VOORBEREIDING INRICHTING BEHEER DSO

Beheerarrangement DSO-LV
1. Vooraf
In het Bestuurlijk Overleg van 28 juni 2018 is er bestuurlijke principe-overeenstemming bereikt
over de hoofdkeuze en hoofdlijnen van het governance- en organisatiemodel voor beheer DSOLV (B2) en de daarvoor te hanteren uitgangspunten. Dit op basis van een oplegger met een
voorstel van het OGB en de onderliggende rapportage van de verkenner d.d. 5 juli 2018.
In dit document, genoemd het beheerarrangement, is de organisatie en governance van het
integrale beheer DSO-LV van het gekozen model B2 uitgewerkt. De basis onder dit
beheerarrangement ligt in de Invoeringswet Omgevingswet, waarin DSO-LV wordt geregeld en
de tussen partijen gemaakte afspraken in het Bestuursakkoord en in het Financieel akkoord.
Deze uitwerking is gebaseerd op inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2021.
Bij deze uitwerking is als basis het model gekozen, waarin de uitvoering van de beheeropdracht
door de betrokken beheerorganisaties in opdracht van de Minister van BZK gebeurt. De
eventuele keus voor het model van wettelijke taakopdracht heeft (technisch juridische)
gevolgen voor de weg waarlangs de tactische en operationele beheerorganisaties hun opdracht
krijgen, niet op de sturing en het managen, zoals uitgewerkt in dit beheerarrangement.
DSO-LV is een onderdeel van DSO als geheel. De governance van het beheer op DSO als geheel
wordt in dit beheerarrangement niet uitgewerkt, wel de coördinatie en regie op DSO als stelsel
vanuit het perspectief van het beheer van DSO-LV.
Partijen hebben met dit beheerarrangement ingestemd. Dit beheerarrangement vormt
vervolgens de inhoudelijke basis voor de beheerovereenkomst DSO-LV die de betrokken
overheden, BZK namens het Rijk en VNG, IPO en UvW namens resp. de gemeenten, provincies
en waterschappen met elkaar sluiten als uitwerking van het Bestuursakkoord Implementatie
Omgevingswet op beheer DSO-LV (voorheen: UBAB genoemd). In deze beheerovereenkomst
leggen zij de kaders voor beheer DSO-LV vast. Deze beheerovereenkomst vormt vervolgens de
basis voor de overeenkomst voor opdrachtuitvoering (scope, budget, verantwoording,
interbestuurlijke betrokkenheid) die de strategische beheerorganisatie met de tactische
beheerorganisatie sluit en het beheerprotocol dat beide beheerorganisaties in samenspraak
met de operationele beheerorganisaties voor 1 juni 2019 opstellen.
Leeswijzer
In paragraaf 2 staan de definities die gebruikt worden. In paragraaf 3 staan de hoofdpunten van
het beheerarrangement tussen de overheden. In paragraaf 4 wordt de scope van het
beheerarrangement uitgewerkt. Daarin wordt ook een nader onderzoek naar de functie, kosten
en governance van het Informatiepunt aangekondigd. In paragraaf 5 wordt de visie op het
beheer van DSO-LV samengevat en staat de onderbouwing voor het gekozen model van beheer.
In paragraaf 6 wordt het gekozen beheermodel uitgewerkt naar concrete inrichting van het
beheer. Deze paragraaf bevat een uitgebreide beschrijving van de verschillende onderdelen
van het beheerarrangement op inhoud in termen van taken, verantwoordelijkheden,
relatielijnen en interbestuurlijke samenwerking en hoe deze vastgelegd worden. Dit vormt het
hart van het beheerarrangement. In paragraaf 7 staan de financiële afspraken, in paragraaf 8
de afspraken over wijziging en beëindiging van de beheerafspraken c.q. de
beheerovereenkomst, de geschilbeslechting, de evaluatiemomenten en de afspraken over
uitbouw DSO-LV basisniveau naar ambitieniveau volgens scenario 3 Bestuursakkoord.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 1 van 42

2. Definities
De volgende definities zijn op het beheerarrangement van toepassing:
•
•

•

•
•
•
•

•

•

•

•
•

Onder bestuursorganen wordt verstaan de bevoegde gezagen van Rijksinstellingen,
provincies, gemeenten en waterschappen
Onder DSO-LV wordt verstaan de landelijke voorziening met informatie over de fysieke
leefomgeving die voor bestuursorganen en andere gebruikers relevant is in het kader van de
uitvoering van de Omgevingswet en nodig is voor het aanvragen en afhandelen van
vergunningen en het doen van meldingen.
Onder DSO als stelsel wordt verstaan DSO-LV en het geheel aan overige (technische)
voorzieningen, afspraken, werkwijzen, registraties, gegevensverzamelingen, content en
bronnen die nodig zijn om aan initiatiefnemers, belanghebbenden en bestuursorganen de
informatie beschikbaar te stellen die zij willen raadplegen of nodig hebben voor de
uitvoering van de processen die volgen uit de Omgevingswet.
Onder netwerk wordt verstaan degenen die DSO gebruiken, primair de ruim 400
bestuursorganen, maar ook burgers en bedrijven, de beheerorganisaties en andere
relevante partijen en hun onderlinge relaties en afhankelijkheden.
Onder keten wordt verstaan het geheel aan informatiestromen die door de bestuursorganen
gebruikt worden voor de uitvoering van de taken die volgen uit de Omgevingswet.
Onder ontwikkelen wordt verstaan het bouwen van de voorzieningen die behoren tot DSOLV basisniveau door de programmaorganisatie.
Onder door ontwikkelen wordt verstaan het in de beheerfase 1 beter maken en innoveren
van functionaliteiten die al opgenomen zijn in gereed gekomen en geaccepteerde
voorzieningen DSO-LV basisniveau, bijv. door gebruik te maken van ervaringen uit de
uitvoeringspraktijk of nieuwe technologie; gaat om (beperkte) aanpassingen in tijd, geld en
toepassing die uitgevoerd kunnen worden binnen kaders van de opdracht en het budget
voor de operationele beheeropdracht.
Onder uitbouw wordt verstaan het uitbouwen van DSO-LV basisniveau met nieuwe
functionaliteiten naar DSO-LV volgens scenario 3 Bestuursakkoord, dat op inhoud,
investering, beheerkosten en in de tijd nog nader moet worden bepaald; gaat per
component; telkens is een expliciet interbestuurlijk besluit van het OGB Beheer en het
Bestuurlijk Overleg nodig.
Onder strategisch beheer wordt verstaan het organiseren, toedelen van taken, managen en
doen uitvoeren van het tactisch en operationeel beheer van DSO-LV, het definiëren van de
samenwerkingsrelaties, het creëren van de condities voor een effectief beheer van DSO-LV
en aansluiting met DSO, het borgen van de verbinding en interbestuurlijke samenwerking
van alle betrokken overheidspartijen en het bewaken van alle hieromtrent gemaakte
afspraken.
Onder tactisch beheer 2 wordt verstaan het coördineren en managen van het operationeel
beheer van DSO-LV, het borgen van de werking van DSO-LV in DSO als stelsel en in de keten
van informatiestromen, het organiseren van de samenwerkingsrelatie met andere publieke
organisaties met een eigen opdracht, het organiseren van het netwerk en het voeren van
regie op het functioneren en de innovatie van DSO als stelsel.
Onder operationeel beheer wordt verstaan het in stand houden, exploiteren en continu
door-ontwikkelen, incl. het releasemanagement van een voorziening die onderdeel vormt
van DSO-LV en door partijen geaccepteerd is voor gebruik.
Onder integraal beheer wordt verstaan het geheel aan strategisch, tactisch en operationeel
beheer.

1 De term beheerfase ziet op de fase na acceptatie van een voorziening die opgeleverd is door programma DSO
2 De relatie met het Informatiepunt wordt op dit moment nog uitgewerkt en later toegevoegd.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 2 van 42

•

•

•
•
•
•

•
•
•

Onder kosten van beheer wordt verstaan de kosten, verband houdend met het strategisch,
tactisch en operationeel beheer, waaronder ook te verstaan de kosten van de voorbereiding
van het inrichten van het strategisch en tactisch beheer en verder de kosten van beheer en
exploitatie van het Informatiepunt.
Onder content wordt verstaan alle inhoudelijke informatie die opgenomen wordt in DSO-LV
om de Omgevingswet vanaf 1 januari 2021 uit te kunnen voeren, waaronder alsdan in ieder
geval begrepen omgevingsdocumenten, besluiten en andere rechtsfiguren op grond van de
Omgevingswet, toepasbare regels over topactiviteiten, lokale toepasbare regels, informatie
voor inzicht activiteit op specifieke locatie 3, alsook het loket zelf, alsmede daar op basis
van latere besluitvorming aan toe te voegen informatie over het fysieke domein.
Onder Bestuursakkoord wordt verstaan het Bestuursakkoord Implementatie Omgevingswet
2015.
Onder Financieel Akkoord wordt verstaan het Hoofdlijnenakkoord financiële afspraken
stelselherziening omgevingsrecht 2016
Onder scenario 3 wordt verstaan het scenario voor uitbouw van DSO-LV naar het
ambitieniveau, zoals vastgelegd in het Bestuursakkoord.
Onder Informatiehuis wordt verstaan een bundeling van betrouwbare, bestendige en
beschikbare data, gebaseerd op gegevens van bronhouders, over een specifiek deel van de
fysieke leefomgeving, zoals bijvoorbeeld Natuur en Ruimte, al dan niet samengebundeld in
een informatieproduct.
Onder Bestuurlijk Overleg wordt verstaan het interbestuurlijk overleg tussen bestuurders
van Rijk, VNG, IPO en UvW, onder voorzitterschap van de minister BZK, over (onder andere)
strategische en bestuurlijke aangelegenheid DSO-LV betreffend.
Onder OGB Beheer wordt verstaan het interbestuurlijk topambtelijk samengesteld
Opdrachtgevend Beraad implementatie Omgevingswet, in de hoedanigheid van
overlegorgaan over aangelegenheden die het beheer en de uitbouw van DSO-LV betreffen.
Onder Informatiepunt wordt verstaan de centrale helpdesk (website, email en telefonie)
voor overheden en professionals waar zij informatie kunnen vinden en vragen kunnen
stellen over de invoering en uitvoering van de Omgevingswet, het toepassen van deze wet
in hun specifieke beroepspraktijk en de wijze waarop het DSO kan worden gebruikt.

3 Ontleend aan rapportage Taskforce complexiteitsreductie en de rapportage ‘nulmeting’

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 3 van 42

3. Hoofdpunten van het beheerarrangement DSO-LV tussen de overheden
1. DSO-LV is een publieke voorziening
DSO-LV is een instrument om de Omgevingswet te laten functioneren. Een goed
functionerend DSO-LV is daarmee het gezamenlijke belang van alle overheden en van
burgers en bedrijven. DSO-LV moet op 1 januari 2021, de invoeringsdatum van de
Omgevingswet, op een aantal onderdelen voor ruim 400 organisaties volledig
operationeel en ruim daarvoor al live en gereed voor gebruik zijn. Ook moet er dan
content beschikbaar zijn en moeten ruim 400 organisaties een aansluiting hebben.
Het realiseren van DSO-LV is een publieke taak vanwege het maatschappelijk belang om
gebruik van het stelsel aan burgers, bedrijven en (overheids-)instellingen ter
beschikking te stellen zonder vergoeding. Voor dat laatste is publieke bekostiging en
verantwoording over de besteding van de publieke middelen noodzakelijk. Reden om
het strategisch en tactisch beheer van DSO-LV publiek te organiseren. Op operationeel
beheer geldt dit ook maar is er op specifieke onderdelen ruimte voor andere keuzes.
Het beheer van DSO-LV betreft een complexe uitvoeringstaak in netwerken. Dat vraagt
robuustheid en professionaliteit van de beheerorganisaties, zowel op strategisch als op
tactisch en operationeel niveau.
2. De gekozen principes voor de organisatie en governance van beheer
De basis onder dit beheerarrangement en de beheerovereenkomst DSO-LV ligt in de
Invoeringswet en de tussen partijen gemaakte afspraken in het Bestuursakkoord, in het
Financieel Akkoord en in het Bestuurlijk Overleg over het beheer en de uitbouw van
DSO-LV op basis van de in het voorjaar van 2018 uitgevoerde verkenning en de daarop
in het Bestuurlijk Overleg van 28 juni 2018 gemaakte richtinggevende keuzes. 4 Deze
afspraak over beheer van DSO-LV stoelt op de volgende drie principes:
(1) de kaderstelling op beheer gebeurt interbestuurlijk,
(2) één overheidspartij krijgt mede namens de andere overheden de opdracht en
verantwoordelijkheid om het integrale beheer te organiseren en
3) deze ene overheidspartij draagt in zijn hoedanigheid van strategische
beheerorganisatie een bestaande overheidsorganisatie op het tactisch en operationeel
beheer te managen op basis van een duidelijke opdrachtgevers-opdrachtnemersrelatie.
3. Uitwerking principes in heldere taak -en verantwoordelijkheidsverdeling
Het uitgangspunt voor de beheerafspraken voor DSO-LV is dat de Minister van BZK
stelselverantwoordelijke is en blijft en daarmee onder alle omstandigheden politiekbestuurlijk en budgettair formeel eindverantwoordelijk is voor DSO-LV. De
beheerafspraken stoelen op het beginsel van interbestuurlijke sturing en samenwerking
op strategisch niveau over de gemeenschappelijk af te spreken kaders van beheer.
Vervolgens neemt de Minister van BZK de beheertaak op zich. Daarbij betrekt de
Minister zijn interbestuurlijke partners en verantwoordt zich tegenover hen over de
uitvoering. De Minister laat de taak uitvoeren door de beleidskern van haar ministerie
(de strategische beheerorganisatie) en voorziet deze van voldoende ruimte en mandaat
4 Zie rapportage verkenning over vormgeving beheer DSO d.d. 5 juli 2018 van team verkenner Ben Koopman

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 4 van 42

om het beheer op een professionele, zakelijke en efficiënte manier te kunnen
managen. Over strategische kwesties rondom DSO-LV met politiek-bestuurlijke impact
voor alle betrokken overheden wordt door de Minister besloten in consensus met die
andere overheden.
4. Nieuwe manier van samenwerken vraagt inspanning van alle partijen
Dit beheerarrangement regelt de formele kant van de governance op het beheer van
DSO-LV. Evenzeer van belang is hoe partijen in de praktijk om gaan met de gekozen
nieuwe manier van interbestuurlijk samen werken. Dat is niet te vatten in papier maar
moet zich uiten in houding en gedrag. Werken vanuit de bedoeling van het
beheerarrangement, samen bouwen aan en onderhouden van een wederkerige relatie
vanuit het gedeeld handelingsperspectief met respectering van ieders rol en
verantwoordelijkheid, adaptief handelen en staan voor de gemaakte afspraken, ook als
het moeilijk wordt, zijn hierbij belangrijke ingrediënten. Partijen onderkennen dat en
spreken af elkaar hierom scherp te houden en zo nodig aan te spreken.
5. Koepels representeren de interbestuurlijke samenwerking
De gemeenten, provincies en waterschappen geven hun koepels, VNG, IPO en UvW, een
belangrijke, structurele rol en verantwoordelijkheid in het organiseren en soepel laten
verlopen van de participatie, consultatie, betrokkenheid én medewerking van hun
leden als gebruikers en financiers. De koepels hebben ook een belangrijke rol in de
communicatie en interactie tussen de aangewezen beheerpartijen en hun leden als
gebruikers, die op hun beurt een relatie hebben met de regionale (interbestuurlijke)
uitvoeringsorganisaties waaraan delen van de taakuitvoering die raken aan de
Omgevingswet belegd zijn (Omgevingsdiensten, GGD-en, Veiligheidsregio’s etc.). De
koepels kiezen daarvoor ieder hun eigen passend mechanisme. Aan Rijkszijde wordt een
vergelijkbaar (virtueel) coördinatie- en afstemmingsmechanisme gecreëerd. Het
Ministerie van BZK initieert dit, de uitvoering van de coördinerende rol wordt uit
oogpunt van checks and balances bij voorkeur bij een ander departement belegd.
6. Afspraken model voor beheer langjarig, aanwijzen beheerorganisatie voor 5 jaar
DSO als stelsel is onlosmakelijk verbonden met de Omgevingswet. Zonder een goede
digitale voorziening kunnen wettelijk noodzakelijke processen niet worden ondersteund
en zullen de voordelen van de Omgevingswet voor burgers en bedrijven minder groot
zijn. DSO-LV is als onderdeel van DSO als stelsel een essentiële voorziening voor een
goede werking van de Omgevingswet en het bereiken van de verbeterdoelen van die
wet. Daarom wordt DSO-LV voor onbepaalde tijd ingericht en in stand gehouden, in
ieder geval zolang de wet dat vereist. Hierop hebben alle betrokken overheidspartijen
bij het afsluiten van het Bestuursakkoord hun commitment afgegeven.
De betrokken overheidspartijen gaan een langjarig commitment van 10 jaar (2019 t/m
2028) aan op het nu gekozen model voor de organisatie en het beheer van DSO-LV
(model 2B) vanwege de financiële en feitelijke inspanningen die nodig blijken om dit
tot stand te brengen en het belang van bedrijfszekerheid omtrent het functioneren van
DSO-LV wat continuïteit in het organiseren en managen van het beheer vraagt. Dit
model voor de organisatie en het beheer van DSO-LV wordt in het 8ste jaar (2026)

