriftelijk overleg plaatsgevonden met de Tweede Kamer (zie de
brieven van 16 april 2018, Kamerstukken II 2017/18, 29 279, nr. 422, en van
15 november 2018, Kamerstukken II, 2018/19, 29 279, nr. 469). Naar
aanleiding van deze brieven is in de Tweede Kamer uitdrukkelijk steun
verkregen voor een wetsvoorstel conform de in de brief van 15 november
2018 opgenomen uitgangspunten en het in de brief opgenomen voorkeursscenario (zie het verslag van het algemeen overleg rechtspraak op
31 januari 2019, Kamerstukken II 2018/19, 29 279, nr. 493). Dit wetsvoorstel
vormt de uitwerking hiervan, waarbij de hoogte van de griffierechten zijn
geïndexeerd voor het jaar 2020.
2. Aanleiding voor het wetsvoorstel
De competentiegrens in kantonzaken bedraagt per 1 juli 2011 € 25.000. In
kantonzaken is alleen de eiser griffierecht verschuldigd (artikel 4, eerste
lid, onder b, en tweede lid, onder a). De hoogte van het griffierecht is
allereerst afhankelijk van de persoon van de eiser. Bij de persoon van de
eiser wordt onderscheid gemaakt tussen niet-natuurlijke personen (dit zijn
in beginsel rechtspersonen1), natuurlijke personen (dit zijn burgers maar
bijvoorbeeld ook zelfstandigen zonder personeel) en on- en minvermogenden (dit zijn natuurlijke personen die door hun financiële situatie voor
een verlaagd griffierecht in aanmerking komen). Daarnaast is de hoogte
1

kst-35439-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Onder de categorie niet-natuurlijke personen vallen naast de rechtspersonen van Boek 2 van
het Burgerlijk Wetboek ook de commanditaire vennootschap, de vennootschap onder firma en
de maatschap. Dit zijn samenwerkingsverbanden zonder rechtspersoonlijkheid. Voor de
leesbaarheid wordt in de memorie van toelichting gesproken over rechtspersonen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 439, nr. 3

1

van het griffierecht afhankelijk van de hoogte van de geldvordering. Voor
geldvorderingen in kantonzaken gelden momenteel drie categorieën:
1. voor vorderingen met een beloop van € 500 of lager bedraagt het
tarief voor rechtspersonen, natuurlijke personen en min- en onvermogenden respectievelijk € 124, € 83 en € 83;
2. voor vorderingen met een beloop van meer dan € 500 tot en met
€ 12.500 bedraagt het tarief respectievelijk € 499, € 236 en € 83;
3. voor vorderingen met een beloop van meer dan € 12.500 bedraagt het
tarief respectievelijk € 996, € 499 en € 83.
Deze indeling in categorieën leidt ertoe dat het griffierecht voor een
vordering van een rechtspersoon met een financieel belang van € 501
even hoog is als het griffierecht voor een vordering van € 12.500 (€ 499
per 1 januari 2020). Met name de hoogte van het griffierecht voor
rechtspersonen in verhouding tot een geldvordering van net boven de
€ 500 wordt als problematisch ervaren: de hoogte van het griffierecht
(€ 499) staat bij deze lagere geldvorderingen niet goed in verhouding tot
de hoogte van de vordering (€ 501). In deze categorie lagere vorderingen
gaat het veelal om vorderingen van rechtspersonen (zoals MKBers,
woningbouwcorporaties of ziektekostenverzekeraars) die veelal van
burgers betaling eisen van openstaande rekeningen. Gerechtsdeurwaarders en creditmanagement-bedrijven geven aan dat vooral de
kleinere ondernemingen er vanwege de hoogte van het griffierecht steeds
vaker vanaf zien om met onbetaalde rekeningen van net boven de € 500
naar de rechter te stappen.2
Daarnaast wordt als problematisch ervaren dat een natuurlijk persoon die
een procedure verliest die door een rechtspersoon tegen hem is gevoerd,
het hogere griffierecht moet vergoeden dat de rechtspersoon als eiser
heeft betaald. Bij zaken waarbij schuldeisers betaling eisen van
onbetaalde rekeningen gaat het vaak om burgers die in een financieel
benarde situatie zitten of (problematische) schulden hebben. Als de
vordering van de schuldeiser door de rechter wordt toegewezen dient de
schuldenaar het hogere griffierecht dat de rechtspersoon als eiser heeft
moeten betalen, te vergoeden bovenop de onbetaalde rekening en de
andere proceskosten (zoals kosten voor de dagvaarding en salaris
gemachtigde).
De afgelopen jaren is onder andere door de Raad voor de rechtspraak
(Rvdr) een afname geconstateerd van het aantal zaken met relatief lagere
vorderingen. De hoogte van het griffierecht is een van de factoren die de
instroom van zaken beïnvloedt.
3. Inhoud wetsvoorstel
Om tegemoet te komen aan deze bezwaren wordt voorgesteld om in de
Wgbz voor de lagere geldvorderingen in kantonzaken meer griffierechtcategorieën te introduceren. Door drie nieuwe griffierechtcategorieën in te
voegen, komt het griffierecht in een betere verhouding te staan tot de
hoogte van de vordering. De tarieven voor min- en onvermogenden
blijven hierbij in de drie nieuwe categorieën ongewijzigd (€ 83). De
nieuwe indeling voor rechtspersonen en natuurlijke personen in kantonzaken wordt dan als volgt:
2

