Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse /
Arubaanse Migranten in Nederland

Onderwijs
Het aandeel in de bevolking van 15 tot 64 jaar dat het onderwijs reeds heeft verlaten en hun
onderwijscarrière heeft afgesloten met een startkwalificatie, ligt onder Antilliaanse migranten van de
2e generatie (die in Nederland hun opleiding heeft gevolgd) hoger dan onder autochtone
Nederlanders. Daarmee is de Antilliaanse bevolkingsgroep de categorie die van alle
herkomstgroepen (inclusief autochtonen) het gunstigs scoort.

Percentage met startkwalificatie van niet-schoolgaande bevolking,
autochtonen en allochtonen 2e generatie, 15-64 jaar
100
80
60
40
20
0
2002

2003

2004

2005

autochtoon

2006

2007

2008

2009

2010

niet-westers allochtoon

2011

2012

2013

Antilliaans/Arubaans

Op andere onderwijsindicatoren laten de Antillianen een dubbel beeld: enerzijds gaan ze weliswaar
vaker dan Turkse en Marokkaanse leerlingen naar de hogere vormen van voortgezet onderwijs (havo
en vwo), maar bestaat er nog steeds een subtantiele achterstand ten opzichte van autochtonen en
gaan Antilliaanse migranten in het vmbo relatief vaak naar de laagste niveaus. Het CBS geeft in het
Jaarrapport Integratie 2014 aan dat dit vooral de recente instroom uit de Antillen (1e generatie)
betreft.

Aandeel havo/vwo leerlingen in 3e leerjaar voortgezet onderwijs,
naar herkomst en jaar (%)
60
50
40
30
20
10
0
2003/'04 2004/'05 2005/'06 2006/'07 2007/'08 2008/'09 2009/'10 2010/'11 2011/'12* 2012/'13*
autochtoon

Turks

Marokkaans

1

Surinaams

Antilliaans/Arubaans

Aan andere kant gaan Antilliaanse leerlingen (net als Surinaamse) net zo vaak als autochtonen naar
het hoger beroepsonderwijs (hbo) en de universiteit.

Arbeidsparticipatie
De arbeidsmarktpositie wordt inzichtelijk gemaakt door de positie van twee categorieën te
beschrijven: werkzaam (netto participatie) en werkzoekend (werkloos).
De netto-participatie (het aandeel werkenden in de bevolking van 15-64 jaar) ligt bij niet-westerse
migranten lager dan onder autochtonen. Voor de categorie voormalig Antilliaanse migranten ligt de
participatie hoger dan het gemiddelde voor de totale categorie niet-westerse migranten, maar wel
lager dan onder autochtonen. Dit heeft deels te maken met de relatief jonge samenstelling van de
migrantenroepen: een deel zit nog op school. De participatie varieert met de conjunctuur: in laagconjunctuur daalt zij. Daarvan is bij autochtonen eigenlijk geen sprake.
Percentage netto arbeidsparticipatie van bevolking 15-64 jaar (%), naar
herkomst en jaar
80
60

66

66

40

66

66

67

66

55,9
52

55,7
52

53,2
49

54,3
48

56,4
49

57,2
50

2001

2002

2003

2004

2005

2006

69

70

70

59,7
54

60,3
57

2007

2008

69

70

70

57,8
55

57,2
53

54
51,7

56,8
53

2009

2010

2011

2012

69
53,3
50

20
0

autochtoon

niet-westers migrant

2013

Antilliaans/Arubaans

Het conjunctuureffect manifesteer zich onder migranten van de 2e generatie veel sterker dan onder
de 1e generatie.

Netto arbeidsparticipatie van de bevolking 15-64, naar herkomst en
jaar (%)
80
70
60
50
40
30
20
10
0
2001

2002

2003

2004

2005

Antilliaanse migranten 1e generatie

2006

2007

2008

2009

2010

Antilliaanse migranten 2e generatie

2

2011

2012

2013

autochtoon

Bijzonder voor de Antilliaanse categorie is dat de 2e generatie in de leeftijd van 25 tot 45 ongever
anderhalf zo vaak als de 1e generatie en net zo vaak als autochtone leeftijdgenoten een baan hebben
(CBS 2014).