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 5 van 42

geëvalueerd. Elke overheidspartij kan eerder om een tussentijds evaluatie vragen
wanneer deze meent dat het nu gekozen model voor de organisatie en het beheer van
DSO-LV niet passend meer is. Wanneer gezamenlijk vastgesteld wordt dat dit model
niet passend meer is, maken de vier overheidspartijen in onderling overleg nieuwe
afspraken met elkaar over het model voor de organisatie en het beheer van DSO-LV. Zij
leggen deze afspraken vast in een gewijzigde beheerovereenkomst.
Voor wat betreft de keuze van de beheerorganisaties worden in eerste instantie
afspraken gemaakt voor 5 jaar, 2019 t/m 2023. Deze afspraken worden voor 1 juli 2022
geëvalueerd op basis van een nadere afspraak tussen partijen over de inhoud en aanpak
van deze evaluatie. Partijen nemen een besluit over de uitkomsten van deze evaluatie
voor 1 november 2022 met het oog op tijdige duidelijkheid over de verantwoordelijke
organisaties voor beheer vanaf 1 januari 2024 voor henzelf en voor de beheerpartijen.
7. Beheerafspraken vastleggen in stevig contract
Partijen kiezen voor interbestuurlijke samenwerking vanuit het gezamenlijke belang
van een optimaal werkend DSO-LV als belangrijk instrument voor de uitvoering van de
Omgevingswet. De afspraken die hiervoor gemaakt zijn, zijn uitgewerkt in dit
beheerarrangement en worden vastgelegd in de beheerovereenkomst. Deze
beheerovereenkomst treedt op 1 januari 2019 in werking; dat is van belang om de
integrale beheerverantwoordelijkheden tijdig voor de invoeringsdatum van de wet
ingeregeld en werkend te hebben. De beheerovereenkomst is juridisch afdwingbaar en
wederkerig en legt de rollen en verantwoordelijkheden vast binnen de samenwerking en
de gevoelde gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor een goed werkend DSO-LV.
Dit juridisch afdwingbare karakter maakt het noodzakelijk de afspraken zo te maken
dat deze afdwingbaarheid ook feitelijke betekenis kan krijgen. Op de nakoming van
verplichtingen van gemeenten, provincies en waterschappen in het kader van DSO die
volgen uit de wet kan door de Minister van BZK worden gehandhaafd langs de lijn van
het regulier interbestuurlijk toezicht. Voor de Rijksgeledingen zal dit verlopen via
collegiaal overleg met de andere verantwoordelijke ministers. De afspraken voorzien
tevens in een adequate oplossing voor situaties, waarin sprake is van verschillen van
mening of inzicht en wel zodanig dat in alle gevallen de bedrijfszekerheid en
continuïteit in de uitvoering gewaarborgd blijft.
8. Acceptatie als formele overdracht van ontwikkeling naar beheer
Het onder verantwoordelijkheid van het OGB (Beheer) vóór 1 januari 2020 uit te voeren
acceptatieproces van de onder verantwoordelijkheid van de Minister van IenM 5 resp.
BZK in de periode tot medio 2019 door het programma DSO ontwikkelde voorzieningen
voor DSO-LV basisvoorziening of elementen daarvan vormt het markeringsmoment in de
overgang van de taak en verantwoordelijkheid voor ontwikkelen naar die voor beheer
van de betreffende voorziening. Tegelijkertijd houdt de door-ontwikkeling niet op.
Partijen vinden het belangrijk dat door-ontwikkeling en beheer zo dicht mogelijk bij
elkaar blijven in de regie en de aansturing, waarbij de uitvoering wel bij verschillende
organisaties kan worden belegd.

5 Inmiddels geheten IenW

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 6 van 42

9. Uitbouw DSO-LV basisniveau naar eindbeeld BA gaat door
Partijen blijven vanuit een gezamenlijk gevoelde verantwoordelijkheid werken aan
realisatie van het ambitieniveau DSO volgens scenario 3, met inachtneming van de
afspraken, opgenomen in het Bestuursakkoord en het Financieel akkoord. Het Rijk
blijft verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen van de middelen die nodig zijn voor
de investering, alle overheden dragen gezamenlijk de kosten van beheer en exploitatie.
Partijen besluiten in het Bestuurlijk Overleg in consensus uiterlijk 1 maart 2019 op basis
van de uitkomsten van het uitgevoerde feitenonderzoek 6 over een Plan Uitbouw DSOLV. Dit Plan bevat naast de eerste inhoudelijke uitwerking van de verschillende
elementen ook de prioritering en een inschatting van de daarvoor benodigde
investeringen. Het Plan vormt het kader waarbinnen Partijen vervolgens, telkens op
basis van een businesscase, inclusief dekkingsvoorstel, in het OGB Beheer een go/no go
besluit nemen om een element te doen ontwikkelen.

6

Zie Rapportage feitenonderzoek scenario 3 aan OGB d.d. 13 september 2018

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 7 van 42

4. Scope van het beheerarrangement
4.1 De betrokken organisaties
Het beheerarrangement richt zich op de volgende organisaties en elementen van beheer:
• Minister van BZK: politiek-bestuurlijk en budgettair formeel eindverantwoordelijk voor
DSO-LV als onderdeel van het stelsel DSO.
• Gezamenlijke overheden (vertegenwoordigd door hun koepels IPO, UvW en VNG en een
vergelijkbare [virtuele] oplossing voor de Rijkpartijen): interbestuurlijke kaderstelling
en het organiseren van de opvolging van die kaders.
• Ministerie van BZK: doen van het strategisch beheer.
• Nog aan te wijzen organisatie: organiseren en uitvoeren van het tactisch beheer, onder
te verdelen in
o Sturen op en managen operationeel beheer van voorzieningen DSO-LV en de
daarmee belaste organisaties.
o Organiseren netwerk van beheerorganisaties, bestuursorganen en andere
gebruikers van DSO-LV.
o Coördinatie en regie voeren op functioneren en innovatie van DSO als stelsel,
met DSO-LV als belangrijk onderdeel.
• Operationele beheerders: uitvoeren operationeel beheer voor DSO-LV.
De koepels van gemeenten, provincies en waterschappen ondersteunen en/of adviseren hun
leden bij de invoering van de Omgevingswet en het gebruik van DSO-LV, naar gelang de
afspraken die hierover in de eigen vereniging zijn gemaakt. Deze ondersteuning kan ook
bestaan uit voor de eigen sector vrijwillig afgesproken standaarden en voorzieningen voor
lokaal gebruik. Het ontwikkelen en beheren hiervan blijft in dit beheerarrangement buiten
beschouwing, omdat het geen interbestuurlijke verantwoordelijkheid is. Samenwerking tussen
overheden op dit punt is wel wenselijk, met afstemming als de meest minimale vorm. Hoe dat
vorm gegeven wordt staat beschreven in paragraaf 6.
4.2 De onderdelen van DSO-LV en de noodzakelijke voorzieningen voor de werking 7
Het door de betrokken partijen in 2018 vastgestelde voorzieningenniveau DSO-LV omvat per 1
januari 2021 de volgende componenten en functies, inclusief de daarbij behorende en
onderliggende documenten en specificaties, waaronder architectuurdocumenten,
handleidingen, klantreizen en de stijlgids:
•
•
•
•

Loket (de overall toegang tot gebruikerstoepassingen met de viewer en mogelijkheid
tot het doen van aanvragen en inclusief de daarbij behorende beveiliging en
autorisatie)
Oriënteren (kunnen raadplegen van OW-Besluiten via de overbruggingsfunctie 8 en
ROD/OZON en het inzien van informatie over de fysieke leefomgeving en het checken
aan de hand van toepasbare regels)
Het kunnen doen van aanvragen en meldingen en het kennis nemen van
informatieplichten (door het uitvoeren van toepasbare regels)
Kunnen inzien van begrippen, informatiemodellen en gegevenssets (via de
Stelselcatalogus Omgevingswet)

7 O.b.v. rapport Complexiteitsreductie d.d. 4 december 2017 en besluit OGB/BO d.d. 22 februari 2018
8 Deze wordt gevoed vanuit Ruimtelijke plannen.nl en OZON

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 8 van 42

•

Kunnen hergebruiken van (delen) van het DSO-LV als open stelsel (met de API store, het
stelselknooppunt en het ontwikkel- en beheerportaal)

Naast de bovenstaande componenten zijn er als onderdeel van het DSO-LV een aantal
specifieke standaarden en afspraken ontwikkeld. Deze zijn:
• OW-Besluiten via TPOD (standaard)
• Aanvragen en meldingen via STAM (standaard)
• Toepasbare regels via STTR (standaard)
• Aansluitvoorwaarden voor het aansluiten van informatie over de fysieke leefomgeving
(afspraak)
De tactische beheerorganisatie stuurt op de instandhouding, exploitatie en continue doorontwikkeling van deze voorzieningen en gaat hiervoor een resultaatsverplichting aan met de
strategische beheerorganisatie.
DSO-LV bevat inhoudelijke content, die door bestuursorganen ingevoerd en actueel gehouden
moet worden. De afspraken hierover worden gemaakt tussen de tactische beheerorganisatie en
de koepels en aan Rijkszijde een equivalent daarvan. Verplichtingen die afdwingbaar moeten
zijn tegenover de decentrale bestuursorganen worden opgenomen in de Invoeringswet of
uitvoeringsregelingen. De tactische beheerorganisatie sluit, voor zover de AVG dat vereist,
(model) gegevensleveringsovereenkomsten met de afzonderlijke bestuursorganen.
Voor de aansluit- en gebruiksvoorwaarden die gelden voor de resp. voorzieningen die onderdeel
vormen van DSO geldt hetzelfde stramien. De afspraken hiervoor worden gemaakt tussen
tactische beheerorganisatie en koepels en aan Rijkszijde een equivalent daarvan. De
operationele beheerorganisatie stelt op basis daarvan aansluit- en gebruiksvoorwaarden op, de
tactische beheerorganisatie stelt deze vast en communiceert deze naar de bestuursorganen
door tussenkomst van de koepels.
DSO-LV maakt gebruik van landelijke standaarden, andere landelijke voorzieningen en
gegevensbronnen; deze maken geen onderdeel uit van het beheer van DSO-LV.
De belangrijkste zijn:
• STOP (standaard)
• Informatiehuis Ruimte 9 (content)
• LVBB (Landelijke Voorziening Bekendmaken en Beschikbaar stellen, digitaal
invoerkanaal bevoegde gezagen voor regels en besluiten)
• Softwareservices informatie PDOK (Publieke dienstverlening op de kaart)
• Informatie over de fysieke leefomgeving (informatieproducten - content)
• Basisregistraties (content)
• Generieke digitale overheidsinfrastructuur (GDI) als voorzieningen
• Andere standaarden en afspraken dan die welke hierboven expliciet zijn benoemd
• Systemen van derden, bronhouders en bestuursorganen.
De coördinatie en regie op de aansluiting van DSO-LV op deze standaarden, andere landelijke
voorzieningen en gegevensbronnen, hun onderlinge connectiviteit en het kunnen gebruiken
ervan als bestuursorgaan valt binnen de scope van het beheerarrangement, als onderdeel van
de taken van de tactische beheerorganisatie. De tactische beheerorganisatie heeft hier een
inspanningsverplichting en maakt met de betreffende beheerorganisaties of partijen
samenwerkingsafspraken. Het ontwikkelen, in stand houden, beheren en exploiteren van de
hierboven opgesomde standaarden, andere landelijke voorzieningen en gegevensbronnen maakt
9 Hierin gaat Ruimtelijke plannen.nl per 1 januari 2021 op.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 9 van 42

geen onderdeel uit van de beheeropdracht DSO-LV. De opdracht hiervoor komt van andere
beleidsdomeinverantwoordelijke ministers. De kosten van beheer van deze standaarden,
voorzieningen en gegevensbronnen worden ook niet uit het DSO-LV budget gefinancierd en de
tactische beheerorganisatie beheert deze budgetten ook niet.
Naast DSO-LV wordt een landelijk Informatiepunt Omgevingsrecht in stand gehouden.
Dit Informatiepunt heeft een tweeledige functie:
• Beantwoorden van vragen van bestuursorganen en (belangen-)organisaties over wet- en
regeling op het terrein van de omgeving, bodem, water en milieu en aanpalende
domeinen die ook van belang zijn voor de uitvoering van de Omgevingswet en
signaleringsfunctie over deze vragen. Het Informatiepunt richt zich niet op burgers en
bedrijven, maar bedient deze doelgroepen wel indirect doordat het de KCC’s van de
individuele bestuursorganen en de algemene publieksloketten ondersteunt in de
informatievoorziening en vraagbeantwoording. De informatie van het Informatiepunt is
digitaal wel beschikbaar voor burgers en bedrijven. Deze functie heeft in beginsel een
permanent karakter.
• Beantwoording van vragen van bestuursorganen, (belangen-)organisaties, burgers en
bedrijven over de werking van DSO-LV, zelfstandig en in het stelsel. Deze
helpdeskfunctie is vooral de eerstkomende jaren van belang en kan, als met de
Omgevingswet een paar jaar wordt gewerkt, wellicht worden afgeschaald.
Naar de functie, de omvang en verdeling van de beheerkosten, de governance en de stand in
het ontwikkelen van het Informatiepunt loopt op dit moment een onderzoek. Daarbij wordt de
tactische beheerorganisatie zodra deze aangewezen is nadrukkelijk betrokken. De uitkomsten
in de vorm van een businessplan worden in de loop van 2019 voor besluitvorming aan het OGB
voorgelegd, in samenhang met afspraak 17 uit het Financieel akkoord 10. In het OGB wordt dan
ook besloten over het moment van in beheer neming, dat conform afspraak uit het
Bestuursakkoord, in elk geval niet eerder ligt dan medio 2020.

10

Volgens afspraak 17 wordt drie jaar na inwerkingtreding van de wet een evaluatie uitgevoerd naar de toegevoegde
waarde van het Informatiepunt en al dan niet continuering ervan.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 10 van 42

5. Visie op beheer, onderbouwing gekozen model voor beheer
In deze paragraaf wordt het gekozen model voor de organisatie en het beheer van DSO-LV,
genoemd het beheerarrangement, de daaraan ten grondslag liggende visie en de daaruit
volgende verdeling van taken en verantwoordelijkheden tussen de betrokken overheidspartijen
uitgewerkt. Deze zijn ontleend aan onderstaande basisplaat en gebaseerd op de
richtinggevende keus van het Bestuurlijk Overleg op 28 juni 2018 voor model B2 uit de
rapportage Verkenning beheer DSO-LV, dat het vertrekpunt is.