Manifest «Eerlijke griffierechttarieven» van 22 januari 2018 waarin het Verbond van Creditmanagement bedrijven (VCMB), de Vereniging voor Credit management (VVCM), de Nederlandse
Belangenvereniging Gerechtsdeurwaarders en de Vereniging van incasso- en procesadvocaten
pleitten om het griffierecht voor handelsvorderingen tot € 5.000 terug te brengen tot € 200. Zie
scenario 3 van de brief van 16 april 2018 (Kamerstukken II, 2017/18, 29 279, nr. 422) waarin dit
voorstel is doorgerekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 439, nr. 3

2

1. voor vorderingen met een beloop van € 500 of lager blijft het tarief
€ 124 en € 83.
2. voor vorderingen met een financieel belang van meer dan € 500 tot en
met € 1.500 zal het tarief respectievelijk € 312 en € 208 bedragen;
3. voor vorderingen van meer dan € 1.500 tot en met € 2.500 zal het
tarief respectievelijk € 354 en € 236 bedragen;
4. voor vorderingen van meer dan € 2.500 tot en met € 5.000 zal het
tarief respectievelijk € 472 en € 236 bedragen;
5. voor vorderingen van meer dan € 5.000 tot en met € 12.500 zal het
tarief respectievelijk € 672 en € 318 bedragen;
6. voor vorderingen van meer dan € 12.500 tot en met € 25.000 zal het
tarief respectievelijk € 1.342 en € 672 bedragen.
Het opsplitsen van de bestaande categorie € 500–€ 12.500 in vier nieuwe
categorieën (waarvan drie voor geldvorderingen tot € 5.000) zorgt voor
meer differentiatie in de griffierechttarieven voor vorderingen van € 500
tot € 5.000. De tarieven voor rechtspersonen en in twee categorieën voor
natuurlijke personen worden voor de geldvorderingen tot € 5.000
verlaagd en komen daardoor beter in verhouding te staan tot de hoogte
van de vordering. Het verlagen van deze griffierechttarieven voor
rechtspersonen is gunstig voor rechtspersonen die een procedure willen
starten en hiervoor als eiser minder kosten hoeven te maken. En het is
uiteindelijk ook gunstig voor de burger (natuurlijk persoon) die na verlies
van een procedure een minder hoog griffierecht hoeft te vergoeden aan
de eiser (rechtspersoon).
Daarnaast wordt nog een andere maatregel voorgesteld; de griffierechten
voor vorderingen met een financieel belang van € 500 tot en met € 5.000
worden voor rechtspersonen en natuurlijke personen deels verlaagd én
dichter bij elkaar gebracht. Ook het dichter bij elkaar brengen van de
tarieven voor rechtspersonen en natuurlijke personen is gunstig voor
zowel de rechtspersoon als eiser (het griffierecht is lager) als voor de
natuurlijke persoon als verliezende gedaagde (minder te betalen proceskosten). Daar staat tegenover dat daardoor de tarieven voor natuurlijke
personen minder kunnen dalen.
De griffierechtverlaging voor vorderingen tot € 5.000 wordt bekostigd
door de griffierechten in de categorieën voor vorderingen van meer dan
€ 5.000 te verhogen. Ook na de verhoging blijven de griffierechten in deze
hogere categorieën in verhouding staan tot de hoogte van de vordering.
Ter vergelijking, voor een vordering van € 3.000 bedraagt het griffierecht
voor een rechtspersoon straks € 472. Het griffierecht is dan 15,7% van de
vordering. Voor een vordering van een rechtspersoon van € 30.000 straks
€ 2.751, dat komt neer op 9,1% van de vordering.
Dit wetsvoorstel sluit aan bij het pakket aan maatregelen dat wordt
genomen in het kader van de Brede Schuldenaanpak, waarmee het
kabinet zich inzet om ervoor te zorgen dat minder mensen te maken
krijgen met problematische schulden (zie o.m. Kamerstukken II 2018/19,
24 515, nr. 489). Ook sluit het aan op bepaalde aanbevelingen uit het
rapport Incassozaken en het Visiedocument schuldenproblematiek en
rechtspraak die in het kader van Maatschappelijke effectieve rechtspraak
in opdracht van de Rechtspraak zijn opgesteld (zie www.rechtspraak.nl).
4. Financiële gevolgen
De Tweede Kamer heeft eerder ingestemd met het uitgangspunt dat de
maatregelen in het wetsvoorstel budgetneutraal zijn, waardoor het
wetsvoorstel onder de streep niet of nauwelijks financiële gevolgen heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 439, nr. 3

