2020D12769

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid
hebben fracties de behoefte om enkele vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
over de op 27 maart 2020 ontvangen brief Uitwerking tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers1.
De voorzitter van de commissie,
Rog
De adjunct-griffier van de commissie,
Witzke

1

nds-tk-2020D12769

Documentnummer 2020D12027.

1

Inhoudsopgave
I

II

Blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinksfractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUniefractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de 50PLUS-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie

2
2
2
3
4

11
11
14

Antwoord/ Reactie van de Staatssecretaris

14

6
7
9

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met instemming kennisgenomen van
de uitwerking van de tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig
ondernemers (Tozo). Deze leden zijn positief over de voortvarendheid
waarmee de Staatssecretaris maatregelen neemt om, in dit geval,
zelfstandig ondernemers te helpen om in deze uitzonderlijke crisis het
hoofd boven water te kunnen houden. Deze leden hebben dan ook begrip
voor het – in deze zeer uitzonderlijke situatie – loslaten van onder andere
de vermogenstoets en de kostendelersnorm om de uitvoering te kunnen
bespoedigen.
De leden van de VVD-fractie zijn verder blij te lezen dat de Staatssecretaris
met dertig (samenwerkingsverbanden van) gemeenten een monitor opzet
om de ontwikkelingen rond de uitvoering te volgen en vervolgens stap
voor stap te verbeteren wanneer knelpunten zich aandienen. Wel willen
deze leden – wellicht ten overvloede – benadrukken dat ook signalen van
zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) en zzp-organisaties over ervaren
knelpunten constant betrokken moeten blijven worden bij de uitvoering
en verbetering van deze en andere regelingen en verzoeken de Staatssecretaris dit dan ook, net als nu, voortvarend te blijven doen. Deze leden
lezen ook dat de Staatssecretaris oog heeft voor mogelijke grensgevallen,
bijvoorbeeld als een zelfstandig ondernemer in Nederland woont maar
zijn bedrijf gevestigd heeft in Duitsland of andersom. Deze leden vinden
het belangrijk dat er een oplossing komt voor de groep grensoverschrijdende zelfstandigen en dat deze groep niet tussen wal en schip raken. Kan
de Staatssecretaris aangeven op welke termijn er voor deze groep een
oplossing is gevonden en hoe deze oplossing eruit ziet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie vinden het positief dat er een tegemoetkoming is voor zelfstandig ondernemers die financieel getroffen worden
door de effecten van de coronacrisis. Dit zodat zij hun bedrijf kunnen
voortzetten in deze uiterst moeilijke tijd. Wel hebben deze leden nog
enkele vragen

2

De leden van de PVV-fractie hebben sinds het bekend worden van het
noodpakket vele honderden reacties ontvangen van bezorgde zelfstandig
ondernemers die door de coronacrisis inkomensderving ondervinden of
verwachten te ondervinden en door de huidige voorwaarden niet in
aanmerking komen voor de Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen
Sectoren COVID-19 (TOGS)2. Het gaat hier met name om ondernemers die
veelal gebruik moeten maken van de zogenaamde Standaard Bedrijfsindeling (SBI)-code 9609 (overige dienstverlening), bedrijven waarbij het
adres tevens het woonadres is, bedrijven waarbij het werk door de (door
de overheid ingestelde) beperkingen onuitvoerbaar is geworden, zoals
taxibedrijven. Maar ook schippers en kermisondernemers (welke hun
jaaromzet met name ophalen uit het voorjaar en zomerseizoen) kunnen
vaak geen aanspraak maken op de TOGS-regeling, omdat hun bedrijven
zijn gevestigd op het inschrijfadres, normaalgesproken het woonadres.
Wat gaat de Staatssecretaris doen om deze bedrijven en ondernemers
alsnog tegemoet te komen? Is de Staatssecretaris bereid ook deze
bedrijven gebruik te laten maken van het noodpakket? Is de Staatssecretaris tevens bereid nogmaals te kijken naar de impact van de coronacrisis
op de verschillende, nog niet opgenomen, branches en te bezien of
uitbreiding van toegang gewenst en mogelijk is? Zo nee, waarom niet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Kamerbrief Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers d.d. 27 maart jongstleden. Deze leden hebben daarover de
volgende vragen en opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie constateren dat de Tozo-regeling het inkomen
van zelfstandige ondernemers aanvult tot het sociaal minimum. Voor
alleenstaanden gaat het om een aanvulling tot maximaal 1.050 euro netto
en voor gehuwden/samenwonenden tot 1.500 euro netto. Er vindt geen
vermogens- en partnertoets plaats en de kostendelersnorm wordt niet
toegepast. Deze leden begrijpen de gedachte hierbij. Een eenvoudige
regeling voor een grote groep mensen, die snel kan worden ingevoerd.
Toch hebben deze leden een aantal vragen over wat dit betekent voor de
hoogte van de uitkering, wanneer: 1. beide partners (zelfstandig)
ondernemer zijn en beiden een aanvraag doen; 2. een van beide partners
(zelfstandig) ondernemer is en een aanvraag doet; 3.een (zelfstandig)
ondernemer alleenstaand is, kinderen heeft en een aanvraag doet. Klopt
het dat, ingevolge het ontbreken van een partnertoets, in de scenario’s 1
en 2 maximaal 1.500 euro per huishouden wordt uitgekeerd en in scenario
3 maximaal 1.050 euro?
De leden van de CDA-fractie lezen dat, om in aanmerking te komen voor
de Tozo-regeling, een urencriterium van 24 uur per week/1.225 uur per
jaar geldt. Wat betekent dit voor mensen die deels (zelfstandig) ondernemer zijn en die deels een dienstverband hebben (en dus werknemer
zijn)? Kunnen zij een beroep doen op de Tozo-regeling en/of andere
regelingen uit het Noodpakket banen en economie3? Op welke wijze
wordt de hoogte van de uitkering vastgesteld? Overweegt de Staatssecretaris voor deze ondernemers het urencriterium naar rato toe te passen?
De leden van de CDA-fractie lezen dat de Tozo-regeling voor ondernemers
vanaf 18 jaar tot de pensioenleeftijd is. Betekent dit dat ondernemers die
tevens een uitkering hebben, bijvoorbeeld een uitkering uit de Algemene
Ouderdomswet (AOW), er niet voor in aanmerking komen? Indien deze
2
3

Kamerstuk 35 420, nr. 6.
Kamerstuk 35 420, nr. 2.

