MIRT Overzicht
2016

MIRT Overzicht
2016
Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Ministerie van Economische Zaken
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Aangeboden aan de voorzitter van de Tweede Kamer
der Staten-Generaal door de minister van Infrastructuur
en Milieu

MIRT Overzicht 2016
U I TG AV E

PRODUCTIE, DTP-OPMAAK
e n vormgevi n g

Ministerie van Infrastructuur en Milieu, mede namens het Ministerie
van Economische Zaken, het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties

Etcetera
Grafische Producties, Delft

F otografie

Tineke Dijkstra Fotografie, Den Haag
Mediatheek Rijksoverheid
Beeldbank Atlantis, Ministerie Infrastructuur en Milieu
Beeldbank Rijkswaterstaat (beeldbank.rws.nl)
Stationsweb (www.stationsweb.nl)
Project AKI-plan en veiligheidsknelpunten: ’t Sticht Fotobureau, Timo de Boer
Project Beter Benutten: Maastricht-Bereikbaar.nl
Project Brainport Avenue: Verse Beeldwaren
Projecten Landelijk verbeterprogramma Overwegen, Fietsparkeren bij stations
en Toegankelijkheid Spoor: A. Ahlers

KAARTEN

Ministerie van Infrastructuur en Milieu, Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat,
DATA-ICT Dienst en Must Stedebouw, Amsterdam

di s c l aimer

Alle rechten voorbehouden. Aan de inhoud van dit document kunnen geen
zelfstandige rechten worden ontleend. Het Ministerie van Infrastructuur en
Milieu is niet verantwoordelijk voor typefouten en/of onvolkomenheden in de
teksten en het kaartmateriaal van deze uitgave van het MIRT Overzicht en de
bijbehorende site en app.
Het MIRT Overzicht 2016 is tevens beschikbaar als app voor iPad en Android
tablet.
Zie voor integraal raadplegen, downloaden en/of printen ook
http://mirt2016.mirtoverzicht.nl

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een
geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar worden gemaakt in enige
vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, druk, fotokopie of op
enige andere manier zonder schriftelijke toestemming van het Ministerie van
Infrastructuur en Milieu.

mirt2016.mirtoverzicht.nl

Inhoudsopgave
Voorwoord
Over het MIRT
Toelichting op het MIRT Overzicht 2016
Het MIRT en...
MIRT Onderzoeken
Gerealiseerde projecten 2015
Gerealiseerde projecten 2011 - 2015
MIRT-gebieden
Kaart gebiedsindeling
Nationaal
Noordwest-Nederland
Zuidwest-Nederland
• Zuidvleugel
• Zuidwestelijke Delta
Zuid-Nederland
• Brabant
• Limburg
Oost-Nederland
Noord-Nederland
Financien en VGR
• Financiële uitwerking
• Voortgangsrapportage Tracéwetprojecten

6 | MIRT Overzicht 2016

Voorwoord

MIRT Overzicht 2016
De wereld om ons heen verandert voortdurend. Het is de taak van bestuurders om daar steeds op in te blijven
spelen. Zeker bij de fysieke ontwikkeling van ons land: bij de vraag naar bereikbaarheid en waterveiligheid – of
naar een mooie, leefbare omgeving om in te wonen en te werken. Hoe we dat mogelijk maken, staat in het MIRT.
Het is een overzicht van gezamenlijke ambities van samenwerkende overheden. Het zijn projecten, uitgevoerd
met betrokken burgers, bedrijven en andere partijen.
Ook dit jaar is Nederland weer een klein beetje mee veranderd met de tijd: bijvoorbeeld met de oplevering van het
nieuwe Centraal Station in Arnhem, met een nieuw gedeelte van de A4 in West-Brabant en met het nieuwe
Máximakanaal bij Den Bosch.
Veel andere verkenningen, studies en projecten zijn in volle gang. Ze staan allemaal in dit Overzicht. Daarnaast
krijgen ook de MIRT Onderzoeken een prominente plek. In deze onderzoeken kijken we op een nieuwe manier
naar bestaande en toekomstige vraagstukken. Naar combinaties van mobiliteit, economie, ruimtelijke en
maatschappelijke ontwikkeling, duurzaamheid en technologie. Met deze onderzoeken zoeken we de juiste
combinatie van oplossingen. We zoeken actief naar de stem van alle betrokken partijen: omwonenden, gebruikers, andere overheden en het bedrijfsleven. Dat is de beste manier om samen in te spelen op een veranderende
wereld. Namens het Kabinet roep ik alle partners in het MIRT op om deze manier van werken de normaalste zaak
van de wereld te maken.

Mede namens de minister van Economische Zaken, de minister voor Wonen en Rijksdienst, de staatssecretaris
van Infrastructuur en Milieu en de staatssecretaris van Economische Zaken,

De minister van Infrastructuur en Milieu,

Melanie Schultz van Haegen

september 2015

8 | MIRT Overzicht 2016

Over het MIRT
Toelichting op het MIRT

Voor het Rijk is de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR)
het beleidskader dat de ruimtelijk economische- , water- ,
mobiliteits- en duurzaamheids/leefbaarheidsopgaven voor
Nederland richting 2040 benoemt en de focus bepaalt voor de
rijksinvesteringen. Het Rijk investeert in projecten die bijdragen
aan een betere bereikbaarheid van de gebieden met de grootste
economische verdiencapaciteit en projecten die nodig zijn om
Nederland te beschermen tegen hoogwater en een tekort aan
zoetwater. Door infrastructuur, bescherming tegen
overstromingen, waterbeheer en duurzame ruimtelijke
economische ontwikkeling in onderlinge samenhang te bekijken,
wordt gelijktijdig aan een concurrerend, bereikbaar, leefbaar en
veilig Nederland gewerkt. Ruimte en middelen zijn schaars in
Nederland en er is in bepaalde gebieden sprake van een
opeenstapeling van (soms) tegenstrijdige opgaven. Daarom moet
goed gekeken worden hoe deze ruimte het beste in te richten is.
Daar is een gezamenlijk beeld van de opgaven in een specifiek
gebied voor nodig. Het Rijk en de decentrale overheden hebben
daarom eind 2009 per MIRT-gebied een gebiedsagenda vastgesteld.
Al deze gebiedsagenda’s zijn in 2013 en 2014 geactualiseerd zodat ze
aansluiten bij het nieuwe beleid en de meest recente
ontwikkelingen. Dit MIRT Overzicht bevat per gebied de
belangrijkste informatie uit de Gebiedsagenda. De agenda bevat
een gezamenlijke visie en de door Rijk en regio samen onderkende
opgave(n) van een gebied. Welke (strategische) opgaven worden
opgepakt en welke oplossingen worden gekozen, bepalen Rijk en
regio in samenspraak in jaarlijkse bestuurlijke overleggen MIRT
(BO’s MIRT) per regio.

Het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport
(MIRT) als bijlage bij de Begroting van IenM gaat over de financiële
investeringen vanuit het Rijk in deze integrale, gezamenlijke
opgaven en oplossingen (programma’s en projecten). Om de
interne procesgang bij het Rijk omtrent besluitvorming over de
investeringen voor een ieder navolgbaar te maken, zijn de
Spelregels van het MIRT afgesproken. Hierin staat beschreven wat
de taken en rollen van partijen zijn, alsmede de
besluitvormingsvereisten bij het Rijk om te komen tot een
beslissing over een eventuele financiële rijksbijdrage. De spelregels
schetsen het proces dat een opgave dan wel project/programma
doorloopt van verkenning, planuitwerking tot en met realisatie,
inclusief de bijbehorende beslismomenten.

Toelichting op het MIRT
Het MIRT kent op dit moment vijf onderdelen die samen
waarborgen dat het MIRT uitgevoerd wordt. Deze vijf zijn:
1.		de bestuurlijke overleggen per MIRT-gebied tussen Rijk en
regio in het najaar,
2.		de in gezamenlijk overleg tussen Rijk en regio opgestelde
gebiedsagenda’s,
3.		 het MIRT Onderzoek,
4.		 de Spelregels van het MIRT en
5.		 het MIRT Overzicht.
De eerste vier onderdelen worden hieronder uitgebreid toegelicht.
Er wordt later apart ingegaan op het MIRT Overzicht.

MIRT Overzicht 2016 | 9

Over het MIRT

Toelichting Begroting IenM
Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft drie begrotingen:
1.		 de beleidsbegroting Hoofdstuk XII van de Rijksbegroting,
2.		 de begroting van het Infrastructuurfonds (Hoofdstuk A van de Rijksbegroting) en
3. de begroting van het Deltafonds (Hoofdstuk J van de Rijksbegroting).
De twee fondsbegrotingen van IenM, het Infrastructuurfonds en het Deltafonds, worden gevoed vanuit de beleidsbegroting
Hoofdstuk XII via beleidsartikel 26 (Bijdrage Investeringsfondsen).
In de beleidsbegroting Hoofdstuk XII worden de uitgaven geraamd en verantwoord voor de beleidsuitgaven van IenM,
waaronder beleidsonderzoeken, subsidies en bijdragen aan medeoverheden en/of internationale organisaties. Ook de
apparaatsuitgaven voor het kerndepartement worden begroot op de beleidsbegroting.
Op beide fondsbegrotingen worden de uitgaven aan concrete investeringsprojecten en programma’s geraamd, evenals de
uitgaven voor beheer, onderhoud en vervanging en renovatie van de infrastructuur. De doelstelling van het
Infrastructuurfonds is wettelijk vastgelegd in de Wet op het Infrastructuurfonds (Stb. 1993, 319): “het bevorderen van een
integrale afweging van prioriteiten en het bevorderen van continuïteit van middelen voor infrastructuur”. De instelling van
het Deltafonds is wettelijk geregeld in de Waterwet (Stb. 2009, 107), met als doel de bekostiging van maatregelen,
voorzieningen en onderzoeken op het gebied van waterveiligheid en zoetwatervoorziening en sinds 2015 ook waterkwaliteit.
De begrotingen van IenM zijn ook digitaal
beschikbaar op www.rijksbegroting.nl.

Bestuurlijke overleggen MIRT
Het MIRT gaat uit van intensieve samenwerking tussen het Rijk, de
decentrale overheden, waterschappen, het bedrijfsleven en andere
betrokken partijen. Om dit te faciliteren is er het bestuurlijke
overleg MIRT (BO MIRT). In het overleg staan, naast de lopende
projecten, de Gebiedsagenda en strategische discussies die daaruit
voortkomen centraal. Aan de hand hiervan worden nadere
(financiële) afspraken en, waar nodig, bestuurlijke afspraken
gemaakt. Bij de prioritering van opgaven en oplossingen gaat het
Rijk uit van de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) en de
beleidsmix investeren, innoveren, informeren, infrastructuur en in
stand houden. Om besluitvorming over infrastructuur, water en
duurzame ruimtelijk-economische ontwikkelingen zo goed
mogelijk op elkaar af te stemmen, zitten niet alleen decentrale
bestuurders met verkeer en vervoer en water in hun portefeuille aan
tafel, maar ook bestuurders met andere ruimtelijke portefeuilles en
worden waterschappen en het bedrijfsleven – voor zover relevant
– uitgenodigd. Er vinden met ingang van 2015 BO’s MIRT plaats in
vijf in plaats van zeven MIRT-gebieden: de regio’s Zuidvleugel en
Zuidwestelijke Delta zijn samengevoegd tot Zuidwest-Nederland en
de regio’s Brabant en Limburg zijn samengevoegd tot ZuidNederland. De resultaten van de BO’s MIRT worden per brief aan de

10 | MIRT Overzicht 2016

Tweede Kamer gemeld en tijdens het Notaoverleg MIRT in de
Tweede Kamer besproken.

MIRT Gebiedsagenda’s
De MIRT Gebiedsagenda’s vormen de basis voor het bespreken van
onderwerpen in de BO’s MIRT en het maken van concrete
(financiële) afspraken. Vanaf 2009 zijn door Rijk en regio
gezamenlijk acht gebiedsagenda’s opgesteld. Het gaat om
Noordwest-Nederland, Utrecht, Zuidvleugel, Zuidwestelijke Delta,
Brabant, Limburg, Oost-Nederland en Noord-Nederland. De
gebiedsagenda’s van Noordwest-Nederland en Utrecht zijn
inmiddels samengevoegd tot een gebiedsagenda Noord-Holland |
Utrecht | Flevoland. Een gebiedsagenda bestaat grosso modo uit
twee delen. Deel één beschrijft de visie, ambities en
ontwikkelrichting van de betreffende regio en geeft een
prioritering. Het tweede deel betreft de uitwerking van deze
opgaven: welke mogelijke programma’s en projecten kunnen nu of
in de toekomst bijdragen aan het invullen van de opgaven? De
gebiedsagenda’s zijn in de BO’s MIRT vastgesteld en vormen
sindsdien de onderlegger en visvijver voor deze overleggen. De
gebiedsagenda’s zelf zijn geen besluit om programma’s of projecten
tot uitvoering te brengen. Met de SVIR is het ruimtelijk- en

Over het MIRT

mobiliteitsbeleid van het Rijk geherformuleerd en gedeeltelijk
gedecentraliseerd. In de SVIR zijn opgaven van nationaal belang
scherper benoemd en zijn keuzes gemaakt. Dit heeft in 2013 en 2014
een doorwerking gekregen in een actualisatie van de
gebiedsagenda’s. De centrale rol van de (geactualiseerde)
gebiedsagenda’s in het MIRT wordt versterkt door ze in te zetten als
aanleiding voor een strategisch gesprek en als inhoudelijk kompas
bij het prioriteren van opgaven en projecten, inclusief de
rolverdeling tussen Rijk en regio.

MIRT Onderzoek
Het MIRT Onderzoek, dat getrokken kan worden door het Rijk of de
regio, is er ofwel op gericht een (in de MIRT Gebiedsagenda
opgenomen) opgave of ontwikkelrichting nader te concretiseren,
danwel om een integrale gebiedsontwikkeling uitvoeringsgereed te
maken. Het is echter geen eerste stap op weg naar een beslissing
over een eventuele rijksinvestering. De uitkomst van een MIRT
Onderzoek kan via aanscherping van de gebiedsagenda en/of na
besluitvorming (conform de Spelregels van het MIRT) in
bijvoorbeeld een BO MIRT aanleiding zijn om voor een bepaalde
(set van) opgave(-n) een MIRT Verkenning te starten. Een MIRT
Onderzoek dient te voldoen aan de principes van Sneller & Beter.
Vanuit het Rijk-regio programma Vernieuwing MIRT -gericht op het
klaar maken van het MIRT voor de toekomst- wordt het aanpakken
van een MIRT opgave met de drie pijlers (brede blik, samenwerken
en maatwerk) gestimuleerd. Er wordt momenteel veel ervaring
opgedaan met de toepassing van deze drie pijlers bij een achttal
MIRT Onderzoeken en Verkenningen rondom een
bereikbaarheidsopgave.

geknipt in verschillende (deel)projecten. Een gezamenlijke
uitvoeringsstrategie moet er dan voor zorgen dat de samenhang op
gebiedsniveau bewaakt wordt.
De spelregels gelden voor alle betrokkenen bij een (mogelijke)
MIRT opgave, project of programma in het fysieke domein. Dit
geldt voor projecten en programma’s van IenM voor het hele MIRT
proces (verkenning, planuitwerking en realisatie). Bij de
gebiedsgerichte verkenning worden ook de domeinen van de
ministeries van Economische Zaken (EZ) en Binnenlandse Zaken
(BZK) meegenomen. De trekker is verantwoordelijk voor de correcte
toepassing van de spelregels. Zowel het Rijk als een decentrale
overheid kan trekker zijn.
In 2011 zijn de spelregels geactualiseerd (TK 33000 A, nr 20, bijlage
2). Het betreft een eenduidiger gebruik van terminologie, de
verdere ‘vernatting’ in het kader van het Deltaprogramma, het
integreren van de Sneller & Beter werkwijze en de wijziging van de
Tracéwet. Momenteel worden de spelregels nogmaals
geactualiseerd en in 2016 worden deze vastgesteld. De gedachten
rond Vernieuwing MIRT/Meer Bereiken worden in de spelregels
verwerkt, externe ontwikkelingen worden in de spelregels
meegenomen en ook wordt gekeken of het wenselijk is spelregels
voor MIRT Onderzoeken op te nemen.

Spelregels van het MIRT
Het doel van de Spelregels van het MIRT is het beschrijven van de
rollen en taken van partijen alsmede de besluitvormingsvereisten
bij het Rijk om te komen tot een beslissing over een eventuele
financiële rijksbijdrage. De huidige spelregels schetsen het proces
dat een MIRT opgave danwel project/programma doorloopt van
verkenning, planuitwerking tot en met realisatie, inclusief de
bijbehorende beslismomenten. Er worden vier beslismomenten
onderscheiden, te weten start-, voorkeurs-, project- en
opleveringsbeslissing. Het doel hiervan is om te verantwoorden
hoe de beslissing tot stand is gekomen, wat de beslissing
inhoudelijk bevat en wat het eventuele vervolgtraject is. Per
beslismoment dient te worden voldaan aan het bijbehorende
informatieprofiel, waar wordt ingegaan op de opgave of
probleemanalyse, oplossingsrichtingen, betrokken partijen,
financiën, besluitvorming en aanpak vervolg.
De spelregels werken daarbij als een zeef. Er is, de opleverings­
beslissing uitgezonderd, geen automatische doorstroming van een
project van de ene naar de volgende fase. Per fase wordt een
expliciete (bestuurlijke) beslissing genomen over het wel of niet
(blijven) opnemen van het project in het MIRT. Hoe verder het
project in de procedure komt, hoe concreter het project is. Vanaf de
planuitwerkingsfase kan integrale gebiedsverkenning worden

MIRT Overzicht 2016 | 11

12 | MIRT Overzicht 2016

Toelichting op het
MIRT Overzicht 2016
Het MIRT Overzicht 2016
Wijzigingen ten opzichte van MIRT Projectenoverzicht 2015
Leeswijzer
Toelichting op de projectbladen

Het MIRT Overzicht 2016
Het MIRT Overzicht (voorheen MIRT Projectenboek) wordt jaarlijks
als bijstuk bij de begroting van het Infrastructuur- en Deltafonds
met Prinsjesdag aangeboden aan de Tweede Kamer. Het
Infrastructuurfonds en het Deltafonds zijn onderdeel van de
begroting van het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM).
Het overzicht werd eerder zowel als boek als digitaal (app en
website) aangeboden, maar met ingang van 2014 alleen nog
digitaal. Dit heeft ook geleid tot de naamswijziging.
Met het MIRT Overzicht wordt inzicht gegeven in de achtergrond,
de stand van zaken en de planning van de fysiek ruimtelijke
rijksprojecten en -programma’s die opgenomen zijn in de begroting van IenM (Infrastructurfonds en Deltafonds). Daarnaast wordt
inzicht gegeven in de visie van de overheden op de verschillende
MIRT-regio’s en de ambities en prioritaire opgaven per MIRT-regio.
Hierdoor is dit overzicht bruikbaar als naslagwerk voor de voortgang en stand van zaken van de projecten en programma’s.
Daarnaast geeft het Overzicht ook inzicht in wat er qua brede
opgaven speelt in elke MIRT-regio. In het MIRT Overzicht zijn
investeringsprojecten en -programma’s opgenomen waar sprake is
van een fysiek ruimtelijke ingreep en waar het Rijk direct financieel
bij betrokken is. Dit kan (gedeeltelijke) financiering en aanleg
betreffen, maar ook een subsidiëring van projecten of programma’s
van decentrale overheden.

Wijzigingen ten opzichte van MIRT
Projectenoverzicht 2015
Van MIRT Projectenoverzicht 2015 naar MIRT Overzicht 2016
In 2014 is de naam gewijzigd van MIRT Projectenboek naar MIRT
Projectenoverzicht omdat er voor het eerst, in het kader van het in
principe alleen digitaal aanbieden van rijksinformatie, geen
gedrukt exemplaar meer verscheen. Om nog sterker te benadrukken dat het MIRT meer is dan projecten en programma’s alleen, is
de naam dit jaar gewijzigd in MIRT Overzicht.
Paginanummers op PDF’s
Mede op verzoek van de Tweede Kamer zijn er dit jaar in de
PDF-versie van het MIRT Overzicht paginanummers opgenomen.
Begrotingstabellen niet meer opgenomen
In voorgaande jaren sloten de boeken en de app altijd af met een
overzicht van de belangrijkste tabellen uit de Begroting van IenM.
Dit jaar zijn in plaats van de tabellen waar mogelijk links opgenomen naar de belangrijkste Begrotingsartikelen.
Artikelnummer op Projectbladen
Om de koppeling tussen het MIRT Overzicht en de Begroting van
IenM (Infrastructuurfonds en Deltafonds) verder te verbeteren, is
op verzoek van de Tweede Kamer op de Projectbladen het artikel uit
het Infrastructuurfonds of het Deltafonds waar het taakstellend
budget van het project vermeld is, waar mogelijk opgenomen.

MIRT Overzicht 2016 | 13

Toelichting op het MIRT Overzicht 2016

Samenvoeging en naamgeving MIRT-Gebieden
Zoals beschreven in ‘Over het MIRT’ is het aantal MIRT-regio’s
teruggebracht van zeven naar vijf. De samengevoegde regio’s
hebben echter nog geen gezamenlijke MIRT Gebiedsagenda en zijn
daarom wat betreft de Gebiedsteksten en project- en programmabladen nog wel als losse regio’s opgenomen. Tenslotte is de naam
van het MIRT-gebied Noord-Holland | Utrecht | Flevoland gewijzigd
in Noordwest-Nederland om beter aan te sluiten bij de namen van
de overige gebieden.
MIRT Onderzoek
De MIRT Onderzoeken gaan binnen het MIRT een steeds nadrukkelijker rol spelen. Niet alleen vormen ze een logische start om
opgaven vanuit de Gebiedsagenda nader te concretiseren, maar ook
wordt er vanuit brede blik, samenwerking en maatwerk gekeken
hoe de gedachten van Vernieuwing MIRT een permanente plek
kunnen krijgen in de aanpak van opgaven, programma’s en
projecten. Daarnaast zijn de Onderzoeken ook gespreksonder­
werpen in de BO’s MIRT. Er zijn daarom dit jaar meer MIRT
Onderzoeken opgenomen in het MIRT Overzicht en de onder­
zoeken hebben ook eigen MIRT-bladen gekregen.
MIRT en actieve mobiliteit
Tijdens het Notaoverleg MIRT in november 2014 is er een motie van
Bashir aangenomen (Kamerstuk nr 34000-A 55)waarin is gevraagd
om ‘actieve mobiliteit/langzaam verkeer, zowel utilitair als
recreatief’ toe te voegen aan het MIRT. Dit is gebeurd door een tekst
over actieve mobiliteit op te nemen in het onderdeel ‘MIRT en…’

Leeswijzer
Deze printversie van het MIRT Overzicht 2016 valt uiteen in drie
delen:
1.		 Algemeen
2.		 MIRT Gebieden
3. Financiën en VGR
In het algemene deel worden het MIRT en het MIRT Overzicht
beschreven, krijgen de gerealiseerde projecten van de afgelopen vijf
jaar een plek evenals de File top 50.

weblinks naar de artikels van de Begroting (Infrastructuurfonds en
Deltafonds). Ook bevat het laatste deel de Voortgangsrapportage
over Tracéwetplichtige projecten (VGR).

Toelichting op de projectbladen
Zoals aangegeven, kiest het kabinet ervoor om in het MIRT
Overzicht investeringsprojecten en -programma’s op te nemen waar
sprake is van een ruimtelijk fysieke ingreep en waarbij het Rijk
direct financieel betrokken is. Dit betekent dat investeringen en
financiële stromen waar het Rijk niet direct bij betrokken is, zoals
bijvoorbeeld specifieke en gebundelde (doel)uitkeringen, niet
opgenomen worden. Wel zijn enkele specifieke subsidieprogramma’s zoals bijvoorbeeld Beter Benutten en het
Meerjarenprogramma Ontsnippering opgenomen.
Per project of programma wordt in aanvulling op de departementale begrotingen meer specifieke beleids- en projectinformatie
gegeven. Per artikel is daarnaast voor de leesbaarheid de fase van
besluitvorming inzichtelijk gemaakt. Een onderzoek heeft de
paarse kleur, een verkenning heeft een geel-oranje kleur, de
planuitwerking een groene en de realisatie een rode kleur. Een
enkel projectblad betreft een programma. Een programma bestaat
uit projecten die soms in twee verschillende fasen zitten: planuitwerking en realisatie. Indien dit het geval is dan wordt de gecombineerde fase ‘Planuitwerking/realisatie’ gehanteerd. De kleur van
het blad wordt bepaald door het zwaartepunt van de programma­
begroting. Als het merendeel van de financiën in de planuitwerking
zit, is het groen, anders rood.

Opgave
Beschrijving van de opgave; dit kan zowel een knelpunt/probleem
als een (in de MIRT Gebiedsagenda opgenomen) opgave of kans zijn
of een combinatie van beide.

Oplossing
De gekozen oplossing of (mogelijke) oplossingen/onderzoeks­
varianten voor het aangegeven knelpunt/probleem, of de wijze
waarop er aan een opgave gewerkt wordt of een kans benut.

Planning
In het deel MIRT Gebieden staan de verschillende MIRT Gebieden
centraal. Het gaat niet alleen om de projecten en programma’s die
in die gebieden spelen, maar ook nadrukkelijk om de (gezamenlijke) visie die overheden en andere partijen op het MIRT Gebied
hebben. De project- en programmabladen beginnen per gebied
met de bladen van de MIRT Onderzoeken, de waterbladen en
gebiedsontwikkelingen. Daarna volgen de bladen van de infraprojecten in de verkenning-, de planstudie- en realisatiefase. De
bladen zijn op modaliteit gerangschikt conform de
Begrotingsartikelen: hoofdwegen, spoorwegen personen,
spoorwegen goederen, regionaal-lokaal en hoofdvaarwegen.
In het laatste deel zijn een financiële toelichting opgenomen en

14 | MIRT Overzicht 2016

De planning van het project/programma, met aandacht voor de
start van de realisatie en de openstelling. Bij verkenningen wordt de
planning van de verkenning weergegeven. Er is ook specifieke
aandacht voor het Tracé- of projectbesluit. Bij brief van 13 februari
2013 (TK 33400-A, nr 49) is aangegeven dat bij de getemporiseerde
projecten van Wegen/Vaarwegen een bandbreedte wordt gehanteerd voor openstelling. Het MIRT Overzicht neemt voor deze
projecten dan ook een bandbreedte op.

Financiën
Het (taakstellend) budget of de (taakstellende) rijksbijdrage. Als dat
niet mogelijk is, wordt eventueel een reservering van rijksmiddelen
of een raming van de (project)kosten gegeven. Het betreffende

Toelichting op het MIRT Overzicht 2016

artikel uit de Infrastructuurfonds, Deltafonds of Hoofstuk XII staat
hierbij aangegeven.

Politiek/bestuurlijk
Betreft of gaat in op de politiek/bestuurlijke afspraken van de
ministeries van IenM, EZ en BZK (of hun voorgangers) met de
Tweede Kamer, decentrale overheden en/of andere partijen.

Uitvoering
De wijze waarop de uitvoering gedaan wordt. Daar waar relevant
wordt tevens aangegeven wie verantwoordelijk is voor het project
en/of de uitvoering daarvan. Hier wordt, indien van toepassing,
ook beschreven hoe de ‘markt’ betrokken wordt bij de projectontwikkeling. De twee belangrijkste instrumenten bij de betrokkenheid van de markt zijn de marktscan en de PPC (Public Private
Comparator). De marktscan wordt gebruikt in de verkenningsfase
om te bekijken bij welk alternatief samenwerking met de markt de
grootste meerwaarde heeft. In de planuitwerkingsfase wordt op het
voorkeursalternatief de PPC uitgevoerd. Uit de PPC blijkt of
samenwerking tussen overheid en markt meerwaarde heeft ten
opzichte van het uitvoeren van een project door de overheid alleen.
Voor IenM-projecten wordt de PPC uitgevoerd als aan de volgende
voorwaarden is voldaan:
•
de projectkosten bedragen meer dan € 60 mln;
•
het project is na 2005 overgegaan naar de planuitwerkingsfase;
•
Rijkswaterstaat/ProRail is verantwoordelijk voor de uitvoering,
en
•
het is geen Beheer- en Onderhoudproject.
Op basis van de uitkomst van de PPC wordt bepaald of een vorm
van publiek private samenwerking (PPS) meerwaarde heeft. Dan
wordt voorgesorteerd op een bepaalde contractvorm (DBFM:
Design, Build, Finance and Maintain, DBM: Design, Build and
Maintain of DB: Design & Build).

tijdschema worden in elk geval opgenomen als er sprake is van een
versnelling of vertraging van het project met meer dan 1 jaar ten
opzichte van de vorige begroting. Er worden alleen wijzigingen van
de laatste vijf jaar opgenomen.

Lijst van afkortingen
In het MIRT Overzicht worden op meerdere plaatsen afkortingen
gebruikt. De meest gebruikte afkortingen worden hieronder
uitgeschreven.
Afkorting
Uitgeschreven
btw
Belasting Toegevoegde Waarde
DB
Design & Build
DBFM
Design, Build, Finance and Maintain
DBM
Design, Build and Maintain
Ministerie BZK
Ministerie van Binnenlandse Zaken
Ministerie EZ
Ministerie van Economische Zaken
Ministerie IenM Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Ministerie VenW	het voormalig ministerie van Verkeer en
Waterstaat
Ministerie VROM	het voormalig ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieu
MIRT	Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en
Transport
MKBA
Maatschappelijke kosten- en batenanalyse
NMCA
Nationale markt- en capaciteitsanalyse
PPC
Public Private Comparator
PPS
Publiek- Private samenwerking
ZOAB
Zeer Open Asfalt Beton

File Top 50
Wanneer een Hoofdwegen-project een bijdrage levert aan het
verminderen of oplossen van een File Top 50-knelpunt, wordt dit
aangegeven op het projectblad.

Projecthistorie en toelichting op de wijzigingen
Toelichting op de wijzigingen met betrekking tot bovengenoemde
punten die zich tussen het uitkomen van het vorige en het huidige
MIRT Overzicht – dus in de periode september 2014 tot en met
augustus 2015 – hebben voorgedaan. Omdat het MIRT Overzicht als
bijlage bij de Rijksbegroting het jaartal van die begroting draagt,
worden de wijzigingen in dit Overzicht 2016 ten opzichte van het
Projectenoverzicht 2015 vermeld onder 2016. Wijzigingen in de
financiën (zowel kostenstijgingen als –dalingen )worden in ieder
geval toegelicht indien de wijziging meer dan 10 procent is ten
opzichte van de vorige begroting. Daarbij wordt aangegeven bij
welk moment in de begrotingscyclus die wijziging heeft plaatsgevonden terwijl in de financiële tabellen de kolom ‘vorig budget’ is
geschrapt. Hiermee is de aansluiting tussen het MIRT Overzicht en
de (suppletoire) begrotingen verbeterd. Wijzigingen in het

MIRT Overzicht 2016 | 15

16 | MIRT Overzicht 2016

Het MIRT en...

In de MIRT Projectenboeken lag oorspronkelijk de focus op
specifieke infrastructuur- en waterprojecten. Inmiddels is het MIRT
breder geworden door de toevoeging van de R, de MIRT
Gebiedsagenda’s, de brede MIRT Onderzoeken en de strategische
gesprekken tijdens de bestuurlijke overleggen MIRT (BO’s MIRT).
Daarnaast spelen er meerdere beleidstrajecten en projecten die hun
directe invloed hebben op het MIRT en omgekeerd. Door deze
ontwikkelingen is het MIRT projectenboek doorontwikkeld naar
het ”het MIRT Overzicht”. De focus ligt hierdoor –naast de
projecten- meer op zaken die in directe relatie met het MIRT staan.
In dit hoofdstuk gaan we in op de Vernieuwing van het MIRT en de
trajecten die hiermee samenhangen. Daarom heet dit hoofdstuk
“Het MIRT en…”.

1. Het MIRT en nieuwe opgaven (Vernieuwing MIRT)
Nederland verandert. Steeds meer mensen trekken naar de stad,
waardoor in en rond de steden de druk op de ruimte toeneemt. Het
klimaat verandert. Informatietechnologie heeft meer invloed op
het dagelijks leven; we zijn overal en altijd bereikbaar. Willen we
ons land in de toekomst bereikbaar, leefbaar en veilig houden dan
is een andere manier van kijken, denken en doen nodig. We zullen
verder moeten kijken dan nieuwe infrastructuur alleen. De sleutel
tot oplossingen voor veel vraagstukken hebben het Rijk, de
medeoverheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties vaak
zelf in handen. Gezamenlijk kan bestaande infrastructuur immers
beter worden benut of de beschikbare ruimte slimmer worden
ingericht. Het MIRT speelt hierop in door zich te vernieuwen. Dat
gebeurt in het Rijk-regio programma de Vernieuwing van het MIRT.

De aanpak staat voor:
• Met een brede blik kijken naar de opgave: zoeken naar synergie
met andere ruimtelijke opgaven.
• Maatwerk bieden door slimme oplossingen: onder andere door
te kijken naar ruimtelijke inrichting, zelfredzaamheid, gedragsbeïnvloeding en informatietechnologie. Rekening houden met
onzekerheden en voortschrijdend inzicht (adaptief ).
• Samenwerken vanuit gelijkwaardigheid: Rijk, medeoverheden,
bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties trekken samen
op.
Deze aanpak wordt onder meer toegepast in de verduurzaming van
het MIRT, bij vervanging en renovatieopgaven en waterprojecten.
Op het gebied van bereikbaarheid wordt de nieuwe aanpak
toegepast in de programma’s Beter Benutten (korte termijn
maatregelen) en Vernieuwing MIRT/Meer Bereiken (middellange en
lange termijn). Dit gebeurt onder andere in zes MIRT Onderzoeken
en twee verkenningen.
De nieuwe kijk op bereikbaarheidsopgaven gaat nog steeds uit van
de geconstateerde knelpunten, maar de analyse van dit knelpunt
vindt uitgebreider plaats, kansen worden meegenomen en de
oplossingen worden in een breder spectrum gezocht. Er wordt in
deze zoektocht naar de andere modaliteiten gekeken en van deur
tot deur reizen, maar ook zaken als ruimtelijke inrichting,
gedragsbeïnvloeding en technologie worden in de analyse en in de
oplossingsrichtingen nadrukkelijker dan voorheen meegenomen.
Oplossingen worden in nauwe samenwerking met andere over­

MIRT Overzicht 2016 | 17

Het MIRT en ...

heden, het bedrijfsleven, waterschappen en andere (maatschap­
pelijke) partijen opgesteld. Tenslotte wordt er niet uitgegaan van
een zekere geplande toekomst, maar worden er stappen gezet op
weg naar de toekomst en kan iedere stap leiden tot aanscherping
van het toekomstbeeld; het zogenaamd adaptief programmeren.
Hier is bij het Deltaprogramma de afgelopen jaren al veel ervaring
mee opgedaan.

Meer informatie:
• Website MIRT

• Website Beter Benutten

• Informatie Meer Bereiken

2. Het MIRT en active modes
Bij het stimuleren van betere bereikbaarheid denken we vaak in de
eerste plaats aan auto en spoor. Zoals hierboven reeds vermeld,
ontstaat er de laatste jaren meer aandacht voor andere modali­
teiten. Lopen en fietsen - samen ook wel de active modes genoemd,
spelen een belangrijke bijdrage in het vervoerssysteem van deur tot
deur. Niet alleen als afzonderlijke modaliteit, maar vooral ook als
onderdeel van een multimodale reis. Zo gaat vrijwel de helft van
alle treinreizigers op de fiets naar het station. Ook de Tweede
Kamer is van mening dat de active modes een belangrijke rol
dienen te spelen in het MIRT. Dit blijkt bijvoorbeeld uit een Motie
van het lid Bashir (Kamerstuk 34000-A 55), waarop deze tekst een
reactie vormt.
In geen ander land wordt zo veel gefietst als in Nederland. Met ruim
22 miljoen fietsen bezitten we gemiddeld meer dan één fiets per
inwoner. Het fietsgebruik gaat voor een deel ten koste van het
lopen, want op dat vlak moeten we meerdere landen voor laten
gaan. De toename van het fietsgebruik is vooral zichtbaar in de
Nederlandse steden. Landelijk bedraagt het aandeel fietsverplaatsingen 26 procent van het totaal aantal verplaatsingen maar in
sommige steden (zoals Groningen) loopt dat op tot ruim de helft.
Stedelijke dichtheid en nabijheid van functies spelen een belangrijke rol bij de vervoerskeuze. Een betere afstemming tussen
stedelijke planning en mobiliteitsbeleid kan hiermee bijdragen aan
meer duurzame mobiliteit. De active modes dragen dus vooral in de
steden bij aan de leefbaarheid en de betere bereikbaarheid. Toch is
daar nog de meeste winst te behalen. Meer dan de helft van alle

18 | MIRT Overzicht 2016

autoritten is korter dan 7,5 kilometer, een afstand die de meeste
fietsers acceptabel vinden. In het programma Beter Benutten wordt
dan ook in samenspraak met de regio’s gewerkt aan het stimuleren
van de overstap van de auto naar de fiets. Ook wordt de fiets als een
mogelijke oplossing voor een bereikbaarheidsknelpunt serieus
meegenomen. Naast het utilitaire karakter van lopen en fietsen valt
ook het recreatieve gebruik op. Ruim een kwart van alle fietsverplaatsingen, en maar liefst 40 procent van alle voetgangersverplaatsingen heeft een recreatief motief. Om het recreatieve gebruik te
stimuleren wordt bijvoorbeeld in overleg met de spoorvervoerders
gekeken naar ruimere mogelijkheden om fietsen mee te nemen
buiten de spitstijden, en wordt bezien of ecoducten ook geschikt
gemaakt kunnen worden voor wandelaars en fietsers.
Fietsbeleid is in principe een decentrale verantwoordelijkheid.
De decentrale overheden maken bij de uitvoering van hun beleid
gebruik van de Brede DoelUitkering (BDU). Het Rijk vervult een
faciliterende en stimulerende rol zodat de decentrale overheden
hun werk goed kunnen doen. Bij verschillende initiatieven heeft
het Rijk ook zelf al een rol om bij te dragen aan een beter fiets­
klimaat, bijvoorbeeld Lokale aanpak Veilig Fietsen, Green Deal
Fiets, City Deals - Agenda Stad en diverse verkeersveiligheidscampagnes. De drukte op de fietspaden en bijvoorbeeld slecht
afgestemde verkeerslichten leiden soms al tot fietsfiles en de
snelheidsverschillen tussen bijvoorbeeld e-bikes en bakfietsen
kunnen tot gevaarlijke situaties leiden. De grote aantallen fietsen
bij stations zorgen voor een belasting op de publieke ruimte, en
moeten worden opgevangen in een enorme uitbreiding van het
aantal stallingen. Vanuit het actieplan ‘Fietsparkeren bij Stations’ is
een bijdrage van € 221 miljoen vrijgemaakt om bij te dragen aan
oplossingen. Om de faciliterende rijksrol de komende jaren beter in
te kunnen vullen participeert IenM in het Tour de Force-traject,
initiatief van de decentrale overheden waarmee de (beleidsmatige)
uitdagingen op het fietsdossier voor de komende jaren in kaart
gebracht worden. In de ‘Agenda fiets 2015-2020’ worden doelen
gesteld om het fietsgebruik te stimuleren.

Meer informatie:
• Nieuwsbericht Rijksoverheid Tour de Force

• Agenda Fiets 2015-2020

Het MIRT en ...

3. Het MIRT en water
Als gevolg van haar laaggelegen ligging en in combinatie met de
klimaatverandering staat Nederland voor forse wateropgaven. In de
Tussentijdse wijziging van het Nationaal Waterplan 2009-2015
(december 2014) is aangegeven volgens welke aanpak Nederland
beschermd wordt tegen overstromingen en een tekort aan
zoetwater. Het Deltaprogramma geeft jaarlijks een overzicht van de
programmering van de maatregelen. In dit nationale programma
werken Rijksoverheid, provincies, waterschappen en gemeenten
nauw samen. Ook maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven en
organisaties met veel kennis over water zijn erbij betrokken.
In Nederland is water onlosmakelijk verbonden met ruimte.
Maatregelen op het gebied van water hebben altijd ruimtelijke
consequenties. Ze leggen beslag op ruimte, zoals bij de constructie
van kunstwerken, of faciliteren bijvoorbeeld transport over water.
Andersom hebben ruimtelijke maatregelen vaak ook gevolgen voor
het watersysteem. Water is een integraal onderdeel van de
inrichting van Nederland: water is ruimte. De verbinding tussen de
opgaven op het gebied van water en ruimte en de mogelijke rol
hierin van het MIRT zijn een van de onderwerpen van de vernieuwing van het MIRT.
In het MIRT Overzicht zijn de ’natte’ opgaven en projecten
opge­nomen. Dit zijn de opgaven en projecten die een relatie
hebben met ruimtelijke functies zoals ecologie, recreatie, economie en bereikbaarheid. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om opgaven
en projecten op het gebied van waterveiligheid, zoetwatervoor­
ziening en waterkwaliteit.
De stand van zaken bij de ‘natte’ projecten uit het MIRT Overzicht
wordt jaarlijks gepresenteerd op een overzichtskaart. De meest
recente versie daarvan is Water in kaart 2015.

vroeg in het project te verkennen of er meekoppelkansen zijn. Dit
kan tot meerwaarde leiden. De renovatie of vervanging van een
brug zou bijvoorbeeld de mogelijkheid kunnen bieden om de brug
te verhogen, en daarmee de vaarweg te verruimen. Ook kan een
vervanging of renovatieproject gekoppeld worden aan een
gebiedsontwikkelingsproject van de regio. Zo kan mogelijk werk
met werk gemaakt worden.
Deze aanpak wordt nu verder uitgewerkt, zodat hij bij de aankomende vervanging- en renovatieopgaven kan worden toegepast.

5. Het MIRT en duurzaamheid
Binnen het MIRT wordt duurzaamheid vertaald in drie hoofdlijnen:
people, planet, profit. De verduurzaming van het MIRT is erop
gericht duurzaamheid vanaf het begin mee te nemen in elk MIRT
project. Hiervoor is een procesaanpak ontwikkeld die bestaat uit de
volgende stappen:
1. Duurzaamheid wordt vanaf het begin meegenomen bij de start
van elke MIRT fase (a), daarbij wordt breed gekeken naar opgaven
en oplossingen en (b) actief samengewerkt met de gebiedspartners in het gebied en gebruik.
2.	Het probleem of de opgave staat centraal in plaats van de
oplossing en gebruik hierbij als instrument de Omgevingswijzer.
3. Houd ruimte om in te spelen op kansen en ontwikkelingen én
rekening te houden met voortschrijdend inzicht.
4.	Veranker duurzaamheid in de verschillende fasen van de
opdracht/MIRT proces.
Deze aanpak wordt nu in een aantal pilots toegepast. Op basis
hiervan wordt gekeken wat er nodig is om duurzaamheid nog beter
in lopende en nieuw op te starten MIRT projecten te verankeren.
Het uitwisselen van kennis en ervaring speelt een belangrijke rol
daarbij.
Meer informatie:

Meer informatie:
• Omgevingswijzer
• Deltacommissaris

• Water in kaart

4. Het MIRT en Vervanging en Renovatie
Binnen het MIRT is in toenemende mate sprake van vervanging en
grootschalige renovatie van bestaande infrastructuur. Deze
vervanging en renovatie opgaven bieden kansen om andere
ruimtelijke opgaven te realiseren. Dit kan door de vervanging en
renovatie opgaven breed aan te vliegen en samen met de omgeving

MIRT Overzicht 2016 | 19

Het MIRT en ...

6. Het MIRT en de stad

7. Het MIRT en Energie

Wereldwijd fungeren steden als magneten voor bevolking en
bedrijvigheid. Steden spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling
van de economie en de groei van de werkgelegenheid. Ook in
Nederland is die trek naar de stad zichtbaar. De meeste Nederlandse
steden kennen een uitstekende uitgangspositie als het gaat om
concurrentiekracht, innovatievermogen en leefbaarheid. Die goede
uitgangspositie is echter niet vanzelfsprekend. Veel grote steden in
Europa groeien harder dan in Nederland. Nieuwe technologische
doorbraken kunnen een ingrijpend effect hebben op stedelijke
ontwikkeling, bijvoorbeeld als het gaat om bereikbaarheid en
nieuwe vormen van mobiliteit. Bovendien staan steden, ook in
Nederland, voor grote opgaven als klimaatverandering, energietransitie of sociale samenhang. Steden vormen kortom een
brandpunt van grote kansen en uitdagingen.

Nederland staat voor een forse opgave op het gebied van energie. Er
wordt gewerkt aan de energietransitie van fossiele energie naar
duurzame energie. Wind op zee, wind op land, zonne-energie,
energie uit biomassa, geothermie en diverse andere innovatieve
vormen van energieopwekking spelen daarbij een belangrijke rol.
Met het Energieakkoord (september 2013) komt een duurzame
energievoorziening een stap dichterbij. Naast de Rijksoverheid
tekenden ook natuur- en milieuorganisaties, vakbonden, energieproducenten, netbeheerders, de bouwsector, woningcorporaties,
chemiesector en vertegenwoordigers van burgerinitiatieven het
Energieakkoord. Het streven is 14 procent duurzame energie in
2020 en 16 procent in 2023. Uiteindelijk zal de Nederlandse
energievoorziening in 2050 volledig duurzaam zijn. De grote
veranderingen in het energiesysteem van centraal naar decentraal
en naar een grotere diversiteit in de energieopwekking hebben
ruimtelijke consequenties voor productielocaties en energietransportnetwerken en vereisen een integrale aanpak.
Als voorbeeld windenergie op land. In de Structuurvisie
Windenergie op land heeft het Rijk na overleg met de provincies 11
gebieden aangewezen die geschikt zijn voor windparken van
minimaal 100 megawatt. De provinciale structuurvisies wijzen
gebieden aan voor windparken kleiner dan 100 megawatt. Deze
gebieden samen zijn nodig om een totaal vermogen van 6000
megawatt in 2020 te realiseren als bijdrage aan de doelstelling van
14 procent duurzame energie in 2020. Er zijn grote regionale
verschillen in duurzame energieproductie. Wind op land zich
concentreert in de kustprovincies en Flevoland. In Oost Nederland
wordt veel biomassa benut voor duurzame energie en in West
Nederland ontwikkelen zich projecten waar op grote schaal gebruik
wordt gemaakt van warmte.

Tegen deze achtergrond is door het kabinet een Agenda Stad
aangekondigd om de groei, leefbaarheid en innovatie in
Nederlandse steden te versterken. Op basis van proposities van
steden, interactie met maatschappelijke partijen en adviezen van
planbureaus en adviesraden wordt binnen de Agenda Stad een
viertal uitgangspunten gehanteerd:
- Versterken van het stedennetwerk;
- Inzetten op adaptief vermogen en innovatie;
- Ruimte scheppen voor maatwerk en experimenten;
- Samenwerking op basis van gedeelde ambities.
Richting 2016 zal de werkwijze van Agenda Stad verder vorm krijgen
in City Deals. City Deals zijn publiek-private afspraken over
samenwerking bij innovatieve oplossingen voor een concrete,
stedelijke opgave. City Deals formuleren een aansprekende ambitie
ten aanzien van een of meerdere grote maatschappelijke opgaven,
organiseren agglomeratiekracht door samenwerking tussen steden
en stedelijke regio’s, nemen publiek-private samenwerking tussen
bedrijfsleven, overheden, kennispartners en maatschappelijke
initiatieven als uitgangspunt en zijn innovatief en gericht op
doorbraken. In het najaar van 2016 zullen de betrokken partijen
samen de balans opmaken over de voortgang en de werkwijze
rondom de City Deals.
Tegelijkertijd schenkt Nederland richting het Nederlands
EU-voorzitterschap in de eerste helft van 2016 ook in Europees
verband aandacht aan de stad. De Europese Agenda Stad zet in op
het terugdringen en verbeteren van Europese regelgeving die
stedelijke ontwikkeling onnodig beperkt (Better Regulation), betere
toegankelijkheid en benutting van Europese fondsen en het delen
van kennis en best practices over innovatieve oplossingen voor
Europese stedelijke uitdagingen.
Meer informatie:
• Agenda Stad

20 | MIRT Overzicht 2016

Meer informatie:
• Energieakkoord

• De brief van minister Schultz van
Haegen (IenM) en minister Kamp (EZ)
aan de Tweede Kamer over de structuurvisie Windenergie op Land (31-3-2014)

8. Het MIRT en regelgeving
Om de MIRT-projecten uit te voeren zijn alle partijen gebonden aan
vigerende wet- en regelgeving. Er zijn echter gevallen mogelijk
waarbij, door flexibeler met die wetten en regels om te gaan,
projecten beter en sneller uitvoerbaar zijn. Hieronder worden twee
wetten genoemd die van toepassing kunnen zijn in het MIRT.
Stelselherziening omgevingsrecht (wetsvoorstel Omgevingswet)
Op 1 juli 2015 is het wetsvoorstel Omgevingswet door de Tweede
Kamer aangenomen. Het aangepaste wetsvoorstel is vervolgens
aangeboden aan de Eerste Kamer. Het wetsvoorstel maakt onderdeel
uit van de stelselherziening van het omgevingsrecht, met als doel de
wet- en regelgeving gericht op de fysieke leefomgeving te vereenvoudigen en te bundelen. Andere onderdelen van de stelselherziening zijn onder andere het uitwerken van de uitvoeringsregelgeving
van het wetsvoorstel en de voorbereiding van de implementatie en
projecten in het kader van Nu al Eenvoudig Beter.

Crisis- en Herstelwet
De Crisis- en herstelwet (Chw) biedt overheden en marktpartijen
eenvoudige en snelle procedures voor ruimtelijke besluiten en geeft
(juridische) ruimte voor het vinden van creatieve oplossingen in het
ruimtelijke domein. De Chw is op 31 maart 2010 in werking getreden
als tijdelijke wetgeving in reactie op de financiële en economische
crisis. Sinds 25 april 2013 is de Chw voor onbepaalde tijd verlengd,
tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet waar de Chw zal
uiteindelijk in zal opgaan. De minister van Infrastructuur en Milieu
coördineert de uitvoering van de Chw. Onder het Besluit uitvoering
Chw aangewezen projecten kunnen onder andere, vooruitlopend op
de invoering van de Omgevingswet, experimenteren met onderdelen van deze wet.
Meer informatie:
• Crisis- en herstelwet

Meer informatie:
• Stelselherziening Omgevingswet

MIRT Overzicht 2016 | 21

MIRT onderzoeken
1. Acceptatie en kansen ruimtelijke inpassing van nieuwe energiesystemen
2. Adaptatiestrategie waterveiligheid buitendijks
3. Alblasserwaard
4. Anders Benutten
5. Arnhem-Nijmegen
6. Bereikbaarheid Lelystad Airport
7. Bereikbaarheid Noordwestkant Amsterdam
8. Bereikbaarheid Oostkant Amsterdam
9. Bereikbaarheid regio Rotterdam-Den Haag
10. Brainport Avenue
11. Bruggen over de Twentekanalen
12. Concurrentiekracht Noord-Nederland
13. Corridor Oost (goederenvervoer)
14. Corridor Zuid (goederenvervoer)
15. Economie en ecologie Eems-Dollard in balans
16. Greenports en de samenwerking met Mainports
17. IJssel-Vechtdelta
18. Internationale Connectiviteit Zuidelijke Randstad
19. Kennisas A2
20. Meerlaagsveiligheid Dordrecht
21. Optimale lange termijn veiligheidsstrategie Oosterschelde
22. Organisch bouwen
23. Rijksvastgoed Lelystad
24. Stedelijke bereikbaarheid Metropoolregio Amsterdam
25. Stimuleren verstedelijking Zuidelijke Randstad

22 | MIRT Overzicht 2016

MIRT Onderzoeken Nederland

MIRT Overzicht 2016 | 23

* (ZVL)
* (BRA)
* (ONL)

* (BRA)
* (ZWD)

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende r

Gerealiseerde projecten 2015
NHUF
Oost
NHUF
wegen

Onderstaand zijn projecten opgenomen die zijn gerealiseerd in de periode
1 juli 2014 t/m 30 juni 2015.
wegen
spoor
wegen/ OV
spoor / OV

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

vaarwegen
spoor / OV
Hoofdwegen *
A4 Burgerveen-Leiden
vaarwegen
sluis
vaarwegen
A4 Dinteloord-Bergen op Zoom
sluis
ligplaats
sluisRijn
N11 Leiden/Zoeterwoude-Alphen aan den
ligplaats
N31 Leeuwarden (Haak)
integrale
ligplaats / multimodale ontwikkelingen
N33 Assen-Zuidbroek
integrale / multimodale ontwikkelingen
waterbeheer
/ natte natuur
integrale / multimodale
ontwikkelingen
N35 Combiplan Nijverdal
waterbeheer / natte natuur
N61 Hoek-Schoondijke
waterbeheer / natte natuur

* (ZVL)
* (BRA)
regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio
	Spoorwegen Personen **(ONL)
(ZVL)
(LIM)
(BRA) regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio
8. Den Haag CS NSP
**(NNL)
regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio
* (ONL)
* (NHUF)

9. Rijswijk-Schiedam (Ingebruikname 2-sporige tunnel Delft)
10. Station Barneveld Zuid
11. Station Nijmegen Goffert

Legenda

Zuidvleugel
Noord
Zuidvleugel
wegen
wegen
spoor
wegen/ OV
Wegen
spoor
vaarwegen
spoor
Spoor/ /OV
/OV
OV
vaarwegen
sluis
vaarwegen
Vaarwegen
ligplaats
ligplaats
sluis
Ligplaats
integrale
integrale
multimodaleontwikkelingen
ontwikkelingen
ligplaats/ /multimodale
waterbeheer
/ /natte
waterbeheer
nattenatuur
natuur
integrale / multimodale
ontwikkelingen
waterbeheer / natte natuur

(BRA) regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende r
**(NHUF)
regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende
* (ZWD)
* (BRA)
regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende
* (ZWD)

Regionale / lokale infrastructuur
12. N62 Kanaalkruising Sluiskil

Oost
Vaarwegen
13. Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Lemmer-Delfzijl
Oost
wegen
14. Zuid-Willemsvaart, aanleg Máximakanaal en opwaarderen tot Veghel

* (LIM)
* (NNL)
* (LIM)
* (NHUF)
* (NNL)
* (NHUF)

* Betreft openstelling.

24 | MIRT Overzicht 2016

Noord
Noord
wegen

spoor
wegen/ OV

spoor
wegen/ OV

vaarwegen
spoor / OV

vaarwegen
spoor / OV

sluis
vaarwegen

ligplaats
vaarwegen

ligplaats
sluis

integrale
ligplaats / multimodale ontwikkelingen

integrale
ligplaats / multimodale ontwikkelingen

waterbeheer
/ natte natuur
integrale / multimodale
ontwikkelingen

waterbeheer
/ natte natuur
integrale / multimodale
ontwikkelingen

waterbeheer / natte natuur

waterbeheer / natte natuur

* (NHUF) regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

* (NHUF) regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

Gerealiseerde projecten 2015

MIRT Overzicht 2016 | 25

* (ZVL)* (ZVL)
* (BRA)* (BRA) regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio
regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio
* (ONL)* (ONL)

* (BRA)* (BRA) regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende r
regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio
* (ZWD)
* (ZWD)

Gerealiseerde projecten 2011-2015
NHUF
OostOost
NHUF
Gerealiseerde projecten 2015
wegen
38. Station Halfweg-Zwanenburg
A4 Burgerveen-Leiden
wegen wegen
wegen/ OV
spoor
39. Station Hengelo Gezondheidspark
A4 Dinteloord-Bergen op Zoom
spoor
OV //OV
spoor
OV Station Hoevelaken
40.
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen spoor / vaarwegen
41.
Lemmer-Delfzijl
vaarwegen Station Kampen Zuid
vaarwegen
vaarwegen
sluis
42. Tilburg Noordwesttangent
4. Den Haag CS NSP
sluis
sluis ligplaats
sluis 43. Verbreding Maasgeul
5. N11 Leiden/Zoeterwoude-Alphen aan
den Rijn
ligplaats
ligplaats
ligplaats / multimodale ontwikkelingen
integrale
Gerealiseerde projecten 2012
6. N31 Leeuwarden (Haak)
integrale
/ multimodale
ontwikkelingen
integrale
/ multimodale
ontwikkelingen
integrale
/ multimodale
ontwikkelingen
waterbeheer
/ A2
natte
natuur
44.
Oudenrijn-Everdingen
7. N33 Assen-Zuidbroek
45.
A9
Alkmaar-Uitgeest
8. N35 Combiplan Nijverdal
waterbeheer
natte natuur
waterbeheer
/ natte /natuur
waterbeheer
/ natte natuur
* (ZVL)
46.	A12 Zoetermeer-Zoetermeer centrum
9. N61 Hoek-Schoondijke
* (BRA)
regio-overschrijdende
projecten; zie kaart betreffende regio
(noordbaan)
10. N62 Kanaalkruising Sluiskil
*(LIM)
(ZVL)
* (LIM)* (ONL)
47.
A74
Venlo
11. Rijswijk-Schiedam (Ingebruikname
* (BRA)
regio-overschrijdende
projecten;
ziebetreffende
kaart betreffende
regio-overschrijdende
projecten;
zie kaart
* (NNL)* (NNL)
regio regio
regio-overschrijdende
projecten;
zie kaart betreffende
regio
* (ONL)
* (NHUF)
48. Amsterdam-Rijnkanaal/Lek
2-sporige tunnel Delft) * (NHUF)
49. Busverbinding Zoetermeer-Rodenrijs
12. Station Barneveld Zuid
50.	Integrale Inrichting Veluwerandmeren
13. Station Nijmegen Goffert
(IIVR)
14. Zuid-Willemsvaart, aanleg Máximakanaal
51.	Kanaal Gent-Terneuzen (baggeren, oevers
en opwaarderen tot Veghel
en sluizen)
Gerealiseerde projecten 2014
52.	Masterplan Haringvliet (conservering
Oost staal/ elektronica bewegingswerken)
15.	A10 Tweede Coentunnel / A5
53. Natte natuurprojecten IJsselmeergebied
Westrandweg / N200 Halfweg
Oost
wegen
54. N9 Koedijk-De Stolpen
16. Capaciteit Julianasluis Gouda
wegen/55.
spoor
OV Pilot Zandmoter Delflandse kust
17. Nijmegen, tweede stadsbrug
56.
Verruiming vaargeul Westerschelde
18. N201
spoor / OV
vaarwegen
57.	Zuid-Willemsvaart (vervanging sluizen 4,5
19. Sporen in Arnhem
vaarwegen en 6)
sluis
20. Station Maastricht-Noord
21. Station Nijmegen-Lent
sluis
ligplaats
Gerealiseerde projecten 2011
22. Rotterdam Centraal (NSP)
ligplaats
integrale
/ multimodale
ontwikkelingen
58.
A1 Diemen-Muiderberg
23.	Verdieping vaarweg Harlingen59.
A1
Watergraafsmeer-Diemen
Kornwerderzand (Boontjes)
integrale / multimodale
ontwikkelingen
waterbeheer
/ natte natuur
60. A1/A6 Muiderberg-Almere Stad West
24. Walradar Noordzeekanaal
waterbeheer
natte
natuur
61. /A2
Leenderheide-Valkenswaard
25.	1e tranche Actieprogramma Wegen
* (LIM)
62.
A2/A27
Everdingen-Lunetten
(beleidskader Beter Benutten)
* (NNL) regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio
63.
A4
Badhoevendorp-Nieuwe
Meer
* (LIM)
* (NHUF)
projecten; zie kaart betreffende
* (NNL) regio-overschrijdende
regio
Gerealiseerde projecten 2013
64. A4 Burgerveen-Ringvaart
Aquaduct
* (NHUF)
65. A9 Raasdorp-Badhoevedorp
26. A2 Holendrecht-Oudenrijn
66. A9 Velsen-Raasdorp
27. A2 Maasbracht-Geleen
67. A10 Zuid Nieuwe Meer-Amstel
28.	A10 Tweede Coentunnel / A5
68. A12 Woerden-Oudenrijn
Westrandweg
69. A28 Hattemerbroek-Lankhorst
29. A12 Utrecht-Veenendaal
70. A50 Valburg-Grijsoord
30. A28 Utrecht-Amersfoort
71. A58 Eindhoven (Batadorp)-Oirschot
31. Hanzelijn
72. Arnhem: Perrontunnel en Sporen
32. Maas (baggeren en kunstwerken)
73. Halte Aziëhaven
33. N50 Ramspol-Ens
74. Halte Sassenheim
34.	Rotterdam-België/Zeeland (renovatie o.a.
75. N34 Omleiding Ommen
Volkeraksluizen)
76. N57 Veersedam-Middelburg
35. Station Almere Poort
77. Stamlijn Beerdam
36. Station Dronten
78. Zaanlijn l
37. Station Groningen Europapark
1.
2.
3.

26 | MIRT Overzicht 2016

Legenda

Zuidvleugel
Noord
Noord
Zuidvleugel
wegen
wegen wegen
wegen/ OV
spoor
Wegen
spoor /spoor
OV
spoor
vaarwegen
Spoor/ /OV
/OV
OV
vaarwegen
vaarwegen
vaarwegen
sluis
Vaarwegen
ligplaats
ligplaats
sluis
ligplaats
Sluis
integrale
/ /multimodale
ontwikkelingen
integrale
/ multimodale
ontwikkelingen
ligplaats
integrale
multimodale
ontwikkelingen
Ligplaats
waterbeheer
/natuur
waterbeheer
integrale
/ multimodale
ontwikkelingen
waterbeheer
/natte
nattenatuur
natuur
Water/ natte
waterbeheer / natte natuur

(BRA)
regio-overschrijdende
projecten;
zie
kaart
**(NHUF)
regio-overschrijdende
projecten;
zie kaart
betreffende
regio r
* (NHUF)
regio-overschrijdende
projecten;
zie
kaartbetreffende
betreffende
* (ZWD)
* (BRA)
regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende
* (ZWD)

Noord
Noord
wegen
wegen/ OV
spoor
spoor / OV
vaarwegen
vaarwegen
ligplaats
ligplaats / multimodale ontwikkelingen
integrale
integrale / multimodale
ontwikkelingen
waterbeheer
/ natte natuur
waterbeheer / natte natuur

* (NHUF) regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende
* (NHUF) regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende

Gerealiseerde projecten 2011-2015

MIRT Overzicht 2016 | 27

28 | MIRT Overzicht 2016

Nationaal
Opgavenkaart
File Top 50
Infographic
Project- en programmabladen

MIRT Overzicht 2016 / MIRT Overzicht 2016

30 | MIRT Overzicht 2016

Opgaven Nederland

MIRT Overzicht 2016 | 31

ALGEMEEN

REGIONA

ONDERGROND

Zeehaven van regionale betekenis
Multimodaal knooppunt nationale betekenis (logistiek)

(Belangrijke) Regiona

Opgaven Nederland

Binnenhaven van regionale betekenis
Integrale gebiedsopgave van nationale betekenis
TITEL
Zeehaven van regionale betekenis
MultimodaalHoofdvaarwegennet:
knooppunt regionaledeel
betekenis
TEN-t (logistiek)
TITEL
Kennis
Intensivering / Transformatie
Binnenhaven van regionale betekenis
INFRASTRUCTUUR
Integrale gebiedsopgave
van regionale
betekenis
Hoofdvaarwegennet:
deel
TEN-t
Intensivering
/ Transformatie

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

High Tech Systemen & Materialen

Energy
Mainport Schiphol (of int’l
hub) Energy

High Tech Systemen & Materialen
Creatieve Industrie
MAINPORT, BRAINPORT, GREENPORT
Hoofdvaarwegennet: deel TEN-t
Mainport
Schiphol (of int’l hub)
TITEL
Energy
Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
& Food
MainportAgro
Schiphol
(of int’l hub)

Binnenhaven van nationale betekenis

NATIONAAL BELANG

TOPSECTOREN

High Tech Systemen & Materialen
MAINPORT, BRAINPORT, GREENPORT

MAINPORT,
BRAINPORT, GREENPORT
Hoofdspoorwegennet

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

TOPSECTOREN

Logisitek
Hoofdwegennet
Hoofdvaarwegennet: deel TEN-t
High Tech Systemen & Materialen
Hoofdkantoren
Hoofdvaarwegennet: deel TEN-t
Energy

REGIONAAL REGIONAALREGIONAAL
REGIONAAL

ONDERGROND

Woongebied

NATUUR, LANDSCHAP
& ERFG
Hoofdvaarwegennet

Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
Zeehaven van nationale
betekenis
Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
ZOOM OUT

Chemie

Zeehaven
vanknooppunt
regionale betekenis
Multimodaal
regionale betekenis
(logistiek)
Stedelijke
vernieuwing
Knelpunt hoofdwege

Mainport
Rotterdam
(of int’l
hub)
High
TechIndustrie
Systemen
& Materialen
Creatieve
Hoofdvaarwegennet

Intensivering
/ Transformatie
MainportHigh
Rotterdam
(of int’l
hub)
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Tech Systemen
& Materialen

NATIONAAL BELANG

ZOOM OUT

ON

BEREIKBAARHEID

ON

VERSTEDELIJKING
ZOOM OUT

Stedelijke
vernieuwing
Zeehaven van regionale
betekenis
BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID
Hoofdwegennet: deel TEN-t
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Hoofdwegennet:
deel betekenis
TEN-t
Integrale gebiedsopgave
van
regionale

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND

ONDERGROND

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND

BEREIKBAARHEID

BEREIKBAARHEID

BEREIKBAARHEID

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

BEREIKBAARHEID

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

BEREIKBAARHEID
NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND

REGIONAAL BELANG

VERSTEDELIJKING
NATUUR, LANDSCHA
BEREIKBAARHEID

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG
NATIONAALBELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANGNATIONAAL

NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG

VERSTEDELIJKING

REGIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG

NATIONAAL ONDERGROND
BELANG ONDERGROND
ONDERGROND

ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL

VERSTEDELIJKING

ONDERGROND
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG BELANG
NATIONAAL
BELANG
REGIONAAL BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG BELANG
AAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
ELANG
REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
NATIONAAL
BELANGREGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
REGIONAAL BELANG
BELANG
REGIONAAL BELANG

ONDERGROND

ONDERGROND

VERSTEDELIJKING

NATUUR, LANDSCHAP & E

BEREIKBAARHEID
NATUUR, LANDSCHAP & ER
NATUUR, LANDSCHAP &
BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID

BEREIKBAARHEID
VERSTEDELIJKING

VERSTEDELIJKING

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
REGIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
REGIONAAL
BELANGBELANG

BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID
NATUUR, LANDSCHAP & E

REGIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG

VERSTEDELIJKING

NATIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND

VERSTEDELIJKING
BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID

ONDERGRONDONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAALBELANG
BELANG
NATIONAAL

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND

REGIONAAL

BEREIKBAARHEID

VERSTEDELIJKING

REGIONAAL
REGIONAAL

ONDERGROND
REGIONAAL
NATIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG

ONDERGROND

REGIONAAL

REGIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG

ECONOMIE
VERSTEDELIJKING

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND

VERSTEDELIJKING
VERSTEDELIJKING

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

VERSTEDELIJKING
VERSTEDELIJKING
BEREIKBAARHEID

VERSTEDELIJKING

VERSTEDELIJKING

ONDERGROND
ONDERGROND REGIONAAL
REGIONAAL
REGIONAAL
REGIONAAL
REGIONAAL
ONDERGROND
ONDERGROND

Energy
Agro
& Food
Extensivering / Herstructurering
Brainport
Eindhoven
Extensivering
/ Herstructurering
Brainport
Eindhoven
Nieuwe verbinding ho
ZOOM
OUT
MAINPORT,
BRAINPORT,
GREENPORT
TITELbetekenis
Stedelijke
vernieuwing
Binnenhaven
van regionale
LifeHoofdwegennet:
Sciences
& Health
Energy
ZOOM
OUT
deel TEN-t
Hoofdvaarwegennet: deel TEN-t
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
Multimodaal knooppunt
regionale betekenis
(logistiek)
ZOOM OUT
Agro & Food
Greenport
Creatieve
Industrie
Tuinbouw
en
(Belangrijke)
Regionale
weg
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-tHoofdvaarwegennet:
en/of PHS
deel TEN
& Food
Greenport
Tech Systemen & Materialen
Intensivering
/ (logistiek)
Transformatie
Mainport
Schiphol
(ofUitgangsmaterialen
int’l
hub) / Herstructurering
Hoofdwegennet
Multimodaal knooppunt
regionale
betekenis
Extensivering
Brainport Eindhoven AgroHigh
Water
Creatieve
Industrie
Hoofdwegennet
Knelpunt hoofdspoor
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of PHS
TITEL
Hoofdwegennet: deel TEN-t
Verstedelijking
Algemeen
TITEL
Burgerluchthaven
van nationale betekenis
Tuinbouw en Uitgangsmaterialen
Integrale
gebiedsopgave
van regionale betekenis
TITEL
Agro
& Food
LifeRotterdam
Sciences
&
Health
Zeehaven
van regionale
regionale
betekenis
Energy en Uitgangsmaterialen
Stedelijke
vernieuwing
Mainport
(of
int’l
hub)
Zeehaven
van
betekenis
High
Tech
Systemen
&
Materialen
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
Hoofdwegennet:
deel
Algemeen
High
Tech
Systemen
&
Materialen
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw
Agro
&
Food
Chemie
Greenport
Hoofdwegennet:
deel TEN-t
TEN-t
Algemeen
Knelpunt hoofdvaarw
Intensivering
/ Transformatie
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
Hoofdwegennet:
deel TEN-t
Militaire luchthaven met burgermedegebruik
Life Sciences & Health
Intensivering
/
Transformatie
Uitleg
x
Intensivering
/ Transformatie
Tuinbouw
en Uitgangsmaterialen
Water
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Creatieve
Industrie
Extensivering
/ Herstructurering
Brainport
Eindhoven
Zeehaven
van
regionale
betekenis
Stedelijkeregio
regio
met
een
concentratie
van INFRASTRUCTUUR
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Energy
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Zeehavenvan
van
regionale
betekenis
High
Tech
Systemen
&
Materialen
Stedelijke
met
concentratie
van topsectoren
Energy
Regionaal
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Logisitek
High
Tech
Systemen
&
Materialen
Hoofdspoorwegennet
Zeehaven
regionale
betekenis
(militair
gebruik)
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
&
Health
Hoofdspoorwegennet
Burgerluchthaven
van nationale
betekenis
Stedelijke
regio metWater
concentratie van topsectoren
Stedelijke
vernieuwing deel xTEN-t en/of PHS Knelpunt (belangrijke
Militaire luchthaven
topsectoren
Hoofdwegennet: deel TEN-t
Hoofdspoorwegennet:
ZOOM OUT Stedelijke
ZOOM OUT
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
vernieuwing
vernieuwing
/betekenis
transformatie
ZOOM
OUT Stedelijke
ZOOM OUT
Stedelijke
vernieuwing
Life
Sciences
& Health
Chemie
ZOOM OUT
ZOOM
OUT
ZOOM OUT / Transformatie
Knelpunt
hoofdwegennet
Multimodaal
knooppunt
regionale
(logistiek)
Agro
& Food
Greenport
Hoofdvaarwegennet:
deel
Zeehaven
van
regionale
betekenis
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
EHS
opTEN-t
land
(herijkt)
Intensivering
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
Creatieve
Industrie
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
High
Tech
Systemen
&
Materialen
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Energy
Gebieden
met
een
concentratie
van
nationale
belangen
Life
Sciences
&
Health
High
Tech
Systemen
&
Materialen
Creatieve
Industrie
Landbouw
(of
LOG)
Energy
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
Gebieden
met
concentratie
vanvan nationale belangen
Kennis
Militaire
luchthaven
oncentratie van topsectoren
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t en/of
en/of PHS
PHS
Chemie
Zeehaven
van
nationale betekenis
Gebieden
met
een
concentratie
Militaire luchthaven
metWater
burgermedegebruik
Extensivering
/ Herstructurering
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
Extensivering
/
Herstructurering
Samenhangend
HOV
HOV
x
Woongebied
Hoofdwegennet
Extensivering
// Herstructurering
belang
Extensivering
Woongebiedopgaven van nationaal
Extensivering
Herstructurering
Woongebied
Hoofdwegennet
Water
Hoofdwegennet
Logisitek
Burgerluchthaven
vanhoofdwegennet
nationale betekenis
Tuinbouw en Uitgangsmaterialen
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
Hoofdvaarwegennet:
deel
TEN-t
Nieuwe
verbinding
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Stedelijke
vernieuwing
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
Natura2000
land
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
Agro
&
Food
Energy
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
Creatieve
Industrie
Water
Overige
gebiedsopgaven
Agro
& Food
ZOOM OUTBinnenhaven
ZOOM OUT
OUT
Creatieve
Industrie
Maintenance
Maintenance
Logisitek
van
nationale
betekenis
ncentratieZOOM
van nationale
belangenOverige gebiedsopgaven
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
Greenport
Hoofdvaarwegennet
Chemie
Zeehaven van nationale betekenis
Uitleg
Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
Hoofdvaarwegennet
Militaire luchthaven
Gebied dat wordt beïnvloed door
Extensivering / Herstructurering
Nieuwe brug
Stedelijke
vernieuwing / Transformatie
Natura2000
- (logistiek)
water
Chemie
Landbouw
(ofmet
LOG)
Militaire
luchthaven
burgermedegebruik
Life Sciences & Health
Extensivering
/ Herstructurering
Multimodaal
knooppunt regionale
betekenis
Integrale
gebiedsopgave
van
betekenis
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Chemie
Woongebied
Creatieve
Industrie
Integrale
gebiedsopgave
vanxregionale
regionale
betekenis
Agro
&
Food
Hoofdwegennet
zwaardere
bevingen
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Hoofdkantoren
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Agro
&
Food
Agro
&
Food
Onderwijs
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
ven
Hoofdvaarwegennet:
deel
TEN-t
Hoofdwegennet:
deel TEN-t
Logisitek
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Hoofdvaarwegennet: deel
TEN-t
Uitleg
ZOOM OUT
ZOOM OUT
ZOOM OUTZeehaven van nationale betekenis
Sluis
Regionaal
Aanpak in groen-blauwe structuur
Extensivering / Herstructurering
Logisitek
MilitaireLogisitek
luchthaven
Water
Hoofdspoorwegennet
Hoofdspoorwegennet
Maintenance
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
Life
Sciences
&
Health
Agro
&
Food
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Life
Sciences
&
Health
Stedelijke
vernieuwing
/
Transformatie
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Woongebied
Tuinbouw en Uitgangsmaterialen
Hoofdwegennet
ZOOM OUT Zorg
ZOOM OUT
ZOOM OUT
Hoofdspoorwegennet
(Belangrijke)
Regionale
weg
Hoofdspoorwegennet: deel TE
(Belangrijke)
Regionale
Hoofdkantoren
Multimodaal
knooppunt nationale betekenis (logistiek)
Hoofdvaarwegennet:
deel weg
TEN-t
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Woongebied
Hoofdwegennet
Binnenhaven van nationale
betekenis
Intensivering
/ Transformatie
Uitleg
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
Kennis
Landbouw
(ofLOG)
LOG)
Chemie
Zeehaven
van nationale
betekenis
Onderwijs
Intensivering
/
Transformatie
Landbouw
(of
Economie
ZOOM
OUT
Water
Life
Sciences
&
Health
Tuinbouw
Life Sciences
&en
Health
Intensivering / Transformatie
Extensivering / Herstructurering
Water
Woongebied
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Hoofdwegennet
Hoofdspoorwegennet
Life
Sciences
&Uitgangsmaterialen
Health
ZOOM OUT
ZOOM OUT
Nationaal Park
Recreatie (leisure)
Integrale gebiedsopgave van nationale betekenis
Stedelijkevernieuwing
vernieuwing/ transformatie
Multimodaal knooppunt nationale
Stedelijke
Logisitekbetekenis (logistiek)
Binnenhaven
van nationale betekenis
Zorg
Stedelijke
vernieuwing
Maintenance
Doorstroming vaarwe
Uitleg
Hoofdwegennet
Chemie
Hoofdvaarwegennet
B
D
Maintenance
Life
Sciences
& Health
HOV Mainport Samenhangend
HOV
Water
Stedelijke
vernieuwing
Chemie
Chemie
x
Water
Schiphol
(of
int’lHOV-netwerk
hub)
High Tech Systemen & Materialen
Woongebied
Hoofdspoorwegennet
Aanpak in recreatieve structuur
Hoofdwegennet
Hoofdvaarwegennet
Waterrecreatie
(leisure)
Zeehaven
van
regionale
betekenis
ZOOM
OUT
ZOOM OUT Topsectoren
High Tech Systemen & Materialen
Hoofdwegennet:
deel TEN-t
Hoofdvaarwegennet
INFRASTRUCTUUR
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
ZOOM OUT
INFRASTRUCTUUR
Extensivering
/ Herstructurering
Hoofdspoorwegennet
Integrale
gebiedsopgave van
nationale betekenis
Hoofdkantoren
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Onderwijs
Extensivering
// Herstructurering
Zorg
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR OV-knooppunt
Logisitek
Nieuwe
brug
ZOOM
OUT
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
ZOOM
OUT
Water
Chemie
Logistiek
Extensivering
Herstructurering
Stedelijke vernieuwing / Transformatie
Logisitek
Recreatie
(leisure)
Chemie
Mainport
Rotterdam
(of
int’l
hub)
Energy
Hoofdspoorwegennet
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
High
Systemen
& Materialen
Hoofdvaarwegennet
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
High
TechTech
Systemen
& Materialen
Energy
Bedrijventerrein
/ Haventerrein
Woongebied
Knelpunt
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of PHS
Knelpunt hoofdwegennet
hoofdwegennet
Uitleg
Woongebied
Hoofdwegennet
Integrale
gebiedsopgave van nationale betekenis
Uitleg
Kennis
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Object
ensemble Hoofdwegennet
op (voorlopige) lijst werelderf
Zorg
Sluis
enterreinExtensivering
Woongebied
Uitleg
(Belangrijke)
Regionale
weg (logistiek)
Landbouw
(of LOG)
LOG)
Hoofdwegennet:
deelof
TEN-t
Maritiem
Chemie
Logisitek
/ Herstructurering
Waterrecreatie
(leisure)
Landbouw
(of
Hoofdspoorwegennet
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
Recreatie
(leisure)
Logisitek
Brainport
Eindhoven
Creatieve Industrie
Kassengebied
Creatieve Industrie
Mainport
Rotterdam
(of int’l
hub)
Energy
Energie
Hoofdvaarwegennet
Knelpunt (belangrijke
(Belangrijke)
Regionale
weg
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Zeehaven van regionale betekenis
Hoofdspoorwegennet
High Tech Systemen & Materialen
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
(Belangrijke)
Regionale
weg
Kennis
Hoofdvaarwegennet
Cultureel
erfgoedgebied
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t
en/of PHS op (voorlopige) lijst were
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale betekenis
Landbouw
(of
LOG)
Logisitek
Recreatie
(leisure)
Agro & Food
Recreatie
(leisure)
Waterrecreatie
(leisure)
Maintenance
Landbouw
(of
LOG)
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
Greenport
Agro
&
Food
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
High
Tech
Systemen
&
Materialen
Maintenance
(Belangrijke)
Regionale weg
Brainport Eindhoven
Creatieve
Industrie
Hoofdvaarwegennet
Creatieve
industrie
Bereikbaarheid
Knelpunt
Binnenhaven van regionale
betekenis
Hoofdspoorwegennet
Knelpunt
hoofdwege
Knelpunt hoofdspoorwegennet
hoofdspoorwegennet
Zeehaven van regionaleEnergy
betekenis
Natuurlijk erfgoedgebied op
(voorlopige)
lijst wer
Tuinbouw en Uitgangsmaterialen
Zeehaven
van regionale
betekenis
(militair gebruik)
vaarweg
verbeteren
Agrarisch
productielandschap
Landbouw
(ofhub)
LOG)
Hoofdwegennet:GROEN-BLAUWE
deel TEN-t
ZOOM OUT
Onderwijs
Hoofdspoorwegennet
Waterrecreatie
(leisure)
Maintenance
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Onderwijs
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw
en Uitgangsmaterialen ZOOM OUT
MainportDoorstroming
Rotterdam
(of
int’l
Energy
Maintenance
Greenport
& Food
Hoofdvaarwegennet
AgroAgro
& Food
(Belangrijke)
Regionale weg
Zeehaven van regionale betekenis
High Tech Systemen & Materialen
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
Multimodaal
knooppunt
regionale betekenis (logistiek)
Wederopbouwgebied
Creatieve
Industrie
(Belangrijke)
Regionale weg
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Binnenhaven van regionale
betekenis
Nieuwe verbinding ho
PORT
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Life
Sciences & Health
Hoofdvaarwegennet
Kennis
Hoofdwegennet
Woongebied
Hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
OV-knooppunt
PORT
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Zorg
Hoofdspoorwegennet: deel TEN-t
en/of
Onderwijs
EHS op
landPHS
(herijkt)
Intensivering / Transformatie
Maintenance
Zorg
Militaire
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
Health
Brainportluchthaven
Eindhoven
Creatieve
Industrie
Onderwijs
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw
en
(Belangrijke)
Regionale
weg
Tuinbouw
en Uitgangsmaterialen
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw
en&Uitgangsmaterialen
Uitgangsmaterialen
Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Energy
ZOOM HOV
OUT
ZOOM OUT
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Water
Hoofdvaarwegennet
Integrale gebiedsopgave
van regionale betekenis
Knelpunt hoofdwegennet
Agro
& Food
Samenhangend
HOV-netwerk
Multimodaal knooppunt
regionale
betekenis ZOOM
(logistiek)
Greenport
Intensivering / Transformatie
nt’l hub)
Greenport
hoofdwegennet
ZOOM OUT Knelpunt
OUT
Knelpunt
hoofdwegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Zorg
Stedelijke vernieuwing
Onderwijs
Natura2000Hoofdvaarwegennet
- landKnelpunt hoofdspoor
Intensivering
/ Transformatie
nt’l hub)
Water
Zeehaven
van nationale
betekenis
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Greenport
AgroSciences
& Food
Zorg
Zeehaven
van
regionale
betekenis
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Life
&Tech
Health
Knelpunt
hoofdwegennet
Recreatie
(leisure)
Life Sciences
& Health
High
Systemen & Materialen
(Belangrijke) Regionale weg
Recreatie
(leisure)
EHS op land (herijkt)
Intensivering / Transformatie
Multimodaal
knooppunt
regionale betekenis (logistiek)INFRASTRUCTUUR Hoofdwegennet
Woongebied
NPORT, GREENPORT
TITEL
Creatieve
Industrie
Chemie
Zeehavenvan
vanregionale
regionalebetekenis
betekenis (militair
- mili- gebruik)
Fietsenstalling
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
Tuinbouw
en Uitgangsmaterialen
Integrale
gebiedsopgave
van regionale
betekenis Stedelijke
Natura2000
- water
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Zeehaven
(Mogelijk)
nieuwe
verbinding
vernieuwing
of int’lTITEL
hub)
Fietsenstalling
(Belangrijke)
Regionale
weg
Extensivering
/ Herstructurering
Woongebied
Zorg
Hoofdspoorwegennet
Hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Knelpunt hoofdvaarw
Chemie
Binnenhaven
nationale
betekenis
Burgerluchthaven
van van
nationale
betekenis
Tuinbouw
en Uitgangsmaterialen Stedelijke
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Binnenhaven
regionale
betekenis
vernieuwing
f int’l hub) TITEL
Waterrecreatie
(leisure)
Water
Zeehaven
vanvan
nationale
betekenis
Chemie
Recreatie
(leisure)
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Energy
Waterrecreatie
(leisure)
vernieuwing
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
Natura2000
- land
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale betekenis
Knelpunt
hoofdwegennet
Recreatie
(leisure)
tair
gebruik
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
Intensivering
/ Transformatie
Schiphol (of int’lStedelijke
hub)
AgroLogisitek
& Food
hoofdwegennet
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
(Belangrijke)
Regionale
weg
Knelpunt hoofdwegennet
Nieuwe
brug
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
EHS
op
land
(herijkt)
Intensivering / Transformatie Life Sciences & Health
Nieuwe
brug
Extensivering / Multimodaal
Herstructurering
Multimodaal
knooppunt
regionale
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Regionale weg
Logisitek
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Natura2000 -(Belangrijke)
water
Militaire Multimodaal
luchthaven
met
burgermedegebruik
Life Sciences
& Health
Zeehaven van
regionale
betekenis
(militair
gebruik) Extensivering
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Natuurbrug
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Waterrecreatie
(leisure)
Recreatie
(leisure)
Creatieve
Industrie
Extensivering
/ Herstructurering
Knelpunt
hoofdwegennet
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Herstructurering
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Landbouw
(of LOG)
Waterrecreatie
(leisure)
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
EHS op land (herijkt)
Intensivering
/Logistiek
Transformatie
Stedelijke/ vernieuwing
Knelpunt regionaal va
Rotterdam (of int’l
hub)
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Tuinbouw
en Uitgangsmaterialen
Hoofdspoorwegennet
van
regionale
betekenis (militair gebruik)
INFRASTRUCTUUR
Hoofdspoorwegennet
Woongebied Zeehaven
Hoofdwegennet
betekenis
(logistiek)
RECREATIEVE STRUCTUUR
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Stedelijke vernieuwing
Natura2000 - land
Sluis
Aanpak in groen-blauwe structuur
SluisRECREATIEVE STRUCTUUR
Water
Hoofdkantoren
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Water
Zeehaven
vanknooppunt
nationale
betekenis
WaterLogisitek
Hoofdvaarwegennet
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Waterrecreatie
(leisure)
Agro
&
Food & Health
Multimodaal
nationale
betekenis
(logistiek)
Maintenance
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Stedelijke vernieuwing
Kennis
Extensivering
/ Herstructurering
Eindhoven
Knelpunt
hoofdwegennet
Natura2000
Life Sciences
hoofdvaarwegennet
Hoofdspoorwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
PORT
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Nationaal
Park - land
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Kennis
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
KennisKnelpunt
Knelpunt (belangrijke
Natura2000
- water STRUCTUUR
Extensivering
GROEN-BLAUWE
TITEL/ Herstructurering
INFRASTRUCTUUR
Knelpunt hoofdspoorwegennet
RECREATIEVEregionale
STRUCTUUR
Knelpunt
weg
TITEL
TOPSECTOREN
MAINPORT, BRAINPORT,
GREENPORT
Knelpunt (belangrijke)
(belangrijke)
regionale
weg onder
Nationaal
Landschap
regionaal beheer
Zorg
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Den
Haag
Internationale
Stad
B
D
Chemie
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Natura2000
- water
Hoofdkantoren
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
x
nationale betekenis
en Uitgangsmaterialen
MAINPORT,/ Herstructurering
BRAINPORT, Tuinbouw
GREENPORT
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Extensivering
rt
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Water
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Nieuwe
spoorverbinding
(indicatief)
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
nationale
betekenis
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Intensivering / Transformatie
nt’l hub)
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Greenport
Greenport
Hoofdvaarwegennet
Nationaal
Parkweg
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Knelpunt (belangrijke)
regionale
Hoofdspoorwegennet
Knelpunt hoofdwegennet
P+R
P+R
EHS
op
land
(herijkt)
Intensivering / Transformatie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
High
Tech
Systemen
&
Materialen
Intensivering
/
Transformatie
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Zuidas
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
&
Materialen
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
Materialen
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
Nieuwe
brug
Logisitek
Multimodaal
knooppunt Stad
nationale
betekenis
(logistiek)
Recreatie
Knelpunt hoofdwegennet
Mainport
Schiphol
(Belangrijke) Regionale weg
Stedelijke
vernieuwing
/Schiphol
Transformatie
Den
Haag Internationale
Logisitek
&nchthaven
Materialen
Intensivering
/ Transformatie
Mainport
int’l
hub)
Life
Sciences
&(leisure)
Health
Mainport
Schiphol
(of(of
int’l
hub)
& Materialen
Materialen
van nationale
betekenis
et
burgermedegebruik
Chemie
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
Knelpunt
grensoverschreidend
x
Knelpunt hoofdvaarwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
B
D
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Aanpak
in
recreatieve
structuur
et
burgermedegebruik
Stedelijke
vernieuwing Knelpunt regionaal
f&int’l
hub)
x
vaarwegennet
Hoofdvaarwegennet
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Stedelijke vernieuwing
x
Natura2000
land
spoor-vervoer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Regionaal
snelfietspa
STRUCTUUR
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Object
of ensemble
op (voorlopige)
lijst w
Rotterdam
(of Waterrecreatie
int’l
hub)hub) (leisure)
Energy
StedelijkeRECREATIEVE
vernieuwing
Mainport
Rotterdam
(of
int’l
hub)
Sluis
Mainport
Rotterdam
(of
int’l
Mainport
Rotterdam
Hoofdkantoren
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Nationaal
Park
Zuidas
ExtensiveringMainport
/ Herstructurering
Mainport
Rotterdam
(of
int’l
hub)
Nieuwe
verbinding
hoofdweg
Stedelijke
vernieuwing
Mainport
Rotterdam
(of
int’l
hub)
Water
Mainport
Rotterdam
(of
int’l
hub)
uchthaven
met
burgermedegebruik
Logisitek
Landbouw
(of
LOG)
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug (belangrijke) regionale weg
Stedelijke vernieuwing
/ Transformatie
Mainport
Schiphol
(ofhub)
int’l hub)
men
& Materialen
B
D
Mainport
Schiphol
(of int’l
Materialen
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Knelpunt
x
(Belangrijke)
Regionale
weg Nationaal Park
Nieuwehoofdvaarwegennet
brug
Knelpunt
Natura2000 - water
Extensivering
/ Herstructurering
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Linie
(belangrijke)
regionale
weg
Extensivering / Herstructurering
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Hoofdvaarwegennet
Nieuwe brug
Hoofdvaarwegennet
Stedelijke vernieuwing
/ Knelpunt
Transformatie
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Brainport
Eindhoven
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
x Uitleg
Fietsenstalling
Creatieve
Industrie
Extensivering / Herstructurering
Brainport
Eindhoven
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Brainport
Eindhoven
Brainport
Eindhoven
Den
Haag
Internationale
Stad
Brainport
Eindhoven
Brainport
Eindhoven
Extensivering
/
Herstructurering
Brainport
Eindhoven
Object of ensemble
op hoofdspoorwegenn
(voorlopige) lijst we
Knelpunt
uchthaven
Chemie
Landbouw(of
(of int’l
LOG)hub) TITEL
NPORT,
GREENPORT
INFRASTRUCTUUR
Sluis
/ Herstructurering
B
D
Samenhangend HOV-netwerk
HOV
HOV
Nieuwe brug
Mainport
Rotterdam
Mainport
Rotterdam
(of int’l hub)
x
Stedelijke vernieuwing
/ Transformatie
e betekenis Extensivering
Maintenance
P.M.
HOV
in groen-blauwe
Aanpak inAanpak
recreatieve
structuur struc
Sluis
Samenhangend
HOV-netwerk
e betekenis
Extensivering
ZOOM
OUT P+R / Herstructurering
P+RNieuwe brug Knelpunt hoofdvaarwegennet ZOOM OUT
Greenport
erfgoedgebied op (voorlopige)
Sluishoofdvaarwegennet
CULTUURHISTORISCHE
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Knelpunt
(Belangrijke)
RegionaleNatuurlijk
weg STRUCTUUR
Extensivering
/
Herstructurering
Stedelijke vernieuwing
/ Transformatie
Greenport
Greenport
Agro
&
Food
Greenport
Zuidas
Nieuwe
Cultureel erfgoedgebied op brug
(voorlopige) lij
Greenport
Knelpunt
hoofdwegennet
Doorstroming vaarweg
verbeteren
Greenport Logisitek
Greenport
Knelpunt
hoofdwegennet
nSchiphol
van nationale
betekenis
Uitleg
Intensivering / Transformatie
(of int’l
hub)
Knelpunt
hoofdwegennet
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Knelpunt
hoofdvaarwegenne
Maintenance
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
RECREATIEVE STRUCTUUR
Sluis
Nieuwe brug
Brainport
Eindhoven
rie betekenis Stedelijke vernieuwing
Brainport
Eindhoven
/Onderwijs
Transformatie
Extensivering / Herstructurering
onale
Hoofdwegennet
NPORT,
GREENPORT
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Uitleg Woongebied
Burgerluchthaven van nationale betekenis
ngsmaterialen
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Object
of ensemble op (voorlopige) lijst werel
(Belangrijke)
weg
nale betekenis
nationale
betekenis
Fietsenstalling
Wederopbouwgebied
Regionaal
Sluis snelfietspad
Knelpunt
sluis Regionale
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Burgerluchthaven van
van nationale
nationale betekenis
betekenis
ngsmaterialen
Extensivering / Herstructurering
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Burgerluchthaven
ngsmaterialen
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Natuurlijk
erfgoedgebied
li
Nationaal
Parkop (voorlopige)
HOV
Burgerluchthaven
nationale betekenis
Tuinbouw en Landbouw
Uitgangsmaterialen
Samenhangend
HOV
Burgerluchthaven
vanvan
nationale
betekenis
smaterialen
Burgerluchthaven
nationale
betekenis Stedelijke
OV-knooppunt
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
smaterialen
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
aven
van nationale
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
vernieuwing van
Rotterdam
(of int’lbetekenis
hub)
Zorg
(of LOG)
Object of ensemble
op (voorlopige)
lijst
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Sluis
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Uitleg
Knelpunt (belangrijke)
region
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Extensivering
/ Herstructurering
Greenport
Greenport
Knelpunt hoofdwegennet
Zorg met burgermedegebruik
Militaire luchthaven
th
nt
nationale
betekenis
Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige) lijst w
Intensivering / Transformatie
Schiphol
(of Uitleg
int’l
hub) (logistiek)
Fietsenstalling
Militaire luchthaven
luchthaven met
met burgermedegebruik
burgermedegebruik
th
Nieuwe
brug
B
D brug
Samenhangend
HOV
HOV
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsenHOV-netwerk
Knelpunt
nt
nationale
betekenis
(logistiek)
th
et
burgermedegebruik
x Militaire
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Aanpak HOV
in recreatieve
Wederopbouwgebied
B structuu
D
Militaire
luchthaven
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
Militaire/ Herstructurering
luchthaven met
burgermedegebruik
Life(logistiek)
Sciences
& Health
Militaire
luchthaven
metmet
burgermedegebruik
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
x
op
(voorlopige
daal
knooppunt nationale betekenis
Extensivering
Eindhoven
PORT
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Knelpunt
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV Cultureel erfgoedgebied
Maintenance
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
OV-knooppunt
x hoofdspoorwegennet
x
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Recreatie
(leisure)
Nieuwe verbinding
(b
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
gangsmaterialen Uitleg
Burgerluchthaven
vanbetekenis
nationale
betekenis
smaterialen
Zeehaven
van nationale
burger-medegebruik
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige) lijst
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Stedelijke vernieuwing
Rotterdam
(of int’l betekenis
hub)
Zeehaven
van nationale
nationale betekenis
betekenis
ve
van
nationale
Hoofdspoorwegennet
Zeehaven
van
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Nieuwe
brug
Integrale
multimodale
ontwikkeling
vernieuwing
Recreatie/ Transformatie
(leisure)
NPORT,
TITEL
INFRASTRUCTUUR Sluis
Doorstroming vaarweg verbeteren
ve van GREENPORT
nationale betekenisStedelijke
OV-knooppunt
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopig
Militaire
Zeehaven
van nationale betekenis
Militaire luchthaven
Water luchthaven
Nieuwe
brug
gebiedsopgave van nationale betekenis
rt
Stedelijke
vernieuwing
/
Transformatie
Knelpunt
hoofdwegennet
OV-knooppunt
Nieuwe
brug
Onderwijs
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Stedelijke
vernieuwing
Intensivering / Transformatie Knelpunt
nt’l
hub)
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Waterrecreatie
(leisure)
Stedelijke
vernieuwing STRUCTUUR
/ Transformatie
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
GROENBLAUWE
Binnenhaven
vanluchthaven
nationale
OV-knooppunt
Militaire
met burgermedegebruik
ealth
Militaire
luchthaven
metbetekenis
burgermedegebruik
Knelpunt
hoofdwegennet
(belangrijke)
regionale
weg/ Transformatie
Knelpunt (belangrijke
Militaire
luchthaven
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Wederopbouwgebied
Binnenhaven
van nationale
nationale
betekenis
Extensivering
/ Herstructurering
Eindhoven
Object of ensemble op (voorlo
HOV
Binnenhaven
van
betekenis
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Samenhangend HOV-netwerk
Knelpunt
hoofdwegennet
Extensivering
/Waterrecreatie
Herstructurering
Intensivering / Transformatie
(of int’l hub)
Knelpunt
(belangrijke) regionale weg
Achterlandverbindingen
OV-knooppunt Sluis
(leisure)
et Schiphol
betekenis
Wederopbouwgebied
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Chemie
Zeehaven
van
nationale
betekenis
chthaven
van nationale betekenis
Sluis
Sluis
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Natuurbrug
Zorg
Extensivering
/ Herstructurering OV-knooppunt
Extensivering / Herstructurering
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis (logistiek)
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg weg
Extensivering
/vaarwegennet
Herstructurering
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Stedelijke vernieuwing
f int’l hub)
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis (logistiek)
(logistiek)
Knelpunt
regionaal
Nieuwe hoofdwegennet
verbinding hoofdwegennet
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg Cultureel erfgoedgebied op (v
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
rt
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Knelpunt
Uitleg
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Nieuwe verbinding
hoofdwegennet
Stedelijke vernieuwing
t Rotterdam (of int’l hub)
Hoofdvaarwegennet
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale
weg
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
nale
betekenis
uchthaven
met burgermedegebruik
Logisitek
Binnenhaven van nationale betekenis
STRUCTUUR
Uitleg
Integrale
gebiedsopgave van nationale betekenisUitleg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaa
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
B
D
Uitleg RECREATIEVE
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
x
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenisExtensivering
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Recreatie
(leisure)
Natuurbrug
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Natuurlijk erfgoedgebied op (
/ HerstructureringKnelpunt
Knelpunt
(belangrijke) regionale weg
hoofdspoorwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
chthaven
van nationale betekenis
betekenis
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
hoofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
(belangrijke)
regionale
wegweg
nle
regionale betekenis
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Knelpunt
hoofdwegennet
Extensivering / Herstructurering
Eindhoven
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
et van
betekenis
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Regionaal Knelpunt
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Integrale
gebiedsopgave
Den
Haag Internationale
Stadvan nationale betekenis
uchthaven
GROENBLAUWE STRUCTUUR
Nationaal Landschap
onder
regionaal
beh
Hoofdkantoren
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis (logistiek)
hoofdwegennet
nt
nationale betekenis (logistiek)
Doorstroming
vaarweg
verbe
Nieuwe brug
Den
Haag
Internationale
Stad
Stedelijke
vernieuwing
/ Knelpunt
Transformatie
Den
Haag
Internationale
Stad
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Waterrecreatie
(leisure)
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Wederopbouwgebied
Mulitimodaal
knooppunt
internationale
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
uchthaven
met burgermedegebruik
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
onale
betekenis
P+R
P+R
B
D
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
aven
regionale betekenis
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
x
rt van
OV-knooppunt
(Belangrijke)
Regionale
weg
P+R
P+R
Belangrijke
regionale
weg
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
nale
betekenis
Nieuwe verbindingNatuurbrug
hoofdwegennet
Zuidas
betekenis
(logistiek) van
Integrale
n van nationale betekenis
Den
Haaggebiedsopgave
Internationale
Stadnationale betekenis
Zuidas
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Integrale
gebiedsopgave
van nationale
betekenis
Sluis
Nieuwe verbinding
hoofdwegennet
OV-knooppunt
ve van nationale betekenis Zuidas
Extensivering
/ Herstructurering
Nationaal
Landschap
onder regionaal behe
Integrale
gebiedsopgave
van nationale
betekenis
Integrale
gebiedsopgave
van nationale
betekenis
Natuurbrug
uchthavenbetekenis
OV-knooppunt
nationale
Nieuwe
brug
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
daal
knooppunt
regionale
betekenis (logistiek)
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Stedelijke vernieuwing / Transformatie
chthaven
van betekenis
nationale
betekenis
Regionaal
snelfietspad
nt
regionale
(logistiek)
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Knelpunt
regionale
weg
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
hoofdspoorwegennet
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Regionaal
snelfietspad
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Kennis
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg STRUCTUUR
Kennis
CULTUURHISTORISCHE
nt regionale
betekenis
(logistiek)
Zuidas
aven
van nationale
betekenis
Knelpunt
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Uitleg Kennis
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Aanpak
in groen-blauwe
structuur region
Knelpunt (belangrijke)
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Den Haag
Internationale
Den Haag
Internationale
Stad Stad
n van nationale betekenis
Sluis
gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
Extensivering
/
Herstructurering
et
burgermedegebruik
luchthaven
met
burgermedegebruik
Fietsenstalling
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
ve van
regionale
betekenis
Nieuwe
regionale
verbinding
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Fietsenstalling
D B beheer
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
D
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Nationaal
Landschap
onder
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOVBregionaal
NPORT,
GREENPORT
TITEL
INFRASTRUCTUUR
x
x
daal
knooppunt
nationale
betekenis (logistiek)
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
ve van
regionale
betekenis
Knelpunt hoofdwegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Knelpunt hoofdvaarwegennet
ZuidasZuidas
Nationaal Knelpunt
Landschap
onder regionaal b
aven van nationale betekenis Zeehaven
hoofdwegennet
P.M.
Uitleg
van
regionale
betekenis
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
&nluchthaven
Materialen
Nieuwe
brug
van regionale
betekenis
(militair gebruik)
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
Knelpunt
brug
Nieuwe
brug
P+R
Aanpak
structuur
Nieuwe
brug
Natuurbrug
Zeehaven
van
regionale
betekenis
Intensivering
/P+R
Transformatie
Schiphol
(of int’l
hub)
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Nieuwe
brug
Linie in groen-blauwe
High Tech Systemen & Materialen
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Knelpunt
(belangrijke)
regionale hoofdwegennet
weg
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
le
betekenis
(militair
gebruik)
Nieuwe verbinding
Knelpunt
hoofdwegennet
e
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
OV-knooppunt
Knelpunt
regionaal vaarwegennet
e betekenis
betekenis
(militair
gebruik)
Aanpak in groen-blauwe structuur
daal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)van regionale betekenis
Knelpunt regionaal vaarwegennet
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Binnenhaven
Nieuwe verbinding hoofdweg
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
n van nationale betekenis
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
CULTUURHISTORISCHE
P.M. STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Sluis
Samenhangend
HOV-netwerk
Nieuwe
hoofdwegennet
eRotterdam
betekenis(of int’l hub)
Stedelijke
vernieuwing
Extensivering
/ Herstructurering
Regionaal
snelfietspad
Binnenhaven
van regionale
betekenis
Knelpunt
regionaal vaarwegennet
Energy
Sluisverbinding
P+R
P+R
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg STRUCTUUR
Extensivering / Herstructurering
Knelpunt hoofdspoorwegennet
CULTUURHISTORISCHE
nale
betekenis van nationale betekenis
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
gebiedsopgave
Knelpunt
(belangrijke)
weg
Linie regionale Knelpunt
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
aven van nationale betekenis Multimodaal knooppunt regionale betekenis (logistiek)
Nieuwe
verbinding
spoorwegennet
OV-knooppunt
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Uitleg
Nationaal hoofdspoorwegenn
Landschap onder re
Nieuwe
verbinding
spoorwegennet
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Fietsenstalling
Extensivering
/ Herstructurering
Eindhoven
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
rtnale
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis regionale
(logistiek)weg
betekenis
Creatieve Industrie
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
Uitleg
Regionaal
snelfietspad
P+RCapaciteitsuitbreiding ligplaatsen
P+R
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
P.M.
nt regionale betekenis (logistiek)
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Integrale
gebiedsopgave van regionale betekenis
Knelpunt
hoofdwegennet
P+R
P+R
ndaal
vanknooppunt
regionale betekenis
nationale betekenis
(logistiek)
P+R (belangrijke)
P+R
Knelpunt
inhoofdvaarwegenne
groen-blauwe struc
Knelpunt
weg Aanpak
P.M.
rt
Nieuwe
Doorstroming
vaarwegregionale
verbeteren
P+R hoofdvaarwegennet
P+R
IntegraleP+R
gebiedsopgave
van brug
regionale betekenis
Knelpunt
nt nationale betekenis (logistiek)
Agro & Food
Fietsenstalling
P+R
Regionaal
snelfietspad
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Knelpunt regionaal vaarwegennet
ve
van
regionale
betekenis
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
aven
van regionalevan
betekenis
esmaterialen
gebiedsopgave
nationale betekenis
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Zeehaven van regionale betekenis (militair gebruik)
Regionaal
snelfietspad
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Knelpunt regionaal vaarwege
chthaven van nationale betekenis
Regionaal
snelfietspad
OV-knooppunt
Knelpunt
hoofdwegennet
(belangrijke)
regionale weg
nvevan
regionale
betekenis
Nieuwe
brug snelfietspad
Regionaal
snelfietspad
Zeehaven van regionale
betekenis
(militair gebruik)
van
nationale
betekenis Tuinbouw en Uitgangsmaterialen
Fietsenstalling
Regionaal
OV-knooppunt
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
daal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
Fietsenstalling
euchthaven
betekenis
(militair
gebruik)
P+R hoofdspoorwegennet
P+R
Knelpunt
Kennis
met burgermedegebruik
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Fietsenstalling
Knelpunt (belangrijke)
region
HOV
Nieuwe
verbinding
(belangrijke) regionale weg HOV
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
Samenhangend
HOV-netwerk
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg HOV
aven van regionale betekenis
x
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Life Sciences & Health
Fietsenstalling
Fietsenstalling
Nieuwe
brug
P.M.
Kennis
P+R
P+R
gebiedsopgave van regionale betekenis
Nieuwe brug
Knelpunt
(belangrijke) regionale weg
Regionaal
snelfietspad
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Greenport
uchthaven
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Nieuwe
brug
daal knooppunt regionale betekenis
(logistiek)
P+R
P+R regionale weg
Stedelijke vernieuwing / Transformatie
Nieuwe
brug
Samenhangend
HOV-netwerk
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
Nieuwe
brug (belangrijke) regionale weg HOV
Water
Nieuwe
verbinding
Knelpunt
hoofdwegennet
n van regionale betekenis
Nieuwe
brug
Greenport
HOV
32 | MIRT
Overzicht
2016
Samenhangend Regionaal
HOV-netwerk
snelfietspad
n
van
regionale
betekenis
(militair
gebruik)
Fietsenstalling
n van nationale betekenis
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
SluisKnelpunt
gebiedsopgave
van regionale betekenis
Extensivering / HOV
Herstructurering
hoofdwegennet
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk Regionaal snelfietspad
Samenhangend
HOV-netwerk
eaven
betekenis
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Chemie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
van regionale betekenis
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale weg
P+R
P+R
Fietsenstalling
Nieuwe brug
Nieuwe verbinding (belangrijke) regionale weg
aven van nationale betekenis
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
Knelpunt (belangrijke) ligplaatsen
regionale weg

Industrie
Creatieve
Industrie
TOPSECTOREN
Mainport Rotterdam
(ofCreatieve
int’l hub)

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED
& ERFGOED
WATER

WATER

ENERGIE

ONDERG

ONDERG
ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
N
B

ONDERGROND

ONDERGROND
ONDERGRON
ONDERG

ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG BELANG

Hoogspanningsleiding ≥ 220kV

Aandachtsgebied zoetwater door bodemdaling

Berging (zoekgebied)
Peilbeheer
/ Waterbuffer
Peilbeheer
/ Waterbuffers

Nieuwe hoogspanningsverbinding (indicatief )

Aandachtsgebied zoetwatervoorziening

Kansrijk gebied geothermie
GREEN DEAL Biodiversiteit Oosterschelde / Zandhonger

Verzilting inlaatpunten

(verbeteren) Ecologische kwaliteit

Kansrijk gebied zonne-energie
Geothermie

Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers

Waarborgen afwatering / piekafvoer

Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Watergerelateerde
gebieds-

ontwikkeling / project

Peilbeheer / Waterbuffer
Afvoerverdeling
Maeslantkering, Nieuwe Waterweg

Zandsuppletie

Secundaire stuurknop

Energie uit water
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales zonder CO2 uitstoot

Peilbeheer / Waterbuffer

MIRT-onderzoek
water
Noorderruimte
en economie

Buisleiding

Afvoercapaciteit
Peilbeheer
Berging Zuidwestelijke Delta
Zandsuppletie

MIRT Overzicht 2016 | 33

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
BELANG

ONDERGROND
NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL
REGIONAAL BELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAAL BELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG

NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND

REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG

Peilbeheer / Waterbuffer

Zandsuppletie

REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
BELANG

ONDERG

ONDERGRO
ONDERGRO

ONDERGROND

ONDERG
ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANGBELANG
NATIONAAL

NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG

ONDERGROND
NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

ENERGIE

Peilbeheer / Waterbuffer

Wateroverlast: zoekgebied bergingsgebieden

Zandsuppletie

ENERGIE

Zandsuppletie

Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers

Peilbeheer
// Waterbuffer
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Peilbeheer
Waterbuffer

Watergerelateerde
wateraanvoer gebiedsontwikkeling
mogelijk
OPSLAG
Berging Zuidwestelijke Delta TRANSPORT &Zandsuppletie

REGIONAAL BELANG

er

Zandsuppletie

ENERGIE

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL
REGIONAAL BELANG
BELANG

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

(verbeteren) Ecologische kwaliteit
jst werelderfgoed
Zandsuppletie

Opgaven Nederland

NATIONAAL BELANG

WATER

Berging
(zoekgebied)
Linie
Zandsuppletie
relderfgoed
ZOETWATER
Watergerelateerde
Watergerelateerde gebiedsontwikkeling
gebiedsontwikkeling
P.M.
GREEN DEAL Biodiversiteit Oosterschelde / Zandhonger
Peilbeheer / Waterbuffer
st werelderfgoed
Aandachtsgebied zoetwater door verzilting

ENERGIE

ENERGIE

ENERGIE

NATIONAAL BELANG

WATER

ONDERG

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
N
B
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGRON
ONDERG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG

WATER

NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG
ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

RFGOED
NATIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAAL BELANG
BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANGREGIONAAL BELANG
REGIONAAL
BELANG BELANG
REGIONAAL
BELANG

ONDERGROND

NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG

WATER

NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED
WATER

D

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL BELANG

NATIONAAL
BELANGBELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG

ONDERG
ONDERG
ONDERGROND
ONDERG

ONDERGRO
ONDERGRO

OUTZOOM OUT
Vestigingsplaats
zonne-energie
ZOOMOUT
OUT
ZOOM
ZOOM
OUT
Peilbeheer / peilfluctuatie
Zoetwater
ORISCHE STRUCTUURZOOM
Zoetwater
Zoutwater
Zoutwater
Primaire
nader
onderzoek
nodg
(Derde Toets)
Waterveiligheid:
npak
inOUT
groen-blauwe
structuurZoutwater
kerncen
Zoutwater
atura2000
- land
UT
(Mogelijke)
vestigingsplaats electricit
HS
op
land
(herijkt)
Primaire kering
kering -- piekafvoer
voldoet
niet
(Derde
Toets)
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
& TRANSITIE
WE
STRUCTUUR
ZOOM
ZOOM OUT
ZOOM
ZOOMOUT
OUT
ZOOM OUT
Windenergie
Zoetwater
Zoetwater
Zoetwater
Zoutwater
Zoetwater
(Mogelijke) vestigingspla
p
landof(herijkt)
Primaire kering - voldoet
niet (Derde Toets) PRODUCTIE & TRANSITIE
Zoutwater
TRANSPORT & OPSLAG
WATERVEILIGHEID
Zoutwater
bject
ensemble op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Zandplaat
/ Kwelder / Buitendijks
land
Zandplaat / Kwelder / Buitendijks land
ZOETWATER
Zandplaat
/
Kwelder
/
Buitendijks
land
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
TRUCTUUR
atura2000
- water
Primaire kering
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Zandplaat
/ Kwelder
/ Buitendijks
land
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Zoetwater
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
& TRANSITIE
Zoetwater
Primaire
-- nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
Kansrijk
gebied
windenergieelectricit
(illustrat
kerncen
(Mogelijke)
vestigingsplaats
HS
op land (herijkt)
voldoet
niet (Derde
Toets)
atura2000
- land
Zoutwater
Zoutwater
Zoutwater
Waterenergie
Zoutwater
Zandplaat // Kwelder
Kwelder // Buitendijks
Buitendijks land
land
Zandplaat / Kwelder / Buitendijks land
Zandplaat
Primaire
- nader onderzoek
nodg (Derde Toets) (Mogelijke) vestigingsplaats electriciteitsproductie
≥ 500MW
Primaire kering - voldoet niet (Derde
Toets) keringzoetwater
ltureel-Park
erfgoedgebied
op (voorlopige) lijst werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
(Mogelijke)
vestigingspla
a2000
land
tionaal
Zoetwater
Aandachtsgebied
door
verzilting
Zoutwater
Waterveiligheid:
Zandplaat / Kwelder / Buitendijks
land
npak
in groen-blauwe
structuur
(Mogelijke) vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
Primaire
kering
- voldoet
nietZoutwater
(Derde
atura2000
water
Primaire
kering -- piekafvoer
voldoet
(Derde Toets)
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
& TRANSITIE
WE
STRUCTUUR
Zandplaat
Kwelder
Buitendijks
landToets)
Zandplaat
// Kwelder
// Buitendijks
land
Windenergie
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(Derde/Toets)
Kansrijk
gebied
windenergiekerncen
(illustrat
(Mogelijke)
vestigingsplaats
atura2000
-- land
Zandplaat
/ Kwelder
Buitendijks land
Opgave:
Zandhonger
Olie- en gaswinning
Zoutwater
Primaire kering - nader onderzoek
nodg
Toets)
tuurlijk
op (voorlopige) lijst werelderfgoed
a2000
- erfgoedgebied
water
Primaire
kering
- voldoet
(Mogelijke) vestigingsplaats kerncentraleNieuwe
Zandplaat
/(Derde
Kwelder
/ Buitendijks
land(Derde Toets)
hoogspanningsverbind
npak
in
recreatieve
structuur
Kansrijk
gebied windene
Zandplaat
/
Kwelder
/
Buitendijks
land
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
TRUCTUUR
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Primaire kering - nader onderzoek
nodgkering
(Derde-Toets)
(Mogelijke) vestigingsplaats kerncentrale
Waterveiligheid:
piekafvoer
npak
in groen-blauwe
structuur
atura2000
- water
Primaire
voldoet
(Derde
Toets)
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electricit
HS
op land
(herijkt)
niet (Derde
Toets)
Waterenergie
Windenergie
Kansrijk
gebied
windenergie
Zandplaat / Kwelder / Buitendijks land
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
&
TRANSITIE (illustrat
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
Vestigingsplaats
zonne-energie
/ peilfluctuatie
ORISCHE
STRUCTUUR
Primaire kering - voldoet (Derde Peilbeheer
Toets)
tionaal
Park
Kansrijk gebied windenergie (illustratief ) Kansrijk gebied geothermie
Waterveiligheid: piekafvoer
Wederopbouwgebied
k in groen-blauwe
structuur
Windenergie
Primaire kering - voldoet (Derde
Toets) Zeewaartse
TRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Kansrijk gebied windenergie (illustratief )
Opgave:
waterveiligheid
Waterveiligheid:
npak in groen-blauwe
structuur
Primaire kering
- piekafvoer
nader
onderzoek
nodg (Derde Toets)
Opgave:
Zandhonger
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncen
atura2000
- land GROEN-BLAUWE
Olieen gaswinning
Waterenergie
Windenergie
(Mogelijke) vestigingsplaa
EHS op STRUCTUUR
(herijkt)
Primaire
kering - voldoet niet (Derde Toets)
WATERVEILIGHEID
PRO
TRANSPORT
& OPSLAG
Waterveiligheid: piekafvoer
uur
bject
ensemble
opstructuur
(voorlopige)
lijst land
werelderfgoed
Kansrijk gebied zonne-energie
npakofinPark
recreatieve
ZOETWATER
CTUUR
Windenergie
tionaal
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
Waterveiligheid: piekafvoer
tructuur
Windenergie
TRUCTUUR
Waterenergie
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
atura2000
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
OEN-BLAUWE
STRUCTUUR WATERVEILIGHEID
ZOOM OUT- water
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
Geothermie
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustrat
(Mogelijke)
vestigingsplaa
Opgave:
Zandhonger
Natura2000
- land
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Olieen gaswinning
Waterenergie
oplijst
land
(herijkt)
Primaire kering - voldoet niet (Derde Toets)
Opgave: Zeewaartse waterveiligheid
ORISCHE
STRUCTUURGROEN-BLAUWE
aal Parkerfgoedgebied
ultureel
op (voorlopige)
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
ZOOM
OUT EHSSTRUCTUUR
ZOOM OUT
Aandachtsgebied
zoetwater door verzilting
Waterenergie
npak inPark
recreatieve structuur
Opgave:Toets)
Zeewaartse waterveiligheid
tionaal
(Mogelijke) vestigingsplaats
electriciteitsproductie ≥ 500MW
Primaire kering - voldoet niet (Derde
Waterenergie
Zoetwater
Opgave:
Zandhonger
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥5
op land (herijkt)
Primaire
kering
voldoet
niet
(Derde
Toets)
Waterveiligheid:
piekafvoer
water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
npak inEHS
groen-blauwe
structuurNatura2000
Olieen
gaswinning
Waarborgen
afwatering / piekafvoer (Mogelijke) vestigingsplaats electriciteitsproductie
Kansrijk gebied windenerg
≥ 500MW
Primaire kering - voldoet niet (Derde Toets)
Windenergie
Zoetwater
Opgave:
Zandhonger
TRANSPORT
& OPSLAG
Vestigingsplaats
zonne-energie
en gaswinning
of ensemble
op
(voorlopige)
lijstopwerelderfgoed
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Ebject
atuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Primaire kering - nader onderzoek nodg (Derde
Toets) OlieEHS
land
(herijkt)
Nieuwe
hoogspanningsverbind
kSTRUCTUUR
in recreatieve
structuur
ORISCHE
STRUCTUUR
Natura2000
- land
ZOETWATER
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE & TRANSITIE
Opgave:nodg
Zandhonger
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE & TRANSITIE
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwater door bodemdaling
Olie-kerncentrale
en gaswinning
npak
in recreatieve
structuur
Primaire kering - nader onderzoek
(Derde
Toets)
Zoutwater
(Mogelijke)
vestigingsplaats
Opgave: Zandhonger
Olie- en gaswinning
Primaire kering
- nader onderzoek
nodg (Derde
Toets)
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
in groen-blauwe structuur
TRUCTUUR
(Mogelijke) vestigingsplaatsWindenergie
kerncentrale
Zoutwater
Zeewaartse
waterveiligheid
OOM
OUTNatura2000 - land
ZOOM
Primaire
kering - nader onderzoek nodg (Derde
Toets)OUT Opgave:
(Mogelijke) vestigingsplaats kerncentrale
Vestigingsplaats
zonne-e
ctuur
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE & TRANSITIE
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Waterenergie
Energie
uitzonne-energie
water & TRANSITIE
tuurbrug
ultureel
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
CHE
STRUCTUUR
TRANSPORT
& OPSLAG
Vestigingsplaats
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW(Derde
Primaire
kering
- voldoet
Natura2000
Peilbeheer
/- voldoet
peilfluctuatie
Natura2000
- waterniet (Derde Toets)
Primaire kering - voldoet
Toets) (Mogelijke)
bject
of erfgoedgebied
ensemble
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater
Wederopbouwgebied
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
EHS op op
land
(herijkt)
Primaire
kering
niet (Derde
Toets)verzilting
ORISCHE
STRUCTUUR
Zandplaat
/ Kwelder
/ Buitendijks
landdoor
Kansrijk
gebied geothermie
ZOETWATER
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
tionaal Park
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Zandplaat / Kwelder / Buitendijks land
Natura2000 - water
Primaire
kering - voldoet
(Derde
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
&Toets)
TRANSITIE
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Kansrijk
gebied windenergie
(illustratiefzonne-energie
)
Vestigingsplaats
Kansrijk gebied windenergieWaterenergie
(illustratief PRODUCTIE
)
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Zoetwater GROEN-BLAUWE
WATERVEILIGHEID
STRUCTUUR
Natuur,
Landschap
&
Erfgoed
Water
Energie
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥
500MW
EHS
op
land
(herijkt)
Primaire
kering
voldoet
niet
(Derde
Toets)
Primaire
kering
- nader onderzoek
nodg (Derde Toets)
Opgave:
Zandhonger
Kansrijk
gebied
windenergie
) (Mogelijke) vestigingsplaats
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
TRUCTUUR
PRODUCTIE
&&(illustratief
TRANSITIE
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Primaire
kering
- nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
atuurlijk
erfgoedgebied
op(voorlopige)
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Olieen
gaswinning
Aanpak
iningroen-blauwe
structuur
TRANSPORT
&
OPSLAG
(Mogelijke)
vesti
EHS
op
land
(herijkt)
Primaire
kering
- voldoet
niet
(Derde
Toets)
PRODUCTIE
TRANSITIE
kerncentrale
Afvoerverdeling
Secundaire
Natura2000
-op
land
Nieuwe
hoogspanningsverbind
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Nationaal
Park
Geothermiecentrale/energietra
ultureel
lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
Waterveiligheid:
piekafvoer
TRANSPORT
& OPSLAG
Aanpak
groen-blauwe
structuur
PRODUCTIE
&stuurknop
TRANSITIE
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
& TRANSITIE
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
bject
of erfgoedgebied
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
ZOETWATER
bodemdaling
PRODUCTIE
TRANSITIE
Waterveiligheid:
piekafvoer
ZOETWATER
WATERVEILIGHEID
&
in
groen-blauwe
structuur
PRODUCTIE
&&TRANSITIE
TRANSPORT
&
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Waterveiligheid:
piekafvoer
PRODUCTIE
& OPSLAG
TRANSITIE
npaklijst
inAanpak
recreatieve
structuur
(Mogelijke)
vestigingsplaats electriciteitsproductie
≥ 500MW
Primaire kering WATERVEILIGHEID
-WATERVEILIGHEID
voldoet niet (Derde Toets)
pige)
werelderfgoed
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE & TRANSITIE
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Zoutwater
PRODUCTIE
& TRANSITIE
TRANSITIE
Wateroverlast:PRODUCTIE
zoekgebied
bergingsgebieden
Windenergie
TRANSPORT
&& OPSLAG
ZOETWATER
Windenergie
Opgave:
orlopige)WATERVEILIGHEID
lijst
werelderfgoed
Olie- en gaswinning (M
PRODUCTIE
TRANSITIE
Primaire kering - nader onderzoek
nodgZandhonger
(Derde
Toets)kering - voldoet
EHS
op
land
(herijkt)
Primaire
niet
(Derde
Toets)
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Geothermie
ZOETWATER
Natura2000
land
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Waterveiligheid:
piekafvoer
Natura2000
- water
Primaire kering - voldoet
(Derde
Toets)
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE(illustratief
& TRANSITIE
Kansrijk
gebied
windenergie
) onderzoek nodg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)500MW
Primaire
- nader
(Derdewater
Toets)
Aanpak
inlijst
recreatieve
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥Hoogspanningsleid
Windenergie
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
& TRANSITIE
AUWE
STRUCTUUR
(Mogelijke)
vesti
ationaal
Landschap
onder
beheer
Natura2000
- land structuur
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥
500MW
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Wederopbouwgebied
Vestigingsplaats
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
EHS op land
(herijkt)
Primaire
kering
niet (Derde
Toets) kering
Peilbeheer
/- voldoet
peilfluctuatie
atuurlijk
erfgoedgebied
opregionaal
(voorlopige)
werelderfgoed
MIRT-onderzoek
REATIEVE
STRUCTUUR
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
eel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Nieuwe
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
ultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Kansrijk
gebied
geothermie
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥zonne-energie
500MW
Primaire
kering
- voldoet
niet
ORISCHE
STRUCTUUR
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Primaire
kering - nader
onderzoek
nodg (Derde
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Zandplaat
/GROEN-BLAUWE
Kwelder
/ Buitendijks
land
Aandachtsgebied
zoetwater
verzilting
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
500MW
Primaire
keringToets)
voldoet niet
niet (Derde
(Derde
Toets)
Aandachtsgebied
zoetwater
door door
verzilting
(Mogelijke)
vestigingsplaats
elektriciteits(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥≥hoogspanningsverbind
500MW
Primaire
kering
-- voldoet
Toets)
bodemdaling
zoetwatervoorziening
STRUCTUUR
EHS op
op
land
(herijkt)
orlopige)
lijst
werelderfgoed
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Hoogspanningsleiding
220kV
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
EHS
land
(herijkt)
(Mogelijke)
vestigingsplaats
≥
500MW
kering
--land
voldoet
niet
Toets)
(Mogelijke) vest
EHS
(herijkt)
Primaire
kering
- voldoet
nietelectriciteitsproductie
(Derde
Toets)
Waterenergie
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Natura2000
-Primaire
water Waterveiligheid:
Primaire
kering - piekafvoer
voldoet (Derde
Toets)
p (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥≥
220kV
en
economie
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥
500MW
Primaire
kering
voldoet
niet (Derde
(Derde
Toets)
piekafvoer
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)
Vestigingsplaats
zonne-en
Nationaal
Park
Waterenergie
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Waterveiligheid:
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥
500MW
(Mogelijke) vestigingsplaats electriciteitsproductie
≥ 500MW
Primaire
kering - voldoet niet (Derde Toets)
(Derde Toets) Windenergie Primaire kering
(M
STRUCTUUR
Natura2000
- land
productie > 500MW
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Nationaal ParkCULTUURHISTORISCHE
Windenergie
Nationaal
Park
Natura2000
- water
- voldoet (Derde
Toets)
Primaire kering
onderzoek
nodg (Derde
Toets)
E STRUCTUUR
Kansrijk
gebied
zonne-energie
(Mogelijke)(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Natura2000
land
vestigingsplaats
electriciteitsproduc
EHSin
opgroen-blauwe
land
(herijkt) -structuur
Primaire
kering- nader
- voldoet
nietKansrijk
(Derde
Toets)Waterenergie
PRODUCTIE
& TRANSITIE
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Kansrijk
gebied w
kering - voldoet (Derde Toets)
vestigingsplaats
kerncentrale
PRODUCTIE
&(Mogelijke)
TRANSITIE
npak
TRANSPORT
&
OPSLAG
Afvoercapaciteit
Wederopbouwgebied
gebied
windenergie (illustratief
) (Mogelijke)
atuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijstPrimaire
werelderfgoed
bject
of ensemble
opgroen-blauwe
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
rlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
werelderfgoed
Primaire kering
kering --ZOETWATER
nader onderzoek
onderzoek
nodgZandhonger
(Derde
Toets)
Nieuwe
Primaire
nader
nodg
(Derde
Kansrijkhoogspanningsverbind
gebied
geothermie
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
hoogspann
vestigingsplaats
kerncentrale
Opgave:
Waterveiligheid:
piekafvoer
Natura2000
Aanpak
structuur
oorlopige)
lijst
werelderfgoed
EHS
oplijst
Primaire
kering
- naderZandhonger
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
Olieen
gaswinning
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
) Nieuwe
Aandachtsgebied
zoetwater
door door
bodemdaling
(Mogelijke)
vest
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Natura
2000
-land
land
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
zoetwatervoorziening
Natura2000
-(herijkt)
Primaire
kering
-Toets)
nader
onderzoek
Opgave:
op
(voorlopige)
lijst in
werelderfgoed
Primaire
kering
--land
nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
Aandachtsgebied
zoetwater
bodemdaling
Windenergie
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
TRANSPORT
&
OPSLAG
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
Opgave:
Zandhonger
(Mogelijke)
vestigingsplaats
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Waterenergie
vestigingsplaats
kerncentrale
Geothermie
Natura2000
- water structuur
Primaire
kering
- voldoet
(Derde
Toets) vestigingsplaats
Olie- en
gaswinning
Aandachtsgebied zoetwater Primaire
door bodemdaling
(Mogelijke)
kerncentrale
Aanpak
in recreatieve
Waterenergie
Natura2000
- waterstructuur
keringZOETWATER
- voldoet (Derde(Mogelijke)
Toets)
Ka
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
inin
groen-blauwe
Energie
uit≥
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
) water
Waterveiligheid:
piekafvoer
atuurbrug
Aanpak
recreatieve
structuur
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥) 500MW
Primaire
kering - nader onderzoek
nodg (Derde
Toets)
(Derde Toets)
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Windenergie
Natura2000
- land Parkop (voorlopige)
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
500MW
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
zonne-energie
RISCHE
STRUCTUUR
Opgave:
Zandhonger
Windenergie
Nationaal
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)) Kansrijk gebied
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Olie- en
gaswinning Kansrijk
kerncentrale
Primaire kering
kering -- voldoet
voldoet (Derde
(Derde
Toets)Zeewaartse waterveiligheid
ultureel
erfgoedgebied
lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
Opgave:
Primaire
Toets)
Peilbeheer
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
Wederopbouwgebied
gebied
windenergie
(illustratief
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Natura2000
- -water
Aandachtsgebied
zoetwaterPrimaire
door verzilting
kering - voldoet (Derde Toets)
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)) zonne-energie
Natura2000
Vestigingsplaats
Kansrijk gebied
geothermie
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
ropbouwgebied
Waterenergie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Primaire
kering -lijst
voldoet
(Derde Toets)
Kansrijk
gebied
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)
Natura
2000
water
Opgave:
Zandhonger
TUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Kansrijk
gebied
geothermie
Kansrijk
gebied
ge
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
werelderfgoed
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)
Hoogspanningsleidin
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Olieen
gaswinning
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Opgave:
Zandhonger
Kansrijk
gebied
geothermie
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
inRECREATIEVE
groen-blauweSTRUCTUUR
structuur
Olie-kerncentrale
en gaswinning
Waarborgen
afwatering
/Kansrijk
piekafvoer
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
gebied
windenergie
(illustratief
))ZOOM
- voldoet
(Derde
Toets)
Waterveiligheid:
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Peilbeheer
/piekafvoer
peilfluctuatie
Aanpak
inOpgave:
groen-blauwe
structuur
kering
- voldoet
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
ZOOMNationaal
OUT
ZOOM
OUT Primaire
OUT windenergie
Kansrijk
gebied
(illustratief ) Geothermie
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
(Mogelijke)
vestigingsplaats
Zeewaartse
waterveiligheid
Vestigingsplaats
zonne-energie
Windenergie
ParkPrimaire kering
Kansrijk
windenergie
(illustratief
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
/ peilfluctuatie
STRUCTUUR
W
TRUCTUUR
Natura2000
- water
Primaire
kering - voldoet (Derde
Toets)gebied
Enie
STRUCTUUR
Aanpak
inCULTUURHISTORISCHE
recreatieve structuur Peilbeheer
Waterenergie
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Kansrijk
gebiedGeothermiecentrale/energietr
windenergie
(illustratief
)
Waterenergie
Windenergie
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Windenergie
Waterveiligheid: piekafvoer
piekafvoer Opgave:
ructuur
Waterveiligheid:
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Windenergie
uctuur erfgoedgebied
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Vestigingsplaats
atuurlijk
opop
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
(Derde
Toets)
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
piekafvoer zonne-energie
Kansrijkgebied
gebied
zonne-energie
Zandhonger
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Waterveiligheid:
piekafvoer
Windenergie
Nieuwe
hoogspanningsverbind
Windenergie
Kansrijk
TRANSPORT
& OPSLAG
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Olie-zonne-energie
en gaswinning
Windenergie
Kansrijk
gebied zo
Object
of ensemble
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Berging
Zuidwestelijke
DeltaWaterveiligheid:
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nationaal
Park
Windenergie
Windenergie
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Vestigingsplaats
zonne-energie
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Windenergie
Nationaal
Park
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
ZOETWATER
Nieuwe
hoogspannin
Vestigingsplaats
Waterveiligheid:
piekafvoer
Zoetwater
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Kansrijk gebied windenergie
(illustratief ) zonne-energie
STRUCTUUR
Aanpak inRECREATIEVE
recreatieve
structuur
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Waterenergie
Waterveiligheid:
piekafvoer
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
Windenergie
TRA
Windenergie
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
M.
Waterveiligheid:
piekafvoer
Opgave:
Zandhonger
Energie uit water
Object
ofPark
ensemble
op (voorlopige) lijst werelderfgoed
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
TRANSPORT
& OPSLAG
atuurbrug
Geothermie
Olieen bergingsgebieden
gaswinning
Wateroverlast:
zoekgebied
Windenergie
Nationaal
Wa
Geothermie
Opgave:
Zandhonger
Landschap
onder
regionaal
beheer
Geothermie
Eationaal
STRUCTUUR
Windenergie
Olie- en gaswinn
Nationaal RECREATIEVE
Park
MIRT-onderzoek
water
ZOETWATER
Opgave:
Zeewaartse waterveiligheid
waterveiligheid
Maeslantkering,
Nieuwe ZOETWATER
Waterweg
Gebied
windenergie
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)
Opgave:
Zeewaartse
Waterenergie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Geothermie
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
& TRANSITIE
Opgave: Zeewaartse
waterveiligheid
Waterenergie
STRUCTUUR
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Vestigingsplaats
zonne-energie
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
& TRANSITIE
GROEN-BLAUWE
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
CultureelSTRUCTUUR
erfgoedgebied
opAanpak
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
220kV
TRANSPORT
& OPSLAG
Wederopbouwgebied
Waterenergie
Waterenergie
Zoutwater
Waterenergie
Waterenergie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
TRANSPORT
& OPSLAGdoor
Zandsuppletie
Aandachtsgebied
verzilting
Nationaal
Park
inerfgoed
recreatieve
Kansrijk ≥gebied
geothermie
Windenergie
Wederopbouwgebied
opstructuur
(voorlopige) lijst
Waterenergie
TRANSPORT
& OPSLAG
ZOETWATER
en economie
Object ofZOETWATER
ensemble
op Cultureel
(voorlopige)
lijstwaterveiligheid
werelderfgoed
Waterenergie
Opgave:
Zandhongerzoetwater
Kansrijk
gebied geo
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Olieen gaswinning
ZOETWATER
Opgave:
Zeewaartse
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
VE
STRUCTUUR
Opgave:structuur
Zeewaartse
waterveiligheid
Vestigingsplaats
zonne-energie
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Waterenergie
TRUCTUUR Aanpak in recreatieve
Nationaal
Waarborgen
afwatering
/Waterenergie
piekafvoer
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst afwatering
werelderfgoed
Aanpak
inPark
recreatieve
Waarborgen
/ piekafvoer
Hoogspanningsleiding
≥stuurknop
220kV
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Nationaal
Park
Energie uit water
Afvoerverdeling
Opgave:
Zandhonger
werelderfgoed
atuurbrug
Geothermiecentrale/energietr
(Mogelijke)
electriciteitsproductie
≥ Secundaire
500MW
Primaire
kering
- voldoetstructuur
niet (Derde
Toets)
zoetwater
door
verzilting
Waterenergie
Waterenergie
Ol
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Vestigingsplaats
inNatuurlijk
groen-blauwe
structuur
Peilbeheer
/Aandachtsgebied
peilfluctuatie
Afvoercapaciteit
Zandplaat
/ Kwelder
/ Buitendijks
land
Enpak
STRUCTUUR
Olieen
gaswinning
Windenergie
TRANSPORT
& OPSLAG
Olieen
gaswinning
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ gebied
500MWzon
EHS
operfgoedgebied
land
(herijkt)
Primaire
kering
voldoet
niet vestigingsplaats
(Derde
Toets)
Kansrijk
gebied
zonne-energie
(voorlopige)
werelderfgoed
Object
of ensemble
op op
(voorlopige)
lijst lijst
werelderfgoed
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Waarborgen
afwatering
/bodemdaling
piekafvoer
Piekafvoer
/- Afwatering
Opgave: Zandhonger
Olieen
gaswinning
Kansrijk
Nieuwe hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
Opgave: Zandhonger
Zandhonger
Waterenergie
Olieen
gaswinning
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
Opgave:
Olieen
gaswinning
Olieen
gaswinning
Olieen
gaswinning
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
Cultureel erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting door
Aandachtsgebied
zoetwater
door
Opgave:
Zandhonger
Aanpak
in recreatieve
structuur
Nationaal Park
RUCTUUR
zoetwater
door
verzilting
Olie- en gaswinn
Aandachtsgebied
zoetwater
verzilting ZOETWATER Aandachtsgebied
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer
/(zoekgebied)
peilfluctuatie
Olieen
gaswinning
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
tuur
Berging
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Wateroverlast:
zoekgebied
tuur
TRANSPORTbergingsgebieden
& OPSLAG
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
goed
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
Natuurlijk
erfgoed
op
(voorlopige)
lijst
Olieen
gaswinning
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
ZOETWATER
Geothermie
Geothermie
Aanpak
in recreatieve
structuur
Opgave:
Zandhonger
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoedPrimaire
ationaal
beheer
TRUCTUUR
Opgave:
Zandhonger
hoogspanningsverbinding
)vestigingsplaats
RISCHE Landschap
STRUCTUUR
Olieen(Derde
gaswinning
kering
- nader
onderzoek
nodg
Toets)Nieuwe
MIRT-onderzoek
water
Energie
uit
water
Energie
uit water & OPSLAG Ve
Olieen gaswinning
Cultureel onder
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
≥ 220kV
TRANSPORT
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
(Mogelijke)
kerncentrale
Energie
uit(indicatief
water
Afvoerverdeling
Secundaire
Zandhonger
atuurbrug
Olieenstuurknop
gaswinning
Natura2000
-Opgave:
landregionaal
Geothermiecentrale/energietr
Object
ofAandachtsgebied
ensemble
op (voorlopige)
lijstdoor
werelderfgoed
Energie
uitbodemdaling
water
/ Hoogspanningsleiding
Getijdenenergie
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Wederopbouwgebied
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Olieen
gaswinning
Vestigingsplaats
zonne-energie
zoetwater
bodemdaling
Waterenergie
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
) zoetwater
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Aandachtsgebied
door
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Peilbeheer
/ Peilfluctuatie
Kansrijk gebied
geothermie
Vestigingsplaats
zonne-energie
ZOETWATER
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
(indicatief )
Vestigingsplaats
zonne-energie
zoetwater
door
bodemdaling
Peilbeheer
peilfluctuatie Aandachtsgebied
Vestigingsplaats
zonne-energie
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer
// peilfluctuatie
werelderfgoed
Aanpak inNatuurlijk
recreatieve
structuur
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
TRANSPORT
& OPSLAG
zoetwater
door bodemdaling
Nieuwe≥hoogspanningsverbinding
(indicatief
) hoogspanningsverbinding Energie
Object
of ensemble
op Aandachtsgebied
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
en economie
uit water
Vestigingsplaats
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
rbrug
ZOETWATER
Vestigingsplaats
zonne-energie
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
lderfgoed
Hoogspanningsleiding
220kV
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Primaire
kering
- voldoet (Derde
Toets) door
ATERVEILIGHEID
PRODUCTIE &GREEN
TRANSITIE
Aandachtsgebied
zoetwater
verzilting
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)/ piekafvoer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Waarborgen
afwatering
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Natura2000
water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Vestigingsplaats
zonne-energie
nie
Waarborgen
afwatering / piekafvoer
NatuurlijkGROENBLAUWE
erfgoedgebied
op
(voorlopige) lijst werelderfgoed
Vestigingsplaats
zonne-energie
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief )Hoogspann
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)
STRUCTUUR
npak
in
groen-blauwe
structuur
Vestigingsplaats
zonne-energie
TRUCTUUR
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
ationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Afvoercapaciteit
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Wederopbouwgebied
TRANSPORT
&
OPSLAG
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder
CO2
uitstoot
Wederopbouwgebied
Kansrijk
gebied
geothermie
MIRT-onderzoek
water
Kansrijk
gebied
geothermie
werelderfgoed
Vestigingsplaats
zonne-energie
Elijst
STRUCTUUR
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Peilbeheer
// peilfluctuatie
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder
CO2
uitstoot
TRANSPORT
Geothermiecentrale/energietr
HISTORISCHE
STRUCTUUR
Olieen
gaswinning
TRANSPORT
&
OPSLAG
Kansrijk
gebied
geothermie
Geothermiecentrale
Object
of
ensemble
op
de
(voorlopige)
lijst
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Afvoerverdeling
ZOETWATER
Vestigingsplaats
zonne-energie
TRANSPORT
&
OPSLAG
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Peilbeheer
peilfluctuatie
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥
220kV
Berging
Zuidwestelijke
Delta
TRANSPORT
&
OPSLAG
TRANSPORT
& OPSLAG
zoetwatervoorziening
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Wateroverlast: zoekgebied
bergingsgebieden
orlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
ZOETWATER
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
TRANSPORT
& OPSLAG
Waterveiligheid:
rlopige) lijst
elderfgoed
TRANSPORT & OPSLAG
Nieuwe hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
ZOETWATER
of ensemble
op (voorlopige)
werelderfgoed
ZOETWATER
geothermie
CTUUR
en economie
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥Kansrijk
500MW gebied
Primaire
kering
- voldoetObject
niet
(Derde
Toets)piekafvoer
Geothermie
Windenergie
TRANSPORT
& OPSLAG
Aandachtsgebied
zoetwaterlijst
door
bodemdaling
ZOETWATER
Afvoerverdeling
stuurknop
Waterveiligheid:
piekafvoer
Geothermiecentra
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
TRANSPORTSecundaire
& OPSLAG
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
M.
werelderfgoed
Kansrijkkwaliteit
gebied zonne-energie
Wederopbouwgebied
(verbeteren)
Ecologische
Energie uit water
Natuurbrug
Kansrijk gebied zonne-energie
Windenergie
Kansrijk
gebied
zonne-energie
geothermie
TRANSPORT
&
OPSLAG
RISCHE
STRUCTUUR
pige)
lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥
220kV
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
er
regionaal
beheer
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
& OPSLAG Energie uit (indicatief
MIRT-onderzoek
water zoetwater door
water )Nieuwe ho
Aandachtsgebied
zoetwater doorNieuwe
verzilting
atuurbrug
Object
of ensemble
opstructuur
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
ionaal
beheer
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Peilbeheer
npak
in
groen-blauwe
ationaal
Landschap
regionaal
beheer
Natuurlijkonder
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
MIRT-onderzoek
water
Afvoercapaciteit
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Maeslantkering,
Waterweg
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
MIRT-onderzoek
water TRANSPORT
Aandachtsgebied
bodemdaling
Vestigingsplaats
zonne-energie
ZOETWATER
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Hoogspanningsleiding
≥≥220kV
TRANSPORT
&
OPSLAG
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Afvoercapaciteit
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Hoogspanningsleiding
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Zandsuppletie
pRECREATIEVE
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥>220kV
220kV
Hoogspanningsleiding
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
(voorlopige)
lijst
Hoogspanningsleiding
220kV
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
TRANSPORT
&
OPSLAG
Geothermie
zoekgebied
bergingsgebieden
Aandachtsgebied
zoetwater door
door
verzilting
Hoogspanningsleiding
≥ ≥220kV
220kV
Waterenergie
ZOETWATER
Waarborgen
afwatering
/ en
piekafvoer
Kansrijk
gebied
geothermie
STRUCTUUR
Primaire
kering - nader onderzoek
nodg
(Derde Toets)
CultureelWateroverlast:
erfgoedgebied
opzoetwatervoorziening
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater
verzilting
Hoogspann
eneconomie
economie
Wateroverlast:
bergingsgebieden
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Kansrijk
Hoogspanningsleiding
≥ 220kVGeothermie
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
ZOETWATER
Aandachtsgebied
zoetwaterzoekgebied
door
verzilting
Aandachtsgebied
Geothermie
Hoogspanningsleiding
≥ 220kVgebied zonne-energie
en economie
ENBLAUWE
STRUCTUUR
aal Landschap
onder
regionaal
beheer
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Waterenergie
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
MIRT-onderzoek
water
Wateroverlast: zoekgebied bergingsgebieden
opige)
lijst werelderfgoed
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
nie
Geothermiecentrale
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
Hoogspanningsleiding
≥
220kV
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Wederopbouwgebied
tructuur
AandachtsgebiedAfvoercapaciteit
zoetwater door bodemdaling Aandachtsgebied
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Geothermie
Hoogspanningsleiding
≥
220kV
Wederopbouwgebied
RISCHE
STRUCTUUR
TRUCTUUR
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Kansrijk g
Nationaal
Park
uur
Kansrijk
gebied
geothermie
Geothermie
zoetwater
door
verzilting
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Afvoercapaciteit
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Geothermiecentrale/energietr
in groen-blauwe
structuur
Opgave:
Zandhonger
Peilbeheer
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
werelderfgoed Aandachtsgebied
Afvoercapaciteit
TRANSPORT
&hoogspanningsverbinding
OPSLAG
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
)) )
en
economie
zoetwatervoorziening
Berging
Zuidwestelijke
DeltaAandachtsgebied
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Olieen/ gaswinning
zoetwatervoorziening
Waarborgen
afwatering
piekafvoer
ppnpak
(voorlopige)
lijst
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Primaire
kering
- voldoet
(Derde
Toets)
Hoogspanningsleiding
≥
220kV
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
380kV
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Nieuwe
(indicatief
)(indicatief
Natuurlijk
erfgoedgebied
opverzilting
(voorlopige)
lijstlijst
werelderfgoed
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
) Aandachtsgebied zoetwater
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Nieuwe ho
Aandachtsgebied
zoetwater
door
Hoogspanningsleiding
≥door
220kV
Aandachtsgebied
zoetwater door
door
bodemdaling
door
bodemdaling
Energie
uit
water )) )
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Aandachtsgebied
zoetwater
bodemdaling
Natuurbrug
Regionaal
afwatering
/ piekafvoer
Berging
(zoekgebied)
Opgave:
Zandhonger
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Aandachtsgebied
zoetwater
bodemdaling
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Olie- enKansrijk
gaswinning
M.
NationaalWaarborgen
Landschap
onder
regionaal
beheer
Geothermie
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
MIRT-onderzoek
water
gebied
zonne-energie
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Kansrijk
gebied
geothermie
Kansrijk g
k
in
groen-blauwe
structuur
Afvoercapaciteit
nieNatuurlijkAanpak
Nieuwe hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
inGROENBLAUWE
recreatieve
structuur
Waarborgen
afwatering / piekafvoer
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
STRUCTUUR
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
Peilbeheer
Buisleiding (indicat
Vestigingsplaats
zonne-energie
RISCHE
STRUCTUUR
ationaal
Landschap
onderpiekafvoer
regionaal
beheer
en
economie Energie
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Energie
uit
water
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Waterveiligheid:
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Peilbeheer
Kansrijk
gebied
geothermie
MIRT-onderzoek
water
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Zandsuppletie
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
uit water
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Natuurbrug
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Wederopbouwgebied
Peilbeheer
Kansrijk
gebied
geothermie
Buisleidingenstrook
Kansrijk
gebied
geothermie
Berging Zuidwestelijke
Delta
REATIEVE STRUCTUUR
Windenergie
Kansrijk
gebied
geothermie
Geothermie
Kansrijk
gebied
geothermie
Wederopbouwgebied
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Geotherm
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
Kansrijk gz
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
Kansrijk
gebied
geothermie
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
of
Vestigingsplaats
zonne-energie
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Aandachtsgebied
zoetwater
bodemdaling
economie
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
GREEN DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
STRUCTUUR
Afvoercapaciteit
Kansrijk
gebied
geothermie
Energie
uit en
water
Aandachtsgebied
zoetwater door
door
bodemdaling
M.CULTUURHISTORISCHE
Kansrijk
gebied
zonne-energie
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
& TRANSITIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
CHE
STRUCTUUR
Wateroverlast:
zoekgebied bergingsgebieden
Natuurbrug
Energie uit Kansrijk
water gebied geothermie
Wederopbouwgebied
Natuurbrug
TRANSPORT & OPSLAG
Natuurbrug Landschap
nie
geothermie
Metropolitaan
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Geothermie
Peilbeheer
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Berging Zuidwestelijke
DeltaAandachtsgebied
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Afvoerverdeling
Secundaire stuurknop
Kansrijk
gebied
zonne-energie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
ZOETWATER
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder
CO2
uitstoot
Energie
uit
water
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
Kansrijk
g
npak
in Nationaal
groen-blauwe
structuur
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder
CO2
zoetwatervoorziening
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Afvoercapaciteit
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
Berging Zuidwestelijke Delta Waterenergie
Kustfundament
/ Zandsuppletie
Zandsuppletie
Landschap
onder
regionaal
beheer
Aandachtsgebeid
bodemdaling door
/ piekafvoer Geothermie
MIRT-onderzoek
water
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
TRANSPORT
& OPSLAG
Berging
Zuidwestelijke
DeltaWaarborgen
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Kansrijk
gebied zonne-energie
Object
of CULTUURHISTORISCHE
ensemble
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
STRUCTUUR
Energie
uitafwatering
water geothermie
Berging
(zoekgebied)
Wateroverlast: zoekgebied
zoekgebied
bergingsgebieden
Wateroverlast:
Kansrijk
gebied
ZOETWATERbergingsgebieden
GROENBLAUWE
Peilbeheer
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
EHS op
land
(herijkt) STRUCTUUR
Primaire
kering
- voldoet
niet (Derde
Toets)
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Kansrijk
gebied
geothermie
Geothermie
Geothermie
Kansrijk
gebied
zonne-energie
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Geothermie
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
RECREATIEVE STRUCTUUR
en
economie
Geothermie
ed
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
gaswinning
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
M.
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder
CO2
uitstoot
Geotherm
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder
CO2
Zonne-energie
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Geothermie
MIRT-onderzoek waterMaeslantkering, Nieuwe Waterweg
STRUCTUUR
Zandsuppletie
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
NationaalRECREATIEVE
Landschap onder
regionaal beheer
MIRT-onderzoek waterGeothermie
Afvoerverdeling
Secundaire stuurknop
RISCHE Aanpak
STRUCTUUR
Energie
uit water
Opgave:
Zandhonger
Natuurbrug
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Zandsuppletie
Olieen
gaswinning
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Linie
in groen-blauwe
structuur
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder
CO2 uitstoot
Peilbeheer
Secundaire
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Afvoercapaciteit
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
Kansrijk
gebied
geothermie
en economie Secundaire
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Zonne-energie
Zandsuppletie
stuurknop
Aandachtsgebied
zoetwater
doornodg
verzilting
Zonne-energie
Geothermie
en economie
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder
CO2 uitstoot
Geothermie
Zonne-energie
Primaire
kering -stuurknop
onderzoek
(Derde
Toets)
Energie ui
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Zonne-energie
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Natura2000 - land NatuurbrugAfvoerverdeling
GREEN
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Zoetwater
Berging
(zoekgebied)
ed
Zonne-energie
Peilbeheer
/nader
Waterbuffer
Wateroverlast: waarborgen
waarborgen afwatering
afwatering
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
CoalitieDEAL
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Wateroverlast:
Nationaal Landschap onder
regionaal beheer
MIRT-onderzoek
water
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Zonne-energie
Energie
uit
water
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
Afvoercapaciteit
MIRT-onderzoek
water
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
Aanpak
inGROENBLAUWE
groen-blauwe
structuur
Afvoercapaciteit
nie
STRUCTUUR
RECREATIEVENatuurlijk
STRUCTUUR
P.M.
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Kansrijk
gebied
zonne-energie
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
TUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
en
economie
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Zonne-energie
Zonne-energie
Geothermie
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
erfgoedgebied
(voorlopige) lijst werelderfgoed
MIRT-onderzoek
water ) zonder CO2
Vestigingsplaats
zonne-energie
Berging (zoekgebied)MIRT-onderzoek
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Natura2000
- water op STRUCTUUR
Primaire
kering - voldoet
(Derde
Toets)
Geothermie
Peilbeheer
GROENBLAUWE
water
MIRT-onderzoek
water
en
economie
Zandsuppletie
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Zoutwater
RECREATIEVE STRUCTUUR
Berging Zuidwestelijke
Delta
Berging (zoekgebied)
Afvoerverdeling
Secundaire stuurknop
Geotherm
Zandsuppletie
Kansrijk
gebied
geothermie / Zandhonger
UWE STRUCTUUR
Aanpak in STRUCTUUR
groen-blauwe structuur
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
en economie
en economie
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Berging
(zoekgebied)
Aandachtsgebied zoetwatervoorziening
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
enAfvoercapaciteit
economie
Peilbeheer
Geothermie
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
NIEUWBOUW && HERSTRUCTURERING
HERSTRUCTURERING
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder CO2 uitstoot
NIEUWBOUW
Peilbeheer
M.CULTUURHISTORISCHE
Energie u
LinieNationaal
Natuurbrug
Afvoercapaciteit
P.M.
Landschap
onder
regionaal
beheer
MIRT-onderzoek water
Waterveiligheid:
piekafvoer
Maeslantkering,
NieuweKansrijk
Waterweg
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Natuurbrug
Wederopbouwgebied
TRANSPORT
& OPSLAG
Waarborgen
afwatering
/Zandplaat
piekafvoer
Kansrijk gebied geothermie
gebied zonne-energie
Afvoercapaciteit
Windenergie
Natuurbrug
/
Kwelder
/
Buitendijks
land
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Afvoercapaciteit
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
Berging
Zuidwestelijke
Delta
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
OETWATER
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Sluis
Afvoercapaciteit
en economie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR Nationaal
Zandsuppletie
Landschap
onder
regionaalGREEN
beheerDEAL Biodiversiteit
Linie
Zonne-energieMIRT-onderzoek water
NIEUWBOUW
&
HERSTRUCTURERING
Peilbeheer
Oosterschelde
/ Zandhonger
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
al Natuurbrug
beheerP.M.
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
MIRT-onderzoek
water
Berging
(zoekgebied)
Berging
(zoekgebied)
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Berging
Zuidwestelijke
Delta
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Geothermie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
GREEN
DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Kansrijkstuurknop
gebied zonne-energie
Berging
Zuidwestelijke
Delta
STRUCTUUR
RECREATIEVE
Aanpak inCULTUURHISTORISCHE
groen-blauweSTRUCTUUR
structuur
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Afvoercapaciteit
en
economie
Afvoerverdeling
Secundaire
Geotherm
Watergerelateerde gebiedsontwikkeling
gebiedsontwikkeling
Peilbeheer
Watergerelateerde
RECREATIEVE
STRUCTUUR
en economie
Waterenergie
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
Peilbeheer
Linie
Afvoerverdeling
Secundaire stuurknop
RECREATIEVE
STRUCTUUR
P.M.
Zandsuppletie
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
(verbeteren) Ecologische kwaliteit
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Natuurbrug
Wateroverlast:
zoekgebied bergingsgebieden
Zandsuppletie
Energie
uit
Peilbeheer
VE STRUCTUUR Nationaal Park
Geothermie
Peilbeheer
Aanpak
in groen-blauwe
structuur (verbeteren) Ecologische kwaliteit
Afvoercapaciteit
Berging
Zuidwestelijke Delta
Energie
uit water
water
Waarborgen
afwatering / piekafvoer
Afvoercapaciteit
Zandsuppletie
STRUCTUUR
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Zandsuppletie
Linie
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
rCULTUURHISTORISCHE
regionaal
beheer
Berging
(zoekgebied)
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
regionaal beheer
Peilbeheer
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
P.M.
Opgave:
Zandhonger
Nationaal Landschap onder regionaal beheer
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Olie- MIRT-onderzoek
en gaswinning
water
Maeslantkering,
Waterweg
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief ) Nieuwe
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Linie
Nationaal
Landschap
onderregionaal
regionaal
beheerNatuurlijke Klimaatbuffers
Coalitie
Zuidwestelijke
Delta beheer
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwater
doorBerging
bodemdaling
MIRT-onderzoek water
Nationaal
Landschap
onder
Aanpak
in recreatieve
structuur
Maeslantkering, Nieuwe Waterweg
Waarborgen
afwatering / piekafvoer
Berging (zoekgebied)
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
en economie
Zandsuppletie
Berging
(zoekgebied)
Nationaal Linie
Landschap
onder
regionaal
beheer
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Peilbeheer
Energie(verbeteren)
uit water
Peilbeheer
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
P.M.
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Peilbeheer
/
Waterbuffer
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder
CO2
uitstoot
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Ecologische
kwaliteit
en
economie
Berging
(zoekgebied)
Afvoerverdeling
Secundaire stuurknop
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder CO2
uitstoot
ructuur
(zoekgebied)
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
uctuurCULTUURHISTORISCHE
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer
/DEAL
peilfluctuatie
GREEN
Biodiversiteit
Oosterschelde
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Aanpak
in groen-blauwe
Zandsuppletie structuur
STRUCTUUR
(verbeteren)
kwaliteit / Zandhonger
Kansrijk
gebied Ecologische
geothermie Afvoercapaciteit
P.M. Zandsuppletie
Watergerelateerde gebiedsontwikkeling
P.M.
Linie
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Zandsuppletie
Nationaal
onderstructuur
regionaal beheer
Aanpak
inLandschap
groen-blauwe
Energie uit water
Afvoercapaciteit
P.M.
Natuurbrug
GREEN
DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop Berging
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder CO2 uitstoot
(zoekgebied)
Berging Zuidwestelijke
Delta
Aanpak in groen-blauwe structuur
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Zandsuppletie
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Zandsuppletie
Zandsuppletie
TRANSPORT & OPSLAG
MIRT-onderzoek
water
DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde / Zandhonger
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Object
ofMaeslantkering,
ensemble op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Kansrijk
gebied
zonne-energie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
MIRT-onderzoek
water
ZOETWATER GREEN
Nieuwe
Waterweg
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Peilbeheer
P.M.
Berging (zoekgebied)
CoalitieEcologische
Natuurlijke
Klimaatbuffers
en economie
economie
RECREATIEVEWateroverlast:
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
zoekgebied
bergingsgebieden
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Secundaire stuurknop
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales zonder CO2
MIRT-onderzoek
waterAfvoerverdeling
en
(verbeteren)
kwaliteit
P.M.
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
Zandsuppletie
Zandsuppletie
ISTORISCHE STRUCTUUR
Peilbeheer
Geothermie
GREEN
DEAL Biodiversiteit Oosterschelde
/ Zandhonger
Berging
(zoekgebied)
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Zandhonger
Cultureel erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding ≥ 220kV
Zandsuppletie
Peilbeheer
/
Waterbuffer
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Zandsuppletie
Linie
en economie
Aandachtsgebied
zoetwater door verzilting
Berging (zoekgebied)
Afvoercapaciteit
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Berging
(zoekgebied)
Afvoercapaciteit
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Berging
(zoekgebied)
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Linie
Zandsuppletie
Nationaal CULTUURHISTORISCHE
Landschap onder
regionaalSTRUCTUUR
beheer
Linie
Afvoercapaciteit
MIRT-onderzoek water
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Linie
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Coalitie
Klimaatbuffers
Natuurlijk
erfgoedgebied
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
Nieuwe hoogspanningsverbinding (indicatief )
Berging (zoekgebied)
P.M. opNatuurlijke
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Zandsuppletie
en economie Delta
Berging Zuidwestelijke
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
zoetwater
door bodemdaling
GREEN DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde / Zandhonger Aandachtsgebied
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Peilbeheer
/ Waterbuffer
Berging
(zoekgebied)
Peilbeheer / Waterbuffer
(verbeteren) Ecologische kwaliteit
P.M.
Zandsuppletie
Peilbeheer
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
P.M.
Zandsuppletie
Peilbeheer
Aanpak in groen-blauwe
structuur
P.M.
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Afvoercapaciteit
Peilbeheer
Linie
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Coalitie
Natuurlijke Klimaatbuffers
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Wederopbouwgebied
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Energie uit zoetwatervoorziening
water
WATERVEILIGHEID GREEN DEAL Biodiversiteit
PRODUCTIE & TRANSITIE
Kansrijk gebied geothermie
Peilbeheer Oosterschelde
/ Waterbuffer/ Zandhonger
Aandachtsgebied
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
(Verbeteren)
ecologische
kwaliteit Zandsuppletie
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Coalitie Natuurlijke
Klimaatbuffers
Peilbeheer
/ Waterbuffer GREEN DEAL Biodiversiteit Oosterschelde / Zandhonger Kansrijk gebied zonne-energie
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR P.M.
Berging Zuidwestelijke Delta
Zandsuppletie
Peilbeheer
Watergerelateerde gebiedsontwikkeling
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Peilbeheer
/ Waterbuffer
Berging
Delta
Berging
(zoekgebied)
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
Ecologische
kwaliteit
Primaire(verbeteren)
kering
- voldoet
niet (Derde
Toets)
Berging Zuidwestelijke
Zuidwestelijke
Delta
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit ≥ 500MW
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder CO2
uitstoot
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Zandsuppletie
Zandsuppletie
Geothermie
Linie
Zandsuppletie
Watergerelateerde
Zandsuppletie
Coalitie
Natuurlijkegebiedsontwikkeling
Klimaatbuffers
Zandsuppletie
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Berging
(zoekgebied)
Berging Zuidwestelijke Delta
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Zandsuppletie
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
MIRT-onderzoek water
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
P.M.
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
Zandsuppletie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer GREEN DEALCoalitie
Zandsuppletie
Peilbeheer
/
Waterbuffer
GROENBLAUWE STRUCTUUR PeilbeheerWatergerelateerde
Aandachtsgebied
zoetwater door Natuurlijke Klimaatbuffers
en economie
Waterbuffer
gebiedsontwikkeling
Peilbeheer
/ Waterbuffer
Peilbeheer
/ Waterbuffer
Berging /(zoekgebied)
Zandsuppletie
Peilbeheer
/ Waterbuffer CoalitieGREEN
Zandsuppletie
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
gebiedsontwikkeling
PrimaireWatergerelateerde
kering
- voldoet (Derde
Toets)
Kansrijk gebied
windenergie
(illustratief
)
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
bodemdaling
Afvoercapaciteit
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Natuurbrug
Watergerelateerde
gebiedsontwikkelingEnergie uit water
Peilbeheer
/ Waterbuffer
Berging
Zandsuppletie
Berging (zoekgebied)
(zoekgebied)
GREEN DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Waterveiligheid:
piekafvoer
Berging
(zoekgebied) zoetwater door
Aandachtsgebied
Windenergie
(verbeteren)Klimaatbuffers
Ecologische kwaliteit
Peilbeheer / Waterbuffer
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Peilbeheer
Coalitie Natuurlijke
Afvoerverdeling
Secundaire stuurknop
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales zonder CO2 uitstoo
Zandsuppletie Zandsuppletie
verzilting
(verbeteren) Ecologische kwaliteit
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Zandsuppletie
Peilbeheer
/
Waterbuffer
GREEN DEAL Biodiversiteit Oosterschelde
/ Zandhonger
GREEN DEAL Biodiversiteit Oosterschelde / Zandhonger
Waterenergie
Nationaal Landschap onder regionaal beheer
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Zandsuppletie
MIRT-onderzoek
water
Maeslantkering, Nieuwe Waterweg Zandsuppletie
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Berging Zuidwestelijke Delta
Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers
Peilbeheer / Waterbuffer
Droogtegevoelig gebied: geen wateraan- en economie
Peilbeheer
/ Waterbuffer
(verbeteren) Ecologische kwaliteit
Opgave:
Zandhonger
(verbeteren)
kwaliteit
Olie- en gaswinning
Aanpak in
groen-blauwe Ecologische
structuur
Afvoercapaciteit
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
voer
uit
hoofdwatersysteem
mogelijk
Peilbeheergebiedsontwikkeling
/ Waterbuffer
Watergerelateerde gebiedsontwikkeling
Zandsuppletie
Watergerelateerde
/Peilbeheer
Waterbuffer / Waterbuffer
Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers Peilbeheer
Zandsuppletie
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
Vestigingsplaats zonne-energie
Peilbeheer / peilfluctuatie
Peilbeheer
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Verziltingsgevoelige gebieden en geen
Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers

File top 50

File Top 50
Op verzoek van de Tweede Kamer (TK 31305, nr 115) wordt sinds
2009 in het MIRT Overzicht de meest recente File Top 50 weerge­
geven. Als een wegenproject een bijdrage levert aan het oplossen of
verminderen van één of meer knelpunten uit de File Top 50, staat
dit op het betreffende projectblad aangegeven.
Het ministerie van IenM werkt aan het oplossen van deze en andere
fileknelpunten. Naast de wegenprojecten die in dit MIRT Overzicht
zijn opgenomen, investeert IenM in innovatieve verkeersmaatregelen. Ook via het programma Beter Benutten wordt
ingezet op de reductie van files op specifieke trajecten waar de
spitsproblematiek zich het meeste voordoet en waarover binnen
het programma afspraken zijn gemaakt met regionale overheden
en bedrijfsleven.
De File Top 50 is samengesteld door Rijkswaterstaat op basis van
Positie
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50

Weg
A20
A16
A1
A28
A13
A20
A1
A20
A27
A4
A9
A1
A12
A27
A50
A13
A12
A27
A27
A7
N325
A27
A15
A16
A16
A16
A1
A12
A1
A1
A27
A27
A15
A58
A20
A1
A12
A27
A12
A9
A2
A4
A15
A12
A15
A13
A12
A58
A4
A1

34 | MIRT Overzicht 2016

Traject van
Hoek van Holland
Breda
Amsterdam
Zwolle
Rijswijk
Gouda
Apeldoorn
Hoek van Holland
Utrecht
Delft
Alkmaar
Apeldoorn
Den Haag
Gorinchem
Eindhoven
Rijswijk
Arnhem
Utrecht
Gorinchem
Zurich
Arnhem
Almere
Ridderkerk
Breda
Rotterdam
Rotterdam
Amsterdam
Arnhem
Amsterdam
Apeldoorn
Utrecht
Utrecht
Gorinchem
Eindhoven
Hoek van Holland
Amsterdam
Arnhem
Breda
Den Haag
Alkmaar
Amsterdam
Amsterdam
Ridderkerk
Arnhem
Ridderkerk
Rotterdam
Oberhausen
Breda
Amsterdam
Amsterdam

Traject naar
Gouda
Rotterdam
Apeldoorn
Utrecht
Rotterdam
Hoek van Holland
Amsterdam
Gouda
Gorinchem
Amsterdam
Amstelveen
Amsterdam
Arnhem
Breda
Arnhem
Rotterdam
Den Haag
Almere
Utrecht
Amsterdam
Arnhem Velperbroek
Utrecht
Rozenburg
Rotterdam
Breda
Breda
Apeldoorn
Den Haag
Apeldoorn
Amsterdam
Gorinchem
Gorinchem
Ridderkerk
Breda
Gouda
Apeldoorn
Den Haag
Gorinchem
Arnhem
Amstelveen
‘s-Hertogenbosch
Delft
Gorinchem
Den Haag
Gorinchem
Rijswijk
Arnhem
Eindhoven
Delft
Apeldoorn

filegegevens van mei 2014 tot en met april 2015. Rijkswaterstaat
berekent de File Top 50 aan de hand van de zogenoemde file­
zwaarte: de filelengte in kilometers maal het aantal minuten dat de
file er staat. Naast Rijkswaterstaat publiceren ook andere organisaties ranglijsten van de zwaarste knelpunten op het wegennetwerk.
Deze overzichten kunnen in beperkte mate van elkaar verschillen.
De uiteindelijke rangorde is onder andere afhankelijk van de
definitie van een file, de berekeningswijze en de systematiek van
het toewijzen van de file aan een bepaalde (kop) locatie. Met het
aanlegprogramma binnen het hoofdwegennet wordt gewerkt aan
de knelpunten in de huidige File Top 50. De projecten bevinden
zich hierbij in verschillende fasen: realisatie, planuitwerking of
verkenning. Hiermee wordt prioriteit gegeven aan de grootste
knelpunten zoals de motie Sharpe verzoekt (TK 32123, nr 123).
Koplocatie
tussen Crooswijk en Terbregseplein
tussen Prins Alexander en Terbregseplein
tussen Eembrug en Bunschoten
tussen De Uithof en Rijnsweerd
tussen Overschie en Kleinpolderplein
tussen Crooswijk en Rotterdam-Centrum
tussen Brug Over Het Amsterdam-Rijnkanaal en Diemen
tussen Cortlandt-Aquaduct en Nieuwerkerk Aan Den Ijssel
tussen Lexmond en Noordeloos
tussen Leidschendam en Zoeterwoude-Dorp
tussen Raasdorp en Badhoevedorp
tussen Eembrug en Eembrugge
tussen Wageningen en Oosterbeek
tussen Industrieterrein Avelingen en Merwedebrug
tussen Renkum en Grijsoord
tussen Tu Delft en Berkel En Rodenrijs
tussen Gouwe en Zevenhuizen
tussen Utrecht-Noord en Bilthoven
tussen Noordeloos en Lexmond
tussen Purmerend-Zuid en Wijdewormer
tussen Westervoort en Presikhaaf
tussen Hilversum en Bilthoven
tussen Botlektunnel en Spijkenisse
tussen Moerdijkbrug en ‘s-Gravendeel
tussen Moerdijkbrug en Klaverpolder
tussen Feijenoord en Ridderkerk-Noord
tussen Eemnes en Soest
tussen Oosterbeek en Wageningen
tussen Diemen en Brug Over Het Amsterdam-Rijnkanaal
tussen Naarden-West en Muiderberg
tussen Everdingen en Lexmond
tussen Rijnsweerd en Lunetten
tussen Sliedrecht-Oost en Sliedrecht-West
tussen Brug Over Het Wilhelminakanaal Hm 20.7 en Moergestel
tussen Nieuwerkerk Aan Den Ijssel en Moordrecht
tussen Hoevelaken en Barneveld
tussen Nieuwegein en Oudenrijn
tussen Hank en Nieuwendijk
tussen Hoograven en Lunetten
tussen Badhoevedorp en Badhoevedorp
tussen Utrecht Papendorp en Oudenrijn
tussen Zoeterwoude-Dorp en Leidschendam
tussen Papendrecht en Sliedrecht-West
tussen Den Haag-Centrum en Malieveld
tussen Alblasserdam en Papendrecht
tussen Tu Delft en Delft
tussen Zevenaar en Duiven
tussen Oirschot en Best
tussen Aquaduct Oude Rijn en Zoeterwoude-Rijndijk
tussen Amersfoort-Noord en Hoevelaken

File top 50

MIRT Overzicht 2016 | 35

MIRT-onderzoek	
Greenports en de samenwerking met Mainports
PLANUITWERKING
European Rail Traffic Management System (ERTMS)
Goederenverbinding Antwerpen-Roergebied (IJzeren Rijn)
Grensoverschrijdend Spoorvervoer
Landelijk Verbeterprogramma Overwegen
Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS)
REALISATIE
Aanleg ATB-Vv A2 corridor en Brabantroute
Aki-Plan en Veiligheidsknelpunten
Aslastencluster I, II en III
Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (Birk)
Cameratoezicht op stations
ERTMS Pilot Amsterdam-Utrecht en ERTMS Expertisecentrum
Fietsparkeren bij Stations
Hoogwaterbeschermingsprogramma
Impuls Dynamisch Verkeersmanagement Vaarwegen
Intensivering Spoor in Steden, fase 1 en fase 2
Kleine Stations
Maatregelpakket Verzorgingsplaatsen
Meer Veilig 3
Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG)
Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO)
Nadere Uitwerking Rivierengebied (NURG)
Optimalisering Goederencorridor Rotterdam-Genua
Page Risicoreductie
Programma Beter Benutten
Programma Kleine Functiewijzigingen
Programma Vervanging & Renovatie – Hoofdvaarwegen
Programma Vervanging & Renovatie - Hoofdwatersysteem
Programma Vervanging & Renovatie - Hoofdwegen
Project Reistijdverbetering
Punctualiteits-/capaciteitsknelpunten tweede fase Herstelplan Spoor
Quick Wins Binnenhavens
Ruimte voor de Rivier
Subsidieprogramma Zeehaveninnovatieproject voor Duurzaamheid (ZIP)
Toegankelijkheid Spoor
Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma
Uitvoeringsprogramma Geluid Emplacementen (UPGE)
Verbeterprogramma Waterkwaliteit Rijkswateren
Walradarsystemen
ZSM 1 Spoedwetprojecten & ZSM 2 Benuttingsprogramma

Infographic Nationaal

MIRT Overzicht 2016 | 37

38 | MIRT Overzicht 2016

Greenports en de samenwerking
met Mainports

Gebied Nationaal
Fase MIRT Onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel In het bestuurlijke overleg
(BO MIRT) 2014 hebben Rijk en regio, in nauw
overleg met ondernemers, afgesproken te
starten met een gezamenlijke studie naar het
veranderend (logistiek) ruimtegebruik ten
behoeve van de greenports in Zuid-Holland
waarbij ook de relatie met de greenports
Aalsmeer en Venlo en met Schiphol wordt
gelegd.
De verbetering van de samenwerking tussen
greenports en mainports is een onderwerp
dat zowel bij het bedrijfsleven als bij
overheden in de schijnwerpers staat. Niet
zonder reden. Het zijn sterke economische
sectoren die veel onderlinge relaties hebben,
maar nog onvoldoende elkaars sterkten en
synergiekansen benutten. De tuinbouwsector
(de kapitaalintensieve sier-, bomen-,
planten-, bollen-, fruit- en groenteteelt) staat
voor steeds meer (nieuwe) uitdagingen en
moet een transitie doormaken om wereldspeler te blijven. Het gaat hierbij bijvoorbeeld
om flexibel ruimtegebruik, moderisering,
nieuwe verdienmodellen, innovatiekracht,
clustering en minder afhankelijkheid van
fossiele energie. Deze transitie heeft
ruimtelijke en logistieke gevolgen. Binnen
versketens vindt een toenemende vervlechting van productie, handel en logistiek (ook
import/export) plaats. Er ontstaat steeds
meer het besef dat de internationale
handelspositie verder kan versterken als beide
‘port-sectoren’ beter samenwerken en elkaars
krachten benutten.

Het doel van het MIRT Onderzoek is het
formuleren van een zowel door overheden als
door ondernemers gedragen kansrijke
ruimtelijke en logistieke perspectieven en
ontwikkelingsrichtingen die de internationale
economische kracht van beide port-sectoren
en daarmee van Nederland kunnen
versterken.
Het beoogde resultaat is te komen tot een
agenda of kader waar overheden en
ondernemers, vanuit hun eigen rol, gezamenlijk uitvoering geven aan een strategie voor de
ruimtelijk-economische versterking voor de
korte en middellange termijn (2025/2028).
Het is daarmee een handelingsperspectief
voor de toekomst.

2016: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning Deze strategie en bijbehorende
afspraken zijn in 2016 klaar. Als tussenstap
wordt eind 2015 een (voortschrijdende)
agenda gemaakt waarin de acties, het proces
en mogelijk quick-win’s voor 2016 in
worden opgenomen.
Betrokkenen Rijk (IenM en EZ), Provincie
Zuid-Holland, Greenports Westland/
Oostland, Boskoop, Duin- en Bollenstreek,
Aalsmeer, Noord-Holland Noord en Venlo, de
mainports Schiphol en Rotterdam en de
markt via het ondernemersplatform “Green
meets Port” en de Triple-Helix organisaties
van greenports.

MIRT Overzicht 2016 | 39

Gebied Nationaal
Budget Investeringen Onderwerp
Integrale
Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK) 		gebiedsopgaven
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Voor zowel het stedelijk als landelijk
gebied diende volgens de Nota Ruimte
gestreefd te worden naar versterking van de
ruimtelijke kwaliteit. Bij Budget Investeringen
Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK) gaat het om
intensivering van stedelijke centra en
versterking van de open en groene gebieden
rond de steden.
Oplossing Het Rijk geeft een impuls voor de
realisering van projecten met ruimtelijke
kwaliteit via het Budget Investeringen
Ruimtelijke Kwaliteit. In stedelijk gebied gaat
het om gemeentelijke centrumstedelijke
projecten, waarbij barrières worden
weggenomen die onderdelen van de stad
hinderlijk van elkaar scheiden (zoals het
spoorviaduct in Delft) en de centrumontwikkeling wordt bevorderd. De rijksbijdragen zijn
gericht op het realiseren van onderdelen die
essentieel zijn voor de ruimtelijke kwaliteit. In
de subsidiebeschikking is aangegeven welke
kwaliteitsdrager(s) essentieel is/zijn voor de
ruimtelijke kwaliteit van het project. Projecten
in het Groene Hart, de Hoeksche Waard,
Noord-Hollands Midden of de Nieuwe
Hollandsche Waterlinie richten zich op het
versterken van deze gebieden, het stimuleren
van hun ontwikkeling en het tegengaan van
verrommeling.

gekomen. Het programma liep tot 2010. De
oplevering van de projecten vindt grosso
modo plaats tussen 2012 en 2025.
Financiën Taakstellend budget: € 418 mln.
Hoofdstuk HXII, artikel 13 ruimtelijke
ontwikkeling.
Politiek/bestuurlijk
Convenanten: Spoorzone Delft.
Moties/amendementen: de belangrijkste
hadden betrekking op Spoorzone Delft (zie
onder andere motie Mastwijk, december
2003, TK 29200 XII, nr 88) en A2 Maastricht
(zie onder andere motie De Nereé tot
Babberich, november 2002, TK 28600, nr
59H). In 2011 en 2012 zijn diverse projecten
gedecentraliseerd. Nadien is een aantal
projecten (financieel) afgerond.
Uitvoering De rijksbijdragen gaan naar
projecten waarbij diverse marktpartijen zijn
betrokken. De marktpartijen dragen niet
direct bij aan de grondexploitatie van
projecten, maar zij voeren wel de regie over
de vastgoedexploitatie. Voor de grondexploitatie zijn de gemeenten verantwoordelijk.
Voor de vastgoedexploitatie zijn de marktpartijen verantwoordelijk.

2012: in het vervolg op het besluit van het
kabinet tot actualisatie en decentralisatie
van het ruimtelijk beleid is bezien welke
BIRK projecten zich qua uitvoeringsgerichtheid en financiële huishouding lenen
voor decentralisatie per 2011. De uitkomst
hiervan is dat de subsidie van 10 projecten
in 2011 is overgeheveld naar het
Gemeentefonds en van 2 projecten is
overgeheveld naar het Provinciefonds. In
2011 is het project Verplaatsing TNO naar
Cromstrijen komen te vervallen. Daartoe is
door betrokken partijen in juni 2011 een
beëindigingsovereenkomst ondertekend.
2013: er zijn 3 projecten gedecentraliseerd
naar het Gemeentefonds. Eén project is
gedecentraliseerd naar het provinciefonds.
2016: inmiddels zijn 9 projecten (financieel) afgerond.

Planning Het afgeven van de BIRKsubsidie­
beschikking markeert de start van de realisatie
van het project. In 2007 zijn alle BIRKprojecten in de uitvoeringsfase terecht­
MIRT Overzicht 2016 | 40

•

Gebied Nationaal
Budget Investeringen Onderwerp
Integrale
Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK) 		gebiedsopgaven
Ministerie IenM
Fase Realisatie

MIRT Overzicht 2016 | 41

Hoogwaterbeschermingsprogramma

Gebied
Onderwerp
Ministerie
		
Fase

Nationaal
Waterveiligheid
IenM
(met waterschappen)
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Nederland wordt beschermd tegen
overstromingen door primaire waterkeringen.
Om de 12 jaar worden deze getoetst.
Wanneer niet aan de gestelde normen wordt
voldaan dienen maatregelen te worden
genomen. Bij de laatste toetsing (2011) bleek
dat van de dijken en duinen 2.408 km voldoen
aan de norm en 1.302 km niet. Voor de
kunstwerken is het beeld dat 868 kunstwerken voldoen aan de norm en 799 niet. In 2014
is een nieuw waterveiligheidsbeleid vastgesteld met daarvan afgeleid nieuwe normen.
Vanaf 2017 zullen de keringen hieraan
worden getoetst. Het streven is dat in 2050
aan de nieuwe normen wordt voldaan.
Oplossing Ongeveer de helft van de keringen
die niet aan de huidige norm voldoet maakt
deel uit van lopende uitvoeringsprogramma’s
zoals het Tweede Hoogwaterbeschermings­
programma (zie het desbetreffende
projectblad). Voor het deel van de opgave dat
nog niet is opgepakt is dit Hoogwater­
beschermings­programma (HWBP) opgesteld.
Hierin wordt ook de opgave als gevolg van het
nieuwe waterveiligheidsbeleid opgepakt.
Planning De programmering kent een
voortrollend karakter waardoor een jaarlijkse
actualisatie mogelijk is. De prioritering is
gebaseerd op urgentie. De eerste jaren ligt de
nadruk op verkenningen en planuitwerkingen
als voorbereiding op de realisatie. Enkele
projecten bevinden zich nu al in de realisatiefase. Eind 2016 zijn naar verwachting 40

projecten in de verkenningsfase, 5 in de
planuitwerkingsfase en 5 projecten in
realisatie. Daarnaast lopen er 5 project
overstijgende verkenningen. Bij 17 projecten
zal eind 2016 de waterveiligheidsdoelstelling
zijn behaald.

2015: het project is overgegaan naar de
realisatiefase.
2016: het programmabudget is aangepast
vanwege vrijval uit HWBP-2.

Financiën Circa 90 procent van de primaire
waterkeringen is in beheer bij de waterschappen. De rest vrijwel volledig bij het Rijk. De
versterking van de keringen van de waterschappen gebeurt op basis van cofinanciering.
Rijk en waterschappen dragen ieder 50
procent van de kosten. De 50 procent-bijdrage van de waterschappen bestaat uit een
zogenaamd solidariteitsdeel van 40 procent
en een projectgebonden deel van 40 procent.
Voor deze maatregelen is tot en met 2028 in
totaal € 3.895 mln beschikbaar. De versterking van de rijkskeringen is voor rekening van
het Rijk. Hiervoor is tot en met 2028 € 554
mln beschikbaar. Artikel DF 1.02.02.
Politiek/bestuurlijk De uitvoering van het
HWBP wordt gecoördineerd door de
Programmadirectie Hoogwaterbescherming,
een gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie van de waterschappen en het ministerie
van IenM.
Uitvoering Het HWBP maakt deel uit van het
Deltaprogramma met behoud van eigen
organisatie en sturing.

MIRT Overzicht 2016 | 42

Hoogwaterbeschermingsprogramma

Gebied
Onderwerp
Ministerie
		
Fase

Nationaal
Waterveiligheid
IenM
(met waterschappen)
Realisatie

		

Projecten programma 2015
1. 		 Lingewaal-Neerijnen
2. 		 Opijnen-Ophemert
3. 		 Waardenburg-Opijnen
4. 		 Gorinchem
5. 		 Vuren-Haaften
6. 		 Diefdijk
7. 		 Mastenbroek IJssel
8. 		 Wolferen-Sprok
9. 		 Zwolle 			
10. Gouderak
11. Noordzeekanaal
12. Capelle/Moordrecht		
13. Randmeerdijk			
14. Genemuiden-Hasselt		
15. Pannerden/Loo		
16. Gameren
17. IJsseldijk Gouda
18. Oevererosie Klaphek		

Voorfinanciering
19. Dalfsen			
20. 	Randmeerdijk
		Noordoostpolder
21. Geertruidenberg/
		Amertak
22. Randmeerdijk
		Flevopolder
23. Delfzijl-Chemiepark
24. Chemiepark-Punt van Reide
25. Delfland-1
26. Wieringer Zeewering
27. Jannezand			
28. Koppelstuk Markermeerdijk
29. Delfland-2
30. Lemsterhoek
31. Keersluis de Whaa
32. Stolwijkersluis
33. Koppelstuk Waddenzee-IJsselmeerdijk-Koegraszeedijk
34. Koppelstuk Waddenzee-IJsselmeerdijk-kunstwerken
35. Strijensas			
36. Kunstwerken Vollenhove

37. Gemaal de Schans
38. Koppelstuk Waddenzee-IJsselmeerdijkvakken
39. Noorderhaven Harlingen
40. Eemshaven-Delfzijl
41. Rondom Kampen
42. Wieringermeer (c-kering)
43. Burghsluis-Schelphoek
44. Flaauwershaven/Borendamme
45. Loswal Hattem + Apeldoorns kanaal
46. Zuid-Beveland West
47. Emanuelpolder
48. Inlaag Zuidhoek/Bruinisse
MIRT Overzicht 2016 | 43

Nadere uitwerking
rivierengebied (NURG)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterveiligheid
IenM en EZ
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

•

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Vanwege de afname van natuurareaal wordt een Ecologische Hoofdstructuur
(EHS) ontwikkeld. De uiterwaarden zijn hier
onderdeel van. Daarnaast worden ook
rivierverruimende maatregelen uitgevoerd
om de veiligheid in het rivierengebied te
vergroten. De voormalige ministeries LNV en
VenW hebben afgesproken om 6.687 ha
nieuwe natuur te realiseren in de uiterwaarden van de Rijntakken en de bedijkte Maas.
Oplossing Aankoop van landbouwgronden in
uiterwaarden en inrichten als natuur draagt
bij aan de realisatie van de EHS. Het beheer
wordt gedaan door instanties als Staats­
bosbeheer. Natuurontwikkeling is nadrukkelijk gekoppeld aan veiligheid in het rivierengebied. Zeven zogenaamde Autonome
Ontwikkelingsprojecten (AO-projecten),
dragen bij aan de waterveiligheidsdoelstellingen van de PKB Ruimte voor de Rivier.
Planning
2015: vijf AO-projecten gereed.
Twee AO-projecten (uiterwaardvergraving
Afferdensche & Deestsche Waarden (2017) en
uiterwaardvergraving Rijnwaardense
Uiterwaarden (2018)) en het NURG-project
Heesseltsche Waarden (2018), worden later
opgeleverd. Meer hierover is te lezen in de
25e Voortgangsrapportage Ruimte voor de
Rivier (VGR25).
Financiën Taakstellend budget: € 125 mln
(IenM). Artikel DF 1.02.02. NURG wordt

gefinancierd door EZ en IenM, waarbij ieder
50 procent van de kosten van grondverwerving en inrichting draagt. Het IenM budget is
onderdeel van de begroting van het
Deltafonds onder ‘Maatregelen in relatie tot.
rivierverruiming’.
Politiek/bestuurlijk In oktober 1997 is een
overeenkomst gesloten tussen de voormalige
ministeries van VenW en LNV over de
gezamenlijke aanpak en financiering van
projecten gericht op veiligheid en natuur­
ontwikkeling in uiterwaarden. Die afspraak is
in 2000 verlengd in de samenwerkings­
overeenkomst Veiligheid en Natte Natuur.
Volgens het onderhandelingsakkoord Natuur
(2011) blijft het Rijk verantwoordelijk voor de
ontwikkelopgave voor de gebieden waarvoor
een specifieke rijksverantwoordelijkheid
geldt, zoals de rijkswateren, Ruimte voor de
Rivier, NURG en Maaswerken. De provincies
zijn hierbij verantwoordelijk voor het
natuurbeheer. In 2012 is besloten om, met
het oog op de waterveiligheidsdoelstelling op
de lange termijn, naast de AO-projecten het
NURG-project Heesseltsche Uiterwaarden te
realiseren. Hiermee draagt IenM ook bij aan
het programma WaalWeelde (voor een
veilige, natuurlijke en economisch sterke
Waal) van de provincie Gelderland, die hier
€ 30 mln in investeert.

2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 14 mln).
2013: de herijking van de restant
NURG-opgave voor verwerking en
inrichting ten behoeve van natuur, komt in
2012 aan de orde.
2014: de resultaten van de herijking
worden in 2013 geïmplementeerd.

Uitvoering
Realisatie van projecten is een gedeelde
verantwoordelijkheid van EZ en IenM.
MIRT Overzicht 2016 | 44

Nadere uitwerking
rivierengebied (NURG)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterveiligheid
IenM en EZ
Realisatie

Autonome Ontwikkelingsprojecten
Bovenstaande NURG-projecten worden
uitgevoerd met de veiligheidsdoelstelling van
de PKB Ruimte voor de Rivier.
1. 	Uiterwaardvergraving Rijnwaardense
uiterwaarden
2.	Uiterwaardvergraving Millingerwaard
3. Uiterwaardvergraving Bemmelse waarden
4.	Uiterwaardvergraving Afferdensche- en
Deestsche waarden
5. Natuurontwikkelingsproject Noordwaard
6.	Uiterwaardvergraving Renkumse
benedenwaarden en Wageningse
benedenwaarden en veerstoep Lexkesveer
7.	Uiterwaardvergraving Welsumerwaarden
en Fortmonderwaarden natuur
Regulier NURG-project
8. Heesseltsche Uiterwaarden

MIRT Overzicht 2016 | 45

Ruimte voor de Rivier

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterveiligheid
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•
• •
•
• • • •
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De veiligheid in het rivierengebied
voldoet niet aan de wettelijke norm. De
veiligheid langs de Rijntakken en het
benedenstroomse deel van de bedijkte Maas
(vanaf Hedikhuizen) moet uiterlijk in 2015 in
overeenstemming gebracht worden met de
wettelijk vereiste norm. Hierbij dient rekening
te worden gehouden met de maatgevende
Rijnafvoer van 16.000 m3/s bij Lobith en
3.800 m3/s voor de Maas bij Borgharen. Het
maatregelenpakket dat hiervoor is samengesteld, moet bovendien een bijdrage leveren
aan het verbeteren van de ruimtelijke
kwaliteit in het rivierengebied. Verwacht
wordt dat de maatgevende rivierafvoer door
klimaatverandering zal blijven toenemen. Om
die reden zijn er in de Planologische
Kernbeslissing (PKB) Ruimte voor de Rivier
tien gebieden ruimtelijk gereserveerd.
Oplossing De PKB Ruimte voor de Rivier is
definitief vastgesteld in 2006. De PKB bestaat
uit 34 samenhangende maatregelen langs de
IJssel, de Nederrijn, Lek, Waal en het
benedenstroomse deel van de Maas
(oorspronkelijk waren het 39 maatregelen;
5 maatregelen zijn inmiddels vervallen). Voor
de maatregelen zijn de locatie en het soort
maatregel (dijkverlegging, ontpoldering of
uiterwaardvergraving) vastgelegd (zie
kaartje). Waar voorheen sprake was van
dijkversterking, is nu in eerste instantie
gekozen voor rivierverruiming. Hiermee
wordt invulling gegeven aan het hoofddoel
van Ruimte voor de Rivier: water meer ruimte

geven. Ruimte voor de Rivier is een zogenoemd Groot Project waarover twee maal per
jaar aan de Tweede Kamer wordt
gerapporteerd.
Planning
2007: start realisatie eerste project
2015: oplevering van 25 maatregelen
Negen maatregelen zullen na 2015 gereed
zijn. Zie hiervoor ook de Voortgangsrapportage Ruimte voor de Rivier (VGR25).
Financiën Taakstellend budget: € 2.386 mln.
Artikel DF 1.01.03.
Politiek/bestuurlijk Vrijwel alle maatregelen
zijn in de realisatiefase. Voor 99% van het
PKB-budget is het bestemmingsplan of
inrichtingsplan vastgesteld (peildatum
01-04-2015).
Uitvoering Ruimte voor de Rivier is onderdeel
van het Deltaprogramma, met behoud van
eigen besturing, programmaorganisatie en
financiering. Het merendeel van de projecten
is gegund en volop in uitvoering. Voor 98%
van het PKB-budget is het werk gegund
(peildatum 01-04-2015).

2012: door nieuwe bekostigingssystematiek
RWS is taakstellend budget gecorrigeerd voor
de generieke BLD-bijdrage (€ 131 mln). Budget
verhoogd voor uitvoering diverse KRWmaatregelen (€ 12 mln) en inhuursystematiek
RWS (€ 39 mln) en verlaagd voor taakstelling
Regeerakkoord (€ 2,74 mln aanpassing
omgevingsrecht, € 8 mln toepassing PPS) en
tegenvallende ontvangsten (€ 64 mln).
2013: budgetaanpassing maatregel
Kribverlaging Waal.
2014: van de dijkteruglegging Lent wordt
verwacht dat deze alsnog in 2015 wordt
opgeleverd, waardoor zeven projecten na
2015 worden opgeleverd. Hoogwatergeul bij
Kampen wordt toegevoegd aan de PKB. Dit
project zal samen met het Ruimte voor de
Rivier project zomerbedverdieping Beneden
IJssel binnen het programma worden
uitgevoerd onder de naam Ruimte voor de
Rivier IJsseldelta. In dit kader is PKB-budget
verhoogd met € 74,1 mln.
2015: de financiële bijdrage van de regio
(provincie Overijssel) aan de maatregel Ruimte
voor de Rivier IJsseldelta is naar beneden
bijgesteld, omdat € 35 mln door de provincie
Overijssel in natura is/wordt geleverd door
reeds uitgevoerd werk of door verworven
onroerend goed ten behoeve van de
maatregel.
2016: alle SNIP 3 beslissingen zijn genomen.
Verder heeft de private initiatiefnemer voor
project Huissensche Waarden zich teruggetrokken, hier zal de SNIP 3 opnieuw genomen
moeten worden.
MIRT Overzicht 2016 | 46

Ruimte voor de Rivier

1 Ruimte voor de Rivier IJsseldelta
2 Dijkverlegging Westenholte
3 	Uiterwaardvergraving (Uwv) Scheller en
Oldener Buitenwaarden
4 Hoogwatergeul Veessen-Wapenveld
5 	Uwv Keizers- en Stobbenwaarden en
Olsterwaarden
6 Uwv Bolwerksplas, Worp en Ossenwaard
7 Dijkverlegging Voorster Klei
8 Dijkverlegging Cortenoever
9 Uwv Huissensche Waarden
10 	Dijkverbetering Nederrijn/Arnhemse- en
Velperbroek
11 Uwv Meinerswijk
12 Uwv Doorwerthsche Waarden
13 	Dijkverbetering Nederrijn/Betuwe/
Tieler- en Culemborgerwaard
14 Uwv Middelwaard
15 Uwv De Tollewaard
16 	Obstakelverwijdering Machinistenschool
Elst
17 	Dijkverbetering Lek/Betuwe/Tieler- en
Culemborgerwaard
18 	Uwv Honswijkerwaarden, stuweiland
Hagestein, Hagesteinse Uiterwaard en
Heerenwaard

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterveiligheid
IenM
Realisatie

19 	Dijkverbetering Lek/Alblasserwaard en de
Vijfheerenlanden
20 	Dijkverbetering Oude Maas/Voorne
Putten
21 	Dijkverbetering Oude Maas/Hoeksche
Waard
22 	Uwv bedrijventerrein Avelingen
23 	Uwv Brakelse Benedenwaarden en
dijkverlegging Buitenpolder Het
Munnikenland
24 Kribverlaging Beneden-Waal
25 Kribverlaging Waal Fort St. Andries
26 Kribverlaging Midden-Waal
27 Dijkteruglegging Lent
28 Extra uwv Millingerwaard
29 	Berging op het Volkerak Zoommeer
30 	Ontpoldering Noordwaard
(meestromend)
31 Dijkverbetering Steurgat/Land van Altena
32 	Dijkverbetering Bergsche Maas/Land van
Altena
33 Dijkverbetering Amer/Donge
34 	Ontpoldering Overdiepse Polder
(meestromend)

MIRT Overzicht 2016 | 47

Tweede
Hoogwaterbeschermingsprogramma

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterveiligheid
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12

’13

’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

• • •
•

•
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Een stelsel van primaire waterkeringen beschermt Nederland tegen overstromingen door zee, rivieren en meren. Het op juiste
sterkte houden van deze waterkeringen is van
groot belang voor het handhaven van de
gewenste veiligheid tegen overstromen. De
Waterwet schrijft voor dat om de twaalf jaar
moet worden getoetst of de primaire
waterkeringen in Nederland voldoen aan de
wettelijke normen. Uit de eerste en de tweede
Landelijke Rapportage Toetsing (in 1996 en
2001) bleek dat respectievelijk 549 en 680 km
aan dijken, dammen en duinen en respectievelijk 82 en 206 van de zogenaamde
kunstwerken niet aan de gestelde eisen
voldoen. Daarnaast zijn acht locaties langs de
Nederlandse kust bestempeld als ‘zwakke
schakels’. Voor deze locaties wordt voorzien
dat zij binnen een termijn van 20 jaar niet
meer aan de norm voldoen.
Oplossing Wanneer de primaire waterkeringen niet aan de normen voldoen, dienen
maatregelen te worden genomen zoals
dijkversterking of versterking kunstwerken.
Op basis van de uitkomsten van beide
toetsrondes is een planning gemaakt voor de
benodigde verbeteringswerken. Deze
maatregelen (88 in totaal) zijn opgenomen in
het tweede Hoogwaterbeschermings­
programma (HWBP-2).
Planning In de Basisrapportage is aangegeven dat de projecten uit HWBP-2 in 2017
dienen te zijn afgerond. Enkele grote,

complexe projecten zullen later gereed zijn
(zie VGR 7). Het laatste project dat wordt
opgeleverd is het project Markermeerdijken
(oplevering voorzien in 2021).
Financiën Het budget van HWBP-2 bedraagt
€ 3.051 mln. Artikel DF 1.01.01 en 1.01.02.
Politiek/bestuurlijk In 2011 is het HWBP-2
door de Tweede Kamer aangewezen als Groot
Project. In dit kader is begin oktober 2011 de
Basisrapportage aan de Kamer verstuurd. De
eerste Voortgangsrapportage is in april 2012
aangeboden. Afspraken over gezamenlijke
financiering door Rijk en waterschappen zijn
vastgelegd in het Bestuursakkoord Water van
2011. Naar aanleiding van de derde Landelijke
Rapportage Toetsing (2011) is een nieuw
Hoogwaterbeschermingsprogramma
opgesteld (zie het desbetreffende
projectblad).
Uitvoering De eerste projecten zijn in 2007
gestart. De verbeteringsmaatregelen worden
uitgevoerd door de beheerder (90 procent
van de primaire waterkeringen is in beheer bij
waterschappen, 9 procent bij Rijkswaterstaat
en de rest bij derden, onder andere provincies/gemeenten) en worden gezamenlijk
gefinancierd door het Rijk en de waterschappen. HWBP-2 is onderdeel van het
Deltaprogramma met behoud van eigen
besturing, organisatie en financiering.

2011: overboeking dijkversterking Oude Maas
teruggedraaid in verband met ongewijzigde
definitie scope Ruimte voor de Rivier. Daarnaast is
bijdrage ‘doelmatig waterbeheer’ van waterschappen € 81 mln per jaar als ontvangst in de begroting
opgenomen; vanuit het provinciefonds (rivierdijkversterking) eenmalig € 39,8 mln toegevoegd.
2012: het HWBP-2 is in maart 2011 door de
Tweede Kamer aangewezen als Groot Project.
Actualisatie van de programmaraming is opgenomen in de Basisrapportage. In het budget is een
bijdrage van de waterschappen opgenomen van
€ 1,2 mld. De projectkosten zijn aangepast door de
nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor
is het taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 8,7 mln). Daarnaast is het
budget aangepast met de toevoeging van € 55,9
mln vanuit FES, de subsidietaakstelling € 30,2 mln,
de taakstelling vereenvoudiging omgevingsrecht
€ 3,4 mln en de ontvangstbijstelling van € 2,7 mln in
2010.
2013: budgetverlaging met € 35,3 mln. Bedrag is
overgeheveld naar het nieuwe Hoogwaterbeschermingsprogramma.
2016: de Tweede Kamer is gemeld dat project
Markermeerdijken in 2021 opgeleverd wordt (VGR
7). Tevens gemeld dat bij ontwerpbegroting 2016 er
€ 150 mln. vrijvalt van het programmabudget ten
bate van het Deltafonds. € 100 mln wordt conform
bestuurlijke afspraken aangewend voor het nieuwe
HWBP en € 50 mln komt binnen het Deltafonds
beschikbaar voor waterveiligheid.

MIRT Overzicht 2016 | 48

Tweede
Hoogwaterbeschermingsprogramma

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterveiligheid
IenM
Realisatie

MIRT Overzicht 2016 | 49

Gebied Nationaal
Programma Vervanging Onderwerp
Waterveiligheid en
& Renovatie-hoofdwatersysteem 		zoetwatervoorzieningen
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •
• •

•
•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Met name na de jaren 60 van de
vorige eeuw zijn op grote schaal kunstwerken
aangelegd. De technische levensduur van
deze kunstwerken is beperkt en wordt ook
beïnvloed door een meer intensief gebruik
dan bij het ontwerp was voorzien. Daarom
moet rekening worden gehouden met
renovatie of vervanging. Voor het waarborgen
van de waterveiligheid en het (zoet)waterbeheer is functioneren van de kunstwerken
immers essentieel.
Oplossing Het vervangen en renoveren van
kunstwerken. De scope omvat alle objecten
waar zich een levensduurproblematiek
voordoet met gevolgen voor de waterveiligheid en beschikbaarheid voor het (zoet)
waterbeheer. De projecten verlengen de
levensduur van de objecten of vervangen de
objecten zodat de beschikbaarheid van
stormvloedkeringen, stuwen, gemalen, et
cetera in stand wordt gehouden. Bij de
prioritering wordt rekening gehouden met
beschikbare financiële middelen. In de
periode tot 2016 worden de meest urgente
knelpunten aangepakt. In het project RINK
(Risico Inventarisatie Natte Kunstwerken)
wordt de fysieke toestand van de kunstwerken geïnventariseerd, leidend tot een
overzicht van knelpunten in de periode tot en
met 2020, met een doorkijk naar de
toekomst. Daarnaast wordt via het project
VONK (VervangingsOpgave Natte
Kunstwerken) gewerkt aan een uniforme

systematiek voor de besluitvorming voor de
periode na 2020. De bestaande functionaliteit
van het kunstwerk blijft gehandhaafd volgens
de geldende normen en eisen. Waar mogelijk
en relevant wordt aangesloten op bestaande
plannen voor aanleg, uitbreiding of onderhoud van overige infrastructuur. Het project
Stroomlijn, dat een inhaalslag is om de
vegetatie in de uiterwaarden op orde te
brengen voor een veilige doorstroming van de
grote rivieren bij hoogwater, is ook ondergebracht bij vervanging en renovatie.
Planning
2013: 	afronding project RINK, hierna
uitwerking programmering
2016: 	afronding project VONK en het project
Stroomlijn.
2018: 	afronding RINK-maatregelen
IJsselmeergebied
2021: 	renovatie stuwensemble Lek en
Nederrijn gereed.
Financiën Voor de periode 2015-2028 is
€ 886 mln beschikbaar. Artikel DF 3.02.03.
Uitvoering De projecten RINK, VONK en
Stroomlijn worden uitgevoerd door
Rijkswaterstaat. Het project renovatie
stuwensemble Lek en Nederrijn (renovatie
van sluis- en stuwcomplexen bij Hagestein,
Amerongen en Driel) loopt reeds.

2011: start uitvoering grootschalige renovatie
na 2011. Op basis van inspecties wordt in
2011 een besluit genomen over de
vervolgaanpak.
2012: grootschalige renovatie vanaf 2012. De
projectkosten zijn aangepast door de nieuwe
bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor
is het taakstellend budget gecorrigeerd voor
de generieke BLD-bijdrage (€ 10 mln).
2013: begin 2012 is de scope opnieuw
vastgesteld en zijn aanvullende financiële
middelen van het Vervanging en Renovatie
budget ter beschikking gesteld.
2014: het programma Vervanging en
Renovatie is nieuw opgenomen in het MIRT.
2015: het taakstellend budget voor de
renovatie van het stuwensemble is verhoogd
met € 30 mln. Het project Stroomlijn is ook
ondergebracht bij Vervanging en Renovatie.
2016: maatregelen volgend uit RINKonderzoek worden uitgevoerd op verschillende objecten in het IJsselmeergebied (de
andere onderdelen van het RINK project
worden nog uitgewerkt). Renovatie
stuwensemble twee jaar uitgesteld naar
2021.

MIRT Overzicht 2016 | 50

Gebied Nationaal
Programma Vervanging Onderwerp
Waterveiligheid en
& Renovatie-hoofdwatersysteem 		zoetwatervoorzieningen
Ministerie IenM
Fase Realisatie

MIRT Overzicht 2016 | 51

Verbeterprogramma
Waterkwaliteit Rijkswateren

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterkwaliteit
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • • • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De opgave vanuit de Europese
Kaderrichtlijn Water (KRW) is het verbeteren
van de chemische en ecologische kwaliteit van
grond- en oppervlaktewater. In 2027 moeten
de maatregelen zijn uitgevoerd en de doelen
zijn gerealiseerd. Het betreffen onder meer de
voor vissen slechte passeerbaarheid van
stuwen, gemalen en waterkrachtcentrales, het
ontbreken van geleidelijke en ecologisch
functionerende overgangen tussen water en
land en tussen zoet en zout water, een
beperkte uitwisseling tussen hoofdstroom en
geulen in de uiterwaarden en de gevoelig­
heden van diverse wateren voor afwenteling
van stofstromen vanuit bovenstrooms
gelegen watersystemen. In enkele gebieden is
algenbloei een belangrijk aandachtspunt.
Oplossing De knelpunten kunnen grotendeels worden weggenomen door inrichtingsmaatregelen in het watersysteem. Het betreft
een mix aan maatregelen gericht op de
vispasseerbaarheid, ecologisch functioneren
van watergangen en hun directe omgeving
(oevers), helder en schoon water, herstel van
habitats en van de natuurlijke dynamiek.
Vooruitlopend op de inwerkingtreding van de
KRW liep hiervoor een aantal programma’s.
Deze zijn in 2009 samengevoegd tot het
Verbeterprogramma Waterkwaliteit
Rijkswateren.
Planning De KRW verplicht Europese
lidstaten om in 2015 te voorzien in een goede
chemische en ecologische toestand van alle

oppervlaktewateren. Lidstaten kunnen
toestemming krijgen om de doelen later,
uiterlijk in 2027, te bereiken (faseren) of om
doelen op een lager niveau vast te stellen.
Nederland maakt gebruik van de mogelijkheid tot fasering.
2010: start realisatie eerste planperiode
2015: oplevering eerste planperiode
2016: 	start planuitwerking en realisatie
tweede planperiode
2021: oplevering tweede planperiode
2022: 	start planuitwerking en realisatie
derde planperiode
2027: 	oplevering derde planperiode en
programma
Financiën Tot 2016 is in totaal € 469 mln
beschikbaar (eerste planperiode). Artikel XII
12.01.03. Voor de uitvoering van de tweede
en de derde planperiode is in het Deltafonds
tot 2027 € 575 mln beschikbaar, artikel DF
7.01.01.
Politiek/bestuurlijk Het maatregelpakket en
de onderbouwing voor de rijkswateren is
opgenomen in het Beheerplan Rijkswateren
(BPRW). Dit is in december 2009, tegelijk met
de vier stroomgebiedbeheerplannen
vastgesteld. De verkenning voor de tweede
planperiode wordt in december 2015
afgesloten en zal dan overgaan naar de
planuitwerking. Dan zijn eveneens de
stroomgebiedbeheerplannen voor deze
tweede planperiode en het BPRW 2016-2021
gereed.

2011: budgetverhoging financiële impuls
KRW vanuit Provinciefonds door beëindiging rivierdijkversterking.
2012: budget verlaagd door de taakstelling
uit het Regeerakkoord (€ 400 mln).
Daarnaast zijn verdrogingsgelden overge­
heveld naar EZ (€ 11 mln) en worden diverse
KRW-maatregelen door Ruimte voor de
Rivier uitgevoerd (€ 12 mln). Projectkosten
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 90 mln).
2013: budget verlaagd met € 8,3 mln door
overheveling van een KRW maatregel
(Langsdammen) naar Ruimte voor de Rivier
en opgehoogd met € 1,1 mln voor KRW
maatregel in het project Sophiapolder.
2014: budget verlaagd met € 41,4 mln door
overheveling van Besluit beheer
Haringvlietsluizen naar Deltafonds. Budget
verhoogd met € 100,9 mln vanuit IF voor
het vervolgprogramma. Budget tevens
verhoogd met € 25,4 mln door onder
andere diverse ontvangsten.
2015: in de begroting 2015 is er binnen het
Deltafonds aanvullend op de reeds
beschikbare middelen €472,9 mln voor de
tweede en derde planperiode gereserveerd.

MIRT Overzicht 2016 | 52

Verbeterprogramma
Waterkwaliteit Rijkswateren

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterkwaliteit
IenM
Realisatie

MIRT Overzicht 2016 | 53

54 | MIRT Overzicht 2016

Maatregelpakket
verzorgingsplaatsen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het maatregelpakket verzorgingsplaatsen dient tegemoet te komen aan de
behoefte aan meer parkeercapaciteit voor
vrachtwagens op nationale en internationale
corridors en de kwaliteit van verzorgingsplaatsen te verbeteren.
Oplossing Allereerst de aanleg van omstreeks
190 extra parkeerplaatsen op de internationale corridors. Het gaat daarbij om circa 10
locaties langs of bij de A1, A2, A12, A15 en
A50. Daarnaast worden op of in de nabijheid
van internationale corridors circa 410 extra
parkeerplaatsen gehuurd. Verder wordt op 11
locaties langs de A7, A12, A27, A28 en A37 de
capaciteit van de bestaande verzorgingsplaatsen uitgebreid met omstreeks 130 parkeerplaatsen. Daarmee wordt tevens de kwaliteit
van die verzorgingsplaatsen verbeterd.
Aanvullend daarop wordt op circa 17 locaties
de kwaliteit van de verzorgingsplaatsen
verbeterd en op basiskwaliteitsniveau
gebracht. Tenslotte wordt ook de beweg­
wijzering naar beveiligde parkeerplaatsen
verbeterd.

Financiën Voor de uitvoering van de
maatregelen is € 25 mln beschikbaar. Daarvan
is bijna € 14 mln bestemd voor het uitbreiden
van de parkeercapaciteit voor vrachtwagens
op internationale corridors. Een bedrag van
ruim € 8 mln is gereserveerd voor het
uitbreiden van de capaciteit en het verbeteren
van de kwaliteit van bestaande verzorgingsplaatsen. De resterende € 3 mln is gereserveerd voor aanvullende kleine maatregelen
en de kosten van beheer en onderhoud.
Artikel IF 12.03.01.

2015: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning
2014-2016: realisatie
Uitvoering De maatregelen worden
gerealiseerd in de periode 2014-2016.

MIRT Overzicht 2016 | 55

Programma Vervanging &
Renovatie - hoofdwegen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

• •

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De veiligheid en de beschikbaarheid
van het hoofdwegennet moet in stand
worden gehouden. De hierin aanwezige
kunstwerken, zoals bruggen, hebben een
beperkte levensduur en dienen aan het eind
hiervan te worden vervangen of gerenoveerd.
Door grootschalige aanleg met name vanaf
de jaren ‘60 van de vorige eeuw en het
intensievere gebruik neemt de opgave toe.

Planning Dit programma is in 2012 gestart
met maatregelen aan de meest urgente
objecten. De al bestaande aanpak voor stalen
bruggen maakt er deel van uit. In het overzicht
Projecten in voorbereiding en uitvoering is de
planning per project opgenomen. In de
tweede helft van 2015 wordt de opdracht
voorzien voor een nieuwe tranche projecten
aan Rijkswaterstaat.

Oplossing Vervanging en renovatie van alle
kunstwerken en andere objecten in het
hoofdwegennet waar zich binnen de duur van
het programma een opgave voordoet, omdat
deze aan het eind van hun levensduur zijn.
Allereerst vindt op basis van het ontwerp een
inschatting plaats wanneer vervanging of
renovatie aan de orde zal zijn. Daarnaast
worden de objecten onderworpen aan
inspecties en berekeningen. Dit leidt tot het
inzicht waar op een termijn van 5 tot 15 jaar
vervanging of renovatie nodig is. Zo worden,
steeds vooruitkijkend, kunstwerken geïdentificeerd en per cluster (tranche) aan het
programma toegevoegd.

Financiën Voor de totale vervanging- en
renovatieopgave van het hoofdwegennet is in
de periode 2015 tot en met 2028 een bedrag
beschikbaar van circa € 3 mld. Voor een deel
van deze middelen is op dit moment opdracht
gegeven aan Rijkswaterstaat. Artikel IF
12.02.04.

2014: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2015: aan het programma is een tranche 2
toegevoegd.
2016: Voor de periode tot en met 2028 is,
uit een eerdere reservering van € 3,1 mld
(IF Art. 18), € 2,6 mld aan het budget
toegevoegd op basis van de verwachte
vervanging en renovatieopgave.

Uitvoering Rijkswaterstaat voert de projecten
uit (zie bijgaande tabel).

MIRT Overzicht 2016 | 56

Programma Vervanging &
Renovatie - hoofdwegen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

	wegnr.	Objecten	gereed

A58
A12
A50
div.
A27
N3
N15
A59
A22
N200
A44
N3
A6
A16
A76

Kreekrakbrug tussen knooppunt Markiezaat en afslag Rilland
Galecopperbrug tussen de knooppunten Oudenrijn en Lunetten
Brug tussen de knooppunten Valburg en Ewijk
Tunneltechnische Installatie tunnels in Zuid- en Noord-Holland
Renovatie A27 Stichtse brug-Knooppunt Almere
Wantijbrug tussen Papendrecht en Dordrecht
Suurhoffbrug tussen Europoort en Oostvoorne
Brug Drongelens kanaal en Viaduct Hoogeinde/Drunen
Velsertunnel
Rijnlandse Boezemwaterbruggen
Kunstwerken A44/zuidelijke en noordelijke Kaagbruggen/Hoofdvaart/Lisserweg
Dordrecht Zuid-Papendrecht, vervanging wegfundering
Lelystad Noord-Ketelbrug, vervanging wegfundering
Brienenoordbrug tussen de knooppunten Ridderkerk en Terbregseplein
Zuidelijk viaduct Daelderweg/Nuth

2015
2015
2016
2016
2016
2017
2017
2017
2017
2018
2018
2019
2020
2020
2020

MIRT Overzicht 2016 | 57

Programma Vervanging &
Renovatie - hoofdwegen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

MIRT Overzicht 2016 | 58

ZSM 1 Spoedwetprojecten
& ZSM 2 Benuttingsprogramma

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • • •

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Spoedwetprojecten zijn bekende
bereikbaarheidsknelpunten in doorgaande
verbindingen, met name op belangrijke
schakels in de Randstad. Het
Benuttingsprogramma Zichtbaar, Snel en
Meetbaar (ZSM) 2 is een vervolg op de
Spoedwetprojecten (ZSM 1). De knelpunten
vragen om een voortvarende aanpak.
Oplossing Door het nemen van benuttingsmaatregelen kan de capaciteit worden
vergroot en de doorstroming op de betrokken
weggedeelten worden bevorderd. Het gaat
om het aanleggen van spitsstroken, plus­
stroken, bufferstroken, sobere verbredingen
en het vergroten van de capaciteit van
knooppunten en aansluitingen. De ZSM 1
projecten vallen onder de procedure van de
Spoedwet wegverbreding.

Planning
Vanaf 2004: start realisatie
Vanaf 2005: openstelling
Financiën Taakstellend budget € 1.752 mln
(voor ZSM 1 en ZSM 2). Artikel IF 12.03.01.
Uitvoering Het programma is bijna volledig
gerealiseerd. Volledige afronding van het
programma wordt aankomend jaar voorzien.

2011: het budget is verhoogd met € 228
mln.
2012: de projectkosten zijn aangepast door
de nieuwe bekostigingssystematiek van
RWS. Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 412 mln).
2013: verlaging van het budget met € 20
mln, waarvan € 16 mln voor planuitwerking
ZSM en € 4 mln wordt overgeheveld naar A9
Badhoevedorp ten behoeve van geluidsmaatregelen.
2014: het budget is bijgesteld vanwege
diverse overboekingen aan spoedwet­
projecten, een toezegging via BDU t.b.v.
maatregelen op de Ring Zwolle, een
overheveling vanuit het NSL-programma,
indexatie en een meevaller binnen het
ZSM-programma.
2016: het budget is bijgesteld vanwege
indexatie, meevallers binnen de
Spoedaanpak en een verrekening van de
voorgefinancierde bijdrage vanuit ZSM voor
de renovatie van de Hollandse brug.