3

voor de overheid. Het verlagen van een griffierechttarief heeft wel
meerdere financiële effecten:
− in beginsel dalen de totale griffierechtontvangsten door een tariefdaling;
− door de tariefdaling neemt echter het aantal zaken toe. Door deze
zaaktoename stijgen vervolgens ook de ontvangsten, zij het in mindere
mate dan de daling van de ontvangsten als gevolg van de tariefdaling;
− door de zaaktoename stijgen ook de uitgaven van de rechtspraak,
omdat meer zaken dienen te worden behandeld.
Bij de berekening van het griffierecht is rekening gehouden met bovengenoemde effecten. Per saldo geldt wel dat bij een tariefdaling het totale
budgettaire effect negatief is en bij een tariefstijging het totale budgettaire
effect positief. De mate waarin hangt uiteraard af van het zaakvolume in
de betreffende griffierechtcategorie, de tariefsaanpassing en de prijselasticiteit (de prijselasticiteit bepaalt in welke mate er sprake is van toe- of
afname van de zaakinstroom als gevolg van een tariefsaanpassing). De
mate van de prijselasticiteit is gebaseerd op onderzoek van de Rvdr en het
zaakvolume is gebaseerd op de gerealiseerde zaakinstroom over het jaar
2017. Op basis van de bovenstaande uitgangspunten is bepaald hoeveel
bepaalde tarieven moeten stijgen om de gewenste tariefdaling budgettair
neutraal te kunnen realiseren.
De Rvdr onderschrijft de verwachting dat het wetsvoorstel budgetneutraal
is. Zij geeft daarbij aan een groei van 23.000 zaken te verwachten in de
categorie zaken met een financieel belang tot € 5.000. Hierbij gaat zij
ervan uit dat de groei voornamelijk zal zien op de verstekzaken (84%, circa
19.000 zaken) omdat het percentage verstekzaken hoger is bij de lagere
vorderingen. Bij zaken met een financieel belang van meer van € 5.000
verwacht de Rvdr een daling van circa 2.000 zaken per jaar waarvan naar
schatting 51% verstekzaken.
5. Advies en consultatie
Naar aanleiding van de internetconsultatie van het wetsvoorstel zijn elf
openbare reacties en een niet-openbare reactie ontvangen. De openbare
reacties zijn in te zien op www.internetconsultatie.nl/griffierechten.
Separaat van de internetconsultatie heeft de Nederlandse Orde van
Advocaten (NOvA) een reactie gestuurd3 en heeft de Rvdr over het
wetsvoorstel geadviseerd4. Het wetsvoorstel is daarnaast voorgelegd aan
het Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR). ATR deelt de analyse en de
conclusie dat er geen gevolgen voor de regeldruk zijn.
In alle reacties is er steun voor het verlagen van de griffierechten voor
lagere geldvorderingen zodat deze in een betere verhouding komen te
staan ten opzichte van de hoogte van de vordering. In een aantal reacties
worden aanvullende voorstellen gedaan voor verdere aanpassingen, zo
stelt de Rvdr voor om een nieuwe categorie in te voegen voor zeer hoge
geldvorderingen. Ook is er een aantal reacties die inhouden dat de
griffierechten nog verder moeten worden verlaagd, zo wordt bijvoorbeeld
voorgesteld om een apart griffierecht in te voeren voor onbetwiste
vorderingen.
Ook is er brede steun voor het dichter bij elkaar brengen van de griffierechten voor rechtspersonen en natuurlijke personen. De Rvdr merkt
terecht op dat het verlagen van het tarief voor rechtspersonen past in het
grotere geheel van initiatieven om de schuldenproblematiek voor
3
4

