Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1691
Vragen van het lid Lodders (VVD) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het melden van telen op zand en of löss grond door
boeren. (ingezonden 9 februari 2021).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 12 februari 2021).
Vraag 1
Bent u bekend met de maatregel dat boeren die mais willen telen op zanden/of lössgrond dit uiterlijk op 15 februari moeten melden?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven hoeveel meldingen, hoeveel percelen en hoeveel hectares
inmiddels zijn aangemeld?
Antwoord 2
Tot en met 11 februari 2021 om 9u ’s ochtends zijn er 12.216 meldingen
ontvangen. Het betreft 45.553 percelen waarvan de totale oppervlakte 115.937
hectare is.
Vraag 3
Kunt u aangeven hoeveel mais de afgelopen vijf jaar (graag een overzicht per
jaar) geteeld is op zand- en/of lössgronden?
Antwoord 3
In onderstaande tabel is de oppervlakte van het areaal waarop in de
afgelopen vijf jaar maïs is geteeld op zand- en lössgronden opgenomen.

ah-tk-20202021-1691
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Totale oppervlakte areaal maïs op zand- en lössgronden
2015
2016
2017
2018
2019
2020

172.606
160.828
158.354
159.133
150.248
152.887

Vraag 4
Heeft u onderzoek gedaan naar de extra kosten en of administratieve lasten
die de ondernemer maakt voor deze maatregel? Zo ja, kunt u de uitkomsten
met de Kamer delen? Zo nee waarom niet?
Antwoord 4
In de nota van toelichting van het Besluit van 29 december 2020 tot wijziging
van het Besluit gebruik meststoffen ter uitvoering van het zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn dat op 6 januari jl. in het Staatsblad is gepubliceerd
(nummer 2021–2) is in paragraaf 3 Effecten bedrijfsleven en overheid
ingegaan op de bedrijfseffecten van de maatregel van de aanpassing in de
uitrijdperiode op bouwland voorafgaand aan de teelt van maïs. De berekening van de administratieve last als gevolg van de voorafgaande melding van
de teelt van maïs is toegelicht. Aan de berekening ligt de gecombineerde
opgave van 2019 ten grondslag van landbouwers die in die jaren maïs
hebben geteeld op zand- en lössgronden. Voor de melding wordt gerekend
met 2,5 minuut voor het aanmelden op Mijn RVO, een kwartier voor het
verzamelen van gegevens en 1,2 minuut voor het doorvoeren van het
perceelnummer. Daarbij wordt gerekend met een tarief per persoon per uur
van € 37 overeenkomstig de standaard die voor kostenberekening van
landbouwers wordt toegepast. Daarmee komt de totale regeldruk op
€ 249.428,-. De reacties in de consultatie zijn aanleiding geweest om in het
ontwerpbesluit de melding van een perceel te kunnen wijzigen, omdat het
bijvoorbeeld voorkomt dat na 15 februari percelen worden geruild. Het is niet
mogelijk in te schatten hoeveel percelen dit betreft, daarom kan de regeldruk
van de wijziging van de melding niet worden berekend. In de paragraaf
Overige bedrijfseffecten van de nota van toelichting is de aanpassing van de
uitrijdperiode van drijfmest en vloeibaar zuiveringsslib voorafgaand aan de
teelt van maïs voor een landbouwer kan leiden tot mogelijke aanvullende
afzetkosten voor mest. De omvang van deze kosten is niet te duiden omdat
dit per bedrijf kan verschillen.
Vraag 5
Bent u bekend met signalen uit de praktijk dat deze maatregel de uitruil van
gronden tussen akkerbouw en veeteelt bemoeilijkt en er daardoor minder
mogelijkheden zijn voor het verbouwen van «eigen krachtvoer»? Zo nee, bent
u bereid om met een aantal boeren die hier in de praktijk tegenaan lopen in
gesprek te gaan? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ja, ik heb dergelijke signalen ontvangen.
In mijn brief van 18 mei 2020 (Kamerstuk 33 037, nr. 368) heb ik uw Kamer
geïnformeerd over de uitvoering van het zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn 2018–2021 (hierna: zesde actieprogramma) gedurende het resterende deel
van de looptijd van dit actieprogramma. Ik heb toen aangegeven dat nog
enkele maatregelen zullen worden doorgevoerd rondom de teelt van maïs op
zand- en lössgronden waarbij het principe van precisiebemesting uitgangspunt is, ook ter beperking van emissies. Voortschrijdend inzicht als gevolg
van wetenschappelijke inzichten en de rechtvaardiging van investeringen
voor de toepassing van rijenbemesting in maïs op zand- en lössgronden per
1 januari 2021 heeft er destijds toe geleid dat ik heb besloten deze maatregel
op een andere, eenvoudigere en minstens even effectieve manier verder uit
te werken. Daarom heb ik toen besloten de uitrijdperiode voorafgaand aan de
teelt van maïs op zand- en lössgrond in te korten. Deze invulling maakt deel
uit van een pakket aan maatregelen, zoals ik in deze brief heb toegelicht.
Van 18 mei 2020 tot en met 15 juni 2020 heeft consultatie van het betreffende
ontwerpbesluit plaatsgevonden waarop eenieder in de gelegenheid is gesteld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