3

ondernemers door de coronacrisis geen omzet meer hebben en onder het
sociaal minimum terechtkomen, op welke regeling(en) kunnen zij een
beroep doen? Overweegt de Staatssecretaris voor deze ondernemers het
urencriterium naar rato toe te passen?
De leden van de CDA-fractie lezen dat een Tozo-aanvraag ingediend kan
worden tot 31 mei 2020, voor de maanden maart, april en mei. Als een
(zelfstandig) ondernemer in de maand maart nog voldoende omzet had,
maar voor de maanden april, mei en juni geen omzet meer verwacht, kan
hij dan in april aanvragen voor drie maanden (april, mei, juni)?
De leden van de CDA-fractie lezen dat een voorwaarde voor de
Tozo-regeling is dat een ondernemer in Nederland woonachtig is en zijn
bedrijf in Nederland is gevestigd. Dit leidt onder andere in de grensregio’s
tot problemen, wanneer een ondernemer in Nederland woont maar zijn
onderneming in Duitsland of België is gevestigd (en andersom). Is voor
deze groep reeds een voorziening getroffen, zodat zij ook voor de Tozo- of
een vergelijkbare regeling in aanmerking kunnen komen? Hoe (snel) gaat
de Staatssecretaris hierover naar deze ondernemers communiceren?
Worden de Grensinfopunten hierbij betrokken?
De leden van de CDA-fractie lezen dat de uitvoering van de Tozo-regeling
is belegd bij gemeenten. Is in alle gemeenten de aanvraagprocedure
hetzelfde? Deze leden krijgen signalen dat sommige gemeenten bij een
aanvraag een recent uittreksel van de Kamer van Koophandel (KvK)
verlangen, wat een ondernemer geld en tijd kost. Of dat alsnog
vermogens- of partnergegevens worden gevraagd. Klopt dit en indien ja,
kan dit wellicht anders, dat wil zeggen goedkoper en sneller? Kan de
uitvoering wellicht eenduidiger? Klopt het dat sommige gemeenten
werken met papieren aanvraagformulieren, terwijl de afspraak is dat alles
digitaal moet verlopen? En ondernemers die in 2020 vanuit een uitkeringssituatie zijn gestart en als gevolg van de coronacrisis geen omzet hebben
en een gedeeltelijke uitkering, kunnen hun onderneming «on hold» zetten
en voor een bepaalde periode terugvallen op hun volledige bestaande
uitkering. Werken uitkeringsinstanties hieraan mee?
De leden van de CDA-fractie willen graag aandacht vragen voor de
kwetsbare positie van sekswerkers, van wie een groot aantal als gevolg
van overheidsmaatregelen (zoals het verbod op contactberoepen,
noodgedwongen sluiting en de inperking van bijeenkomsten) geen
inkomen heeft. Zij komen niet in aanmerking voor de Tozo-regeling,
omdat ze vaak ofwel niet zijn ingeschreven bij de Kamer van Koophandel
ofwel, zo is deze leden uitgelegd, staan ingeschreven onder de naam van
persoonlijk dienstverlener. Is dat juist? Op welke regelingen, binnen of
buiten het Noodpakket banen en economie, kunnen deze mensen een
beroep doen? En wordt rekening gehouden met het feit dat zij meestal
niet staan ingeschreven op een woonadres in Nederland, maar teruggaan
naar het land van herkomst vanwege gesloten grenzen niet mogelijk is?
De leden van de CDA-fractie vragen tot slot of de Staatssecretaris kan
bevestigen dat ook de zogeheten «deelloonvissers» onder de reikwijdte
van de Tozo-regeling vallen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met grote belangstelling kennisgenomen van de tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers.
Deze leden zijn verheugd dat de Staatssecretaris maatregelen neemt om
de gevolgen van de coronacrisis voor zelfstandigen te verzachten en dat
dit op deze korte termijn mogelijk is gebleken. De maatregelen die zijn