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 439, nr. 3

4

natuurlijke personen beter beheersbaar te krijgen en – als procedures
eenmaal lopen – niet onnodig te verergeren.
Veel reacties gaan in op de budgetneutraliteit van het voorstel. In het
overleg met de Tweede Kamer is budgetneutraliteit steeds als voorwaarde
gehanteerd. Een budgetneutraal wetsvoorstel voorkomt dat de kosten van
de rechtspraak toenemen waardoor er minder geld beschikbaar is voor
andere justitietaken. Een aantal partijen meent dat de gestelde budgetneutrale uitwerking niet (voldoende) is onderbouwd in de toelichting. Om
hieraan tegemoet te komen is in de vorige paragraaf over de financiële
toelichting nader ingegaan op de berekening van de voorgestelde
griffierechten. Voorts zij verwezen naar de berekeningen en de toelichting
zoals aan de Tweede Kamer was medegedeeld in de eerder genoemde
brieven van 16 april en 15 november 2018.
De NOvA vraagt hoe deze verhoging van de griffierechten voor de hogere
geldvorderingen zich verhoudt tot het regeerakkoord waarin is opgenomen dat de griffierechten, behoudens indexatie, niet zullen worden
verhoogd. Het regeerakkoord bevat de afspraken die de in het kabinet
vertegenwoordigde partijen maken voorafgaand aan de start van hun
kabinetsperiode. Nu de omstandigheden dit vergen en er voldoende
politieke draagvlak voor is, is er in casu op deze afspraak teruggekomen.
Na schriftelijk en mondeling overleg met de Tweede Kamer is door het
kabinet de noodzaak voor aanpassing van de griffierechten onderschreven. Voor een budgetneutrale aanpassing is in de Tweede Kamer
voldoende draagvlak. Door het uitgangspunt van budgetneutraliteit te
hanteren zorgt de verlaging van de griffierechten voor lagere geldvorderingen tot een verhoging van de griffierechten voor hogere geldvorderingen. Per saldo worden er niet meer griffierechten geheven en is in alle
categorieën de verhouding tussen de hoogte van het griffierecht afgezet
tegen de hoogte van de geldvordering beter in balans. Ter illustratie, in de
categorie € 5.001–€ 12.500 varieert het nieuwe griffierecht van 13,4% tot
5,4% van het gevorderde bedrag.
De NOvA vraagt zich voorts af of het onderscheid tussen het griffierecht
voor natuurlijke personen en rechtspersonen als eiser in kantonzaken wel
gemaakt moet worden omdat in de praktijk bij incassozaken de natuurlijke
personen vaak het hogere griffierecht moeten betalen dat door rechtspersonen als eiser is betaald. Juist daarom is ervoor gekozen om de tarieven
voor rechtspersonen en natuurlijke personen in incassozaken dichter bij
elkaar te brengen. Het onderscheid opheffen zoals door de NOvA wordt
voorgesteld is niet raadzaam aangezien hierdoor de drempel voor
natuurlijke personen (als eiser) om een procedure te starten hoger wordt.
De NOvA gaat er in haar reactie abusievelijk vanuit dat in de omgekeerde
situatie (de rechtspersoon die als eiser een kantonzaak verliest) het lagere
griffierecht van de natuurlijke persoon moet vergoeden aan de gedaagde.
In kantonzaken is de gedaagde geen griffierecht verschuldigd, zodat zich
dit niet zal voordoen.
Tot slot stelt de NOvA de hoogte van het griffierecht voor zaken van
onbepaalde waarde ter discussie. De NOvA acht dit griffierecht belemmerend hoog. Voor zaken met betrekking tot een verzoek of een vordering
van onbepaalde waarde geldt echter zowel in kantonzaken als in nietkantonzaken bij de rechtbank dat al wordt aangeknoopt bij het laagst
geldende griffierecht. In kantonzaken is dit per 1 januari 2020 € 124 voor
rechtspersonen en € 83 voor natuurlijke personen, in niet-kantonzaken is
dit per voornoemde datum € 656 voor rechtspersonen en € 304 voor
natuurlijke personen. Een verdere verlaging zou alleen mogelijk zijn indien
andere griffierechten zouden worden verhoogd en een verdere verhoging
wordt niet wenselijk geacht. Op onderdelen kunnen er wel andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 439, nr. 3