Werkloosheid
Niet iedereen die zich op de arbeidsmarkt begeeft heeft daadwerkelijk een baan; een deel is
werkloos. Onder niet-westerse migranten ligt de werkloosheid substantieel hoger dan onder
autochtonen en van de Antilliaanse migranten is nog weer een hoger percentage werkloos. Ook hier
is de invloed van de conjunctuur nadrukkelijk zichtbaar: de economische tegenwind raakt migranten
harder dan autochtonen.

Werkloosheid naar herkomst en jaar (%)
25,0
20,0
15,0
10,0
5,0
0,0
2001

2002

2003

2004

2005

autochtoon

2006

2007

2008

2009

niet-westers migranten

2010

2011

2012

2013

voormalige Antillen

En voor wat betreft de positie van de verschillende generaties vormt de Antilliaanse groep een
uitzondering op de regel dat de werkloosheid onder 2e generatie hoger ligt dan bij de 1e : bij
Antillianen is de 2e generatie juist substantieel minder vaak werkloos (zelfs in die mate dat er voor
sommige jaren onvoldoende waarnemingen zijn om een cijfer te kunnen presenteren).

Werkloosheid van (voorm.) Antilliaanse / Arubaanse migranten, naar
generatie en jaar (%)

35
30
25
20

22,8
17

16,3

17,2

17,3

15
10,7

10

10,7

19

18,6

16,6
12,5

12,3
9,110

13,7

15

14
11,8

9,8

7,2

5
0
2001

2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
Voorm. Antillen / Aruba 1e generatie
Voorm. Antillen / Aruba 2e generatie

3

2013

Inkomenspositie en uitkeringsafhankelijkheid
De nadelige arbeidsmarktpositie van migranten vertaalt zich (uiteraard) door in de inkomenssituatie.
Zowel voor wat betreft inkomenshoogte als inkomensbron wijkt de positie van migranten af van die
van autochtonen. Het gemiddeld inkomen van voormalig Antillianen ligt onder het gemiddelde van
de autochtonen op het gemiddelde voor niet-westerse migranten.

Gemiddeld inkomen van personen van 20 jaar en ouder, naar herkomst
en jaar (x 1000 euro, in prijzen van 2012)
30,0
25,0
20,0
15,0
10,0
5,0
0,0
2001

2002

2003

2004

autochtoon

2005

2006

2007

2008

niet-westers allochtoon

2009

2010

2011

2012*

w.v. Antilliaans/Arubaans

Bij de 2e generatie Antilliaanse migranten ligt het gemiddeld inkomen substantieel hoger dan onder
de 1e generatie: in 2010 was de achterstand op autochtonen bijna ingelopen. Echter, ook hier is de
invloed van de economische teruggang voor Antilliaanse migranten sterker voelbaar dan voor
autochtonen: het verschil neemt weer toe.
Gemiddeld inkomen van personen van 20 jaar en ouder, naar herkomst en
generatie (x 1000 euro, in prijzen van 2012)
30,0
25,0
20,0
15,0
10,0
5,0
0,0

2001

2002

2003

2004

Antilliaanse migranten 1e generatie

2005

2006

2007

2008

2009

Antilliaanse migranten 2e generatie

2010

2011

2012

autochtoon

Verder is het aandeel in de bevolking dat afhankelijk is van een bijstandsuitkering onder nietwesterse migranten substantieel hoger dan onder autochtonen. Daarbij is het aandeel in de 1e
generatie aanmerkelijk hoger dan onder de 2e generatie.