MIRT Overzicht 2016 | 59

ZSM 1 Spoedwetprojecten

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

A. Wegaanpassingen van structurele aard
nr	wegnr	project	maatregel	van	naar	wab	start	

opl.

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14

Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed

A9
A9
A7
A12
A12
A12
A12
A12
A12
A12
A9
A1
A1/6
A1

Aansluiting Velsen - Raasdorp 1)
Knpt. Raasdorp - Knpt. Badhoevedorp
Zaanstad - Purmerend
Zoetermeer - Zevenhuizen
Zevenhuizen - Gouda
Woerden - Gouda
Utrecht - Bunnik
Bunnik - Driebergen
Driebergen - Maarsbergen
Veenendaal - Ede
Holendrecht - Diemen
’t Gooi
Muiderberg - Almere Stad West
Diemen - Muidenberg

spitsstrook en knpt.
spits- en weefstrook
spitsstrook
plusstrook
plusstrook
plusstrook
extra rijstrook
plus- en rijstrook
plusstrook
plus- en weefstrook
spitsstrook
spitsstrook
spitsstrook
wisselstrook

2x2
1x2
1x2
2x2
2x2
1x3
2x3
2x2
2x2
2x2
2x2
2x2
1x3
1x1

2x3 			
1x3 			
1x3 			
2x3 			
2x3 			
1x4 			
2x4 			
2x4 			
2x3 			
2x3 			
2x3 			
2x3 			
1x4 			
1x2 			

B. Wegaanpassingen van semi-permanente aard 2)
nr	wegnr	project	maatregel	van	naar	wab	start	

15
A4
16 A10 zuid
17 A2/A27
18
A28
19
A28
20
A1
21
A27
22
A27
23
A4
24
A12
25
A13
26
A20
27 A8/A10
28
A1
29
A50
30 A50/A1
31 A50/A1
32
A2

Knpt. Badhoevedorp - Knpt. Nieuwe Meer)
Knpt. Nieuwe Meer - Knpt. Amstel
Everdingen - Lunetten
Utrecht - Leusden - Zuid 3)
Leusden - Zuid - Knpt. Hoevelaken 3)
Hoevelaken - Barneveld zuidbaan 1)
Utrecht Noord - Knpt. Eemnes 4)
Gorinchem - Noordeloos
Leidschendam - Prins Clausplein
Prins Clausplein - Voorburg
Zestienhoven - Delft Zuid
Terbregseplein
Coenplein 5)
Knpt. Watergraafsmeer - Knpt. Diemen 1)
Arnhem Centrum - Knpt. Beekbergen
Knpt. Beekbergen - Deventer Oost
Heteren - Valburg
Knpt. Vught - Knpt. Ekkersweijer 6)

spits- en weefstrook
spits- en weefstrook
spits- en weefstrook
spitsstrook
plusstrook en knpt.
spitsstrook
plusstrook
plusstrook
bufferstrook
bufferstrook
spitsstrook
bufferstrook
spits- en bufferstrook
bufferstrook
spitsstrook
plusstrook
spitsstrook
spitsstrook

2x3
2x3
1x2
1x2
1x2
1x2
1x2
1x2
1x3
1x4
1x3
1x4
1x2
2x3
2x2
2x2
1x2
2x2

opl.

2x4 			
Gereed
2x4 			
Gereed
1x3 			
Gereed
1x3 			
Gereed
1x3 			
Gereed
1x3 			
Gereed
1x3
Meegenomen bij A27/A1
1x3 			
Gereed
1x4 			
Gereed
1x5 			
Gereed
1x4 			
Gereed
1x5 			
Gereed
1x3 			
Gereed
2x4 			
Gereed
2x3 			
Gereed
2x3 			
Gereed
1x3 			
Gereed
2x3
Meegenomen bij ZSM 2

C. Wegaanpassingen van tijdelijke aard
nr	wegnr	project	maatregel	van	naar	wab	start	

opl.

33
34

Gereed
Gereed

A2
A67

Knpt. Batadorp - Knpt. Leenderheide
Knpt. Batadorp - Knpt. Leenderheide

spits- en rijstrook
spits- en rijstrook

2x2
2x2

2x3 			
2x3 			

1) Project is onderdeel van de Spoedaanpak Wegen.
2) 	Voor enkele ZSM 1b projecten die reeds zijn opengesteld worden nog geluidsplannen opgesteld en indien noodzakelijk
uitgevoerd. Bij de projecten waarvoor nog een wegaanpassingsbesluit moet worden genomen, wordt het geluidsplan zoveel als
mogelijk gelijktijdig met het wegaanpassingsbesluit vastgesteld en gerealiseerd.
3) Projecten zijn vervallen en samen met de ZSM 2-projecten A28 knooppunt Hoevelaken - Den Dolder en Den Dolder - De Uithof
opgenomen in het nieuwe project A28 Utrecht-Amersfoort.
4)	Project vervalt. Verbreding van A27 is opgenomen in de planuitwerking A27/A1 Utrecht Noord - knooppunt Eemnes – aansluiting
Bunschoten.
5) Project is uit de spoedwet gehaald en overgeheveld naar het project A10 Tweede Coentunnel.
6) 	In het bestuurlijk overleg van mei 2007 is afgesproken om voor een structurele beperkte verbreding van de A2 Den BoschEindhoven naar 2x3 te kiezen en de procedure voor spitsstroken te beëindigen en op te nemen als ZSM 2 project.

MIRT Overzicht 2016 | 60

ZSM 1 Spoedwetprojecten

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

MIRT Overzicht 2016 | 61

ZSM 2 Benuttingsprogramma

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

		 Projecten ZSM 2
nr	wegnr	project	maatregel	van	naar	tb	start	

opl.

1
A1 Laren - Eemnes 1) 				
Meegenomen bij ZSM 1
2
A1 Eemnes - Eembrugge 2) 		
1x2 1x3
Meegenomen bij A27/A1
3 A1/A28 Knpt. Hoevelaken 3)
extra rijstrook
1x2 1x3 			
Gereed
4 A1/A35 Azelo - Buren
weefstrook
1x2 1x3 			
Gereed
5
A2 Leenderheide - Valkenswaard 4)
extra rijstrook
1x2 1x3 			
Gereed
6
A6 Knpt. Emmeloord en aansl. 4, 5 en 10
verb. aansluitingen
nvt
nvt 			
Gereed
7
A20 Knpt. Gouwe (aansluiting Moordrecht)
verpl. aansluiting
nvt
nvt 		
2012
2015
8
A12 Gouda - Woerden 4)
extra rijstrook
1x3 1x4 			
Gereed
9
A12 Woerden - Knpt. Oudenrijn 4)
extra rijstrook
1x3 1x4 			
Gereed
10 A27/A28 Knpt. Lunetten - Knpt. Rijnsweerd 4)
extra rijstrook
1x4 1x6 			
Gereed
11
A12 Knpt. Waterberg - Velperbroek 4)
extra rijstrook
2x2 2x3 			
Gereed
12
A15 Papendrecht - Sliedrecht Oost
extra rijstrook
1x2 1x3 		
Vervallen
			 (Hardinxveld - Giessendam) 5)
13
A28 Knpt. Hattemerbroek - Knpt. Lankhorst 4)
extra rijstrook
2x2 2x3 			
Gereed
					
2x3 2x4
14 A28/A32 Knpt. Lankhorst
knooppunt
nvt
nvt 			
Gereed
15
A50 Valburg - Grijsoord
extra rijstrook
2x2 2x3 			
Gereed
15a
A50 Knpt. Ewijk en Valburg
knooppunt
nvt
nvt 			
Gereed
16
A58 Eindhoven (Knpt. Batadorp) - Oirschot
extra rijstrook
1x2 1x3 			
Gereed
17
A12 Maarsbergen - Veenendaal
plusstrook
2x2 2x3 			
Gereed
			 incl. aansluiting Veenendaal 4)
18 A12/A18 Knpt. Oud-Dijk
extra rijstrook
1x1 1x2 			
Gereed
19
A28 Den Dolder - De Uithof 3)
form. spitsstrook
1x2 1x3 			
Gereed
20
A2 Den Bosch - Eindhoven 4)
extra rijstrook
2x2 2x3 			
Gereed
1) Is betrokken in de studie A1 ’t Gooi (ZSM 1).
2) 	Project vervalt. Verbreding van A1 is opgenomen in de planuitwerking A27/A1 Utrecht Noord - knooppunt Eemnes - aansluiting
Bunschoten.
3) 	Projecten zijn samen met ZSM1 projecten A28 Utrecht-Leusden Zuid en Leusden Zuid-knooppunt Hoevelaken opgenomen in de
aanlegprojecten A28 Utrecht-Amersfoort en A28/A1 knooppunt Hoevelaken.
4) Project is onderdeel van de Spoedaanpak Wegen.
5) Op basis van uitkomsten LMCA is dit project vervallen.

MIRT Overzicht 2016 | 62

ZSM 2 Benuttingsprogramma

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

MIRT Overzicht 2016 | 63

Gebied Nationaal
Meerjarenprogramma Onderwerp
Hoofdwegen en
Geluidsanering (MJPG) 		spoorwegen
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

• •

•
• •
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Verkeer op (spoor)wegen veroorzaakt geluidhinder. Reductie van dit verkeersgeluid is een belangrijk onderdeel van het
rijksbeleid. Mede door de grote verkeersgroei
van de afgelopen twintig jaar is een extra
aanpak nodig om de overlast op de rijksinfrastructuur te beperken.
Oplossing Het Meerjarenprogramma
Geluidsanering (MJPG) vindt zijn oorsprong in
de Nota Mobiliteit en de bestaande
Saneringsoperatie van de Wet geluidhinder.
Het wettelijk kader is opgenomen in het per
juli 2012 in werking getreden Hoofdstuk 11
van de Wet milieubeheer. Het MJPG is gericht
op het realiseren van geluidreducerende
maatregelen bij woningen met een geluid­
belasting van meer dan 65 decibel (dB) als
gevolg van een rijksweg, of meer dan 70 dB
als gevolg van een hoofdspoorweg (en
woningen die in het kader van de saneringsoperatie tijdig zijn gemeld, evenals woningen
langs aangewezen wegvakken die als gevolg
van verkeersgroei een toename van meer dan
5 dB hebben ondergaan). Een wettelijk
vastgelegd doelmatigheidscriterium bepaalt
welke maatregelen getroffen dienen te
worden, bijvoorbeeld: stille wegdekken, stille
spoorconstructies, geluidschermen of isolatie
van gevels. Het streven is de geluidsbelastingen terug te brengen tot 60 dB bij rijkswegen
en 65 dB bij spoorwegen. De exacte omvang
van de maatregelen wordt bepaald bij het
vaststellen van de saneringsplannen op basis
van gedetailleerd akoestisch onderzoek. Bij de

grote infrastructuurprojecten wordt de
uitvoering van de sanering meegenomen
binnen het project (‘werk met
werk maken’).
Planning
2009: start voorbereiding uitvoering
2013-2020: procedures vaststelling
saneringsplannen
2023: oplevering: grotendeels gereed in 2023.
Door koppeling aan reeds geplande werkzaamheden wordt een deel van het programma in latere jaren gerealiseerd.
Financiën Programmabudget: € 888 mln.
Artikel IF 13.03.01 (spoor) en IF 12.03.02
(wegen) en HXII.
Politiek/bestuurlijk Het MJPG wordt
gefinancierd door het ministerie van IenM.
Momenteel wordt gekeken hoe de nog toe te
wijzen budgetten zich verhouden tot de te
nemen maatregelen en de gehanteerde
saneringscriteria. De Tweede Kamer zal
worden geïnformeerd over de uitkomst
hiervan.

2011: bij het tijdschema is aangegeven dat
start realisatie van dit programma gekoppeld
is aan het in werking treden van de nieuwe
geluidwetgeving (Swung-1), en dat realisatie
van bepaalde maatregelen gekoppeld is aan
het schema voor groot onderhoud zoals het
vervanging van de bestaande wegdekken en
spoorvernieuwing.
2012: de start van de realisatie van dit
programma is gekoppeld aan het in werking
treden van de nieuwe geluidwetgeving
(Swung-1) en realisatie van bepaalde
maatregelen is gekoppeld is aan het schema
van groot onderhoud. De projectkosten zijn
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
programmabudget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 80 mln).
2013: op basis van nieuwe ramingen is de
verdeling van het budget tussen weg en
spoor aangepast. De planning is aangepast
aan het in werking treden van Hoofdstuk 11
van de Wet milieubeheer per 1 juli 2012.
2014: de planning is aangepast aan het
herstel van het geluidregister en de
bezuinigingen uit het Lente- en aanvullend
Regeerakkoord.

MIRT Overzicht 2016 | 64

Meer Veilig 3

Gebied Nationaal
Onderwerp Hoofdwegen en
		Verkeersveiligheid
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het maatregelpakket Meer Veilig 3
beoogt het aantal doden en gewonden als
gevolg van ongevallen op het hoofdwegennet
verder te reduceren door een gerichte aanpak
van risicolocaties. Het pakket maatregelen is
een vervolg op de eerder gerealiseerde
pakketten Meer Veilig 1 en Meer Veilig 2.

Financiën Het taakstellend budget voor het
pakket Meer Veilig 3 bedraagt € 37 mln
(exclusief de verbetering op de N35 Wijthmen
– Nijverdal n.a.v. de Kamermotie Elias/Kuiken
(TK 33400-A, 2012-2013, nr. 55)). Het
resterende budget is inmiddels volledig
belegd. Artikel IF 12.03.01.

Oplossing Om te komen tot een verdere
verbetering van de verkeersveiligheid zijn
allereerst locaties in beeld gebracht die op
basis van het ongevalspatroon als risico­
locaties kunnen worden aangemerkt. Op
basis van het ongevalspatroon zijn voor die
locaties effectieve maatregelen vastgesteld,
gericht op het voorkomen van die ongevallen.
Voor deze maatregelen is vervolgens de
kosten­effectiviteit bepaald, waarbij de kosten
van aanleg en onderhoud zijn afgewogen
tegen de maatschappelijke baten als gevolg
van de verwachte reductie van het aantal
doden en gewonden. Op basis daarvan zijn
binnen het beschikbare budget de meest
kosteneffectieve maatregelen geselecteerd.
Bij de maatregelen gaat het bijvoorbeeld om
de reconstructie van kruispunten en
aansluitingen, het verlengen van invoegers en
uitvoegers, het aanbrengen van bochtgeleiding, het aanbrengen van geleiderail of het
realiseren van lokale filebeveiligingssystemen.

Planning
2015-2018: realisatie

2015: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2016: reservering verbetering N35
Wijthmen – Nijverdal is apart opgenomen
in de begroting

Uitvoering De realisatie van de maatregelen
vindt plaats in de periode 2015-2018.
Uitvoering vindt plaats in twee tranches. De
eerste tranche is vanaf 2015 in uitvoering.
Voor de maatregelen uit de tweede tranche
wordt in 2015 gestart met de voorbereiding
van de uitvoering. In totaal gaat het om 50
maatregelen in de eerste tranche en 33
maatregelen in de tweede tranche.

MIRT Overzicht 2016 | 65

Grensoverschrijdend
spoorvervoer

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12

’13

’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

• • • • • •
•
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Naar aanleiding van de initiatiefnota
Grenzeloos Genoegen is in de Beleidsbrief aan
de Tweede Kamer van 26 november 2008
geconstateerd dat meer aandacht noodzakelijk is voor grensoverschrijdende treinverbindingen. Het gaat om verbindingen en
maatregelen ter stimulering van internationaal personenvervoer. In het Regeerakkoord
van 2012 is de ambitie van het kabinet
verwoord. Belemmeringen voor grensoverschrijdend treinverkeer worden waar mogelijk
weggenomen.
Oplossing Een oplossingsrichting is het
mede-investeringen van IenM in de ontwikkeling van grensoverschrijdende treinverbindingen. Intensief overleg met de regio en
deelstaat Noordrhein Westfalen (NRW) heeft
geleid tot een 12-jarige concessie vanaf 2017
tussen Arnhem en Emmerich naar Düsseldorf.
IenM draagt eenmalig € 6 mln bij. Er is
besloten om het spoor tussen Landgraaf en
de grens met Duitsland te elektrificeren en
met een sneltrein Maastricht-Heerlen-Aken
te rijden tot 2031. Aan de elektrificatie van het
traject Landgraaf-Duitse grens draagt IenM €
7,5 mln bij (50%) en aan de exploitatiekosten
tot en met 2028 in totaal € 2,75 mln. Samen
met deelstaten Nedersaksen en NRW
ondersteunt IenM de treindienst van Bielefeld
over Osnabrück en Rheine vanaf 2017/2018
en laat deze de komende 15 jaar doorrijden
naar Hengelo. IenM draagt eenmalig € 9,33
mln bij. IenM heeft maximaal € 17 mln
gereserveerd voor cofinanciering voor het

verbeteren van de reistijd en kwaliteit van de
verbinding met Leer, Oldenburg en Bremen.
Dit is afhankelijk van de uitkomsten van een
onderzoek van de provincie Groningen.
Tenslotte heeft IenM € 6 mln bijgedragen aan
de sneltramverbinding Maastricht-Lanaken.
Planning Per bovenstaand initiatief is er een
andere planning.
Financiën Taakstellend budget: € 60 mln.
Voor inzet van het budget tot op heden: zie de
vermelde bedragen achter de genoemde
oplossingen. Artikel IF 13.03.04.
Politiek/bestuurlijk In 2009 is het amendement Cramer/Koopmans (TK31700 A, nr 71)
aangenomen. Dit amendement reserveert
€ 20 mln voor investeringen in internationale/
regionale spoorweginfrastructuur. Naar
aanleiding van het amendement Koopmans/
Cramer (TK 32123 A, nr 16) is € 23,8 mln
toegevoegd aan het budget. Dit wordt ingezet
voor optimalisering van het traject Heerlengrens (Aken), in de vorm van de elektrificatie
van het spoor tussen Landgraaf en grens.
Ter financiering van de ambitie vanuit het
Regeerakkoord van 2010 is vanuit de
Aanvullende Post € 50 mln beschikbaar
gesteld.

2011: het project is aangepast naar aanleiding van
het amendement Koopmans/Cramer (TK 32123 A,
nr 16).
2012: projectbudget verlaagd door overboeking
naar hoofdstuk XII (BDU) voor bijdrage aan de pilot
Hengelo-Bad Bentheim.
2013: via amendement Koopmans/Cramer
(31700A, nr 71) is € 6 mln toegevoegd aan de BDU
voor het regionale project Maastricht–Lanaken
(-Hasselt). Het kabinet heeft aanvullend € 50 mln
beschikbaar gesteld voor de ambitie uit het
Regeerakkoord om spoorvervoer over landsgrenzen heen een impuls te geven. Dit budget is
bestemd voor grensoverschrijdend personenvervoer, met name voor het verbeteren van de
verbindingen naar HSL- en ICE-stations net over de
grenzen.
2014: bij Voorjaarsnota 2013 is het budget
verlaagd met € 7 mln. Daarnaast is € 2,9 mln
overgeheveld naar de BDU voor de spoorlijn
Roodeschool - Eemshaven en € 6 mln voor de
verbinding Arnhem-Emmerich-Düsseldorf.
2015: voor elektrificatie van het traject LandgraafDuitse grens is € 7,5 mln gereserveerd.
2016: bij Voorjaarsnota 2015 is het projectbudget
verlaagd met € 4,7 mln. Daarnaast is € 6,5 mln
overgeboekt naar Hoofdstuk XII ivm de uitkering
aan de provincie Limburg elektrificatie.

MIRT Overzicht 2016 | 66

Landelijk verbeterprogramma
overwegen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen Personen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12

’13

’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Veiligheid en betrouwbaarheid van
het spoor hebben voor het kabinet hoge
prioriteit. In de Derde Kadernota Railveiligheid
is als veiligheidsdoelstelling ‘permanente
verbetering’ opgenomen. Het Regeerakkoord
(Rutte II) bevat de opgave dat er een verbeterprogramma komt om het aantal overwegincidenten te verminderen. Met het Landelijk
Verbeterprogramma Overwegen (LVO), geeft
het ministerie van IenM, in samen met
ProRail,decentrale overheden en andere
betrokken partijen uitvoering aan die opgave.
Elk incident heeft een grote impact op de
omgeving en de samenleving. De afgelopen
jaren zijn diverse verbeteringen aan overweginfrastructuur gerealiseerd. Er bestaan in
Nederland in principe geen onveilige
spoorwegovergangen. Een onveilige overweg
wordt direct aangepakt. Toch vallen de meeste
verkeersslachtoffers op het spoor nog steeds
op overwegen veelal door onveilig gedrag van
weggebruikers.
Oplossing Voor verdere vermindering van het
aantal incidenten op overwegen wordt
ingezet op een integrale aanpak van de
overwegen: IenM neemt de regie om in
nauwe samenwerking met decentrale
overheden/wegbeheerders en ProRail
maatregelen te vinden die ervoor zorgen dat
het aantal incidenten afneemt. Deze
maatregelen zullen zich zowel op aanpassing
van het spoorsysteem als op aanpassing van
het wegennet kunnen richten. Daarbij richt
het programma zich primair op de meer

generieke maatregelen. Innovatie en
kosteneffectiviteit zijn daarbij van groot
belang. Inzet is een vernieuwende aanpak
waarbij gebruik wordt gemaakt van de in het
programma Beter Benutten opgedane kennis
en ervaringen waarbij het LVO een platform
beoogt te zijn voor nieuwe initiatieven en het
uitwisselen van kennis. Het doel van het LVO
is het samen met betrokken partijen
bevorderen van veilige en vlotte doorstroming van weg-en spoorverkeer op overwegen
met slimme, innovatieve en kosteneffectieve
maatregelen, zodat het aantal incidenten of
de kans daarop aantoonbaar vermindert.
Voor specifieke projecten is cofinanciering
door de decentrale overheden en IenM een
uitgangspunt. Vanuit het Rijk geldt daarbij een
maximale bijdrage van 50% van de meest
kosteneffectieve oplossing. Generieke
maatregelen worden in beginsel door IenM
gefinancierd.

2014: dit project is nieuw opgenomen in
het MIRT
2015: in overleg met ProRail zijn over de
pilot standaard langzaam verkeerstunnel
van het programma PVVO nadere
afspraken gemaakt over de toedeling van
het resterende budget. Daarbij is gekozen
voor overheveling van het resterende
budget ad € 2,2 mln naar het Landelijk
Verbeterprogramma Overwegen. Dit
programma geeft invulling aan het
integrale overwegenbeleid van IenM en is
in die zin een overkoepelend programma
voor alle overwegprojecten.

Planning
2014: Start planuitwerking
Start realisatie: divers, afhankelijk van
uitkomsten verkenningen en overleg met
regionale partners.
Oplevering: divers.
Financiën Landelijk: € 203 mln. Artikel IF
13.03.04.
Politiek/bestuurlijk De opdracht is opgenomen in het Regeerakkoord. Inzet van
decentrale overheden is een vereiste.
MIRT Overzicht 2016 | 67

Gebied Nationaal
Programma Hoogfrequent Onderwerp
Spoorwegen personen
Spoorvervoer 		 & goederen

Ministerie IenM
Fase Planuitwerking/realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

• • •
• • •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Landelijke Markt- en
Capaciteitsanalyse Spoor heeft inzicht
gegeven in de kansen en mogelijkheden van
hogere frequenties op het spoor en het
verwerken van het groeiende
goederenvervoer.
Oplossing Het Programma Hoogfrequent
Spoor (PHS) kent vier speerpunten:
1.	Hoogfrequent spoorvervoer op de drukste
trajecten in de Randstad;
2.	Samenhangende regionale OV-systemen
waarvan het spoorvervoer – met name de
Sprinters – de ruggengraat vormt;
3.	Kwalitatief goede reistijden naar de
landsdelen;
4.	Toekomstvaste routestrategie
spoorgoederenvervoer.
Het betreft de volgende werkpakketten (zie
de vijfde voortgangsrapportage van 11 maart
2011):
• 	Reizigerscorridors Alkmaar-Amsterdam,
Amsterdam-Utrecht-Eindhoven, SchipholUtrecht-Arnhem/Nijmegen, Den HaagRotterdam-Breda en Breda-Eindhoven.
• 	Routering goederenvervoer Zuid- en
Oost-Nederland.
De planuitwerkingen gaan ook in op
eventuele effecten op de rest van het
spoornet en ketenvoorzieningen voor onder
andere fiets en auto, een nog intensiever
gebruik van de Betuweroute, mogelijkheden
van de binnenvaart en een lange termijn

perspectief goederenvervoer.
Planning Diverse (Ontwerp-) Tracébesluiten
en MER’s: vanaf 2012 (afhankelijk per
werkpakket). Start realisatie: vanaf 2013
(afhankelijk per werkpakket). In 2013
bestuurlijk besluit goederenroutering Oost
Nederland; 2014 besluit over goederen­
routering Zuid NL (MER Meteren - Boxtel). Juni
2014 is een besluit genomen over Goederen
Oost Nederland, Amsterdam Centraal en
Meteren-Boxtel. In december 2014 is het
Ontwerp-Tracébesluit Rijswijk-Delft Zuid
vastgesteld In juni 2015 is het Tracébesluit
Doorstroomstation Utrecht (DSSU) vastgesteld. De meest recente planning van PHS is
verwerkt in dit MIRT Overzicht en de
kasplanning. Waar mogelijk en relevant is met
de integrale planning rekening gehouden met
onder andere ERTMS.
Financiën Voor PHS is een programmabudget
beschikbaar van in totaal € 2.752 mln
(inclusief externe veiligheid, geluid, over­
wegen, transfer, onderhoud, onzekerheidsmarge 40%). Dit is exclusief OV SAAL,
spoorcorridor Delft en sporendriehoek
Noord-Nederland (conform motie Koopmans
(TK 27658, nr 41)) en per 2013 eveneens
exclusief fietsen­stallingen. Van dit PHSbudget zijn in realisatiefase: bijdrage aan de
Diezebrug (€ 2 mln) alsmede Doorstroom­
station Utrecht (DSSU, € 314 mln). Artikel IF
13.03.04 en IF 13.03.01.

2011: 4 juni 2010: kabinet neemt voorkeursbeslissing genomen over invulling van PHS.
2012: voorkeursbeslissing is in 2010 in de
Tweede Kamer behandeld. De uitwerkingsfase in januari 2011 gestart. In het
Regeerakkoord zijn taakstellingen afgesproken. Voor dit project betreft het een bedrag
van € 194 mln. Intentie is dat deze taakstellingen op PHS worden gerealiseerd.
Daarnaast is € 4,6 mln toegevoegd van IF
14.03.01. Voor de periode 2012-2020 is
totaal € 4,1 mln overgeboekt naar HXII
omdat vanaf 2012 materiële en personele
uitgaven daarop worden verantwoord.
2013: € 96 mln voor fietsenstallingen uit PHS
gehaald en toegevoegd aan Fietsparkeren bij
stations. In de IF begroting 2009 is aangegeven dat PHS gedeeltelijk gefinancierd wordt
vanuit een leenfaciliteit voor ProRail (€ 875
mln). Dit is in mindering gebracht op het
totale projectbudget PHS en heeft geen
effect op de voor PHS beschikbare middelen.
2014: bij Voorjaarsnota 2013 projectbudget
verlaagd met € 265 mln. Het budget is
verhoogd met € 5,9 mln voor een kap op het
7e perron, noodzakelijke scopeuitbreiding
voor reizigersspreiding en daarmee
transferveiligheid.

MIRT Overzicht 2016 | 68

Gebied Nationaal
Programma Hoogfrequent Onderwerp
Spoorwegen personen
Spoorvervoer 		 & goederen

Ministerie IenM
Fase Planuitwerking/realisatie

Overzicht financiële wijzigingen 2016:
•		Bij Voorjaarsnota 2015 is het budget
opgehoogd met € 127 mln;
•		Daarnaast is € 7,3 mln overgeboekt naar
het realisatieproject Aanleg ATBvv op A2
corridor en Brabantroute omdat de
aanleg hiervan gedeeltelijk veroorzaakt
wordt door intensivering van het
treinverkeer als gevolg van PHS;
•		Er is € 53,1 mln toegevoegd vanuit het
project Punctualiteits- en capaciteitsknelpunten in verband met de integrale
aanpak van Amsterdam CS;
•		De vrijvallende middelen ad € 45,4 mln
zijn toegevoegd vanuit het projectbudget
OV SAAL MLT omdat uitbreiding op de
Flevolijn niet noodzakelijk is;
•		Er is € 14,5 mln toegevoegd vanuit het
programma Kleine functiewijzigingen in
verband met het onder PHS realiseren
van de benodigde opstelcapaciteit
Uitgeest.
•		Vanuit de investeringsruimte is € 85,9
mln overgeboekt ter dekking van de
meerkosten Rijswijk-Delft Zuid. Het
oorspronkelijke budget was gebaseerd
op een globalere indicatie ten behoeve
van de Voorkeursbeslissing voor het
gehele programma PHS uit 2010. Ten
behoeve van het Ontwerp-Tracébesluit is
een nieuwe kostenraming opgesteld.
•		Het realisatiebudget voor het
Doorstroomstation Utrecht is met € 29,5
mln verhoogd ter dekking van gevolgkosten van ontwerpaanpasingen voor
het waarborgen van de veiligheid en
aanpassing van de complexe bouwfasering om de mate van hinder voor
reizigerstreinen gedurende de bouw
terug te dringen.
•		Tenslotte zou de financiering van PHS
deels plaatsvinden via een leenfaciliteit
van € 875 mln (Kamerstuk 28165, nr.
105). De rente en aflossing van de eerste
€ 675 mln zou door het ministerie van
Financiën worden gedragen en de
resterende € 200 mln door IenM. Bij
nadere uitwerking van de vormgeving
van de leningen bleek sprake van een
substantieel BTW en prijsindexatie risico.
In overleg met de Minister van Financiën
is hierop besloten geen leningen aan te
gaan voor PHS maar om het begrotingskader (en hiermee het PHS budget) te
verhogen met de € 675 mln waarvoor

financiën de aflossing zou dragen. IenM
had voor de periode tot en met 2028 €
116 mln aan rente en aflossing
gereserveerd voor de lening van € 200
mln onder “bestemd”. Na het besluit tot
kaderverhoging in plaats van lenen is
deze €116 mln eveneens toegevoegd
aan het PHS budget. Het vervallen van de
leenfaciliteit voor PHS levert hierdoor in
de periode tot en met 2028 een
kasspanning op van € 84 mln. Deze
spanning wordt opgevangen binnen
PHS.
Politiek/bestuurlijk Gelet op de onderlinge
samenhang van maatregelen en corridors en
het behoud van flexibiliteit, is PHS vooralsnog
niet opgesplitst in losse projectbladen voor de
specifieke planuitwerkingen. Voor de
sporendriehoek Noord-Nederland (deel RSP)
en OV SAAL zijn vanwege de separate
besluitvormingstrajecten wel aparte
projectbladen opgenomen.

Projecthistorie
’11

’12

’13

’14 ’15

’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• •

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
2015: bij Slotwet 2013/Voorjaarsnota 2014
is het projectbudget per saldo verlaagd met €
8 mln.
2016: zie de aangegeven verschillende
financiële wijzigingen: aanpassing budget in
Voorjaarsnota en verplaatsing gelden tussen
projecten

MIRT Overzicht 2016 | 69

Gebied Nationaal
Programma Hoogfrequent Onderwerp
Spoorwegen personen
Spoorvervoer 		 & goederen

Ministerie IenM
Fase Planuitwerking/realisatie

MIRT Overzicht 2016 | 71

Gebied Nationaal
Aanleg ATB-Vv A2 corridor Onderwerp
Spoorwegen personen
en Brabantroute 		 & goederen
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Eén van de maatregelen om de
railveiligheid te verbeteren is de aanpak van
zogenaamde rood-sein-passages (stoptonend sein passages ofwel “STS-passages”).
Door de implementatie van het systeem
Automatische TreinBeïnvloeding Verbeterde
versie (ATB-Vv) bij seinen worden zowel de
kans op STS-passages als de daaraan
verbonden risico’s, als zo’n STS-passage toch
plaatsvindt, gereduceerd. Eind 2014 waren
circa 2.500 seinen hiermee uitgerust. Op 25
november 2014 heeft de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Milieu de Tweede Kamer
geïnformeerd over haar voornemen om, in
aanvulling hierop, 400 extra seinen hiermee
uit te rusten (kamerstuk 29893, nr. 177). Deze
zullen worden aangelegd op de twee corridors
waar in de komende jaren de intensiteit van
het treinverkeer het sterkst zal toenemen. De
bijdrage aan de railveiligheid zal hier naar
verwachting het grootst zijn.
Oplossing Circa 400 seinen worden uitgerust
met een ATB-Vv-installatie. Het betreft seinen
op de volgende corridors:
•		De zogenaamde “A2-corridor” tussen
Alkmaar en Maastricht. Op een deel van
deze corridor zal naar verwachting al
vanaf 2017 een intensievere treindienst
plaatsvinden in het kader van het
Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
(PHS).
•		De zogenaamde “Brabantroute” tussen
Kijfhoek en de Duitse grens bij Venlo.
Ook dit is één van de PHS-corridors.

Bovendien zal het goederenverkeer op
dit traject in de komende jaren toenemen als gevolg van de aanleg van het
derde spoor langs de Betuweroute van
Zevenaar/Emmerich tot Oberhausen.
Hierdoor zal de spoorcapaciteit van de
grensovergang bij Zevenaar beperkt
worden en, als gevolg daarvan, meer
goederenverkeer gebruik gaan maken
van de grensovergang bij Venlo en de
Brabantroute.

2016: project is nieuw toegevoegd aan het
MIRT.

Planning
2014: projectbesluit
2015: 	opdrachtverlening aan ProRail en start
aanbesteding
2016: start aanleg
2017: afsluiting project
Financiën
€ 19 mln. Artikel IF 13.03.01.
Politiek/bestuurlijk
2014: Tweede Kamer door de Staatssecretaris
van Infrastructuur en Milieu geïnformeerd
over voornemen om 400 extra seinen met
ATB-Vv uit te rusten.
Uitvoering Aanbesteding zal op basis van
Design & Construct plaatsvinden.

MIRT Overzicht 2016 | 72

AKI-plan en
veiligheidsknelpunten

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15

’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

• • • •
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het railveiligheidsbeleid streeft naar
permanente verbetering van de veiligheid (zie
Kadernota Railveiligheid). De meeste
dodelijke slachtoffers in het railvervoer vallen
bij botsingen op overwegen. In de 2e
Kadernota Railveiligheid is als mijlpaal voor
2010 opgenomen dat het meerjarig
gemiddelde van het aantal dodelijke
slachtoffers op overwegen op 24 of minder
uit komt, een halvering ten opzichte van
1985. Deze mijlpaal is bereikt, onder meer
door het sluiten van spoorwegovergangen en
de ombouw van ca. 600 overwegen met
Automatische Knipperlicht Installaties (AKI)
naar overwegen met Automatische Halve
Overweg Bomeninstallaties en het nemen van
Verbetering Veiligheid Overwegen (PVVO)
maatregelen, gericht op veilig gedrag van
weggebruikers. In 2010 is de 3e Kadernota
Railveiligheid uitgebracht (TK 29893, nr 106) .
Het beleid voor de periode tot 2020 is gericht
op het permanent verbeteren van het huidige
hoge veiligheidsniveau. Het AKI-plan en het
PVVO-programma bevinden zich in een
afrondende fase. Inmiddels is een nieuw
integraal overwegenprogramma gestart, het
Landelijk Verbeterprogramma Overwegen
(zie desbetreffend projectblad).
Oplossing Ingezet wordt op maatregelen die
het meest kosten/ baten-effectief zijn. In
2002 is als voortzetting van het AKI veiligheidsknelpunten programma het Programma
Verbetering Veiligheid Overwegen (PVVO)
opgesteld. Dit programma is in 2005

geëvalueerd en geactualiseerd voor de
periode 2005-2010 (zie TK 29893, nr 4 en nr
80). Bij de 3e Kadernota Railveiligheid heeft
ProRail in 2010 een nieuw actieplan
opgesteld gericht op het verder verbeteren
van de overwegveiligheid (PVVO nieuw; TK
29893, nr. 106 en nr. 111) door kosten- effectieve maatregelen, gericht op veiligheid op
overwegen. Verbeteringen worden uitgevoerd middels afronding van de lopende
PVVO projecten (PVVO oud) en maatregelen
uit het actieplan Uitwerking overwegenbeleid
2010-2020 (PVVO nieuw). Voor verbetering
van de overwegveiligheid worden ook
middelen beschikbaar gesteld in het kader
van andere MIRT projecten zoals NaNov
(goederenroute Elst-Deventer-Twente), PHS
en het Landelijk Verbeterprogramma
Overwegen. Bij deze projecten krijgt de
overwegproblematiek de nodige aandacht.
Planning
Realisatie: 2001-2015
Financiën Taakstellend budget: € 392 mln.
Artikel IF13.03.01.

2011: PVVO oud zo goed als afgerond, PVVO
nieuw gestart. De scope blijft verdere verbetering
van de overwegveiligheid in Nederland; actualisatie heeft geen consequenties voor grootte
taakstellend budget.
2013: de commissie Kuiken heeft aanbevolen de
aansturing van ProRail minder diffuus te maken.
Kabinetsreactie: geoormerkte projecten van B&I
worden ondergebracht in het aanlegprogramma.
De werkzaamheden aan de overweg Den Dolder,
onderdeel van het B&I-programma HotSpots, zijn
daarom incl. de vanaf 2013 nog te realiseren
uitgaven ad € 5,7 mln toegevoegd aan de scope
van het AKI programma. In overleg met de regio is
€ 7 mln toegevoegd vanuit projectbudget
Vleuten-Geldermalsen.
2014: bij Voorjaarsnota 2013 is het projectbudget verhoogd met € 8,7 mln. De realisatie heeft
tot en met 2012 plaats gevonden op het bij dit
programma horende artikelonderdeel. Vanaf 2013
is om die reden € 10,3 mln toegevoegd.
2015: in overleg met ProRail zijn over de pilot
‘standaard langzaam verkeerstunnel’ van het
programma PVVO nadere afspraken gemaakt over
de toedeling van het resterende budget. Gekozen
is voor overheveling resterende budget van € 2,2
mln naar het in 2013 gestarte Landelijk
Verbeterprogramma Overwegen.
2016: projectbudget verlaagd met € 2,4 mln ivm
een aanbestedingsmeevaller bij spoorkruising
Didam. Programmabudget is verlaagd met € 1,3
mln. Deze vrijvallende gelden zijn toegevoegd aan
de investeringsruimte.

MIRT Overzicht 2016 | 73

Cameratoezicht op stations

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Naar aanleiding van een aantal
geweldincidenten tegen treinpersoneel is een
maatregelenpakket afgesproken om de
veiligheid van treinpersoneel en reizigers te
verbeteren. Het betreft een gezamenlijk
maatregelenpakket van IenM, VenJ, BZK,
ProRail en NS. Een van de maatregelen uit dit
pakket betreft de maatregel ‘meer cameratoezicht op stations’ en ‘proef met beeldschermen’. Camera’s in rijdend materieel
vallen niet onder het project ‘cameratoezicht
op stations’. De opgave is het vergroten van
de maatschappelijke veiligheid in het
openbaar vervoer en op stations met de inzet
van cameratoezicht ten behoeve van (i)
preventie van incidenten van agressie, (ii) nog
meer effectiviteit in de opsporing (iii) en het
verbeteren van de sociale veiligheid op
stations.
Oplossing Om tot een verdere vermindering
van het aantal incidenten van agressie tegen
treinpersoneel, zet IenM in op het uitbreiden
van cameratoezicht op stations. Op verzoek
van IenM heeft ProRail bekeken op welke
stations waar nu nog geen camera’s zijn,
cameratoezicht noodzakelijk is. ProRail heeft
daartoe een plan gemaakt. IenM heeft in
overeenstemming met ProRail het besluit
genomen om op 30 kleine en middelgrote
stations camera’s te plaatsen. De keuze voor
dit aantal van 30 stations is gebaseerd op de
incidenten die hebben plaatsgevonden en de
ervaringen van de security managers van de
stations. Voordat ProRail met de werkzaam-

heden kan starten, dient een aanbestedingsprocedure te worden doorlopen. Dit betekent
dat in het eerste kwartaal van 2016 gestart
kan worden met het plaatsen van camera’s.
Voor de 12 stations die de hoogste prioriteit
hebben, zal ProRail in de zomer van 2015
huurcamera’s plaatsen die er zullen staan
totdat de vaste camera’s geplaatst zijn.
De proef met beeldschermen wordt voor de
periode van een jaar gehouden op stations
Den Haag Hollands Spoor en Rotterdam
Lombardijen.

2016: dit project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning
2015: Planvoorbereiding
2016: Start realisatie
2016 (mogelijke doorloop naar 2017):
Oplevering
Financiën Taakstellend budget € 13,3
miljoen. De dekking vindt plaats vanuit het
programma Kleine Functiewijzigingen. Artikel
IF 13.03.01.
Politiek/bestuurlijk De afspraken over het
maatregelenpakket spoor en in het bijzonder
de maatregel ‘cameratoezicht op stations’en
‘pilot beeldschermen’ zijn gemaakt op 11
maart 2015 (Tweede Kamer, Kamerstuk 28
642 nr. 60). Een nadere uitwerking van deze
maatregelen is opgenomen in de brief aan de
Kamer van 2 juli 2015. (Tweede Kamer,
Kamerstuk 28 642, nr. 63).

MIRT Overzicht 2016 | 74

ERTMS-pilot Amsterdam-Utrecht
en ERTMS expertisecentrum

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

• • •
•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In het kader van het MIRT-project
Integrale spooruitbreiding AmsterdamUtrecht is op dit traject het treinbeveiligingssysteem ERTMS aangelegd naast het
treinbeveiligingssysteem ATB. Ten behoeve
van het programma ERTMS werd tot en met
maart 2015 een pilot op het traject
Amsterdam-Utrecht uitgevoerd. Deze pilot
diende o.a. om inzicht te krijgen in zaken als
de ombouw van treinen naar ERTMS, de
toelating op het landelijk net, de opleiding van
rijdend personeel, de wijze waarop personeel
omgaat met duale systemen in de cabine, de
impact op capaciteit op het baanvak en de
storingsorganisatie. Momenteel wordt een
ERTMS Academy opgericht zodat de
opgedane ervaringen beschikbaar worden
gesteld voor de brede spoorsector.

Planning
2012: start realisatie
2015: oplevering
Financiën Taakstellend budget: € 9 mln.
Artikel IF 13.03.01.
Politiek/bestuurlijk
Amendement Slob c.s. (TK 32 500 A, nr. 65) en
motie Anker/Mastwijk (TK 32 351, nr. 8).

2012: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2014: bij Voorjaarsnota 2013 is het
projectbudget verlaagd met € 5,2 mln.
Daarnaast is € 2,5 mln overgeboekt naar
HXII voor onderzoek in het kader van
Railmap ERTMS
2015: bij Najaarsnota 2013/ Voorjaarsnota
2014 is in totaal € 11 mln overgeboekt
voor uitgaven in het kader van de Railmap
ERTMS die op HXII verantwoord worden.
2016: bij Voorjaarsnota 2015 is het
projectbudget verlaagd met € 10,6 mln.

Oplossing Voor de pilot reden van ERTMS
voorziene treinen over het traject
Amsterdam-Utrecht, zoals verschillende
goederenlocomotieven, ICE’s en
NS-materieel. De praktijkervaring en
expertise op het gebied van ERTMS die
hiermee wordt opgedaan zal gebruikt worden
bij de gefaseerde invoering van ERTMS,
conform de Voorkeursbeslissing ERTMS.

MIRT Overzicht 2016 | 75

Fietsparkeren bij stations

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Door een groeiend aantal mensen
dat met de fiets naar de trein komt is een
tekort aan fietsparkeerplaatsen bij stations
ontstaan. Zonder uitvoering van het Actieplan
Fietsparkeren bij Stations wordt voor 2020
een tekort verwacht van circa 82.000 tot
145.000 en voor 2030 van circa 92.000 tot
185.000 plekken.
Oplossing In de Lange Termijn Spooragenda
dl 2 (TK 29984, nr.474), staat de aanpak om
de aansluiting van het spoor op de OV-keten
te verbeteren. De overstap van eigen vervoer,
zoals de fiets, op OV en vice versa is daar een
belangrijk onderdeel van. Hiervoor zijn goede
faciliteiten bij knooppunten noodzakelijk. In
2011 is de Kamer geïnformeerd over het
Actieplan ‘Fietsparkeren bij Stations’ (TK
32404, nr. 53). Hierin staat dat de verantwoordelijkheid voor fietsbeleid in de
toekomst volledig bij de decentrale overheden ligt. IenM ondersteunt hen hier financieel
in door tot 2020 (onder bepaalde voorwaarden) de bouw van extra fietsparkeerplaatsen
te cofinancieren. Inmiddels zijn afspraken
gemaakt over de aanleg van zo’n 100.000
fietsvoorzieningen bij stations voor €90 mln
(zie TK29984 nr.485).
Planning
Start realisatie: divers
Oplevering: divers, maar uiterlijk 2020

(BenI) als geoormerkt project: € 104 mln en
van 2013-2028 € 222 mln (waarvan € 96
voor PHS-locaties, € 11 mln voor
OV-Schiphol-Amsterdam-Almere (OV-SAAL)
en € 104 mln voor overige locaties) via het
aanlegprogramma Personenvervoer. Artikel IF
13.03.01.
Politiek/bestuurlijk
2011: 	actieplan Fietsparkeren naar Tweede
Kamer gestuurd (TK 32404, nr 53).
Motie de Jong (TK 29984, nr. 279)
aangenomen: voorwaarde voor
cofinanciering is voortbestaan gratis
fietsparkeermogelijkheden.
2014: 	Motie Ouwehand/De Rouwe
beantwoord bij brief van 12 mei (TK
29984, nr. 485): regering gaat in
overleg met grote gemeenten en NS
en ProRail over fietsparkeerproble­
matiek. Met die brief is tevens voldaan
aan de toezegging om de Kamer begin
2014 te informeren over resultaten
onderzoek naar behoefte aan
fietsparkeerplaatsten en invulling van
het Actieplan. Dit geldt ook voor motie
van Veldhoven waarin de regering
wordt verzocht met NS en ProRail
inzichtelijk te maken waar niet benutte
en gereserveerde ruimte ingezet kan
worden voor fietsenstallingen.

2013: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT. De Tijdelijke commissie
onderhoud en innovatie spoor (Cie Kuiken)
heeft aanbevolen de aansturing van
ProRail minder diffuus te maken. In de
Kabinetsreactie is aangegeven dat de
geoormerkte projecten van beheer- en
instandhouding worden ondergebracht in
het aanlegprogramma, omdat deze
projecten meer overeenkomsten vertonen
met aanlegprojecten dan met beheer en
instandhouding.
2014: bij Voorjaarsnota 2013 is het
projectbudget verhoogd met € 4 mln.
Onderbesteding van € 6 mln bij BenI wordt
overgeheveld naar taakstellend budget
aanlegprogramma.

Financiën Totaalbudget € 325 mln. Tot en
met 2012 via Beheer en Instandhouding
MIRT Overzicht 2016 | 76

Intensivering Spoor in Steden,
fase 1 en fase 2

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op veel plekken in Nederland
doorsnijdt het spoor stedelijk gebied. In
sommige gevallen levert dit problemen op,
bijvoorbeeld omdat zo’n spoorlijn allerlei
ruimtelijke ontwikkelingen in de steden
tegenhoudt en knelpunten geeft op het
gebied van geluid en veiligheid.
Oplossing Er is in eerste instantie € 300 mln
uitgetrokken om knelpunten als gevolg van
spoordoorsnijdingen in gemeenten op de
lossen. Daarvoor is in 2006 een Regeling
eenmalige uitkering spoorse doorsnijdingen
opgesteld. Gemeenten konden tot 1 juni
2006 een aanvraag voor een eenmalige
bijdrage voor hun eigen plannen indienen.
Alleen gemeenten die om of aan het spoor
gelokaliseerd zijn en hier hinder van ondervinden, kwamen in aanmerking voor een
bijdrage. Uiteindelijk zijn 61 subsidieaanvragen gehonoreerd en is de regeling daarmee
uitgevoerd. Mede door dit succes heeft het
kabinet, via de Begroting 2009, voor een
tweede tranche spoorse doorsnijdingen € 142
mln ter beschikking gesteld. Ook deze tweede
tranche is erop gericht decentrale overheden
te stimuleren om bestaande plannen op korte
termijn uit te voeren. De uitvoering is
vastgelegd in de Circulaire Spoorse doorsnijdingen tweede tranche. Deze is op 17
november 2008 vastgesteld. Het doel van de
circulaire blijft het toekennen van een
uitkering voor de uitvoering van projecten die
moeten leiden tot het opheffen of verminderen van knelpunten rondom het spoor. De

inhoudelijk criteria (Stedelijke bereikbaarheid,
Kwaliteit leefomgeving, Veiligheid en
Spoorgebruik) zijn gehandhaafd, waarbij de
plannen tenminste moesten scoren op
Stedelijke bereikbaarheid en één van de
andere criteria. Het gemeentebestuur moet
onveranderd aantonen dat het project voor
honderd procent financieel gedekt is, inclusief
een IenM-uitkering van ten hoogste 25%.
Aanvragen konden vanaf 27 november 2008
worden ingediend tot uiterlijk 1 juli 2009.
Uiteindelijk zijn 37 aanvragen gehonoreerd en
is de circulaire daarmee uitgevoerd.

2011: resterend deel tranche I is ingezet
als dekking voor het project Spoorzone
Ede en de middelen voor tranche II
(€ 143,6 mln) zijn overgeboekt naar het
Gemeentefonds.
2016: het projectbudget is verlaagd met
€ 1,6 miljoen n.a.v. een scopeaanpassing
bij het deelproject Goes.

Planning
Start realisatie: divers
Oplevering: divers
Financiën Taakstellend budget tranche I:
€ 244 mln. De middelen voor tranche II zijn
overgeboekt naar het Gemeentefonds. Artikel
IF 13.03.01.

MIRT Overzicht 2016 | 77

Kleine stations

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

• •

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

•
•
• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het regionale belang dat is verbonden aan het openen van een station moet
worden afgewogen tegen het belang dat is
gekoppeld aan snelle verbindingen tussen
stedelijke centra en landsdelen. Deze
belangenafweging speelt met name bij
stations die bedacht zijn aan spoorlijnen waar
het hoofdrailnetvervoer en/of goederenvervoer op wordt afgewikkeld.
Oplossing De minister van IenM neemt het
aanlegbesluit op basis van de projectnota van
de spoorwegbeheerder ProRail. De projectnota bevat, naast de raming van kosten op
basis van een definitief ontwerp, een
beoordeling van het effect van het station op
de functionaliteit van de infrastructuur, het
effect op reistijden en aantal extra reizigers.
Vanwege het beperken van negatieve
reistijdeffecten is goede inpassing in de
dienstregeling van belang. IenM toetst of alle
kosten van aanleg, inpassing in de dienstregeling én beheer zijn gedekt, alsmede of de
bediening van het nieuwe station is gegarandeerd. De kosten van het basisstation zijn in
dat geval subsidiabel ten laste van het
programma Aanleg nieuwe stations tot een
maximum van € 6,4 mln. De minister neemt
dan tevens een subsidiebesluit. Een alternatieve mogelijkheid voor subsidie van nieuwe
stations is de projectfinanciering als onderdeel van lopende projecten zoals RegioNet en
VleuGel.

Planning
Start realisatie: divers
Oplevering: divers
Financiën Decentrale financiering.
Subsidiebronnen MIRT:
• 	Programma Aanleg nieuwe stations:
budget € 78 mln;
• Projectbudget VleuGel/RandstadSpoor;
• Projectbudget RegioNet.
Artikel IF 13.03.01.
Politiek/bestuurlijk In het voortgezet AO
Nieuwe stations d.d. 19 mei 2010 (TK 31801,
nr 9) is toegezegd de initiatieven voor nieuwe
stations onder de decentrale overheden te
inventariseren. Uit de inventarisatie blijkt dat
onder de decentrale overheden plannen zijn
voor een zestigtal nieuwe stations voor de
periode na 2013. Over deze inventarisatie is
de Tweede Kamer geïnformeerd door de
minister van IenM (TK 31 801, nr 7).

2011: in het kader van het Actieprogramma 5% groei op het spoor loopt
een planuitwerking naar de mogelijkheid
van een station Keukenhof. Vanuit het
actieprogramma is naar aanleiding van
deze planuitwerking een bedrag van € 5
mln toegevoegd aan het budget voor de
aanleg van Kleine Stations.
2012: verlaging van het programmabudget met € 1 mln wordt veroorzaakt door
het niet meer opnemen van gerealiseerde
en formeel vastgestelde planstudieuitgaven.
2013: de stations Emmen Zuid en
Maarheeze zijn gereed. De hiermee
samenhangende gerealiseerde uitgaven
ad € 3,6 mln maken om die reden geen
deel meer uit van het totale projectbudget
Kleine stations.
2015: de stations Maastricht-Noord en
Nijmegen Lent zijn in 2013 geopend.
2016: de stations Nijmegen Goffert
(december 2014) en Barneveld Zuid
(februari 2015) zijn geopend.

MIRT Overzicht 2016 | 79

Kleine stations

Geopende stations
1. 	Station Maarheeze, geopend juni 2010.
Bijdrage van €1,75 mln (incl. BTW) uit
budget File-proof
2. 	Station Heerlen Woonboulevard,
geopend juni 2010. Bekostigd door
provincie ten laste van projectbudget
lightrail Zuid-Limburg
3. 	Station Utrecht Terwijde (definitief),
geopend december 2010. Integraal
onderdeel van projectbeschikking
MIRT-VleuGel/RandstadSpoor
4. 	Station Houten Castellum (definitief),
geopend december 2010. Integraal
onderdeel van projectbeschikking
MIRT-VleuGel/RandstadSpoor
5. 	Station Emmen Zuid (verplaatsing
Emmen Bargeres), geopend mei 2011.
MIRT bijdrage uit programma aanleg
nieuwe stations €1,52 mln excl. BTW
6. 	Station Veendam geopend mei 2011.
Bijdrage uit Regiospecifiek pakket
Noorden des Lands
7. 	Station Sassenheim, geopend december
2011 (DR 2012). MIRT bijdrage uit
programma aanleg nieuwe stations
€5,85 mln excl. BTW
8. 	Station Groningen Europapark (definitief), geopend december 2012. MIRT
bijdrage uit programma aanleg nieuwe
stations € 5,3 mln excl. BTW
9. 	Station Maastricht Noord, opening
december 2013. MIRT bijdrage uit
programma aanleg nieuwe stations € 4,6
mln incl. BTW
10. 	Station Utrecht Leidsche Rijn Centrum,
geopend juni 2013; projectbudget
VleuGel/RSS)
12. 	station Dronten (geopend december
2012, projectbudget Hanzelijn)
13. 	Station Kampen-Zuid (geopend
december 2012. projectbudget
Hanzelijn)
14. 	Station Halfweg/Zwanenburg (RegioNet,
geopend december 2012)
15. 	Station Almere Poort (RegioNet,
december 2012)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

16. Station Nijmegen Lent (definitief station,
Programma aanleg nieuwe stations, DR
2014)
17. 	Station Hengelo Gezondheidspark
(geopend december 2012)
18. 	Station Barneveld Zuid (februari 2015)
20. 	Station Hoevelaken (geopend december
2012)
21. 	Station Nijmegen Goffert (december
2014)
MIRT aanleg-/subsidiebesluit (incl.
prognose opening en rijksbijdrage)
11. 	Station Utrecht Vaartsche Rijn, planning
opening eind 2016. Integraal onderdeel
van projectbeschikking MIRT-VleuGel/
RandstadSpoor
19. 	Station BleiZo (planning opening eind
2018)
Lopende projectstudies ProRail (in
opdracht van derden)
22. Station Zevenaar Oost
23. Station Eindhoven Airport/Acht
24. Station Maastricht Noord II
25. Station Hoogkerk
26. Station Grubbenvorst
27. Station Staphorst
28. Station Den Bosch Maaspoort

MIRT Overzicht 2016 | 80

Kleine stations

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Nieuw geopende en te openen stations (aanlegbesluit/subsidiebesluit)
Planuitwerkingen en projectstudies ProRail naar nieuwe stations
Geopende stations (en dienstregeling
MIRT aanleg-/subsidiebesluit (incl. prognose opening en rijksbijdrage)
Lopende projectstudies ProRail (in opdracht van derden)
	

MIRT Overzicht 2016 | 81

Gebied Nationaal
Programma Kleine Onderwerp
Spoorwegen personen
Functiewijzigingen 		 & goederen
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het programma Kleine
Functiewijzigingen is bestemd voor:
1) 	het oplossen van capaciteits- en
kwaliteitsknelpunten in het
vervoersysteem;
2) 	ingediende en toekomstige vervoerderswensen/klantvragen.
De projecten in het programma dragen bij aan
het verhogen van de beschikbaarheid,
betrouwbaarheid en veiligheid van het spoor.
Oplossing
Ad1) 	Betreft capaciteit verruimende
maatregelen om knelpunten, die
voortkomen uit overbelastverklaringen vanuit het verdelingsproces, op te
lossen. Daarmaast moet het minder
gevoelig maken van de infrastructuur
zorgen voor minder verstoringen en
het creëren van een betrouwbare
dienstregeling, met inachtneming van
milieu- en veiligheidsaspecten.
Hieronder vallen onder meer beperkte
aanpassingen van de sporenlayout,
overweg- maatregelen en
geluidsmaatregelen.
Ad2) 	Betreft vragen in het kader van onder
andere logistiek, transfer en (Arbo-)
veiligheid. Hieronder vallen onder
meer maatregelen betreffende het
uitbreiden van opstelcapaciteit,
perronverlengingen, het realiseren van
gelijktijdigheden, elektrificatie van
emplacementen, verkorten van
bezettingstijden, verlengen/inkorten

van sporen, verbeteren van service­
capaciteit en reactiveren van de
treindienst. Maatregelen in het kader
van transfer betreffen onder meer het
vergroten van perroncapaciteit, als
ook het verbreden van reizigerstunnels en traversen. Maatregelen in het
kader van (Arbo-) veiligheid betreffen
onder andere het aanleggen en
ophogen van looppaden en faciliteren
van in- en uitstapvoorzieningen.
Planning Jaarlijks wordt het meerjaren­
programma, na consultatie van de vervoerders, geactualiseerd.
Financiën Taakstellend budget 2013-2028:
€ 506 mln. Artikel IF 13.03.01.

2013: als gevolg van een aanbeveling van de
Tijdelijke commissie onderhoud en innovatie (Cie
Kuiken) is het programma Kleine functiewijzigingen overgeheveld naar het aanlegprogramma
personenvervoer.
2014: bij Voorjaarsnota 2013 projectbudget
opgehoogd met € 10,7 mln. Er is subsidie
aangevraagd voor het project Zevenaar- Didam.
Dit project kent een directe interactie met
Zevenaar Oost. Door beide projecten te combineren wordt een aanzienlijke besparing gerealiseerd.
Daarom is dit project aanvullend op het project
Zevenaar beschikt en is het budget ad € 11,8 mln
overgeboekt naar het project Rotterdam-Genua.
Daarnaast heeft de realisatie tot en met 2012
plaats gevonden binnen BenI. Vanaf 2013 is om
die reden € 24,9 mln aan het project­budget
toegevoegd.
2015: n.a.v. de besluitvorming Zwolle-Herfte is het
projectbudget met € 41mln verlaagd. Deze
middelen zijn nu beschikbaar gesteld aan dit nieuw
opgenomen planstudieproject. Het programma is
aangevuld met een deelprogramma ‘emplacementen op orde’. Het doel hiervan is om vervoerders op alle emplacementen in Nederland een
kwaliteitsniveau te bieden dat in overeenstemming is met de eisen van deze tijd, bijvoorbeeld
door aanleg van loop- en servicepaden en
verlichting.
2016: de gereserveerde middelen voor opstelcapaciteit Uitgeest € 14,6 mln zijn overgeboekt naar
PHS. Daarnaast is het taakstellend budget verlaagd
voor de dekking van het nieuwe programma
Cameratoezicht op stations (- € 21 mln, aanleg en
BOV).
MIRT Overzicht 2016 | 82

Project Reistijdverbetering

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

• •
• •
•
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In de discussies over de NS dienstregeling 2007 lag de nadruk op de reistijden
van, naar, binnen en tussen de landsdelen. Er
zijn maatregelen nodig om de reistijden op
deze trajecten te verbeteren.
Oplossing In de brief aan de Tweede Kamer
van december 2006 (TK 29984, nr 82) zijn
hiervoor maatregelen op het gebied van
alternatieve bedieningsmodellen, meer
efficiënte benutting van goederenpaden,
plannormen en infrastructuur genoemd. De
infrastructurele maatregelen betreffen:
• 	Aanleg van een extra perron te Deventer
(€ 15,5 mln).
• 	Uitbreiden van een wachtspoor bij Beilen
(€ 4,8 mln).
• 	Infrastructurele versnellingsmaatregelen
op het baanvak Sittard-Heerlen
(€ 23,8mln).
Daarnaast zijn maatregelen voorgesteld met
betrekking tot rijden met 160 km/uur op
daarvoor reeds geschikte baanvakken (Den
Haag-Hoofddorp, Amsterdam-Utrecht,
Boxtel-Eindhoven en de Flevolijn.
Planning
2007: start uitvoering
Vanaf 2008: oplevering
Financiën Totaal budget: € 23 mln. Tot en
met 2012 via Beheer en Instandhouding
(BenI) als geoormerkt project € 8 mln.
Taakstellend budget aanlegprogramma
2013-2014 € 15 mln. Artikel IF 13.03.01.

Politiek/bestuurlijk Het budget voor de
infrastructurele reistijdverbetermaatregelen is
bij de begroting voor 2007 vastgelegd
(amendement Van Hijum/Dijksma, TK 30800
A, nr 18).
Brieven: december 2006 (TK 29984, nr 82)
over de aangekondigde maatregelen. Januari
2008 (TK 29984, nr 115) over nadere invulling
van het pakket infrastructurele maatregelen.
In april 2008 heeft de Tweede Kamer
ingestemd met de voorgestelde maatregelen
bij Deventer, Beilen en Sittard-Heerlen.
Conform amendement Slob c.s. (TK 32500 A,
nr. 65) zijn middelen uit dit budget ter
beschikking gesteld voor de inbouw van
ERTMS-apparatuur in treinen en voor de
systeemontwikkeling van toepassingen die
gebruik maken van ERTMS-componenten.
Het doel hiervan is de spoorprestaties te
verbeteren en de implementatie van ERTMS
te versnellen. Conform de afspraken uit het
bestuurlijk overleg MIRT najaar 2010 worden
de middelen voor het project Wachtspoor
Beilen ingezet voor verlenging van het
wachtspoor Meppel en toegevoegd aan de
motie Koopmans (TK 27658, nr. 41). Dit
gezien de grotere flexibiliteit die Meppel biedt
ten behoeve van het conflictvrij plannen van
reizigers- en goederenverkeer.

2011: budget n.a.v. amendement
Koopmans/Cramer (TK 32123 A, nr 16)
verlaagd met € 23,8 mln. Middelen naar
project Grensoverschrijdend Spoorvervoer.
2012: budget n.a.v. amendement Slob c.s.
(TK 32500 A, nr. 65) verlaagd met € 37,5 mln
en € 9,3 mln. Middelen ter beschikking
gesteld van ERTMS pilot Amsterdam-Utrecht
en ERTMS-expertisecentrum. Budget met
€ 6 mln verlaagd door middelen wachtspoor
Beilen in te zetten voor wachtspoor Meppel.
2013: n.a.v aanbeveling commissie Kuiken
om aansturing van ProRail minder diffuus te
maken is in Kabinetsreactie aangegeven
geoormerkte projecten van BenI onder te
brengen in aanlegprogramma. Voor
Reistijdverbetering gaat het om de resterende uitgaven vanaf 2013 voor project
Deventer Zijperron ad € 6 mln.
2014: de onderbesteding van € 6 mln bij
BenI wordt overgeheveld naar taakstellend
budget aanlegprogramma.
2015: projectbudget verhoogd met € 3 mln;
tijdens bouw vond men onbekende resten
van stationsgebouw en onbekende kabels/
leidingen in grond. Beveiliging is hierdoor
duurder uitgevallen. Vertraging doordat
oude stationsgebouw is onderzocht op
archeologische waarde. De indienststelling
van het nieuwe perron is verschoven van
naar medio 2014.
MIRT Overzicht 2016 | 83

Punctualiteits-/
capaciteitsknelpunten
tweede fase Herstelplan Spoor

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

• •
•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

• • • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Om de doelstellingen van de Nota
Mobiliteit te kunnen behalen moet een aantal
knelpunten op het gebied van punctualiteit
en/of capaciteit worden opgelost. Het
Herstelplan Spoor (tweede fase) is ontstaan
naar aanleiding van de visie Benutten en
Bouwen: een intensievere benutting van het
spoorwegnet is mogelijk als het onderhoud
op orde is en als een aantal knelpunten op het
net is opgelost. Op basis hiervan is een
Herstelplan Spoor voorgelegd aan Tweede
Kamer (Begroting Infrastructuurfonds 2004).
Het Herstelplan Spoor tweede fase bevat
budget voor extra verbetering van het
onderhoud (circa € 600 mln) en budget voor
het
elimineren van infraknelpunten (circa € 850
mln). Hiervan wordt circa € 600 mln gebruikt
voor het oplossen van infraknelpunten in het
kader van de punctualiteits- en capaciteitsknelpunten. Dit programma (PHS) is bedoeld
om
urgente knelpunten op te lossen gebaseerd
op de principes van Benutten en Bouwen en
voortvloeiend uit de opening van de
Hanzelijn.

Oplossing Binnen de tweede fase Herstelplan
Spoor zijn, in samenhang met de voorstellen
voor de dienstregeling na 2006,de knelpunten geselecteerd waarvan de oplossing het
meest bijdraagt aan de doelen van de Nota
Mobiliteit. Met behulp van een MKBA worden
de best scorende oplossingen gezocht voor de
knelpunten zoals opgenomen in bijgevoegde
tabel.
Planning
2007: start uitvoering
2007-2018: oplevering
Financiën Vanuit het projectbudget is € 1,4
mln toegevoegd aan het Regionetbudget ter
dekking van de gemaakte planstudiekosten
en is het resterende budget € 53,1 mln
toegevoegd aan het projectbudget PHS ter
dekking van de kosten van de integrale
aanpak van PHS Amsterdam Centraal.
Taakstellend budget aanlegprogramma
2013-2020 € 252 mln. Artikel IF 13.03.01.
Politiek/bestuurlijk In lijn met het amendement Van Hijum (TK 30300 A, nr 16) is binnen
het budget een bedrag van € 105 mln
geoormerkt voor projecten in Brabant en de
Randstad.

2011: budgetten capaciteitsknelpunten en
startpakket Benutten en Bouwen samengevoegd
vanwege samenhang betreffende projecten. € 5
mln toegevoegd voor verlengen van de perrontunnel Zwolle.
2012: projecten die samenhangen met PHS en
OV-SAAL worden later gerealiseerd c.q. zijn binnen
het programma punctualiteits-/capaciteitsknelpunten stopgezet en worden heroverwogen
binnen PHS/OV-SAAL als geheel. Over de
reizigerstunnelprojecten wordt nog overlegd over
integrale oplossing.
2013: nog lopende projecten worden eind 2012
overgeheveld van B&I naar realisatie aanlegprojecten, cf. de aanbevelingen van de Commissie
Kuiken. Betreft Sporen in Den Bosch, Vrijleggen
Merwede-Lingelijn (Geldermalsen), Zwolle Spoort,
Eindhoven Transfer en de OV-SAAL/PHS gerelateerde projecten/budgetten.
2014: bij Voorjaarsnota 2013 is budget verhoogd
met € 6,3 mln i.v.m. prijsbijstelling 2012.
Overbesteding van € 1,3 mln bij B&I wordt
afgeboekt van taakstellend budget aanleg­programma.
2015: i.h.k.v. besluitvorming over Zwolle-Herfte is
het gereserveerde deelprojectbudget voor Zwolle
Spoort (opstelterrein) ad € 10,9 mln overgeboekt
naar het nieuw opgenomen planstudieproject
Zwolle-Herfte.
2016: aanleg van de vrije kruising
Transformatorweg is niet meer aan de orde.
Budget is opgehoogd voor integrale aanpak PHS
Amsterdam Centraal. .

MIRT Overzicht 2016 | 84

Punctualiteits-/
capaciteitsknelpunten
tweede fase Herstelplan Spoor

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen
IenM
Realisatie

Knelpunten
Lopende projecten:

•
•
•
•
•

Amersfoort: vrije kruising westzijde (2013)
Zwolle Spoort: transfercapaciteit (2014)
Sporen in Den Bosch: vrije kruising noordzijde, 4-sporige Diezebrug, aanpassing station (2014)
Eindhoven: transfercapaciteit (2016)
Geldermalsen: vrijleggen Merwede-Lingelijn (2018)
Gerealiseerde projecten:

•
•
•
•
•
•
•
•

Schipholtunnel: betrouwbaarheid, dynamisch verkeersmanagement
Schipholtunnel: veiligheid, maatregelen tunnelveiligheid
Breda: derde perron
Vechtbrug Weesp
Betrouwbaarheid gehele net: dynamisch verkeersmanagement/traffic management systeem (spoor meester, routelint)
Almere Centrum: verlenging perrons
Flevolijn: maatregelen korte termijn (ter vervanging van Almere Poort inhaling)
Zwolle Spoort: vierde perron
Projecten, ondergebracht in programma kleine functiewijzigingen:

•
•
•

Eindhoven Tongelre: kleine maatregelen
Kijfhoek: kleine maatregelen
Tilburg: transfertunnel
Stopgezette projecten (met PHS en OV-SAAL samenhangend):

•
•
•
•
•

Amsterdam – Muiderpoort – Weesp: seinverdichting (heroverweging binnen OV-SAAL/PHS)
Amsterdam Centraal spoorcapaciteit (heroverweging binnen OV-SAAL/PHS)
Amsterdam Transformatorweg: vrije kruising (heroverweging binnen OV-SAAL/PHS)
Flevolijn: Almere Poort inhaling (maatregelen OV-SAAL korte termijn als vervanging)
Tilburg: perronspoorcapaciteit
Geen infra oplossing met positieve MKBA :

•
•
•
•
•
•
•

Amsterdam Centraal-Bijlmer: seinverdichting
Den Haag HS noordzijde
Schiedam-Rijswijk
Rotterdam Lombardijen
Dordrecht-Lage Zwaluwe
Tilburg (aansluiting)
Perronspoorcapaciteit diverse stations

MIRT Overzicht 2016 | 85

Toegankelijkheid Spoor

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Mensen met een auditieve, visuele of
motorische functiebeperking kunnen nog niet
op alle stations zelfstandig het perron
bereiken en/of in en uit de trein komen.
Oplossing Vanuit het programma
Toegankelijkheid Spoor worden alle stations
toegankelijk gemaakt voor mensen met een
auditieve, visuele of motorische beperking.
Dit programma bestaat uit:
• 	Pakket ‘kleine maatregelen’. In dit pakket
zijn maatregelen opgenomen ten behoeve
van mensen met een auditieve of visuele
beperking.
• 	Pakket ‘bereikbaarheid perron’. Dit pakket
bestaat uit het aanleggen of verbeteren van
hellingbanen en het bouwen van liften.
• 	Pakket ‘aanpassing perronhoogte’. Op alle
stations wordt de hoogte van de perrons zo
aangepast, dat deze in de toekomst bij het
materieel aansluit. Hierdoor ontstaat dan
een gelijkvloerse instap.
• 	Pakket ‘bouw 40 toiletten’. Op 40 stations
worden de sanitaire voorzieningen
uitgebreid.

Financiën Totaalbudget: € 666 mln. Tot en
met 2012 via Beheer en Instandhouding
(BenI) als geoormerkt project: € 163 mln.
Vanaf 2013 taakstellend budget aanleg­programma
2013-2030: € 504 mln. Artikel IF 13.03.01.
Politiek/bestuurlijk De maatregelen zijn
beschreven in het Actualisatierapport 2010
Toegankelijkheid Spoor, dat op 28 juni 2011
naar de Tweede Kamer is gestuurd (TK 25847,
nr. 97). Op 29 november 2011 is de motie
Aptroot/Bashir (TK 33 000 XII, nr. 16)
aangenomen, waarin de regering wordt
verzocht de Kamer een plan van aanpak voor
te leggen waardoor het spoor in ieder geval
uiterlijk 2030 zelfstandig toegankelijk is voor
mensen met een beperking. Dit plan is op 30
maart 2012 naar de Tweede Kamer gestuurd
(TK 33000 XII, nr. 126).