om hier desgewenst op te reageren. Van 31 augustus 2020 tot en met
4 november 2020 is het ontwerpbesluit in het kader van de voorhang aan uw
Kamer voorgelegd (Kamerstuk 33 037, nr. 372). Van 6 januari jl. tot en met
3 februari jl. is het Besluit in het kader van de nahang aan uw Kamer
voorgelegd (Kamerstuk 33 037, nr. 382).
Ik ben altijd bereid het gesprek te voeren met boeren over hun ervaringen in
de praktijk.
Vraag 6
Deelt u de mening dat door de verplichting van het aanmelden van percelen
die gebruikt worden voor de maisteelt voor 15 februari de flexibiliteit van het
bouwplan en het werk van de boer wordt aangetast? Zo nee, waarom niet en
kunt u toelichten hoe boeren kunnen anticiperen als bijvoorbeeld de
weersomstandigheden zo zijn dat aanmelding van de percelen nog ongewis
is?
Antwoord 6
Nee, ik deel uw mening niet. De reacties die gedurende de consultatie op het
ontwerpbesluit zijn gegeven, hebben ertoe geleid dat in het ontwerpbesluit is
voorzien in de mogelijkheid dat percelen die aangemeld zijn voor de teelt van
maïs ook weer afgemeld kunnen worden.
Vraag 7
Bent u bekend met het feit dat mais in hetzelfde seizoen soms gezaaid wordt
na het mislukken van een ander gewas op dat perceel, zoals bieten die
bevroren zijn en/of aardappelen die het niet redden, om uiteindelijk geoogst
te kunnen worden en bent u van mening dat dit onder de huidige regels wel
of niet is toegestaan? Waarom wel of waarom niet? Zo niet, bent u bereid dit
mogelijk te maken? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Ja, ik ben hiermee bekend. Zoals in de beantwoording op vraag 6 is
aangegeven is erin voorzien dat de melding die gedaan is waarbij een perceel
is aangemeld voor de maïsteelt weer kan worden gewijzigd.
Vraag 8
Heeft u kennis genomen van de neveneffecten die door deze maatregel zullen
ontstaan en kunt u een reactie geven op de volgende situaties:
– Boeren zullen uit voorzorg meerdere percelen aanmelden voor de
maisteelt, waarbij de percelen die hiervoor niet gebruikt worden op een
later tijdstip bemest zullen worden waarbij een achterstand ontstaat in het
bemestingsplan of, als later bemesten niet kan, waarbij gekozen wordt
voor het toedienen van kunstmest en kunt u toelichten wat in deze situatie
de milieuwinst is van deze maatregel in combinatie met het neveneffect?
– Het niet aanmelden van percelen voor maisteelt waardoor er alsnog
grasland gescheurd moet worden en kunt u toelichten wat in dit geval de
milieuwinst is?
Antwoord 8
Ja, ik heb kennis genomen van de neveneffecten. Ten aanzien van de eerste
situatie deel ik uw mening niet dat er een achterstand ontstaat. Aangemelde
percelen kunnen worden afgemeld waardoor landbouwers vanaf de datum
dat de wijziging wordt doorgegeven alsnog kunnen bemesten. Ten aanzien
van de tweede situatie geldt dat maïs niet geteeld mag worden indien het
perceel niet is gemeld. Dit geldt ook voor percelen die op dit moment
grasland zijn. De situatie waarin grasland wordt gescheurd om toch te
kunnen voldoen aan het gewenste areaal maïs, omdat sommige percelen niet
zijn aangemeld zal zich dus in de praktijk ook niet of nauwelijks voordoen.
Vraag 9
Bent u bekend met mineralenmanagement waarbij boeren continu bezig zijn
met de benutting van mineralen en het halen van milieuwinst en is het u
bekend dat veel boeren hier, al dan niet in collectief verband, via de
melkfabriek of voerleverancier mee bezig zijn en wat vindt u van deze
initiatieven? Ziet u ook een steeds grotere bewustwording van de keuze en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