StelselverantKaderstelling op beheer;
woordelijkheid strategie bepalen

Strategisch beheer;
managen tactisch beheer

Tactisch beheer;
managen operationeel beheer
Optie A1:
Nieuwe organisatie voor

MIN
BZK

Model A: samen
verantwoordelijkheid dragen
en doen

Optie A2:
Bestaande organisatie voor

Altijd samen
interbestuurlijk

Vastlegging in
Uitwerking BA op
beheer (wettelijke
aanwijzing) of
Beheerovereenkomst
(onderlinge afspraak)

tactisch beheer

tactisch beheer
Model B: 1 overheid draagt
verantwoordelijkheid en
doet het mede namens de
anderen

Optie B1:
Nieuwe organisatie voor
tactisch beheer
Optie B2:
Eigen organisatie voor
tactisch beheer

Het startpunt van denken is dat samen besturen niet per definitie ook betekent samen
managen. Uit oogpunt van slagkracht, eenduidige lijnen en omdat het managen van het beheer
van DSO een uitvoeringstaak is wordt voor dat laatste ook niet gekozen. Het gekozen model
voor de organisatie en governance van het beheer DSO-LV stoelt, uitgaande van het gegeven
dat de Minister stelselverantwoordelijke is, op de volgende drie principes: (1) de kaderstelling
op beheer gebeurt interbestuurlijk, (2) één overheidspartij krijgt mede namens de andere
overheden 11 de opdracht en verantwoordelijkheid om het integrale beheer te organiseren en
(3) deze ene overheidspartij draagt een bestaande overheidsorganisatie op het beheer te
managen.
Dit in de rapportage van de Verkenning uitgewerkte model gaat uit van 1 overheidspartij die
namens de andere die overheidspartijen het strategisch beheer op zich neemt, binnen de
afgesproken kaders die vastgelegd zijn in de privaatrechtelijke beheerovereenkomst DSO-LV,
waarin juridisch afdwingbare afspraken opgenomen worden. BZK neemt deze taak op zich op
basis van zelfbinding.
De keuze voor BZK past goed bij haar stelselverantwoordelijkheid voor de Omgevingswet, de
fase waarin het programma en invoeringstraject zich op dit moment bevindt en wat er nog
moet gebeuren richting 2021 voor wat betreft het realiseren van het basisniveau van DSO-LV.
11 We gebruiken hier de term overheden; zij kunnen zich laten vertegenwoordigen door hun koepels.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 11 van 42

Het biedt daarmee tevens de kans om een stevige verbinding te maken tussen deze opgave en
de uitbouw van DSO-LV naar ambitieniveau volgens scenario 3 uit het Bestuursakkoord. Het is
een eenduidige, kostenbewuste en relatief eenvoudig en snel te realiseren oplossing, gezien
ook de urgentie om beheer op te pakken en omdat het Rijk beschikt over organisaties van
voldoende omvang en kennis om de tactische beheertaak op zich te kunnen nemen. Het opent
ten slotte de mogelijkheid voor gemeenten de constructie van de financiering via het
Gemeentefonds te volgen. Dat is een eenvoudige manier die ook rust en stabiliteit brengt
omdat het een jaarlijks terugkerende discussie voorkomt over de hoogte van de betaling.
De belangrijkste kenmerken van dit model zijn:
• Het is een eenvoudig model, waarin de verantwoordelijkheid voor het organiseren van
het beheer DSO-LV en de coördinatie en regierol op DSO als geheel helder is toebedeeld
aan 1 overheidspartij (in casu BZK) met eenduidige zeggenschap over het organiseren
van en de sturing op en het managen van het tactisch beheer, op basis van vooraf
vastgelegde kaders en budgetten en mandaat om bij interbestuurlijke
belangentegenstellingen te kunnen handelen. Voordeel is dat er niet geschoven kan
worden met verantwoordelijkheden tussen overheden.
• Voor het strategisch beheer biedt de keus voor 1 overheidspartij (in casu BZK) meer
kansen op professioneel sturen en zakelijk managen en kosten efficiëntie. Cruciaal is in
dit model de vaardigheid van deze organisatie om de interbestuurlijke partners invloed
te geven op de beslissingen die voor hen van belang zijn. Daarover zijn afspraken nodig
en moet een praktisch instrumentarium worden ontwikkeld.
• Deze overheidspartij (in casu BZK) neemt de financiële verantwoordelijkheid en draagt
in nader te bepalen omstandigheden de financiële risico’s voor het tactisch (en
operationele) beheer, op basis van een vooraf vastgelegd taakstellend budget.
• Deze overheidspartij (in casu BZK) belast een onderdeel van zijn organisatie met het
strategisch beheer en stuurt er volgens op langs de geldende sturingslijnen.
• Onderlinge samenwerking en onderling vertrouwen tussen de betrokken overheden
wordt niet op de proef gesteld maar ingeruild voor stevige afspraken en de uitvoering
van de beheertaak met bijbehorende zeggenschap aan BZK. Creëert dus noodzaak van
concrete afspraken met andere overheden over hun belang bij goed werkend DSO-LV en
de eisen die aan de uitvoerende partij worden gesteld. Daarom van belang om
maximaal te investeren in heldere afspraken in de beheerovereenkomst DSO-LV tussen
de vier overheden over het eisenpakket dat de andere overheden stellen aan het
strategisch, tactisch en operationeel beheer en over zekerheden over goede behartiging
van de belangen van de overige overheden, zowel aan de voorkant en onderweg in:
o Borgen van gebruikersbetrokkenheid, input en samenwerking voor het goed laten
werken van het gehele DSO.
o Samenwerking/afspraken met organisaties die collectief het gebruik en
samenwerking binnen de verschillende overheidskolom managen, zoals VNG/VNGrealisatie, Unie/Waterschapshuis, IPO/Bij12, waarbij de vormgeving hiervan voor de
gebruikers aan Rijkszijde nog bijzonder punt van aandacht is.
• BZK wijst op basis van een zorgvuldig proces dat samen met de andere overheden wordt
doorlopen, een bestaande overheidsorganisatie, die al dan niet valt binnen het eigen
bereik, aan die namens hem belast wordt met de tactische beheertaak en uit dien
hoofde uitvoerder is naar de operationele beheerorganisaties en stuurt daar ook op.
Voor tactisch beheer gebruik maken van een bestaande organisatie levert meer kans op
succes op van een snelle implementatie met minder risico’s. Het is een meer
bedrijfszekere en kostenbewuste oplossing. Aanwezige expertise van medewerkers en
ervaring met het managen van complexe netwerk- en ketenafhankelijkheden worden zo
benut evenals ervaring met de aansturing van operationele beheerpartijen.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 12 van 42

•
•

•

Professionele en zakelijke sturing op het tactisch beheer op afstand van beleid en
politiek is zo mogelijk.
Er is geen nieuw juridisch vehikel nodig in de zin van een nieuwe organisatie; daarmee
ook eenvoudiger om bestaande sturingslijnen van betreffende overheidspartij te
hanteren.
Financiële bijdragen kunnen desgewenst 12 technisch eenvoudig -via interbestuurlijke
afspraak- uit fondsen worden gehaald of op factuurbasis worden geïnd. Voor
rijkspartijen is het via de gebruikelijke rijksbegrotingssystematiek te regelen, waarbij
bij sommige rijkspartijen ook sprake is van het ontvangen van een bijdrage uit hoofde
van het doen van operationeel beheer van bepaalde voorzieningen uit DSO-LV.
De keuze van dit model laat ten slotte ook zien dat de overheden een van de
uitgangspunten van de Omgevingswet (1 overheid vanuit burgerperspectief) opvolgen.

12 Provincies en waterschappen hebben gekozen voor de route van facturering, gemeenten voor uitname GF.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 13 van 42

6. Uitwerking: van gekozen beheermodel naar inrichting van beheer
Het gekozen model voor het organiseren van het beheer van DSO-LV wordt hier verder ingericht
naar:
- rollen,
- verdeling van taken en verantwoordelijkheden tussen de verschillende niveaus van
beheer,
- de wijze waarop de interbestuurlijke samenwerking vorm krijgt en
- de formele verlening van opdrachten en vastlegging van de daaraan verbonden
afspraken.
Samengevat en gevisualiseerd ziet het beheerarrangement er als volgt uit.

Grondplaat 5 niveaus inrichting beheer
Overleglijn
1

Sturingslijn

Vastlegging

Min BZK
stelselverantwoordelijke

Wetgeving

2
BO

Interbestuurlijke
kaderstelling

Beheerovk
(UBAB)

Strategisch
beheer

Opdracht
binnen BZK

Tactisch
beheer

Overeenkomst van
opdrachtuitvoering

Operationeel
beheer

Overeenkomst van
opdrachtuitvoering

UBAB: uitwerking BA op beheer
BO: Bestuurlijk overleg
OGB: Opdrachtgevend Beraad Beheer
ROTB: Regieoverleg tactisch beheer
NWOG: Netwerkoverleg gebruikers

3
OGB Beheer

4
ROTB

NWOG
5
Gebruikers
-raden

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 14 van 42

Toelichting.
Verhouding en heldere taakverdeling
De middelste kolom drukt de taak en verantwoordelijkheid van ieder niveau van beheer van
DSO-LV uit. Het geeft ook de verhouding tussen de verschillende niveaus van beheer, in termen
van opdrachtgever- en opdrachtnemerschap, en de sturingslijn weer. Deze sturingslijn wordt
tussen de verschillende niveaus zoveel mogelijk 1 op 1 vorm gegeven. Deze 1 op 1 relatie kan
als het gaat om het sluiten van de overeenkomst tot opdrachtuitvoering om formeel juridische
redenen niet in alle relaties die er zijn tussen de tactische beheerorganisatie en operationele
beheerorganisaties ontstaan. Voor sommige van deze relaties ligt het (gemandateerd)
opdrachtgeverschap bij de strategische beheerorganisatie in plaats van bij de tactische
beheerorganisatie. Dat is in de tekening met een aparte lijn aangegeven. Hoe dit juridisch zit
wordt hierna verder uitgelegd.
Interbestuurlijke betrokkenheid cruciaal
In het beheerarrangement, waarin de uitvoering van de integrale beheertaak wordt belegd bij
BZK die deze taak mede namens de andere overheidspartijen uitvoert, is het betrekken van die
andere overheidspartijen bij de uitvoering van die taak en hen daarbij op voor hen belangrijke
onderdelen invloed geven een belangrijke succesfactor, waarin door alle betrokken partijen
gezamenlijk geïnvesteerd moet worden. Dit invloed geven krijgt vorm zonder dat sprake is van
beslissingsbevoegdheid op of mee sturen op de uitvoering van de beheeropdracht. Er is dus een
subtiel samenspel nodig. Om dat te organiseren en te faciliteren worden voor deze
betrokkenheid en invloed van de andere overheden op alle niveaus van beheer passende
(overleg- en afstemmings-) voorzieningen getroffen. De samenwerkingsgedachte en
gezamenlijke ambitie moet hierbij leidend zijn. Waaruit deze bestaan is aangegeven in de
linker kolom.
Formele vastlegging deugdelijk regelen
In de rechter kolom is aangegeven hoe de vastlegging wordt geregeld van de afspraken tussen
de respectievelijke opdrachtgevers en opdrachtnemers voor het strategisch, tactisch en
operationeel beheer. Uitgangspunt is dat de tactische beheerorganisatie namens de Minister
van BZK optreedt als opdrachtgever van de operationele beheerorganisaties.
De opdrachtverlening en juridische vastlegging van de gemaakte beheer afspraken volgt in alle
gevallen uit de bereikte overeenstemming hierover tussen de betrokken overheden en
organisaties.
De respectievelijke vijf niveaus van beheer, (1) stelselverantwoordelijkheid, (2)
interbestuurlijke kaderstelling, (3), strategisch beheer, (4) tactisch beheer en (5) operationeel
beheer worden hierna achtereenvolgens uitgewerkt op de volgende onderdelen:
• Positionering
• Opdracht
• Relatielijnen
• Overlegtafel voor interbestuurlijke afstemming
• Vastlegging.
Dit vormt het hart van het beheerarrangement.
6.1. Niveau 1, stelselverantwoordelijkheid Minister BZK voor instandhouding DSO-LV
Kern: dit hoogste niveau is de bij wet aan de Minister BZK opgedragen verantwoordelijkheid,
die zij via niveau 2 in samenspraak met de andere overheden uitvoert.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 15 van 42

Positionering
De Minister is verantwoordelijk voor de Omgevingswet en het daarin via de invoeringswet
geregelde DSO-LV 13 en uit dien hoofde formeel eindverantwoordelijk voor:
• de instandhouding van DSO-LV als digitaal stelsel van verschillende voorzieningen voor
informatie ten behoeve van de uitvoering van de Omgevingswet, de daarvoor
noodzakelijke middelen en de daaraan verbonden risico’s;
• het functioneren van DSO-LV in het netwerk van de gezamenlijke bestuursorganen en
overige gebruikers;
• het functioneren van DSO-LV in de keten van informatievoorziening rondom de
Omgevingswet c.q. DSO als geheel;
• het (doen) organiseren van het beheer van DSO-LV.
Deze formele eindverantwoordelijkheid van de Minister BZK voor DSO-LV, die niet
overgedragen kan worden aan een beheerpartij, wordt vastgelegd in de Invoeringswet. Waar de
medewerking van andere departementen nodig is om deze verantwoordelijkheid te kunnen
dragen, bijv. op het terrein van gegevenslevering of –ontsluiting of instandhouding van
voorzieningen die niet behoren tot DSO-LV maar wel nodig zijn voor de werking ervan in DSO,
heeft de Minister van BZK een regisserende rol en maakt zij hierover afspraken met haar
collega Ministers. Daarnaast maakt de Minister van BZK intercollegiale afspraken met andere
Ministeries over hoe om te gaan met een mogelijk spanningsveld en het daarvoor dan in te
zetten instrumentarium (uitvoeringstoets, intercollegiaal overleg, anders?) tussen de
beleidsverantwoordelijkheid voor delen van de content van DSO-LV of onderdelen van DSO van
collega Ministers, ook tegenover de EK en TK, en de integrale verantwoordelijkheid van de
Minister van BZK voor instandhouding van DSO-LV.
Opdracht
In dit beheerarrangement voor DSO-LV neemt BZK als departement (naast de wetgevende en
beleidsverantwoordelijkheid en de eigenaarsrol van DSO-LV) meerdere taken c.q. rollen op
zich, welke zij onder ministeriële verantwoordelijkheid uitvoert. Dat zijn:
• strategisch beheer voeren en uit die hoedanigheid opdrachtgever zijn van de tactische
beheerorganisatie (nieuwe taak);
• eigenaar blijven van de tactische beheerorganisatie (indien en voor zover hiermee een
organisatieonderdeel wordt belast dat valt binnen het bereik van BZK een bestaande
taak, in andere gevallen een nieuwe taak) en opdrachtgever zijn van de tactische
beheerorganisatie (nieuwe taak)
• opdrachtgever blijven van operationele beheerorganisatie(s) (bestaande taak) indien en
voor zover dit organisatieonderdelen zijn die vallen binnen het bereik van BZK als
eigenaar; zij heeft deze laatste taak dan al, maar deze krijgt een extra dimensie door
toevoeging van de betreffende beheertaak voor DSO-LV.
• gebruiker en betaler (nieuwe rol).
In de praktijk wordt ervoor gezorgd dat deze taken c.q. rollen binnen het departement
transparant en gescheiden worden belegd en de juiste checks and balances ingebouwd worden
om een zuivere rolneming te waarborgen. BZK zal hierin voorzien op basis van de algemene
principes van governance die gelden binnen de Rijksdienst. De andere overheden monitoren de
naleving van deze rolscheiding via hun participatie in het OGB Beheer en hebben hierin ook een
signalerende functie.

13 Dat geldt ook voor sommige delen van DSO.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 16 van 42

De coördinatie en het managen van –de belangen van- de rijkspartijen als gebruikers (vgl. de
rol van de koepels voor gemeenten, provincies en waterschappen) wordt uit oogpunt van
checks and balances bij een ander departement belegd.
Relatielijnen
De Minister van BZK voert de opdrachtgeversrol uit in nauwe samenspraak met de andere
overheden, gebundeld in hun koepels, en aan Rijkszijde door haarzelf vertegenwoordigd. Dat is
zo afgesproken in het Bestuursakkoord van juli 2015.
Overlegtafel voor interbestuurlijke samenwerking
Het overleg over de gezamenlijke belangen met betrekking tot de instandhouding van DSO-LV
wordt gevoerd in het Bestuurlijk Overleg Wonen, Ruimte en Bestuur of een daarvoor in de
plaats tredend Bestuurlijk Overleg.
Vastlegging
Vastlegging van de stelselverantwoordelijkheid van Minister BZK gebeurt in de Invoeringswet.
Dat geldt ook voor de punten waarop medewerking nodig is van andere departementen,
bijvoorbeeld op het punt van gegevenslevering, tenzij onderliggende regelgeving hiervoor
voldoende is; dan wordt dat instrument gebruikt.
6.2 Niveau 2; kaderstelling op beheer en strategie en uitvoering interbestuurlijk regelen
Kern: dit tweede niveau is de verantwoordelijkheid van alle betrokken overheden samen en
verloopt via het Bestuurlijk Overleg Wonen, Ruimte en Bestuur of een daarvoor in de plaats
tredend Bestuurlijk Overleg. Het Bestuurlijk Overleg stelt de beheerovereenkomst DSO-LV vast
en beslist over wijziging en beëindiging ervan. Het OGB Beheer is namens het Bestuurlijk
Overleg belast met de sturing op de uitvoering en de naleving van de beheerafspraken uit dit
beheerarrangement en de beheerovereenkomst DSO-LV en treedt op als samenwerkings- en
sparringpartner voor de strategische beheerpartij.
Positionering
De interbestuurlijke besturing van de integrale beheeropgaaf van DSO-LV is het tweede niveau
in het beheerarrangement. Voor het adequaat functioneren van dit niveau is het collectief van
betrokken overheidspartijen in hun rol van initiatiefnemer, bestuursorgaan en betaler
verantwoordelijk. Gemeenten, provincies en waterschappen en de betrokken Rijksonderdelen
werken hiertoe intensief samen. Zij laten zich hierbij vertegenwoordigen door hun koepels, de
rijkspartijen door de Minister van BZK.
Opdracht
Op dit niveau worden de hoofdlijnen en kaders van het beheer DSO-LV bepaald en de
samenhang in het DSO stelsel bewaakt en bestaat er zicht op het functioneren van DSO-LV. Dat
werkt twee kanten op. De overheidspartijen creëren zelf de condities die maken dat DSO-LV
werkt én stellen eisen aan de beheerorganisaties om dat te borgen. Dat komt samen in dit
beheerarrangement, waarin de kaders op beheer DSO-LV interbestuurlijk worden bepaald en
vastgesteld. Daarbij wordt voor de opdrachtverlening aan de beheerorganisaties een vijfjarige
kaderafspraak gehanteerd, voor het eerst voor de periode 2019 t/m 2023, met een jaarlijkse
invulling in de vorm van een jaarrekening en verantwoording over de inhoudelijke en financiële
resultaten van het verstreken jaar en een voortschrijdend meerjarig strategisch beheerplan
met bijbehorende begroting voor het volgende jaar.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 17 van 42