2013: dit project is nieuw opgenomen in
het MIRT. De Tijdelijke commissie
onderhoud en innovatie spoor (Cie Kuiken)
heeft aanbevolen de aansturing van
ProRail minder diffuus te maken. In de
Kabinetsreactie is aangegeven dat de
geoormerkte projecten van beheer en
instandhouding worden ondergebracht in
het aanlegprogramma, omdat deze
projecten meer overeenkomsten vertonen
met aanlegprojecten dan met beheer en
instandhouding.
2014: bij Voorjaarsnota 2013 is het
projectbudget opgehoogd met € 9,4 mln.
Overbesteding van € 4,4, mln bij BenI is
afgeboekt bij taakstellend budget
aanlegprogramma.

Planning
2015: 	pakketten ‘kleine maatregelen’ en
‘bouw 40 toiletten’ gereed
2020: 	minimaal 90% van ‘aanpassing
perronhoogte’ en ‘bereikbaarheid
perron’ gereed
2030: totale programma gereed

MIRT Overzicht 2016 | 86

Gebied Nationaal
European Rail Traffic Onderwerp
Spoorwegen personen
Management System 		 & goederen
Ministerie IenM
(ERTMS)
Fase Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12

’13

’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave European Rail Traffic Management
Systems (ERTMS) is de nieuwe Europese
standaard voor treinbeveiliging met als
primair doel het verbeteren van de veiligheid
en de interoperabiliteit en voordelen op het
gebied van capaciteit, snelheid en betrouwbaarheid. Daarmee brengt ERTMS ook de
ambities van de Lange Termijn Spooragenda
(LTSA) dichterbij.
Oplossing Het voorkeursscenario houdt in
dat ERTMS met beproefde technologie van
ERTMS Level 2 in de periode tot en met 2028
wordt ingevoerd op de Europese verplichte
Europese Trans European Network (TEN)corridors voor 2020 en 2030, de OV-Schiphol
Amsterdam Almere (OV-SAAL)-corridor in
2023 en zoveel mogelijk andere drukke
corridors. In 2022 is ERTMS bovendien
ingebouwd in al het bestaande materieel dat
rijdt op het Nederlandse spoor. Reizigers en
verladers moeten vooral profiteren van de
voordelen en idealiter niets van de overgang
merken. Een gedetailleerdere beschrijving van
de oplossing is beschreven in het
Voorkeursbesluit.

Politiek/bestuurlijk Na het rapport van de
Tijdelijke commissie Onderhoud en Innovatie
Spoor (Cie Kuiken, 2012) en het principe­
besluit van het kabinet Rutte I tot invoering
van ERTMS, heeft de Kamer in februari 2013
de zogenaamde startbeslissing genomen,
waarmee de initiatieffase werd afgerond en
de verkenningsfase startte. Die fase is met de
Voorkeursbeslissing ERTMS van het kabinet
op 11 april 2014 afgesloten. In de nu gestarte
Planuitwerkingsfase worden verschillende
onderzoeken uitgevoerd en producten
opgesteld om in 2016 (een) project­
beslissing(en) te kunnen nemen. Gedurende
de planuitwerking wordt gefaseerd via
getrechterde besluitvorming toegewerkt naar
een projectbeslissing in 2016, conform de
werkwijze van het MIRT en het daarbij
behorende gedachtegoed van de commissie
Elverding.

2015: het project is overgegaan van de
verkenningsfase naar de planuitwerkingsfase .

Betrokkenen Het Rijk is initiatiefnemer en er
wordt nauw samengewerkt met Prorail en NS
in de planuitwerkingsfase. De overige
vervoerders en stakeholders zullen eveneens
betrokken worden.

Planning
Vanaf 2016: gefaseerde invoering
Financiën Taakstellend budget: € 2,57 mld.
Artikel IF 17.07.

MIRT Overzicht 2016 | 87

Uitvoeringsprogramma Geluid
Emplacementen (UPGE)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het Uitvoeringsprogramma Geluid
Emplacementen (UPGE) is er op gericht dat na
afronding van het programma alle emplacementen voldoen aan de geluidsnormen uit de
Handreiking industrielawaai en vergunningverlening 1998 (beoordeeld volgens de
Circulaire piekgeluiden spoorwegemplacementen d.d. 19-12-2003) dan wel aan de
eisen uit de milieuvergunning als die hogere
waarden dan de Handreiking toelaten.
Oplossing Het programma bestaat enerzijds
uit de deelprogramma’s ‘terugdringen
booggeluid’ en ‘terugdringen voeggeluid’ en
anderzijds uit een aantal deelprojecten op
emplacementen waar extra maatregelen
(geluidschermen) nodig zijn om aan de
normen te kunnen voldoen.

Planning
2011: 	deelprogramma’s ‘terugdringen
booggeluid’ en ‘terugdringen
voeggeluid’ afgerond.
2017: 	deelprojecten op emplacementen
waar extra maatregelen nodig zijn, zijn
afgerond.
Financiën Totaalbudget € 106 mln. Tot en
met 2012 via Beheer en Instandhouding
(BenI) als geoormerkt project € 77 mln; vanaf
2013 taakstellend budget aanlegprogramma
€ 29 mln. Artikel IF13.03.01.

2013: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT. De Tijdelijke commissie
Onderhoud en innovatie spoor (Cie
Kuiken) heeft aanbevolen de aansturing
van ProRail minder diffuus te maken. In de
Kabinetsreactie is aangegeven dat de
geoormerkte projecten van beheer en
instandhouding worden ondergebracht in
het aanlegprogramma, omdat deze
projecten meer overeenkomsten vertonen
met aanlegprojecten dan met beheer en
instandhouding.
2014: onderbesteding van € 7,1 mln bij
BenI wordt overgeheveld naar taakstellend budget aanlegprogramma. Voor de
laatste fase is inmiddels een beschikking
afgegeven. Er resteert een budget van
€ 3,3 mln voor restproblemen op
emplacementen die nog niet volledig zijn
uitgezocht.
2015: voor vier locaties is vanwege het
uitblijven van een onherroepelijke
milieuvergunning een vertraging ontstaan.
Gebaseerd op de huidige inzichten is het
de verwachting dat 2 jaar extra nodig is
om alle maatregelen daadwerkelijk te
realiseren.

MIRT Overzicht 2016 | 88

Goederenverbinding Antwerpen
-Roergebied (IJzeren Rijn)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen goederen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De capaciteit en kwaliteit van de
huidige achterlandverbinding van de
Antwerpse haven (de Montzenroute) is
volgens België onvoldoende om het
goederenvervoer per spoor te verwerken.
DeBelgische regering wil daarom het
historische tracé van de IJzeren Rijn weer in
gebruik nemen.

tussen België en Nederland. De initiatief­
nemer van het project, België, heeft nog geen
vervolgstap gezet.

Oplossing In de planstudie 2000-2001 zijn
de zogenaamde structuuroplossing (het
historische tracé weer in gebruik nemen) en
andere routes door Nederland onderzocht.
Mede op basis van de Trajectnota/MER en
inspraak en advisering hebben Nederland,
België en Duitsland een voorkeur uitge­
sproken voor hergebruik (na modernisering)
van het historische tracé Budel-WeertRoermond-Dalheim. Nederland wil als
moderniseringswerk onder andere een
omleiding Roermond (in de zijberm van de
A73) en een tunnel bij de passage van het
natuurgebied Meinweg. Na arbitrage hebben
Nederland en België in juli 2006 overeenstemming bereikt over de wijze van samenwerken aan de structurele modernisering van
het Nederlandse deel van de IJzeren Rijn (TK
27737, nr 13). In maart 2009 zijn de
benodigde studies gereed gekomen: actuele
versies van de vervoersprognoses, de
maatschappelijke kosten/batenanalyse, het
tracé-ontwerp/inpassing en de kostenraming.
Aansluitend heeft de Commissie van
Onafhankelijke Deskundigen advies aan beide
ministers uitgebracht over de kostenverdeling

Financiën Taakstellend budget: onbekend.
Bijdrage van derden: België betaalt op basis
van de arbitrage-uitspraak in mei 2005 een
groot deel van de kosten. Hoeveel moet nog
uitgewerkt worden. Artikel IF 13.03.05.

2012: omdat start realisatie onbekend is,
is oplevering ook onbekend.

Planning Tracébesluit: onbekend (wacht op
besluit België en Nederland over reactivering)
Start realisatie: onbekend
Oplevering: onbekend

Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: medewerking aan Belgische regering toegezegd
voor realisatie indien België dit wenst,
gebaseerd op:
1. 	Scheidingsverdrag België-Nederland uit
1839.
2. Verdrag IJzeren Rijn uit 1873.
3. 	Bindende uitspraak van het Permanent Hof
van Arbitrage d.d. 24-05-2005 over de
financiering.

MIRT Overzicht 2016 | 89

’16

Aslastenclusters I, II, III

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen goederen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• •

• •

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Een deel van het voor goederenvervoer per spoor relevante spoorwegnet is niet
geschikt voor zware goederentreinen (met
aslasten van 22,5 ton) en een maximumsnelheid van 100 km/u.
Oplossing Het spoorwegnet wordt door
middel van met name bovenbouwvernieuwingen, zoals dwarsliggers, spoorstaven,
baanlichaam en aanpassingen van kunstwerken, geschikt gemaakt voor zwaardere treinen
en hogere snelheden.
Planning
Tracébesluit: divers
2010: start realisatie cluster III
2014: 	oplevering cluster III; clusters I + II
gereed

Financiën Taakstellend budget: cluster III € 1
mln. Artikel IF 13.03.02.

2011: door clustering van werkzaamheden zal cluster III eerder worden
opgeleverd.
2012: het project is later gereed doordat
noodzakelijke buitendienststellingen niet
tijdig verkregen zijn.
2014: bij Voorjaarsnota 2013 is projectbudget verlaagd met € 27 mln.
2015: ten behoeve van het opheffen van
beperkingen op het traject ZwolleGroningen is het resterende budget ad
€ 10,4 mln toegevoegd aan het project
Sporendriehoek Noord Nederland.

MIRT Overzicht 2016 | 90

Optimalisering Goederencorridor
Rotterdam-Genua

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen goederen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave

•

Oplossing
Planning
Financiën

•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op de spoorcorridor tussen
Rotterdam en Genua zijn verschillende
systemen voor treinbeïnvloeding en voltage
aanwezig. Hierdoor moeten vervoerders vaak
van locomotief wisselen of investeren in dure
meersysteem locomotieven.Grens­
overschrijdend goederenvervoer blijft
daardoor inefficiënt en duur.
Oplossing Voor een optimaal gebruik van de
spoorcorridor wordt de variëteit aan
systemen teruggebracht en worden zo veel
mogelijk geharmoniseerde Europese
technieken geïnstalleerd. Een geoptimaliseerde spoorcorridor verbetert de bereik­
baarheid van de Rotterdamse haven met het
Europese achterland. Nederland, Duitsland,
Zwitserland en Italië hebben gezamenlijk
projectplannen opgesteld om de nieuwe
Europese treinbeïnvloeding techniek ERTMS
versneld in te voeren op de corridor. Met de
aanleg van de Betuweroute is al een
belangrijke stap gemaakt door ERTMS en
25kV te installeren. Voor Nederland blijft
daardoor de optimalisatie beperkt tot
systeemwijziging van de bestaande sporen
tussen Zevenaar/Grens en te Kijfhoek. Er is
een budget van € 127 mln beschikbaar,
waarvoor te Zevenaar het wachtspoor aan de
Noordkant wordt doorgetrokken en
aangesloten op het derde spoor in Duitsland.
Tevens wordt de 1500 V vervangen door 25
kV en wordt ERTMS aangelegd op zowel
Zevenaar als op de doorgaande sporen langs
Kijfhoek.

Planning
2012: realisatiebeschikkingen verleend voor
de projecten ERTMS Kijfhoek en ERTMS/25Kv
Zevenaar.
Realisatie:
2014: 	ERTMS Kijfhoek en Zevenaar: 2015:
wijziging spoorlay-out Zevenaar West
(robuust spoor)
2016: 25kV te Zevenaar:
2018: Derde spoor te Zevenaar
Financiën Taakstellend budget: planuitwerking- en realisatiekosten € 173 mln. Bijdragen
derden: de EU geeft subsidie voor de aanleg
van ERTMS op beide eilanden (€ 5 mln) en
voor 25kV te Zevenaar (€ 4 mln). Artikel IF
13.03.02.
Politiek/bestuurlijk De ministers van
Nederland, Duitsland, Zwitserland en Italië
hebben in maart 2006 een Letter of Intent
(LoI) ondertekend voor de implementatie van
ERTMS op de corridor. Het EU implementatieplan verplicht de aanleg van ERTMS in uiterlijk
2015. Het tracé besluit voor aanleg van het
derde spoor wordt in 2013 gepubliceerd. In
Duitsland is in juni 2013 het financieringsbesluit getekend voor de aanleg van het derde
spoor.

2012: verlaging van het projectbudget met
€ 2 mln wordt veroorzaakt door het niet
meer opnemen van gerealiseerde en
formeel vastgestelde planuitwerkingsuitgaven.
2013: het project gaat over van de planuitwerkingsfase naar de realisatiefase.
2014: bij Voorjaarsnota is het projectbudget opgehoogd met € 3,9 mln. Daarnaast
is het projectbudget opgehoogd met
€ 11,8 mln voor van het project ZevenaarDidam (zie toelichting op projectblad
Programma Kleine functiewijzigingen).
2016: Het projectbudget is opgehoogd
met € 3 mln door toepassing van ERTMS
voor een deel van de goederenlocomo­
tieven en emplacementen.

MIRT Overzicht 2016 | 91

•

PAGE risicoreductie

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen goederen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• • • • • •

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Externe veiligheidsrisico’s rondom
spooremplacementen als gevolg van het
rangeren van wagons met gevaarlijke stoffen.
Oplossing Uitvoeren van het Plan van
Aanpak Goederen Emplacementen (PAGE)
zorgt ervoor dat alle emplacementen voldoen
aan de regels op het gebied van externe
veiligheid. De oplossingen worden gezocht in
het uitsluiten van conflicterende rijwegen,
onder andere door middel van aanpassing
van de treinbeveiliging en -beheersing en
door het saneren of verplaatsen van wissels.

Financiën Taakstellend budget: € 18 mln.
Artikel IF 13.03.02.

2011: vertraging als gevolg van latere
oplevering van studie rondom emplacement Sittard. Rapportage wordt nu
voorzien in 2011.
2012 t/m 2016: vertraging in afwachting
van subsidieaanvraag provincie Limburg
voor EZS.

Planning
Tracébesluit: divers
2002: start realisatie
2010: 	Vanuit het PAGE-budget is een
bijdrage van € 5 mln toegezegd voor
het project Emplacement Zuidelijke
Spooraansluiting (EZS) Chemelot, dat
door de provincie Limburg wordt
voorbereid; PAGE kan pas afgesloten
worden als een aanlegbesluit voor EZS
is genomen.

MIRT Overzicht 2016 | 92

Impuls Dynamisch
Verkeersmanagement Vaarwegen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Met de aanleg van de Tweede
Maasvlakte zal de groei van het goederen­
vervoer over water, en daarmee de druk op
goede en betrouwbare achterlandverbindingen, toenemen. Daarnaast wordt bij de
uitgifte van concessies aan containerterminal­
operators op de Tweede Maasvlakte door het
Havenbedrijf Rotterdam geëist dat maximaal
35 procent van de goederen via de weg wordt
afgevoerd. Dit betekent dat het aandeel van
de binnenvaart de komende 20 jaar zal
moeten toenemen van de huidige 30 procent
naar 45 procent. Om de concurrentiepositie
van Nederland te behouden is het nood­
zakelijk dat het verkeersmanagement voor de
hoofdvaarwegen is toegerust op de verwachte groei, dat de binnenvaartsector de
gewenste schaalsprong op een duurzame
wijze kan maken en dat er een integratie van
de binnenvaart in de totale logistieke keten
plaatsvindt.
Oplossing Het programma loopt langs drie
sporen. Spoor één is primair op de overheid
als vaarwegbeheerder gericht. Het gaat om
inwinnen van informatie over positie, type
schip, opvarenden, vervoerde lading en route,
zodat vaarweggebruikers tijdig een alternatieve route kunnen kiezen of de tijdsplanning
kunnen aanpassen. Spoor twee is het
stroomlijnen van de informatie tussen het
publieke en private domein, tevens nood­
zakelijk om aan Europese verplichtingen te
voldoen. Opzet is dat de verschillende
beheerders en marktpartijen informatie met

elkaar uitwisselen. Beide sporen zijn
noodzakelijk om uiteindelijk te komen tot een
netwerkvernieuwing, zoals bedoeld in spoor
drie: een onderzoeksprogramma naar de
integrale logistieke keten en de randvoorwaarden opdat de binnenvaart zijn rol speelt
bij het faciliteren van de verwachte groei in
het achterlandvervoer vanaf de zeehavens en
vice versa. Het programma hangt nauw
samen met actiepunten van de topsector
Logistiek en verschaft hier ook deels middelen
voor. In concreto gaat het om het ontwikkelen
van kennis ten behoeve van synchromodaal
transport en de ontwikkeling van een
Neutraal Logistiek Informatie Platform.

2011: het maatregelenpakket is nieuw
opgenomen in het MIRT.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 17 mln).
2015: het programma is verlengd en het
budget is verhoogd met de toegekende
TEN-T subsidie.

Planning Het project is grotendeels gerealiseerd. Enkele maatregelen zullen nog
doorlopen in 2015.
Financiën Taakstellend budget: € 99 mln.
Artikel IF 15.03.01.
Politiek/bestuurlijk De Ministerraad heeft in
juni 2010 ingestemd met het maatregelenpakket. De minister van IenM heeft in nauwe
samenwerking met partners in de logistieke
keten het pakket uitgewerkt om de verwachte
forse groei van de binnenvaart aan te kunnen.
Uitvoering Het programma is zoveel mogelijk
in de markt gezet. De regierol ligt bij
Rijkswaterstaat.

MIRT Overzicht 2016 | 93

Programma Vervanging &
Renovatie-hoofdvaarwegen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De veiligheid en de beschikbaarheid
van het hoofdvaarwegennet moet in stand
worden gehouden. De hierin aanwezige
kunstwerken hebben een beperkte levensduur en dienen aan het eind hiervan te
worden vervangen of gerenoveerd. Door
grootschalige aanleg met name vanaf de jaren
‘60 van de vorige eeuw en het intensievere
gebruik neemt deze problematiek toe.

de fysieke toestand en restlevensduur van de
kunstwerken is geïnventariseerd. Daarnaast
wordt via het project VONK (Vervangings­
Opgave Natte Kunstwerken) gewerkt aan de
ontwikkeling van een uniforme systematiek
ter onderbouwing van de programmering
van, en de besluitvorming over, de vervanging
van de natte kunstwerken voor de periode na
2020.

Oplossing Vervanging en renovatie van
objecten in het hoofdvaarwegennet worden
ondergebracht in het Programma Vervanging
en Renovatie. Dit programma omvat alle
kunstwerken waar zich een levensduurproblematiek voordoet. De maatregelen in het
programma verlengen de levensduur van de
objecten of vervangen die objecten zodat de
veiligheid en de beschikbaarheid van de
bestaande infrastructuur in stand wordt
gehouden. Bij Vervanging en Renovatie blijft
de bestaande functionaliteit van het
kunstwerk gehandhaafd volgens de geldende
normen en eisen. In beginsel worden geen
aanvullende wensen of functionaliteit
toegevoegd. Waar mogelijk en relevant wordt
aangesloten op bestaande plannen voor
aanleg, uitbreiding of onderhoud van
hoofdvaarwegennet. Zo zijn in de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR)
ambities voor vaarwegklassen en doorvaarthoogten voor de containervaart opgenomen.
Onderdeel van het programma is de
onderzoeks- en inspectieaanpak RINK (Risico
Inventarisatie Natte Kunstwerken) waarmee

Planning De op basis van de RINKonderzoeken geïdentificeerde meest urgente
knelpunten zullen voor 2020 worden
aangepakt.

2014: dit programma is nieuw opgenomen in het MIRT.
2016: er is voor de periode 2021 tot en
met 2028 € 0,5 mrd aan het budget
toegevoegd op basis van de verwachte
vervanging en renovatieopgave uit de
reservering voor wegen en vaarwegen op
artikel 18 van € 3,1 mrd.

Financiën Voor de periode 2015-2028 is op
artikel IF 15.02.04 € 872 mln beschikbaar.

MIRT Overzicht 2016 | 94

Programma Vervanging &
Renovatie-hoofdvaarwegen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

	vaarweg	Objecten/maatregel	

Gereed

Rotterdam-België/ Zeeland
Rotterdam-België/ Zeeland
		
Utrecht
Zeeland
Amsterdam-Rijnkanaal
Diverse
Brabantse kanalen
Zuid-Holland
Limburg en IJsselmeergebied
Maasroute
Noord-Holland
		
Oost-Nederland
		
IJsselmeergebied
Noord-Brabant
Utrecht
Limburg
Zeeland
Noordzee
IJsselmeergebied

2019

IMPULS/NOMO AOV: Modernisering Object Bediening Zeeland (MOBZ)
Modernisering Object Bediening Zeeland (MOBZ): renovatie o.a.
Volkeraksluizen en baggeren (impuls)
NoMo AOV: Renovatie stalen boogbruggen Amsterdam-Rijnkanaal (KARGO)
NoMo AOV: Onderhoud damwanden en vaarwegen Zeeland
NoMo AOV: Oevers Amsterdam-Rijnkanaal (damwanden en meerplaatsen)
NoMo AOV: Achterstallig basisonderhoud diverse regio’s
NoMo AOV: Onderhoud oevers en bodems Brabantse kanalen
NoMo AOV: Onderhoud Oevers en bodems vaarwegen Zuid Holland
NoMo AOV: Renovatie kunstwerken Limburg en IJsselmeergebied
NoMo AOV: Onderhoud Oevers en bodems Maasroute
NoMo AOV: Aanpassing bodembescherming, sluizen en bruggen en
overige kunstwerken i.v.m. hogere belasting Noord-Holland
NoMo AOV: Onderhoud vaargeulen NederRijn, IJssel, Twentekanalen/
Meppelerdiep en Zwarte Water
Nijkerkerbrug
Wilhelminakanaal/Dr. Deelenbrug
RINK-maatregelen Utrecht
RINK-maatregelen Limburg
RINK-maatregelen Zeeland
Berging Baltic Ace
RINK IJsselmeergebied

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

2019
2016
20171
2016
2016
2016
2016
2015
2016
2016
2018/ 2020
2017
2015
2016
2018
2016
2015
2018

MIRT Overzicht 2016 | 95

Programma Vervanging &
Renovatie-hoofdvaarwegen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

MIRT Overzicht 2016 | 96

Quick Wins Binnenhavens

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
•
• • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In de Beleidsbrief ‘Varen voor een
vitale economie’ heeft IenM de ambitie
neergezet om samen met de decentrale
overheden een toekomstvast netwerk van
vaarwegen en havens te realiseren dat goed
bereikbaar is. Zoals de Landelijke Markt- en
Capaciteitsanalyse (LMCA) heeft aangetoond,
moet daarbij de focus niet alleen op een goed
vaarwegennet liggen, maar ook op de
beschikbaarheid van natte op- en overslagmogelijkheden. Goed bereikbare binnenhavens en voldoende natte bedrijventerreinen
zijn in dat opzicht van groot belang. Dit vraagt
om investeringen in onderhoud en in nieuwe
infrastructuur.
Oplossing Het kabinet heeft middelen
beschikbaar gesteld voor de verbetering van
de bereikbaarheid van binnenhavens. De
maatregel Quick Wins Binnenhavens richt zich
op snel te realiseren infrastructurele
voorzieningen die in beheer en/of eigendom
zijn van gemeenten of provincies. Zeehavens
vallen buiten de scope van de maatregel. Om
in aanmerking te komen voor de middelen
dient de regio een netwerkanalyse op te
stellen en moet er een positieve MKBA zijn.
Decentrale overheden dragen 50 procent van
de kosten. Twee tranches zijn uitgezet, hierbij
zijn 68 projecten betrokken. Hier is een
subsidiebedrag van circa € 90 mln mee
gemoeid. Inmiddels blijkt dat een aantal
projecten niet zal worden gerealiseerd en dat
een aantal projecten goedkoper uitvalt. Deze

vrijval is gebruikt om binnenvaartknoop­
punten met nationaal belang in het kader van
de derde tranche aan te pakken in Tiel, Bergen
op Zoom, Venray/Wanssum, Oss en Waalwijk.
Planning
2008: besluitvorming eerste tranche
2009: besluitvorming tweede tranche
2012/ 2013: besluitvorming derde tranche:
2009-2016: realisatie projecten
Financiën Beschikbaar budget: € 63 mln.
Artikel IF 15.03.01.
Politiek/bestuurlijkHet kabinet heeft
aangegeven dat goederenvervoer over water
en de innovatie in de binnenvaart zullen
worden gestimuleerd. Quick Wins
Binnenhavens is één van de maatregelen
waarmee daar uitvoering aan wordt gegeven.
In het Aanvullend Beleidsakkoord en via
amendement Anker cs (TK 31200 A, nr 25) is
in het kader van het stimuleringspakket
aanvullend € 50 mln beschikbaar gesteld voor
het verbeteren van de (bereikbaarheid van)
binnenhavens.

2012: in het kader van een bezuinigingstaakstelling op subsidies is een
korting van € 10 mln toegepast.
2013: in het kader van de derde tranche is
een budget van € 20 mln beschikbaar
gesteld.
2014: als gevolg van diverse scopewijzigingen bij lopende projecten en de
overboeking van derde tranchebudgetten
naar het gemeentefonds, is de oplevering
van het totaalprogramma en het budget
aangepast.
2016: het budget is met € 17 mln verlaagd
door scopeaanpassingen en aanbestedingsmeevallers bij verschillende
projecten.

Uitvoering De planning en oplevering van de
Quick Wins Binnenhavens zijn een verantwoordelijkheid van de decentrale overheden.

MIRT Overzicht 2016 | 97

•

Subsidieprogramma
ZeehavenInnovatieProject
voor duurzaamheid (ZIP)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In de Beleidsbrief Duurzame
Zeehavens is aangegeven dat, om de
verwachte substantiële groei van de
goederenstromen in de Nederlandse
zeehavens te kunnen accommoderen,
verdere verduurzaming in de Nederlandse
zeehavens nodig is. Op een aantal in de
beleidsbrief genoemde thema’s zullen zonder
flankerende maatregelen problemen
ontstaan. In de beleidsbrief is een aantal
actiepunten opgenomen die moeten leiden
tot een meer duurzame havenontwikkeling,
zodat de groei van de transportstromen kan
worden geaccommodeerd met waar mogelijk
een vermindering van de druk op de
leefomgeving.

Planning Alle negen projecten zijn in 2011
gestart. De looptijd van de projecten is
verschillend, De eerste drie projecten zijn in
2012 afgerond, in 2015 is het laatste project
afgerond. In 2015 volgt een evaluatie.

2012: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 5
mln. Artikel IF 15.03.01.

Oplossing Eén van deze actiepunten is het
Subsidieprogramma ZeehavenInnovatie­
Project voor duurzaamheid (ZIP). Middels dit
programma worden projecten gesubsidieerd
die bijdragen aan de verduurzaming van de
Nederlandse zeehavens op de thema’s geluid,
emissies, ruimtegebruik en waterkwaliteit.
Deze regeling is in juni 2010 in de Staats­
courant gepubliceerd. Er is € 5 mln beschikbaar voor deze regeling. Inmiddels is aan
negen projecten subsidie verleend. Het
beschikbare budget is met de toewijzing aan
deze projecten vrijwel uitgeput.

MIRT Overzicht 2016 | 98

Walradarsystemen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Bij de begeleiding van de scheepvaart
van en naar de Nederlandse zeehavens wordt
gebruik gemaakt van een aantal instrumenten. Eén van deze instrumenten is het
verkeersbegeleidend systeem. Investeringen
in het Schelderadarsysteem, de Verkeers­
centrale Waddenzee en de verkeerscentrale
op Fort Harssens te Den Helder worden
bekostigd uit het project Walradersystemen.
Oplossing Verkeersbegeleidende systemen
op de Westerschelde, de Waddenzee en de
aanloop naar de haven in Den Helder,
waarmee een veilige en vlotte verkeersafwikkeling in stand wordt gehouden. Daarmee
voldoen zij aan de internationale richtlijnen en
ontwikkelingen.
Planning
Oplevering: divers. De planning en de
oplevering van de radarsystemen verschilt per
regio. Zo is de oplevering van de vernieuwde
verkeerscentrale in Den Helder in 2011
geschied. De investeringen in de Schelde­
radarketen betreffen de realisatie van een
radarpost Noord op locatie Neeltje Jans. De
ingebruikname hiervan is eind 2015 gepland.
Financiën Taakstellend budget: € 24 mln.
Artikel IF 15.03.01. Bijdragen van derden: de
investeringen in de Schelderadarketen zijn
voor gezamenlijke rekening van Nederland en
Vlaanderen. De bijdrage vanuit Vlaanderen
fluctueert per jaar, afhankelijk van het aantal
scheepvaartbewegingen.

Politiek/bestuurlijk Toezeggingen:
Nederland heeft zich internationaal verplicht
om verkeersbegeleidende systemen van en
naar de Nederlandse zeehavens te hebben en
in stand te houden. Op grond van het
Schelderadarverdrag is door Nederland en
België gezamenlijk een Schelderadarsysteem
ontwikkeld. Het verdrag regelt de kostenverdeling op basis van het aantal schepen dat de
havens aandoet. De investering in de
Verkeerscentrale Waddenzee is mede
ingegeven vanwege de bijzondere status van
de Waddenzee. In 2004 is een intentieverklaring ondertekend over de modernisering van
de centrale zeeverkeerspost op Terschelling.
Medio 2011 heeft de staatssecretaris van
IenM besloten om de bouw van deze
Zeeverkeerscentrale te beëindigen. De
vuurtorens Schiermonnikoog en Terschelling
blijven daarom volledig bemenst. Er wordt
bezien of aanvullend hierop nog wijzigingen
noodzakelijk zijn. De investeringen in de
verkeerscentrale Fort Harssens te Den Helder
gebeuren op basis van het convenant tussen
voormalig VenW en Defensie uit 1990,
waarbij is afgesproken dat de verkeersbegeleiding van en naar de haven van Den Helder
door de Koninklijke Marine zal geschieden en
dat (nu) IenM de voor deze taak benodigde
investeringen in radar et cetera zal doen.

2012: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT. De projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-Bijdrage (€ 10 mln).
2013: het budget is verlaagd vanwege een
overboeking aan het project vaarweg
Eemshaven-Noordzee ten behoeve van
een Vessel Trafic Management systeem.

MIRT Overzicht 2016 | 99

Meerjarenprogramma
Ontsnippering (MJPO)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Natuur
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13

’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Om flora- en faunasoorten in staat te
stellen op lange termijn te overleven en zich te
ontwikkelen, zijn behoud van leefgebieden en
mogelijkheden om zich te kunnen verplaatsen
tussen leefgebieden essentieel. Binnen de
door het Rijk gestelde kaders realiseren de
provincies uiterlijk in 2021 de herijkte
nationale Ecologische Hoofdstructuur (EHS),
een provincie- en landsgrensoverschrijdend
natuurnetwerk. Autowegen, spoorwegen en
waterwegen zijn belangrijke oorzaken van
versnippering van natuur en landschap. Het
treffen van ontsnipperende maatregelen aan
de rijksinfrastructuur is een belangrijk middel
om de EHS te realiseren.
Oplossing Het Meerjarenprogramma
Ontsnippering (MJPO) is het beleidskader om
versnippering, veroorzaakt door bestaande
rijksinfrastructuur, op effectieve wijze op te
lossen door maatregelen zoals ecoducten,
faunatunnels of diervriendelijke oevers. Dit
gebeurt door een gebiedsgerichte benadering
waarbij samenwerking met provincies,
uitvoerende diensten en terreinbeheerders
centraal staat. In het MJPO zijn per provincie
alle ontsnipperingsknelpunten opgenomen
die een belangrijke belemmering vormen
voor de realisering van de EHS.
Doelstelling In 2018 zijn de belangrijkste
barrières voor de EHS, veroorzaakt door
rijkswegen, spoorwegen en rijkswaterwegen
opgeheven.

Financiën Het MJPO is gefinancierd door de
ministeries van EZ en IenM. EZ heeft via het
Investeringsbudget Landelijk gebied (ILG)
bijgedragen aan maatregelen die met name
bedoeld zijn om tussen grote natuurgebieden
robuuste verbindingszones aan te leggen.
Onder het kabinet Rutte-I zijn de robuuste
verbindingen geschrapt. Daarmee werd ook
het resterende budget voor voorzieningen in
deze zones ingetrokken. In het regeerakkoord
van het kabinet Rutte-II is afgesproken dat de
herijkte EHS weer inclusief de verbindings­
zones zal worden afgerond. Het ministerie
van EZ en de provincies hebben in het
Natuurpact van 2013 afspraken gemaakt over
de realisatie van het Natuurnetwerk
(voorheen EHS). IenM heeft in 2004 € 250
mln gereserveerd voor ontsnipperende
maatregelen aan de rijksinfrastructuur voor
de periode vanaf 2005 tot en met 2018. Dit
bedrag is inmiddels geheel verplicht voor
maatregelen. Dit geldt ook voor de bijdrage
van EZ (€ 37,5 mln).

2012: de bijdragen aan maatregelen voor
robuuste verbindingszones zijn geschrapt.

Uitvoering Het MJPO is opgesteld door de
ministeries van IenM en EZ. Het ministerie van
IenM is verantwoordelijk voor de uitvoering
en neemt tevens het initiatief tot de jaarlijkse
actualisatie van de programmering. De
bijgevoegde kaart geeft een overzicht van de
stand van zaken voor de knelpunten per 1
januari 2015.

MIRT Overzicht 2016 | 100

Meerjarenprogramma
Ontsnippering (MJPO)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Natuur
IenM
Realisatie

MIRT Overzicht 2016 | 101

Programma
Beter Benutten

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Multimodaal
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Reductie van de files met 20 procent
op specifieke corridors in de drukste gebieden
van het land, groei op het spoor te faciliteren
en vaarwegen efficiënter te gebruiken. Op
basis van de ervaringen is besloten tot een
vervolgprogramma waarin de reiziger centraal
staat en we streven naar vermindering van
reistijd met tenminste 10 procent van deur tot
deur (conform SVIR-doelstelling). Het gaat
hierbij om de belangrijkste gesignaleerde
knelpunten in de spits op de weg in de periode
van 2015 tot en met 2017.
Oplossing Voor het huidige programma zijn
samen met regionale overheden en bedrijfsleven voor 12 regio’s gebiedsprogramma’s
opgesteld met in totaal 355 maatregelen
gericht op fiets, OV, binnenvaart, spoor, weg
en intelligente transportsystemen (ITS).
Enerzijds wordt de infrastructuurcapaciteit
(spoor, weg en vaarweg) vergroot en
anderzijds worden reizigers en verladers
verleid tot ander gedrag (spitsmijden, andere
modaliteit zoals fiets, OV of binnenvaart). Voor
het vervolgprogramma worden per regio
concrete maatregelenpakketten vastgesteld,
met het accent op reisgedrag, het zoeken naar
innovatieve oplossingen voor mobiliteit (ITS,
inzet van in-car technologie) en het verder
versterken van de samenwerking tussen
overheden en bedrijfsleven om tot oplossingen te komen en deze uit te voeren.
Planning
2011: afspraken maatregelenpakketten

huidige programma
2012-2015: realisatie huidige programma. Per
1 maart 2015 zijn er 237 multimodale
maatregelen uitgevoerd en opgeleverd. Het
merendeel van de resterende maatregelen
wordt dit jaar gerealiseerd.
2015: presentatie resultaten huidige
programma
2014-2015: afspraken maatregelenpakketten
vervolgprogramma
2015-2017: realisatie vervolgprogramma

2013: het programma is nieuw opgenomen in het MIRT.

Financiën Rijk en regio investeren samen ruim
€ 1,1 mld in de gebiedsprogramma’s. De
bijdrage van het Rijk is € 794 mln (prijspeil
2011). Voor het vervolgprogramma zijn per
regio financiële afspraken gemaakt op basis
van cofinanciering: 50 procent Rijk /50 procent
regio’s. In totaal investeren Rijk en regio
samen circa € 600 mln (TK vergaderjaar
2013-2014, 33750-A, nr. 25). Artikel IF
12.03.03.
Politiek/bestuurlijk In het Regeerakkoord van
2012 is afgesproken dat er een vervolgprogramma Beter Benutten komt. Om de
samenwerking tussen overheden onderling en
het bedrijfsleven te bekrachtigen en concreet
te maken, zijn, zowel voor het huidige als het
vervolgprogramma, per regio bereikbaarheidsverklaringen getekend door de bestuurlijke trio’s (minister IenM, regionale bestuurder
en beeldbepalende CEO uit de regio), die
sturen op de uitvoering en de samenhang.

MIRT Overzicht 2016 | 102

Programma
Beter Benutten

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Multimodaal
IenM
Realisatie

MIRT Overzicht 2016 | 103

104 | MIRT Overzicht 2016

Noordwest-Nederland
Visie
Hoofdopgaven
Gebieden met concentratie van opgaven van nationaal belang
Overige gebiedsopgaven
Kaarten
Infographic
Project- en programmabladen

Visie
Het MIRT-gebied Noordwest Nederland (Noord-Holland, Utrecht en
Flevoland) beslaat het grondgebied van de drie betrokken provincies, inclusief het IJsselmeergebied. De centrale ambitie voor het
gebied is het versterken van de internationale concurrentiepositie.
Daarvoor liggen met name kansen in het samenhangende stedelijk
netwerk van de kust bij IJmuiden tot aan de steden Utrecht,
Amersfoort en Lelystad (samen Noordwest Nederland). Noordwest
Nederland vormt het hart van de financiële dienstverlening en van
de Nederlandse export van zakelijke dienstverlening, waarin de
topsector Creatieve Industrie ruim is vertegenwoordigd. Ook
beschikt het gebied over een sterk cluster Life Sciences en vormt het
de drijvende kracht van de dienstverlening in High Tech Systemen.
Met de mainport Schiphol en de Amsterdamse haven heeft
Noordwest Nederland een goede internationale bereikbaarheid
voor personen- en goederenvervoer. Bovendien bevat het met
Amsterdam een van de grote toeristische trekpleisters.

intensievere samenwerking maakt het vooral op het niveau van
Noordwest Nederland, waarin de Metropoolregio Amsterdam
(MRA) en de regio Utrecht met elkaar samenwerken, mogelijk de
slagkracht van de bestaande economische relaties te vergroten,
massa te maken en agglomeratievoordelen te behalen. Daarbij
geldt dat de overige regio’s van Noord-Holland, Flevoland en
Utrecht niet alleen profiteren van een versterkt economisch
potentieel van Noordwest Nederland, maar hier ook aan bijdragen.
De intensievere samenwerking, ook met het Rijk, heeft geleid tot
het opstellen van één gebiedsagenda. Het betrekken van het
bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties en het bespreken
van de centrale thema’s uit de gebiedsagenda in het bestuurlijke
overleg MIRT, past bij de vernieuwing van het MIRT.

Hoofdopgaven
Economie: optimalisatie vestigingsklimaat

Om blijvend internationaal concurrerend te kunnen zijn, moet
Noordwest Nederland aantrekkelijk blijven voor innovatieve en
creatieve bedrijven en hun kenniswerkers. Dit vraagt samenhangende acties op het gebied van economie, woningbouw, landschap,
natuur, water, transport en energie. Duurzaamheid is daarbij een
overkoepelend thema, omdat in alle gevallen geldt dat een
duurzame ontwikkeling voorop staat.
De provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland en de daarbinnen gelegen gemeenten trekken steeds meer samen op. Deze

De inzet is gericht op het versterken van de internationale concurrentiepositie. Daarbij maakt massa, zowel qua bedrijven als
arbeidsmarkt, de regio extra aantrekkelijk. Clustering van bedrijven
is namelijk goed voor vergaande specialisatie en bovendien
stimuleert interactie in druk stedelijk gebied kennisdeling, hetgeen
de kans op een goede match op de arbeidsmarkt vergroot. Het is
daarom de opgave om geconcentreerd ruimte te bieden aan
economische activiteiten en bovenlokale voorzieningen.
Noordwest Nederland kampt tegelijkertijd binnen en buiten de
stadscentra met een grote leegstand van kantoren. Er zijn stappen
MIRT Overzicht 2016 | 105

gezet om deze leegstand tegen te gaan, door transformatie en het
uit de markt halen van kantoorplannen. Het is de opgave deze
aanpak verder uit te bouwen. Hetzelfde geldt voor de herstruc­
turering, intensivering en transformatie van bedrijventerreinen en
voor de toenemende leegstand van winkelvastgoed. De mogelijk­
heden van herstructurering en transformatie spelen tevens een
grote rol bij de verstedelijkingsopgave.

Verstedelijking: duurzame woningbouwontwikkeling
Noordwest Nederland heeft een gunstig woonklimaat. Naast het
woningaanbod wordt dit bepaald door de veelzijdige arbeidsmarkt,
de vele soorten (hogere) opleidingen, het ruime culturele aanbod,
het brede voorzieningenniveau en de mogelijkheden tot recreëren
op en aan het water en in de natuur. De combinatie van de
bovenstaande factoren leidt tot een blijvend grote woonvraag, met
name in Noordwest Nederland, waar sprake is van een relatief jonge
bevolking. De woningmarkt komt inmiddels weer op gang. Op de
langere termijn gaat het er om tijdig te voorzien in voldoende en
passende woongelegenheid, waarbij (markt) partijen worden
uitgenodigd tot het investeren in en realiseren van de gewenste
woningbouw. Het is zaak tijdig te voorzien in voldoende en
passende locatiecapaciteit voor het wonen. Daarbij moet ook
gebruik gemaakt worden van de toenemende mogelijkheden om
via transformatie woningen toe te voegen. Oplopende tekorten
kunnen, op termijn, negatieve gevolgen hebben voor de aantrekkelijkheid en toegankelijkheid (c.q. betaalbaarheid) van de regio
voor (internationale) kenniswerkers. Daarbij is het van belang te
onderkennen dat de demografische groei in deze regio de komende
decennia zal worden gedomineerd door enerzijds een groei van de
106 | MIRT Overzicht 2016

leeftijdsgroepen tot 35 jaar en anderzijds door de groei van het
aantal 65+ huishoudens. Kwalitatief gezien is er met name behoefte
aan centrumstedelijke en groenstedelijke woonmilieus. Bij het
versterken van het kwantitatieve en kwalitatieve woningaanbod ligt
de nadruk in eerste instantie op bouwen binnen bestaand bebouwd
gebied. Daarbij is speciale aandacht voor verdichting rondom
OV-knooppunten. Daarnaast is het van belang dat lopende grote
projecten als Leidsche Rijn en de groei van Almere zo spoedig
mogelijk verder tot uitvoering komen.

Bereikbaarheid: goed functionerend vervoersnetwerk
Noordwest Nederland heeft haar sterke economische positie mede
te danken aan haar goede bereikbaarheid. De economische
ontwikkeling en het toenemend aantal inwoners zorgen voor een
toenemende druk op het mobiliteitssysteem. De bereikbaarheidsproblemen op de hoofdinfrastructuur zullen zich naar verwachting
vooral voordoen aan de noord- en noordwestkant van Amsterdam,
aan de oostkant van Amsterdam en rond Lelystad. Bij het regionaal
OV vallen vooral de knelpunten in Utrecht op en op het
OV-knooppunt Schiphol Plaza. Er dient te blijven worden voorzien
in een goede bereikbaarheid in de vorm van een robuust multimodaal vervoersnetwerk. Daarbij verdienen de bereikbaarheid van de
luchthaven en de haven, inclusief de achterlandverbindingen,
speciale aandacht. Daarnaast is het met het oog op de toenemende
verstedelijking des te belangrijker om de stedelijke en regionale
infrastructuur (weg, OV, fiets) mede in relatie tot de hoofdinfrastructuur, te optimaliseren en waar nodig uit te bouwen. Het gaat
om het managen en faciliteren van de gehele verplaatsingsketen,
waarbij de knelpunten zich in toenemende mate manifesteren in

Noordwest-Nederland

de ‘first and last mile’. Bij de verdere analyse van de bereikbaarheidsproblematiek kan gebruik worden gemaakt van de bereikbaarheidsindicator. Bij het zoeken naar oplossingen zal conform de
zogenaamde Meer Bereiken aanpak een breed palet aan oplossingsrichtingen op het gebied van innoveren, informeren, in stand
houden, inrichten en infrastructuur moeten worden ingezet. Bij
inrichten gaat het onder meer om de ontwikkeling van
knooppunten.

Natuur en landschap: aantrekkelijk landelijk gebied en
groen in en om de stad
Het rijke aanbod van woon-, werk- en natuurgebieden op korte
afstand van elkaar vormt voor Noordwest Nederland een vestigingsplaatsfactor van betekenis. In grote delen van Noordwest Nederland
staat de kwaliteit van het landschap echter onder druk. Het is de
opgave de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten en
structuren te behouden en te versterken. Daarnaast is het, zeker in
relatie tot de toenemende verstedelijkingsdruk, noodzakelijk om te
blijven investeren in de toegankelijkheid en beleving van het
landelijk gebied. De financiële middelen voor natuur en landschap
zijn schaars. Om die reden wordt er zowel door overheden als
terreinbeherende organisaties gekeken naar private partijen. Het is
de opgave nieuwe financieringsconstructies te ontwikkelen,
waarbij een balans wordt gezocht tussen economische activiteiten
en de kwaliteiten van natuur en landschap.

Water: robuust watersysteem
In Noordwest Nederland neemt de wateropgave als gevolg van de
klimaatverandering toe. Het gaat er vooral om een betere bescherming te bieden tegen hoog water en het voorkomen van grote
schade als gevolg van hevige regenval en zoetwatertekorten. Het
vinden van oplossingen hiervoor vormt een randvoorwaarde voor
een goed vestigingsklimaat en voor de leefbaarheid in deze regio.
In 2017 verandert de normering van primaire waterkeringen in de
Waterwet. Dit zal er onder andere toe leiden dat het Noordzee­kanaal
niet langer de status zal hebben van ‘gevaarlijk buitenwater’ en de
bescherming tegen de zee primair door de kust en de Zeetoegang
IJmond zal worden geregeld. In het kader van het Deltaprogramma
hebben overheden in 2014 gezamenlijk toegezegd om de bebouwde
omgeving beter bestand te maken tegen hitte, droogte en wateroverlast en om het optreden van extra risico’s op schade en
slachtoffers bij (her)ontwikkeling tegen te gaan. Daarnaast moeten
nationale vitale en kwetsbare functies, zoals de energievoorziening,
beter bestand worden gemaakt tegen overstromingen.

Energie: verduurzaming energievoorziening
Noord-Holland, Utrecht en Flevoland zullen een substantiële
bijdrage moeten leveren aan de nationale doelen om in 2023 te
komen tot een 20% lagere CO2-uitstoot en 16% duurzame energieopwekking. Enerzijds moet door besparing het energieverbruik
worden teruggedrongen door de bestaande woningvoorraad
duurzaam te renoveren, door maatschappelijk vastgoed duurzaam
te maken en door kennisverspreiding. Anderzijds moet de
productie van duurzame energie drastisch omhoog en moet dit
ruimtelijk mogelijk worden gemaakt.

Gebieden met concentratie van opgaven
van nationaal belang
Mainport Amsterdam Schiphol Haarlemmermeer
De internationale aantrekkingskracht van Noordwest Nederland en
het mondiale netwerk van Schiphol en de zeehavens zijn twee
kanten van dezelfde medaille. Ze versterken elkaar en hebben
elkaar nodig om sterk te staan in de internationale concurrentie. De
hoofdkantoren van multinationals langs de Amsterdamse Zuidas en
internationale organisaties elders in Amsterdam zijn daarvan een
voorbeeld. Bedrijven kiezen niet alleen vanwege hun economische
activiteiten voor deze locatie. Ook vanwege de prettige combinatie
van woon- en werkomgeving, een goede internationale bereikbaarheid en een aantrekkelijk voorzieningenniveau. De ambitie is alle
functies in het gebied te accommoderen, zodat een zo groot en
effectief mogelijke bijdrage aan de economische groei geleverd kan
worden. Hierbij worden ruimtelijke keuzes gemaakt over:
•
De spanning tussen de ontwikkeling van woningbouw en de
ontwikkeling van de luchtvaart in het gebied.
•
Het behoud van de catchment area (gebied waar de passagiers
van de luchthaven vandaan komen) van Schiphol en het
verbeteren van de landzijdige ontsluiting.
•
Het implementeren van internationale aanbevelingen ten
aanzien van vliegveiligheid in het licht van onder andere de
wateropgave (in relatie tot het weren van vogels), de noodzaak
om duurzame energie op te wekken (windturbines) en hoge
bebouwing.
De ruimtelijke keuzes slaan onder meer neer in het Luchthaven­
indelingsbesluit (LIB) Schiphol. De landzijdige bereikbaarheid van
Schiphol vraagt blijvende aandacht, bijvoorbeeld als het gaat om de
capaciteit en veiligheid van het OV-knooppunt Schiphol Plaza.

Zuidas
De Amsterdamse Zuidas is gelegen in de nabijheid van Schiphol,
tussen het statige Zuid en Buitenveldert en is goed ontsloten door
diverse verkeer- en vervoermodaliteiten. De metropolitane allure,
de nabijheid van groen en de binnenstad, de bereikbaarheid, het
ruime culturele aanbod en het onderwijs- en voorzieningenaanbod, maken de Zuidas tot een aantrekkelijke plek om te werken, te
wonen en te verblijven. Voor het Rijk is het belangrijk de Zuidas te
ontwikkelen als economische toplocatie en infrastructuurknooppunt (weg, spoor en openbaar vervoer), samen met andere
overheden. In totaal zullen in de Zuidas in de toekomst zo’n 20.000
mensen wonen, 80.000 mensen werken en 30.000 studenten
onderwijs volgen. Zowel de weg- als de OV-infrastructuur wordt in
de komende jaren uitgebreid en verbeterd. Om ruimte te creëren
voor de nieuwbouw en uitbreiding van infrastructuur is in 2012
besloten de A10 ondergronds te brengen.

Noordzeekanaalgebied / Zaan-IJ oevers
De ambitie is om met het Noordzeekanaalgebied een zo groot
mogelijke bijdrage te leveren aan het verbeteren van de internationale concurrentiepositie van Noordwest Nederland en daarmee aan
de regionale en nationale economie. Daarbij vormen de groei van
MIRT Overzicht 2016 | 107

Noordwest-Nederland

de haven en de groei van de stad één samenhangende opgave.
Rijk en regio hebben in oktober 2013 gezamenlijk een integrale
ruimtelijk-economische visie voor het gebied vastgesteld. Hierin zijn
afspraken gemaakt hoe de schaarse fysieke en milieuruimte
optimaal kan worden ingezet voor het creëren van de juiste
vestigingsvoorwaarden voor bedrijvigheid en voor het huisvesten
van talent in het Noordzeekanaalgebied. De belangrijkste afspraken
zijn gericht op de toekomstige ontwikkeling van bedrijventerreinen,
woonwerkmilieus, groen en recreatie, bereikbaarheid en milieuhinder. De vastgestelde visie vormt de basis voor overheden en andere
betrokken partijen om besluiten te nemen over de eigen acties en
investeringen in het gebied. Daartoe is de visie uitgewerkt in een
gezamenlijke uitvoeringsagenda, waarin de te nemen stappen
geconcretiseerd worden. De ontwikkelingen in het gebied worden
gemonitord zodat tijdig ingespeeld kan worden op kansen en
bedreigingen.
Amsterdam-Sloterdijk is een belangrijk werkgelegenheidsgebied en
heeft als knooppunt een goede bereikbaarheid onder meer met
Schiphol. Betrokken partijen werken samen aan de transformatie
naar een gemengd gebied van wonen, werken en voorzieningen,
onder meer door het wegnemen van belemmeringen.

Amsterdam-Almere-Markermeer
In november 2013 heeft het Rijk de rijksstructuurvisie AmsterdamAlmere-Markermeer vastgesteld, waarin het perspectief op de
ontwikkeling van het gebied is vastgelegd. Het toekomstperspectief
is door de regionale overheden bekrachtigd in een bestuursovereenkomst, terwijl de afspraken over Almere 2.0 tussen het Rijk, de
provincie Flevoland en de gemeente Almere in een uitvoeringsovereenkomst zijn vastgelegd. De groei en de daarbij horende investeringen in de integrale ontwikkeling van de stad, biedt Almere de kans
zich door te ontwikkelen als een meerkernige stad met een groene
kwaliteit midden in het stedelijk netwerk van Noordwest Nederland.
Het Rijk-regioprogramma Amsterdam-Almere-Markermeer (RRAAM)
gaat uit van een drievoudige ambitie als het gaat om verstedelijking,
bereikbaarheid en natuur in de regio Amsterdam-AlmereMarkermeer. Het toekomstperspectief voor Almere is een westelijk
georiënteerde stad met circa 60.000 nieuwe woningen ten opzichte
van 2010 en een forse groei van het aantal arbeidsplaatsen. Door de
verstedelijking langs de bestaande vervoersassen te concentreren,
worden de investeringen op deze assen optimaal benut. Almere
groeit in fasen en organisch volgens het bestaande meerkernige
stadsconcept. Door innovatieve experimenten wordt geprobeerd de
woningbouw zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij de woning­
behoefte. Met de Floriade in 2022 krijgt het imago van Almere als
aantrekkelijke suburbane stad een internationale impuls.
Afhankelijk van het tempo waarin de woningbouw plaatsvindt, is op
termijn de aanleg van een IJmeerverbinding de stip op de horizon.
Tenslotte wordt ingezet op een vooruitgang van de ecologische
kwaliteit in het Markermeer-IJmeer. Het perspectief daarbij is een
Toekomstbestendig Ecologisch Systeem (TBES). Hierdoor ontstaat
108 | MIRT Overzicht 2016

een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving, met aantrekkelijke
natuur- en recreatiegebieden. Het ecologisch systeem van het
Markermeer-IJmeer wordt vitaal, gevarieerd en robuust.

As Stationsgebied Utrecht-Leidsche Rijn
Op de as Stationsgebied Utrecht-Leidsche Rijn lopen enkele
omvangrijke, langlopende ontwikkelingen van nationale betekenis.
De herontwikkeling van het Utrechtse stationsgebied is een van de
grootste projecten van het land. De eerste fase van het project nadert
zijn afronding. Daarin wordt het station omgebouwd en uitgebreid
tot OV-terminal en vindt in het gebied daar omheen een aanzienlijke
kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte en een hoogwaardige
transformatie plaats. Als onderdeel van de opschaling van het
tramnetwerk wordt hard gewerkt aan de realisatie van de tram naar
de Uithof (Science Park). Onder de noemer “gezonde verstedelijking” is de start gemaakt met de plannen voor de tweede fase, met
veel ruimte voor een innovatieve aanpak.
Leidsche Rijn is een van de grootste gebiedsontwikkelingen van
Nederland. Het gebied is voor circa tweederde gerealiseerd.
Leidsche Rijn fungeert tevens als centraal gelegen vestigingslocatie
voor bedrijven en kantoren. Het is van groot belang dat de ontwikkeling van Leidsche Rijn wordt afgemaakt. Voor de komende jaren is
daarbij de realisatie van Leidsche Rijn Centrum en de zone langs de
overkapte A2 de grootste opgave. Op het industrieterrein Lage
Weide, met één van de belangrijke binnenhavens van Europa, zien
ondernemers en overheden kansen voor een duurzaam en innovatief multimodaal knooppunt voor logistieke activiteiten.

Utrecht oost-Science Park
Het Utrechtse Science Park, onderdeel van De Uithof, levert een
belangrijke bijdrage aan de internationale economische ontwikkeling van Noordwest Nederland. Een brede alliantie van samenwerkende partijen willen De Uithof verder ontwikkelen als centraal
liggend internationaal toonaangevend science cluster, met een
concentratie van topbedrijven.
Het Science Park maakt deel uit van het grotere gebied Utrecht oost.
In dit gebied wordt de komende jaren veel geïnvesteerd. In 2013 is
een netwerk ontstaan van overheden, universiteit, hogeschool,
ziekenhuis, bedrijfsleven en een landschapsorganisatie. Deze zien
de profilering en groei van de regionale economie als een gezamenlijke verantwoordelijkheid en willen het gebied in dat kader verder
ontwikkelen als een ‘area of excellence’. Via vijf ontwikkellijnen is
dat in 2015 verder uitgewerkt in te realiseren programma’s en
projecten. Ook is het de inzet de dynamiek van de stad Utrecht te
verbinden met de groene kwaliteiten van de landgoederen, forten
en de Utrechtse Heuvelrug om het gebied nog meer allure te geven
en aantrekkelijker te maken voor internationale vestigingen.

A12-zone Oudenrijn-Lunetten
Op lange termijn kan de A12-zone tussen de verkeerspleinen
Oudenrijn en Lunetten zich ontwikkelen tot een multifunctioneel
dynamisch woon-werkgebied, dat bijdraagt aan het versterken van
de economische kracht van Noordwest Nederland. In 2013 is samen

Noordwest-Nederland

met private partijen een handelingsperspectief voor het gebied
opgesteld, waarlangs de komende jaren wordt gewerkt.

Overige gebiedsopgaven
Noord-Holland noord
Noord-Holland noord heeft een verscheidenheid aan ruimtelijke
kwaliteiten die benut kunnen worden voor het scheppen van een
aangenaam woon- en werkklimaat. Op basis van deze gebiedskwaliteiten kan het gebied een bijdrage leveren aan de woningbehoefte
van Noordwest Nederland. Daarbij ontwikkelt het gebied haar eigen
sterke kanten aan de hand van een clusteraanpak. Daartoe zijn vijf
krachtige ruimtelijk-economische clusters aangewezen, namelijk
Agribusiness, Duurzame Energie, Marien/Maritiem&Offshore,
Vrijetijdseconomie en Medisch. Door samenwerking met over­
heden, onderzoeksinstellingen en onderwijs en door onderlinge
crossovers wordt innovatie sterk bevorderd. Met het oog op het
versterken van de economische structuur verdient verbetering van
de bereikbaarheid via weg, spoor en water aandacht.

Overig Flevoland
In Lelystad is voldoende ruimte voor het accommoderen van
substantiële ruimtelijke ontwikkelingen. Lelystad Airport kan vanaf
2018 niet-mainportgebonden vliegtuigbewegingen van Schiphol
opvangen. Voor het functioneren van Lelystad Airport is een goede
bereikbaarheid van belang. Rijk en regio hebben begin 2014
afspraken gemaakt over de verdere verbetering van de bereikbaarheid van het vliegveld over de weg en met het openbaar vervoer.
Flevoland is van belang voor het halen van de duurzame energiedoelstelling, onder meer door de aanleg van Nederlands grootste
windpark in de Noordoostpolder. Voor het verbeteren van de
ruimtelijk-economische structuur vindt de regio de ontwikkelingszone Alkmaar-Hoorn-Enkhuizen-Lelystad-Zwolle belangrijk.

Zie voor gebiedsagenda Noordwest Nederland:

Overig Utrecht
De regio Amersfoort is het schakelpunt tussen Noordwest Nederland
en noord en oost Nederland. Er zijn opgaven op het gebied van
bereikbaarheid en verstedelijking. Bij dit laatste ligt de focus op
herstructurering, transformatie en verdichting. Kansen liggen er
voor de verdere ontwikkeling van healthtech en vernieuwing in de
ruimtelijke component van de zorg.
In de regio Zuidoost Utrecht liggen de belangrijkste opgaven op het
gebied van wateropvang en -veiligheid en bereikbaarheid.
Economisch liggen er onder meer kansen op het gebied van Agro
Food Tuinbouw en Life Sciences.
De regio West Utrecht ligt volledig in het Groene Hart. Dankzij het
afwisselende landschap vervult deze regio onder meer een belangrijke functie als recreatiegebied voor de nabijgelegen steden.

MIRT Overzicht 2016 | 109

Hoofdvaarwegennet: deel TEN-t
VERSTEDELIJKING
WATERVEILIGHEID Hoofdvaarwegennet: deel TEN-t
EHS op land (herijkt) BEREIKBAARHEID
Hoofdspoorwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
RECREATIEVE Natura2000
STRUCTUUR
EHS op land
(herijkt)
ZOOM OUT
water
Zoutwater
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of PHS
Hoofdwegennet
etle weg
EHS op land (herijkt)
Primaire
kering - voldoet niet (Derde Toets)
VERSTEDELIJKING
BEREIKBAARHEID
le weg
Uitleg
Nationaal -Park
Park
Natura2000
land
Nationaal

n

NATUUR, LANDSCHAP & ERF
NATUUR, LANDSCHAP & ER

ONDERGRO
ONDERGR

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND

ONDERGR
NATIONAAL BELANG NATIONAALNATIONAA
BELANG
NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELAN

Knelpunt hoofdvaarwegennet
Primaire kering - voldoet niet (Derde Toets)

NATIONAAL BELANG

VERSTEDELIJKING
BEREIKBAARH
Opgaven
Noordwest-Nederland
NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL BELANG

ONDERGRO
ONDERGR

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGR
NATIONAAL
BELAN

EHS op land (herijkt)
Natura2000 - water

wegennet
ieuwe verbinding hoofdwegennet

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND

ennetZOOM OUT
Woongebied

NATIONAA

Z
PRODUCTIE
& TRANSITIE
Primaire
kering
- voldoet
niet (Derde Toets)
Wederopbouwgebied
Opgave:kering
Zeewaartse
waterveiligheid
Primaire
- voldoet
niet
(Derde
Toets)
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
ZOOM
OUT
Zoutwater
Primaire
kering
- voldoet
(Derde
Toets)
(Mogelijke) vestigingsplaats electriciteitsproductie ≥ 500MW
Primaire kering
- nader onderzoek nodg (Derde Toets)
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE & TRANSITIE
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Primaire
kering
nader
nodg
(Derde Toets)
oofdwegennet
Woongebied
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
Natura2000
land
Hoofdwegennet
Waterveiligheid:
piekafvoer
Zandplaat
/ Kwelder
/onderzoek
Buitendijks
land
Aanpak in groen-blauwe structuur
Zandplaat
/ Kwelder
Buitendijks
land
Opgave: Zandhonger
Zandhonger
Primaire
kering -/ nader
onderzoek
nodg (Derde Toets)
Hoofdvaarwegennet
(Mogelijke) vestigingsplaats kerncentrale
Natura2000
- land / Transformatie
Opgave:
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Stedelijke
vernieuwing
B
D
HOV
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
B
D
HOV
Hoofdvaarwegennet:
TEN-t
Aanpak in
in- recreatieve
recreatieve
structuur
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproducti
EHSdeel
op land
(herijkt)
Primaire kering - voldoet niet (Derde Toets)
Natura2000
water
Primaire kering - voldoet
(Derde
Toets)
Aanpak
structuur
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Natura2000 - water
Primaire kering - voldoet
(Derde Toets)
Nationaal
Landschap
regionaal
beheer
RECREATIEVE STRUCTUUR
Hoofdvaarwegennet
Woongebied
Hoofdwegennet
- water
Primaire
keringWATERVEILIGHEID
- voldoet (Derde Toets)
rwegennet Natura2000
Opgave: Zeewaartse
PRODUCTIE
&onder
TRANSITIE
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Kansrijkwaterveiligheid
gebied windenergie
(illustratief
)
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
WATERVEILIGHEID
B
D
Knelpunt
grensoverschrijdende
spoorverbinding
Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
Extensivering / Herstructurering
nelpunt hoofdwegennet
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
EHS
op
land
(herijkt)
Primaire
kering
voldoet
niet
(Derde
Toets)
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
STRUCTUUR
Primaire kering - naderdeel
onderzoek
(Derde
Hoofdspoorwegennet:
TEN-tnodg
en/of
PHSToets)
(Mogelijke) vestigingsplaats kerncentrale
CULTUURHISTORISCHE
le weg
Natura2000 - land
Hoofdspoorwegennet
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
inAanpak
groen-blauwe
structuur
Nationaal
Parkin groen-blauwe
Waterveiligheid:
piekafvoer
structuur
Waterveiligheid: piekafvoer
Aanpak in groen-blauwe structuur

GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Belangrijke)
Regionale
weg

Aanpak in groen-blauwe
structuur
(Mogelijke)
vestigingsplaats electr
Windenergie

ONDERGROND

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
NATIONAAL BELANG

WATER

NATUUR, LANDSCHAP & ER

WATER
NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG
ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND

NATUUR,
NATUUR,
LANDSCHAP
&&ERF
ERF
NATUUR,LANDSCHAP
LANDSCHAP&
ER

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
NATIONAAL BELANG
BELANG
REGIONAAL
ONDERGROND
ONDERGROND
REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND

WATER

WATER

NATIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG

ONDERGROND

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG

REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
REGIONAAL BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG BELANG

NATIONAAL BELANG

NATUUR,

NATIONAAL BELANG

REGIONAAL
REGIONAAL BELANG
BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGO

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND

BEREIKBAARHEID

ONDERGROND

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGO

NATIONAAL
NATIONAAL BELANG
BELANG
NATIONAAL BELANG
BELANG
NATIONAAL

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

NATIONAAL BELANG

EXTRA UIT THEMAKAART

ONDERGROND

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

Linie
Linie (indicatief )
Knelpunt (belangrijke)
regionale weg
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Natuurbrug
Nieuwe hoogspanningsverbinding
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Berging
(zoekgebied)
HOV
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Knelpunt
(belangrijke) regionale weg
Samenhangend
HOV-netwerk
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Hoofdspoor
op TEN-t
kernnetwerk
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Nationa
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Berging (zoekgebied)
Natuurlijk erfgoedgebied
op
(voorlopige) lijst
werelde
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Maeslantkering,
Nieuwe
Wa
P.M.
P.M.
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
RECREATIEVE
STRUCTUUR
P+R
P+R
Afvoerverdeling
Kansrijk
gebied
geothermie
GREEN DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale
weg
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Zandsuppletie
B of ensemble
D
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Natuurbrug
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale
weg
Object
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Nieuwe verbinding (belangrijke) regionale weg
P.M.
Sluis
Wederopbouwgebied
Aanpak
in groen-blauwe structuur
Afvoercapaciteit Aanpak
Natuurbrug
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Kansrijk gebied zonne-energie
Nationaal
Landschap
onder (belangrijke)
regionaal beheer
OV-knooppunt
(verbeteren) Ecologische
kwaliteit
Maeslantkering, Nieuwe Waterweg
Regionaal
snelfietspad
Nieuwe
verbinding
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg regionale weg
RECREATIEVENatuurbrug
STRUCTUUR
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Afvoerverdeling
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISC
Nieuwe
brug
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
op (voorlopige)
lijst werelder
Zeehaven
van regionale
betekenis
(militair
gebruik)
GeothermieCultureel erfgoedgebied
Berging
(zoekgebied)
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Natuurbrug
Peilbeheer
Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Afvoercapaciteit
Fietsenstalling
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Zonne-energie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Linie
Nationaal
Landschap
onder regionaal
beheer
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
Object
Natuurlijk erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelde
Sluis
Linie
Kennis
RECREATIEVE
STRUCTUUR
GREEN
DEAL Biodiversiteit
Ooste
Nationaal
Landschap onder regionaal beheer
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Peilbeheer Berging Zuidwestelijke Del
P.M.NieuweLandschap
brug
Nationaal
onder
regionaal
beheer
Aanpak
in groen-blauwe structuur
Afvoercapaciteit
P.M.
Culture
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
Wederopbouwgebied
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsenGROENBLAUWE
Linie
(verbeteren) Ecologische kwalite
Nationaal Landschap onder regionaal
beheer
P.M.
Greenport
HOV
Samenhangend HOV-netwerk
OV-knooppunt
Zandsuppletie
Zandsuppletie
Berging Zuidwestelijke
Delta
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
P.M.
Peilbeheer
P.M.
Natuur
Natuurbrug
STRUCTUUR
Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffe
P.M.
Nieuwe CULTUURHISTORISCHE
verbinding hoofdwegennet
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Zandsuppletie
Linie
CULTUURHISTORISCHE
Peilbeheer
/ Waterbuffer NieuweSTRUCTUUR
verbinding (belangrijke) regionale weg

AL BELANG

AL BELANG

NATUUR, LANDSCHA

VERSTEDELIJKING

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

ENERGIE
NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

REGIONAAL BELANG REGIONAAL BELANG

Extensivering / Herstructurering

Fietsenstalling
Life Sciences
Health
regionaal
vaarwegennet
KnelpuntKnelpunt
(belangrijke)
regionale
weg /&Herstructurering
Extensivering

REGIONAAL BELANG
REGIONAAL
BELANG REGIONAAL BELANG
REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG BELANG
REGIONAAL
BELANG

REGIONAAL BELANG

Creatieve Industrie
ing / Transformatie
Knelpunt hoofdwegennet
Stedelijke vernieuwing / transformatie
Intensivering / Transformatie
Knelpunt
P+R hoofdvaarwegennet
Knelpunt hoofdspoorwegennet
x Agro & Food
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
tructurering
Stedelijke vernieuwing
Regionaal
snelfietspad
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Tuinbouw
en Uitgangsmaterialen
Stedelijke
Knelpunt hoofdspoorwegennetvernieuwing / Transformatie
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Uitleg
Nieuwe brug
Water
Uitleg
Knelpunt110
(belangrijke)
regionale2016
weg
| MIRTvaarwegennet
Overzicht
P+R
Knelpunt regionaal
Samenhangend HOV-netwerk
Chemie
P+R
Regionaal
snelfietspad
Knelpunt
(belangrijke) regionale weg

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG

ONDERGROND
REGIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG

Nieuwe verbinding hoofdwegennet

BEREIKBAARHEID

BEREIKBAARHEID

REGIONAAL
REGIONAAL BELANG
BELANG

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

Knelpunt (belangrijke) regionale weg

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

BEREIKBAARHEID

VERSTEDELIJKING

REGIONAAL

REGIONAAL BELANG

JKING

WATER

NATIONAAL BELANG

JKING

REGIONAAL BELANG

EIKBAARHEID

REGIONAAL BELANG

EIKBAARHEID

NATIONAAL
NATIONAAL BELANG
BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND

REGIONAAL BELANG

ECONOMIE

REGIONAAL

ONDERGROND

REGIONAAL BELANG

AARHEID

REGIONAAL BELANG

HAPVERSTEDELIJKING
& ERFGOED

BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID

REGIONAAL BELANG
REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG

BAARHEID

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

ALGEMEEN
VERSTEDELIJKING
VERSTEDELIJKING
VERSTEDELIJKING

REGIONAAL BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND ONDERGROND
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG BELANG ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAALNATIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL BELANG
REGIONAAL
BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND
NATIONAAL BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANGNATIONAAL
BELANGBELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL

BEREIKBAARHEID

EXTRA UIT THEMAKAART

ONDERGROND
ONDERGROND
REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND
REGIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG
NATIONAAL
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG BELANG