4

genomen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan hebben
grote impact op de economie en vallen voor alle ondernemers buiten het
reguliere ondernemersrisico. Deze leden hebben nog enkele vragen over
de uitwerking en de toepassing van deze regeling.
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat een ondernemer
binnen een huishouden waar een andere volwassene in loondienst is,
aanspraak kan maken op een maximale uitkering van 1.500 euro en dat dit
bedrag gelijk is aan de situatie waar beide partners ondernemer zijn
zonder inkomen. Deze leden vragen waarom voor deze vormgeving is
gekozen en of er een wettelijke basis is om mogelijk huishoudens met
twee partners die beiden ondernemer zijn zonder inkomsten, een hogere
uitkering toe te kennen dan een huishouden waarbij een van de partners
in loondienst is.
De leden van de D66-fractie vragen of er een inschatting kan worden
gemaakt van de inkomenseffecten van de Tozo. Wat is de verhouding
tussen de hoogte van deze uitkering en het reguliere netto inkomen van
deze zelfstandigen van voor de coronacrisis?
De leden van de D66-fractie hebben nog enkele vragen over de toepassing
van het urencriterium. Deze leden vragen wat er bijvoorbeeld gebeurt als
iemand als zzp’er minder dan 1.225 uur werkt, maar de rest van de tijd op
een fictief dienstverband werkzaamheden uitvoert, wat bijvoorbeeld veel
voorkomt in de cultuursector. Kan het voorkomen dat iemand in dat geval
geen aanspraak kan maken op de Werkloosheidswet (WW), bijvoorbeeld
omdat niet aan de referte-eis is voldaan, maar ook niet op de Tozo? Op
welke manier wordt omgegaan met gewerkte uren waarbij geen
aanspraak kan worden gemaakt op een andere inkomensverzekering?
De leden van de D66-fractie vragen welke mogelijkheden er zijn om
ondernemers die net over de grens wonen te ondersteunen, aangezien in
de Kamerbrief is aangegeven dat er op dit moment nog gekeken wordt
naar de positie van zelfstandigen die actief zijn in Nederland, maar net
over de grens wonen. Deze leden vragen of het inderdaad klopt dat de
noodmaatregelen in Duitsland en België beiden gericht zijn op zelfstandigen die belasting en premie betalen in die landen, waardoor zelfstandigen die belastingplichtig zijn in Nederland in geen van de landen
aanspraak kunnen maken op noodmaatregelen. Deze leden vragen of het
mogelijk is om ervoor te zorgen dat deze mensen toch in aanmerking
komen voor de Tozo.
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat ook ondernemers met
een vennootschap onder firma (vof) aanspraak kunnen maken op de Tozo.
Daarnaast vragen zij op welke manier wordt omgegaan met directeurgrootaandeelhouders (DGA’s) die ondernemingsvermogen hebben in hun
besloten vennootschap (bv) en op welke manier wordt getoetst of een
DGA voldoende middelen heeft om zichzelf een salaris uit te keren
komende maanden.
De leden van de D66-fractie vragen of de voorwaarden voor de lening
voor bedrijfskapitaal vanuit de Tozo nader kunnen worden toegelicht.
Moet de lening een bepaalde bestemming hebben en kan deze lening ook
dienen om een deel van de vaste lasten te voldoen?
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat de insteek is dat de
aanvraag voor de Tozo in alle gemeenten op dezelfde wijze zal gaan
plaatsvinden. Deze leden vragen of het klopt dat in veel gemeenten op dit
moment nog gebruik wordt gemaakt van de reguliere aanvraagformulieren van de Bijstand voor zelfstandigen (Bbz) en of daarbij niet allemaal

5

informatie wordt uitgevraagd die op dit moment niet meer nodig is voor
het toekennen van de Tozo. Deze leden vragen wat de reden is dat er ook
wordt gevraagd naar het inkomen van de partner en vermogen, gezien het
feit dat dit niet meer van invloed is op de uitkering. Deze leden vragen wat
de reden is dat er jaarcijfers moeten worden aangeleverd, in een aantal
gemeenten over de laatste drie jaar. Tot slot vragen deze leden of de
aanvragen allemaal digitaal worden afgehandeld of dat in sommige
gevallen toch een fysieke afspraak wordt gemaakt om de aanvraag af te
ronden.
De leden van de D66-fractie vragen op basis van welke verdeelsleutel het
voorschot voor de uitvoering van de Tozo-regeling aan gemeenten is
verstrekt. Is daarbij uitgegaan van het aantal zelfstandigen per gemeente
of is de verdeelsystematiek van de gebundelde uitkering (BUIG) gehanteerd?
De leden van de D66-fractie vragen wat de huidige verwachting is van het
aantal aanvragen voor de Tozo-regeling en of de eerste cijfers van de
monitoring al beschikbaar zijn.
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de maatregelen die de Staatssecretaris heeft genomen om de
loonkosten voor werkgevers te compenseren en zelfstandigen te
ondersteunen. Deze leden waarderen de grote inzet van de Staatssecretaris op dit punt en het enorm harde werk van de medewerkers van het
ministerie, Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) en
gemeenten om deze regelingen zo snel mogelijk op te zetten.
De leden van de GroenLinks-fractie maken zich zorgen over de groepen
die alsnog tussen de wal en het schip lijken te vallen, ondanks de ruime
regelingen die zijn opgezet. Kunnen mensen die korter dan vijf jaar legaal
en onafgebroken in Nederland zijn, gebruik maken van de Tozo-regeling
zonder dat dit mogelijk negatieve gevolgen heeft voor hun verblijfsrecht?
Is de Staatssecretaris bereid om voor mensen met een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd, een uitkering op grond van de
Tozo-regeling bij wijze van uitzondering wél als zelfstandig middel van
bestaan aan te merken, zodat dit geen bedreiging vormt voor de
eventuele verlenging van de verblijfsvergunning?
De leden van de GroenLinks-fractie waarderen het dat de Staatssecretaris
de mogelijkheden onderzoekt voor zelfstandigen die een Nederlands
bedrijf hebben, maar in het buitenland wonen, of andersom. Kan de
Staatssecretaris nader toelichten welke opties worden overwogen? Wordt
er nagedacht over een landelijk loket waar deze zelfstandigen terecht
kunnen? Wordt daarbij ook gekeken naar de groep die mogelijk geen
aanspraak kan maken op sociale bijstand in het buitenland, omdat zij nog
maar kort daar wonen (in België is er bijvoorbeeld pas recht op bijstand
na vijf jaar verblijf)?
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat er ook een groep
werkenden is die deels in loondienst en deels als zelfstandige werken. Zij
kunnen vanwege het urencriterium geen aanspraak maken op de Tozo,
maar hebben ook niet genoeg aan de loondoorbetaling (als dat al
gebeurt). Wat kan de Staatssecretaris doen voor deze groep? Kan de
Staatssecretaris nader toelichten waarom is gekozen voor een urencriterium?