5

aanpassingen worden doorgevoerd, zo maakt het wetsvoorstel herziening
beslag en executierecht het mogelijk dat geschillen over de tenuitvoerlegging van vonnissen in kantonzaken aan de kantonrechter kunnen
worden voorgelegd (zie Kamerstukken II 2018/19, 35 225, nr. 2). Dit
betekent dat voor dergelijke executiegeschillen het lagere kantonzaken
tarief gaat gelden.
Ook de Rvdr onderschrijft de wenselijkheid van de betere verhouding van
het griffierecht in zaken met een belang van (minder dan) € 5.000. De Rvdr
meent dat er sprake is van een discrepantie tussen de griffierechten bij de
rechtbanken en die bij de gerechtshoven en de Hoge Raad. De Rvdr merkt
terecht op dat hier bewust voor is gekozen. Het is eveneens juist dat dit
wetsvoorstel ertoe leidt dat voor een rechtspersoon in de categorie
€ 25.000 tot € 100.000 de griffierechten in eerste aanleg hoger zijn dan in
hoger beroep. Dit is echter geen onvoorzien gevolg. Het doet zich ook nu
al voor bij het griffierecht voor natuurlijke personen in deze categorie. Dit
wordt op zichzelf beschouwd niet als bezwaarlijk ervaren.
De Rvdr bepleit een fors hogere heffing van het griffierecht in zaken over
zeer hoge geldvorderingen in de veronderstelling dat dit zou leiden tot
fors hogere inkomsten. Deze hogere inkomsten zouden dan gebruikt
kunnen worden voor het verlagen van de tarieven voor lagere geldvorderingen. Het volume aan zaken met een zeer hoge geldvordering is echter
relatief klein ten opzichte van het grote volume aan zaken met een lagere
vordering. Dat wil zeggen dat met de griffierechtontvangsten van een
relatief klein aantal zaken, de verlagingen van een zeer grote groep
(incasso)zaken zou moeten worden bekostigd. De instroom van zaken is
altijd aan schommelingen onderhevig, een geringe daling van het aantal
zaken met een vordering van meer dan 1 miljoen euro kan in het voorstel
van de Rvdr ertoe leiden dat er forse tekorten ontstaan. Dit voorstel brengt
daarmee een budgettair risico met zich. Het verhogen van het griffierechttarief voor de hele hoge vorderingen kan niet worden gehanteerd als
argument om daarmee een griffierechtverlaging in het veel grotere aantal
zaken met lagere geldvorderingen te financieren.
De Rvdr geeft twee voorbeelden waarbij de hoogte van het griffierecht in
zijn optiek disproportioneel is ten opzichte van de vordering. Als eerste
voorbeeld noemt hij de cumulatie van vorderingen ingesteld via
zogeheten «litigation vehicles» of andere belangenbehartigers. Dit wordt
toegelicht met een voorbeeld waarbij één partij vorderingen van
meerdere derden opkoopt. De door de Rvdr voorgestelde oplossing (bij
een groep eisers met gelijkluidende verzoekschriften en conclusies is
iedere eiser apart griffierecht verschuldigd) is echter in het gegeven
voorbeeld niet van toepassing omdat er bij opkoop sprake is van één
eiser. Het feit dat er afspraken met derden zijn gemaakt in geval de eiser
de vordering krijgt toegewezen, maakt dit niet anders. Ook in het geval er
wel sprake zou zijn van meerdere eisers die gelijkluidende verzoekschriften hebben en gelijkluidende conclusies nemen is er geen reden om
af te wijken van het eenmalig heffen van griffierechten. Een dergelijke
handelwijze is efficiënter omdat de rechter zich in dat geval slechts
eenmaal hoeft te buigen over de kwestie. Het tweede voorbeeld van de
Rvdr ziet op zaken met zeer hoge vorderingen die vaak ook bijzonder
arbeidsintensief zijn voor de rechtspraak, zoals octrooizaken of aanbestedingskwesties. Of het opportuun is om voor specifieke rechtsgebieden
een hoger griffierecht in te voeren is de vraag. Bovendien strookt het
invoeren van een hoger griffierecht voor specifieke rechtsgebieden niet
met de afspraak die is gemaakt met de Eerste Kamer bij de behandeling
van de Wet Netherlands Commercial Court (Handelingen I 2018/19, nr. 10,
item 10).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 439, nr. 3