Relatielijnen
Het interbestuurlijk niveau vertegenwoordigt via de koepels en de Minister van BZK namens het
Rijk alle overheden en elk van hen heeft een directe relatie met hun respectievelijke politiekbestuurlijke achterbannen. De Minister van BZK verzorgt de afstemming binnen het rijk en legt
in het parlement verantwoording af.
Het interbestuurlijke niveau heeft op basis van de afspraken die in dit beheerarrangement
staan en in de beheerovereenkomst DSO-LV vastgelegd worden over de beheeropdracht
materieel ook een sturende lijn naar BZK als strategische beheerorganisatie. Formeel ligt deze
rol bij de Minister c.q. de ambtelijke top van het departement.
Overlegtafel voor interbestuurlijke samenwerking
De eerste overlegtafel voor de interbestuurlijke samenwerking op het niveau van de
kaderstelling is het Bestuurlijk Overleg. Besluitvorming in het Bestuurlijk Overleg gebeurt,
passend bij het karakter van de samenwerking, bij consensus; het is dus een op
overeenstemming gericht interbestuurlijk overleg. Partijen nemen bij deze besluiten geldende
wetgeving in acht. Voor zover voor de uitvoering van besluiten van Partijen (aanpassing van)
wetgeving nodig is bevordert de minister van BZK de totstandkoming daarvan.
Een partij kan ingeval van verhindering een andere partij machtigen in het Bestuurlijk Overleg
namens hem een standpunt in te brengen en een stem uit te brengen of dat schriftelijk doen
bij de voorzitter. Ingeval in een Bestuurlijk Overleg niet alle partijen aanwezig zijn en de
afwezige Partij(en) geen machtiging hebben afgegeven of schriftelijk een stem hebben
uitgebracht, wordt de besluitvorming aangehouden tot het volgend Bestuurlijk Overleg dat
binnen één maand wordt gehouden. In dit tweede Bestuurlijk Overleg kunnen besluiten worden
genomen door de dan aanwezige partijen. Deze besluiten binden een niet aanwezige partij
eveneens.
De voorbereiding van de vergaderingen van het Bestuurlijk Overleg voor zover het betreft de
beheeropgaaf is in handen van het OGB Beheer.
Leden van het Bestuurlijk Overleg dragen ook bij aan een positief imago van DSO-LV en treden
op als ambassadeur.
Het Bestuurlijk Overleg stelt dit beheerarrangement en de beheerovereenkomst DSO-LV,
waarin de formele afspraken worden vastgelegd, vast. De beheerovereenkomst DSO-LV geldt
voor 10 jaar, ingaande 1 januari 2019 en is derhalve doorlopend t/m 2028. Het Bestuurlijk
Overleg besluit ook over wijziging van de beheerovereenkomst DSO-LV op grond van de
afgesproken evaluatie in 2026, gelijktijdig met de evaluatie van de Omgevingswet, of eerdere
evaluatie op verzoek van een overheidspartij. Het Bestuurlijk Overleg treedt zo nodig
tussentijds op als escalatietafel voor BZK in de rol van strategisch beheerder als er over zaken
besloten moet worden, waarin het de beheerovereenkomst DSO-LV niet of niet afdoende
voorziet en/of partijen op het niveau van het strategisch beheer in het OGB Beheer niet tot
overeenstemming kunnen komen. Het Bestuurlijk Overleg bespreekt jaarlijks de
verantwoording van de strategische beheerorganisatie over de uitvoering van de opgedragen
beheeropdracht. Tot slot bekrachtigt het Bestuurlijk Overleg het besluit van het OGB Beheer
over de keuze van de tactische beheerorganisatie die op basis van de uitkomst van de evaluatie
in 2022 de beheeropdracht krijgen voor de volgende periode van 5 jaar, ingaande 2024.
Het Bestuurlijk Overleg laat de uitvoering van de beheerafspraken uit de beheerovereenkomst
DSO-LV over aan het OGB Beheer en geeft deze het voor de uitvoering benodigde mandaat,
waarbij de leden van het OGB Beheer ieder van hun eigen bestuur of bestuurder mandaat
krijgen om namens de koepel resp. de Rijksgeledingen die zij vertegenwoordigen te kunnen
handelen en deze te kunnen binden. Besluitvorming over zaken van strategische aard met

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 18 van 42

politiek-bestuurlijke impact, waaronder de uitbouw van DSO-LV naar ambitieniveau volgens
scenario 3 uit het BA, worden voorbereid in het OGB Beheer en in het Bestuurlijk Overleg
genomen.
De tweede overlegtafel is het OGB Beheer, dat in opdracht van het Bestuurlijk Overleg belast
wordt met de sturing op de uitvoering en de naleving van de uitvoering van de beheerafspraken
uit dit beheerarrangement en de beheerovereenkomst DSO-LV. Het OGB Beheer overlegt uit
dien hoofde periodiek met de eindverantwoordelijke manager binnen de beleidskern van BZK
voor het strategisch beheer van DSO-LV.
Besluitvorming in het OGB Beheer gebeurt, passend bij het karakter van de samenwerking, bij
consensus; het is dus een op overeenstemming gericht interbestuurlijk managerial overleg. Een
partij kan ingeval van verhindering een andere partij machtigen in het OGB Beheer namens
hem een standpunt in te brengen en een stem uit te brengen of dat schriftelijk doen bij de
voorzitter. Ingeval in een OGB Beheer niet alle partijen aanwezig zijn en de afwezige Partij(en)
geen machtiging hebben afgegeven of schriftelijk een stem hebben uitgebracht, wordt de
besluitvorming aangehouden tot het volgend OGB Beheer dat binnen één maand wordt
gehouden. In dit tweede OGB Beheer kunnen besluiten worden genomen door de dan
aanwezige partijen. Deze besluiten binden een niet aanwezige partij eveneens.
Het OGB-Beheer spreekt 2x per jaar in formele zin over het beheer DSO-LV. In het najaar wordt
het strategisch beheerplan en de begroting voor het volgend jaar vastgesteld, in het voorjaar
wordt de jaarrekening en inhoudelijke verantwoording over het verstreken jaar besproken.
Deze (P&C-) documenten worden opgesteld door de strategische beheerpartij. Het OGB Beheer
bespreekt daarnaast tenminste twee maal per jaar de voortgang in de uitvoering van de
beheeropdracht en daarbij ondervonden knelpunten vanuit zowel de beheerorganisaties als de
uitvoeringspraktijk. Zij treedt op als sparringpartner voor de strategische beheerorganisatie als
het gaat om mogelijke oplossingen hiervoor.
Het OGB-beheer is ook de plaats om elkaar als mede overheden aan te spreken op ieders rol en
bijdrage aan het goed functioneren van DSO-LV, onder andere door te zorgen voor actuele,
betrouwbare en complete content. Tot slot initieert het OGB Beheer in 2026 de evaluatie van
de werking van het beheerarrangement en in 2022 de evaluatie van de voor de eerste periode
van 5 jaar gekozen tactische en operationele beheerorganisaties en neemt zij op basis van de
uitkomsten van laatstbedoelde evaluatie en besluit over de keuzes van deze beheerorganisaties
voor de volgende cyclus van 5 jaar (2024 t/m 2028). Dit besluit wordt voor 1 november 2022 ter
bekrachtiging voorgelegd aan het Bestuurlijk Overleg.
Vastlegging
De kaderstellende afspraken zoals uitgewerkt in dit beheerarrangement worden vastgelegd in
de beheerovereenkomst DSO-LV; dit is een juridisch afdwingbaar contract.
In de beheerovereenkomst DSO-LV wordt vastgelegd dat de Minister van BZK bij de uitoefening
van haar bestaande bevoegdheden als (mede)wetgever en bestuursorgaan
• zich bindt aan de afspraken met de andere overheden, met betrekking tot
o de inhoud van de opdracht aan de strategische beheerorganisatie
o de keuze van en de opdracht aan de tactische en operationele beheerorganisaties;
• ervoor zorg draagt dat het inhoudelijk en budgettair kader voor opdrachtuitvoering
door deze organisaties wordt vastgelegd in de betreffende overeenkomsten voor
opdrachtuitvoering, die met deze organisaties gesloten worden;
• zorgt draagt voor het beleggen en het toereikend invullen van de strategische
beheertaak binnen het departement;

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 19 van 42

•

met collega Ministers en de koepels afspraken maakt over het invoeren van gegevens in
DSO-LV en eventuele andere elementen die noodzakelijk zijn voor de werking van DSOLV in DSO als stelsel.

Bij het afsluiten van de beheerovereenkomst DSO-LV staan de maatschappelijke doelen die met
de Omgevingswet worden beoogd voorop: (1) een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en
een goede omgevingskwaliteit bereiken en in stand houden en (2) de fysieke leefomgeving
doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen om er maatschappelijke behoeften mee te
vervullen. Hiervan zijn vier verbeterdoelen afgeleid: (1) de inzichtelijkheid, de
voorspelbaarheid en het gebruiksgemak van het omgevingsrecht vergroten, (2) de fysieke
leefomgeving samenhangend benaderen, (3) de bestuurlijke afwegingsruimte voor de fysieke
leefomgeving vergroten en (4) de besluitvorming over projecten in de fysieke leefomgeving
versnellen en verbeteren. DSO staat ten dienste van de doelstellingen en ambities van de
Omgevingswet.
6.3. Niveau 3; strategisch beheer
Kern: de verantwoordelijkheid voor dit derde niveau wordt belegd bij de beleidskern van BZK
dat door de Minister als strategisch beheerder aangewezen wordt.
Positionering
De strategische beheerorganisatie is het derde niveau in het beheerarrangement. Het
organiseert en bestuurt de uitvoering van de integrale beheeropdracht DSO-LV. Het Bestuurlijk
Overleg treedt feitelijk op als opdrachtgever van de strategische beheerorganisatie, formeel is
dat de Minister. De strategische beheerorganisatie treedt op zijn beurt op als opdrachtgever
voor de opdrachtuitvoering naar de tactische beheerorganisatie DSO-LV, die in de relatie naar
de operationele beheerpartijen van de Minister BZK de positie krijgt van gemandateerd
opdrachtgever met een daarbij passend mandaat.
Opdracht
Binnen de kaders van de beheerovereenkomst DSO-LV krijgt de beleidskern van BZK in de rol
van strategisch beheerder de ruimte en het mandaat van de Minister om het integrale beheer
van DSO-LV te organiseren en te managen.
Onder deze beheertaak valt:
• organiseren, managen en doen uitvoeren van de verschillende beheertaken,
afzonderlijk en in samenhang, alsook in relatie tot wetgeving en andere
veranderopgaven;
• selectie van de tactische en operationele beheerorganisaties, met bekrachtiging door
het interbestuurlijk niveau en instemming van de betrokken organisaties;
• opdrachtgever tactische beheerorganisatie; verlenen opdracht, contracteren namens de
Minister van BZK, aansturen en zo nodig bijsturen, sturen en optreden bij escalaties
vanuit tactisch beheer;
• beheerplannen en begrotingen strategisch, tactisch en operationeel beheer (doen)
opstellen en voorleggen aan OGB beheer;
• rapporteren en verantwoording afleggen aan Bestuurlijk Overleg over kwaliteit en
kosten tactisch en operationeel beheer (jaarrekening);
• budgetverantwoordelijkheid voor de integrale budgetten voor tactisch en operationeel
beheer en de daaraan verbonden risico’s, het toezien op de afdracht van de bijdragen
van de provincies, gemeenten en waterschappen en het zorg dragen voor het
beschikbaar komen van de bijdragen binnen het Rijk;

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 20 van 42

•
•
•

•

overleg voeren en samenspraak houden met medeoverheden over voor hen belangrijke
vraagstukken over de uitvoering, waaronder het kwaliteitsniveau van dienstverlening.
in samenspraak met het OGB Beheer initiëren en doen uitvoeren van evaluatie van het
beheerarrangement in 2026;
in samenspraak met het OGB Beheer initiëren en doen uitvoeren van de evaluatie in
2022 van de voor de periode 2019-2023 gekozen tactische en operationele
beheerorganisaties en het na ommekomst van een zorgvuldig selectieproces uitbrengen
van een voorstel over de meest gerede tactische en operationele beheerorganisaties
voor de volgende periode van 5 jaar, aan het OGB Beheer dat hierover een besluit
neemt, dat bekrachtigd moet worden door het Bestuurlijk Overleg;
regie voeren op het adequaat functioneren van voorzieningen DSO die niet tot DSO-LV
behoren maar daarvoor wel cruciaal zijn, het onderhouden van contacten en
afstemmen met organisaties die verantwoordelijk zijn voor het beheer van deze
voorzieningen en het zo nodig escaleren naar de eigenaar van de betreffende
organisatie als daar vanuit het belang van het goed kunnen functioneren van DSO-LV
aanleiding voor is.

Het betreft aanvankelijk een vijfjarige opdracht voor de periode 2019 – 2023, die uitgevoerd
wordt met een jaarcyclus van strategisch beheerplan en begroting, rapportage en
verantwoording vanuit de strategische beheerorganisatie naar het Bestuurlijk Overleg over de
uitvoering van de beheeropdracht.
Bij het uitvoeren van de opdracht worden de andere overheden door de strategische
beheerorganisatie op de volgende manier betrokken bij beslissingen die hij neemt:
o

(1) nadat overeenstemming is bereikt met de andere overheden
 Vaststellen jaarwerkplan, begroting, jaarrekening en verantwoording voor
tactisch en operationeel beheer
 Wijziging van de opdracht aan de tactische beheerorganisatie met
wezenlijke impact voor het gebruik van DSO-LV door de bestuursorganen
 Wisseling tactische beheerorganisatie
 Vaststellen en wijzigen kwaliteitsniveau van dienstverlening en
gebruikersondersteuning en impact voor beheerkosten
 Beslissingen over door-ontwikkeling voorzieningen met wezenlijke impact
voor bestuursorganen als gebruikers
 Beschikken over de ‘reserveringspot’ voor egaliseren kosten beheer tussen
jaren. Vaststellen voorstellen aan Bestuurlijk Overleg.

o

(2) in afstemming met de andere overheden
 Beslissingen over door-ontwikkeling voorzieningen zonder wezenlijke impact
voor bestuursorganen als gebruikers
 Invulling opdracht tactische beheerorganisatie binnen de kaders van het
strategisch beheerplan en de begroting
 Wisseling van operationele beheerorganisatie (s)
 Beslissingen ingeval van calamiteiten of escalaties in de relatie strategisch
en tactisch beheer resp. tactisch en operationeel beheer met bestuurlijke of
financiële consequenties voor de andere overheden

o

(3) autonoom met melding aan de andere overheden

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 21 van 42

Wijziging van de opdracht aan of werkwijze van de tactische
beheerorganisatie van substantiële aard, zonder directe gevolgen voor het
gebruik van DSO-LV door de bestuursorganen.
 Beslissingen ingeval van calamiteiten of escalaties in de relatie strategisch
en tactisch beheer resp. tactisch en operationeel beheer zonder bestuurlijke
of financiële consequenties voor de andere overheden
(4) autonoom zonder melding aan de andere overheden
 Wijzigen van de opdracht aan of werkwijze van de tactische
beheerorganisatie van niet substantiële aard
 Managementbeslissingen, waaronder personele beslissingen over de
uitvoering van de beheeropdracht.