VERSTEDELIJKING

ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANGNATIONAAL BELANG

Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
Hoofdspoorwegennet
(Belangrijke)
Regionale
weg (Derde Toets)
Primaire
kering
- nader-onderzoek
nodg
(Derde
Natura2000
- land
Opgave:
Zandhonger
Primaire
kering - voldoet
EHS opObject
land (herijkt)
Primaire
kering
voldoet
niet gebied
(DerdeToets)
Toets) (illustratief )
Kansrijk
windenergie
Object
of ensemble
ensemble
op (voorlopige)
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
of
op
lijst
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
ZOETWATER
ZOETWATER Opgave:
RECREATIEVE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Opgave: Zeewaartse waterveiligheid
Aanpak
in recreatieve structuur
Zeewaartse
waterveiligheid
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Primaire kering - nader onderzoek nodg (Derde Toets)
(Mogelijke) vestigingsplaats kernc
Waterenergie
HOV
Natura2000 - land
Hoofdvaarwegennet:
deel
TEN-t
Natura2000
water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Samenhangend
HOV-netwerk
Recreatiegebied
Hoofdspoorwegennet
Nieuwe
brugWaterveiligheid: piekafvoer
in groen-blauwe
structuur weg
nelpunt
hoofdspoorwegennet
e) regionale
weg
(Belangrijke)
Regionale
Nationaal
ParkAanpak
Nationaal
Park
Primaire kering
-zoetwater
naderWindenergie
onderzoek
nodg (Derde Toets)
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
(voorlopige) lijst
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Natura2000
- land
Cultureel
erfgoedgebied
Nationaal
Park
Aandachtsgebied
door verzilting
verzilting
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR op
sen
Hoofdwegennet:
TEN-t
Aandachtsgebied
zoetwater door
terrein
Hoofdw
sen
Natura2000 - water
Primaire Woongebied
kering - voldoet (Derde Toets)
Opgave:
Zandhonger deel
Kansrijk gebied windenergie
(illus
Olie- en gaswinning
Hoofdwegennet:
deel
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak in groen-blauwe
structuur
RECREATIEVE STRUCTUUR
Hoofdwegennet:
deelTEN-t
TEN-t
Opgave: Zandhonger
Hoofdvaarwegennet
Opgave: Zeewaartse
waterveiligheid
Stad-landverbinding
Sluis Fietsenstalling
AanpakHOV
in recreatieve
Opgave:
Zandhonger
B structuur
D
V-netwerk
nelpunt hoofdvaarwegennet
Waterenergie
Hoofdvaarwegennet
Aanpak
in
recreatieve
structuur
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
B
D
HOV
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Natura2000
water
ZOOM
OUT
ZOOM
OUTToets)
OOM OUT
Primaire kering - voldoet
(Derde
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
Waterveiligheid:
piekafvoer
Nationaal Park Aanpak in groen-blauwe structuur
Object
of ensemble
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Windenergie
Vestigingsplaats
ZOETWATER Opgave:
Peilbeheer
/ peilfluctuatie deel TEN-t en/of PHS
Aandachtsgebied
zoetwater zonne-energie
door bodemdaling
Zeewaartse
waterveiligheid
eren
Hoofdw
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
eren
Hoofdspoorwegennet:
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of PHS
Peilbeheer / peilfluctuatie Olie- en gaswinning
Opgave: Zandhonger
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
nelpunt (belangrijke) regionale weg
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Natuurbrug
Nieuwe brug
Hoofdvaarwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nationaal Park
EHS op land (herijkt)
Intensivering
/ Transformatie
Peilbeheer / peilfluctuatie
Opgave: Zeewaartse waterveiligheid
Aanpak
in recreatieve
structuur
Wederopbouwgebied
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Woongebied
Hoofdwegennet
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Wederopbouwgebied
Waterenergie
TRANSPORT
&
OPSLAG
WATERVEILIGH
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
Object of ensemble op (voorlopige) lijst werelderfgoed
Aandachtsgebied
door verzilting
sen
ZOETWATER
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
t
Opgave:
Zandhonger zoetwater
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Hoofdsp
B ParkD
Vestigingsplaats zonne-energie
amenhangend HOV-netwerk
HOVNationaal
Peilbeheer / peilfluctuatie
Object of Aanpak
ensemble
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
in recreatieve
structuur
ZOETWATER
(Belangrijke)
Regionale
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
(Belangrijke)
Regionale
weg weg
Nieuwe
hoofdwegennet
Stedelijke
vernieuwing
Sluis verbinding
ZOOM
OUT
Natura2000 - ≥
land
Opgave:
Zandhonger
Olieen
gaswinning
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
220kV
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater door verzilting
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
B
D
Knelpunt
hoofdwegennet
ZOETWATER
EHS
op
land
(herijkt)
P
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Aandachtsgebied
zoetwaterbergingsgebieden
bodemdaling
Algemeen
Bereikbaarheid
Wateroverlast: zoekgebied
zoekgebied
bergingsgebieden
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Water Aandachtsgebied
eren
ieuwe brug
TRANSPORT
&door
OPSLAG
Wateroverlast:
Object of ensemble op (voorlopige) lijst werelderfgoed
Cultureel erfgoedgebied
op (voorlopige)
leligplaatsen
weg
ZOETWATER lijst werelderfgoed
zoetwater Natura2000
door verzilting
le
weg
Hoofdsp
g
Integrale
multimodale
ontwikkeling
- Vestigingsplaats
water
(Belangrijke)
Regionale
weg
ZOOM OUT
ZOOM
OUT hoogspanningsverbinding
OUT
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Nationaal
Park
Extensivering
/
Herstructurering
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
zonne-energie
Nieuwe
(indicatief
)
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Algemeen
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
UR ZOOM
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR Cultureel
ZOOM
OUT
ZOOM
ZOOM
Aandachtsgebied
zoetwater door bodemdaling
OUT
ZOOMOUT
OUT
ZOOMOUT
OUT
erfgoedgebied
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
Wederopbouwgebied
deel
TEN-t
en/of PHS
ObjectZOOM
of op
ensemble
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting≥ 220kV
uis Hoofdspoorwegennet:
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
P
ZOETWATER Aandachtsgebied
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Natura2000
- land
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
Hoofdspoorwegennet
Hoofdvaarwegennet:
deel
TEN-t
Algemeen
zoetwatervoorziening
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Waarborgen afwatering
afwatering
piekafvoer
Waarborgen
// piekafvoer
Aandachtsgebied
zoetwater
doorTRANSPORT
bodemdaling
Aanpak
in groen-blauwe
eg verbeterenWederopbouwgebied
& OPSLAGstructuur Hoofdva
Woongebied
Hoofdwegennet
OV-knooppunt
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Kansrijk
gebied geothermie
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Stedelijke
regio
met
een concentratie
van
ZOETWATER
Stedelijke
regio
met
concentratie
van
topsectoren
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Woongebied
Hoofdwegennet
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
EHS
op
land
(herijkt)
kering
(Derde
Toets)
Hoofdwegennet
Woongebied
Primaire
voldoet
niet
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TEL
INFRASTRUCTUUR
Hoofdwegennet
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteits
erijkt)
Primaire
kering
voldoet
niet
(Derde
Toets)
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
apaciteitsuitbreiding
Nieuwe hoogspanningsverbinding (indicatie
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige) lijst Aandachtsgebied
werelderfgoedzoetwater
Hoofdwegennet:ligplaatsen
deel TEN-t Stedelijke
Natura2000
- water
door bodemdaling
P
Wederopbouwgebied
regio met concentratie van topsectoren
Aandachtsgebied
zoetwater
door bodemdaling
topsectoren
Kansrijk
gebied zonne-energie
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Hoogspanningsleiding ≥ 220
le weg Hoofdvaarwegennet: deel TEN-t
Aandachtsgebied zoetwatervoorziening
Natuurbrug
Aandachtsgebied zoetwater door verzilting
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Natuurbrug
Station
/ halte
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Knelpunt
hoofdwegennet
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL Intensivering Wederopbouwgebied
INFRASTRUCTUUR
EHS
op
land
(herijkt)
/
Transformatie
ennet
Gebieden
met
een
concentratie
van
nationale
belangen
Hoofdva
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
ennet
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Geothermie
Opgave
hoofdwegennet
nodg
(Derde
Knelpunt
hoofdwegennet
Primaire kering - nader onderzoek
Kansrijk
gebied
geothermie
oorstroming
vaarweg verbeteren
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of Toets)
PHS
Natura2000
- landHoofdvaarwegennet:
Primaire kering
- nader
onderzoek
nodg
(Derde
EHS
op
landToets)
(herijkt)
Intensivering
/ Transformatie
deel
TEN-t
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Nationaal
Park
and
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
W
Wederopbouwgebied
Aanpak
in groen-blauwe structuur
Gebieden
met
concentratie
Hoofdspoorwegennet: deel TEN-t
en/ofmet
PHS
binding
Gebieden
een
concentratie
van nationale
belangen
Natuurlijk
erfgoedgebied
opvan
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
Nieuwe hoogspanningsverbi
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Waarborgen
afwatering
/bergingsgebieden
piekafvoer
Aandachtsgebied zoetwater door bodemdaling Wateroverlast:
Knelpunt hoofdvaarwegennet
zoekgebied
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Kansrijk gebied zonne-energie
Hoofdvaarwegennet
Wederopbouwgebied
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Afvoerverdeling
Secundaire ss
Knelpunt
OV-knooppunt
Knelpunt
hoofdwegennet
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
e) regionale Stedelijke
weg
Hoofdspoorwegennet
opgaven
van
nationaal
belang
Afvoerverdeling
Secundaire
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
EHS
op
land
(herijkt)
Intensivering
/
Transformatie
ZOOM
OUT
vernieuwing
Natura2000
land
ZOOM
OUT
Overige
gebiedsopgaven
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
ZOETWATERPrimaire kering - voldoet (Derde
Hoofdspoorwegennet
(Belangr
GROENBLAUWEx STRUCTUUR
Hoofdspoorwegennet
etV-knooppunt
Natura2000
water
Toets)
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Aanpak
in
recreatieve
structuur
et
Hoofdspoorwegennet
water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Nieuwe verbinding
hoofdwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Stedelijke vernieuwing
Natura2000
- land(illustratief )
Kansrijk
gebied
windenergie
Geothermie
Wederopbouwgebied
Kansrijk gebied geothermieO
Overige
gebiedsopgaven
Aandachtsgebied zoetwatervoorziening
Nationaal
Landschap onder
onder
regionaal
beheer
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Nieuw
station
/ halte hoofdwegennet
Natura2000
-STRUCTUUR
MIRT-onderz
Energie
uit water
Nationaal
Landschap
regionaal
beheer
Knelpunt
(belangrijke) regionale
weg
Natuurbrug
Natuurbrugvernieuwing
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Nieuwe
verbinding
Cultureel
erfgoedgebied
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
MIRT-onderz
Stedelijke
Extensivering
/ Herstructurering
CULTUURHISTORISCHE
Natura2000
-water
land
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Nieuwe
brug
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Hoofdwegennet
Zoetwater
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
GROENBLAUWE
STRUCTUUR op
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
nelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Opgave
hoofdspoorwegennet
Nationaal
Park
ennet
ennet
Waterveiligheid:
piekafvoer
Kansrijk
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Waterveiligheid:
piekafvoer
n-blauwe
structuur
Knelpunt
hoofdwegennet
Waarborgen afwatering / piekafvoer
Natura2000 - gebied
water
enzonne-ener
economie
Windenergie
en
economie
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Extensivering
/ Herstructurering
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Wateroverlast: zoekgebied bergingsgebieden
O
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Geothermie
Metronet
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Natura2000
water
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
ZOOMExtensivering
OUT
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder
CO
Economie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aanpak
in groen-blauwe
groen-blauwe
structuur Hoofdvaarwegennet
Object of ensemble
op (voorlopige)
lijst were
Afvoercapaciteit
afwatering / piekafvoer
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
OUT Waarborgen
/ Herstructurering
B op (voorlopige)
D
Aanpak
in
structuur
SamenhangendRECREATIEVE
HOV-netwerk
Natuurbrug
HOV
HOV
Afvoerverdeling
Secundaire
s
ZOOM
OUT
ZOOM
Zoutwater
Sluis
Afvoercapaciteit
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
(Belangrijke)
Regionale
weg
Natuurlijk
erfgoedgebied
lijst
werelderfgoed
Extensivering
/
Herstructurering
STRUCTUUR
Hoofdvaarwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Piekafvoer
/ Afwatering
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Aanpak in recreatieve structuur
Energie
uit waterin groen-blauwe struc
oofdwegennet
nelpunt
hoofdwegennet Natuurbrug
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
LANDSCHAP
& ERFGOED
Hoofdvaarwegennet:
deel
TEN-t
WATER
ENERGIE
et
Hoofdvaarwegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Mainport
(of int’l
hub)
High TechGROENBLAUWE
Systemen & Materialen
Hoofdvaarwegennet
ZOOM
OUTSchiphol
STRUCTUUR
ZOOM
OUTAanpak
nnet
TITEL
INFRASTRUCTUUR
MAINPORT,
BRAINPORT,
GREENPORT
Waterenergie
nnet
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
RECREATIEVE STRUCTUUR
Nationaal Landschap
onder regionaal
beheer
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
MIRT-onderzoek
water
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Woongebied
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Hoofdwegennet
Cultureel erfgoedgebied
opSecundaire
(voorlopige)
lijstP
Nieuwe
metroverbinding ligplaatsen
ZOOM
OUT
ZOOM OUT Afvoerverdeling
RECREATIEVE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Zoetwater
Nationaal
Park
Zoetwater
Zandplaat / Kwelder
/ Buitendijk
Natuurbrug
Nationaal
Landschap
onder regionaal
beheer
Uitleg
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t brug
stuurk
Peilbeheer
Capaciteitsuitbreiding
MIRT-onderz
RECREATIEVE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
Peilbeheer
en economie Secundaire
Nieuwe
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Afvoerverdeling
stuurknop / Peilfluctuatie
Peilbeheer
Opgave
hoofdvaarwegennet
Geothermiecentrale/energietransitiecentra
ieuweHoofdspoorwegennet
verbinding
hoofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
Wederopbouwgebied
rwegennet
RECREATIEVE
Mainport Rotterdam
(of
int’l
hub) regionale weg
Energy
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Nationaal Park STRUCTUUR
Natuurbrug
en economie
Hoofdwegennet
Zoetwater
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Opgave:
Zandhonger
Knelpun
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Energie uit water
Afvoercapaciteit
Opgave:
Zandhonger
Natuurbrug
aterialen
Intensivering
/
Transformatie
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Olieen
gaswinning
Linie
le
weg
Zoetwater
B
D
HOV
Natuurlijk erfgoedgebied
op (voorlopige)
Linie
RECREATIEVE
STRUCTUUR onder regionaalKnelpunt
Zoutwater
le weg
(belangrijke)
regionale
weg
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop lijsw
Nationaal
Landschap
beheer
Nationaaldeel
Landschap onder regionaal beheer
Aanpak
inZoutwater
recreatieve
structuur
atieve
structuur
water
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
Hoofdspoorwegennet:
Aanpak
in groen-blauwe
structuurOpgave
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Object
of ensemble
op
lijst
werelderfgoed
Nationaal ParkMIRT-onderzoek
Afvoercapaciteit
(Belangrijke)
Regionale
weg
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
nelpunt
hoofdspoorwegennet
Berging
Zuidwestelijke
Delta
B (voorlopige)
DMIRT-onderzoek
Afvoercapaciteit
sluis
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Sluis TEN-t en/of PHS
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
ZOETWATER
Berging
Zuidwestelijke
Delta
x
(Belangrijke)
Regionale
weg
Aanpak
in Park
recreatieve
structuur
Hoofdwegennet:
deel TEN-t Creatieve
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Achterlandverbinding
wegennet
Nationaal
Brainport
Eindhoven
Industrie
en economie Secundaire stuurknop GROEN-BLAUWE
(Belangrijke)
Regionale
wegHoofdvaarwegennet: deel TEN-t
en economie
Mainport
Schiphol
(of
hub)
High
Tech
Systemen
RECREATIEVE
STRUCTUUR
STRUCTUUR
TEL
INFRASTRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Zoutwater
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Peilbeheer
Mainport
Schiphol
(of int’l
int’l
hub) Afvoerverdeling
High
Tech
Systemen && Materialen
Materialen
Topsectoren
Zoutwater
Geothermiecentrale/energi
P.M. Zandplaat
Afvoerverdeling
Secu
ZOOM
OUT
ZOOM OUT Mainport
P.M.
net
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Zandplaat
/
Kwelder
/
Buitendijks
land
Nationaal
onder
regionaal
beheer
Peilbeheer / peilfluctuatie
/ KwelderLandschap
/Peilbeheer
Buitendijks
land
Stedelijke vernieuwing
Rotterdam
(of int’l hub) Aanpak
MIRT-onderzoekNieuwe
water
Wederopbouwgebied
Vestigingsplaats
zonne-energie
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
peilfluctuatie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aanpak in groen-blauwe
structuur
UCTUUR
Afvoercapaciteit
B
D
in groen-blauwe
structuur/Hoofdspoorwegennet
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Afvoercapaciteit
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
x hoofdvaarwegennet
nelpunt
Cultureel erfgoedgebied
lijst werelderfgoed
OV-knooppunt
Aanpak in
structuA
Zandsuppletie
en recreatieve
economie
B opD(voorlopige)
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Peilbeheer
Nieuwe
brug
Kustversterking
/ Zandsuppletie
OV-knooppunt
xLinie
Zandsuppletie
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Zandplaat
/
Kwelder
/
Buitendijks
land
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
Greenport
Agro
&
Food
MIRT-onderzoek
water
Mainport
Rotterdam
(of
hub)
Energy
Knelpunt
hoofdwegennet
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Berging
Zuidwestelijke
DeltaMaeslantkering, Nieuwe Waterweg
Zandplaat
/ Kwelder / Buite
aarwegennet
EHS
op land (herijkt)
Intensivering
/ Transformatie
Mainport
Rotterdam
(of int’l
int’l
hub)
Energy
Energie
Hoofdvaarwegennet
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Bedrijventerrein
/ Haventerrein
Woongebied
Zeehaven
van
regionale
betekenis
Afvoercapaciteit
Nationaal Landschap
onder
regionaal
beheer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
MIRT
High
Tech Systemen
&CULTUURHISTORISCHE
Materialen
Maeslantkering,
Nieuwe&Waterweg
en economie
STRUCTUUR
Peilbeheer
P.M.
TRANSPORT
OPSLAG
Extensivering / Herstructurering
Brainport
Eindhoven
Linie
Object
of ensemble
op (voorlopige) lijst
werelderfgoed
leHoofdspoorwegennet
weg
Knelpun
mble
op
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
Peilbeheer
ZOETWATER
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
ZOETWATER
Nieuwe
Object of
ensemble
op (voorlopige)
lijst
wereld
Achterlandverbinding
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
nelpunt
regionaal
vaarwegennet
Corridor
achterlandverbinding
Nieuwe
brugbrug
Sluis
Natuurlijk erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijstZuidwestelijke
werelderfgoed
en ec
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
Extensivering
/
Herstructurering
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Afvoercapaciteit
Berging
Delta
Zandsuppletie
Linie Doorstroming
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
A
Berging
(zoekgebied)
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Brainport
Eindhoven
Creatieve
Industrie
Kassengebied
Berging
(zoekgebied)
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
vaarweg
verbeteren
Creatieve
Industrie
Peilbeheer
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL weg vernieuwing
INFRASTRUCTUUR
Brainport
Creatieve Industrie
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS hoofdwegennet
Nieuwe
verbinding
e) regionale
Stedelijke
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
UT
ZOOM
OUTEindhoven
Natura2000 - land
P.M. inLinie
ZOOM OUT
Energy
Berging
Zuidwestelijke
Delta weg
Aanpak
groen-blauweop
structuur
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Afvoercapaciteit
Cultureel
erfgoedgebied
(voorlopige) lijst
werelderfgoed
Greenport
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst w
edgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥
220kV
Object
of
ensemble
op
(voorlo
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werel
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Aandachtsgebied
zoetwater door verzilting
Hoofdvaarwegennet
P.M.
Knelpun
Sluis
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Sluis
Uitleg
Linie
nelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Sluis
(i.r.t.
waterkwaliteit)
Knelpunt
hoofdwegennet
Peilbeheer
Extensivering
/
Herstructurering
Sluis
Extensivering
/
Herstructurering
Natuurbrug
Wederopbouwgebied
EHS op
land (herijkt)
Intensivering / Transformatie
ZandsuppletieGROENBLAUWE
Berging
(zoekgebied)
Knelpunt
hoofdwegennet
P.M.
STRUCTUUR
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
& Health
Knelpunt
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
Greenport
&& Food
op
Intensivering
/ Transformatie
GREEN
DEAL
Oosterschelde
// Zandhonger
Berging
Delta EHS
AgroAgro
& Food
A
EHS
opland
land(herijkt)
(herijkt)
Intensivering
/ Transformatie
GREENZuidwestelijke
DEAL Biodiversiteit
Biodiversiteit
Oosterschelde
Zandhonger
Zandsuppletie
Greenport
Agro
Food
Natura2000
- water
OV-knooppunt
Hoofdwegennet
Zoetwater
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis (logistiek)
(Belangrijke)
Regionale
weg
Extensivering
/ Herstructurering
Creatieve
Industrie
Linie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
P.M.
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige) op
lijst(v
w
P+R
P+R
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Zandsuppletie
Cultureel
Peilbeheer ZOOM OUT
UT
ZOOM
OUTKnelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
edgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
materialen
Cultureel
erfgoedgebied
Uitleg
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
+R
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Regionaal
Aandachtsgebied zoetwater
door bodemdaling
Hoofdvaarwegennet
UitlegStedelijke vernieuwing
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Nieuwe
hoofdwegennet
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
GREEN
DEALverbinding
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Knelpun
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Natura2000
land
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Natuurbrug
Zandsuppletie
Afvoerverdeling
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Water
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Stedelijke
P.M. & Uitgangsmaterialen
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Natura2000
-Aanpak
land
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Berging
(zoekgebied)
Zoutwater
Tuinbouw
Stedelijkevernieuwing
vernieuwing
Natura2000
land
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Berging
(zoekgebied)
in groen-blauwe struc
W
Integrale gebiedsopgave van regionale betekenis
Linieweg
Agro
& Food
ad
(belangrijke)
regionale
Natuurlijk
erfgoedgebied op (voorlopige) lijst
Wederopbouwgebied
Zandsuppletie
Hoofdwegennet Knelpunt
Zoetwater
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Regionaal
snelfietspad
Wederopbouwgebied
egionaal
gebiedsnelfietspad
erfgoedgebied op (
(Belangrijke)
Regionale
weg
Natura2000
-Natuurlijk
water
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Berging
(zoekgebied)
Regionale
weg
Militaire luchthaven met burgermedegebruik
Nieuwe
regionale
verbinding
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Berging
(zoekgebied)
RECREATIEVE
STRUCTUUR
OV-knooppunt
Extensivering / Herstructurering
Kansrijk
gebied
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Natura2000
- water
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Samenh
HOV/ geothermie
Berging
(zoekgebied)
x
Zandplaat
/
Kwelder
Buitendijks
land
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Natura2000
water
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Extensivering
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
&
Health
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
Extensivering/ Herstructurering
/ Herstructurering
Life
Sciences
&
Health
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of PHS
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
GREEN DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Militaire luchthaven
met
burgermedegebruik
Life Sciences
Health P.M.
Hoofdspoorwegennet
Tuinbouw
en &
Uitgangsmaterialen
Zoutwater
Wederopbouwgebied
etsenstalling
CoalitieFietsenstalling
Natuurlijke Klimaatbuffers
(zoekgebied)
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
UUR
Kansrijk
gebiedstructuur
zonne-energie W
Aanpak
in
groen-blauwe
Mainporthoofdwegennet
Schiphol
(of int’l hub)
Materialen
Opgave
regionale
weg Bergingregionale
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Knelpunt
(belangrijke)
weg
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Wederopbouwgebied
OV-knooppunt
P+R
Nationaal
Landschap
onder
regionaal behee
P+R
Knelpunt
Zandsuppletie
luchthaven
Aanpak
iningroen-blauwe
structuur
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ groen-blauwe
Zandhonger
Aanpak
structuur
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
(belangrijke)
regionale
weg
Nationaal
Park
e)
regionale weg
weg
(Belangrijke)
Regionale weg Militaire
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Nieuwe
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
e)
regionale
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Stedelijke vernieuwing / Transformatie
Water
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Logistiek
OV-knooppunt
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Hoofdwegennet
Water
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Afvoercapaciteit
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Geothermie
MainportLife
Schiphol
(of int’l
hub)
& Materialen
Zandplaat / Kwelder / Buitendijks land
Sciences
& Health
Watergerelateerde gebiedsontwikkeling
ieuwe
brug
RECREATIEVE
STRUCTUUR
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Knelpunt
hoofdwegennetMainport Rotterdam
Nieuwe
brug
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
EHS
op
land
(herijkt)
Primaire
kering
voldoet
Hoofdspoorwegennet
(of
int’l
hub)
RECREATIEVE
STRUCTUUR
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Opgave
brug
Schiphol
(of
int’l
hub)
Materialen
Natuurbrug
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
RECREATIEVE
STRUCTUUR
(Verbeteren)
ecologische
kwaliteit
Aanpak
in groen-blauwe structuur niet (De
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV PRODUCTIE
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Snelfietspad
PRODUCTIE
TRANSITIE
RUCTUUR
xTITEL
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
TRANSITIE
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
WATERVEILIGHEID
&&&TRANSITIE
Zeehaven
van nationale
betekenis WATERVEILIGHEID INFRASTRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
le
Aanpak in recreatieveSluis
structu
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Hoofdkantoren
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
le weg
weg
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of
PHSNatuurlijke
Knelpunt
hoofdwegennet
Extensivering
/ Herstructurering
Berging
(zoekgebied)
Coalitie
Klimaatbuffers
Nationaal
Park
(belangrijke)
regionale
weg
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
MainportChemie
Rotterdam (of int’l hub)
amenhangend HOV-netwerk
V-netwerk
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg weg
Peilbeheer
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Water
Nationaal
Park
Recreatiegebied
Hoofdvaarwegennet
Nationaal
Park
GROENBLAUWE STRUCTUUR
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Zandsuppletie
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Primaire
kering
nader
onderzoe
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥
500MW
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Zandsuppletie
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Zandsuppletie
Brainport
Eindhoven
Natura2000
-brug
land
Mainport Rotterdam (of int’l hub)
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
(Mogelijke) vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
land (herijkt) Intensivering / Transformatie
Primaire
kering - niet
voldoet
niet
(Derde
Fietsenstalling
EHS op land (herijkt)
A
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
500MW
Primaire kering
- voldoet
(Derde
Toets) Toets)
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥≥ 500MW
niet
(Derde
Toets)
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Stedelijke
/Binnenhaven
Transformatie
Natuurbrug
x wegvernieuwingKnelpunt
van
nationale
betekenis
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
OUTPrimaire kering - voldoet
ZOOM
OUT
Den
Haag Internationale
Stad
e)
regionale
Mainport
Schiphol
(of int’l
hub) ZOOM
& Materialen
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Mainport
Schiphol
Aanpak
in recreatieve structuur
Knelpunt
hoofdwegennet
Brainport
Eindhoven
hoofdspoorwegennet
BB
DD
Uitleg
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Capacite
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
x x (belangrijke) regionale
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
ieuwe verbinding
weg
GREEN DEAL
Biodiversiteit
/ Zandhonger
Aanpak
inOosterschelde
structuur
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Chemie
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Aanpak
inrecreatieve
recreatieve
structuur
belangrijke)
regionale weg
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Hoofdspoorwegennet
Natuurbrug
Stad-landverbinding
Nieuwe
verbinding
spoorwegennet
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Energie
uit
water
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
Natura2000
- water
kering - voldoet (Derde
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
2000 -Knelpunt
land Hoofdvaarwegennet
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Greenport
Aandachtsgebied
zoetwater
door Primaire
Knelpunt
hoofdwegennet
Brainport Eindhoven
Peilbeheer
/(Derde
Waterbuffer
Nieuwe
verbinding
hoofdspoorwegennet
Primaire kering
kering -- nader
nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets) hoofdwegennet
Stedelijke
vernieuwing
Nieuwe
brug
Natura2000
- land of ensemble op (voorlo
Primaire
nodg
Toets)
Nationaal
Landschap
onder regionaal
beheer
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Object
Peilbeheer
Waterbuffer
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Zandsuppletie
M
Oponderzoek
de kaart
zijn
t.a.v.
infrastructuur
de huidige
opgaven
Peilbeheer
//RECREATIEVE
Waterbuffer
Natuurbrug
Sluis
Mainport
Rotterdam
(of int’l hub)
Stedelijke/ vernieuwing
/ Transformatie
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Greenport
Extensivering
Herstructurering
le weg
Multimodaal
knooppunt
nationale betekenisHoofdwegennet
(logistiek)Zuidas
Greenport
Hoofdkantoren
Integrale
van
betekenis
STRUCTUUR
Nieuwe
nelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
bodemdalingCULTUURHISTORISCHE
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Hoofdkantoren
Integrale gebiedsopgave
gebiedsopgave
van nationale
nationale
betekenis
Nieuwebrug
brug
P.M.
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Stedelijke
vernieuwing
Transformatie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
hoofdwegennet
Doorstro
e)Knelpunt
regionale
weg
2000
- water(Belangrijke)
Primaire kering
voldoet
(Derde
Toets)
Regionale
weg/ Logisitek
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
aangegeven
waar
een
MIRT
Verkenning,
EHS
op
land
(herijkt)
Primaire
kering
- Secundaire
voldoet
ni
RECREATIEVE STRUCTUUR
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)
P+R
P+R
Waterveiligheid:
piekafvoer
Zandsuppletie
Afvoerverdeling
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Natuurbrug
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)
Natura2000
water
Zandsuppletie
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Burgerluchthaven
van nationale betekenis
materialen Extensivering / Herstructurering
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Zandsuppletie
Primaire kering
keringHOV
- voldoet
voldoet
(Derde
Toets)
Samenhangend
HOV-netwerk
Geothermiecentrale/energietransi
Greenport
Primaire
(Derde
Toets)
Object
of))ensemble
oponder
(voorlopige)
lijst
wereld
Kansrijk
gebied windenergie
windenergie
(illustratief
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Kansrijk
gebied
(illustratief
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Cultureel
erfgoedgebied
op (v
Sluis
Brainport
Eindhoven
Nationaal
Landschap
regionaal
beheer
MIRT Onderzoek
ofZOOM
planuitwerking
loopt.
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Burgerluchthaven
van nationale betekenis
ngsmaterialen
Aanpak
in groen-blauwe structuur
TITEL
TOPSECTOREN
MAINPORT, BRAINPORT,
GREENPORT
Zandsuppletie
/ Herstructurering
Aandachtsgebied
zoetwater
door
Object
ofofensemble
lijst
Peilbeheer
OUT/ Waterbuffer
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
UitlegExtensivering
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Object
ensembleopop(voorlopige)
(voorlopige)
lijstwereld
wereA
Sluis
Den
Internationale
Stad
Extensivering
Integrale gebiedsopgave van nationale betekenis
Sluis
Waterveiligheid:
piekafvoer
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
in groen-blauwe
structuur / Herstructurering
Den Haag
Haag
Internationale
Stad
Extensivering
/ Herstructurering
Zandsuppletie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Windenergie
Landbouw
(ofvaarwegennet
LOG)
Coalitie NatuurlijkeRECREATIEVE
Klimaatbuffers
OV-knoo
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Primaire
kering
nader
ond
verzilting
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Knelpunt
regionaal
Natura2000
land
Regionaal
snelfietspad
Opgave:
Zeewaartse
waterveilig
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Waterveiligheid:
piekafvoer
ructuur
schap
onder
regionaal
beheer
STRUCTUUR
Waterveiligheid:
piekafvoer
uctuur
Windenergie
MIRT-onde
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
EHS op/ halte
land
(herijkt)
Maeslantkering,
NieuweCultureel
Waterweg
op (voorlopige)
lijst w
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
materialen(Belangrijke)
Regionale
weg luchthaven
Peilbeheer
/ Waterbuffer
MIRT-onderzoek
water
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis Hoofdvaarwegennet
Greenport
Windenergie
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Station
Militaire
met
burgermedegebruik
th
Windenergie
Nationaal
Landschap
onder
regionaal beheer
Uitleg
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Aanpak
inerfgoedgebied
groen-blauwe
structuur
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst
Berging
(zoekgebied)
High
Tech
Intensivering
/ Cultureel
Transformatie
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
TUUR
Peilbeheer
/ Waterbuffer
lijstw
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Knelpunt
(belangrijke) regionale
wegSystemen & Materialen
Opgave:
Zeewaartse
P(
Uitleg
Woongebied
Hoofdwegennet
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Zuidas
en econom
Uitleg
Peilbeheer / Waterbuffer Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige)
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Zuidas waterveiligheid
en
economie
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Nationaal
Park
Waterenergie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Droogtegevoelig
gebied:gebiedsontwikkeling
geen
wateraanPeilbeheer / Waterbuffer
RECREATIEVE
STRUCTUUR
nale
weg
Knelpunt
regionaal
Hoofdspoorwegennet
Maintenance
Natura2000
- watervaarwegennet
Primaire op
kering
- voldoet
Fietsenstalling
Watergerelateerde
Opgave: Zeewaartse
Zeewaartse
waterveiligheid
WATERVEILIGHEID
RUCTUUR
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Opgave:
waterveiligheid
alKnelpunt
Park
Natura2000
Natuurlijk STRUCTUUR
erfgoedgebied
(voorlopige)
lijst(D
w
Waterenergie
hoofdspoorwegennet
Nieuw
station / halte
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Burgerluchthaven
van nationale
betekenis
ngsmaterialen
Aanpak
Afvoercapaciteit
Zeehaven
van
nationale
betekenis
CULTUURHISTORISCHE
Nationaal
Landschap
onder
re
Zeehaven
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Afvoercapaciteit
Waterenergie
Linie
n-blauwe
structuur
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
wegin groen-blauwe structuur
Opgave:
Zandhonger
Waterenergie
Aanpak
inerfgoedgebied
groen-blauwe
structuur
Natuurlijk
opop(voorlopige)
voer uit hoofdwatersysteem
mogelijk
Knelpunt
regionale weg
Natuurlijk
erfgoedgebied
(voorlopige)lijst
lijsw
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Energy
Stedelijke
vernieuwing
Mainport
Rotterdam
(of int’l(belangrijke)
hub)
B
D
Samenhangend HOV-netwerk
HOV
Opgave:
Zandhonger
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Nationaal
ParkWederopbouwgebied
Olie- en
gaswinning
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Natuur,
Landschap
&vaarweg
Erfgoed
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
B
Aanpak
in recreatieve
structuur
Doorstroming
verbeteren
OV-knooppunt
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
in recreatieve
structuur
Onderwijs
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
groen-blauwe
structuur
EHS
op
land
(herijkt)
Primaire
kering
- voldoet niet (Derde
Toets
Nieuwe
brug
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Aanpak
iningroen-blauwe
structuur
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
th
OV-knooppunt
Wederopbouwgebied
Binnenhaven
vanvan
nationale
betekenis
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
P.M. weg
CTUUR
Oliegaswinning
Opgave:
Zandhonger
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Binnenhaven
nationale
betekenis Opgave:
Zandhonger
Binnenhaven
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Olieen en
gaswinning
en
gaswinning
Peilbeheer
Aanpak in/ peilfluctuatie
groen-blauwe struc
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR HOV-netwerk
Wederopbouwgebied
Knelpunt hoofdvaarwegennet
WATERVEILIGHEID
RUCTUUR
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
B
D OlieSamenhangend
HOV
HOV
Wederopbouwgebied
xbrug
OV-knooppunt
P+R
Creatieve Industrie
Extensivering
/ Herstructurering
Brainport
Eindhoven
(Belangrijke)
Regionale
weg
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer
/ Peilbeheer
peilfluctuatie
Knelpun
Aanpak
in Peilbeheer
recreatieve structuur
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe P+R
tuur
Zeehaven
van regionale betekenis
tuur
HE
STRUCTUUR
Zandsuppletie
OV-knooppunt
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
aterialen
Z
OV-knooppunt
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
P.M.
Hoofdspoorwegennet
HOV
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Samenhangend
HOV-netwerk
Zorg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Primaire kering
- naderZeewaartse
onderzoek nodg
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Zeehaven
vanknooppunt
nationale betekenis
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg weg
Natura2000
- land
Multimodaal
nationaleLinie
betekenis (logistiek)
Opgave:
water(D
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Nieuw
OV-knooppunt
P+R
P+R
Vestigingsplaats
zonne-energie
Multimodaal
nationale
betekenis
(logistiek)
Vestigingsplaats
zonne-energie
Binnenhavenknooppunt
van nationale
betekenis
Peilbeheer
peilfluctuatie
Knelpunt
hoofdwegennet
Vestigingsplaats
zonne-energie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Hoofdvaarwegennet
Peilbeheer
// peilfluctuatie
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
op
land
(herijkt) op (voorlopige) lijst werelderfgoed
EHS
op
land
(herijkt)
PrimaireSTRUCTUUR
kering - voldoet
niet (Derde Toets
Nieuwe
brug
EHS
op
land
(herijkt)
TRANSPORT
&Berging
OPSLAG Zuidwestelijke
Stedelijke
vernieuwing
/weg
Transformatie
ofKnelpunt
ensemble op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Delta
Object
of
ensemble
(belangrijke)
regionale
Agro
&
Food
Greenport
Energie
ZOETWATER
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Sluis
Regionaal
snelfietspad
Nationaal
Park
Binnenhaven
van regionale betekenis
Nieuwe
Coalitie NatuurlijkeZOETWATER
Klimaatbuffers
Nationaal
Park
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
EHS
op land
P.M.Primaire kering - voldoet (Derde Toets)
Natura2000
-(herijkt)
water
Knelpunt
(belangrijke)
regionaleweg
weg
Binnenhaven
van nationale
betekenis
P.M. betekenis
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
Knelpunt hoofdspoorwegennet
B
Peilbeheer / Waterbuffer
P+R
P+R
HOV
nieuw
Recreatie
(leisure) nationale
Regionaal
Regionaal
snelfietspad
TRANSPORT
& OPSLAG
Linie
Knelpunt
(belangrijke) regionale weg
Integrale
gebiedsopgave
van nationale
betekenis
TRANSPORT
OPSLAG
Object
of ensemble
op (voorlopige)
were
TRANSPORT
&& OPSLAG
Multimodaal
knooppunt
betekenis
(logistiek)
orlopige)
lijst
werelderfgoed
elrlopige)
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Primaire
kering
- nader
onderzoeklijst
nodg
(D
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
Natura2000
lijst
werelderfgoed
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Opgave:
Zandhonger
Sluis
EHS
op
land
Natura2000
-(herijkt)
land
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Aandachtsgebied zoetwater
door
verzilting
Natura
2000
land
ZOETWATER
Extensivering
/ Herstructurering
Knelpunt
hoofdwegennet
ZOETWATER
Zandsuppletie
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Burgerluchthaven
van nationale
betekenis
Tuinbouw enHOV
Uitgangsmaterialen
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
Zandsuppletie
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Aandachtsgebied
zoetwater
doo
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Fietsenstalling
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Natura2000
Aanpak
recreatieve structuur
structuur
Waterveiligheid: piekafvoer
Multimodaal
knooppunt
regionale
Knelpunt
hoofdwegennet
Aanpak
inin
groen-blauwe
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenisbetekenis
(logistiek) (logistiek)
Den
Haag Internationale
Stad
Knelpun
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
HOV
bestaand
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
P.M.
Knelpunt
Maritiem
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Waterrecreatie
(leisure)
Fietsenstalling
Regionaal
snelfietspad
Cultureel
erfgoedgebied
op (Derde
(voorlopige)
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
Hoogspanningsleiding
≥ ≥220kV
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
PRODUCTIE
& TRANSITIE
Hoogspanningsleiding
≥>220kV
220kV
Natura2000
-hoofdwegennet
Primaire
kering
- voldoet
Toets)lijstG
Den
Haag
Internationale
Stad
Hoogspanningsleiding
ppijk(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
220kV
Hoofdvaarwegennet
Aanpak
inbodemdaling
groen-blauwe
Integrale
gebiedsopgave
van nationale betekenis
Natura2000
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Uitleg
Aandachtsgebied
zoetwater
door
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Natuurbrug
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
P+R
P+R Regionale
Natura
2000
-water
water structuur
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
(Belangrijke)
weg
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
&
Health
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Natuurbrug
RECREATIEVE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Aanpak
inverbinding
groen-blauwe
structuur
Zuidas
Integrale
gebiedsopgave
van nationale
betekenisbetekenis
Opgave:Aandachtsgebied
Zeewaartse waterveiligheid
zoetwater doo
Berging (zoekgebied)
Doorstroming
vaarweg Nieuwe
verbeteren
brug
x EHS op land Natuurbrug
Berging (zoekgebied)
Nieuwe
hoofdwegennet
Integrale
gebiedsopgave
van regionale
Knelpunt hoofdwegennet
Natuurbrug
sformatie
opbouwgebied
Nieuwe
verbinding
Knelpun
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Natuurlijk
erfgoedgebied
(voorlopige)
lijs(
Fietsenstalling
Kansrijk
gebied
geothermie(herijkt)
Waterveiligheid:
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Nieuwe
verbindinghoofdwegennet
hoofdwegennet
Nieuwe
brug
Knelpunt
(belangrijke)Den
regionale
weg
pp (voorlopige)
lijst
HOV
nieuw
Zuidas
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
) )) piekafvoer
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ op
500MW
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
380kV
Aanpak
inPark
groen-blauwe
structuur
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Haag Internationale
Stad
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Nationaal
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Nationaal
Park
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Zandsuppletie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Wederopbouwgebied
Regionaal
snelfietspad
Militaire luchthaven
Water
Den
Haag Internationale Stad
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Kansrijk
gebied
zonne-energie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
SluisOV-knooppunt
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
ZOETWATER
HOV
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Samenhangend
HOV-netwerk
Aandachtsgebied
zoetwatervoo
Nationaal
Park
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
Opgave:
Zandhonger
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
GREEN DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Zeehavenvan
vanregionale
regionale
betekenis
- mili- gebruik)
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde / Zandhonger
HOV
materialen
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Opgave: Zeewaartse
waterveiligheid
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
bestaand
ing
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Wederopbouwgebied
B
D (militair
Zeehaven
betekenis
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Samenhangend HOV-netwerk
HOV
Natura2000
- land
Nieuwe
brug
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Kansrijk
gebied
geothermie
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Buisleidingenstrook
C
Zuidas
Kansrijk
gebied
geothermie
Kansrijk
gebied
geothermie
Aanpak
inPark
recreatieve
Nationaal
Cultureel
erfgoed
opstructuur
(voorlopige)
lijst
Knelpun
Geothermie
Aandachtsgebied zoetwatervoorziening
zoetwatervoorziening
Aandachtsgebied
OV-knooppunt
(Belangrijke)
Regionale weg
Nationaal
Landschap
Knelpunt (belangrijke)
regionale
weg
Zuidas
tair
gebruik
Nationaal Landschap
onder
regionaalonder
beheerre
Fietsenstalling
Chemie
Zeehaven vanwerelderfgoed
nationale
betekenis
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Nationaal
Park
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Aanpak
inPark
recreatieve
structuur
Aandachtsgebied
zoetwate
Nationaal
Peilbeheer
/
Waterbuffer
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
Extensivering
/
Herstructurering
Wateroverlast:
zoekgebied
bergi
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Kansrijk
gebied
zonne-energie
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
bestaand
Natura2000
- water
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Nieuwe
brug
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Waarborgen
afwatering
/Knelpunt
piekafvoer
Nieuwe verbinding
(belangrijke) regionale wegKnelpunt
tructurering
hoofdvaarwegennet
Opgave: Zandhonger
hoofdspoorwegennet
Kansrijk
windenergie (illustratief
)
Gebied gebied
windenerige
Aanpak
in verbinding
recreatieve
structuur regionale weg
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Nieuwe
(belangrijke)
W
UCTUUR
Wateroverlast: zoekgebied
zoekgebied
bergingsgebieden
Wateroverlast:
bergingsgebieden
B
D
Samenhangend HOV-netwerk
HOV
Aanpak in groen-blauwe
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Knelpun
Aanpak in structuur
groen-blauwe
struc
Geothermie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aanpak
in recreatieve
Natuurlijk
erfgoed
(voorlopige)
lijst
Geothermie
Logisitek
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed Geothermie
Nieuwe
brugopstructuur
Aanpak
iningroen-blauwe
structuur
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Uitleg
Aanpak
groen-blauwe
structuur zoetwate
Knelpunt
hoofdwegennet
Aandachtsgebied
zoetwater
door
Aandachtsgebied
HOV
nieuw
Object
of ensemble
opvaarwegennet
(voorlopige) lijst werelderfgoed
EHS
op
land
(herijkt)
sformatie
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Sluis
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Waarborgen
afwatering
/
piekafv
ZOETWATER
Knelpunt
regionaal
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Energie
uit water
water
werelderfgoed
brug
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Energie
uit
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale weg
Windenergie
Zonne-energie
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Zonne-energie
Knelpunt
regionaal
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
bodemdaling
Zonne-energie
Knelpunt
hoofdwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt
regionaalvaarwegennet
vaarwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Nieuwe
brugVerstedelijking
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Hoofdkantoren
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
P+R STZ
Knelpunt
hoofdwegennet
P+R GROEN-BLAUWE
TITEL
Wederopbouwgebied
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Object
of
ensemble
op
de
(voorlopige)
lijst
onale
weg
TUUR
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verziltin
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
ing
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder
CO2 uitstoot
Natura2000
- landdoor
Aandachtsgebied
zoetwate
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Aandachtsgebied
zoetwater
OV-knooppunt
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Waterenergie
Natuurbrug
Object
of ensemble
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Sluis
Linie
ZOETWATER
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Linie
werelderfgoed
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Nieuwe
verbinding hoofdwegennet
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
verzilting
Natuurbrug
NIEUWBOUW
&
HERSTRUCTURERING
NIEUWBOUW
&
HERSTRUCTURERING
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Intensivering
/ Transformatie
Nationaal Park
Nieuweerfgoedgebied
verbinding hoofdwegennet
Natuurlijk
op MIRT-onderzoek
(voorlopige)
lijstwater
werelderfgoed
Knelpunt hoofdwegennet
Uitleg
al Landschap onder regionaal beheer
EHS op
Intensivering
/ Transformatie
Maeslantkering, Nieuwe
Waterweg
Natura2000P.M.
- water
Aandachtsgebied zoetwater doorRegiona
bodemd
Nieuwe
verbinding
regionale weg
Doorstroming vaarweg verbeteren
tructurering
Knelpunt
P.M.
Wateroverlast:
Cultureel
erfgoedgebied
op(belangrijke)
(voorlopige)
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Olie- en gaswinning
en economie lijst werelderfgoed
P+R
P+Rhoofdspoorwegennet
P.M.Aandachtsgebied
P.M.
Afvoerverdeling
zoetwaterzoekgebied
door verziltinP
ligplaatsen
KnelpuntCapaciteitsuitbreiding
(belangrijke) regionale
weg
Droogtegevoelig
gebied: geen
RECREATIEVE
STRUCTUUR
P+R
P+R
P+R
P+R
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
B
D
P+R
Zandsuppletie
P+R
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Zandsuppletie
Kennis
in groen-blauwe structuur
Hub
Stedelijkevernieuwing
vernieuwing
Afvoercapaciteit
Wederopbouwgebied
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Aanpak
in recreatieve structuur
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Stedelijke
Knelpunt hoofdspoorwegennet
uit hoofdwatersysteem
Fietsens
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet wateraanvoer
Stedelijke
vernieuwing / transformatie
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Natura
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
OV-knooppunt
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
wegwerelderfgoed
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst
Vestigingsplaats
zonne-energieAandachtsgebied
RegionaalLandschap
snelfietspadonder regionaal beheer
RegionaalNationaal
mogelijk
zoetwater
doorWaterw
bodemd
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Maeslantkering,
Waarborgen
afwatering
/p
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Nationaal Landschap
onder Nieuwe
regionaal
beheer
r regionaal
regionaal
beheer
HE
STRUCTUUR
beheer
Regionaal
snelfietspad
Regionaal
snelfietspad
Logistiek
gebied
Peilbeheer
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Knelpunt
hoofdwegennet
hoofdvaarwegennet
Extensivering / Herstructurering
ing
/Knelpunt
Transformatie
Regionaal
snelfietspad
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
hoofdvaarwegennet
RECREATIEVE
Peilbeheer /STRUCTUUR
Waterbuffer Wateroverlast: zoekgebied bergingsgebied
Natura
PeilbeheerWederopbouwgebied
/Knelpunt
Waterbuffer
Nieuwe
Extensivering
/ Herstructurering
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Knelpunt (belangrijke)
regionale weg
TRANSPORTVerzilting
& OPSLAGinlaatpunten
Fietsenstalling
Metropolitaan
Landschapstructuur
Aanpak
inbetekenis
groen-blauwe
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
OV-knooppunt
Zeehaven
vanPotentieel
regionale
ructuur
Aanpak
in Afvoercapaciteit
groen-blauwe
structuur
Fietsenstalling
uctuur
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weggebied
High Tech Systemen & Materialen
Fietsenstalling
Berging
Zuidwestelijke
Delta
logistiek
Natuurbrug
Object of Park
ensemble op (voorlopige) lijst werelderfgoed
Nationaal
Natuurbrug
Sluis
Regionaal
Fietsenstalling
tructurering
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Aanpak
Knelpunt regionaal vaarwegennet
HOV
Samenh
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Hoogspanningsleiding
≥
220kV
Nieuwe
brug
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebie
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Zandsuppletie
Peilbeheer
Knelpunt
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Nieuwe
brug
Knelpunthoofdwegennet
(belangrijke)Energy
regionale weg
B
D
Nieuwe
brug
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
RECREATIEVE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelder
Afvoerverdeling
Rijksweg
op
TEN-t
kernnetwerk
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
RECREATIEVE STRUC
Nieuwe brug
Knelpunt hoofdspoorwegennet
B deel
DTEN-t
HOV
Hoofdvaarwegennet:
RECREATIEVE
STRUCTUUR

Opgaven Noordwest-Nederland

Samenhangende opgaven:
• Mainport Amsterdam Schiphol
Haarlemmermeer (SMASH)
• Zuidas
• Noordzeekanaalgebied/ ZaanIJ-oevers (NZKG)
• Rijk-regioprogramma AmsterdamAlmere-Markermeer (RRAAM)
• As Stationsgebied UtrechtLeidsche Rijn
• Utrecht Oost-Sciencepark
• A12-zone Oudenrijn-Lunetten

MIRT Overzicht 2016 | 111

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

MIRT onderzoek	
Bereikbaarheid Lelystad Airport
Bereikbaarheid Noordwestkant Amsterdam
Bereikbaarheid Oostkant Amsterdam
Greenports en de samenwerking met Mainports
Organisch bouwen
Rijksvastgoed Lelystad
Stedelijke bereikbaarheid Metropoolregio Amsterdam

8.
9.

Verkenning
Corridor Amsterdam-Hoorn
Meerlaagsveiligheid Marken

PLANUITWERKING
A10 Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel
A27/A12 Ring Utrecht
Zuidasdok
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Amsterdam-Lemmer
Lichteren buitenhaven IJmuiden
Noordelijke Randweg Utrecht (NRU)
Ombouw Amstelveenlijn (hoogwaardige
tramverbinding)
17. OV Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad
18. Vaarweg IJsselmeer-Meppel
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.

REALISATIE
A1 Bunschoten-Knooppunt Hoevelaken
A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere
A7/A8 Purmerend-Zaandam-Coenplein
A9 Omlegging Badhoevedorp
A27/A1 Utrecht-Knpt Eemnes-Aansluiting Bunschoten
A28/A1 Knooppunt Hoevelaken
Afsluitdijk
Amsterdam CS, Cuypershal
Amsterdam CS, fietsenstalling
Amsterdam-Rijnkanaal (verwijderen keersluis Zeeburg)
Bilthoven, spoorwegovergang Soestdijkseweg
De Zaan (Wilhelminasluis)
Lekkanaal: 3e kolk Beatrixsluis en verbreding kanaalzijde/
uitbreiding ligplaatsen
32. Markermeer-IJmeer
33. N50 Ens-Emmeloord
34. Noord-Zuidlijn
35. Regionet, fase 1
36. Utrecht Centraal (NSP)
37. Utrecht, tram naar De Uithof
38. Verbeteren vaargeul IJsselmeer (A’dam-Lemmer)
39. Vleuten-Geldermalsen (incl. Randstadspoor, fase 1)
40. Zeetoegang IJmond
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.

Projecten Noordwest-Nederland

Legenda

* (ZVL)
* (BRA)
* (ONL)

NHUF

Zuidvleugel

ZW De

wegen
Wegen

wegen

wegen

spoor //OV
Spoor
OV

spoor / OV

spoor / OV

vaarwegen
Vaarwegen

vaarwegen

vaarwegen

sluis
Sluis

sluis

sluis

ligplaats
Ligplaats

ligplaats

ligplaats

integrale /ontwikkelingen
multimodale ontwikkelingen
Integrale

integrale / multimodale ontwikkelingen

waterbehe

waterbeheer / natte natuur
Water

waterbeheer / natte natuur

Regio-overschrijdende projecten;
zie
kaart betreffende regio
regio-overschrijdende
projecten; zie kaart betreffende regio

* (BRA)
* (ZWD)

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

MIRT Overzicht 2016 | 113

114 | MIRT Overzicht 2016

Infographic Noordwest-Nederland

MIRT Overzicht 2016 | 115

Bereikbaarheid Lelystad
Airport (MOBLA)

Gebied Noordwest-Nederland
Fase MIRT Onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel De Alderstafel Lelystad
heeft begin 2012 het Rijk geadviseerd over de
mogelijke ontwikkeling van de regionale
luchthaven Lelystad. In het kabinetsstandpunt hierover is opgenomen dat de landzijdige bereikbaarheid van de luchthaven gelijke
tred dient te houden met de ontwikkeling van
de luchthaven. In het MIRT Onderzoek is met
de regio en het bedrijfsleven onderzocht hoe
de gewenste ontwikkeling van de luchthaven
zich verhoudt tot de bereikbaarheid. In het
voorjaar 2014 hebben Rijk, provincie
Flevoland en de gemeente Lelystad op grond
van de resultaten van dit onderzoek
bestuurlijk afgesproken om een verdere
invulling te geven aan de verbetering van de
landzijdige bereikbaarheid van luchthaven
Lelystad.

het groot vliegverkeer gebruik maakt van de
luchthaven.

2015:
2011: het
Hetproject is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Ter voorbereiding op de startbeslissing
onderzoekt het Rijk op welke termijn een
verbreding van de A6 tussen Almere Buiten
Oost en Lelystad Centrum het beste kan
worden gerealiseerd, rekeninghoudend met
ondermeer de ontwikkeling van de luchthaven, de ruimtelijke ontwikkelingen, de inzet
van mobiliteitsmaatregelen, de Floriade en
geplande onderhoudswerkzaamheden. In
overleg met de provincie Flevoland en de
gemeente Lelystad zal worden besloten
wanneer de startbeslissing wordt genomen.
Betrokkenen Ministerie IenM, provincie
Flevoland, gemeente Lelystad en vertegenwoordiging van het Bedrijfsleven.

In april 2015 is het luchthavenbesluit Lelystad
in werking getreden. Onder regie van
provincie Flevoland werken diverse partijen
aan een verbetering van de busverbinding,
aan mobiliteitsmaatregelen en een nieuwe
aansluiting op de A6 met een verbinding naar
de luchthaven. Het Rijk start een MIRT
Verkenning naar de verbreding van de A6
tussen Almere Buiten Oost en Lelystad
Centrum.
Planning Het streven is om de
OV-maatregelen, de mobiliteitsmaatregelen
en de nieuwe aansluiting met de verbindingsweg naar de luchthaven te realiseren voordat

MIRT Overzicht 2016 | 116

Bereikbaarheid noordwestkant
Amsterdam

Gebied
Onderwerp
Fase
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
MIRT Onderzoek
IenM
MIRT-onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel Uit de Nationale Markten Capaciteitsanalyse (NMCA) van 2011
(bevestigd in een update in 2013) is gebleken
dat op termijn aan de noordkant van
Amsterdam diverse bereikbaarheids­
knelpunten op het hoofdwegennet zullen
optreden. Naar aanleiding van de uitkomsten
van het onderzoek Noordkant Amsterdam
(MONA) is in 2013 afgesproken om voor de
A9 tussen Alkmaar (knooppunt
Kooimeerplein) en knooppunt Raasdorp een
nieuw MIRT Onderzoek te starten, volgens de
nieuwe aanpak van bereikbaarheidsopgaven
(Vernieuwing MIRT/Meer Bereiken). De
nieuwe aanpak betekent dat de bereikbaarheidsopgaven in de A9-corridor, waar
relevant, worden opgepakt in samenhang
met andere (ruimtelijke) opgaven in het
gebied, dat breed wordt gekeken naar
mogelijke oplossingen, en dat rijk, regio en
bedrijfsleven hierbij gezamenlijk optrekken.
Doel van het MIRT Onderzoek Noordwestkant
Amsterdam (NowA) is samen met de
omgeving in beeld brengen van:
-	innovatieve oplossingsrichtingen om de
bereikbaarheidsknelpunten op te lossen en
de bereikbaarheid in de corridor AlkmaarHaarlemmermeer te verbeteren
-	meekoppelkansen voor ruimtelijke en
andere opgaven in het gebied die
samenhangen met de
bereikbaarheidsoplossingen
om daarmee een bijdrage te leveren aan
behoud en waar mogelijk versterking van de
economische concurrentiepositie en

aantrekkelijke leefomgeving van de
Noordvleugel van de Randstad.

2015:
2011: het
Hetproject is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning
Na afronding van de kwartiermakersfase
waarin de corridor in hoofdlijnen in beeld is
gebracht is in het voorjaar van 2015 de
analysefase van het MIRT Onderzoek gestart.
In deze fase wordt informatie verzameld over
de bovenlokale bereikbaarheidsopgaven in
de regio, en over de daarmee samenhangende en onderliggende opgaven en factoren
(zoals ruimtelijk, economische, technologische, demografische). Aan de hand van de
verzamelde informatie wordt bepaald of het
MIRT Onderzoek een vervolg krijgt en hoe de
oplossing en fase wordt ingericht.
Betrokkenen De analysefase wordt
gekenmerkt door een samenwerking tussen
alle relevante partijen in de regio: overheidspartijen, marktpartijen, kennisinstellingen en
(overige) betrokkenen.

MIRT Overzicht 2016 | 117

Bereikbaarheid oostkant
Amsterdam

Gebied Noordwest-Nederland
Fase MIRT Onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel Uit de Nationale
Mobiliteits- en Capaciteitsanalyse (NMCA) is
gebleken dat op termijn een bereikbaarheidsknelpunt optreedt op de A1 tussen Amsterdam
en Amersfoort (tussen knooppunt Muiden en
knooppunt Hoevelaken). Na afloop van de
bestuurlijke overleggen MIRT (BO MIRT) 2013
heeft de minister van IenM de Tweede Kamer
laten weten naar onder meer dit knelpunt een
nieuw MIRT Onderzoek te starten. Dit MIRT
Onderzoek werkt volgens de nieuwe aanpak
van bereikbaarheidsopgaven: de bereikbaarheidsopgave wordt bekeken in samenhang
met andere ruimtelijk-economische vraagstukken in het gebied. Vanuit verschillende
ruimtelijke schaalniveaus, belangen en
ambities wordt onderzocht welke samenhang
is aan te brengen tussen bereikbaarheid en
andere opgaven die in het gebied van belang
zijn.

– overheden, bedrijven, maatschappelijke
organisaties, kennisinstellingen, jongeren en
belangengroepen – worden betrokken bij dit
MIRT Onderzoek. Hun betrokkenheid levert
inhoudelijke en procesmatige meerwaarde op
voor het MIRT Onderzoek.

2015: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning
Najaar 2014: Start van de kwartiermakersfase
voor het MIRT Onderzoek
oostkant Amsterdam.
Najaar 2015: Afronding kwartiermakersfase
met conclusie over onlosmakelijke samenhang tussen de
opgaven op het gebied van
bereikbaarheid, economie en
landschap – natuur – water.
Formulering van de vraagstukken
rondom deze opgaven. Besluit
over vervolg MIRT Onderzoek.
Betrokkenen Alle relevante partijen in de regio
MIRT Overzicht 2016 | 118

Organisch Bouwen

Gebied
Onderwerp
Fase
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
MIRT Onderzoek
IenM
MIRT-onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

• •

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel In toenemende mate
vindt woningbouw plaats op basis van
particuliere initiatieven, op kleine schaal en
veelal veel minder gepland dan de grote
woningbouwlocaties van enkele jaren
geleden. Ook is er sprake van stapsgewijze
transformatie van verouderde bedrijventerreinen, kantoren of ander vastgoed. Projecten
hebben vaak een lange(re) doorlooptijd en de
stappen tijdens het proces zijn vaak kleiner en
onzeker. De ontwikkeling komt tot stand via
initiatieven van heel verschillende groepen of
individuen; meestal spelen eindgebruikers een
grote rol (zelfbewoning), maar niet altijd of
alleen maar. Dit fenomeen van ‘organisch
bouwen’ en de vragen met betrekking tot de
effecten op andere beleidsterreinen waren
reden om in het bestuurlijke overleg MIRT (BO
MIRT) van najaar 2013 af te spreken in 2014
een MIRT Onderzoek te starten. Het MIRT
Onderzoek richt zich primair op de vraag welk
effect een stapsgewijze en organische
woningbouwontwikkeling heeft op andere
– aan de ontwikkeling gerelateerde – beleidsterreinen, zoals bereikbaarheid, voorzieningen, etc. Daarbij hoort, mede in het kader van
het MIRT, ook de vraag wat het effect van
organisch ontwikkelen is op (middel)lange
termijn investeringen, de fasering daarvan en
wat dat vraagt van publieke en private partijen
(rollen). Bij organisch ontwikkelen is het
immers onzekerder wanneer welke investeringen gedaan moeten worden, of wanneer
infrastructuur/OV en/of voorzieningen
gerealiseerd moeten zijn (bijv. lagere school).

Het MIRT Onderzoek richt zich dus niet op wat
organisch bouwen is, dat is al voldoende
onderzocht en beschreven. Doel is om – waar
nodig – te komen tot een handelings- en
investeringsperspectief voor betrokken
partijen, dat rekening houdt met de onzekerheden die horen bij organisch ontwikkelen.
De resultaten van het onderzoek zijn begin
2015 bestuurlijk besproken. De uitkomsten
van het onderzoek hebben ertoe geleid dat er
een vervolgonderzoek zal plaatsvinden.
Doelstelling van dit vervolgonderzoek is om
scherper in beeld te brengen wat de effecten
van organisch ontwikkelen zijn op (de
planning en de financiering van) andere
beleidsterreinen. Deze effecten worden in het
vervolgonderzoek gemeten en (langdurig)
gemonitord door het volgen van referentieprojecten. Mogelijke knelpunten worden
geïnventariseerd en waar nodig worden
aanbevelingen gedaan voor verbetering. Het
nieuwe onderzoek moet onder andere
handvatten opleveren voor gemeenten en
andere betrokken partijen.

2015:
2011: het
Hetproject is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2016: vervolgonderzoek opgestart.

Planning BO MIRT 2014: concept resultaten
onderzoek.
Begin 2015: definitieve resultaten onderzoek,
inclusief conclusies.
Najaar 2016: opleveren resultaten
vervolgonderzoek.
Betrokkenen Stadsregio Amsterdam en
ministerie van BZK (trekkers), provincies,
gemeenten, ministerie van IenM.
MIRT Overzicht 2016 | 119

Rijksvastgoed Lelystad

Gebied Noordwest-Nederland
Fase MIRT Onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel In het Bestuurlijke
Overleg MIRT (BO MIRT) van najaar 2013
hebben Rijk en regio afgesproken samen na te
gaan hoe het rijksvastgoed zo ingezet kan
worden dat het optimaal bijdraagt aan de
beleidsdoelen uit de Structuurvisie
Infrastructuur en Ruimte (SVIR) en de
gedeelde opgaven uit de gebiedsagenda’s.
De provincie Flevoland heeft het initiatief
genomen tot een MIRT Onderzoek naar de
situatie in Lelystad.
Het onderzoek (Rijks)vastgoedstrategie
Lelystad richt zich op vrijkomend vastgoed
(met name kantoorgebouwen van het Rijk en
andere overheden) in Lelystad en de
mogelijkheden om de betreffende locaties
een nieuw gebruik te geven, dat van
toegevoegde waarde is voor Lelystad. De
effecten op de werkgelegenheid en de
leefbaarheid worden in dit onderzoek
betrokken. Het MIRT Onderzoek vindt plaats
binnen de gemeente Lelystad en concentreert
zich op drie gebieden daarbinnen, waar zich
onder andere rijksvastgoedobjecten
bevinden. Het betreft het Stationsgebied, het
Lelycentre (inclusief het Smedinghuis) en het
gebied van het RCE gebouw, nabij Batavia
Stad.

Onderzoek onderschrijft. In het najaar van
2015 zal de stuurgroep van het MIRT
Onderzoek naar verwachting de aanbeve­
lingen vaststellen met betrekking tot de
mogelijke herbestemming van de te verkopen
rijkskantoren, c.q. het RCE gebouw en
denkbare begeleidende (financiële)
arrangementen.

2015: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning
2014: 	opstellen plan van aanpak en
uitvoeren probleemanalyse;
2015: 	verkennen van oplossingsrichtingen
en het doen van aanbevelingen voor
besluitvorming aan het BO MIRT
najaar 2015.
Betrokkenen Provincie Flevoland (trekker),
gemeente Lelystad, Rijksvastgoedbedrijf en
College van Rijksadviseurs.

In januari 2015 hebben de minister voor
Wonen en de Rijksdienst, de gedeputeerde
van Flevoland en de wethouder van Lelystad
een samenwerkingsovereenkomst onder­
tekend, die de doelen van het MIRT
MIRT Overzicht 2016 | 120

Stedelijke Bereikbaarheid
Metropoolregio
Amsterdam

Gebied
Onderwerp
Fase
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
MIRT Onderzoek
IenM
MIRT-onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel Steden zijn meer en meer
de motor van de Nederlandse economie.
Bedrijven en mensen zijn in steden productiever en het aandeel van het nationaal inkomen
dat in de stad verdiend wordt, neemt toe. We
zien dan ook dat steeds meer bewoners en
bedrijven naar de stad trekken. Ook in de
Metropoolregio Amsterdam (MRA) zien we
dat het aantal inwoners en arbeidsplaatsen in
steden als Amstelveen, Zaanstad en Almere
toeneemt en dat Amsterdam de grootste
groei kent van inwoners en arbeidsplaatsen.
Omdat de fysieke ruimte van stedelijke
infrastructuur beperkt is, zien we de druk op
de openbare ruimte toenemen. Ook het
toerisme en het vrije tijdsverkeer groeit de
afgelopen jaren flink, waardoor de druk op de
stedelijke netwerken extra stijgt. In stedelijk
gebied zien we dan ook toenemende
reistijden en afnemende reistijdbetrouwbaarheid. De verkeersveiligheid neemt af en ook
de verblijfskwaliteit staat onder druk. Met
meer bewoners, bezoekers en bedrijven in
stedelijk gebied is de verwachting dat deze
knelpunten verder zullen toenemen. Doel van
dit MIRT Onderzoek is dan ook om na te gaan
hoe de bereikbaarheid in de stedelijke
gebieden in de MRA kan worden verbeterd.

Hier neemt het voor- en natransport en het
overstappen relatief veel tijd. Ook onderzoeken we welke ruimtelijke aanpassingen nodig
kunnen zijn voor de grote binnenstedelijke
woningbouwopgave.

2015:
2011: het
Hetproject is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning
Najaar 2015: gedeelde probleemerkenning en
aanpak fase 2:
oplossingsrichtingen.
Najaar 2016: afspraken over
oplossingsrichtingen
Betrokkenen Gemeente Amsterdam
(trekker), gemeenten, Stadsregio Amsterdam,
provincie Noord-Holland, Rijkswaterstaat,
ministerie van IenM.

Dit MIRT Onderzoek richt zich op de stedelijke
gebieden in de MRA. De toenemende druk
komt het sterkst naar voren in de centrumgebieden, op de op- en afritten en stedelijke
invalswegen tussen het hoofdwegennet en de
centrumgebieden en op de OV knooppunten.
MIRT Overzicht 2016 | 121

Pilot Meerlaagsveiligheid
Marken

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterveiligheid
IenM
Verkenning

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De waterveiligheid op Marken
voldoet niet aan de huidige eisen. Een deel van
de dijk heeft stabiliteitsproblemen of is te laag.
Bovendien is de steenbekleding van de dijk op
een aantal plaatsen ingezakt of ligt los.
Daarom wordt gezocht naar een bij Marken
passende oplossing ter verbetering van de
waterveiligheid. Om de problemen aan te
pakken is de afgelopen jaren eerst gewerkt aan
een dijkversterkingsplan. Dit plan zou leiden
tot een fors grotere dijk en hoge kosten.
Het Rijk en de regionale bestuurders kwamen
in augustus 2013 overeen om een pilot naar
de mogelijkheden van meerlaagsveiligheid op
Marken te starten. Dit is een nieuwe
benadering in het waterveiligheidsbeleid
waarbij drie soorten maatregelen worden
ingezet:
• Laag 1: het voorkomen van overstromingen door waterkeringen op orde te houden
• Laag2: het aanvullend borgen van de
waterveiligheid door aanpassing van de
ruimtelijke inrichting
• Laag 3: het verbeteren van de
rampenbeheersing

Omdat de dijkversterking uitgesteld wordt tot
2018 en tegelijkertijd de veiligheidssituatie
wel om maatregelen vraagt, wordt het
onderhoud aan de dijk geïntensiveerd.

De voorlopige ambitie is verwoord als
markant, leefbaar en veilig Marken, ofwel:
• Veiligheid voor iedereen;
• Markant: mooi en maatwerk passend bij
Marken;
• Samen voor veilig: overheden werken
samen aan de waterveiligheid;
• Inwoners van Marken weten ook wat ze
zelf kunnen doen.

Financiën Artikel DF 1.02.01.

2016: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning Op basis van het MIRT Onderzoek
dat in 2014 is afgerond, kan worden
geconcludeerd dat op de korte tot middellange termijn enkel met behulp van maatregelen in de eerste laag aantoonbaar en
kosteneffectief kan worden voldaan aan
basisveiligheid. De maatregelen in laag 1
worden uitgewerkt in een verkenning. Voor
laag 3 worden in de verkenningsfase
maatregelen verder uitgewerkt en geïmplementeerd. Maatregelen in laag 2 worden
verder uitgewerkt en onderzocht voor
mogelijke toepassing op langere termijn.
2015	uitwerken oplossingsrichtingen in een
verkenning.
Begin 2016 vaststellen voorkeursoplossing
2016 – 2017 planuitwerking
2018 realisatie
2022 gereed

Betrokkenen De verkenning wordt uitgevoerd in samenwerking tussen het ministerie
van Infrastructuur en Milieu (Rijkswaterstaat),
de provincie Noord-Holland, de gemeente
Waterland, het hoogheemraadschap Hollands
Noorderkwartier en de veiligheidsregio
Zaanstreek-Waterland.
MIRT Overzicht 2016 | 122

Afsluitdijk

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterveiligheid
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave

•

Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

•

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Bij de tweede Landelijke Rapportage
Toetsing van de primaire waterkeringen
(2006) is gebleken dat de Afsluitdijk niet meer
voldoet aan de wettelijke eisen voor
waterveiligheid. Daarnaast is vergroting van
de waterafvoercapaciteit nodig omdat het
steeds vaker en in sterkere mate onmogelijk
wordt om het peil van het IJsselmeer
voldoende te beheersen. Dit als gevolg van de
stijgende zeespiegel en hogere piekafvoeren
van de rivieren. Het project Afsluitdijk
garandeert tot tenminste 2050 de veiligheidseis van 1:10.000 per jaar (eerste stap van de
aanpak tot 2100) en het kunnen handhaven
van de huidige peildynamiek op het
IJsselmeer.

Financiën De taakstellende rijksbijdrage voor
de uitvoering is € 831 mln. Artikel DF 1.02.01
en DF 1.02.02. Daarnaast stelt het Rijk een
bedrag van € 18 mln beschikbaar voor het
stimuleren van duurzame en innovatieve
projecten. Deze projecten worden uitgevoerd
door de regio (de zogenaamde regionale
ambities), met de afspraak dat de regio zorg
draagt voor tenminste eenzelfde bijdrage
(niet zijnde andere rijksmiddelen).

Oplossing
De scope van het project bestaat uit:
• Versterking van het dijklichaam volgens het
principe van een overslagbestendige dijk,
met een groene (vegetatie) uitstraling.
• Versterking van de bestaande spui- en
schutsluizen Den Oever en
Kornwerderzand.
• Het (gefaseerd) aanbrengen van pompen
bij het bestaande spuicomplex Den Oever
voor aanvullende afvoercapaciteit.