6

Ook MKB Nederland ziet de verlaging van de griffierechten in de
categorieën met een financieel belang van € 500 tot en met € 2.500 als
een stap in de goede richting. Zij vraagt aandacht voor een evaluatie van
de gevolgen van de voorgestelde wijzigingen en een onderzoek naar
verdere verbetering van de griffierechten en de incassoprocedure. Daarbij
benoemt MKB Nederland een aantal aandachtspunten, waaronder de
digitale toegankelijkheid van de incassoprocedure. Voorts vragen zij
aandacht voor het rapport Incassozaken van de Rvdr. Samen met de
rechtspraak wordt gewerkt aan het verbeteren van de incassoprocedure
waarbij ook gekeken wordt naar de digitale toegankelijkheid van de
procedure. Naar verwachting zal in de eerste helft van 2020 daarvoor een
pilot starten. Het parlement is onlangs geïnformeerd over de voorstellen
voor verbetering van de bestaande incassoprocedure (Kamerstukken II
2019/20, 29 279, nr. 554). Het griffierechtenstelsel vergt voortdurende
aandacht en de gevolgen van dit wetsvoorstel zullen dan ook worden
geëvalueerd.
MKB Nederland vraagt daarnaast, evenals de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG), aandacht voor het voorstel van
de KBvG voor een alternatieve procedure voor onbetwiste vorderingen.
Dit voorstel is geïnspireerd op de Belgische procedure voor de Inning van
Onbetwiste Schuldvorderingen tussen bedrijven, de zogeheten IOS
procedure. In de brief van 20 maart 2019 is, in reactie op het onderzoek
hierover van het WODC, nader uiteengezet tegen welke achtergrond deze
procedure is geïntroduceerd en wat de voor- en nadelen zijn van de
Belgische IOS procedure (zie Kamerstukken II 2018/19, 29 279, nr. 497).
De KBvG pleit er onder andere voor om voor de inning van onbetwiste
schuldvorderingen (IOS-procedure) een separate procedure in te richten
waarbij het model van de Belgische IOS-procedure richtinggevend kan
zijn. In het voorstel van de KBvG zouden de gerechtsdeurwaarder die
namens de eiser optreedt zonder tussenkomst van een rechter een
executoriale titel moeten kunnen verschaffen op basis van een procesverbaal van niet-betwisting als er niet is gereageerd op de aanmaning van
betaling en waartegen verzet bij de rechter open staat.
De Belgische IOS-procedure die door de KBvG als voorbeeld wordt
gesteld ziet echter alleen op inning van geldvorderingen tussen bedrijven
onderling en had tot doel de werklast van de Belgische gerechten te
verminderen. Het grootste deel van de Nederlandse incassovorderingen
ziet op vorderingen tussen bedrijven en burgers. Daarnaast wordt in de
door de KBvG voorgestelde procedure ten onrechte verondersteld dat een
executoriale titel kan worden verleend door de gerechtsdeurwaarder
zonder tussenkomst van de rechter. Dit kan op gespannen voet komen te
staan met artikel 112 van de Grondwet waarin is vastgelegd dat de
beslechting van geschillen over burgerlijke rechten en schuldvorderingen
exclusief aan de rechterlijke macht zijn opgedragen. In reactie op het
onderzoek «Geschillen in het MKB» is gemeld dat de rechtspraak zal
verkennen of in het kader van maatschappelijk effectieve rechtspraak een
specifiek project kan worden gestart gericht op het MKB (Kamerstukken II
2019/20, 32 637, nr. 383). In overleg met MKB Nederland zal de rechtspraak bezien op welke wijze het beste tegemoet kan worden gekomen
aan de specifieke behoeften van het MKB.
Artikelsgewijze toelichting
Artikel I
Dit artikel wijzigt de griffierechten voor kantonzaken en andere zaken dan
kantonzaken bij de rechtbank, zoals opgenomen in de bijlage bij de Wet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 439, nr. 3