6

De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat als groepen tussen
wal en schip vallen, zij een beroep moeten doen op de reguliere bijstand.
Lang niet iedereen komt hier echter voor in aanmerking, vanwege de
strenge inkomens- en vermogenseisen. Deze leden vragen de Staatssecretaris of er ook wordt nagedacht over verruiming van deze eisen in de
reguliere bijstand, zeker gezien het feit dat dit voor zelfstandigen al wel
wordt gedaan? Wanneer acht de Staatssecretaris een dergelijke
verruiming gerechtvaardigd?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen ook hoe er nu wordt
omgegaan met de sollicitatieplicht in de Participatiewet. Hebben
gemeenten de mogelijkheid om hier flexibel mee om te gaan? Geldt
hetzelfde voor de kostendelersnorm?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de uitwerking van de Tijdelijke overbruggingsregeling voor zelfstandig
ondernemers. Deze leden steunen op hoofdlijnen het pakket aan
noodmaatregelen van het kabinet dat als doel heeft de economie zoveel
als mogelijk draaiende te houden ten tijde van de coronacrisis. De nadere
uitwerking van die noodmaatregelen waaronder de Tozo, leiden echter
wel tot onderstaande vragen en zorgen.
De leden van de SP-fractie constateren dat vrijwel direct na het bekend
worden van deze nadere uitwerking van de Tozo, er veel ophef ontstaan is
onder ondernemers en zzp’ers die niet in aanmerking komen voor de
regeling. De redenen waarom de ene ondernemer wel en de andere niet
in aanmerking komt, zijn ook voor deze leden niet altijd even helder. In
reactie op de ophef heeft de Staatssecretaris al binnen een dag in de
media aangekondigd met aanpassingen te komen. Wanneer kunnen deze
leden deze aanpassingen tegemoet zien? En hoe wordt voorkomen dat er
ditmaal een niet uit te leggen onderscheid komt tussen de ene beroepsgroep en de andere, terwijl zij beiden getroffen zijn door deze crisis en de
door de Staatssecretaris overigens terecht genomen maatregelen? Deze
leden pleiten voor een ruimhartige regeling, ook voor ondernemers en
zzp’ers die nu tussen wal en schip dreigen te belanden.
De leden van de SP-fractie onderschrijven dat snelheid van het grootste
belang is omdat bedrijven al op korte termijn failliet kunnen gaan. Deze
leden constateren dat op dit moment hard wordt gewerkt aan de
uitwerking van deze regeling in een algemene maatregel van bestuur
(AMvB). Zij lezen ook dat het nog enkele weken kan duren voordat deze
AMvB van kracht is. Tot die tijd wordt van gemeenten verwacht dat zij op
basis van voorliggende brief alvast starten met de uitvoering. Deze leden
vragen de Staatssecretaris of gemeenten nu echt aan de slag kunnen en
op wat voor termijn ondernemers en zzp’ers hun geld (voorschot)
tegemoet kunnen zien?
De leden van de SP-fractie merken op dat het urencriterium van 1.225 uur
per jaar, 24 uur per week van kracht is op de regeling. Waarom is hiervoor
gekozen? Deelt de Staatssecretaris de vrees dat dit tot een grote groep
zzp’ers gaat leiden die buiten de boot vallen en alsnog in de problemen
komen? Waarom is dit criterium van toepassing? Deze leden hebben grote
twijfels bij het urencriterium van 1.225 uur per jaar. Zzp’ers kunnen allerlei
redenen hebben om minder dan 24 uur te werken. Zij kunnen daarnaast
een parttime baan hebben, alleenstaand ouder zijn of nog een andere
baan ernaast hebben. Waarom is de Staatssecretaris van mening dat deze
mensen geen recht op ondersteuning hebben, terwijl zij evenzeer door
deze crisis getroffen worden? Hoe verhoudt zich dit tot de «20% omzet-

7

verlies» als criterium voor de werktijdverkortingsregeling? Heeft de
Staatssecretaris ook een lager aantal uren overwogen, bijvoorbeeld twaalf
uur? Deze leden vragen om een overzicht met daarin hoeveel zzp’ers
werken voor acht, twaalf, zestien, twintig of vierentwintig uur. Wat zijn de
extra kosten van de regeling bij een lager urencriterium? Deze leden
vragen de Staatssecretaris de regeling ruimhartig toe te passen en ook
parttime zzp’ers tegemoet te komen. Is de Staatssecretaris daartoe bereid?
De leden van de SP-fractie lezen ook dat de regeling uitsluitend geldt voor
ondernemers en zzp’ers die in Nederland woonachtig zijn en waarvan het
bedrijf in Nederland is gevestigd. Ondernemers die werken in Nederland
maar wonen in België kunnen hierdoor geen beroep doen op de regeling.
Deze leden hebben andermaal de vraag waarom ook dit criterium is
toegepast? Deze leden willen voor deze groep niet afwachten wat andere
landen doen evenals de Staatssecretaris, maar pleiten voor maatregelen
nu. Is de Staatssecretaris daartoe bereid?
De leden van de SP-fractie betreuren het dat het inkomen van zzp’ers
slechts aangevuld wordt tot bijstandsniveau. Waarom is hiervoor gekozen
door de Staatssecretaris? Deze leden vinden dit in schril contrast staan
met de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid (NOW)4. Daarbij krijgen de veelal grote werkgevers 90% van de
loonkosten vergoed voor inkomens tot maar liefst 9.538,- euro per maand.
Hoe verklaart de Staatssecretaris de ruimhartige steun enerzijds voor de
veelal grote bedrijven en de beperkte steun aan zzp’ers door hen slechts
te compenseren tot aan het bestaansminimum? Wat zouden de extra
kosten van de regeling zijn indien zzp’ers tot aan het minimumloon
worden gecompenseerd?
De leden van de SP-fractie zijn blij te lezen dat de regeling geldt voor
ondernemers en zzp’ers die voor 17 maart jongstleden actief waren en
dus niet voor 1 januari 2020 zoals eerder aangekondigd. Hierdoor dreigde
een grote groep naast de regeling te grijpen, wederom zonder dat daar
een logische verklaring voor was. Waarom heeft de Staatssecretaris deze
grens niet meteen op 17 maart gesteld en eerst veel zzp’ers die na
1 januari 2020 zijn gestart schrik aangejaagd?
De leden van de SP-fractie constateren dat de Staatssecretaris aan
gemeenten vraagt om tijdelijk in strijd met de wet te handelen. Dit betreft
onder andere het tijdelijk niet toepassen van de kostendelersnorm. Ook
een aantal bepalingen in de Participatiewet, waaronder een verruiming
van de mogelijkheden om jongeren tot 27 jaar binnen de voorgeschreven
zoekperiode van vier weken bijstand toe te kennen en een versoepeling
van de wijze waarop loonwaardebepaling voor het berekenen van
loonkostensubsidie plaatsvindt. Deze leden vinden de regeling om de
zoektermijn voor jongeren te schrappen echter nog niet ver genoeg gaan.
Erkent de Staatssecretaris dat jongeren op deze manier aan de willekeur
van de gemeente zijn overgeleverd? Is de Staatssecretaris bereid de
zoektermijn landelijk op te heffen zodat jongeren overal gelijk behandeld
worden?
De leden van de SP-fractie vragen of de Staatssecretaris bereid is om de
tegenprestatie op te schorten. Het is in tijden van corona weinig realistisch om deze nog toe te passen. Wat vindt de Staatssecretaris ervan dat
iemand wordt gekort op zijn of haar uitkering omdat er geen tegenprestatie wordt geleverd, terwijl deze helemaal niet voorhanden is? Heeft de
Staatssecretaris ook overwogen om de partner- en vermogenstoets voor
een bredere doelgroep te schrappen? Zo nee, waarom niet? Deze leden
4