Politiek/bestuurlijk In 2011 is met de
Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk de
voorkeursbeslissing vastgesteld voor de
waterveiligheid. Het gaat om maatregelen om
de dijk en kunstwerken op orde te brengen en
er wordt ruimte geboden aan de ontwikkeling
van regionale ambities op het gebied van
duurzaamheid, natuur, recreatie en toerisme.
Tegelijkertijd hebben Rijk en decentrale
overheden in een bestuursovereenkomst
afspraken gemaakt over de samenwerking bij
de realisatie van de regionale ambities. In
augustus 2012 is de voorkeursbeslissing
genomen voor het vergroten van de
afvoercapaciteit. Eind april 2015 heeft de
minister het ontwerp Rijksinpassingsplan ter
inzage gelegd.

Planning
2017: start realisatie
Voorzien wordt dat de Afsluitdijk in 2022
weer aan de normen voor waterveiligheid en
doelen voor waterbeheer voldoet.

Uitvoering Rijkswaterstaat is begin 2012
gestart met de planuitwerking. De projectopdracht omvat het opleveren van een
projectbeslissing en de voorbereiding van de
realisatie.

2013: het project Afsluitdijk is overgegaan
naar de planuitwerking en voorbereiding
realisatiefase. Ophoging budget met € 20
mln voor regionale ambities.
2014: in augustus 2012 is de voorkeursbeslissing genomen inzake waterbeheer
Afsluitdijk (voorheen project Extra
Spuicapaciteit Afsluitdijk). De projecten
Afsluitdijk (waterveiligheid) en Extra
Spuicapaciteit Afsluitdijk (ESA, waterbeheer) worden als één project uitgevoerd.
2015: in 2014 zijn de projecten Versterking
Afsluitdijk en Extra Spuicapaciteit in de
begroting samengevoegd.
2016: vanwege een actualisatie in de
planning is de oplevering voorzien in 2022.
Het budget voor het project Afsluitdijk is
overgeheveld naar de realisatiefase.

MIRT Overzicht 2016 | 123

•

Markermeer-IJmeer

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterkwaliteit
IenM en EZ
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15

’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave

•

Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De ecologische kwaliteit van het
Markermeer en IJmeer is in de jaren 90 van de
vorige eeuw fors achteruit gegaan. De Natura
2000- en Kaderrichtlijn Water-doelen worden
niet bereikt. De ambitie is om de kwaliteit te
verbeteren voor natuur, recreatie en
landschap. In de Rijksstructuurvisie
Amsterdam-Almere-Markermeer (RRAAM) is
een Toekomstbestendig Ecologisch Systeem
(TBES) geschetst. Het TBES gaat uit van een
gefaseerde aanpak van natuurmaatregelen
en ruimtelijke ontwikkelingen
Oplossing
Natuurlijker Markermeer-IJmeer (realisatie)
In het onderzoeksprogramma Natuurlijker
Markermeer-IJmeer (NMIJ) zijn middels pilots
kansrijke ecologiemaatregelen uitgetest zoals
een ’luwtescherm’, kunstmatige riffen en
drijvende rietmoerassen. Gerealiseerd zijn een
kunstmatig moeras bij de Houtribdijk en
diverse kleinere innovatieve experimenten in
een ‘proeftuin’ bij Warder.
Luwtemaatregelen Hoornse Hop (planuitwerking)
Met het creëren van golfluwe gebieden
worden slibstromen verminderd en wordt
een overgangsgebied tussen helder en troebel
water gecreëerd. Vissen, mosselen en
waterplanten gedijen daar beter en water­
vogels vinden weer voldoende voedsel. Het
voorkeursalternatief omvat een aantal (luwte)
dammen tussen Hoorn en Edam inclusief een
aantal recreatieve voorzieningen. Het
toekomstperspectief voor de lange termijn

betreft de doorontwikkeling tot een aantal
zandige eilanden.
Eerste fase Marker Wadden (realisatie)
Hier wordt -gefaseerd in de tijd- met behulp
van slib uit het Markermeer een moerasland
aangelegd met een bijbehorend onderwaterlandschap. Dit levert een bijdrage aan de
ecologische kwaliteit van het gebied en aan
de verbetering van watergebonden recreatie
en economische ontwikkeling.

2015: het project Hoornse Hop is
overgegaan van de verkenningsfase naar
de planuitwerkingsfase.
2016: het project Marker Wadden is een
jaar vertraagd.

Planning
2015: 	afronding onderzoeksprogramma
Natuurlijker Markermeer-IJmeer
2015: 	start planuitwerking
Luwtemaatregelen Hoornse Hop
2016: start realisatie Marker Wadden
2017:	start realisatie Luwtemaatregelen
Hoornse Hop
Financiën
Natuurlijker Markermeer IJmeer: € 7,9 mln.
Artikel DF 7.02.01.
Luwtemaatregelen Hoornse Hop: € 7,6 mln
rijksbijdrage, € 1,5 mln provincie NoordHolland, € 1,5 mln provincie Flevoland. Artikel
DF 2.02.02.
Marker Wadden: € 15 mln EZ, € 15 mln IenM,
€ 15 mln bijdrage Postcodeloterij , € 3,5 mln
provincie Flevoland en € 1,5 mln Natuurmonumenten.

MIRT Overzicht 2016 | 124

•

Corridor
Amsterdam-Hoorn

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Verkenning

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De voorziene reistijden aan de
Noordkant van Amsterdam voldoen op
termijn niet aan de in de Structuurvisie
Infrastructuur en Ruimte geformuleerde
streefwaarden. Uit het MIRT-onderzoek
Noordkant Amsterdam is gebleken dat op de
lange termijn de bereikbaarheidsproble­
matiek het grootst is aan de oostkant van het
onderzochte studiegebied. De grootste
knelpunten, in termen van voertuigverlies­
uren en overschrijding van reistijdnormen,
doen zich voor op de A7/A8-corridor.
Naar aanleiding van de uitkomsten daarvan is
in oktober 2013 bestuurlijk afgesproken dat
voor de A7/A8-corridor een MIRT-verkenning
gestart wordt, volgens de nieuwe aanpak
bereikbaarheidsopgaven. Dat betekent dat
vooral gekeken wordt naar een aanpak van de
mobiliteitsknelpunten door middel van een
combinatie van mobiliteitsmaatregelen
zonder direct in te zetten op investeringen in
nieuwe infrastructuur.

Financien Artikel IF 12.03.02.

2016: Het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Betrokkenen IenM werkt samen met de
provincie Noord-Holland, de stadsregio
Amsterdam en gemeenten in nabijheid van
de A7/A8. Verder worden belangenorganisaties en omwonenden betrokken via het
participatieproces.
In het kader van de nieuwe aanpak bereikbaarheidsopgave zal worden gekeken naar
aanpalende (ruimtelijke) opgaven uit de regio
die inhoudelijke en procesmatige meer­
waarde kunnen hebben voor het oplossen
van de bereikbaarheidsopgave A7/A8.
Hiervoor wordt gezocht naar de samenwerking met alle relevante partijen in de regio:
overheidspartijen, vervoerders, terreinbeheerders, belangengroeperingen, kennis­
instellingen en (overige) marktpartijen.

Planning In februari 2015 is een startbeslissing genomen voor de Corridorstudie
Amsterdam-Hoorn. Het streven is om begin
2017 een ontwerp-rijksstructuurvisie vast te
stellen.

MIRT Overzicht 2016 | 125

A10 Knooppunten
De Nieuwe Meer en Amstel

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15

’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De verwachte verkeersgroei op de
ring A10 ter plaatse van de Zuidas leidt tot de
noodzaak van een capaciteitsvergroting en
het ontvlechten van doorgaand verkeer op de
ring A10 en het bestemmingsverkeer ten
behoeve van de op- en afritten van de S108
(VU Kenniskwartier) en S109 (RAI). De
capaciteitsvergroting en het ontvlechten van
het doorgaand en bestemmingsverkeer dient
op het knooppunt De Nieuwe Meer en
knooppunt Amstel ingezet te worden. De
projecten Zuidasdok (zie betreffende
projectblad) en A10 Knooppunten De Nieuwe
Meer en Amstel worden in samenhang
ontwikkeld en gerealiseerd.
Oplossing Het aanpassen van bestaande en
inpassen van nieuwe infrastructuur (rijstroken
en kunstwerken) ter plaatse van de knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel, zodat het
doorgaande verkeer en het bestemmingsverkeer op de A10-Zuid worden gescheiden. Dit
draagt bij aan een meer robuust verkeers­
systeem en een verruimde capaciteit ter
plaatse van Amsterdam Zuidas. Voor
aanpassingen op de Zuidas zie het projectblad
Zuidasdok.

Planning
2016: Tracébesluit
2017: start realisatie
2028: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 297 mln.
Artikel IF 12.03.02.

2014: het project is nieuw opgenomen in het
MIRT.
2015: het taakstellend budget is afgenomen
door een overboeking van de projectorganisatiekosten naar het project Amsterdam
Zuidas.

Politiek/bestuurlijk In het voorjaar van 2012
heeft het Rijk besloten om het project A10
knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel in
samenhang met het project Zuidasdok tot
ontwikkeling te brengen. De noodzakelijke
ontvlechting van doorgaand en bestemmingsverkeer ter plaatse van de Zuidas kan
alleen tot stand worden gebracht indien de
scheiding op de knooppunten wordt ingezet.
Het project knooppunten is opgenomen in de
bestuursovereenkomst Zuidas van juli 2012.
In tegenstelling tot de andere onderdelen van
de bestuursovereenkomst komt het project
A10 knooppunten volledig voor rekening en
risico van het Rijk. Het Ontwerp-Tracébesluit
(OTB) is vastgesteld in 2015.

MIRT Overzicht 2016 | 126

A27/A12 Ring Utrecht

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15

’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

• •
•
• • •
• •
• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het verkeer leidt tot
afwikkelingsproblemen op de Ring Utrecht en
het daarop aansluitende onderliggend
wegennet.
Oplossing Deze planuitwerking is onderdeel
van de regionale pakketstudie Ring Utrecht. In
de pakketstudie is aandacht voor diverse
modaliteiten en thema’s (OV, fiets, auto,
mobiliteitsmanagement). De
Voorkeursvariant van de Ring Utrecht bevat
onder meer:
- 	de uitbreiding van de capaciteit van de A27
aan de oostzijde van Utrecht (naar 2x7
rijstroken) en uitbreiding van de knooppunten Lunetten en Rijnsweerd, waarbij de
verkeersstromen tussen deze knooppunten
worden gescheiden (ontweven);
- 	de uitbreiding van de A12 met een extra
rijstrook in beide richtingen op de
parallelbaan.
- 	een groene verbinding over de A27 tussen
de stad en het landgoed Amelisweerd.
De nagestreefde doelstelling voor de
omgeving is dat maatregelen aan de Ring
Utrecht over het geheel genomen niet tot
verslechteringen leiden, en waar mogelijk een
verbetering opleveren.
Planning
2017: Tracébesluit
2018: start realisatie
2024-2026: openstelling

Financiën Taakstellend budget: € 1.138 mln.
Artikel IF 12.03.02.

2011: tijdens het BO MIRT najaar 2009 is de
voorkeursrichting bepaald.

Politiek/bestuurlijk Tijdens het bestuurlijke
overleg MIRT (BO MIRT) najaar 2009 heeft
het destijds vierledig Bevoegd Gezag de
voorkeursrichting bepaald. Na een consultatie- en adviesronde over de Milieu Effect
Rapportage (MER) 1e fase is in december
2010 een voorkeursalternatief vastgesteld.
Tevens is hierbij de verantwoordelijkheid van
Bevoegd Gezag voor de A27/A12 volledig bij
de minister van IenM gelegd. Op verzoek van
de Tweede Kamer heeft de Commissie Schoof
tussen december 2012 en maart 2013 de
besluitvorming over het voorkeursalternatief
onderzocht. Haar conclusie is dat het
onderzoek voldoende tot goed is uitgevoerd,
er een uitgebreid en zorgvuldig participatie en
besluitvormingsproces is geweest en dat de
keuze voor een verbreding aan de oostzijde
van de stad Utrecht is onderbouwd. Op 13
juni 2014 heeft de minister de voorkeursvariant vastgesteld.

2012: in augustus 2010 is het 1e Fase MER
gepubliceerd. Op 3 december 2010 is door het
Bevoegd Gezag het voorkeursalter­natief vastgesteld. Besloten is de A12 te faseren tot na 2020.

File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 4, 18, 32, 37
en 39 uit de File Top 50

2013: het beschikbare budget is aangevuld met
bedragen voor de wegvakken A12 OudenrijnLunetten en A27 Lunetten-Houten. De fasering
van de A12 na 2020 betekent een oplevering in
2023.
2014: het budget is verhoogd met € 15 mln voor
extra inpassingsmaatregelen langs de A27. Vanaf
voorjaar 2012 heeft het project Ring Utrecht
vertraging opgelopen door o.a. controversieelverklaring en het onderzoek door de Commissie
Schoof. De planning voor het Tracébesluit en start
realisatie zijn hierop herijkt. De bezuinigingen uit
het Lente- en aanvullend Regeerakkoord van 2012
hebben tot gevolg dat de verbreding van de A12
(Ring Utrecht Fase 2) is getemporiseerd. De
rijksbijdrage aan de NRU is apart op de begroting
opgenomen en als apart projectblad opgenomen.
2015: de voorkeursvariant is vastgesteld.
2016: in november 2014 heeft de minister de
Tweede Kamer per brief aangegeven dat het TB
verschuift naar 2017.

MIRT Overzicht 2016 | 127

Noordelijke Randweg Utrecht
(NRU)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het autoverkeer leidt tot
verkeersafwikkelingsproblemen op de Ring
Utrecht en het daarop aansluitende onderliggend wegennet.

Uitvoering Het project wordt aangestuurd
door de gemeente Utrecht. De mogelijkheden
voor vervlechting van de aanbesteding en
planuitwerking worden onderzocht.

2014: het project heeft een eigen
projectblad. Voorheen was het onderdeel
van project Ring Utrecht, samen met de
A27/A12.

Oplossing Het gemeentelijke deel van de
NRU wordt opgewaardeerd tot autoweg met
minimaal 2x2 rijstroken, ongelijkvloerse
kruisingen en een maximumsnelheid van
tenminste 80 km/u. De voorkeursvariant van
de gemeente Utrecht gaat uit van een
opgewaardeerde NRU met een maximum
snelheid van 80 km/uur, 2x2 rijstroken en 3
ongelijkvloerse kruisingen.

File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 32, 37, 39 en
41 uit de File Top 50.

2015: in maart 2014 heeft de gemeenteraad Utrecht ingestemd met de Voorkeursvariant.

Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 166
mln (inclusief btw via bijdrage aan btwcompensatiefonds). De regio draagt € 50 mln
bij. Artikel IF 12.03.02.
Politiek/bestuurlijk Op 3 december 2010 is
het Voorkeursalternatief voor de Ring Utrecht
vastgesteld. De afspraken over de NRU maken
daar deel van uit. De gemeente Utrecht is het
Bevoegd Gezag voor de NRU. De bezuinigingen uit het Lente- en aanvullend
Regeerakkoord van 2012 hadden tot gevolg
dat de rijksbijdrage werd vertraagd. Bij het
bestuurlijke overleg MIRT (BO MIRT) 2014 is
deze vertraging deels ongedaan gemaakt. De
rijksbijdrage is nu vanaf 2020 beschikbaar.

2016: het eerste deel van de rijksbijdrage
wordt vijf jaar eerder beschikbaar gesteld.

•

A1 Bunschoten-Knooppunt
Hoevelaken

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15

•

Algemeen
MIRT fase

’16

•

Opgave
Oplossing

• •

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het autoverkeer leidt nu
reeds tot doorstromingsproblemen op het
wegvak Bunschoten – Knooppunt
Hoevelaken. Dit zal na uitvoering van het
project A27/A1 Utrecht Noord-knooppunt
Eemnes-aansluiting Bunschoten-Spakenburg
(zie betreffende projectblad) verergeren.
Oplossing De aanleg van een derde rijstrook
op de A1 tussen de aansluiting BunschotenSpakenburg en het knooppunt Hoevelaken,
vooruitlopend op de definitieve oplossing (4
rijstroken) welke in het kader van het project
A28/A1 knooppunt Hoevelaken (zie
betreffende projectblad) wordt gerealiseerd.

Financiën Het taakstellend budget bedraagt €
24 mln. Artikel IF 12.03.01.

2014: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Politiek/bestuurlijk Dit project maakt deel uit
van het Beter Benutten Pakket voor de regio
Midden Nederland.

2015: het project is overgegaan naar de
realisatiefase en de planning is geactua­
liseerd op basis van de vastgestelde scope
(permanente 3e rijstrook).

File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 3 en 50 uit de
File Top 50.

2016: het project verloopt voorspoedig.
Openstelling is vervroegd en wordt i.p.v.
2016 in 2015 voorzien.

Planning
2014: Tracébesluit
2015: openstelling

MIRT Overzicht 2016 | 129

A1/A6/A9 SchipholAmsterdam-Almere

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave

• •

Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

• •
• • • • • •
• •
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De bereikbaarheid over de weg in
deze corridor en de inpassing van de wegen in
de stedelijke omgeving is niet optimaal.
Toekomstige ontwikkelingen zoals de
uitbreiding van Almere zetten op lange
termijn de bereikbaarheid verder onder druk.
Oplossing In 2007 heeft het kabinet een
voorkeur uitgesproken voor het
Stroomlijnalternatief (uitbreiden bestaande
weginfrastructuur A1/A2/A6/A9/A10-Oost
tussen knooppunt Badhoevedorp en
aansluiting Almere Buiten Oost). In het
Ontwerp-Tracébesluit (OTB) is de keuze voor
het Stroomlijnalternatief gekoppeld aan een
groot aantal inpassingsmaatregelen,
waaronder de aanleg van een tunnel in de A9
bij Amsterdam Zuidoost en een verdiepte
ligging in Amstelveen, een eco-aquaduct in de
A1 bij Muiden en het op maaiveld brengen van
de A6 bij de Weerwaterzone in Almere. Het
Tracébesluit is in 2011 vastgesteld en waarin
versoberingsmaatregelen zijn vastgelegd is in
november 2013 onherroepelijk geworden.
Planning
2011: Tracébesluit
2012: start realisatie
2024-2026: openstelling deeltraject A9
Amstelveen. Voor vier van de vijf delen van
het project staat de openstelling eerder
gepland.
Financiën Taakstellend budget: € 5.066 mln
(inclusief bijdragen derden (€ 162 mln),

Beheer en Onderhoud deeltraject A1/A6 en
A9 Gaasperdammerweg). Artikel IF 12.03.01,
12.03.02 en 12.04.
Politiek/bestuurlijk Rijk en regio hebben in
2007 en 2008 overeenkomsten getekend
over het Stroomlijnalternatief met afspraken
over de inpassing. Er is een aanvullende
bestuursovereenkomst ondertekend over de
busvoorzieningen tussen Almere en het
knooppunt Watergraafsmeer. Rijk en regio
zijn in maart 2014 overeengekomen dat de
Keizer Karel tunnel in Amstelveen niet wordt
aangelegd, maar dat ter plaatse de A9
verdiept wordt aangelegd. Hierdoor moet een
wijzigingstracébesluit voor de Stroomlijn­
overeenkomst worden opgesteld en in
procedure worden gebracht. Omdat het een
substantiële wijziging betreft is het deeltraject
apart opgenomen in de Voortgangs­
rapportage Tracéwetprojecten.
Uitvoering Het project wordt uitgevoerd in
vijf delen. De uitvoering van het deelproject
(A10-Oost/A1 Watergraafsmeer-Diemen) is
gestart in 2012 en extra rijstroken op de A10
Oost zijn opengesteld in 2014. Het DBFMcontract voor het deelproject (A1 DiemenMuiderberg/A6 Muiderberg-Almere
Havendreef) is gegund in 2012. Deeltraject A9
Gaasperdammerweg is in 2014 aanbesteed.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 7, 29, 30 en
40 uit de File Top 50.

2011: OTB vastgesteld, taakstellend budget
verhoogd.
2012: bij vaststelling Tracébesluit taakstellend
budget verhoogd en aanvullende bestuursovereenkomst gesloten. Door nieuwe bekostigings­
systematiek van RWS is het taakstellend budget
aangepast voor de generieke BLD-bijdrage (€ 385
mln).
2013: door opheffen FES, een aanvullende
Bestuursovereenkomst en opname van
DG-Ruimte gelden in het infrafonds is de bijdrage
derden aangepast. Er is € 24 mln overgeboekt
vanuit project Stedelijke bereikbaarheid Almere.
2014: ophoging taakstellend budget met kosten
voor beheer en onderhoud van het deel A1/A6.
Door middel van een wijzigingstracébesluit wordt
het ontwerp van de Gaasperdammertunnel
aangepast. De bezuinigingen uit het Lente- en
aanvullend Regeerakkoord van 2012 hebben tot
gevolg dat de planning van deeltrajecten A6
Almere en A9 Amstelveen zijn verschoven.
2015: aanpassing taakstellend budget als gevolg
van lagere bijdragen derden en wijziging
Stroomlijnovereenkomst.
2016: het taakstellend budget is opgehoogd met
kosten voor BenO van het deel A9
Gaasperdammerweg. Scope en budget zijn
daarnaast aangepast op gewijzigde afspraken met
de regio.

MIRT Overzicht 2016 | 130

A7/A8 PurmerendZaandam-Coenplein

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave

•

Oplossing

•
• •

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Door openstelling van het volledig
systeem van de Coentunnels en Westrandweg
in 2014 worden de bestaande files op dat
traject grotendeels opgelost. Op het traject
Purmerend-Coenplein blijven echter een
aantal knelpunten over, die naar verwachting
zwaarder worden door de verkeersaantrekkende werking van de tweede Coentunnel en
Westrandweg.
Oplossing Het realiseren van extra capaciteit
(spitsstroken met bijbehorende aanvullende
maatregelen) op de A7 en de A8 tussen
Purmerend en de aansluiting Zaanstad-Zuid,
zullen er toe leiden dat de filevorming in de
ochtendspits en avondspits wordt verminderd en het verkeer beter zal doorstromen.

Financiën Taakstellend budget: € 21 mln.
Artikel IF 12.03.01.

2014: dit project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Politiek/bestuurlijk De maatregelen op de
A7/A8 maken deel uit van het pakket aan
Beter Benutten-maatregelen voor de regio
Amsterdam.

2015: scope en budget zijn aangepast
omdat een deel van de oorspronkelijke
maatregelen binnen de termijn van Beter
Benutten verkeerskundig niet noodzakelijk
of realiseerbaar zijn. Naar aanleiding van
extra aandacht voor verkeersveiligheid en
afronding akoestisch onderzoek is de
planning herijkt.

File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van het knelpunt 20 uit de File
Top 50.

2016: het project is overgegaan naar de
realisatiefase. Budget is aangepast naar de
actuele raming en de realisatie verloopt
voorspoedig wat nog tot openstelling in
2015 leidt.

Planning
2015: Tracébesluit
2015: start realisatie
2015: openstelling

MIRT Overzicht 2016 | 131

A9 Omlegging
Badhoevedorp

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•
• •
•
•

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De A9 veroorzaakt leefbaarheids­
problemen door zijn ligging door de kern van
Badhoevedorp. Daarnaast is door capaciteitsvergroting op de wegen naar de A9 toe de
verkeersafwikkeling op de A9 een knelpunt
geworden.
Oplossing Een zuidelijke omlegging van de
A9 bij Badhoevedorp.
Planning
2012: Tracébesluit
2013: start realisatie
2018: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 340 mln
(inclusief bijdrage van derden: € 177 mln).
Artikel IF 12.03.01.
Politiek/bestuurlijk In oktober 2005 hebben
Rijk en regio de Bestuursovereenkomst
Omlegging A9 Badhoevedorp getekend.
Hierin is ook de financiële onderbouwing en
dekking geregeld. Het voorkeursalternatief
van de zuidelijke omlegging van de A9 is in het
voorjaar 2006 vastgesteld. Eind 2009 is het
standpunt voor het aangepaste bogenalternatief vastgesteld. Het standpunt is uitgewerkt in een Ontwerp-Tracébesluit (OTB). Dit
OTB is in juni 2011 vastgesteld. De bestuursovereenkomst van 2005 is in april 2012
geactualiseerd om nadere afspraken over
scopewijzigingen, gelijktijdige aanleg met
onderdelen van Hoogwaardig OV (HOV) A9 en

de hiermee samenhangende wijziging in
financiën en planning vast te leggen. Door
deze wijzigingsovereenkomst is de bijdrage
van de regio met € 4,5 mln verhoogd.
Daarnaast wordt het reeds beschikbare
budget voor geluidsmaatregelen van het
project A4/A10 overgeheveld naar het project
Omlegging A9 Badhoevedorp (€ 3,2 mln).
Uitvoering In november 2013 is met de
uitvoering gestart.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 11 en 40 uit
de File Top 50.

2011: in december 2009 is het standpunt
ingenomen voor het aangepast
bogenalternatief.
2012: het OTB is in juni 2011 vastgesteld.
Vaststelling is met een half jaar verschoven
vanwege het doorvoeren van versoberingsmaatregelen. De openstelling schuift
hierdoor naar 2017. Op basis van de raming
voorafgaand aan het OTB is het taakstellend
budget verhoogd. De projectkosten zijn
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 22 mln).
2013: het TB is in april 2012 vastgesteld. Een
wijzigingsovereenkomst op de bestuursovereenkomst is in april 2012 door alle partijen
ondertekend. Het project gaat over naar de
realisatiefase.
2014: het TB is in december 2012 onherroepelijk geworden. In 2013 start de uitvoering
van de werkzaamheden.

MIRT Overzicht 2016 | 132

A27/A1 Utrecht Noordknooppunt Eemnes-aansluiting
Bunschoten -Spakenburg

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • •
•

•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het verkeer leidt op
termijn tot afwikkelingsproblemen op de
driehoek van autosnelwegen A27/A1/A28 en
het daarop aansluitende onderliggend
wegennet.
Oplossing Deze planuitwerking heeft
betrekking op zowel het hoofdwegennet als
het onderliggend wegennet en is onderdeel
van de regionale pakketstudie driehoek
Utrecht-Hilversum-Amersfoort, de realisatie
A28 Utrecht-Amersfoort en de planuitwerking A28/A1 knooppunt Hoevelaken. Voorjaar
2008 is een Tracé/MER-procedure gestart
voor A27/A1. Tijdens het bestuurlijk overleg
MIRT voorjaar 2009 is het volgende
voorkeurs­alternatief afgesproken:
• Het verbreden van de A27 tussen de
aansluiting Utrecht Noord en knooppunt
Eemnes van 2x2 naar 2x3 rijstroken, met de
optie voor een ruimtelijke voorziening, zodat
eventuele verbreding naar 2x4 en mogelijke
toekomstige nieuwe OV-verbinding tussen
Almere en Utrecht mogelijk blijft.
• Het verbreden van de A1 tussen het
knooppunt Eemnes en de aansluiting
Bunschoten-Spakenburg van 2x2 naar 2x4
rijstroken.
Planning
2014: Tracébesluit
2017: start realisatie
2018-2020: openstelling

Financiën Taakstellend budget: € 261 mln.
Artikel IF 12.03.01.
Politiek/bestuurlijk In november 2006 is een
bestuursovereenkomst gesloten tussen Rijk
en regio Utrecht. Daarin is vastgelegd dat voor
de Driehoek Utrecht-Hilversum-Amersfoort
een pakket van indicatief minimaal € 800 mln
en maximaal € 1.400 mln voor het hoofdwegennet en indicatief minimaal € 31 mln en
maximaal € 55 mln voor het onderliggend
wegennet nodig is. De regio heeft aangegeven
dat de maatregelen op de A27 en A1 effectief
en efficiënt bijdragen aan de bereikbaarheid
van de regio. In het bestuurlijk overleg MIRT
van het najaar 2009 is afgesproken om het
traject aansluiting Bunschoten-Amersfoort bij
de planuitwerking van het knooppunt
Hoevelaken mee te nemen. Het Tracébesluit is
in september 2014 vastgesteld. Naar
aanleiding van een tussenuitspraak van de
Raad van State is in juli 2015 een wijzigingstracébesluit vastgesteld.
Uitvoering In 2010 is een PPC uitgevoerd.
Hieruit blijkt dat DBFM-contract meerwaarde
biedt.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 3, 12, 18, 22
en 27 uit de File Top 50.

2011: trajectbenaming planuitwerking A27/A1
wordt gewijzigd in: Utrecht Noord-knooppunt
Eemnes-aansluiting Bunschoten.
2012: de projectkosten aangepast door de nieuwe
bekostigingssystematiek van RWS. Taakstelling uit
het Regeerakkoord: € 50 mln inpassing en € 15 mln
PPS. Het Tracébesluit verschuift naar 2012. N.a.v. de
tussenuitspraken RvS over WAB A1 ’t Gooi wordt
onderbouwing van het besluit geactualiseerd en
bezien of aanvullende maatregelen noodzakelijk
zijn.
2013: RWS wil gebruik maken van de mogelijk­
heden uit de markt. Omdat de actualisatie van het
Tracébesluit complexer is dan voorzien, verschuift
het Tracébesluit naar 2013. Vanwege doorwerking
van het Begrotingsakkoord verschuift de start
realisatie en de openstelling met 1 jaar.
2014: vanwege de verschuiving van de realisatie
naar 2016-2018 wordt in de planuitwerking
overgegaan op verkeersmodel 2013 waardoor het
Tracébesluit doorschuift naar 2014.
2016: het project is overgegaan naar realisatiefase.
Het budget is neerwaarts bijgesteld n.a.v. de actuele
raming. De aanbesteding is later voorzien door de
voorbereiding van het DBFM-contract. Dit heeft
geen effect op de openstelling.

MIRT Overzicht 2016 | 133

A28/A1 Knooppunt
Hoevelaken

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

• • • •

• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het verkeer leidt op
termijn tot afwikkelingsproblemen op de
driehoek van autosnelwegen A27/A1/A28 en
het daarop aansluitende onderliggend
wegennet.
Oplossing Dit project is onderdeel van de
regionale pakketstudie driehoek UtrechtHilversum-Amersfoort. In de pakketstudie is
aandacht voor diverse modaliteiten en
thema’s (OV, fiets, auto, prijsbeleid, mobiliteitsmanagement). Tijdens het bestuurlijke
overleg MIRT (BO MIRT) najaar 2009 is als
voorkeursalternatief afgesproken het
alternatief Verbreden aangevuld met de
kansrijke elementen uit het alternatief
Sorteren. Verbreden bestaat uit het aanleggen
van extra capaciteit op de wegen die naar het
knooppunt leiden én aanpassingen aan het
knooppunt Hoevelaken. Bij Sorteren wordt
gekeken naar het splitsen van doorgaand en
lokaal verkeer.
Planning
2018: Tracébesluit
2019: start realisatie
2022-2024: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 741mln
(incl. bijdrage van derden: € 37 mln). Artikel IF
12.03.01.

Politiek/bestuurlijk In het BO MIRT voorjaar
2011 is afgesproken dat wordt ingezet op
vervlechting van de verdere tracé-uitwerking
en de aanbesteding van de realisatie waarbij
een pakket van Eisen en Wensen uitgangspunt is. Alle benodigde afspraken tussen Rijk
en regio om het project te kunnen aanbesteden zijn in juni 2013 vastgelegd in een
bestuursovereenkomst. De regio levert onder
andere een bijdrage voor de geluidmaatregelen en de verplaatsing van de verzorgingsplaats op het grondgebied van de gemeente
Nijkerk.
Uitvoering In 2012 is een PPC uitgevoerd.
Besloten is het project met een Plan-DesignContract uit te voeren. In het voorjaar 2014 is
de aanbesteding gestart. Dit project is
daarmee overgegaan naar de realisatiefase.
Het project is in juni 2015 gegund. Omdat er
sprake is van vroege marktbenadering (vóór
Tracébesluit) zal gezamenlijk met de markt
een Tracébesluit worden opgesteld.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 3, 36 en 50
uit de File Top 50.

2011: tijdens het BO MIRT najaar 2009 is een
afspraak gemaakt om in het najaar van 2010 te
komen tot een voorkeursvariant die bestaat uit
het alternatief Verbreden, aangevuld met
elementen van het alternatief Sorteren.
2012: tijdens het BO MIRT voorjaar 2011 is
afgesproken de tracé-uitwerking en de aan­
besteding van de realisatie te vervlechten en een
pakket van Eisen en Wensen in een bestuurs­
overeenkomst vast te leggen.
2013: in 2012 is het ontwerp versoberd om
binnen het beschikbare budget te blijven.
Marktpartijen zullen worden uitgenodigd om
naast het Programma van Eisen zoveel mogelijk
wensen van Rijk en regio te realiseren. Winnende
aanbieding vormt de basis voor de voorkeurs­
variant in OTB. Door vervlechting en versobering is
het TB gepland in 2016 en start de uitvoering in
2017. De openstelling blijft ongewijzigd: 2020.
2014: de bezuinigingen uit het Lente- en
aanvullend Regeerakkoord van 2012 hebben tot
gevolg dat de uitvoering van A28/A1 Knooppunt
Hoevelaken is verschoven.
2015: het project is overgegaan naar de realisatiefase. Het taakstellend budget is aangepast.
2016: Het budget is bijgesteld door een bijdrage
van de regio.

MIRT Overzicht 2016 | 134

N50 Ens-Emmeloord

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase

•

Opgave

•
• •

Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De 100 km/u weg N50 tussen Ens en
Emmeloord maakt deel uit van het hoofdwegennet van Nederland. Er zijn twee opgaven.
Vanwege de fysiek gescheiden rijbanen met
per rijrichting één rijstrook (met vluchtstrook)
kan op dit traject niet ingehaald worden. De
wegindeling maakt het onmogelijk dat
voertuigen, waaronder vrachtwagens, over
een afstand van circa 6,5 kilometer gepasseerd kunnen worden. Dit heeft een
aantasting van afwikkelingskwaliteit,
rijcomfort en trajectsnelheid tot gevolg. Het
tweede knelpunt betreft de gelijkvloerse
kruising ter hoogte van de Bomenweg (1/4
aansluiting (afrit) met verkeerslichten voor de
busontsluiting).
Oplossing
De verkenning heeft geresulteerd in de
volgende bestuurlijke voorkeur:
- 	de ombouw van de N50 van 2x1 rijstrook
met vluchtstrook naar een 2x2 regionale
stroomweg 100 km/u (autoweg) zonder
vluchtstrook;
- 	de huidige vormgeving van de aansluiting
van de N50 op de A6 blijft in stand;
- 	de gelijkvloerse kruising bij de Bomenweg
wordt omgebouwd tot een halve ongelijkvloerse aansluiting.

Planning
2014: Tracébesluit
2014: start realisatie
2016: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 16 mln voor
realisatie. Artikel IF 12.03.01.
Naar aanleiding van bestuurlijke afspraken is
€ 17 mln voor planvorming en realisatie
beschikbaar. De kosten worden gefinancierd
vanuit het regionale deel van het Ruimtelijk
Economisch Programma (REP), onderdeel van
het RSP (€ 10,5 mln) en een regionale bijdrage
(€ 6,5 mln).

2014: het project is overgegaan naar de
planuitwerkingsfase. Planning voor
Tracébesluit en vervolgens realisatie is
aangepast na duidelijkheid over de
invulling van de bezuinigingen van het
Lente- en aanvullend Regeerakkoord
en herstel geluidsregister (i.h.k.v. SWUNG).
2015: bij het vaststellen van het Tracé­
besluit is de planning geactualiseerd.
2016: het project is overgegaan naar de
realisatiefase

Politiek/bestuurlijk Op 23 januari 2012 is
een convenant ondertekend met de
bestuurlijke voorkeur voor dit project. Het
Tracébesluit is op 23 juni 2014 vastgesteld.

MIRT Overzicht 2016 | 135

136 | MIRT Overzicht 2016

MIRT Overzicht 2016 | 136

Zuidasdok

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen en
Spoorwegen personen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•
•
•
•
• •
• • • • • •
• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave
De ruimtelijke ontwikkelingen in de corridor
Haarlemmermeer-Almere en op de Zuidas
zelf versterken de toename van reizigers en
verkeer. Door opening van de Noord-Zuidlijn,
Hanzelijn en OV-Schiphol-AmsterdamAlmere (OV-SAAL) neemt het aantal reizigers
op station Amsterdam Zuid toe. Daarom is
een vergroting van de stationscapaciteit
nodig. De gerealiseerde spoedaanpak
A10-zuid biedt op termijn onvoldoende
wegcapaciteit. Daarom is een robuuste
wegverbreding nodig. Een investering in
ruimtelijke kwaliteit is nodig om de Zuidas uit
te laten groeien tot een internationale
toplocatie.
Oplossing De openbaar vervoerterminal
uitbreiden (vergroten stationscapaciteit en
efficiëntere overstap tussen trein, metro, tram
en bus), zodat deze geschikt is om de
toename in reizigersaantallen af te handelen.
Uitbreiding van de wegcapaciteit en
ontvlechting van de A10-zuid tussen de
bruggen over de Amstel en de Schinkel,
bestaande uit 4 rijstroken op de hoofdrijbaan
en 2 rijstroken op de parallelrijbaan in beide
rijrichtingen. Ter hoogte van de Zuidas krijgt
de A10 een ondergrondse ligging. Voor
aanpassing van de aanliggende knooppunten,
zie projectblad A10 Knooppunten De Nieuwe
Meer en Amstel.

Planning
2013: 	start realisatie (vooruitlopend op
Tracébesluit)
2016: Tracébesluit
2017: start realisatie (hoofdbouwcontract)
2028: 	openstelling (verschillende projectonderdelen worden eerder opgeleverd)
Financiën Taakstellend budget: € 1.569 mln.
De gemeente Amsterdam draagt hiervan €
211 mln bij en voor de openbaar vervoerterminal dragen de provincie Noord-Holland €
79 mln en de Stadsregio Amsterdam € 147
mln bij. Onderdeel van het taakstellend
budget is tevens een subsidie van de EU ad € 3
mln en bijdrage van de NS ad € 59 mln voor
de Brittenpassage en Minervapassage. Artikel
IF 17.08.
Politiek/bestuurlijk In juli 2012 is een
bestuursovereenkomst gesloten en is de
voorkeursbeslissing genomen. In maart 2015
is het Ontwerp-Tracébesluit vervroegd
vastgesteld.
Uitvoering Voorbereidende werkzaamheden
zijn gestart.

2011: in 2010 hebben Rijk, gemeente Amsterdam,
de stadsregio en de provincie Noord-Holland een
gezamenlijke project­organisatie opgericht. Voor de
kosten van de realisatie van delen van de Zuidas
door OV-SAAL is een budgetoverheveling
doorgevoerd (€ 233 mln incl. btw).
2012: € 135 mln bijdrage van voormalig VROM is
toegevoegd. De projectkosten zijn aangepast door
de nieuwe bekostigings­systematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget gecorrigeerd
voor de generieke BLD-bijdrage (€ 22 mln).
2013: door de gesloten bestuursovereenkomst en
de genomen voorkeursbeslissing krijgt het project
een duidelijke scope. Ten tijde van ondertekenen
van de bestuursovereenkomst was nog niet
definitief vast te stellen of de openbaar vervoer­
terminal robuust kan functioneren tot 2030.
2014: bij de start van de planuitwerkingsfase is de
planning opnieuw bekeken. In maart 2013 is een
hernieuwde planning aan de Tweede Kamer
gestuurd. Bij Voorjaarsnota is het projectbudget
artikel 13 opgehoogd met € 6,4 mln.
2015: de budgetten voor het project zijn nu
integraal opgenomen op artikel 17 van het
Infrastructuurfonds.
2016: bij bestuurlijk overleg in december 2014 is
scope en budget aan het project toegevoegd (o.a.
bijdrage NS).

MIRT Overzicht 2016 | 137

OV Schiphol-AmsterdamAlmere-Lelystad

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën

• • • • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In de rapportage Planstudie
Openbaar Vervoer Schiphol-AmsterdamAlmere-Lelystad fase 1 (maart 2008) is
vastgesteld dat er nu en in de toekomst
belangrijke knelpunten zijn op deze corridor.
Oplossing ProRail heeft het project OV
Schiphol-Amsterdam-Almere (OV SAAL)
korte termijn (KT) cluster c (spooruitbrei­
dingen op de Zuidtak in Amsterdam) in
uitvoering. Geluidsmaatregelen in Weesp,
Muiderberg en Almere in het kader van OV
SAAL KT cluster a (spooruitbreidingen op de
Flevolijn) zijn inmiddels ook in realisatie. De
overige werkzaamheden van OV SAAL KT
cluster a zullen in 2015 in realisatie zijn. Voor
OV SAAL middellange termijn (MLT) is in
augustus 2013 een besluit genomen over het
voorkeursalternatief. Vervolgens is de
planuitwerkingsfase gestart.
Planning
Tracébesluit:
• 2010: OV SAAL KT cluster c
• 2012: OV SAAL KT cluster a
• 2016: OV SAAL MLT
Start realisatie:
• 2010: OV SAAL KT cluster c
• 2012: OV SAAL KT cluster a
• 2019: OV SAAL MLT
Oplevering:
• 2012/2016: korte termijnmaatregelen
• 2022: MLT

Financiën Voor OV SAAL is in totaal € 1.182
mln beschikbaar. Er is binnen de beschikbare
middelen rekening gehouden met € 55 mln
voor beheer en onderhoud. Artikel IF 13.03.04
en IF 13.03.01.

2012: tracébesluit maatregelen Flevolijn
vastgesteld. Project OV SAAL KT cluster a draagt
mogelijk € 20 mln bij voor geluidsmaatregelen uit
het project Goenoord. In Muiderberg bouwt
ProRail een geluidscherm voor weg en spoor.
Kosten worden gedeeld; project SAA draagt
€ 2,6 mln bij aan budget OV SAAL KT cluster a.
Hiervoor is een taakstelling van € 45 mln i.h.k.v.
Regeerakkoord van toepassing. Voor de periode
2012-2020 is totaal € 2,2 mln overgeboekt naar
HXII.
2013: programmabudget bevat € 11 mln voor
aanleg stationstallingen. Dit is toegevoegd aan het
project Fietsparkeren bij stations. Overheveling van
scope en budget (€ 233 mln) vanuit project
Amsterdam Zuidas WTC. Toekomstperspectief van
het project Zuidas is veranderd, € 24 mln toegevoegd aan het project Zuidas.
2014: bij Voorjaarsnota 2013 projectbudget
verlaagd met € 163,4 mln en met € 53,6 mln
verhoogd vanuit programma Punctualiteits- en
capaciteitsknelpunten. Dit budget wordt binnen
OV SAAL 2020 geoormerkt voor evt. infrastruc­
turele oplossingen met (partiële) 4-sporigheid.
2015: bij Voorjaarsnota 2014 is € 225 mln
overgeboekt naar project ERTMS. Hierbinnen blijft
dit geld beschikbaar voor OV SAAL MLT. Bij nadere
uitwerking en vaststelling van het OV SAAL
programma bleek het mogelijk het budget te
verlagen met € 30 mln. Deze gelden zijn toegevoegd aan de investeringsruimte.
2016: € 45,4 mln overgeboekt naar PHS omdat de
binnen het projectbudget OV SAAL MLT gereserveerde middelen voor de uitbreiding op de
Flevolijn in Almere niet nodig blijken.
MIRT Overzicht 2016 | 138

Amsterdam CS,
Cuypershal

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• •

Financiën

•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het interieur van het stationsgebouw
van Pierre Cuypers heeft in de afgelopen 120
jaar aanpassingen ondergaan, waardoor de
monumentale waarde van de Cuypershal is
aangetast. Een kwaliteitsverbetering is nodig
om het monumentale karakter van de
Cuypershal te herstellen. Naast de restauratie
en renovatie van de Cuypershal is het nodig
om de transfercapaciteit van de
Middentunnel en Oosttunnel van het station
uit te breiden om de huidige en toekomstige
reizigersstromen afdoende te kunnen
verwerken.
Oplossing De Cuypershal wordt in originele
staat hersteld. Doelstelling is om het werk in
de Cuypershal gereed te hebben tegelijk met
het gereed komen van de Oosttunnel. De
huidige Oosttunnel is de verbindende schakel
tussen de oostelijke ingang van het station en
de oostelijke fasen van de perrons. De
Oosttunnel wordt verbreed om voldoende
transfercapaciteit te kunnen bieden,
uitbreiding van commerciële voorzieningen in
de tunnel mogelijk te maken en extra
stijgpunten in de Oosttunnel aan te brengen.
De extra stijgpunten in de Oosttunnel leveren
een bijdrage aan een betere verdeling van de
reizigers over de perrons.
Planning
2012-2014: realisatie Middentunnel
2014-2016: realisatie Cuypersgebouw

Financiën Taakstellend budget: € 26 mln.
Artikel IF 13.03.01.
Politiek/bestuurlijk Het besluit om de
Cuypershal te herstellen en de Oosttunnel aan
te passen op de verwachte reizigersstroom, is
genomen bij de maatregelen in het kader van
de economische crisis en versnelling. De
Tweede Kamer is hierover per brief geïnformeerd (TK 29984, nr 176).

2012: vanwege samenhang met uitvoering PHS is
besloten tot gefaseerde aanleg. Restauratie
Cuypersgebouw 2012-2013; verplaatsen
theatertrappen Middentunnel naar de Oosttunnel
en verbreden Oosttunnel wordt in samenhang
bezien met benodigde uitbreiding transfercapaciteit Oosttunnel in het kader van PHS. Planning is
medio 2013 te starten met uitvoering Oosttunnel.
2013: startdatum bouw Oosttunnel verschuift
naar medio 2014, oplevering naar 2016. Bezien
wordt of dreigende vertraging kan worden
opgelost. Capaciteitsanalyse Amsterdam CS in het
kader van PHS is nog niet afgerond, waardoor
ontwerpkeuze voor Oosttunnel nog niet definitief
kan worden bepaald. Gezien raakvlak met
Oostpassage en uitvoering van de IJ-hal in 2013 en
2014 is er noodzaak vaart te maken met besluit­
vorming over ontwerpkeuzes en budget
Oosttunnel. Oostpassage kan pas worden
afgebouwd nadat deze tijdelijk dienst heeft gedaan
als transfertunnel tijdens verbreding en buitendienstneming van de Oosttunnel.
2015: Oosttunnel wacht op een integraal besluit
over Amsterdam in het kader van PHS. Bij
Voorjaarsnota 2014 is om die reden de bijdrage
aan de Oosttunnel (€ 12 mln) ondergebracht bij
PHS.
2016: De aanbesteding van de renovatie van het
Cuypersgebouw is vertraagd i.v.m. een tekort op de
businesscase.

MIRT Overzicht 2016 | 139

Amsterdam CS,
fietsenstalling

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •
• •
•

• •
•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Er is bij Amsterdam Centraal een
tekort aan bewaakte en onbewaakte
fietsenstallingen. Bovendien voldoen de
bestaande voorzieningen niet aan de
kwaliteitseisen van de rijksoverheid.
Oplossing De fietsparkeervoorzieningen
worden uitgebreid en verbeterd. Op diverse
locaties worden in een eerste fase in totaal
10.000 fietsparkeerplaatsen gerealiseerd. Aan
de zuidoostzijde wordt de bestaande stalling
in het voormalige Postzakkengebouw
vernieuwd en uitgebreid en aan de noordwestzijde wordt een nieuwe stalling
gerealiseerd, in totaal indicatief 3.000
fietsparkeerplaatsen. De overige (indicatief)
7.000 fietsparkeerplaatsen worden gerealiseerd op locaties buiten het stationsgebouw
door de gemeente (op kosten van het Rijk). De
vraag naar fietsparkeerplaatsen blijkt intussen
hoger dan oorspronkelijk geraamd. Rijk en
regio geven in het kader van Actieplan
Fietsparkeren bij stations gezamenlijk
invulling aan deze resterende opgave.
Planning
2011: projectbesluit
2015: start realisatie
2016-2019: oplevering
Financiën Taakstellend budget: € 35 mln.
Artikel IF 13.03.01.

Politiek/bestuurlijk De gemeente
Amsterdam, NS en ProRail stemmen hun
langetermijn vooruitzichten af op basis van
het gezamenlijk masterplan. In dit kader is
gezocht naar een goede en betaalbare
oplossing voor het stallingenprobleem op en
om het station. In het bestuurlijk overleg
MIRT van najaar 2013 is afgesproken dat
IenM aan ProRail opdracht geeft 3.000
plaatsen in de twee inpandige fietsenstallingen in het stationsgebouw te realiseren, te
weten noordwest en zuidoost. De gemeente
Amsterdam is verantwoordelijk voor de
realisatie van de overige 7.000 stallingplaatsen van de eerste fase op locaties buiten het
stationsgebouw.

2011: in overleg met de partners is gekozen voor
uitwerking van de zuidwestelijke stalling onder de
westelijke tramlus. Door de samenhang met de
Noord-Zuidlijn kan deze stalling in 2013 of 2014
gerealiseerd worden, die in het Postzakkengebouw
na 2017.
2012: in maart 2011 is de definitieve projectbeslissing genomen en is de oplossing met drie locaties
vastgelegd. In verband met de samenhang met
andere werkzaamheden op het Stationseiland, zal
als eerste de noordwest-stalling worden gerealiseerd, daarna de zuidwest-stalling en als laatste de
aanpassing van het Postzakkengebouw. De reeds
aangevangen voorbereidingen voor het
Postzakkengebouw zijn daarom opgeschort en de
eerdere afgegeven beschikking is vervallen.
2014: door optimalisatie van het ontwerp en de
complexe fasering rond het tramemplacement bij
de beoogde zuidwest-stalling is de start van de
realisatie vertraagd naar 2014.
2015: de beoogde stalling aan de zuidwestzijde
onder het westelijke deel van het stationsvoorplein
is qua bouwfasering te complex gebleken. Om de
realisatie te bespoedigen en risico’s beter te
beheersen, is ProRail verantwoordelijk voor de
locaties in het stationsgebouw en de gemeente
Amsterdam voor de locaties daarbuiten.
2016: vertraging in de aanbesteding van de
locaties in het stationsgebouw door o.a. het
monumentale karakter van het gebouw.

MIRT Overzicht 2016 | 140

Bilthoven,
spoorwegovergang
Soestdijkseweg

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

•
• • • •

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het railveiligheidsbeleid is gericht op
het streven naar permanente verbetering van
de veiligheid (zie Kadernota Railveiligheid).
Uit het ongevallenoverzicht 1975-2005
(veiligheid overwegen Top 15 gevaarlijke
Automatische Halve Overweg
Beveiligingsinstallaties (AHOB)) van ProRail
blijkt dat de gelijkvloerse spoorwegovergang
Soestdijkseweg te Bilthoven de overweg is
met het grootste aantal botsingen met
dodelijke afloop van Nederland.
Oplossing Dit project betreft het vervangen
van de gelijkvloerse spoorwegovergang door
een tweetal ongelijkvloerse spoorwegovergangen (één voor het gemotoriseerd verkeer
en één voor het langzaam verkeer).
Planning
2011: start uitvoering
2013: opleveringonderdoorgang snelverkeer
2015: 	onderdoorgang langzaam verkeer is in
mei 2015 in gebruik genomen.

Financiën Taakstellend budget: € 34 mln
(Aanlegprogramma Personenvervoer € 31
mln, artikel IF 13.03.01 en Beheer en
Instandhouding € 3 mln via het Hotspots­
programma). Bijdragen derden: € 14 mln
(provincie Utrecht, bestuur regio Utrecht en
gemeente De Bilt).
Politiek/bestuurlijk In het bestuurlijk overleg
MIRT van voorjaar 2009 is afgesproken dat dit
project mede gefinancierd zal worden uit het
restantbudget van Randstadspoor en
bijdragen van de regio (TK 31700, nr 98).

2011: als gevolg van integrale planontwikkeling van het stationsgebied is de start
uitvoering met één jaar vertraagd.
2013: de Tijdelijke commissie onderhoud
en innovatie spoor (Cie Kuiken) heeft
aanbevolen de aansturing van ProRail
minder diffuus te maken. In de
Kabinetsreactie is aangegeven dat de
geoormerkte projecten van beheer en
instandhouding worden ondergebracht in
het aanlegprogramma, omdat deze
projecten meer overeenkomsten vertonen
met aanlegprojecten dan met beheer en
instandhouding. De vanaf 2013 nog te
realiseren uitgaven ad € 3,7 mln binnen
het Beheer- en onderhoudsprogramma
(onderdeel HotSpots) voor de overweg
Bilthoven Soestdijkseweg zijn toegevoegd
aan dit reeds bestaande aanlegproject.
2014: bij Voorjaarsnota is het projectbudget verhoogd met € 0,6 mln. Onderbesteding van € 2,8 mln bij BenI wordt
overgeheveld naar taakstellend budget
aanlegprogramma.
2015: het projectbudget is met € 4,2 mln
verlaagd naar aanleiding van een gerealiseerde aanbestedingsmeevaller.
2016: het projectbudget is verlaagd met
€ 1,8 mln naar aanleiding van inleveren
onbenodigd onvoorzien.

MIRT Overzicht 2016 | 141

Regionet, fase 1

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Onder de noemer Regionet is budget
gereserveerd voor de uitvoering van een
pakket extra maatregelen ter verbetering van
het stadsgewestelijk (rail-)vervoer in de
noordelijke Randstad (congestiepakket). In de
Bestuursovereenkomst Bereikbaarheids­
offensief Noordelijke Randstad is vastgelegd
dat de regionale partijen naar eigen inzicht
bepalen welke delen van Regionet prioriteit
hebben bij de aanwending van de beschikbaar te stellen middelen.
Oplossing Door de regionale partijen is een
samenhangend pakket van infrastructuurmaatregelen voorgedragen voor uitwerking
volgens de MIRT-systematiek en financiering
uit het budget. Dit pakket bestaat uit
maatregelen ten behoeve van het stadsgewestelijk spoorvervoer (Regionet). Het pakket
heeft tevens een positief effect op het
functioneren van het landelijk spoornetwerk.
Het gaat om de volgende maatregelen:
verkorte treinopvolging Zaanlijn (seinverdichting/stop-door), capaciteitsverruiming
Hilversum (seinverdichting Gooilijn en extra
perron), capaciteitsvergroting Schipholtunnel
(seinverdichting, verkorte treinopvolging en
dynamisch verkeersmanagement), maatregelen in Westpoort (goederenemplacementen
Westhavenweg en Aziëhavenweg) en
Beverwijk, een halte in de Hemboog bij
station Sloterdijk, het verplaatsen van station
Krommenie-Assendelft en de nieuwe stations
Halfweg/Zwanenburg, Holendrecht en
Almere Poort. Tevens omvat het de aange-

kondigde planuitwerkingen: verbetering
inhaling Wormerveer en station
Watergraafsmeer. Dit pakket zal verder
worden uitgewerkt volgens de MIRTsystematiek. Bij de beoordeling conform Wet
en Besluit Infrastructuurfonds zal bij het
projectbesluit met name worden gelet op de
meerwaarde van de onderlinge samenhang in
relatie tot de doelstellingen zoals verwoord in
het Herstelplan Spoor.
Planning
2006: start realisatie
2007-2015: oplevering
Financiën Taakstellend budget: € 189 mln.
Artikel IF 13.03.01.
Politiek/bestuurlijk Convenanten: de
projecten betreffen de uitwerking van de
Bestuursovereenkomst Bereikbaarheids­
offensief Noordelijke Randstad.

2011: n.a.v. de OTB-aanvraag
Transformatorweg is € 1,8 mln vanuit
Herstelplan Spoor 2e fase teruggeboekt naar
het Regionet programma.
2012: projectbudget opgehoogd met € 0,7
mln als bijdrage in de vervanging van de
gelijkvloerse spoorwegovergang Aagtenpoort
door een ongelijkvloerse kruising (maatregelen Beverwijk). Daarnaast is het projectbudget
met € 2,5 mln verlaagd als gevolg van het niet
meer opnemen van gerealiseerde en formeel
vastgestelde planuitwerkingsuitgaven.
2013: de oplevering is verschoven naar 2015.
Deze vertraging betreft fase 3 van het
deelproject Beverwijk Aagtenpoort; de
optimalisatie van het ontwerp van de
fietstunnel heeft meer tijd gevergd dan vooraf
aangenomen.
2016: n.a.v. het besluit om de vrije kruising
Transformatorweg niet aan te leggen is, € 1,4
mln toegevoegd vanuit het projectbudget
punctualiteits- en capaciteitsknelpunten.

MIRT Overzicht 2016 | 142

Utrecht Centraal
(t.b.v. Nieuw Sleutelproject, VINEX)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In Utrecht vormt de spoorinfrastructuur een barrière die de stad in tweeën deelt.
Het gebied kent veel onbenut en rommelig
terrein. Het treinstation en stad/streekbus­
station zijn te klein en te onoverzichtelijk om
de te verwachte verdubbeling van het aantal
reizigers te kunnen verwerken. Dit project is
door het Rijk aangewezen als Nieuw
Sleutelproject (NSP).
Oplossing De gemeente ontwikkelt een
nieuw stationsgebied om het verblijfsklimaat
te verbeteren en de ruimtelijke structuur
zodanig te veranderen dat het een verbindende schakel in de stad wordt. Hoog
Catharijne, Muziekcentrum Vredenburg, het
Jaarbeurscomplex en het patroon van straten
en singels worden grondig verbeterd. Een
nieuwe OV-terminal voor trein, Randstad­
spoor en tram/bus, is ontworpen voor een
verdubbeling van het aantal reizigers. Daarbij
is rekening gehouden met de regionale
projecten voor Hoogwaardig Openbaar
Vervoer (HOV) van Utrecht CS naar Leidsche
Rijn en de oostkant van Utrecht.
Planning
2007: start ontwikkeling stationsgebied
2009: start bouw OV-terminal Utrecht
2016: oplevering OV-terminal Utrecht
2019: oplevering stationsgebied
Financiën Totale taakstellende bijdrage IenM
bedraagt € 466,5 mln.
• OV-terminal: € 412 mln Infrafonds, artikel IF

13.03.01.
• Gebiedsontwikkeling € 54,5 mln
Artikel IF 13.03.01.
Politiek/bestuurlijk
• Het project bevat nog uit te voeren delen
van VINEX-afspraken met betrekking tot
Leidsche Rijn.
• Het project maakt deel uit van het
Bereikbaarheidsoffensief Randstad.
• 2003: intentieovereenkomst tussen het Rijk
en de gemeente Utrecht over de samenwerking, uitgangspunten en ambities bij de
verwezenlijking van het Project Utrecht
Stationsgebied.
• 2004: uitvoeringsovereenkomst Utrecht
Stationsgebied tussen de gemeente
Utrecht, voormalig ministeries van VROM
en VenW over de voorwaarden waaronder
de NSP-subsidie en MIT-subsidie worden
verstrekt.
• 2007: raamovereenkomst tussen NS, Staat
der Nederlanden, ProRail en NSPgemeenten
Arnhem, Breda, Den Haag, Rotterdam en
Utrecht met afspraken over de (financiële)
bijdrage van de NS en de uitvoering.

2012: verlaging van het projectbudget met
€ 10 mln wordt veroorzaakt door het niet
meer opnemen van gerealiseerde en
formeel vastgestelde planuitwerkingsuitgaven.
2013: in 2009 heeft de commissie NSP’s
een rapport geschreven met een aantal
aanbevelingen, onder andere over de
PEAT-kosten (kosten voor projectmanagement, engineering, administratie en
toezicht). Voor NSP Utrecht heeft de
commissie geconstateerd dat een extra
PEAT-bedrag van € 13 mln nodig was
(inmiddels geïndexeerd tot € 15,7 mln);
dit bedrag is toegevoegd aan het
projectbudget.
2014: bij Voorjaarsnota 2013 is het
projectbudget verhoogd met € 8 mln.
2016: Projectbudget verhoogd met €12,4
mln n.a.v. indexeringsverschillen uit het
verleden. Daarnaast is het projectbudget
opgehoogd met € 53,2 mln als gevolg van
een langere doorlooptijd van 2 jaar.

Moties: tijdens de Algemene Politieke
Beschouwingen in september 2008 is de
motie Van Geel c.s. (TK 31700, nr 10)
aangenomen, waarin aanvullend € 3,5 mln
voor dit project wordt gereserveerd. Deze
middelen worden ingezet voor de financiering
van de aansluiting met trappen van de
perrons op de Rabobrug.
MIRT Overzicht 2016 | 143

•

Vleuten-Geldermalsen
(inclusief Randstadspoor, fase 1)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • • •

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De bereikbaarheid van de regio
Utrecht staat onder druk van de grote
VINEX-locaties Leidsche Rijn, Houten
Castellum en Amersfoort Vathorst en door
maatschappelijke en economische ontwikkelingen. Een samenhangend pakket van
maatregelen op het gebied van verkeer en
vervoer is noodzakelijk om de bereikbaarheid
van de regio te garanderen. Tot dit pakket
behoren onder meer het Tweede Tactische
Pakket-project Vleuten-Geldermalsen en het
project Randstadspoor (RSS) 1e fase.
Bovendien is de spooruitbreiding nodig voor
de capaciteit en de betrouwbaarheid van het
landelijk net.
Oplossing De oplossing wordt voorzien in:
• Vleuten-Utrecht CS: 4-sporig.
• Utrecht CS-Utrecht Lunetten: 6-sporig,
inclusief 2 vrije kruisingen bij Lunetten.
• Utrecht Lunetten-Geldermalsen: 4-sporig
tussen Houten en Houten Castellum/ARK.
• Aanleg haltes Utrecht Leidsche Rijn,
Houten-Zuid/Castellum, Amersfoort
Vathorst, Tiel Passewaaij, Utrecht Terwijde,
Utrecht Vaartsche Rijn en Utrecht Zuilen.
Planning
2002:
tracébesluit
Vanaf 2003: start realisatie
Vanaf 2005: oplevering

Financiën Taakstellend budget: € 933 mln.
Artikel IF 13.03.01.
Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: tijdens de
MIT-behandeling december 2003 is door de
minister toegezegd om middelen uit het
project A2 Oudenrijn- Deil via een kasschuif
beschikbaar te stellen
(€ 88 mln) waardoor de voorfinancieringslast
van de regio wordt verminderd. Convenanten:
1. 	Randstadspoor fase 1 en grote delen van
fase 2 maken deel uit van het
Bereikbaarheidsoffensief Randstad.
(BOR-overeenkomst Utrecht, juli, juli
2001).
2. VINEX-uitvoeringscontracten.

2011: het taakstellend budget verlaagd met
€ 8,8 mln door aanbestedingsmeevaller.
2012: taakstellend budget verlaagd met € 31
mln door verwerken aanbestedingsmeevaller, plus door behaald voordeel uit combi­
naties van werk en het inleveren van de post
‘onvoorzien’.
2013: bij het projectbesluit in 2004 is met de
regio afgesproken dat zij zeggenschap heeft
over een restbudget dat ontstaan is door het
destijds schrappen van onderdelen van het
project. In overleg met de regio is € 7 mln
vanuit dit restbudget toegevoegd aan het
AKI-programma ten behoeve van de
financiering van de overweg Leijenseweg te
Bilthoven.
2014: bij Voorjaarsnota 2013 is het
projectbudget verlaagd met € 0,4 mln.
2016: bij Voorjaarsnota 2015 is het
projectbudget verlaagd met € 2,7 mln (BDU
uitkering). De meeste aanbestedingen
hebben plaatsgevonden en de verwachting is
dat de resterende risico’s opgevangen
kunnen worden binnen het huidige
projectbudget onvoorzien. Om die reden is
het hiervoor gereserveerde budget ad € 20,9
mln toegevoegd aan de investeringsruimte
(IF 13.08).

MIRT Overzicht 2016 | 144

Ombouw Amstelveenlijn
(hoogwaardige
tramverbinding)

Gebied Noordwest-Nederland
Onderwerp Regionale/lokale
		infrastructuur
Ministerie IenM
Fase Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing

• •

Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Om het toekomstige reizigersaanbod te kunnen verwerken en de veiligheid te
verbeteren moet de bestaande
Amstelveenlijn worden verbeterd.
Oplossing Tussen de Zuidas en Amstelveen
Zuid wordt de bestaande Amstelveenlijn
omgebouwd tot een hoogwaardige tramverbinding die bij de Zuidas aansluit op het
bestaande tram- en metronet van
Amsterdam en op het spoorwegnet
Planning
2014: voorkeursbeslissing
2015: projectbeslissing
2018: start realisatie
2020: oplevering

Politiek/bestuurlijk Ombouw Amstelveenlijn
draagt bij aan een betere bereikbaarheid van
Amstelveen, de Zuidas en de binnenstad van
Amsterdam en verbetert de verkeersveiligheid van de Amstelveenlijn door de aanleg
van ongelijkvloerse kruisingen.
Uitvoering De stadsregio Amsterdam is
verantwoordelijk voor de uitvoering,
financiering en exploitatie van het project.

2013: project is nieuw opgenomen in het
MIRT.
2014: de planning wordt afgestemd op de
uitvoering van Amsterdam Zuidasdok.
2015: voorkeursbeslissing en start
uitvoering zijn uitgesteld door vertraging
in de planvorming van de Stadsregio.
2016: In het kader van de besluitvorming
Zuidasdok is de voorkeursbeslissing van
de stadsregio voor de ombouw van de
Amstelveenlijn door het ministerie van
IenM bevestigd.

Financiën Ombouw Amstelveenlijn is een
regionaal project waarvoor de stadsregio
Amsterdam verantwoordelijk is. IenM heeft
voor de ombouw een bijdrage van (minimaal)
€ 77 mln gereserveerd. Artikel IF 14.01.02.

MIRT Overzicht 2016 | 145

Noord-Zuidlijn

Gebied Noordwest-Nederland
Onderwerp Regionale/lokale
		infrastructuur
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In de regio Amsterdam bevinden de
werkgelegenheidslocaties in de categorie A
(VINEX) zich vooral in het gebied rond het
centraal station en de binnenstad. Het gebied
tussen WTC en RAI wordt als potentiële
A-locatie aangemerkt. Deze A-locaties dienen
met het openbaar vervoer optimaal
bereikbaar te zijn en te blijven en op een
goede wijze onderling met elkaar verbonden
te zijn.
Oplossing Tussen Amsterdam
Buikslotermeerplein en Amsterdam Zuid
wordt een tweesporige metroverbinding
aangelegd. Gelijktijdig wordt aan de
achterzijde van het Centraal Station een
busstation en een auto-onderdoorgang
aangelegd. De dekking hiervoor komt uit het
regionet budget.
Planning
2003: start realisatie
2017: oplevering

Financiën Taakstellend budget: € 1.186 mln
(rijksbijdrage). Voor de bijdrage in de
aanlegkosten van de Noord-Zuidlijn is een
lumpsum beschikking (vaste bijdrage)
afgegeven. Artikel IF 14.01.03.

2013: de diepe perrons zijn in ruwbouw
gereed, waardoor de risico’s zijn verminderd. De aanleg van de boortunnels
verloopt voorspoedig.

Politiek/bestuurlijk Convenanten: het
project maakt deel uit van het
Bereikbaarheidsoffensief Randstad. De
commissie Veerman adviseert in haar rapport
(juni 2009) om door te gaan met de aanleg.
B&W en de Gemeenteraad van Amsterdam
hebben de adviezen van Veerman overgenomen. De Kamer is hierover geïnformeerd met
brieven van december 2009 (TK 32123 A, nr
85) en juni 2010 (TK 32123 A, nr 133).
Uitvoering Amsterdam gaat door met de
aanleg van de Noord-Zuidlijn. De gehele lijn,
inclusief de boortunnel en de diepe stations, is
in ruwbouw gereed. Op het gehele tracé zijn
de werkzaamheden voor de afbouwfase
gestart.

MIRT Overzicht 2016 | 146

Utrecht, tram naar de Uithof

Gebied Noordwest-Nederland
Onderwerp Regionale/lokale
		infrastructuur
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De kwaliteit en capaciteit van het
bestaande busvervoer tussen Utrecht
Centraal en de Uithof is onvoldoende om het
aanwezige en verwachte aantal reizigers op
een kwalitatief hoogwaardige manier te
bedienen.
Oplossing Utrecht kiest voor een tramoplossing, waarop later ook de bestaande
sneltramlijn van Utrecht naar Nieuwegein en
IJsselstein (SUNIJ lijn) wordt aangesloten, die
zorgt voor een kwalitatief hoogwaardige
oplossing die de groei van het aantal reizigers
naar de Uithof kan verwerken. Zowel door de
toename van het aantal arbeidsplaatsen in de
Uithof als door de toename van het aantal
treinreizigers zal het aantal reizigers tussen
Utrecht Centraal en de Uithof flink toenemen.

Financiën Voor de aanleg van de tram naar de
Uithof is de rijksbijdrage vastgesteld op € 110
mln, exclusief btw. Artikel IF 14.01.03.
Politiek/bestuurlijk Zowel de gemeente
Utrecht als de provincie Utrecht steunen de
plannen voor de aanleg van de tram naar de
Uithof en hebben hun eigen bijdragen
geregeld.

2012: het project is nieuw in de
planuitwerkingsfase van het MIRT.
2014: beschikking is afgegeven en het
project is overgegaan naar de
realisatiefase.

Uitvoering Planuitwerking is uitgevoerd en
de voorbereidingen voor de uitvoering zijn
gestart. De gemeente Utrecht en de provincie
zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van
het project. De subsidie beschikking is in juni
2013 afgegeven. De provincie is gestart met
de uitvoering.

Planning
2013: start realisatie
2018: oplevering

MIRT Overzicht 2016 | 147

Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Amsterdam-Lemmer

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •
•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Er is sprake van een tekort aan
ligplaatsen op de vaarweg van Amsterdam tot
Lemmer. Door dit tekort kunnen veiligheidsproblemen ontstaan, aangezien dit kan leiden
tot onwenselijke afmeersituaties rond de
sluiscomplexen op dit traject. Ook kunnen
situaties ontstaan waarin schippers te lang
door moeten varen op zoek naar een
ligplaats, waardoor ze niet kunnen voldoen
aan wet- en regelgeving op het gebied van
vaar- en rusttijden.
Oplossing In de planuitwerking wordt
onderzocht op welke manier en op welke
locaties het ligplaatsentekort kan worden
opgelost. Gedacht kan worden aan zowel
uitbreiding, verbetering als herstructurering
van de huidige ligplaatsen rond de
Oranjesluizen en de Houtribsluizen.

Planning
2025-2027: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 6 mln.
Artikel IF 15.03.02.
Politiek/bestuurlijk De herindeling van
woonschepen nabij Schellingwoude en de
woonplannen Zeeburgereiland vormen
politiek / bestuurlijke risico’s voor de realisatie
en verbetering van de ligplaatsen in de
nabijheid van de Oranjesluizen.

2011: vanwege capaciteitsproblemen bij
het voormalige ministerie van VenW is de
planuitwerking als geheel vertraagd. Wel
zijn, in het kader van de quick wins, drie
ligplaatsen gerealiseerd in de regio
Amsterdam.
2012: op basis van de prioritering uit de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
wordt dit project gefaseerd uitgevoerd en
wordt oplevering verwacht in de periode
2021-2023. De projectkosten zijn
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 1 mln).
2014: de bezuinigingen uit het Lente- en
aanvullend Regeerakkoord van 2012
hebben, zoals bij Voorjaarsnota 2013
besloten, tot gevolg dat de planuitwerking
wordt vertraagd.