het gebruik van vanggewassen en optimale benutting van mineralen? Zo nee,
kunt u dat onderbouwen?
Antwoord 9
Ja, ik ben bekend met dergelijke bestaande initiatieven, zoals de Kringloopwijzer, en de systemen die bijvoorbeeld in de pilot Slim Bemesten of op
Koeien & Kansen-bedrijven worden ontwikkeld. De voorlopers in de sector,
die dit soort managementinstrumenten ontwikkelen en gebruiken, kan ik
alleen maar toejuichen.
Via diverse kanalen is mij opgevallen dat sectorpartijen steeds bewuster en
slimmer met de teelt van een vanggewas omgaan. Zo zijn in korte tijd de
vroegrijpe maïsrassen sterk verbeterd. Ik heb dan ook de verwachting dat het
vanggewas in de loop van de tijd nog effectiever zal bijdragen in de
benutting van mineralen.
Vraag 10
Deelt u de mening dat deze maatregel de meerderheid van de boeren treft en
de motivatie van het boeren aantast, terwijl deze maatregel bedoeld is voor
de kleine minderheid? Zo nee, kunt u dat toelichten? Zo ja, welke alternatieven heeft u onderzocht om de excessen aan te kunnen pakken?
Antwoord 10
Deze maatregel volgt uit de uitvoering van het zesde actieprogramma. In de
beantwoording op vraag 5 ben ik ingegaan op de achtergrond van deze
maatregel. Met deze maatregel is precisiebemesting het uitgangspunt
gebleven. Recent is de Nitraatrapportage (Kamerstuk 33 037, nr. 378) aan uw
Kamer aangeboden over de periode 2016–2019. Deze rapportage laat zien dat
op meer dan de helft van de landbouwbedrijven in de zand- en lössregio de
nitraatconcentratie te hoog is. Ik deel uw mening dan ook niet dat dit een
kleine minderheid betreft.
Vraag 11
Bent u bereid deze maatregel te heroverwegen en boeren de ruimte te geven
om flexibel in te kunnen spelen op de verschillende omstandigheden die een
boer niet altijd in de hand heeft, zoals bijvoorbeeld de weersomstandigheden
(op dit moment een stevige vorstperiode terwijl andere jaren half februari
gestart kan worden met het bemesten)? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
In de beantwoording op vraag 5 heb ik de achtergrond bij deze maatregel
toegelicht. Ook heb ik aangegeven dat het Besluit waar deze maatregel deel
van uitmaakt is vastgesteld. De inwerkingtreding bij koninklijk besluit door
publicatie in het Staatsblad zal op zeer korte termijn plaatsvinden.
Vraag 12
Kunt u de HUF-toets met de Kamer delen, dit is de toets die de Nederlandse
Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) uitvoert op de handhaafbaarheid,
uitvoering en fraudebestendigheid? Zo nee, is deze toets wel uitgevoerd?
Kunt u, indien deze toets niet is uitgevoerd, aangeven waarom deze niet is
uitgevoerd en kunt u de precieze randvoorwaarden delen wanneer deze toets
wel of niet wordt uitgevoerd?
Antwoord 12
Ja, op 9 februari 2021 heb ik de HUF-toets met uw Kamer gedeeld.
Vraag 13
Herinnert u zich uw toezegging dat u de HUF-toets over de drempels in de
ruggenteelt met de Kamer zou delen, gedaan tijdens het debat over de NVWA
op 2 februari 2021 waarin de Kamer kritisch was over het takenpakket van de
NVWA, en kunt u aangeven wanneer deze gedeeld wordt?
Antwoord 13
Ik verwijs naar de beantwoording op vraag 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Vraag 14
Kunt u uitgebreid reflecteren op de maatregel rond het melden van telen en
de maatregel zoals het aanbrengen van drempels in de ruggenteelt waarbij u