Kamerstuk 35 420, nr. 8.

8

vragen of er ook mogelijkheden zijn om mensen die vanuit de Ziektewet
of vanuit de WW de bijstand instromen gedurende de coronacrisis, te
ontheffen van de partner- en vermogenstoets? Deze groep heeft nu
immers weinig kans om een baan te vinden. Deze leden vragen de
Staatssecretaris of is overwogen om de kostendelersnorm voor de hele
participatie-doelgroep te schrappen gedurende de coronacrisis? Zo nee,
waarom niet? Deze leden vragen de Staatssecretaris of er anders geen
sprake is van rechtsongelijkheid tussen de mensen die nu wel ontheven
worden van de kostendelersnorm en zij die dat niet worden? Wat kost het
per jaar om de totale kostendelersnorm te schrappen? Heeft de Staatssecretaris inzicht in het aantal mensen dat vanwege persoonlijke omstandigheden door gemeenten wordt vrijgesteld van de kostendelersnorm?
De leden van de SP-fractie vragen aandacht voor mensen met een
arbeidsbeperking die werken op basis van een tijdelijke garantiebaan of
proefplaatsing. Zij hebben vaak zowel een kwetsbare gezondheid als een
kwetsbare financiële positie en zouden daarom in dienst moeten worden
gehouden met de bijbehorende ondersteuning, aldus het advies van de
Stichting van de Arbeid. Op welke wijze geeft de Staatssecretaris hier
vorm aan? Op welke wijze kan de Staatssecretaris monitoren hoeveel
mensen met een arbeidsbeperking hun baan verliezen tijdens de
coronacrisis? Wat gaat de Staatssecretaris doen om te borgen dat mensen
met een arbeidsbeperking en een tijdelijk contract, hun baan niet
verliezen? Mensen met een arbeidshandicap en een urenbeperking
worden hard getroffen door de coronacrisis, maar zij worden niet
gecompenseerd indien zij door hun beperking minder dan 24 uur werken
als zzp’er. Is de Staatssecretaris bereid een uitzondering op het urencriterium te maken voor tenminste mensen met een arbeidsbeperking?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de Uitwerking
tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers. Deze leden
vinden het van groot belang dat zelfstandigen die door de coronacrisis
opdrachten, en dus hun inkomen, zijn kwijtgeraakt, snel en voldoende
ondersteund moeten worden. Deze leden kunnen daarom instemmen met
de Tozo. Zij hebben echter nog enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie zien dat groepen zelfstandigen nu niet onder
de Tozo vallen. Vaak omdat zij bijvoorbeeld niet voldoen aan het urencriterium en geen inschrijving hebben bij de KvK. Deze leden vragen de
Staatssecretaris of zij bekend is met het feit dat platformwerkers bij
bijvoorbeeld Temper, Deliveroo, UberEATS, maar ook thuiszorgmedewerkers die werken via platforms (alfa-constructie nieuwe stijl) niet
voldoen aan het urencriterium. En is de Staatssecretaris er ook bekend
mee dat platformbedrijven, zoals Deliveroo, UberEATS en Temper, bewust
hun platformwerkers ontraden om zich niet in te schrijven bij de KvK bij
de eerste tien opdrachten? Deelt de Staatssecretaris de mening dat deze
platformwerkers, zeker omdat zij weinig tot geen financiële buffers
hebben, ook bescherming verdienen? Om die reden vragen deze leden op
welke manier de Staatssecretaris deze platformwerkers ook kan ondersteunen. Is de Staatssecretaris bereid om deze platformwerkers, ondanks
dat zij niet aan het urencriterium of inschrijving KvK voldoen, ook onder
de Tozo te laten vallen?
De leden van de PvdA-fractie constateren verder dat ook in de culturele
sector vele mensen buiten de boot vallen bij de Tozo. Deze leden vragen
de Staatssecretaris of mensen die een hybride en atypische arbeidsrelatie
hebben en niet kunnen voldoen aan het urencriterium ook geholpen
kunnen worden door de Tozo. Ook horen deze leden graag of mensen met