o

Relatielijnen
De strategische beheerorganisatie heeft de volgende relatielijnen
• een formele verantwoordingsrelatie binnen het departement
• een directe materiële opdrachtnemers- en verantwoordingsrelatie met het
interbestuurlijk niveau (Bestuurlijk Overleg en OGB Beheer). Hij rapporteert over de
uitvoering van de opdracht op de twee hierboven aangegeven momenten in het jaar
aan het OGB-Beheer en 1 keer per jaar aan het Bestuurlijk Overleg.
• een opdrachtgevende relatie met de tactische beheerorganisatie DSO-LV, waarmee hij
periodiek voortgangsoverleg voert en waarlangs hij stuurt en verantwoording afgelegd
krijgt;
• een samenwerkingsrelatie met (de leden van) het OGB Beheer en hun koepels en een
equivalent ervan aan Rijkszijde die zo ook één aanspreekpunt vormen voor de
strategische beheerorganisatie;
• een functionele regie-, coördinatie-, en/of afstemmingsrelatie met organisaties die
verantwoordelijk zijn voor het strategisch, tactisch en/of operationeel beheer van
andere onderdelen van DSO die niet behoren tot DSO-LV, dit met het oog op een goede
werking van DSO-LV in relatie tot andere voorzieningen die behoren tot DSO binnen
BZK, binnen het Rijk en daarbuiten.
Overlegtafel voor interbestuurlijke samenwerking
De overlegtafel voor de interbestuurlijke samenwerking op het niveau van het strategisch
beheer is het OGB Beheer. Hierin zit een vertegenwoordiger namens de Rijksgeledingen die
DSO-LV gebruiken en die zich hiervoor bundelen in enig (virtueel) verband om zo één
aanspreekpunt te zijn voor de strategische beheerorganisatie, en de (beleids)verantwoordelijke directeuren van de koepels van gemeenten, provincies en waterschappen,
gesecondeerd door hun verander- c.q. programmamanagers of beleidsadviseurs Omgevingswet.
Uit oogpunt van functiescheiding worden de Rijkgeledingen in dit overleg vertegenwoordigd
door een ander daarvoor door de gezamenlijke Rijksgeledingen aangewezen departement dan
BZK. Dit andere departement is ook verantwoordelijk voor de coördinatie en afstemming van
de gebruikersinbreng vanuit de Rijksgeledingen in het OGB Beheer. De eindverantwoordelijke
managers van de strategische en van de tactische beheerorganisatie worden, om in een directe
lijn de in het kader van de interbestuurlijke samenwerking belangrijk dialoog over
beheervraagstukken te kunnen voeren, als adviseur aan het OGB Beheer toegevoegd en kunnen
voorstellen ander (niet overheids-) partijen uit te nodigen.
Qua samenstelling is dit behoudens de vertegenwoordiging van Rijk en deelname van de
tactisch beheerder gelijk aan het huidige OGB, maar het OGB Beheer heeft een andere
opdracht, werkt in een andere setting en onder voorzitterschap van de vertegenwoordiger van
een van de andere overheden en BZK heeft een andere (opdrachtnemende) rol. Besluitvorming

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 22 van 42

gebeurt, passend bij het karakter van de samenwerking, bij consensus; het is dus een op
overeenstemming gericht interbestuurlijk overleg. Dit OGB Beheer komt periodiek bij elkaar en
wordt ook gebruikt om af te stemmen over de voorstellen die aan het Bestuurlijk Overleg
voorgelegd worden.
Het OGB Beheer voert met de eindverantwoordelijke manager van de beleidskern van BZK
waaraan opdracht wordt verleend voor strategisch beheer wordt overleg over de uitvoering van
de integrale beheeropdracht. De strategische beheerorganisatie voert het overleg over de
opdrachtuitvoering op zijn beurt met de organisatie die belast is met het tactisch beheer.
In de eerste fase, vermoedelijk tot datum invoering van de Omgevingswet, komt het OGB
Beheer 1x per 2 maanden bijeen. Daarna wordt de frequentie terug gebracht naar 1x per 3
maanden.
Vastlegging
De afspraak met BZK om het strategisch beheer te doen en de daarvoor geldende condities
zoals deze in dit beheerarrangement uitgewerkt zijn wordt vastgelegd in de
beheerovereenkomst DSO-LV, die getekend wordt door de vier overheden. Binnen het
Ministerie wordt de opdrachtverlening aan de beleidskern op de gebruikelijke wijze geregeld.
6.4. Niveau 4; tactisch beheer
Kern: de verantwoordelijkheid voor dit vierde niveau van beheer wordt als uitkomst van het
doorlopen selectieproces belegd bij een bestaande publieke uitvoeringsorganisatie die valt
onder de verantwoordelijkheid van BZK. De keus voor de eerste 5 jaar, 2019 t/m 2023, wordt
vastgelegd in de beheerovereenkomst DSO-LV.
De keus voor de volgende periode 5 jaar, 2024 t/m 2028, is een onderdeel van de
interbestuurlijke kaderstelling en wordt gemaakt op basis van een objectief en zorgvuldig
proces, waarvoor de spelregels en criteria medio 2022 vastgesteld worden door het OGB
Beheer.
Positionering
De tactische beheerorganisatie is het vierde niveau in het beheerarrangement. Het heeft de
strategische beheerorganisatie van BZK als opdrachtgever. De tactische beheerorganisatie
treedt op zijn beurt op als gemandateerd opdrachtgever namens de Minister van BZK naar de
operationele beheerorganisaties DSO-LV.
Wanneer de tactische beheerorganisatie ook fungeert als operationele beheerorganisatie voor
een of meer voorzieningen van DSO-LV is de tactische beheerorganisatie gehouden intern een
scheiding in functies en budgetten aan te brengen, naar analogie van de algemene principes
van governance die gelden binnen de Rijksdienst.
Opdracht
De strategisch beheerder sluit in de rol van opdrachtgever een vijfjarige raamovereenkomst
voor opdrachtuitvoering met de tactische beheerorganisatie als opdrachtnemer. Deze kan
jaarlijks nader worden ingevuld.
In deze overeenkomst voor opdrachtuitvoering wordt vastgelegd dat de tactische
beheerorganisatie voor 1 juni 2019, in samenspraak met de operationele beheerorganisaties
vanwege de doorvertaling ervan in de overeenkomst van opdrachtuitvoering operationeel
beheer, een beheerprotocol met daarin opgenomen een visie op de kwaliteit van

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 23 van 42

dienstverlening opstelt en ter vaststelling voorlegt aan de strategische beheerorganisatie die
deze documenten voor afstemming en instemming voorlegt aan het OGB Beheer. In het
protocol worden onder andere spelregels vastgelegd over de wijze waarop de opdracht
uitgevoerd wordt en voor de keus van de tactische beheerorganisatie om bepaalde taken aan
een derde uit te besteden.
De tactische beheerorganisatie heeft de volgende taken en verantwoordelijkheden:
• Coördineren, aansturen en managen van operationeel beheer DSO -LV en de daarmee
belaste partijen
o

o
o
o

zorg dragen voor heldere opdrachtverlening en afsprakenkader op het gebied
van kwaliteit, beschikbaarheid en continuïteit dienstverlening en het sluiten van
overeenkomsten van opdrachtuitvoering met operationele beheerorganisaties
namens de Minister van BZK
zorg dragen voor synergie en samenhang tussen de te onderscheiden
operationele ketens 14
uitvoeren issue en changemanagement
beheersen van onvoorziene omstandigheden en monitoren van risico’s, specifiek
in de relatie tactisch – operationeel beheer en treffen van beheersmaatregelen

•

Borgen werking DSO-LV in DSO als stelsel;
o managen van de afhankelijkheden van andere landelijke voorzieningen en de
lokale uitvoering
o regisseren op samenhang, samenwerking en connectiviteit tussen DSO-LV en
andere noodzakelijke diensten en/of producten uit DSO ten behoeve van
functioneren DSO-LV en het maken van afspraken en voor zover nodig het
sluiten van samenwerkingsovereenkomsten, SLA’s of ander type overeenkomst
met de betreffende beheerorganisaties namens de Minister van BZK
o organiseren totstandkoming integratie en ontsluiting technische voorzieningen
o (doen) uitvoeren van gebruikersondersteuning op generiek niveau
(helpdeskfunctie omtrent DSO-LV zelf en als onderdeel van DSO) en het (doen)
uitvoeren van diverse vormen van klantmanagement en klantinteractie
o sturen op gebruik GDI componenten
o relatie onderhouden met departementale eenheden belast met beleid en
wetgeving om interactie met de uitvoering te borgen

•

Borgen werking DSO-LV als keten van informatiestromen
o vaststellen van aansluit- en gebruikersvoorwaarden en implementatiestrategie
o bewaken naleving standaarden en architectuurafspraken
o bewaken kwaliteit gegevenslevering bestuursorganen, signaleren van gebreken
en discrepanties tussen kwaliteitseisen en standaarden

•

Organiseren van het netwerk van beheerorganisaties, bestuursorganen en hun voor de
uitvoering van de wet relevante regionale samenwerkingsverbanden, via hun koepels,
en andere gebruikers
o stimuleren gebruik DSO-LV
o organiseren vraagarticulatie gebruikers, vertalen vraag gebruikers naar aanbod
operationele beheerders, mede met het oog op de door-ontwikkeling van
voorzieningen die zij beheren.

14 Dat zijn: van plan tot publicatie, van idee tot afhandeling, van vraag tot informatie.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 24 van 42

•
•
•

•

Voorwaarden creëren voor en regie voeren op functioneren en innovatie DSO als stelsel.
Adviseren van de strategisch beheerder.
Opdrachtgeverschap namens de minister van BZK, op basis van het Plan Uitbouw DSOLV, waarover in het Bestuurlijk Overleg in consensus is besloten, en daarop gebaseerde
businesscase per component en opgaaf kosten beheer door de tactische
beheerorganisatie, aan de voor de betreffende component meest gerede partij voor het
ontwikkelen van nieuwe componenten in het kader van de uitbouw van DSO-LV en
sturing op de realisatie ervan binnen de afgesproken kaders (kwaliteit, tijd, geld). De
TBO heeft voor de realisatie van uitbouwprojecten binnen deze kaders een
inspanningsverplichting.
Het jaarlijks volgens de gebruikelijke Rijksregels verantwoording afleggen aan de
strategische beheerorganisatie over de uitvoering van de beheeropdracht en de
geleverde prestaties.

Uit deze opdracht volgt een aantal taken waarvan de uitvoering op een verschillende manier
georganiseerd wordt en wel als volgt:
A. De tactische beheerorganisatie voert een deel van de opdracht zelf uit (of onder haar
regie en opdracht door een derde partij buiten het stelsel van DSO voor haar laten
uitvoeren). Deze onderdelen zijn van cruciaal belang voor een adequaat beheer DSO-LV
en zijn nauw verweven met de kerntaken van de tactische beheerorganisatie die volgen
uit de opdracht. De keuzes die hier gemaakt worden tussen ook zelf doen of
uitbesteden aan een derde partij legt de tactische beheerorganisatie voor aan de
strategische beheerder die ermee moet instemmen.
B. Voor een deel wordt de opdracht uitgevoerd door andere, overwegend publieke,
partijen en kan de tactische beheerorganisatie daar rechtstreeks op sturen via een
overeenkomst van opdracht. Zij heeft hier een resultaatsverplichting voor de
voorzieningen die onderdeel vormen van DSO-LV. Dat geldt niet door de uitbouw van
DSO-LV; hiervoor geldt een inspanningsverplichting.
C. Voor het deel van de opdracht dat ziet op de coördinatie en regie op het functioneren
van DSO als stelsel is de tactische beheerorganisatie afhankelijk van de samenwerking
met andere partijen zonder daar direct op te kunnen sturen. Zij heeft hier een
inspanningsverplichting. Met laatstgenoemde partijen worden afspraken gemaakt en
vastgelegd, waarin de wederzijds te leveren bijdragen aan een goede samenwerking
worden opgenomen.
De opdracht is hier bij de betreffende organisatie te bewerkstelligen dat zijn dienst
aansluit op wat er nodig is om DSO-LV als zodanig en als onderdeel van DSO als stelsel
en de keten van informatiestromen te laten werken.
De tactische beheerorganisatie heeft nog een andere belangrijke afhankelijkheid en dat is de
content van DSO-LV. De bestuursorganen zijn wettelijk verplicht tot het invoeren, actueel,
betrouwbaar en compleet houden van de content.
Gefaseerde start: interactief ingroeimodel
De periode tot inwerkingtreding van de Omgevingswet, 1 januari 2021, wordt gezien als een
transitiefase waarin het integrale beheer stapsgewijs wordt ingericht en gaat functioneren. Zij
neemt stapsgewijs delen van de taken van het huidige programma DSO over op een manier
waarbij continuïteit van het lopende ontwikkel- en beheerproces, de al bestaande
interbestuurlijke samenwerking en behoud van kennis en ervaring wordt zeker gesteld.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 25 van 42

De tactische beheerorganisatie start per 1 januari 2019, het takenpakket wordt gefaseerd
gevuld, zowel qua aard als qua intensiteit. Bij de uitrol van dit transitieproces zal het OGB
Beheer actief betrokken worden zodat vertegenwoordigers van de koepels en Rijksgeledingen
de invulling van de afspraak dat DSO-LV op 1 januari 2020 beschikbaar is voor gebruik voor de
bestuursorganen zelf kunnen volgen en daar op kunnen (bij)sturen.
In 2019 zal de nadruk liggen op de overgang van ontwikkeling naar beheer via het in ontvangst
nemen van gereedgekomen voorzieningen van DSO-LV in de loop van 2019. De tactische
beheerorganisatie zal daarbij onder regie van BZK als strategische beheerorganisatie, intensief
gaan samenwerken met het programma DSO en fungeren als haar materieel opdrachtgever en
een stevige rol spelen in het uitvoeren vóór 1 januari 2020 van het acceptatieproces per gereed
gekomen voorziening en op het geheel van DSO-LV. Voor deze overgang wordt door de
tactische beheerorganisatie een Transitieplan 2019 – 2020 opgesteld, vanuit het principe van
in-faseren van de tactische beheerorganisatie en uit-faseren van de programmaorganisatie
DSO.
Het accent ligt in 2019 verder bij:
• In ontvangst nemen van voorzieningen in 2019
• Acceptatieproces van voorzieningen mede begeleiden
• Het inrichten en bemensen van de eigen eenheid, opstellen van beheerprotocol
• Het leveren van een bijdrage aan het selectieproces en de vastlegging van afspraken
met de gekozen operationele beheerpartijen voor DSO-LV, inclusief het maken van
afspraken met deze partijen over de continuïteit van de huidige voorzieningen en
dienstverlening tot op het moment dat deze op gaan in DSO en in daar in beheer
worden genomen,
• Het maken van samenwerkingsafspraken met partijen die standaarden, voorzieningen of
informatiebronnen exploiteren die belangrijk zijn voor het functioneren van DSO-LV
zelf, in DSO als stelsel en in de keten van informatiestromen.
Het acceptatieproces van tot uiterlijk 1 januari 2020 gereed gemelde voorzieningen
Het acceptatieproces wordt in 2018 en 2019 uitgevoerd in opdracht en onder
verantwoordelijkheid van het Opdrachtgevend beraad (Beheer) DSO-LV, met betrokkenheid van
de tactische beheerorganisatie, waarbij de intensiteit van die betrokkenheid nader wordt
bepaald en mede afhankelijk is van het moment waarop acceptatie van een ontwikkelde
voorziening aan de orde is.
Ontwikkelpartijen leveren ontwikkelde voorzieningen op bij het programma DSO, dat
verantwoordelijk is voor de dechargeverlening aan de bouwer. Het programma DSO meldt de
ontwikkelde voorziening, na eigen toetsing aan de verleende opdracht en eventuele aanpassing
door de betreffende ontwikkelpartij, gereed bij het Opdrachtgevend beraad (Beheer) DSO-LV.
Daarna start het acceptatieproces.
Doel van het acceptatieproces is:
• Vast te stellen dat het geleverde onderdeel van DSO-LV (product) voldoet aan de
gestelde technische, functionele en gebruikerseisen en –in tweede instantie- dat DSOLV als geheel voor alle bevoegd gezagen functioneert conform de bedoeling.
• Decharge te verlenen aan de programmaorganisatie.
• Vast te stellen dat het product gereed is voor overdracht en zo het overdrachtsmoment
naar de operationeel beheerder te markeren, op basis van de afspraken over de manier
van overdracht en uitvoering van de operationele beheertaak.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 26 van 42