7

griffierechten burgerlijke zaken. Het artikel vervangt de categorie «zaken
met betrekking tot een vordering dan wel een verzoek met een beloop van
meer dan € 500 en niet meer dan € 12.500» door vier nieuwe categorieën
griffierechten te weten:
− Zaken met betrekking tot een vordering, dan wel een verzoek, met een
beloop van meer dan € 500 en niet meer dan € 1.500;
− Zaken met betrekking tot een vordering, dan wel een verzoek met een
beloop van meer dan € 1.500 en niet meer dan € 2.500;
− Zaken met betrekking tot een vordering, dan wel een verzoek met een
beloop van meer dan € 2.500 en niet meer dan € 5.000;
− Zaken met betrekking tot een vordering dan wel een verzoek met een
beloop van meer dan € 5.000 en niet meer dan € 12.500.
De griffierechten in de eerste drie nieuwe categorieën vallen voor
niet-natuurlijke personen lager uit dan het griffierecht in de bestaande
categorie, voor natuurlijke personen geldt dat zij in één categorie lager
uitvallen en in twee categorieën gelijk blijven. Het griffierecht in de vierde
nieuwe categorie valt hoger uit dan het griffierecht in de bestaande
categorie voor zowel niet-natuurlijke personen als natuurlijke personen.
Daarnaast wordt ook in de bestaande categorie «zaken met betrekking tot
een vordering, dan wel een verzoek met een beloop van meer dan
€ 12.500» in kantonzaken en de twee bestaande categorieën voor andere
zaken dan kantonzaken bij de rechtbank het griffierecht verhoogd.
De aanpassingen zien enkel op griffierechten voor niet-natuurlijke
personen en voor natuurlijke personen in civiele zaken in eerste aanleg
voor vorderingen met een financieel belang van meer dan € 500.
Artikel II
De in artikel I opgenomen griffierechtbedragen zijn berekend op basis van
het prijspeil 2020. Dit artikel voorziet in de mogelijkheid om de in artikel I
van dit wetsvoorstel opgenomen bedragen te indexeren op het moment
dat de wet in 2021 in werking treedt. Treedt de wet voor 1 januari 2021 in
werking dan wordt de jaarlijkse indexatie van de bedragen (ingaande per
1 januari 2021) geregeld via artikel 2 van de Wgbz. Treedt de wet in
werking na 1 januari 2021 maar voor 1 januari 2022, dan kan op basis van
artikel II de indexatie voor het jaar 2021 worden doorgevoerd.
Artikel III
Dit artikel voorziet in de gebruikelijke inwerkingtredingsbepaling.
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 439, nr. 3

8