9

een gage-verklaring, freelancers die verloond worden via de fictieve
dienstbetrekking (de Artiestenregeling), makers met een onregelmatig
inkomen vanwege muziek- of filmopnames, waarbij hun inkomen volledig
is weggevallen, ook onder de Tozo vallen. Zo niet, op welke manier is de
Staatssecretaris dan bereid om deze makers te ondersteunen zodat zij
zeker kunnen zijn van een inkomen?
De leden van de PvdA-fractie vragen de Staatssecretaris uiteen te zetten
waarom er onderscheid wordt gemaakt tussen een zelfstandige met
partner en zonder partner. Wat is de reden om aan dit onderscheid vast te
houden? Deze leden hebben al eerder geconstateerd dat de bijstandsuitkering, van 253 euro, voor (alleenstaande) jongeren tot en met 21 jaar al
niet toereikend is om rond te kunnen komen. Is de Staatssecretaris bekend
met het feit dat, onder andere Humanitas, al eerder heeft aangegeven dat
jongeren hierdoor meer dan 650 euro per maand te kort komen voor
bijvoorbeeld de huur en boodschappen? Om welke reden denkt de
Staatssecretaris dat jonge zelfstandigen, die al hun opdrachten zijn
kwijtgeraakt, hun huur en boodschappen te kunnen betalen met een
uitkering van 253 euro? Is de Staatssecretaris bereid om jonge zelfstandigen recht te geven op dezelfde, hogere, uitkering net zoals de rest van
de zelfstandigen die gebruik maken van Tozo?
De leden van de PvdA-fractie kunnen zich vinden in het schrappen,
vanwege eenvoud en snelheid, van de vermogens- en partnertoets voor
zelfstandigen bij de Tozo. Echter constateren deze leden dat hier sprake is
van een ongelijke situatie met betrekking tot «gewone» bijstandsgerechtigden, waarbij nog wel sprake is van een vermogens- en partnertoets.
Deelt de Staatssecretaris de mening dat hier sprake is van meten met
twee maten? Vindt de Staatssecretaris dat we in deze lastige tijd alle
kwetsbare mensen dienen te beschermen? Is de Staatssecretaris daarom
ook bereid om voor de duur van de tijdelijke overbruggingsregeling ook
voor nieuwe instroom in de bijstand de vermogens- en partnertoets te
versoepelen, te verruimen of ook te schrappen? Ook vragen deze leden,
vanwege de onmogelijkheid om te solliciteren, de daling van het aantal
vacatures en de enorme toename van het aantal bijstandsgerechtigden,
de Staatssecretaris of zij bereid is om de sollicitatieplicht in de bijstand
tijdelijk te schrappen.
De leden van de PvdA-fractie vragen de Staatssecretaris of zij zelfstandigen die recent, met behoud van een gedeeltelijke uitkering, vanuit een
uitkeringssituatie zijn gestart met hun onderneming, en nu vanwege de
coronacrisis geen omzet hebben, de mogelijkheid krijgen om hun
onderneming «on hold» te zetten en zodoende te kunnen terugvallen op
hun volledige bestaande uitkering? Zijn uitkeringsinstanties, zoals het
UWV, bereid om hier aan mee te werken? Ook vragen deze leden of
zelfstandigen die deels een uitkering (AOW, Wet arbeidsongeschiktheid
(WAO), Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) of WW)
ontvangen ook recht hebben op de Tozo. Zo nee, waar kunnen deze
zelfstandigen, als zij onder het sociaal minimum zakken, dan terecht?
De leden van de PvdA-fractie krijgen signalen binnen dat er nog geen
eenvoudige en duidelijke regelgeving voor gemeenten is. Deelt de
Staatssecretaris de mening dat hierdoor gemeenten en zelfstandigen in de
knel kunnen komen? Gaat de Staatssecretaris zo snel mogelijk duidelijkheid geven over de regelgeving waarmee de gemeenten aan de slag
kunnen?

10

Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie waarderen het dat de Staatssecretaris met de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers
perspectief biedt aan zzp’ers die geraakt worden door de coronacrisis.
Deze regeling biedt een vangnet en garandeert een inkomen op het
bestaansminimum. Genoemde leden realiseren zich dat hiermee niet alle
problemen zijn opgelost voor zzp’ers. Als een burger gewend is aan meer
inkomsten en daarop afgestemde vaste lasten hebt of een gezin moet
onderhouden, dan zal dit bedrag daarvoor in veel gevallen niet toereikend
zijn. Daarmee wordt duidelijk dat het bestaansminimum echt een
minimum is. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen welke overige
maatregelen de Staatssecretaris in overweging heeft om ondersteuning te
bieden aan zzp’ers die getroffen zijn door de gevolgen van de huidige
crisis. Kunnen bijvoorbeeld afspraken gemaakt worden met hypotheekverstrekkers en woningcorporaties over uitstel van hypotheekbetalingen en
huur? Of kunnen dergelijke afspraken gemaakt worden voor andere vaste
lasten?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen aandacht voor zelfstandig
ondernemers in de grensregio’s. Ondernemers die in Nederland een
bedrijf hebben en wonen in Duitsland of België of andersom kunnen geen
gebruik maken van deze regeling. De Staatssecretaris erkent deze
problematiek, maar heeft vooralsnog nog geen oplossing gepresenteerd.
Deze leden vragen de Staatssecretaris om met spoed maatregelen te
nemen op dit punt, zodat rechtsongelijkheid wordt voorkomen en zzp’ers
in de grensregio’s niet tussen wal en schip vallen. Deze leden vragen of
het loslaten van de woon- en/of vestigingseis in deze specifieke situatie
een maatwerkoplossing zou bieden.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen aandacht voor degenen die
tussen wal en schip dreigen te vallen doordat ze niet in aanmerking
komen voor de diverse regelingen die de Staatssecretaris heeft geïntroduceerd. Bijvoorbeeld freelancers die (tot voor kort) werden verloond, die
daarmee hebben bijgedragen aan het systeem van sociale zekerheid,
maar die niet voldoen aan de wekeneis in de WW. Zij komen ook niet in
aanmerking voor de Tozo, aangezien het geen zzp’ers zijn of het urencriterium niet halen doordat ze verloond werden. Hoe kijkt de Staatssecretaris naar deze situaties?
Vragen en opmerkingen van de leden van de 50PLUS-fractie
De leden van de 50PLUS-fractie spreken hun grote waardering uit voor de
inspanningen van de Staatssecretaris, de ambtenaren van het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de Vereniging Nederlandse
Gemeenten (VNG), Divosa, sociale partners, en alle andere betrokkenen
om de Tozo-regeling tot stand te brengen.
De leden van de 50PLUS-fractie zijn van mening dat het zo veel mogelijk
in stand houden van de inkomens- en bestaanszekerheid van mensen
cruciaal is. Zonder behoud van inkomens, banen en bedrijvigheid is ons
welvaartsniveau niet houdbaar. Dat geldt óók voor de kwaliteit van onze
gezondheidszorg. Deze leden vragen of gewaarborgd is dat gemeenten
steeds voldoende bevoorschot zullen worden, en via de specifieke
uitkering vanuit de rijksoverheid ruimhartig «gefinancierd» zullen worden,
zodat zij de regeling goed kunnen uitvoeren, en steeds kunnen voldoen
aan optredende vraag van zelfstandig ondernemers. Deze leden krijgen
hierover graag een toelichting. Tevens vragen deze leden of spoedige
uitkering nu in principe gegarandeerd kan worden – ongeacht de
gemeente waar men woont – zodat betalingsproblemen van mensen