rekenschap geeft van het vakmanschap van de boer, de administratieve
lasten, de uitvoerbaarheid voor de boer, de handhaafbaarheid van de
maatregel, de professionaliteit van de boer, het mineralenmanagement in
relatie tot de milieuwinst en kunt u deze reflectie onderbouwen met de
uitkomsten van een breed praktijkonderzoek in diverse delen van het land?
Antwoord 14
Op 22 december 2017 (Kamerstuk 33 037, nr. 250) heb ik uw Kamer het zesde
actieprogramma toegezonden en dit programma is gelijktijdig conform artikel
5 van de Nitraatrichtlijn bij de Europese Commissie ingediend waarmee
invulling is gegeven aan het mestbeleid voor de periode 2018 tot en met
2021. De invulling van dit actieprogramma vormde ook de grondslag voor de
derogatie. Doel van het actieprogramma is de verontreiniging veroorzaakt of
teweeggebracht uit agrarische bronnen te verminderen en te voorkomen. Aan
de maatregelen in dit actieprogramma lagen de milieuresultaten ten
grondslag. Dit heeft ertoe geleid dat het maatregelenpakket zich onder andere
richtte op waterkwaliteitsproblemen op regionaal en lokaal niveau, samenhangend met de mate en de aard van het gebruik van stikstof en fosfaat in de
landbouw. Dit actieprogramma is dan ook meer dan de voorgaande
actieprogramma’s gericht geweest op specifieke gebieden en grondsoorten,
zoals de zand- en lössregio, teelten, zoals maïs, en landbouwpraktijken. Naast
het stimuleren van de goede landbouwpraktijk was het als gevolg van de
milieuresultaten onvermijdelijk dat verplichtende maatregelen zijn ingevoerd.
Bij de totstandkoming van het actieprogramma heeft veelvuldig overleg met
diverse sectorpartijen plaatsgevonden. In de beantwoording op vraag 5 heb ik
toegelicht op welke wijze uitvoering aan het zesde actieprogramma is
gegeven in de resterende looptijd.
Vraag 15
Herinnert u zich eerdere Kamervragen van het lid Lodders (VVD) over het
illegaal uitrijden van mest en het niet opvolgen van meldingen en waarom is
er niet gekozen voor het verbeteren van de handhaving, terwijl uit deze
Kamervragen blijkt dat aan diverse meldingen van het illegaal uitrijden van
mest geen opvolging tot handhaving is gegeven en kunt u toelichten waarom
u de keuze maakt voor een extra maatregel in plaats van het handhaven van
de bestaande regels?1 2 3
Antwoord 15
Ja, deze eerdere vragen van het lid Lodders over het illegaal uitrijden van
mest herinner ik mij. Meldingen hierover neem ik zeer serieus en ik heb
daarbij in de beantwoording tevens aangegeven dat er sluitend bewijs moet
zijn (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 345). De NVWA
verstaat onder het illegaal uitrijden van mest het uitrijden buiten de toegestane periodes of ten tijde van sneeuw en vorst. Indien dit het geval is,
worden passende maatregelen genomen.
Door de handhavende diensten wordt veel inzet gepleegd in het kader van de
Versterkte Handhavingsstrategie, waaronder ook gebiedsgericht. Over de
voortgang in de uitvoering van deze strategie heb ik uw Kamer en de
Europese Commissie bij regelmaat op de hoogte gesteld (meest recentelijk
Kamerstuk 33 037, nr. 373).

1

Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 345
Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 3379
3
Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 2515
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5