4

Bijstandafhankelijkheid van de bevolking van 15-64, naar herkomst, laatste
vrijdag 2012 (%)
niet-westers (2e generatie)

4

niet-westers (1e generatie)

16

waarvan
voorm. Antillen (2e generatie)

4

voorm.Antillen (1e generatie)

15

autochtonen

2
0

2

4

6

8

10

12

14

16

18

Dit heeft als gevolg dat het aandeel van de bevolkingscategorie dat op basis van het niet-veel-maartoereikendcriterium in armoede leeft, onder niet-westerse migranten bijna vier maal zo hoog ligt als
onder autochtonen. Het aandeel kinderen (tot 18 jaar) dat in een arm huishouden opgroeit ligt bij
voormalig Antilliaanse migranten weliswaar 2½ zo hoog als onder autochtonen, maar ten opzichte
van andere migrantencategorieën is de situatie bij voormalig Antillianen nog betrekkelijk gunstig.

Aandeel kinderen (0-18) in een arm huishouden, naar herkomst, 2011
(%)
niet-westers totaal, waarvan:
Turks
Marokkaans
Surinaams
Antilliaans
overige niet-westers, waarvan:
Afghaans
Iraaks
Iraans
Somalisch

25
26
30
12
17
28
42
45
17
67

Pools
autochtoon

24
7

0

10

20

30

5

40

50

60

70

80

Criminaliteit
De criminaliteit – afgemeten aan het aantal verdachten per 1.000 ingezetenen van 12 jaar en ouder –
ligt onder niet-westerse migrantengemiddeld hoger dan onder autochtonen. Onder Antilliaanse
migranten ligt het aandeel nog weer hoger dan gemiddeld onder de niet-westerse migranten. Als
vervolgens naar generatie wordt verbijzonderd, blijkt dat bij de Antilliaanse groep de 1e generatie
vaker verdacht wordt van misdrijven dan de 2e. Daarmee wijkt de Antilliaanse groep af van het
gebruikelijk patroon: doorgaans scoort de 1e generatie gunstiger dan de 2e. Dit effect is bij de
Antilliaanse groep terug te voeren op de meer recente instroom (= 1e generatie) die zich ten opzichte
van de eerdere migranten uit de Antillen (en hun kinderen) onderscheidt door ongunstige(r)
achtergrondkenmerken (zoals slechtere Nederlandse taalvaardigheid en opleiding)

100

Ingezeten verdachten per 1.000 van de bevolking van 12 jaar en ouder, naar
herkomst en generatie

80
60
40
20
0
2002

2003

2004

2005

2006

2007

Voormalige Antillen/Aruba 1e generatie
autochtonen
Poly. (Voormalige Antillen/Aruba 2e generatie)

2008

2009

2010

2011*

2012*

Voormalige Antillen/Aruba 2e generatie
Poly. (Voormalige Antillen/Aruba 1e generatie)
Poly. (autochtonen)

Overigens tekent zich bij de 1e generatie sinds 2004 en bij de 2e generatie sinds 2007 een daling af in
de verdachtencijfers. Die daling verloopt sneller dan bij autochtonen, zodat de
oververtegenwoordiging van Antillianen in de verdachtencijfers afneemt.

6

Ervaren discriminatie
Antilliaanse migranten ervaren van alle herkomstgroepen op bijna alle terreinen het minst vaak
discriminatie.

Ervaren discriminatie naar terrein en herkomst, 2013 (% van de
bevolkingscategorie)
60
50
40
30
20
10
0
Openbare ruimte

zoeken werk

werkvloer

autochtonen

Marokkanen

onderwijs

instanties

uitgaan

Turken

Surinamers

Antillianen

arbeidsvoorwaarden

Bronnen
Dit Facsheet is grotendeels gebaseerd op gegevens van het CBS, zoals die recentelijk door het SCP
zijn gepubliceerd in het Jaarrapport Integratie 2013, Participatie van migranten op de arbeidsmarkt
(februari 2014), op het CBS Jaarrapport Integratie 2014 en op de kerngegevens Integratie die CBS
jaarlijks samenstelt op verzoek van het ministerie van SZW|I&S.
De gegevens over discriminatie zijn afkomstig uit het recente SCP-onderzoek Ervaren discriminatie in
Nederland januari 2014).

16 februari 2015
Ministerie SZW|Integratie & Samenleving

7