In het acceptatieproces wordt per product dat opgeleverd wordt een onderscheid gemaakt in
vier beoordelingen:
1. De technisch-functionele kant van het product.
2. De vraag of het product zo opgeleverd is dat het ook in gebruik kan worden genomen.
3. De inrichting van het overdrachtsproces van het product van de ontwikkelpartij naar de
beheerpartij.
4. De vraag of de beheerpartij klaar is voor in beheer neming.
Voor elke beoordeling worden vooraf beoordelingscriteria vastgesteld door het Opdrachtgevend
beraad (Beheer) DSO-LV, in samenspraak met de tactische beheerorganisatie. De beoordeling
gebeurt door het OGB Beheer en de tactische beheerorganisatie samen, ieder vanuit de eigen
verantwoordelijkheid.
Het acceptatieproces kent twee fasen, fase 1 waarin de verschillende onderdelen aan de orde
komen en fase 2 waarin de werking van het stelsel als geheel aan de orde is.
Fase 1 resulteert in een voorlopige acceptatie van het betreffende product en het
voorgenomen overdrachtsproces door het OGB Beheer en de tactische beheerorganisatie, ieder
vanuit de eigen verantwoordelijkheid; op basis hiervan vindt de overdracht plaats en start het
operationeel beheer op voorlopige basis. Deze fase loopt tot 1 juli 2019. Op een parallel spoor
bereidt de tactische beheerorganisatie intussen de afspraken omtrent de uitvoering van het
operationele beheer met de betreffende organisatie voor, inclusief de werkwijze in de fase tot
definitieve acceptatie (fase 2).
Fase 2, wanneer alle afzonderlijke producten opgeleverd zijn, resulteert in een definitieve
acceptatie van de verschillende producten én DSO-LV als geheel door het OGB Beheer en de
tactische beheerorganisatie, ieder vanuit de eigen verantwoordelijkheid. Deze fase loopt
volgens de huidige inzichten uitgaande van oplevering op 1 juli 2019 van DSO-LV van 1 juli t/m
31 december 2019. Op een parallel spoor maakt de tactische beheerorganisatie intussen de
afspraken omtrent de uitvoering van het operationele beheer met de betreffende organisatie
definitief en legt deze vast.
Voor 2020 zal het accent van de werkzaamheden komen te liggen op voorbereiden, oefenen,
testen en stimuleren van het gebruik bij bestuursorganen. Het voorbereiden van burgers en
bedrijven is een taak van het programma Aan de Slag, onderdelen Invoeringsondersteuning en
Veranderopgave.
De tactische beheerorganisatie doet uiterlijk in het 3e kwartaal 2020 of zoveel eerder als nodig
een voorstel aan het Opdrachtgevend beraad Beheer DSO-LV voor een acceptatieprotocol voor
het in beheer doen nemen van bestanddelen van DSO-LV in het kader van de uitbouw.
In 2021 is de formele start van DSO-LV als gevolg van de inwerkingtreding van de wet.
De tactische beheerorganisatie stelt voor 1 maart 2019 een Transitieplan 2019 – 2021 op en legt
dat ter bespreking voor aan de strategische beheerder en deze stemt over dit Plan af met het
OGB Beheer.
Relatielijnen
De tactische beheerorganisatie heeft de volgende relatielijnen:
• Een opdrachtgeversrelatie naar de operationele beheerorganisaties van onderdelen van
DSO-LV. Waar een onderdeel van de eigen organisatie operationele beheertaken
uitvoert is een adequate inrichting van de driehoeksrelatie eigenaar-opdrachtgeveropdrachtnemer nodig. Daarbij moeten de daarbij behorende verantwoordelijkheden in

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 27 van 42

•
•

•
•

•

evenwicht met elkaar vorm krijgen, ook om te voorkomen dat de tactische
beheerorganisatie strenger is naar het eigen onderdeel dat operationele beheertaken
uitvoert dan naar externe operationele beheerpartijen, omdat dat knellend kan werken
in de uitvoering.
Een samenwerkingsrelatie met beheerders van standaarden of voorzieningen die geen
onderdeel zijn van DSO-LV maar wel nodig zijn om DSO-LV te laten functioneren.
Een samenwerkingsrelatie met de bestuursorganen als gebruikers, initiatiefnemers en
betalers; deze verloopt via de uitvoeringsorganisaties van de koepels, en aan Rijkszijde
een daarvoor te treffen (virtuele) vergelijkbare oplossing. Deze uitvoeringsorganisaties
dragen zorg voor advisering en/of ondersteuning van hun leden als bevoegd gezagen bij
de uitvoering van hun taak in het kader van de Omgevingswet en vervullen de
liaisonfunctie voor de tactische beheerder voor het optimaliseren van het functioneren
DSO-LV, en het organiseren van de interbestuurlijke invloed, participatie en
betrokkenheid. In dat kader worden via deze relatielijn afspraken gemaakt over de
aansluitvoorwaarden op DSO-LV die gelden voor de bestuursorganen.
Een contact- en afstemmingsrelatie met brancheorganisaties uit het bedrijfsleven, zoals
MKB, VNO-NCW, etc. en verenigingen van bewonersbelangen bijv. Vereniging Eigen
Huis, en vergelijkbare maatschappelijke organisaties.
Een afstemmingsrelatie met ICT-leveranciers van de bestuursorganen en operationele
beheerorganisaties op strategisch niveau, in het kader van een adequate
leveranciersstrategie gezien de afhankelijkheden die er in DSO-LV zijn van technische
voorzieningen, en mede ter ondersteuning van de relatie tussen operationele
beheerpartijen die verantwoordelijk zijn voor het operationele
leveranciersmanagement.
Een directe relatie met zijn eigenaar. Deze mag niet interfereren of de
opdrachtnemende relatie van de tactische beheerder met de strategische beheerder op
welke wijze dan ook verstoren. Dit vereist een goede inrichting van de driehoeksrelatie
eigenaar-opdrachtgever-opdrachtnemer, waarbij de drie daarbij behorende
verantwoordelijkheden in evenwicht met elkaar vorm krijgen.

Wanneer het principebesluit van het OGB van februari 2018 om de ontwikkelpartijen ook de
eerste periode van het operationeel beheer op te dragen omgezet wordt in een definitief
besluit en deze ontwikkelpartijen de beheeropdracht ook daadwerkelijk aanvaarden, zien de
relatielijnen er gevisualiseerd als volgt uit.
Relatielijnen tactische beheerorganisatie DSO
4
Tactische
beheerorganisatie

Bestuursorganen
Verantwoordelijk via
opdrachtgeveropdrachtnemer relatie

Dienstverlening derde
via
samenwerkingsrelatie

GEONOVUM

RWS

Leveranciersstrategie

KOOP

RWS

Kadaster

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

GEON

Pagina 28 van 42

Daarnaast krijgt de tactische beheerorganisatie in opdracht van de strategische
beheerorganisatie een aparte opdrachtgeversrelatie met partijen die op basis van
besluitvorming in het OGB Beheer belast worden met het ontwikkelen van componenten voor
de uitbouw van DSO-LV volgens het daarvoor vast te stellen Plan Uitbouw DSO-LV.
Overlegtafel voor interbestuurlijke samenwerking
Het organiseren van interbestuurlijke betrokkenheid bij het tactisch beheer gaat over twee
thema’s: effectiviteit van beheer enerzijds en inhoudelijke vraagstukken rondom de
uitvoeringspraktijk anderzijds. De precieze vormgeving wordt op basis van onderstaande
uitgangspunten door de tactische beheerorganisatie en de koepels gezamenlijk uitgewerkt.
Het eerste overlegplatform heeft als doel vraagstukken te bespreken die gaan over
informatiekundige aspecten en de effectiviteit van het beheer, ook in termen van werkwijze
met releases, architectuur, standaarden. De samenwerking op dit terrein tussen de tactische
beheerder en de koepels en een daarvoor aan Rijkszijde te treffen (virtuele) oplossing maakt
hier onderdeel vanuit. Dit overleg heeft daarmee een wederkerig karakter. Dit overleg is
daarom niet alleen van belang voor het collectief van de bestuursorganen als gebruikers, maar
ook voor de tactisch beheerder zelf. Het ligt voor de hand dat in dit regieoverleg tactisch
beheer DSO (ROTB, werktitel) de directeuren van de koepels en/of de uitvoeringsorganisaties
van de koepels en de onderdelen van het Rijk die verantwoordelijkheid zijn voor de
(samenwerking in de) uitvoering overleggen met de tactische beheerder.
Ten tweede overlegplatform heeft als doel vraagstukken te bespreken over het gebruik van
DSO-LV die op tactisch niveau opgelost moeten worden, waaronder veranderingen in wet- en
regelgeving met impact voor –de werking van- DSO-LV en wensen die opkomen vanuit de
uitvoeringspraktijk (collectieve vraagarticulatie) over de inrichting en het functioneren van
DSO-LV. Vanuit die optiek vormt de samenwerking met de koepels en de uitvoeringsorganisaties
van VNG, IPO en UvW, die hun leden sectoraal ondersteunen bij dit soort
uitvoeringsvraagstukken rondom DSO-LV, onderwerp van gesprek in dit overleg, gericht op de
vraag hoe de samenwerking verloopt en versterkt kan worden. Vanuit dat belang participeren
vertegenwoordigers van alle bestuursorganen, gebundeld via hun koepels en voor het Rijk op
een nader te bepalen (virtuele) wijze gebundeld, met managementverantwoordelijkheid voor
de uitvoering van de Omgevingswet op decentraal niveau c.q. binnen de betreffende
onderdelen van het Rijk, in dit netwerkoverleg gebruikers DSO (NWOG, werktitel), samen met
de directeuren van de koepels of hun uitvoeringsorganisaties.
Tot slot heeft de tactische beheerorganisatie regulier beheeroverleg met de operationele
beheerorganisaties, afzonderlijk en gezamenlijk, over de uitvoering van de beheeropdracht en
knelpunten die zich daarbij voor doen.
Vastlegging
Uitwerking van de opdracht aan de tactische beheerorganisatie door de strategische
beheerorganisatie gebeurt in een vijfjarige raamovereenkomst voor opdrachtuitvoering, waarin
de aard en inhoud van de opdracht, de condities waaronder deze moet worden uitgevoerd, het
mandaat, de te leveren prestaties en de wijze waarop over de uitvoering wordt gerapporteerd
worden vastgelegd. Deze kan jaarlijks nader worden ingevuld.
In deze overeenkomst wordt onder andere ook vastgelegd dat de tactische beheerorganisatie:
• Voor 1 maart 2019 een Transitieplan maakt voor de startfase 2019 – 2021.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 29 van 42

•
•
•

Voor 1 juni 2019 een beheerprotocol opstelt.
Voor 1 juni 2019 een voortschrijdend meerjarig tactisch beheerplan en meerjarenbegroting
opstelt.
Voor 1 juli 2019 de aansluitvoorwaarden voor bestuursorganen en een informatie- en
communicatieprotocol opstelt.

Vervolgens wordt in een jaarlijkse cyclus het voortschrijdend meerjarig tactisch beheerplan en
de begroting voor het komend jaar vastgesteld door de strategische beheerder na
overeenstemming met de andere overheden in het OGB Beheer en de rekening en
verantwoording van het verstreken jaar besproken in het OGB Beheer.
6.5. Niveau 5; operationeel beheer
Kern: de verantwoordelijkheid voor dit vijfde niveau van beheer wordt belegd bij verschillende
beheerpartijen, die op basis van een nader vorm te geven selectieproces zijn gekozen, welke
keus de eerste keer wordt bekrachtigd door het Bestuurlijk Overleg.
Positionering
De operationele beheerorganisaties vormen samen het vijfde niveau in het beheerarrangement.
Zij hebben de tactisch beheerorganisatie als opdrachtgever en kunnen zelf als opdrachtgever
fungeren naar derden, bijv. IT-leveranciers. De keuze is of wordt geregeld in de wetgeving of
wordt besloten door de Minister van BZK, in overeenstemming met de collega Minister wanneer
deze eigenaar is van de betreffende beheerorganisatie. De tactische beheerorganisatie wordt
gemachtigd om het opdrachtgeverschap namens de Minister van BZK uit te voeren en de (raam)overeenkomst van opdrachtuitvoering te sluiten met de operationele beheerpartij waarmee
deze de opdracht aanvaardt.
Opdracht
De operationele beheertaak behelst het in stand houden, onderhouden en exploiteren,
gebruiken en continu door-ontwikkelen van de resp. delen van DSO-LV met bijbehorende
ondersteunende dienstverlening aan de bestuursorganen in de vorm van een helpdeskfunctie
over het gebruik van de betreffende voorziening. Dit kan deels worden uitbesteed aan private
partijen. De operationele beheerorganisatie voert deze opdracht uit op basis van een werkplan
en begroting, welke stukken jaarlijks vooraf goedgekeurd moeten worden door de tactische
beheerorganisatie. Op basis hiervan wordt door de tactische beheerorganisatie het budget voor
beheer vastgesteld. De operationele beheerorganisatie stimuleert innovatie en stuurt op de
kwaliteit van dienstverlening in relatie tot de beheerkosten, beheert het budget en legt
jaarlijks verantwoording af aan de opdrachtgever over de uitvoering van de beheeropdracht en
de geleverde prestaties op een wijze als vastgelegd in de (raam-)overeenkomst van opdracht.
De operationele beheertaken worden voor de eerste periode van 5 jaar (2019 t/m 2023) op
basis van het principebesluit van het OGB van februari 2018, door de Minister van BZK, in
overeenstemming met de collega minister wanneer deze eigenaar is van de betreffende
operationele beheerorganisatie, belegd bij de organisaties die de betreffende voorziening nu
ontwikkelen of al ontwikkeld hebben indien en voor zover met deze organisaties
overeenstemming wordt bereikt over de inhoud, kwaliteit, kosten, risicoverdeling en
randvoorwaarden voor de uitvoering van deze beheeropdracht. De inzet is erop gericht met
deze betreffende organisaties hierover voor 1 juli 2019 in samenspraak tussen de strategische
en tactische beheerorganisatie afspraken te maken en een (raam-)overeenkomst van
opdrachtuitvoering te sluiten.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 30 van 42

Relatielijnen
De operationele beheerorganisaties hebben ieder een eigen, directe opdrachtnemersrelatie
met de tactische beheerorganisatie. Zij hebben onderling een samenwerkingsrelatie met het
oog op het functioneren van DSO-LV als geheel. Daarnaast hebben zij een contact- en
afstemmingsrelatie met -vertegenwoordigers van- de bestuursorganen als gebruikers. Over
deze lijn verloopt de interactie tussen het landelijk georganiseerd operationeel beheer en de
decentrale uitvoering. Doel hiervan is de gebruikersbelangen te behartigen, die gaan over
behoeftes, knelpunten signaleren, en voor de decentrale uitvoering relevante informatie te
delen vanuit de operationele beheerorganisatie, bijv. over releases, etc. Hiervoor wordt door
iedere operationele beheerorganisatie een passend platform (bijv. een gebruikersraad)
ingesteld. Dit platform heeft geen rol in het opdrachtgeverschap noch de aansturing van de
operationele beheerpartij.
Operationele beheerorganisaties kunnen een opdrachtgevers-opdrachtnemersrelatie hebben
met derden, waaronder IT-leveranciers. Dat is aan hen om te beslissen. Tot slot houden zij een
relatie met hun eigenaar.
Overlegtafel voor interbestuurlijke samenwerking
Er is op dit niveau geen aparte overlegtafel voor interbestuurlijke samenwerking; dat loopt via
de overlegplatforms die de tactische beheerder heeft met de koepels en/of hun
uitvoeringsorganisaties.
Vastlegging
Uitwerking van de operationele beheeropdracht gebeurt in een (raam)overeenkomst voor
opdrachtuitvoering die de tactische beheerorganisatie in de rol van opdrachtgever namens de
Minister voor 1 juli 2019 afsluit met de resp. operationele beheerorganisaties als
opdrachtnemer, waarin de inhoud van de opdracht, de condities waaronder deze moet worden
uitgevoerd, het beschikbare budget, de te leveren prestaties en de wijze waarop over de
uitvoering wordt gerapporteerd worden vastgelegd. De keuze voor een raamovereenkomst of
integrale overeenkomst wordt in dit traject gemaakt. De (raam)overeenkomst betreft een
doorvertaling van het beheerprotocol en het strategisch en het tactisch beheerplan. Wijziging
in een van de genoemde documenten kan aanleiding geven de (raam)overeenkomst van
opdrachtuitvoering aan te passen; de tactische en de betreffende operationele
beheerorganisatie voeren hierover dan overleg.
Vervolgens wordt in een jaarlijkse cyclus het werkplan en de begroting van de operationele
beheerorganisatie voor het komend jaar vastgesteld door de tactische beheerorganisatie.
Tevens wordt in deze cyclus de door de operationele beheerorganisatie opgestelde rekening en
verantwoording van het verstreken jaar met tactische beheerorganisatie besproken.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 31 van 42

7. Financiële afspraken
Onder de gezamenlijk te dragen kosten van beheer vallen zowel de kosten van het strategisch
beheer als de kosten van het tactisch beheer en het operationele beheer van DSO-LV en het
Informatiepunt. Beheerkosten van componenten die wel nodig zijn om DSO-LV te laten
functioneren, maar geen onderdeel zijn van DSO-LV vallen buiten het bestek van deze
financiële afspraken.
De afspraken uit het Bestuursakkoord en het Financieel akkoord blijven leidend, zowel qua de
overeen gekomen procentuele verdeling tussen de resp. overheden als hun maximum bijdrage
voor beheer DSO-LV-basisvoorziening en het Informatiepunt (€ 25,9 mln.) en ambitieniveau
scenario 3 Bestuursakkoord (€ 57 mln.).
Genoemd bedrag van € 25,9 mln. wordt volgens het Financieel akkoord als volgt opgebracht:

Rijk
Provincies
Gemeenten
Waterschappen
Totaal

19%
6%
70%
5%
100%

€ 5,0 mln.
€ 1,6 mln.
€ 18,0 mln.
€ 1,3 mln.
€ 25,9 mln.