11

zoveel mogelijk voorkomen worden, directe financiële nood gelenigd kan
worden, en uiteindelijk faillissementen voorkomen worden. Kan gegarandeerd worden dat gemeenten de «tool-kit» van de regeling allemaal op
dezelfde wijze gebruiken, en dezelfde beknopte en gerichte uitvraag van
gegevens doen aan zelfstandig ondernemers die een beroep willen doen
op de regeling? Kan hierbij gewaarborgd worden dat aanvragers niet
geconfronteerd worden met «administratieve rompslomp»? Deze leden
ontvingen signalen dat een «karrenvracht» aan gegevens en informatie
wordt gevraagd door de gemeente, voor het doen van een aanvraag. Veel
van de noodmaatregelen van het kabinet nemen de vorm aan van
liquiditeitssteun in de vorm van leningen. Hoe kan – afgezien van relatief
gunstige leenvoorwaarden – voorkomen worden dat de steunmaatregelen
van het kabinet, op een later moment toch nog tot veel faillissementen
gaat leiden? Doel van ondersteuning van de Staatssecretaris is immers,
bedrijven juist in betere tijden en op langere termijn succesvol voort te
zetten. Deze leden kunnen zich voorstellen dat de markt niet direct
hersteld is en daarnaast hebben de kredietverzekeraars al gewaarschuwd
voor een faillissementsgolf.
De leden van de 50PLUS-fractie hebben enkele vragen bij de duur, de
reikwijdte van de regeling, en de hoogte van de uitkering. Drie maanden
lijkt een eerste goede stap. Wanneer (op welke momenten), hoe, en op
grond van welke criteria zal een vervolgbesluit worden genomen over
eventuele verlenging van de regeling? Zal dat in principe zijn voor de duur
van de coronacrisis? Deze leden hebben op zich begrip voor het feit dat
om de eerste nood te lenigen, een vangnet op het niveau van het sociaal
minimum wordt gevormd, maar hoe reëel is de verwachting dat dit
zelfstandig ondernemers voldoende in inkomens- en bestaanszekerheid
zal bieden, en uiteindelijk faillissementen kan voorkomen? Voor veel
zzp’ers is immers een uitkering op bijstandsniveau zelfs onvoldoende om
vaste lasten, laat staan lopende vaste zakelijke kosten, op te vangen. De
regeling stelt dat de zelfstandige minimaal aan het urencriterium van circa
24 uur per week moet voldoen. Welke steun kunnen zelfstandig ondernemers krijgen die (net) niet voldoen aan dit urencriterium, en toch zwaar
getroffen worden door de coronacrisis? Kunnen we nog een wijziging
verwachten wat betreft het urencriterium? Wat betreft de toegankelijkheid
van de regeling merken deze leden op dat zelfstandig ondernemers die
AOW-gerechtigd zijn géén aanspraak lijken te kunnen maken op de
Tozo-regeling, óók niet op het lening-deel van de regeling voor de
onderneming. Is die indruk juist? En zo ja, vindt de Staatssecretaris niet,
dat levensvatbaar zelfstandig ondernemerschap juist nu gekoesterd moet
worden, ongeacht de leeftijd van de zelfstandig ondernemer? Zo nee,
waarom niet? Deelt de Staatssecretaris anders gezegd de mening dat het
bij bescherming van zelfstandig ondernemerschap niet mag uitmaken of
een ondernemer 65-plusser of 65-minner is? Deze leden vragen van de
Staatssecretaris verder de garantie, dat AOW-gerechtigde zelfstandig
ondernemers niet, als gevolg van economische schade door de coronacrisis, met hun inkomen onder het sociaal minimum raken. Dat is immers
het doel van deze regeling, dit wordt expliciet gemeld in de brief. Kan die
garantie gegeven worden? Het is de Staatssecretaris toch bekend dat er
AOW-gerechtigden zijn, met een jongere partner, die moeten rondkomen
van 812 euro. Daardoor is het logisch dat zij doorwerken. De Staatssecretaris weet toch ook dat er veel mensen zijn die geen volledige AOW
hebben omdat zij niet 50 jaar in Nederland gewoond hebben die door hun
eigen bedrijf kunnen rondkomen? Nu dit wegvalt zou het doel van deze
regeling minimaal op sociaal minimum bereikt moeten worden door een
aanvulling op de AOW. Is de Staatssecretaris hiertoe bereid? Zo ja hoe?
Zo niet, waarom niet?

