Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2555
Vragen van Jasper van Dijk (SP) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over problemen met onbegrensde arbeidsmigratie
(ingezonden 10 april 2019).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 6 mei 2019).
Vraag 1
Kent u het artikel «Roemenië baalt van uittocht werknemers naar
EU-landen»?1 Wat is uw oordeel daarover?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Begrijpt u dat het vrij verkeer van werknemers tot een leegloop leidt in
lidstaten waar de lonen lager liggen dan in andere lidstaten?
Vraag 3
Deelt u de mening dat het vrij verkeer van werknemers lucratief is voor
bedrijven, maar funest is voor de landen met lagere lonen, vanwege de
braindrain die eruit voortvloeit?
Antwoord vraag 1, 2 en 3
Het vrij verkeer van werknemers is een van de pijlers onder de Europese
samenwerking. Arbeidsmobiliteit kan de Nederlandse (kennis)economie,
innovatieve slagkracht en concurrentiepositie versterken. Daarnaast helpt
arbeidsmigratie bij het matchen van vraag en aanbod op de Europese
arbeidsmarkt en levert daarmee een substantiële bijdrage aan de Europese
economie, zowel in de werklanden als de landen van herkomst.
Tegelijkertijd heeft arbeidsmigratie haar keerzijdes. Een keerzijde die in
sommige zendende landen speelt, betreft de «braindrain», omdat met name
hoger opgeleide werknemers en vakkrachten met goede baankansen in
lidstaten met hogere welvaartsniveaus gaan werken. Andere factoren die een
rol spelen bij het vertrek van mensen zijn de hoogwaardigere gezondheidszorg en onderwijs in de ontvangende landen en aspecten als corruptie,

1

ah-tk-20182019-2555
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

FD, 6 april 2019 «Roemenië baalt van uittocht werknemers naar EU-landen»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

hogere belastingen op arbeid, grotere inkomensongelijkheid en het uitblijven
van andere structurele hervormingen in de zendende landen.2
Vraag 4
Is het waar dat inmiddels één miljoen Roemenen elders in Europa werken?
Hoeveel mensen uit Midden- en Oost-Europa werken in West-Europa? Hoe
heeft dit aantal zich de afgelopen tien jaar ontwikkeld?
Antwoord 4
Recente cijfers van Eurostat tonen aan dat ruim 20% van de Roemeense
bevolking in de leeftijd van 20 tot 64 jaar in het buitenland werkt. Verder staat
in een rapport over intra-EU mobiliteit dat 2.563.000 Roemenen in andere
landen gevestigd zijn. Het aandeel dat daarvan werkt is niet bekend. In zijn
algemeenheid kan gezegd worden dat arbeidsmobiliteit tussen lidstaten blijft
groeien. In 2017 woonden en werkten 17 miljoen Europeanen in een ander
land dan het land van herkomst. Dit cijfer was in 2006 nog 9 miljoen. Van die
17 miljoen werken er 12,4 miljoen. Daarnaast zijn er 2,8 miljoen gedetacheerde werknemers.
Vraag 5
Kent u de uitzending van Nieuwsuur «Letland loopt leeg: jongeren vertrekken
massaal naar West-Europa»?3 Wat is uw oordeel daarover?
Antwoord 5
Ja. Zie ook mijn antwoorden op de vragen 1 tot en met 3.
Vraag 6
Begrijpt u de mensen die zeggen: «wij willen geen subsidies uit Brussel, wij
willen onze mensen terug»? Hoe komt u tegemoet aan de terechte zorgen
van deze mensen?
Vraag 7
Erkent u dat het vrij verkeer van werknemers – zolang de welvaartsverschillen
enorm zijn – grote problemen veroorzaakt? Wat onderneemt u om de
maatschappelijke gevolgen te ondervangen (braindrain, leegloop)?
Antwoord 6 en 7
Het kabinet wil dat de discussie over de vraag hoe we een goede balans
kunnen krijgen tussen een diepere en eerlijkere interne markt op de agenda
blijft staan, ook na de aanstaande Europese Verkiezingen. Het kabinet heeft
de afgelopen periode actief meegepraat over de keerzijdes van het vrij
verkeer van werknemers, zoals de «braindrain». Die moet aangepakt worden
binnen de EU.
In dat kader is het belangrijk dat de aankomende Europese Commissie
opwaartse sociaaleconomische convergentie hoog op de agenda houdt. Een
belangrijke manier om onevenwichtige stromen van arbeidsmobiliteit te
voorkomen is het versterken van de economie van alle lidstaten en deze
dichter tot elkaar te brengen. Structurele hervormingen worden binnen het
kader van het Europees Semester besproken, waarin landen aanbevelingen
krijgen om nationale stelsels te versterken.
Vraag 8
Bent u bereid een systeem van tewerkstellingsvergunningen in te voeren,
zodat arbeidsmigratie gereguleerd kan worden?
Antwoord 8
Het invoeren van tewerkstellingsvergunningen voor werknemers uit
EU-lidstaten is in strijd met het vrij verkeer van werknemers. Ik ben om die
reden niet bereid een systeem van tewerkstellingsvergunningen voor
werknemers uit EU-lidstaten in te voeren.

2
3

CEPS 2019, EU Mobile Workers: A challlenge to public finances?, door C. Alcidi & D Gros.
Nieuwsuur, 14 feb 2019; «Letland loopt leeg»; https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2271951-letlandloopt-leeg-jongeren-vertrekken-massaal-naar-west-europa.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2