Deze afspraken zijn als volgt nader ingevuld.
7.1. Moment van betalen
De bijdrage van de andere overheden in de kosten van beheer gaan in per 1 januari 2020,
omdat DSO-LV -ook overeenkomstig hun eigen wens -vanaf 1 januari 2020 beschikbaar is voor
gebruik door de bestuursorganen. Feitelijk betekent dit ten opzichte van de situatie waarin
invoering van de wet per 1 januari 2018 resp. 2019 zou plaatsvinden een latere ingangsdatum
dan toen overeengekomen.
Het DSO-LV zal in 2019 worden opgeleverd conform het door het OGB vastgestelde basisniveau.
Dit basisniveau is verder uitgewerkt in het GPvE dat eveneens door het OGB is vastgesteld en
periodiek “ververst”. In de periode tussen oplevering van het DSO-LV basisniveau en datum
inwerkingtreding van de Omgevingswet hebben alleen bestuursorganen toegang tot het DSO-LV.
Conform de afspraak in het Bestuursakkoord hebben zij daarmee een jaar de tijd om in overleg
met hun softwareleveranciers hun eigen digitale systemen aan te passen en te zorgen dat deze
goed worden aangesloten op DSO-LV. Immers, bij inwerkingtreding van de wet moet het hele
digitale stelsel operationeel zijn, dus niet alleen DSO-LV, maar ook de achterliggende systemen
bij alle bestuursorganen. Verder is DSO-LV in deze periode beschikbaar voor oefenen, testen en
vullen met content door de bestuursorganen. Zo kunnen provincies en waterschappen vast
testen met het uploaden van een omgevings- of waterschapsverordening, of gemeenten met
het maken en uploaden van een omgevingsplan. Hetzelfde geldt voor het maken en uploaden
van lokale toepasbare regels (vragenbomen die helpen bij het aanvragen/ melden van een
activiteit die door decentrale regelgeving gereguleerd wordt, zoals het aanvragen van een
kapvergunning): ook hier kan vast mee geoefend en getest worden.
De eindgebruiker (burgers en bedrijven) hebben beperkt toegang tot het DSO-LV vóór
inwerkingtreding van de wet. Zij kunnen zich wel oriënteren en allerlei zaken checken,
bijvoorbeeld via de Viewer. Maar vergunningaanvragen of meldingen kunnen pas vanaf de
datum van inwerkingtreding via het DSO ingediend worden.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 32 van 42

7.2. Kosten beheer 2018 en 2019
Kosten van beheer die gemaakt worden in 2018 en 2019 en die aantoonbaar toe te wijzen zijn
aan het voorbereiden 15 van de beheersituatie of het beheer zelf, worden op aangeven van BZK
door partijen besproken en aanvaard als kosten waarvan het redelijk is dat die gezamenlijk
worden gedragen, en wel conform de verdeelsleutel uit het Financieel akkoord. Hierbij geldt
dat kosten van beheer van voorzieningen pas aan de orde kunnen zijn vanaf het moment van
gereed melden ervan door programma DSO aan het OGB (verstreken periode) of het moment
van acceptatie van de voorziening door het OGB Beheer (toekomstige periode). Kosten die
gemaakt worden voor herstel van gebreken die geconstateerd zijn in het acceptatieproces van
de aangeboden voorziening, behoren tot de ontwikkelkosten. BZK doet op jaarbasis achteraf
een concreet onderbouwd voorstel over de door te belasten kosten van beheer 2018 en 2019,
waarover in het OGB Beheer overeenstemming moet worden bereikt. De niet als zodanig aan te
merken kosten komen voor rekening van het Rijk.
7.3. Werken met meerjarig taakstellend budget
Er wordt gewerkt met een meerjarig taakstellend integrale budget voor beheer van DSO-LV en
het Informatiepunt voor de periode van 8 jaar (2020 t/m 2027), de eerste 4 jaar (2020 t/m
2023) op het niveau als vastgelegd in het Financieel akkoord (€ 25,9 miljoen), en voor de
volgende 4 jaar (2024 t/m 2028), na evaluatie, zo nodig te verhogen met het bedrag dat nodig
is om de stijging van de beheerkosten ten gevolge van het in beheer nemen in de periode 2024
t/m 2028 van onderdelen die behoren tot de uitbouw DSO te dekken. Daarbij geldt als
uiteindelijk plafond voor de beheerkosten van DSO-LV en het Informatiepunt volgens scenario
3, het in het Financieel Akkoord afgesproken bedrag van € 57 mln. per jaar.
De bijdragen van de overheden staan hiermee ook meerjarig vast. Jaarlijks, ingaande 2020,
vindt wel indexering plaats conform de methodiek die geldt voor Agentschappen.
Deze methodiek bestaat uit een combinatie van de indexpercentages voor de ‘loonvoet sector
overheid’ en ’prijs overheidsconsumptie’, zoals gepubliceerd door het CBS.
Er wordt voor de eerste jaren een hogere bijdrage gevraagd dan strikt nodig is voor de dan
bestaande beheerkosten. Het verschil blijft volledig beschikbaar voor en wordt ingezet om de
eerste stijging van de beheerkosten ten gevolge van de eerste stappen in uitbouw DSO op te
vangen en een deel van de door het Rijk voorgefinancierde beheerkosten in 2018 en 2019
waarvan partijen besluiten dat deze gezamenlijk worden betaald ‘terug te betalen’. Partijen
kunnen ook besluiten een deel van de overgebleven middelen in te zetten ter voorfinanciering
van een investering voor uitbouw DSO, wanneer deze uitbouw daarmee versneld kan worden.
De tactische beheerorganisatie krijgt de opdracht voor het (doen) beheren van de overgebleven
middelen. Er worden in het OGB Beheer afspraken gemaakt over de spelregels die gelden voor
het beheer en de besluitvorming over de aanwending van bedoelde middelen op basis van
consensus.
Medio 2022 wordt op basis van de uitkomsten van een evaluatie de omvang van het
taakstellend budget door partijen opnieuw vastgesteld voor de periode 2024 t/m 2027. In het
Bestuurlijk Overleg wordt beslist over de noodzakelijke verhoging van het budget van € 25,9
mln. om de stijgende kosten van beheer ten gevolge van realisatie van delen van uitbouw naar
het niveau van scenario 3 volgens het Bestuursakkoord, op te vangen. Het Bestuurlijk Overleg
besluit in 2026 voor de volgende periode van 4 jaar (2028 t/m 2031), weer mede op basis van
de uitkomst van de evaluatie van het taakstellend budget die in samenhang met andere
evaluaties dat jaar plaats vindt.
15 Denk aan de kosten verkenning, inhuur juridische expertise, inhuur expertise voor selectieproces tactische

beheerorganisatie etc.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 33 van 42

Gevisualiseerd zou dat er als volgt uit kunnen zien. Deze visualisatie geeft de methodiek weer;
de omvang van de staven zijn fictief gekozen; deze kunnen pas bepaald worden naar afronding
van de eerste validatie van de beheerkosten.
€ 57,0 mln. max

Kosten
beheer
uitbouw

€ 25,9 mln.
Overschot +
terug
betalen

Kosten
beheer
basis

Overschot

Kosten
beheer
basis

Overschot

Kosten
beheer
basis

Kosten
beheer
uitbouw

Kosten
beheer
uitbouw

Inzet
overschot

Inzet
overschot

Kosten
beheer
basis

Kosten
beheer
basis

2023

2024

Kosten
beheer
uitbouw

Kosten
beheer
uitbouw

Kosten
beheer
uitbouw

Kosten
beheer
uitbouw

Kosten
beheer
basis

Kosten
beheer
basis

Kosten
beheer
basis

Kosten
beheer
basis

2025

2026

2027

2028

Kosten
beheer
basis

2018/2019

2020

2021

2022

2029

Er kunnen drie omstandigheden zijn die aanleiding geven tot (discussie over) tussentijdse
aanpassing van dit taakstellend budget c.q. de bijdrage van de deelnemers te komen. Daar
wordt als volgt mee omgegaan.
•

•

Er kunnen zich onvoorziene omstandigheden buiten de invloedssfeer van de strategische
beheerpartij voor doen die leiden tot oplopende beheerkosten. Een voorbeeld daarvan zou
kunnen zijn een wetswijziging naar analogie van de AVG. We gaan er vanuit dat dan een
beroep kan worden gedaan op het mechanisme van artikel 2 Financiële verhoudingswet· ten
behoeve van de gemeenten en provincies en een vergelijkbare financiële compensatie
wordt getroffen voor de waterschappen. Is dat niet het geval dan treden partijen in overleg
en komen in consensus tot een conclusie over eventuele aanpassing van het taakstellend
budget en daarmee de bijdragen.
Er is aanleiding het tempo van uitbouw DSO-LV basisniveau te versnellen, waardoor
verhoging van de beheerkosten eerder ontstaat dan in 2024. Partijen treden dan in overleg
en besluiten in consensus over eventuele tussentijdse aanpassing van het taakstellend
budget en hun bijdragen, rekening houdend met de op dat moment beschikbare
overgebleven middelen. Daarbij wordt ook de variant betrokken, waarbij het Rijk de

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 34 van 42

•

tussentijdse verhoging van de beheerkosten voorfinanciert, zodat het moment van ophoging
van de bijdragen van partijen gehandhaafd kan worden op 2024. Wanneer het tempo van
uitbouw DSO-LV basisniveau vertraagt blijven de middelen die over blijven beschikbaar
voor uitbouw op een later moment.
Er is sprake van onvoldoende sturing op het beheer en de kosten ervan, waardoor
overschrijdingen ontstaan. Dit is een risico van de strategische beheerorganisatie als het
gaat om het tactisch beheer en van de tactische beheerorganisatie als het gaat om het
operationeel beheer.

Proces van toewerken naar harde cijfers
De hiervoor beschreven afspraken zijn gebaseerd op de verwachting dat de kosten van beheer
DSO-LV basisniveau en het Informatiepunt, de eerste periode van 4 jaar blijven binnen de €
25,9 mln. Het belang om binnen dat budget te blijven is evident. Dat betekent dat er een
proces gelopen wordt waarlangs de hardheid op de cijfers gaandeweg toeneemt en door de
strategische beheerorganisatie tot verdeling van het taakstellende budget wordt gekomen.
• In november 2018 worden met BZK de kosten strategisch beheer nader onderbouwd.
• In december 2018 worden de kosten tactisch beheer met de geselecteerde partij nader
onderbouwd.
• In de periode januari – juni 2019 wordt met de potentiële operationele beheerpartijen
afspraken gemaakt over hun opdracht, niveau van dienstverlening en kosten; in deze stap
wordt het gesprek gevoerd over wat in de rapportage van de verkenning aangeduid is als de
knoppen waaraan kan worden gedraaid om de beheerkosten te beperken en te beheersen.
De belangrijkste zijn het niveau van dienstverlening en de mate van gebruik. In dit traject
vindt ook opschoning plaats van onderdelen in de voorlopige raming van de beheerkosten,
waarvan moet worden vastgesteld dat deze daarin ten onrechte opgenomen zijn, omdat de
activiteit geen of slechts gedeeltelijk onderdeel vormt van de beheeropgaaf DSO en voor
het overige bestaat uit activiteiten die al regulier plaats vinden en ook al gefinancierd zijn.
In dit kader zal bijzondere aandacht worden gegeven aan de hoogte en dekking van de
meerkosten op macroniveau van gebruik STOP en LVVB door de bestuursorganen ten
behoeve van DSO-LV en de beheerkosten van het Informatiepunt, onderdeel voorlichting en
vraagbaakfunctie wet en regelgeving. In deze stap trekken programma DSO, team managen
beheer en de tactische beheerorganisatie gezamenlijk op.
• Medio juni 2019 wordt door de strategische beheerorganisatie de balans opgemaakt en
vastgesteld welk deel van het taakstellend budget van € 25,9 mln. beschikbaar is voor de
kosten van strategisch beheer, welk integraal budget er beschikbaar wordt gesteld voor het
tactisch en operationeel beheer, of er ruimte is een risicovoorziening te creëren en zo ja
van welke omvang en op welk beheerniveau deze beheerd wordt, en welk deel
gereserveerd kan worden voor de toekomstige stijging van de beheerkosten als gevolg van
uitbouw. De uitkomst op dit laatste punt wordt dan tegen het Plan uitbouw DSO-LV aan
gehouden om te kijken hoe het daarin ontwikkelde tijdpad zich verhoudt tot de
beschikbare middelen om de stijging van de kosten van beheer op te vangen. Het resultaat
van deze exercitie wordt uit oogpunt van transparantie gedeeld met het OGB Beheer.
Kosten organiseren vraagarticulatie
De koepels gaan optreden als gesprekspartner van de tactische beheerorganisatie en krijgen
een rol in de verbinding en communicatie tussen hun leden en de tactische beheerorganisatie.
In dat kader zullen de koepels zich ook bezig gaan houden met het bundelen van de
vraagarticulatie. Dat kost ook geld en mankracht. De kosten voor deze contramal van de
tactische beheerorganisatie worden niet gerekend tot de kosten van beheer DSO-LV en blijven
daarom in dit voorstel buiten beschouwing.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 35 van 42

7.4. Methodiek van betalen
De voorkeuren van partijen voor de methode van betalen worden gevolgd: provincies via
facturatie door het IPO, waterschappen via toevoeging op de al bestaande factuur van BZK aan
de waterschappen voor andere diensten en gemeenten ten laste van het GF. De Minister BZK
draagt zorg voor de afdracht van de bijdragen van de Rijksonderdelen volgens de gebruikelijke
interdepartementale spelregels. Daarbij wordt rekening gehouden met bijdragen die enkele
Rijksonderdelen ontvangen in hun hoedanigheid van operationele beheerorganisatie.
Het ophalen van de bijdragen van de overheden in de kosten van beheer is de
verantwoordelijkheid van de strategisch beheerder. Deze verstrekt vervolgens de tactische
beheerorganisatie een (gefixeerd) integraal budget voor de eigen beheerkosten en de kosten
van het operationele beheerpartijen. Deze budgetten worden geoormerkt naar beide typen van
beheer, zodat er zicht ontstaat op de beide typen kosten. Bovendien is dat uit oogpunt van
zuivere verhoudingen en zakelijk gezien van belang omdat partijen zo als opdrachtgever mee
bepalen welke budget zij voor tactisch beheer beschikbaar willen stellen.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 36 van 42

8. Overige en slotbepalingen
8.1. Over de beheerovereenkomst DSO-LV
Looptijd en beëindiging
De beheerovereenkomst DSO-LV wordt voor een periode van 10 jaar afgesloten (2019 t/m 2028)
en wordt in 2026 geëvalueerd. Wanneer door partijen op basis van de uitkomst van de
evaluatie in gezamenlijkheid wordt besloten de beheerovereenkomst DSO-LV na 2028 niet te
verlengen, is het Bestuurlijk Overleg er, onder eindverantwoordelijkheid van de Minister als
stelselverantwoordelijke, verantwoordelijk voor dat er afspraken worden gemaakt over de
gevolgen van het aflopen van de beheerovereenkomst DSO-LV voor de inrichting van het beheer
van DSO-LV en de verplichtingen die hieruit volgen voor de samenwerkende overheidspartijen,
vanuit het perspectief van het gezamenlijke belang en de gedeelde verantwoordelijkheid voor
een goed functionerend DSO-LV.
Uittreding
Uittreding uit of opzegging van de beheerovereenkomst DSO-LV, tussentijds of na de periode
van 10 jaar, door een van de partijen is niet mogelijk zolang het Bestuursakkoord geldt. Bij
gezamenlijke opzegging zijn zij er ook gezamenlijk verantwoordelijk voor, onder
eindverantwoordelijkheid van de Minister als stelselverantwoordelijke, maatregelen te treffen
en nieuwe afspraken te maken die de continuïteit in de instandhouding, de exploitatie en een
bedrijfszeker gebruik van DSO-LV door de bestuursorganen garanderen.
Wijziging
Het Bestuurlijk Overleg kan op voorstel van een van de partijen ook tussentijds tot wijziging
van de beheerovereenkomst DSO-LV besluiten; daarover is overeenstemming nodig tussen alle
betrokken overheden die de beheerovereenkomst DSO-LV ondertekend hebben, gevolgd door
schriftelijke vastlegging.
Escalatie en geschilbeslechting
Verschillen van mening of inzicht resp. conflicten tussen de strategische beheerder en de
tactische beheerder resp. de tactisch beheerder en een operationele beheerorganisatie worden
in de opdrachtgevers-opdrachtnemerslijn opgelost, zonder tussenkomst van het OGB Beheer of
het Bestuurlijk Overleg. Om verschillen van inzicht resp. conflicten met operationele
beheerpartijen adequaat en snel te kunnen oplossen wordt in de overeenkomst van
opdrachtuitvoering aan de tactische beheerorganisatie hiervoor een passende voorziening
opgenomen, die deze binnen (financiële) kaders voldoende handelingsruimte biedt.
Verschillen van mening of inzicht tussen de strategische beheerorganisatie en het OGB Beheer
resp. binnen het OGB Beheer over de uitleg van de beheerovereenkomst DSO-LV en zaken
waarin de beheerovereenkomst DSO-LV niet of onvoldoende voorziet worden, ingeval van het
ontbreken van een mandaat van de leden van het OGB Beheer om hierover te beslissen,
voorgelegd aan het Bestuurlijk Overleg voor een beslissing.
Het Bestuurlijk Overleg is ook het hoogste niveau in de escalatieladder van het
beheerarrangement. Verschillen van mening of inzicht op dat niveau worden daar ook opgelost,
op basis van het consensusmodel; er wordt net zo lang overleg gevoerd tot er overeenstemming
is bereikt. Dit past bij de gekozen interbestuurlijke samenwerkingsgedachte voor de uitvoering
van het beheer DSO-LV. Wanneer ook na voortdurend overleg consensus uit blijft, wordt een
nader uit te werken minnelijke regeling voor geschilbeslechting in gang gezet. Wanneer ook die