12

De leden van de 50PLUS-fractie wijzen verder op situaties waarbij het
inkomen van AOW-gerechtigde zelfstandig ondernemers op zichzelf
beschouwd voldoende is om van de leven, maar de onderneming door de
coronacrisis in financiële problemen komt, en bedrijfslasten ondragelijk
worden voor de AOW-gerechtigde. Deelt de Staatssecretaris de mening
dat dan toegankelijkheid tot de Tozo-lening tegen gunstige voorwaarden
nét het verschil kan maken, en beslissend kan zijn voor voortzetting van
het zelfstandig ondernemerschap en het behoud van economische
activiteit? Graag ontvangen deze leden een reactie.
De leden van de 50PLUS-fractie vragen de Staatssecretaris in te gaat op
de kritiek van bijvoorbeeld VNO-NCW, Midden en Kleinbedrijf (MKB)
Nederland, Taxichauffeurs en MKB brandstof op de toegankelijkheid en de
vormgeving van de Tozo. Dit wordt ook gevraagd voor ondernemers en
branches, eenmanszaken en vof-bedrijven die nu buiten de regeling (lijken
te) vallen. Wordt er nog overwogen zelfstandig ondernemers die nu
buiten de regeling (lijken te) vallen, toegang te verlenen of de regeling op
dit punt nog verder te verduidelijken en/of aan te passen? Zo niet, waarom
niet? Gaat de Staatssecretaris er voor zorgen, dat zelfstandig ondernemers die tussen wal en schip (dreigen te) raken, zo snel mogelijk horen
waar zij terecht kunnen voor steun, om faillissementen te voorkomen?
Deze leden vinden dat alle zelfstandig ondernemers, met en zonder
personeel, steun moeten kunnen krijgen als hun economische activiteit
zwaar getroffen wordt door de coronacrisis. Deelt de Staatssecretaris deze
mening? Wordt die garantie geboden door de noodmaatregelen of gaat
de Staatssecretaris daar voor zorgen? Kunnen ondernemers die vanwege
gezondheidsredenen – gerelateerd aan de coronacrisis – en zelf kiezen
hun werk niet voort te zetten een beroep doen op de regeling? Graag
ontvangen deze leden een beschouwing.
De leden van de 50PLUS-fractie begrijpen dat verantwoording over
verkregen steun en krediet achteraf plaatsvindt. Zij vinden dit zeker zeer
gewenst. Er moet sprake zijn van een doelmatige bestedingen van
algemene middelen, zo zijn deze leden van mening. Maar hoe kan
voorkomen worden, dat eventuele majeure terugvordering van steun
achteraf moet plaatsvinden, en dat de zelfstandig ondernemer daardoor
alsnog failliet gaat? Ook vinden deze leden dat mogelijk oneigenlijk
gebruik van de regeling niet op het bord van het gemeenten mag komen.
Wordt dit «ingecalculeerd» als risico, dat in principe voor verantwoording
van de rijksoverheid komt, en niet van gemeenten, of andere betrokken
uitvoerende instanties? Graag krijgen deze leden op dit punt een
beschouwing van de Staatssecretaris.
De leden van de 50PLUS-fractie vinden dat zelfstandig ondernemers die in
Nederland werken en in Duitsland en België wonen niet buiten de regeling
zouden moeten vallen, zeker als de regeling voor zelfstandig ondernemerschap in het buitenland niet gelijkwaardig is. Het gaat immers om
instandhouding van ondernemerschap in Nederland en behoud van
economische activiteit in Nederland. Deze leden vragen of voor grensarbeiders naar een oplossing wordt gezocht, en of daar spoedig duidelijkheid over zal kunnen komen. Wanneer krijgen grenswerkers duidelijkheid?
De leden van de 50PLUS-fractie ontvangen veel vragen van alleenstaande
zelfstandig ondernemers met de vraag of het waar is, dat gehuwden en
samenwonenden, beiden zelfstandig ondernemer, samen maximaal 1.500
euro netto aanvullende uitkering voor levensonderhoud kunnen krijgen,
en een zelfstandig ondernemer, gehuwd of samenwonend (met kinderen)
met een werknemer in loondienst ook 1.500 euro netto krijgt. Kan hierover

13

duidelijkheid gegeven worden? Zo ja, is dit niet onbillijk? Graag
ontvangen deze leden een grondige toelichting.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie zijn positief over de tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers. Hiermee kunnen op een generieke
wijze zelfstandige ondernemers, die hard getroffen zijn door de recente
ontwikkelingen, ondersteund worden. Deze leden zijn ook positief over het
feit dat signalen van ondernemers meegenomen lijken te zijn bij de
uitwerking. Bijvoorbeeld aangaande de positie van DGA’s. Deze leden
roepen op om dit ook bij verdere uitwerking en uitvoering te blijven doen.
Deze leden hebben nog wel enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie lezen dat er in de regeling waarborgen
ingebouwd zijn om misbruik tegen te gaan. Bestaat dit enkel uit een
moreel appel, of zijn er andere, meer dwingende waarborgen ingebouwd?
Wordt er bijvoorbeeld naar gemeenten toe gecommuniceerd om
terughoudend om te gaan met aanvragen voor ondernemers die het
materieel gezien niet nodig hebben?
De leden van de SGP-fractie vragen of de Staatssecretaris een inschatting
kan geven van het bedrag dat terecht komt bij ondernemers die het
materieel gezien niet nodig hebben. Tevens vragen deze leden of de
Staatssecretaris voornemens is, indien de regeling na drie maanden
verlengd wordt, de vermogens- en partnertoets te herintroduceren.
De leden van de SGP-fractie hebben nog enkele vragen over het urencriterium. Wordt hiervoor het urencriterium over geheel 2019 genomen? En
wordt bij een ondernemer die na 1 januari 2019 gestart is een evenredig
deel daarvan genomen? Tevens vragen deze leden welke maatregelen
genomen worden voor ondernemers die net onder dit urencriterium
vallen. Daarnaast vragen deze leden wat de status is van ondernemers die
geen inschrijving hebben bij de KvK. Zij dreigen buiten alle regelingen te
vallen. Welke mogelijkheden voor ondersteuning zijn er voor deze groep
en hoe wordt voorzien in meer duidelijkheid?
II Antwoord/ Reactie van de Staatssecretaris

14