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 37 van 42

regeling niet tot een oplossing voor het geschil leidt kan elke partij zich wenden tot de
bevoegde rechter te Den Haag.
Daarnaast kan de Minister van BZK vanuit haar verantwoordelijkheid voor interbestuurlijk
toezicht bestuursorganen van gemeenten, provincies en waterschappen aanspreken op naleving
van de verplichtingen die volgen uit de wet, onder andere op het punt van de verplichting DSOLV te vullen met content. Voor de Rijksgeledingen zal dit verlopen via collegiaal overleg met
de andere daarvoor verantwoordelijke ministers.
8.2. Samenvatting evaluaties: beheerarrangement, aangewezen beheerorganisaties,
financiële afspraken
De in de voorgaande hoofdstukken afgesproken evaluaties worden deze hier kort samengevat
en gevisualiseerd in onderstaand schema.
Partijen evalueren de afspraken over de werking van het model van beheer, zoals uitgewerkt in
dit beheerarrangement DSO-LV en vastgelegd in de beheerovereenkomst DSO-LV, alsmede de
beheerovereenkomst DSO-LV zelf in 2026. Over wijziging van dit model en/of wijziging van de
beheerovereenkomst DSO-LV wordt in consensus besloten in het Bestuurlijk Overleg.
Partijen evalueren de nu gekozen taakverdeling tussen het strategisch, tactisch en
operationeel beheerniveau en de taaktoedeling op het terrein van het tactisch en operationeel
beheer aan de resp. beheerorganisaties vóór 1 juli 2022 en nemen vóór 1 oktober 2022 in het
OGB Beheer een besluit over de uitkomsten van deze evaluatie met het oog op tijdige
duidelijkheid over bedoelde taakverdeling en taaktoedeling van de resp. beheeropdrachten
vanaf 1 januari 2024 voor henzelf en voor de beheerpartijen die voor de eerste periode van 5
jaar (2019 t/m 2023) gekozen zijn. Bij de evaluatie van de taakverdeling wordt ook gekeken
naar het samenspel tussen de drie beheerniveaus. Bij de evaluatie wordt de mogelijkheid open
gehouden dat het collectief van gemeenten (via de VNG) besluit mee te doen in het
selectieproces en als uitkomst daarvan gevraagd wordt de rol van tactische beheerder namens
de Minister van BZK te gaan uitvoeren. Het besluit van het OGB beheer over de invulling van
het beheerarrangement op het punt van het tactisch beheer dat vanaf 1 januari 2024 geldt,
wordt voor 1 november 2018 ter bekrachtiging voorgelegd aan Bestuurlijk Overleg.
Partijen evalueren de afspraken omtrent het taakstellend budget voor de eerste periode van 4
jaar (2020 t/m 2023) in 2022. Deze evaluatie wordt parallel aan de evaluatie van de gekozen
beheerorganisaties uitgevoerd en de uitkomsten lopen ook in de besluitvorming mee.
Samengevat zien deze evaluatieafspraken, in samenhang met de evaluatie van de wet, er als
volgt uit:

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 38 van 42

Timetable looptijden en evaluatiemomenten DSO-LV
DSO-LV integraal

inwerkingtreding

1

Omgevingswet, onbepaalde tijd

2

Beheerarrangement, 10 jaar

3

Beheerpartijen, 5 jaar

4

5

evaluatie

evaluatie

evaluatie

evaluatie

Taakstellend beheerbudget, 8 jaar evaluatie

evaluatie

Financiële
consequenties

Nulmeting

evaluatie

evaluatie

evaluatie

*)

6

Informatiepunt (17 FA)

2019
[Vs01/bk]

2020

2021

2022

evaluatie

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

*) voorlopige planning

*) vooralsnog opgenomen conform punt 17 Financieel Akkoord hangende het onderzoek naar IP.
Nadere duiding evaluatie afspraken uit het Financieel akkoord
In het Financieel akkoord liggen enkele afspraken vast omtrent –de financiële aspecten van- de
stelselherziening, die aandacht vragen
In punt 12 ligt vast dat in ieder geval een half jaar voor inwerkingtreding van de wet de
financiële consequenties van de gehele stelselherziening in beeld worden gebracht. Tenzij
partijen op dat moment gezamenlijk besluiten dat voldoende informatie aanwezig is, of
aanvullend onderzoek op dat moment niet meer inzicht biedt, wordt onderzoek verricht naar
de financiële effecten van het nieuwe stelsel.
Partijen zijn tot het inzicht gekomen dat een evaluatie van de financiële effecten medio 2020
te vroeg is. De wet moet nog in werking treden, de beheerorganisaties zijn nog maar net
begonnen en het ontbreekt bijvoorbeeld aan ervaringscijfers over het gebruik van DSO-LV door
bestuursorganen, burgers en bedrijven. Bovendien verhoudt zich dit ook niet met de afspraak
tussen partijen om het taakstellend budget voor de periode 2020 t/m 2023 vast te leggen.
Partijen hebben daarom afgesproken het eerder afgesproken integrale beeld dat in 2020 wordt
opgesteld te gebruiken als input voor de gezamenlijk te accorderen opzet van een
monitoringsinstrument, waarbij de al in gebruik zijnde monitoringsinstrumenten als input
worden gebruikt. De investeringen, transitiekosten en structurele kosten van de
bestuursorganen maken onderdeel uit van dit integrale beeld. De resultaten van deze
monitoring worden betrokken bij een eerste financiële evaluatie van het nieuwe stelsel in
2022, waarbij ook het taakstellend budget dat voor de periode 2020 t/m 2023 is afgesproken en

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 39 van 42

de voortgang in de uitbouw volgens het Plan Uitbouw in relatie tot het rendement ervan
worden betrokken. De afspraak uit het Financieel akkoord (punt 13) overleg te voeren over de
uitkomst van het hiervoor bedoelde onderzoek wordt betrokken op deze eerste evaluatie.
Conform de afspraak uit punt 13 zal bezien worden of er aanleiding is nadere afspraken te
maken over de begrenzing van de afgesproken bedragen, de ambitie in de uitvoering, maar ook
of uitvoering van het stelsel bijsturing behoeft omdat partijen mogelijke besparingen onnodig
laten liggen.
In punt 24 ligt vast dat partijen uiterlijk in september 2016 gezamenlijk een
onderzoeksvoorstel formuleren naar alternatieve financieringsmogelijkheden voor het fysieke
domein, uitgaande van het nieuwe stelsel omgevingsrecht. Het onderzoek moet leiden tot een
concreet voorstel voor de nieuwe kabinetsperiode. Deze afspraak is nog niet uitgevoerd.
Gezien de dynamiek van de grote veranderopgaven die op dit moment in het fysiek domein
spelen rondom klimaatadaptie, energietransitie, VTH en circulaire economie, hebben partijen
besloten het in punt 24 bedoelde onderzoek te koppelen aan de eerste evaluatie van de
Omgevingswet die in 2026 zal plaatsvinden. Dan zal er meer duidelijkheid zijn over de impact
van deze grotere veranderopgaven. Dat biedt gelegenheid het vraagstuk van alternatieve
financieringsmogelijkheden vanuit een breder perspectief aan te pakken.
8.3. Procesafspraken over uitbouw DSO naar ambitieniveau Bestuursakkoord
Partijen herbevestigen dat het ambitieniveau conform scenario 3 uit het Bestuursakkoord
leidend blijft en zij dit vraagstuk de komende periode gezamenlijk aanpakken. Als start
daarvoor is een feitenonderzoek uitgevoerd, om vast te stellen waaruit de beoogde uitbouw
bestaan en wat er daarover tot nu toe besloten is. Uit dit feitenonderzoek blijkt dat vanuit het
Bestuursakkoord en de Visie de volgende elementen worden genoemd als (mogelijk) onderdeel
van scenario 3:
1. Informatieproducten/ontsluiten van informatie via het DSO; leveren betrouwbare,
beschikbare en bestendige op de vraag toegespitste informatieproducten 16 vanuit de
ruwe data die in een domein beschikbaar is. Deze informatieproducten worden via DSOLV ontsloten.
2. Samenwerkingsruimte; een of meer voorzieningen die samenwerking tussen bevoegd
gezagen onderling en tussen bevoegd gezagen en initiatiefnemers mogelijk maken,
zodat partijen weten aan welke zaak zij werken, wat de status is en welke documenten
er zijn (inclusief status). Doel is om snellere doorlooptijden te bereiken.
3. Onderzoekshulp; voorziening die zorgt voor inzicht welke informatie en/of onderzoeken
nodig is om te besluiten op een vergunningaanvraag en de voorziening geeft informatie
over reeds verricht onderzoek (voor zover dit open data is). Doel is het voorkomen van
onnodige aanvraagvereisten en onderzoek bij zowel de vergunningaanvraag als de
melding.
4. Regelbeheer; er is een digitale voorziening nodig voor het maken van beslisbomen en
locatiegebonden regels voorzien van geo-coördinaten om informatie op maat te
presenteren voor gebruikers. Om ervoor te zorgen dat informatie in de voorziening
actueel is, moet het beheer van regels en het beheer van beslisbomen digitaal
ondersteund worden — hiervoor wordt gebruik gemaakt van regelbeheer. Om
een door het informatiehuis samengesteld
digitaal product met informatieve waarde dat voldoet aan de daarbij gestelde kwaliteitseisen en standaarden.
Het heeft meerwaarde ten opzichte van de aan het huis geleverde gevalideerde
gegevens(verzamelingen).
16 In de Visie zijn informatieproducten als volgt omschreven:

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 40 van 42

decentrale overheden te ondersteunen bij het maken en beheren en ontsluiten van
decentrale regels via landelijke voorzieningen, is een landelijke voorziening voor
regelbeheer beoogt. Doel is via het loket van het DSO-LV gebruikers zo snel mogelijk
inzicht te geven in wat waar mag.
5. Standaardisatie; standaardisatie is noodzakelijk voor uitwisseling van gegevens, een
randvoorwaarde voor zaakgericht werken en het bevordert de rechtszekerheid.
Doorontwikkeling van DSO-LV maakt nieuwe standaarden nodig, bijvoorbeeld bij het
digitaal ondersteunen van regelbeheer.
6. Eén loket; verfijning van het loket dat gebruikt wordt om een vergunning aan te vragen
of een melding te doen en een omgevingsplan in te zien. Doel is vergroten van de
gebruiksvriendelijkheid.
7. Ondersteuning toezicht en handhaving; beoogd is via DSO-LV aan te sluiten op de
processen rond toezicht en handhaving en hiervoor ook relevante informatie via het
DSO-LV te ontsluiten
8. Ondersteuning zienswijze en bezwaar; beoogd is dat gebruikers ook via het DSO-LV
zienswijze in kunnen dienen en bezwaar kunnen maken
9. Interbestuurlijke aansluitvoorziening bevoegd gezag; een voorziening die het voor
bevoegd gezagen makkelijker maakt om aan te sluiten op DSO-LV.
10. Ondersteunen dynamische informatie; zorgen dat DSO-LV met dynamische,
wisselende/bewegende, informatie kan omgaan c.q. het kan weergeven.
Uit het feitenonderzoek blijkt dat over geen enkel onderdeel van scenario 3 het eindbeeld
vaststaand is of al definitief besloten is. Partijen hebben op grond daarvan vastgesteld dat er
aanleiding is deze 10 elementen nader uit te werken op inhoud en de bedoeling en daarbij ook
de vraag onder ogen te zien of er op grond van de actuele omstandigheden en inzichten nog
steeds behoefte is aan de resp. elementen en of er elementen ontbreken die juist belangrijk
zijn om mee te nemen in de uitbouw DSO-LV. De ambitie die met DSO-LV wordt nagestreefd
blijft hierbij leidend. Zij hebben afgesproken de periode tot 1 maart 2019 te nemen om deze
stap te zetten en het resultaat vast te leggen in een Plan Uitbouw DSO-LV, waarover in het
Bestuurlijk Overleg in consensus wordt besloten. Dit Plan blijft binnen de kaders van het
Bestuursakkoord en Financieel akkoord en bevat naast de eerste inhoudelijke uitwerking van de
verschillende elementen ook een prioritering en een inschatting van de benodigde
investeringen.
Het Plan Uitbouw DSO-LV vormt het kader waarbinnen Partijen vervolgens, telkens op basis van
een businesscase, inclusief dekkingsvoorstel, in het OGB Beheer een go/no go besluit nemen
om een element te doen ontwikkelen. In de businesscase worden de effecten voor de
(oplopende) beheerkosten op jaarbasis expliciet vermeld. Alle partijen zijn volgens de in het
Financieel akkoord overeengekomen verdeelsleutel verantwoordelijk voor het leveren van hun
bijdrage in de stijging van de kosten van beheer ten gevolge van realisatie van (delen van) de
uitbouw.
Het tempo en daarmee de einddatum van realisatie van de in het Plan Uitbouw DSO-LV
vastgelegde uitbouw zal afhangen van het (moment van) beschikbaar komen van middelen voor
de benodigde investeringen. De Minister van BZK spant zich ertoe in.
Om de energie er in te houden worden parallel aan het opstellen van het Plan Uitbouw enkele
elementen al in verkennende zin opgepakt, waarbij prioriteit wordt gegeven aan de
informatieproducten en de samenwerkingsruimte. Het streven is hiervoor in maart 2019
businesscases, inclusief dekkingsvoorstel, beschikbaar te hebben waarover in het OGB Beheer
een go besluit genomen kan worden.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 41 van 42

Uit het feitenonderzoek blijkt ook bij de vervolgaanpak meer aandacht nodig is voor de
processturing. Daarom wordt de opdracht voor verdere operationalisering van uitbouw DSO-LV
centraal belegd en wel bij programmadirecteur Aan de Slag met de Omgevingswet. In de
uitwerking van de opdracht worden de inhoudelijke lijn en de proces- en organisatorische lijn
in samenhang opgepakt. Het opstellen van het Plan Uitbouw DSO-LV voor 1 maart 2019 is
onderdeel van deze opdracht.
8.4. Tijdelijke situatie tot datum invoering Omgevingswet
Tot 1 januari 2021 kan de Omgevingswet niet dienen als grondslag om beheerorganisaties aan
te wijzen omdat deze wet nog niet in werking is getreden. Hiervoor wordt een passende
oplossing gezocht.
8.5. Tot slot
Bij onvoorziene omstandigheden waarin dit beheerarrangement niet voorziet vindt overleg
tussen partijen over de te treffen oplossing. Deze moet passen binnen de kaders van het
Bestuursakkoord, het Financieel akkoord en de uitwerking ervan in de beheerovereenkomst.
Op de beheerovereenkomst DSO-LV is Nederlands recht van toepassing.
Ingeval van onverhoopte tegenstrijdigheid tussen de bepalingen van de beheerovereenkomst
DSO-LV en het Bestuursakkoord of Financieel akkoord gaan de afspraken uit het
Bestuursakkoord en het Financieel akkoord voor. Ingeval van onverhoopte tegenstrijdigheid
tussen de bepalingen van de beheerovereenkomst DSO-LV en enige andere overeenkomst
tussen Partijen, gaan de bepalingen van de beheerovereenkomst DSO-LV voor.
In dit beheerarrangement DSO-LV is de organisatie en governance van het integrale beheer
DSO-LV uitgewerkt. De basis onder dit beheerarrangement ligt in de Invoeringswet
Omgevingswet, waarin DSO-LV wordt geregeld, en de tussen partijen eerder gemaakte
afspraken in het Bestuursakkoord en in het Financieel akkoord. Dit beheerarrangement is
vervolgens de basis voor de af te sluiten beheerovereenkomst en vormt integraal onderdeel van
de toelichting op deze beheerovereenkomst.

Versie 1.0 d.d. 11.12.2018/bijlage beheerovereenkomst DSO-LV

Pagina 42 van 42