MIRT Overzicht 2016 | 148

Lichteren Buitenhaven
IJmuiden

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Vele bulkschepen bestemd voor de
haven van Amsterdam worden zo diep
afgeladen dat zij vóór het sluizencomplex
IJmuiden moeten worden ‘gelichterd’
(gedeeltelijk gelost), om met de juiste
diepgang de Noordersluis te kunnen passeren
en door te varen naar Amsterdam. De
lichtervoorziening bevindt zich aan de rand en
gedeeltelijk in de vaargeul van/naar de
Noordersluis en vormt daardoor een nautisch
veiligheidsknelpunt.
Oplossing Om de nautische veiligheid en een
vlotte doorvaart in het gebied te garanderen,
wordt een nieuwe lichterlocatie (insteekhaven) op de plek van het huidige baggerspeciedepot (voormalige Averijhaven) bestudeerd.
Het gaat hierbij om het verplaatsen van de
huidige lichtercapaciteit (2 mln ton kolen per
jaar). In de planuitwerking wordt ingegaan op
de ontmanteling van het baggerspeciedepot,
de aanleg van de insteekhaven, de noodzakelijke maatregelen voor een veilige en vlotte
in- en uitvaart en de gevolgen van deze
maatregelen voor zowel de waterbeweging in
het gebied (onderandere stroming) als de
leefomgeving.
Planning
2016: projectbeslissing
2016: start realisatie
2018: openstelling

Financiën Taakstellend budget: € 65 mln.
Artikel IF 15.03.02.
Politiek/bestuurlijk In het convenant over
het toekomstig gebruik van de Averijhaven te
Velsen (1996, 2006) is vastgelegd dat het Rijk
het verwerken en storten van baggerspecie in
de Averijhaven toe zal staan tot uiterlijk 1
januari 2012. Hierna moet het baggerspeciedepot weer worden teruggebracht in de
oorspronkelijke staat (insteekhaven) of de
locatie moet mogelijk worden gemaakt voor
haven- en bedrijfsactiviteiten. De Raad van
State-procedure op de huidige lichterfaciliteit
is van invloed op de door te lopen procedure.
De Raad van State heeft een verdubbeling van
de lichtercapaciteit goedgekeurd.

2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 18 mln). In het regeerakkoord zijn taakstellingen afgesproken voor
bovenwettelijke inpassing, aanpassing
omgevingsrecht en toepassing PPS. Voor
dit project betreft het een bedrag van € 3,2
mln bovenwettelijke inpassing, € 2,5 mln
omgevingsrecht en € 1,4 mln PPS.
2013: in overleg met de regio is besloten
nadere informatie bij de MER te leveren in
verband met de door het Havenbedrijf
Amsterdam gevraagde aanvullende
lichtercapaciteit tot 4,65 mln ton in plaats
van ca. 2 mln ton. Hierdoor ontstaat er
vertraging in de planning.
2015: vertraging in de planning door
procedure Raad van State.
2016: vertraging in de planning doordat
regionale partijen en het Havenbedrijf
Amsterdam zoeken naar mogelijkheden
om het verplaatsen van de lichterlocatie te
combineren met nieuwe
havenontwikkeling.

MIRT Overzicht 2016 | 149

Vaarweg
IJsselmeer-Meppel

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • •
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Bereikbaarheid tussen WestNederland en Noord- en Oost-Nederland
voor klasse Va/Vb-schepen.
Oplossing In de studie is de aanleg en
verbetering onderzocht van vaargeulen op de
trajecten Botterrak, Molenrak en de vaarweg
Ketelbrug-Meppel. Bezien is hoe Molenrak
en/of Botterrak (vaargeulen IJsselmeerKetelbrug) geschikt kunnen worden gemaakt
voor volledig afgeladen binnenvaartschepen
van klasse Vb en kustvaartschepen in R/S
categorie 1. Voor de vaarweg KetelbrugMeppel (Schokkerak-Meppelerdiep) wordt
onderzocht in hoeverre deze geschikt
gemaakt kan worden voor binnenvaart­
schepen van klasse Va.

Planning
2023: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 36 mln.
Artikel IF 15.03.02.
Politiek/bestuurlijk De planuitwerking is
medio 2012 afgerond. In overleg met de regio
is besloten het voorkeursalternatief nog niet
vast te stellen en de planning en besluitvorming later opnieuw te bezien.

2011: in overleg met de regio zal een
gedragen voorkeursalternatief worden
ontwikkeld, dat wordt gecombineerd met
de saneringsopgave. Dit gebeurt aan de
hand van de planuitwerking die in 2010 is
gestart.
2012: op basis van de prioritering uit de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
wordt dit project gefaseerd en wordt
oplevering verwacht in de periode
2021-2023. De projectkosten zijn
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 8 mln).
2013: in april 2012 heeft bestuurlijk
overleg met de regio plaatsgevonden,
waarvan het resultaat is dat eerdere
realisatie van het project door middel van
voorfinanciering niet aan de orde is.

MIRT Overzicht 2016 | 150

Amsterdam-Rijnkanaal
(verwijderen keersluis
Zeeburg)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het krappe profiel van het
Amsterdam-Rijnkanaal ter plaatse van de
keersluis Zeeburg vormt een knelpunt voor
een vlotte en veilige verkeersafwikkeling.
Oplossing Het verwijderen van de keersluis
Zeeburg en het verruimen van het
Amsterdam-Rijnkanaal ter plaatse van de
passage Zeeburg tot klasse VIb (vierbaks
duwvaart), met minimaal 6 meter waterdiepte en 100 meter vaarwegbreedte. Het
vervangen van de sifon en het verwijderen
van de heftorens (exclusief fundaties) is reeds
uitgevoerd.

Financiën Taakstellend budget: € 14 mln.
Artikel IF 15.03.01.
Politiek/bestuurlijk Amendement Van der
Staaij/Gerkens (TK 30800 A, nr 25) is bij de
vaststelling van de begroting Infrastructuur­
fonds 2007 aangenomen. De sloop van de
heftorens op keersluis Zeeburg is in dit kader
versneld uitgevoerd.

2012: de uitvoering is vertraagd als gevolg
van capaciteitsproblemen. De projectkosten zijn aangepast door de nieuwe
bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 3 mln).
2013: het uitvoeringsbesluit is in
december 2011 genomen en het project is
overgegaan naar de realisatiefase.

Planning
2013: start realisatie
2015: openstelling

MIRT Overzicht 2016 | 151

De Zaan
(Wilhelminasluis)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning

•

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Zaan is beperkt toegankelijk voor
klasse Va-schepen door de diepgang van de
rivier en de dimensies van de kunstwerken.
Oplossing Op basis van de planuitwerking
wordt de Wilhelminasluis (inclusief de
bijbehorende Wilhelminabrug en Beatrixbrug)
vernieuwd tot een volwaardige klasse
Va- schutsluis. De nieuwe sluis komt op de
plaats van de bestaande sluis en zal voldoen
aan de wettelijke normen uit de Waterwet. De
sluis zal een doorvaartbreedte van 14 m
hebben met een waterdiepte (tevens
drempeldiepte) van 4,70 m en een kolklengte
van circa 156 m.
Planning
2013: start realisatie
2016-2017: openstelling
Financiën De raming van de kosten van de
vernieuwing van de Wilhelminasluis bedraagt
in totaal € 39,5 mln. Het Rijk verleent voor dit
project een subsidie van maximaal € 13 mln
aan de provincie Noord-Holland. Nadere
afspraken over het subsidiebedrag en de
melding van de voortgang zijn opgenomen in
de door het Rijk verleende subsidiebeschikking. Artikel IF 15.03.01.

Politiek/bestuurlijk De provincie NoordHolland, de gemeente Zaanstad, het
voormalig ministerie van VenW en het
Hoogheemraadschap Hollands
Noorderkwartier hebben in oktober 2009 een
bestuursovereenkomst gesloten waarin de
afspraken over de realisatie, de kostenverdeling en de verdeling van eigendom, beheer en
onderhoud van de vernieuwing van de
Wilhelminasluis beschreven zijn. Met de
ondertekening van deze overeenkomst ‘Vaart
in de Zaan’ is het project van de planuitwerkingsfase overgegaan naar de realisatiefase.
Andere voorgenomen en gerealiseerde
maatregelen voor verbetering van de
bevaarbaarheid van de Zaan behoren niet tot
dit project. De provincie Noord- Holland
coördineert de realisatie.

2011: door de ondertekening van de
bestuursovereenkomst op 14 oktober
2009, is het project van de planuitwerkingsfase overgegaan naar de
realisatiefase.
2013: op basis van de planning van de
aanbestedingsprocedure zal het werk eind
2012 worden opgedragen. Ontwerp en
uitvoering zijn voorzien in de periode van
begin 2013 tot begin 2015. De afstemming en maatregelen om tijdens de
uitvoering van het werk de bereikbaarheid
voor de scheepvaart én het wegverkeer
maximaal te waarborgen, vragen extra
voorbereidingstijd.
2014: de opdracht tot vernieuwing
Wilhelminasluis is in februari 2013
gegund.
2016: de voortgang van de lopende
uitvoeringswerkzaamheden wordt
gehinderd door complexiteit van de
ontwerpwerkzaamheden. De oplevering
van het werk is voorzien eind 2016/begin
2017.

MIRT Overzicht 2016 | 152

•

Lekkanaal: 3e kolk Beatrixsluis en
verbreding kanaalzijde/
uitbreiding ligplaatsen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

•
•

•
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Beatrixsluis vormt een knelpunt
voor een vlotte en veilige verkeersafwikkeling.
Vervoersgegevens laten een sterke stijging
van het goederenvervoer over het Lekkanaal
zien, waardoor al voor 2020 een capaciteitsknelpunt zal optreden. Er zijn onveilige
situaties door een tekort aan ligplaatsen,
verkeerde ligging van de huidige ligplaatsen
en hinderlijke waterbewegingen op het
kanaal veroorzaakt door schepen op het
Amsterdam-Rijnkanaal die door de zuiging
vooral hinder geven aan afgemeerde
schepen.
Oplossing De capaciteit van de Beatrixsluis
wordt vergroot met een 3e sluiskolk geschikt
voor scheepsafmetingen tot CEMT-klasse VI.
Dit gebeurt in combinatie met gedeeltelijke
verbreding van het kanaal aan de noordzijde
van de Prinses Beatrixsluizen ten behoeve van
de uitbreiding van de ligplaatsen en het
reduceren van de hinderlijke waterbeweging.
Aan de rivierzijde van de Prinses
Beatrixsluizen worden de ligplaatsen
uitgebreid. Ook de aansluiting van het
Lekkanaal op de Lek wordt verbeterd en het
Lekkanaal wordt aan de noord- en zuidzijde
van de Prinses Beatrixsluizen gedeeltelijk
verdiept.
Bovenstaande oplossing wordt in samenwerking met de regio gerealiseerd, in combinatie
met de ontwikkeling van een bedrijventerrein
en in lijn met de nieuwe Hollandse Waterlinie.
Aanvankelijk was er ook sprake van aanleg

van een binnenhaven in het gebied, maar
daar ziet de provincie Utrecht van af.
Planning
2016: start realisatie
2020: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 234 mln.
Artikel IF 15.03.01.
Politiek/bestuurlijk Het Tracébesluit is in
maart 2015 onherroepelijk geworden.
Uitvoering In 2011 is een PPC uitgevoerd.
De aanbesteding is in 2014 gestart.

2011: bezien wordt of dit project vanwege
synergievoordelen samengevoegd wordt
met Lekkanaal/ 3e kolk Beatrixsluis.
2012: de projectkosten zijn aangepast door
de nieuwe bekostigingssystematiek van
RWS. Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLD-bijdrage
(€ 2 mln). De planning wordt bezien in
samenhang met de 3e kolk Beatrixsluis.
2013: er is begin 2012 een voorkeurs­
beslissing genomen voor de Beatrixsluis en
het Lekkanaal. Ook is er een bestuurs­
overeenkomst gesloten tussen Rijk en regio
om het Lekkanaal gebiedsgericht in
samenhang met regionale ontwikkelingen
(oonder andere haven) verder uit te werken.
2016: omdat het project Lekkanaal / 3e Kolk
Beatrixsluis naar de realisatiefase is
overgegaan en samen met het project
Verbreding Lekkanaal / uitbreiding lig­
plaatsen wordt uitgevoerd, is er één MIRT
blad van gemaakt. Het taakstellend budget
van beide projecten is in dit blad samen­
gevoegd .

MIRT Overzicht 2016 | 153

Verbeteren vaargeul IJsselmeer
(Amsterdam-Lemmer)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Onvoldoende diepgang van de
vaarroutes naar Oost- en Noord-Nederland
voor klasse Vb beroepsvaart.

Politiek/bestuurlijk
Toezeggingen: Nota Transport in Balans
(1997).

2011: buiten-IJ is in 2009 opgeleverd.
Deeltraject 3 is als plusproject geïntegreerd in project Sanering Ketelmeer West.

Oplossing Verdieping van de vaargeul tot
klasse Vb beroepsvaart. Het gedeelte Buiten IJ
maakt ook onderdeel uit van het project.

Uitvoering Waar mogelijk wordt zandwinning
door middel van concessies gerealiseerd. De
innovatieve baggerbestekken worden op
basis van Design- en Construct-contracten
(D&C) uitgevoerd. Deeltraject 4 wordt
gedeeltelijk in combinatie met natuurontwikkeling Markermeer-IJmeer uitgevoerd. Het op
diepte brengen van deeltraject 3 (VAL3) is een
onderdeel van het contract van het project
sanering Ketelmeer West .

2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 2 mln).

Planning
1997: start realisatie
Voor eind 2015: openstelling deeltraject 3
Financiën Taakstellend budget: € 12 mln.
Buiten-IJ (Vaarweg Amsterdam-Lemmer,
deelproject 7) is financieel gedekt door
combinatie met impulsgeld Beheer en
Onderhoud (€ 1,9 mln). Deeltraject 3 is
financieel gedekt door combinatie met
project Sanering Ketelmeer West
(plus­project).

MIRT Overzicht 2016 | 154

Zeetoegang IJmond

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

•
• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Om het toenemende aanbod van
zeeschepen te kunnen ontvangen en de
bereikbaarheid van de haven van Amsterdam
te verbeteren, dient de beschikbaarheid van
de huidige Noordersluis te worden geoptimaliseerd. Vanwege de ouderdom van de
Noordersluis dient deze op enig moment te
worden vervangen. De wens vanuit de regio is
om de schutcapaciteit te vergroten en eerdere
aanleg van de sluis te realiseren.
Oplossing Op basis van een convenant uit
2009 is besloten tot start van de planuitwerking naar de bouw van een nieuwe, grotere
sluis die versneld wordt aangelegd.
Vertrekpunt voor de afmetingen van de
nieuwe sluis is, conform de bestuurlijke
afspraak in het convenant en de
Voorkeursbeslissing van juni 2012, een
zeesluis van 500 m bij 65 m bij 18 m, met de
opdracht te bezien of 70 m breedte ook
mogelijk is binnen het taakstellend budget. Bij
wijzigingen in het sluizencomplex dient
tevens rekening te worden gehouden met de
aanpassing van de primaire waterkering
conform de Waterwet.
Planning
2015: projectbeslissing
2019: openstelling
Financiën De rijksbijdrage in het convenant is
€ 604 mln. Het totale budget bedraagt
maximaal € 815 mln, inclusief regiobijdrage.
De rijksbijdrage en de bijdrage van de

provincie Noord-Holland (€ 56,7 mln) zijn
opgenomen op artikel IF 15.03.02.
Politiek/bestuurlijk
In 2009 heeft de toenmalig minister van
VenW met de provincie Noord-Holland en de
gemeente Amsterdam een convenant
getekend met de intentie de toegankelijkheid
van het Noordzeekanaal te optimaliseren. De
gemeente Velsen en de provincie NoordHolland verlenen hun medewerking bij het
doorlopen van de benodigde ruimtelijke
procedures en milieuvergunningen. De
minister van IenM heeft in juni 2012 een
Voorkeursbeslissing genomen waarmee de
scope van de sluis en het financiële kader
(inclusief het omgaan met de versnellings­
kosten) is vastgesteld. De convenantpartners
hebben eind 2014 een go-beslissing
genomen. Eind 2014 is het Provinciaal
Inpassingsplan (PIP), dat de basis biedt voor
de projectbeslissing, onherroepelijk geworden. Deze is met het uitvoeringsbesluit in
2015 genomen.

2011: het project is in 2010 van de
verkenningsfase overgegaan naar de
planuitwerkingsfase.
2013: door de complexiteit van de
inpassing, het daarmee samenhangende
provinciaal inpassingsplan en de
uitwerking van de DBFM-contractvorm is
de planning vertraagd.
2014: parallel aan het proces van
ruimtelijke inpassing van de nieuwe sluis
wordt de marktbenadering voor het
DBFM-contract gestart.
2015: de minister heeft een Partieel
Uitvoeringsbesluit (PUB) genomen, waarmee de aanbesteding en voorbereidende
realisatiewerkzaamheden gestart zijn.
2016: begin 2016 wordt naar verwachting
gestart met de bouw van de zeesluis.

Uitvoering
Op basis van een PPC is geconcludeerd dat
Publiek-Private Samenwerking met een
DBFM-contract een geschikte contractvorm
is. Op basis van de Voorkeursbeslissing is
invulling gegeven aan het PIP en het daarbij
behorende MER. De aanbesteding is gestart
en leidt tot gunning in 2015 op basis van de
projectbeslissing. In 2015 is gestart met
voorbereidende werkzaamheden.
MIRT Overzicht 2016 | 155

156 | MIRT Overzicht 2016

Zuidwest-Nederland
Zuidvleugel
Visie
Hoofdopgaven
Gebieden met concentratie van opgaven van nationaal belang
Kaarten
Infographic
Project- en programmabladen

Visie
De Zuidvleugel omvat de provincie Zuid-Holland, met een focus op
het verstedelijkt gebied tussen Leiden, Den Haag, Delft, Rotterdam
en Dordrecht en het stedelijke deel van het Groene Hart en de
Zuidwestelijke Delta. In de Adaptieve Gebiedsagenda Zuidelijke
Randstad hebben Rijk, provincie, regio’s en steden gezamenlijk
verwoord wat hun ambitie is voor 2040: de Zuidelijke Randstad is
en blijft in 2040 een Europese economische topregio en de
internationale concurrentiekracht wordt daartoe versterkt.
Om dat te bereiken is een richtinggevend perspectief geschetst met
drie samenhangende strategieën met bijbehorende opgaven.
Als richtinggevend perspectief kenmerkt de Zuidelijke Randstad
zich in 2040 door:
•
Een in Europa unieke geïntegreerde internationale productieen diensteneconomie
•
Van Rotterdam World Port, Den Haag Internationale Stad van
Vrede en Recht, het Greenports Network en de Zuid-Hollandse
kennis-as.
•
Deze geïntegreerde economie wordt gedreven door krachtige
economische sectoren die zijn ontstaan via doorontwikkeling
van en cross overs tussen bestaande sectoren. Onderwijs en
arbeidsmarkt sluiten aan op deze sectoren.
Robuuste en betrouwbare (inter)nationale verbindingen met
andere regio’s in binnen- en buitenland via spoor, lucht, vaarwegen, buis en weg voor personen en goederen.
Kennisinstellingen en bedrijven die elkaars sterktes benutten,

onderzoek op topniveau uitvoeren en de resultaten toepassen in
nieuwe producten en diensten (valorisatie).
Een samenhangend metropolitaan stedelijk gebied van Leiden tot
en met Dordrecht, met:
•
Aantrekkelijke stedelijke centra in Rotterdam, Den Haag,
Leiden, Delft en Dordrecht waar (top)voorzieningen voor
onderwijs en cultuur zijn gebundeld en door ontmoeting en
interactie nieuwe economische dynamiek is ontstaan. Daaraan
gekoppeld ligt een grote diversiteit aan woonwijken, werklocaties en regionale voorzieningen, zoals in Zoetermeer.
•
Aantrekkelijke en toegankelijke metropolitane landschappen
Hof van Delfland, Duin-Horst-Weide, IJsselmonde en de
kustzone, wateren en parken.
•
Bedrijven, burgers, kennisinstellingen en maatschappelijke
organisaties die optimaal profiteren van elkaars arbeidsmarkt,
gespecialiseerde kennis en aanbod van voorzieningen.
Een aanbod voor wonen, werken en voorzieningen dat aansluit op
de vraag in aantallen, locaties en milieus.
•
Een betrouwbaar en aantrekkelijk openbaar vervoersysteem,
goede fietsverbindingen, een optimaal benutte
wegenstructuur.
•
Snelle en betrouwbare (inter)nationale verbindingen tussen
het metropolitaan stedelijk gebied en andere regio’s.
•
Een landelijk gebied met veen, kust en delta landschappen dat
internationaal is gewaardeerd. Er zijn woningen, werklocaties
en voorzieningen met bijzondere kwaliteiten die niet in het
metropolitaan stedelijk gebied te realiseren zijn. Er is ruimte
MIRT Overzicht 2016 | 157

Zuidvleugel

voor groen, natuur en recreatie nabij het metropolitane
stedelijke gebied en vormt een essentiële schakel in keten van
de biobased economy.
Een duurzame leefomgeving met:
•
Een ecologische, lucht- en waterkwaliteit die voldoet aan
internationale standaarden binnen de hiervoor gestelde
termijnen.
•
Een duurzaam mobiliteitssysteem.
•
Een optimale bescherming tegen zeespiegelstijging en de
mogelijke gevolgen van overstromingen.
•
Een duurzame en doelmatige zoetwatervoorziening voor
economie en leefbaarheid.
•
Maximaal hergebruik van energie, (rest) producten en
grondstoffen (circulaire economie) en een grotendeels
duurzame energievoorziening.
De Zuidelijke Randstad levert zo haar bijdrage aan de nationale
ambitie dat Nederland in 2040 in de top 10 van de meest concurrerende economieën in de wereld staat.

Hoofdopgaven
De context waarbinnen overheden werken verandert structureel:
beperkte investeringsmiddelen, veranderende en complexer
geworden vraagstukken, andere demografische uitgangspunten en
onzekerheid over toekomstige ontwikkelingen. Er zit energie in de
markt en in de rest van de samenleving. Burgers, ondernemers en
wetenschappers ontwikkelen creatieve en innovatieve initiatieven.
Dit vraagt om een andere manier van (samen) werken met
overheden, markt en samenleving en het bieden van een uitnodigend perspectief dat initiatieven van markt en samenleving
stimuleert en richting geeft aan het (gezamenlijk) overheids­
handelen. De regio Zuidvleugel en het Rijk kiezen met de Adaptieve
gebiedsagenda Zuidelijke Randstad (AAZR) niet alleen voor een
aangescherpte inhoudelijke koers, maar ook voor een andere
manier van (samen)werken tussen overheden, markt en samen­
leving. De AAZR is in november 2013 in het bestuurlijke overleg
MIRT vastgesteld.
Er zijn drie strategieën ontwikkeld om het richtinggevend perspectief voor de Zuidelijke Randstad te faciliteren. De hoofdopgaven
komen hieruit naar voren.

•

•

•

en havengerelateerde sectoren gekoppelde opgaven, inclusief
het maritieme cluster (Rotterdam World Port).
Het versterken van de mondiale regiefunctie van de Greenports
en het verbinden van de Greenports aan de Mainports
Rotterdam en Schiphol door een geïntegreerd logistiek
netwerk.
Het uitbreiden in aantal en/of omvang van internationale
bedrijven en instellingen gekoppeld aan het profiel Den Haag
Internationale Stad van Vrede en Recht en Rotterdam Word
Port.
Het versterken van de Zuid-Hollandse kennis-as, een betere
aansluiting van arbeidsmarkt en onderwijs en het vormen van
allianties tussen bedrijfsleven en kennisinstellingen rond
nieuwe producten en diensten.

Strategie 2
Het ontwikkelen van een samenhangend metropolitaan stedelijk
gebied door het stimuleren van interactie, verstedelijking en het
optimaliseren van de bereikbaarheid en groenblauwe structuur
De overheden zetten in op het creëren van een metropolitaan
stedelijk gebied van Leiden tot en met Dordrecht en van Den Haag
tot en met Gouda. In dit metropolitaan stedelijk gebied worden
wonen, werken, voorzieningen, mobiliteit, water, recreatie en
natuur in samenhang ontwikkeld.
Daarbij gaat het om:
•
Het faciliteren van interactie tussen burgers, bedrijven en
kennisinstellingen in de stedelijke centra van Leiden, Den
Haag, Delft, Rotterdam en Dordrecht en rondom
knooppunten.
•
Het faciliteren van de vraag naar woningen, werklocaties en
voorzieningen in aantallen, locaties en milieus op basis van
wensen en initiatieven vanuit markt en samenleving.
•
Het optimaliseren van de bereikbaarheid binnen het metro­
politaan stedelijk gebied om elkaars kwaliteiten en voorzieningen beter te kunnen benutten.
•
Het optimaliseren van de connectiviteit van het metropolitaan
stedelijk gebied met andere relevante regio’s in binnen- en
buitenland.
•
Het versterken van de gebruiks-, belevings- en productiewaarde van de metropolitane landschappen.
•
Het benutten van de kansen die het landelijk gebied biedt door
de gunstige ligging en de unieke kwaliteiten in de Zuidelijke
Randstad. Kwaliteiten aanvullend op en goed verbonden met
het metropolitaan stedelijk gebied worden ontwikkeld.

Strategie 1
Het vergroten van de samenhang tussen de productie-economie en
de diensteneconomie gekoppeld aan bewezen en opkomende
economische sectoren in de Zuidelijke Randstad
De overheden zetten samen met bedrijfsleven en kennisinstellingen in op:
•
Het vergroten van de regionale spin-off van de Mainport
Rotterdam door een integrale benadering van de aan de haven

158 | MIRT Overzicht 2016

Strategie 3
Het stimuleren van een circulaire economie, duurzame energie- en
zoetwatervoorziening en het minimaliseren van de gevolgen van
overstroming
De overheden zetten samen met kennisinstellingen en bedrijfsleven in op een duurzame leefomgeving en een circulaire economie.
Daarbij gaat het om:

Zuidvleugel

•
•
•

•

 et mogelijk maken van de transitie naar een biobased
H
economy en het sluiten van ketens.
Het mogelijk maken van de transitie naar duurzame
mobiliteit.
Het ruimtelijk mogelijk maken van energietransitie, het
vergroten van de zelfvoorzienendheid van energie en het
ontwikkelen van een warmtenet.
Duurzaam en doelmatig gebruik van zoetwater, meerlaags
waterveiligheidsmaatregelen (preventie, ruimtelijke inrichting
en rampenbeheersing) en verbetering van de waterkwaliteit.

benutten, om onnodig blokkerende regelgeving weg te nemen, om
slim opgaven en oplossingen aan elkaar te verbinden en om
beschikbare middelen en menskracht van alle betrokken partijen zo
effectief mogelijk in te zetten. Dat is wat bedoeld wordt met
adaptief werken.
De uitvoering van de Adaptieve Gebiedsagenda Zuidelijke Randstad
wordt jaarlijks aan de orde gesteld tijdens het bestuurlijk overleg
MIRT in het najaar.

Link naar de Adaptieve agenda Zuidelijke Randstad:

Gebieden met concentratie van opgaven
van nationaal belang
Strategie 1 concentreert zich op de volgende gebieden, van belang
voor de economie:
•
Rotterdam World Port, waar het vergroten van de economische
baten van de Rotterdamse haven incl. het maritieme cluster,
voor de hele Zuidelijke Randstad vraagt om een integrale
benadering en samenwerking met het bedrijfsleven.
•
Greenports: het versterken van de mondiale regie van de
Greenports vraagt om verbeteringen en bundelingen in het
logistiek systeem en het zorgen voor regionale innovatie door
kennisdeling en samenwerking.
•
Den Haag Internationale Stad van Vrede en Recht: voor het
doorontwikkelen van Den Haag als Internationale Stad van
Vrede en Recht verbeteren de overheden voorzieningen,
grootschalige congresfaciliteiten, kantoorlocaties (o.a.
Beatrixkwartier), de regionale bereikbaarheid en de kwaliteit
van leefomgeving in de regio Den Haag.
•
Zuid-Hollandse kennis-as, van Leiden via Den Haag en Delft
naar Rotterdam: versterken en vernieuwen van sterke sectoren
in de Zuidelijke Randstad vraagt om versterking van de
kennis-as, een betere aansluiting van arbeidsmarkt en
onderwijs en het faciliteren van samenwerking en initiatieven
van kennisinstellingen en bedrijfsleven.
Strategie 2 concentreert zich op het metropolitaan stedelijk gebied
van Leiden tot en met Dordrecht en van Den Haag tot en met
Gouda, van belang voor wonen, werken, voorzieningen, mobiliteit,
water, recreatie en natuur. Het betreft zowel de stedelijke centra en
knooppunten als het landelijk gebied daaromheen.
Het stimuleren van een circulaire economie, duurzame energie- en
zoetwatervoorziening en het minimaliseren van de gevolgen van
overstromingen (strategie 3) richt zich op de Zuidelijke Randstad als
geheel.
De uitvoering van de Adaptieve Gebiedsagenda kunnen de
overheden niet alleen. Daar is iedereen voor nodig: bedrijven,
kennisinstellingen, betrokken inwoners. Er liggen kansen om beter
samen te werken, om de energie uit de samenleving beter te

MIRT Overzicht 2016 | 159

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND

NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG

NATIONAAL BELANG

WATER

REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND

NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG BELANG

NATIONAAL BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANG

WATER

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ERF

REGIONAAL BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAAL BELANG
BELANG
NATIONAAL BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANGBELANG
NATIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANGREGIONAAL
NATIONAAL
NATIONAAL BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL BELANG
BELANG
REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND

NATIONAAL
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG BELANG
REGIONAAL
BELANG

REGIONAAL BELANG

EXTRA UIT THEMAKAART
REGIONAAL BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAA

REGIONAAL BELANG

ENERGIE

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND

NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
BELANG
NATIONAAL

NATIONAAL BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND ONDERGROND

ENERGIE

NATUUR, LANDSCHAP
LANDSCHAP &
& ERF
ER
NATUUR,
BEREIKBAARHEID
NATUUR,
LANDSCHAP & ERF

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

EXTRA UIT THEMAKAART

ONDERGROND
ONDERGROND

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAAL
BELA
BELA

NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELAN

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND

BEREIKBAARHEID

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG

WATER

ONDERGROND

NATIONAA

NATI

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGRON

NATIONAAL BELANG

WATER

Opgaven
Zuidvleugel
WATER

BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID
VERSTEDELIJKING
BEREIKBAARHEID

NATIONAAL BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
REGIONAAL BELANG NATIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
BELANG
NATIONAAL

ONDERGROND
ONDERGROND ONDERGROND

REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
BELANG
NATIONAAL
REGIONAAL
NATIONAAL BELANG
BELANG
NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG

EIKBAARHEID

REGIONAAL
REGIONAAL BELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG

EIKBAARHEID

REGIONAAL BELANG

HAP & ERFGOED

NATIONAAL BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL BELANG
BELANG
REGIONAAL BELANG
REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG

NATIONAAL BELANG

VERSTEDELIJKING

HAP & ERFGOED

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND

NATIONAAL BELAN

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

NATIONAA

NATIONAAL BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

VERSTEDELIJKING
VERSTEDELIJKING
VERSTEDELIJKING
REGIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND

NATIONAAL
NATIONAAL BELA
BELA

ZOOM
OUT
EHS
niet
(Derde
Toets)
ZOOM OUT
OUT Primaire kering - voldoetZOOM
Primaire
kering - nader onderzoek nodg (Derde Toets)
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
OUTvestigingsplaats
ZOOM
OUTop land (herijkt)ZOOM OUT
(Mogelijke)
kerncentrale
Natura2000 - land
ZOOM
ZOOM
ZOOM OUT
Hoofdvaarwegennet:
EHS OUT
op
land (herijkt)
Primaire
kering waterveiligheid
- voldoet niet (Derde Toets)
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Hoofdwegennet deel TEN-t
Opgave:
Zeewaartse
Uitleg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Natura2000
water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Woongebied
Hoofdwegennet
onale
Zoetwater
Kansrijk gebied
(illustratief )
Primaire kering - nader onderzoek
nodgwindenergie
(Derde Toets)
ennetwegWoongebied
Zoetwater
Natura2000
- land
Nationaal Park
Hoofdwegennet
Zoetwater
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Hoofdvaarwegennet: deel TE
Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
le weg
onale
weg
Primaire kering - nader onderzoek nodg
(Derde Toets)
Stedelijke vernieuwing
/ Transformatie
Hoofdwegennet:
deel TEN-t STRUCTUUR
Nationaal
Natura2000
- Park
land
NationaalPark
t en/of PHS
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
INFRASTRUCTUUR
Waterveiligheid:
piekafvoer
Opgave:
Zandhonger
Aanpak in groen-blauwe structuur
Zoutwater
Windenergie
Hoofdvaarwegennet
B
D
erk
HOV
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIEZoutwater
&
TRANSITIE
UR
Natura2000
- water structuur
Primaire
kering
- voldoet
(Derde
Toets) onder regionaal beheer
lltTEN-t
Nationaal
Landschap
Zoutwater
Opgave:
Zandhonger
Opgave:
Zandhonger
Aanpak in recreatieve
l TEN-t
TEN-t Extensivering
B
D HOV
Knelpunt
grensoverschrijdende
spoorverbinding
Samenhangend
HOV-netwerk
B/ Herstructurering
D D
HOV
BSTRUCTUUR
erk
HOV
RECREATIEVE
Natura2000
-recreatieve
water
Primaire kering - voldoet (Derde Toets)
Knelpunt hoofdwegennet
Aanpak
Hoofdspoorwegennet
Aanpakinin
recreatievestructuur
structuur
Opgave: Zeewaartse waterveiligheid
EHS op land (herijkt)
Primaire ke
Zandplaat
/
Kwelder
/
Buitendijks
land
Waterenergie
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Zandplaat
// Kwelder
// Buitendijks
land
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
erijkt)
Primaire kering
- voldoet niet (Derde Toets)
Zandplaat
Kwelder
Buitendijks
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Aanpak
in land
groen-blauwe
structuur
t
Nationaal Park
Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
Peilbeheer//peilfluctuatie
peilfluctuatie
Peilbeheer
ett
Hoofdspoorwegennet
CULTUURHISTORISCHE
CULTUURHISTORISCHESTRUCTUUR
STRUCTUUR
Fietsenstalling
Hoofdspoorwegennet
Waterveiligheid: piekafvoer
Primaire ke
Aanpak in groen-blauwe structuur
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Opgave: Zandhonger
Hoofdspoorwegennet:
deelNatura2000
TEN-t en/of- land
PHS
Olie- en gaswinning
Primaire kering
- nader onderzoek
nodg (Derde Toets)
(Mogelijke) vestigingsplaats
kerncentrale
and
STRUCTUUR
Object of ensemble
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Aanpak
in recreatieve Regionale
structuurRECREATIEVE
waterveiligheid
ZOETWATER Opgave: Zeewaartse Recreatiegebied
t:
TEN-t
en/of
PHS
(Belangrijke)
weg
Nieuwe
brug
t: deel
deel
TEN-t
en/of
PHS
et:
deel
TEN-t
en/of
PHS
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
ZOOM OUTSTRUCTUUR
OUT
le weg
Nieuwe
brug / peilfluctuatie
ZOETWATER
Natura2000 - water ZOOM
Primaire ke
RECREATIEVE
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer
oncentratie
van
topsectoren
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Zeewaartse
waterveiligheid
Nationaal ParkPrimaire kering - voldoet (Derde
water
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Toets)
Hoofdvaarwegennet
KansrijkOpgave:
gebied windenergie
(illustratief
)
Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Aandachtsgebied zoetwater
door verzilting
aatsen
Stad-landverbinding
Sluis
Opgave:
Zandhonger
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Nationaal Park Waterveiligheid: piekafvoer Hoofdwegennet: deel TEN-t Aanpak in groen-blauwe structuur Zoetwater
Waterveilig
Aandachtsgebied
verzilting
Aandachtsgebiedzoetwater
zoetwaterdoor
verzilting
TRANSPORT
&door
OPSLAG
aatsen
B belangen
D of ensemble op (voorlopige) lijst werelderfgoed
HOV
sen
Object
en-blauwe
structuur
Sluis
ncentratie
van nationale
Hoofdvaarwegennet
Aanpak in recreatieve structuur ZOETWATER
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Windenergie
Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
Hoofdwegennet:
deel TEN-t
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Hoofdvaarwegennet
Opgave: Zandhonger
Aandachtsgebied
zoetwater door bodemdaling
beteren
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
B
D
deel
TEN-t
RECREATIEVE
STRUCTUUR
HOV
Natuurlijk
erfgoedgebied
op(voorlopige)
(voorlopige)
lijstAandachtsgebied
werelderfgoedzoetwater door verzilting
Natuurbrug
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
lijst
werelderfgoed
deel
Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige) lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding ≥ 220kV Opgave: Ze
Peilbeheer / peilfluctuatie
Zoutwater
Aanpak
in recreatieve
deel TEN-t
TEN-t
Opgave:structuur
Zeewaartse
waterveiligheid
Aandachtsgebied
zoetwater
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
WATERVEILIGH
GROEN-BLAUWE
INFRASTRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwaterdoor
doorbodemdaling
bodemdaling
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
wegPHS
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-tSTRUCTUUR
en/of
ven
beteren
eren
Waterenergie
Hoofdwegennet: deel TEN-t
Knelpunt (belangrijke) regionale
weg
Hoofdwegennet:
deel TEN-t
(Belangrijke) Regionale
Hoofdspoorwegennet:
deelweg
TEN-t
en/ofPark
PHS
Wederopbouwgebied
Nationaal
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
le weg
weg
Nieuwe
hoogspanningsverbinding (indicatie
Doorstroming
vaarweg verbeteren
le
Wederopbouwgebied
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Zandplaat
/
Kwelder
/
Buitendijks
land
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Wederopbouwgebied
le weg
Object of ensemble
(voorlopige) lijst werelderfgoed
Opgave: Za
Knelpunt hoofdwegennet
Opgave:op
Zandhonger
Aandachtsgebied
en gaswinning zoetwatervoorziening
EHS op
landPHS
(herijkt) ZOETWATEROlieAandachtsgebied
zoetwatervoorzieningHoofdspoorwegennet:
B
D
Samenhangend HOV-netwerk
HOV
HOV
deel TP
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t
(Belangrijke) Regionale
wegen/of
eatieve structuur
Wederopbouwgebied
(Belangrijke) RegionaleAanpak
weg in recreatieve structuur
Kansrijk gebied geothermie
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Integrale
multimodale
ontwikkeling
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Object
of ensemble
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
onale weg
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
zonne-energie
ZOETWATER
Peilbeheer / peilfluctuatie
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
PeilbeheerP
sen
Wateroverlast:
bergingsgebieden
UCTUUR
Algemeen
WaterVestigingsplaats
Bereikbaarheid
Nieuwe verbinding
hoofdwegennet
STRUCTUUR
Hoofdwegennet:CULTUURHISTORISCHE
deel TEN-t Natura2000
Nieuwe brug
Wateroverlast:zoekgebied
zoekgebied
bergingsgebieden
- land
Kansrijk gebied zonne-energie
onale
weg
le weg
INFRASTRUCTUUR
Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
ZOOM
OUT
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
OV-knooppunt
Algemeen
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
Geothermie
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TRANSPORT
&
OPSLAG
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
mble op (voorlopige) lijst werelderfgoed
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
Object
of ensemble
lijstAandachtsgebied
werelderfgoed
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
ZOETWATER
Natura2000
- waterop (voorlopige)
zoetwater
door bodemdaling
P
Sluis
ZOETWATER
Hoofdspoorwegennet: deel TEN-t
en/of
PHS
eren
Waarborgen
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Knelpunt hoofdwegennet
Waarborgenafwatering
afwatering//piekafvoer
piekafvoer
GROENBLAUWESTRUCTUUR
STRUCTUUR
Woongebied
GROENBLAUWE
Hoofdwegennet
Waarborgen afwatering / piekafvoer
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TEL
INFRASTRUCTUUR
nnet
nnet
EHS
op
land
(herijkt)
Primaire
kering
voldoet
niet
(Derde
Toets)
Stedelijke
regio
met
een
concentratie
van
Stedelijke
regio
met
concentratie
van
topsectoren
Station
/
halte
Primaire
kering
voldoet
niet
edgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥
220kV
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
ZOOM
OUT Toets)
ZOOM OUT
Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
Hoofdwegennet
EHS
op
(herijkt)
Primaire
kering
-- voldoet
niet
(Derde
Woongebied
ZOOM
OUT
OUT
OUT
Hoofdwegennet
nnetZOOM
GROEN-BLAUWE
TEL
INFRASTRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Wederopbouwgebied
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
EHS
op land
land
(herijkt)
keringZOOM
voldoet
niet
(Derde
Toets) STRUCTUUR
Natuurbrug
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Aanpak
in groen-blauwe structuur Primaire
Aandachtsgebied
zoetwater door bodemdaling AandachtsW
egennet
Knelpunt
hoofdwegennet
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
topsectoren
Natuurbrug
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet Natuurbrug
Energie
uit water
egennet
Natuurbrug
Knelpunt
hoofdwegennet
oedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(Derde
oofdwegennet
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
) Toets)
ennet
EHS
op
land (herijkt)
Intensivering
/ Transformatie
Knelpunt
OV-knooppunt
Natura2000
land
Gebieden met een concentratie
van nationale
belangen
Primaire
kering
- nader
onderzoek
Primaire
kering
-- nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
enterrein
Woongebied
oofdwegennet
Woongebied
Hoofdwegennet
Natura2000
--- land
Opgave
hoofdwegennet
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Knelpunt
hoofdwegennet
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(Derde
RECREATIEVE
STRUCTUUR
oofdwegennet
Natura2000
land
EHSHoofdwegennet
opToets)
land (herijkt)
Intensivering
/ Transformatie
Afvoerverdeling
Secundaire
stuO
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Wederopbouwgebied
Aandachts
DoorstromingRECREATIEVE
vaarweg
verbeteren
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
nnet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
STRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Afvoerverdeling
Secundaire
RECREATIEVE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
le weg
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Geothermiecentrale/energietransitiecentra
Afvoerverdeling
Secundairestu
s
wgebied
Natura2000
water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Hoofdspoorwegennet
Natura2000
-- ZOOM
water
Kansrijk
gebied
geothermie
Primaire
kering
-- voldoet
(Derde
Toets)
nnet
rwegennet
Nieuw
station
/ halte
Primaire
kering
voldoet
OUTzoetwatervoorziening
ZOOM
OUT
ZOOM
OUTvernieuwing Overige gebiedsopgaven
Natura2000
water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Nationaal
Park
Aandachtsgebied
Stedelijke
rwegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Wederopbouwgebied
t
Natura2000
land
Hoofdspoorwegennet
Nationaal Landschap onder regionaal
beheer
rwegennet
MIRT-onderzoe
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Maeslantkering, Nieuwe Waterweg
Stedelijke vernieuwing
Natura2000 - land
Aandachts
OV-knooppunt
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Kansrijk
zonne-energie
Nationaal
Landschap
onderstructuur
regionaal beheer
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
MIRT-onderzoek
water gebied
net
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
MIRT-onderzo
Economie
economie O
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden en
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
in
groen-blauwe
Nationaal
Landschap
regionaal
beheer
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Waterveiligheid:
piekafvoer
MIRT-onderz
Aanpak
in
structuur
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Metronet
B onder
Dzoekgebied
HOV
HOV
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
in groen-blauwe
groen-blauwe
structuur
Woongebied Samenhangend HOV-netwerk
Hoofdwegennet
en economie
Wateroverlast:
bergingsgebieden
Natura2000
- water
net Extensivering
wegennet
Hoofdspoorwegennet
en economie
Aanpak in recreatieve structuur
Hoofdspoorwegennet
Hoofdspoorwegennet
wegennet
/ Herstructurering
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Geothermie
Aanpak in groen-blauwe structuur
Natura2000
- water
wegennet
ZOOM OUT
ZOOM OUT Afvoercapaciteit
en Waterover
economie
Extensivering / Herstructurering
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Afvoercapaciteit
Knelpunt (belangrijke)
regionale
weg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Afvoercapaciteit
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Knelpunt hoofdvaarwegennet
HOV
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
RECREATIEVE
STRUCTUUR
gennet
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
P
Natuurbrug
Afvoercapaciteit
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Samenhangend
HOV-netwerk
Nieuwe
metroverbinding
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Nieuwe brug
Waarborgen
afwatering / piekafvoer
Hoofdvaarwegennet
Piekafvoer
/ Afwatering
Aanpak in groen-blauwe struc
Waarborgen afwatering Hoofdvaarwegennet
/ piekafvoer
ennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
e)
regionale
weg
Hoofdwegennet:
deel TEN-t
e)
regionale
weg
Zoetwater
gennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Mainport Schiphol
(ofPeilbeheer
int’l hoofdvaarwegennet
hub)
High Tech
Systemen
& Materialen
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Re)
Aanpak in groen-blauwe
struc
Peilbeheer
Hoofdvaarwegennet
Nationaal
Park
regionale
weg
Nationaal
Park
Topsectoren
Knelpunt
net
Waarborge
Nationaal
Park
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
GROENBLAUWE STRUCTUUR
Peilbeheer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt hoofdwegennet
RECREATIEVE STRUCTUUR
Opgave:
Zandhonger
Knelpunt regionaal
vaarwegennet
Opgave:
Zandhonger
Peilbeheer
Afvoerverdeling
Secundaire s
Linie Sluis
Object of ensemble op (voorlopige)
lijstEnergie
werelderfgoed
onale
weg
RECREATIEVE
STRUCTUUR ZOETWATER
Opgave:
Zandhonger
Afvoerverdeling
EHSLinie
op land
(herijkt)
Primaire
kering
- voldoet niet
(Derde Toets)
Fietsenstalling
Hoofdspoorwegennet
-netwerk
Zoutwater
uit water
sluis
-netwerk
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t
en/ofSystemen
PHS
t
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Hoofdvaarwegennet
Aanpak
in recreatieve
recreatieveMainport
structuurOpgave
Hoofdvaarwegennet
Rotterdam
int’l
hub)
Energy
-netwerk
Natuurbrug
Berging
Zuidwestelijke Delta
Aanpak
structuur
Schiphol
(of(of
int’l
hub)
& Materialen
Linie
Berging Zuidwestelijke Delta
onale
weg Hoofdwegennet: deel TEN-t
High High
TechTech
Systemen & Materialen
Achterlandverbinding
Aanpak in
in recreatieveMainport
structuur
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Natuurbrug
Linie
le weg
P.M.
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
OUT Berging Zuidwestelijke Delta
ZOOM
OUT
ZOOM
P.M.
Nationaal
Park
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Nieuwe verbinding
hoofdwegennet
Nationaal
Landschap
onder
regionaal(Belangrijke)
beheer
Peilbeheer
peilfluctuatie
Zandplaat
/ Kwelder
/ Buitendijks
land
Peilbeheer
///werelderfgoed
peilfluctuatie
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Cultureelweg
erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst
Nationaal
ParkCO2 MIRT-onderz
Regionale weg
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Primaire
kering
- nader
onderzoek
nodg
(Derdezonder
Toets)
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Nieuwe
brug
net
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
uitstoot
Peilbeheer
peilfluctuatie
brug
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
A
Natura2000
- land
Zandsuppletie
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
P.M.
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Brainport Opgave
Eindhoven
CreatieveRECREATIEVE
Industrie
(Belangrijke)
Regionale
STRUCTUUR
Zandsuppletie
Mainport
Rotterdam
(of int’l
hub) weg STRUCTUUR
Energy
en economie
Energie
Afvoerverdeling
Secu
P.M.
RECREATIEVE
Afvoerverd
en/of PHS
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Zoetwater
Zoetwater
x Hoofdspoorwegennet: deel TEN-t
Zandsuppletie
Aanpak
in
recreatieve
structu
B
D
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
dschapxonder regionaal beheer
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
MIRT-onderzoek
water
Afvoercapaciteit
NieuweAchterlandverbinding
Waterweg
Object
ensemble
lijst
Zandsuppletie
Natura2000
water
Primaire
kering
- voldoet
(Derde Toets) Aanpak in recreatieve structu
Natuurlijk erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
ZOETWATER
Kustversterking
/ Zandsuppletie
P+Rwerelderfgoed
P+R(voorlopige)
Object- of
ofMaeslantkering,
ensemble op
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
ZOETWATER
Sluis
Corridor
achterlandverbinding
Hoofdvaarwegennet
(zoekgebied)
(Belangrijke) Regionale weg A
ZOETWATER
(Belangrijke)
Regionale
weg
Greenport
Agro
Food
en Nationaal
economie Landschap onder
Mainport
Schiphol
(ofBerging
int’l
hub)
High &
Tech
Systemen
& Materialen
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Eindhoven
Creatieve
Industrie
Creatieve
Industrie
NationaalZoutwater
Landschap onderBrainport
regionaal
beheer
regionaal beheer
Zoutwater
MIRT
net
Berging
(zoekgebied) Nieuwe
Maeslantkering,
Waterweg
Maeslantk
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
vernieuwing / Transformatie
UT Stedelijke
ZOOM
OUT
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
ZOOM
OUT
en-blauwe
structuur
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Afvoercapaciteit
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR en e
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Nieuwe
brug
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
verzilting
Berging
(zoekgebied)
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Stedelijke
vernieuwing
/
Transformatie
g ligplaatsen
ligplaatsen
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Peilbeheer
Aandachtsgebied
zoetwater
door
g
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Wederopbouwgebied
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Aandachtsgebied
zoetwater doorSTRUCTUUR
verzilting
GROEN-BLAUWE
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Regionaal
snelfietspad
g ligplaatsen
Regionaal
Berging
(zoekgebied)
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Mainport
Rotterdam
(of int’l hub)
Energy
Greenport
& Food
Zandplaat // Kwelder
Kwelder
Buitendijks
land
AgroAgro
& Food
A
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Zandplaat
// Buitendijks
land
Aanpak in groen-blauwe structuur
OV-knooppunt
Aanpak
groen-blauwe
structuur
GREEN
DEAL Biodiversiteit Oosterschelde
/ Zandhonger
Afvoercapaciteit
UCTUUR
of ensemble Afvoercapa
op (voorlo
Liniein
le weg
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
werelderfgoed
Hoofdwegennet
ZoetwaterObject
Sluislijst
Peilbeheer
Natuurlijk
erfgoedgebied
lijst
werelderfgoed
Extensivering
/ HerstructureringKnelpunt RECREATIEVE
STRUCTUUR
Object
of ensemble op (voorlo
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Natuurlijk
erfgoedgebied op
op (voorlopige)
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Sluis
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
regionaal vaarwegennet
Zeespiegelstijging
Knelpunt
hoofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
eg
verbeteren
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Extensivering
/
Herstructurering
EHS
op
land
(herijkt)
Intensivering
/
Transformatie
Berging
Zuidwestelijke
Delta
eg
verbeteren
Fietsenstalling
(Belangrijke)
Regionale
weg
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Belangrijke
regionale
weg
UT
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
eg verbeteren
Militaire
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
Health
Knelpunt
hoofdwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
GREEN DEALGROEN-BLAUWE
Biodiversiteit
/ Zandhonger Peilbeheer
Brainportluchthaven
Eindhoven
Creatieve
Industrie
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw
en&Uitgangsmaterialen
MAINPORT,
BRAINPORT,
TITEL
INFRASTRUCTUUR
STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
Tuinbouw
enGREENPORT
Uitgangsmaterialen
EHSOosterschelde
op
land (herijkt)
/ Transformatie
weg TITEL Intensivering
W
P.M. STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
(verbeteren)
Ecologische kwaliteit
Nationaal
Park Berging Zuidwestelijke Delta
ZoutwaterCultureel erfgoedgebied
op (v
Knelpunt (belangrijke)
regionale
weg
Wederopbouwgebied
Peilbeheer
Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers
Wederopbouwgebied
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Cultureel erfgoedgebied op (v
Wederopbouwgebied
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Uitleg
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Stedelijke
vernieuwing
Zandsuppletie
Natura2000
land
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Hoofdwegennet
Zoetwater
Nieuwe
regionale
verbinding
erk
Nieuwe
brug
Nieuwe
regionale
verbinding
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Opgave:
Zandhonger
Knelpunt
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
Water
Zeehaven
van
nationale
betekenis
&
Materialen
Intensivering
/
Transformatie
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Greenport
Agro
&
Food
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
EHS
op
land
(herijkt)
Intensivering
/
Transformatie
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
&
Health
Life
Sciences
&
Health
Stedelijke
vernieuwing
Natura2000
- land
B
D
HOV
Linie
Zandplaat
/ Kwelder / Buitendijks
land Zu
Berging
Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers
erk
Watergerelateerde gebiedsontwikkeling
Aanpak in recreatieve
structuur
Zandsuppletie
Natuurlijk erfgoedgebied op W
(
Hoofdspoorwegennet
P.M.
erfgoedgebied op (
Berging
Zuidwestelijke
Delta -Natuurlijk
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Natura2000
water
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Zoutwater
Knelpunt hoofdwegennet
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
ExtensiveringP+R
/ Herstructurering
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Samenhangend
HOV-netwerk
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
P+R
P+R
P+R
Natura2000
water
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Nieuwe
verbinding
hoofdweg
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Coalitie
Klimaatbuffers
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Stedelijke
vernieuwing
Mainport
Rotterdam
(of
int’l hub)
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Stedelijke
vernieuwing
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw
enCULTUURHISTORISCHE
Uitgangsmaterialen
Water
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Berging Natuurlijke
(zoekgebied)
Extensivering
/ Herstructurering
Natura2000
- land
Chemie
P.M.
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
rijke)
regionale
weg
Zandsuppl
STRUCTUUR
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Mainport Schiphol (of int’l hub)
Materialen
Berging (zoekgebied)
Wederopbouwgebied
rijke) regionale weg
Zandsuppletie
Aanpak
in groen-blauwe
Zandplaat
/ Kwelder /structuur
Buitendijks land
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Natuurbrug
Zandsuppletie
Wederopbouwgebied
Nieuwe
verbinding spoorwegennet
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
OV-knooppunt
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
Knelpunt
hoofdwegennet
e)
regionale
weg
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Natura2000
- water
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Hoofdspoorwegennet
Snelfietspad
Regionaal
snelfietspad
EHS
op land
(herijkt)
Intensivering
//Transformatie
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Wateroverlast:
afwatering
Extensivering
/ Herstructurering
Brainport
Eindhoven
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Extensivering
Herstructurering
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdspoorwegenn
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Militaire luchthaven
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
&
Health
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
Logistiek
nnet
OV-knooppunt
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
onale
weg
Object
of
ensemble
op (voorlopige)
lijstKnelpunt
werelderfgoed
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
DEALwaarborgen
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
nnet
hoofdvaarwegennet
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE &GREEN
TRANSITIE
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
ZOETWATER
Schiphol (of(of
int’l
hub)
Materialen
Mainport Rotterdam
int’l
hub)
nnet
Berging (zo
GREEN DEAL Biodiversiteit Oosterschelde / Zandhonger
RECREATIEVE STRUCTUUR
onale weg Hoofdvaarwegennet
Aandachtsgebied
zoetwater
door
Peilbeheer
/ Waterbuffer
RECREATIEVE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Zandsuppletie
A
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Fietsenstalling
Natuurbrug
le
weg
Fietsenstalling
NIEUWBOUW
&
HERSTRUCTURERING
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Stedelijke
vernieuwing
Greenport
Natura2000
land
Hoofdkantoren
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Natuurbrug
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
Materialen
NIEUWBOUW
&
HERSTRUCTURERING
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Berging
(zoekgebied)
Op
de
kaart
zijn
t.a.v.
infrastructuur
de
huidige
opgaven
Water
Water
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Knelpunt
hoofdspoorwegennetCultureel
erfgoedgebied
opMultimodaal
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Natuurbrug
hoofdvaarwegenne
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
NIEUWBOUW
&verzilting
HERSTRUCTURERING
oofdwegennet
Zandsuppletie
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Logisitek
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Nationaal
Park Knelpunt
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
Primaire
kering - voldoet
niet (Derde
Toets)
oofdwegennet
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Mainport
Schiphol
(of int’l
nn
& Materialen
Mainport
Rotterdam
(ofhub)
int’l hub)
Brainport
Eindhoven
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
oofdwegennet
GREEN DEA
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Nationaal
Park
Zandsuppletie
aangegeven waar een MIRT Verkenning,
STRUCTUUR
Nationaal Landschap
onderDregionaal beheer RECREATIEVE Natura2000
RECREATIEVE
STRUCTUUR
- water
M
RECREATIEVE
B
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Nieuwe
brug
Nieuwe
brug
Extensivering
/ Herstructurering
x
Burgerluchthaven
nationale
betekenisSTRUCTUUR
smaterialen
Peilbeheer
//Waterbuffer
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Mainport
Rotterdam
(of
int’l
hub)
Den
Haag
Internationale
Stad
Peilbeheer
Waterbuffers
MIRT
Onderzoek
ofnationale
planuitwerking
loopt.betekenis
Hoofdvaarwegennet
Chemie
Binnenhaven
van
betekenis
Aanpak in
recreatieve
structuur
Hoofdkantoren
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
Mainport
Schiphol
(ofvan
int’l
hub)
nrwegennet
& Materialen
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
keringNatuurlijke
- HOV
nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Coalitie
Klimaatbuffers
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Mainport
Rotterdam
(of
int’l
hub) NatuurlijkPrimaire
Knelpunt
region
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg HOV
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ (belangrijke)
Zandhonger
rwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Brainport
Eindhoven
Greenport
(verbetere
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Aandachtsgebied
zoetwater
door in
bodemdaling
Aanpak
recreatieve
structuur
rwegennet x
Nationaal
Park
Peilbeheer
/
Waterbuffer
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
en
Knelpunt hoofdwegennet
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
(Belangrijke) Regionale weg
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
Knelpunt
hoofdwegennet
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE & TRANSITIE
Aanpak in groen-blauwe
Peilbeheer / Waterbuffer
HOV GROEN-BLAUWE
Nationaal Landschap
Landschap
onder regionaal
regionaal
beheer
HOV Militaire
Samenhangend
Samenhangend
HOV-netwerk
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR structuur
Nieuwe
brugHOV-netwerk Aanpak in groen-blauwe structuur Verzilting
Nationaal
onder
beheer
A
vernieuwing
/ Transformatie
luchthaven
Zuidas
Mainport
Rotterdam
(ofmet
int’lburgermedegebruik
hub)
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Brainport
Eindhoven
inlaatpunten
e) regionale Stedelijke
weg
Primaire
kering - HOV
voldoet
(Derde
Toets)
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Mainport
Rotterdam
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Brainport
Eindhoven
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis (logistiek)
Den
Haag
Internationale
Stad
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Samenhangend HOV-netwer
HOV
B
D
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
Wederopbouwgebied
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
Nieuwe
brug
x
x
Coalitie Na
vernieuwing
/ Transformatie
wegennet
Greenport
Burgerluchthaven
van nationale betekenis
smaterialen Stedelijke
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Aanpak
in recreatieve
structuur
wegennet
Natuurbrug
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
wegennet
Knelpunt regionaal vaarwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Natuurbrug
(Mogelijke) vestigingsplaats
vestigingsplaats electriciteitsproductie
electriciteitsproductie
500MW
Primaire kering
kering -- voldoet
voldoet niet
niet (Derde
(DerdeNieuwe
Toets) verbinding hoofdwegennet
(Mogelijke)
≥≥
500MW
Primaire
Toets)
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werel
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Sluis
EHS
op
land (herijkt)
Aanpak
in
structuur
Brainport
Eindhoven
Waterveiligheid:
Extensivering
/ Herstructurering
Militaire
luchthaven
tructuur
Station
/ halte
Greenport
Aanpak
in groen-blauwe
groen-blauwe
structuur
P
Regionale
weg Hoofdkantoren
Greenport
le weg (Belangrijke)
Object of ensemble
op (voorlopige)
lijst wereld
Nieuwe verbinding (belangrijke)
regionale
weg piekafvoer
Zuidas
Greenport
Integrale
gebiedsopgave
vanStedelijke
nationale
betekenis
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Knelpuntbrug
(belangrijke)
regionale
weg / Transformatie
Windenergie
Nieuwe
Sluis
Watergere
vernieuwing
Stedelijke vernieuwing
/ Transformatie
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
smaterialen
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Nationaal
Park STRUCTUUR
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
aarwegennetExtensivering / Herstructurering
RECREATIEVE
Zandsuppletie
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
aarwegennet
Knelpunt
regionaal
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Primaire kering
kering
- nader
nader onderzoek
onderzoek nodg
nodg
(Derde
Toets) vaarwegennet
aarwegennet
Primaire
(Derde
Toets)
RECREATIEVE
STRUCTUUR
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Zandsuppletie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
weg
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
w
Linie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
WATERVEILIGHEID
RUCTUUR
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Natura2000
Greenport
Nieuw
station / halte
Uitleg
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Zeewaartse
waterveiligheid
Burgerluchthaven
vanvan
nationale
betekenis
ngsmaterialen
ZeehavenKnelpunt
van nationale
betekenis
Cultureel
op (voorlopige)
lijst w
(belangrijke)
regionale
weg
Object of erfgoedgebied
ensemble
op (voorlopige)
lijst wereld
hoofdspoorwegennet
Burgerluchthaven
nationale
betekenisOpgave:
smaterialen Extensivering
B
D
Sluis
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
SluisKnelpuntStad
Waterenergie
Den Haag Internationale
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
xUitleg
Extensivering
/ Herstructurering
/ Herstructurering
B
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Aanpak in recreatieve structuur
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Zeehaven
van nationale
betekenis
nale
weg
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Natuur,
Landschap
&
Erfgoed
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
PrimairePeilbeheer
kering -- voldoet
voldoet
(DerdeToets)
Toets)
Linie
e) regionale
regionale weg
weg
Nationaal Landschap
onder
re
Primaire
kering
(Derde
/ Waterbuffer
Zandsuppl
e)
Kansrijk
gebied windenergie
windenergie
(illustratief
P.M. weg
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Natuurlijk
op niet
(voorlopige)
lijst
Kansrijk
gebied
)) erfgoedgebied
Linie
Knelpunt
hoofdwegennet
Waarborgen
afwatering /(illustratief
piekafvoer
e)
weg
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis Linie
ngsmaterialen
Nationaal
Landschap
onder
re
OV-knooppunt
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
EHS
op
land
(herijkt)
Primaire
kering
- voldoet
(Derde
Toets
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
thregionale
erfgoedgebied
op(voorlopige)
(voorlopige)
lijstww
Binnenhaven
van nationale
betekenis
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Cultureel erfgoedgebied
op
lijst
Peilbeheer
/ CULTUURHISTORISCHE
WaterbufferNatuurlijk
P+R
P+R
Knelpunt
Opgave: Zandhonger
Militaire
luchthaven
met burgermedegebruik
Uitlegligplaatsen
Nieuwe
brug hoofdvaarwegennet
Zuidas
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaa
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Olieen gaswinning
Capaciteitsuitbreiding
Energie
vernieuwing
/ Transformatie
WATERVEILIGHEID STRUCTUUR
RUCTUUR Stedelijke
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Z
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
P.M.
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
P.M.
EHS
op
land
(herijkt)
Zeehaven van nationale betekenis P.M.
Waterveiligheid: piekafvoer
piekafvoer
ructuur
Waterveiligheid:
ctuur
uctuur
Windenergie
Windenergie
Aanpak
in groen-blauwe
struc
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Windenergie
Wederopbouwgebied
Militaire
luchthaven
metbetekenis
burgermedegebruik
th
Primaire
kering
- nader
nodg
Zeehaven
van nationale
P+R
P+R
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Nieuw
OV-knooppunt
Natura2000
- land
Peilbeheer
Aanpak
in
groen-blauwe
struc
PRODUCTIE & TRANSITIE
Natuurlijk
erfgoedgebied
oponderzoek
(voorlopige)
lijst(Dw
Natuurbrug
Wederopbouwgebied
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
wereld
OV-knooppunt
Sluis
Zeehavensnelfietspad
van nationale betekenis
Knelpunt
hoofdwegennet
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Vestigingsplaats
zonne-energie Primaire kering
Zandsuppletie
net
EHS
op
land(herijkt)
(herijkt)
Peilbeheer / peilfluctuatie
Extensivering
/ Herstructurering
Regionaal
EHS
op
land
(herijkt)
Doorstroming
vaarweg
EHS
land
- voldoet niet
(Derde verbe
Toets
PRODUCTIE
& TRANSITIE
Doorstroming
vaarweg verbeteren
OV-knooppunt
Knelpunt
vaarwegennet
Natura2000
Binnenhaven
vanknooppunt
nationale
betekenis
Opgave:
Zeewaartse waterveiligheid
waterveiligheid
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Nationaal
Park regionaal
Mulitimodaal
internationale
Opgave:
Zeewaartse
Waterenergie
Knelpunt
regionaal vaarwegennet
PRODUCTIE
& TRANSITIE
Zeehaven
vanvan
nationale
betekenis
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Waterenergie
Waterenergie
Binnenhaven
nationale
betekenis
d
Natura2000
- water
Primaire
kering - voldoet
(Derde Toets) B
d
HOV
nieuw
Knelpunt hoofdspoorwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
(Mogelijke)
vestigingsplaats
elektriciteitsRegionaal snelfietspad
ad
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Wederopbouwgebied
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥
500MW
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
w
betekenis
(logistiek)
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Afvoerverdeling
Secundaire
stu
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Natura2000
TRANSPORT
& OPSLAGvestigingsplaats electriciteitsproductie
Binnenhaven van nationale betekenis
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
EHS
op2000
land
Primaire kering
- nader
onderzoek nodg
(D
Nieuwe
verbinding Fietsenstalling
hoofdwegennet
oorlopige) lijst
werelderfgoed
Natura
-land
land structuur
OV-knooppunt
Natura2000
-(herijkt)
(Mogelijke)
≥ 500MW
OV-knooppunt
ZOETWATER
Aanpak
in groen-blauwe
structuurweg
productie
> 500MW
recreatieve
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Olieen
gaswinning
Linie piekafvoer
Peilbeheer
/ Waterbuffer
Opgave:
Zandhonger
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
Zandhonger
Waterveiligheid:
Multimodaal knooppunt
nationale
betekenis Opgave:
(logistiek)
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Olieen
gaswinning
Olieen
gaswinning
HOV
bestaand
Linie
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Fietsenstalling
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige) lijst G
w
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Kennis
Kennis
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
tuur
Nationaal
Landschap
regionaalNatura2000
beheer
tuur
MIRT-onderzoe
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Natura2000
- -water
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
Primaire kering - voldoet (Derde
Toets)
op
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥kerncentrale
220kV
Multimodaal knooppunt nationale
betekenis
(logistiek)onder
(Mogelijke)
vestigingsplaats
Doorstroming
vaarweg verbeteren
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Natura
2000
water
Aandachtsgebied
zoetwater door
verzilting
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
(Mogelijke)
vestigingsplaats
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
region
Nieuwe
brug
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
P.M.
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Den Haag
Internationale
RECREATIEVE STRUCTUUR
en economie
Integrale
gebiedsopgave
vanStad
nationale betekenis
Vestigingsplaats
zonne-energie
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
P.M.
Knelpunt
hoofdwegennet
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer / peilfluctuatie
kerncentrale
P+RPark
P+R
(
Nieuwe
brug
HOV
nieuw
Nationaal
STRUCTUUR
Kansrijk
gebied
windenergieWederopbouwgebied
(illustratief
)
P+R
P+R
Knelpunt
(belangrijke) regionale weg
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Aanpakbetekenis
in groen-blauweRECREATIEVE
structuur
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Aanpak
inPark
groen-blauwe
structuur
Afvoercapaciteit
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
)
Integrale gebiedsopgave van nationale
Nationaal
OV-knooppunt
Nationaal
Park
Kansrijk
gebied
windenergieNatuurbrug
(illustratief(indicatief
)
Aandachtsgebied zoetwater door
bodemdaling
Knelpunt
Integrale
gebiedsopgave
vanStad
nationale betekenis
HOV hoofdvaarwegennet
Samenhangend
HOV-netwerk
Zuidas
Nieuwe
verbinding hoofdwegennet
Den
Haag
Internationale
Stad
Den
Haag
Internationale
Natuurbrug
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
TRANSPORT
&
OPSLAG
-netwerk
Knelpunt
hoofdwegennet
Gebied
windenergie
TRANSPORT &&Kansrijk
OPSLAGgebied windenergie (illustratief
Knelpunt
hoofdwegennet
)
Zeehaven van regionale betekenis
TRANSPORT
OPSLAG
et
orlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
-netwerk
Nationaal
Park
orlopige)
lijst
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
&
Materialen
Opgave: Zandhonger
-netwerk
ZOETWATER
C
HOV
bestaand
HOV
ZOETWATER
Samenhangend
HOV-netwerk
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aanpak
in recreatieve
structuur
Regionaal
snelfietspad
STRUCTUUR
B
D
Samenhangend HOV-netwerk
HOV
Opgave: Zeewaartse waterveiligheid
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR RECREATIEVE
Windenergie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aanpak
inerfgoed
recreatieve
Peilbeheer
Regionaal
snelfietspad
Kansrijk gebied
geothermie
Cultureel
opstructuur
(voorlopige)
lijst
DenHaag
Haag
Internationale
Den
Internationale
StadStad
Windenergie
Zuidas
Aandachtsgebied zoetwatervoorziening
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Knelpunt (belangrijke)
regionale
weg
RECREATIEVENatuurbrug
STRUCTUUR
Zuidas
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Nationaal
Hoogspanningsleiding
≥ ≥220kV
(voorlopige) lijst
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥>220kV
220kV
Hoogspanningsleiding
Binnenhaven
van regionale
betekenis
Windenergie
pp (voorlopige)
Hoogspanningsleiding
220kV
Aanpak
inPark
recreatieve
structuur
Nieuwe verbinding hoofdweg
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Nationaal
Park
Verstedelijking
werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater door
door
verzilting
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwater
verzilting
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale
weg
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
HOV
bestaand
Peilbeheer / peilfluctuatie
Nieuwe
verbinding
spoorwegennet
Linie
W
weg
Kansrijk gebied zonne-energie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe brug
Fietsenstalling
Waterenergie
Opgave:
Zandhonger
Nationaal
Landschap
onder regionaal beheer
Zuidas
Zuidas
Fietsenstalling
Berging Zuidwestelijke
Delta
Waterenergie
Wateroverlast: zoekgebied
bergingsgebieden
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
RECREATIEVE
STRUCTUUR
TITEL
Nationaal
Landschap
onder regionaal beheer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
GROENBLAUWE STRUCTUUR
Aanpak
in
recreatieve
structuur
TITEL
(voorlopige) lijst
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
Geothermie
Knelpunt
hoofdwegennet
pp (voorlopige)
Object
of
ensemble
op
de
(voorlopige)
lijst
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
Multimodaal knooppunt regionale
betekenis
(logistiek)
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
380kV
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Waterenergie
P.M.
HOV
nieuw
Knelpunt hoofdspoorwegenn
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Aandachtsgebied zoetwater
zoetwater door
door
bodemdaling
bodemdaling
Knelpunt (belangrijke) regionale
weg Aandachtsgebied
Object
of ensemble
op (voorlopige) lijst werelderfgoed
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Sluis
ZOETWATER
Olie- en gaswinning
werelderfgoed
Nieuwe
brug
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Zandsuppletie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Olieen gaswinning
Nieuwe brug
Nieuwe
brug
Nationaal
onder
regionaal beheer Z
Intensivering
// Transformatie
Natuurbrug
Aanpak
in Landschap
groen-blauwe
structuur
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Waarborgen afwatering
/ piekafvoer
Uitleg
Intensivering
Transformatie
Integrale
gebiedsopgave
van regionale betekenis
Nieuwe
verbinding
Kansrijk
gebied
geothermie
Buisleidingenstrook
Olieen gaswinning
Kansrijk
gebied
geothermie
Kansrijk
gebied
geothermie
Knelpunt
regionaalhoofdwegennet
vaarwegennet
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Knelpunt
hoofdvaarwegenne
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Aandachtsgebied
zoetwater
door verziltin
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Vestigingsplaats
zonne-energie
HOV
HOV-netwerk
ObjectSamenhangend
of ensemble op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
CULTUURHISTORISCHE
Sluis
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Kansrijk
gebied
zonne-energie
ZOETWATER
Vestigingsplaats
zonne-energie
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Aanpak
in STRUCTUUR
groen-blauwe structuur
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Stedelijke
vernieuwing
Stedelijke
Berging
(zoekgebied)
Energie
uit
water
Stedelijke vernieuwing
vernieuwing / transformatiegebruik)
Energie
uit
water
/
Getijdenenergie
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Vestigingsplaats
zonne-energie
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
smaterialen
Zeehaven van regionale betekenis (militair
Wateroverlast: zoekgebied
zoekgebied bergingsgebieden
bergingsgebieden
P
Linie
Knelpuntregionaal
(belangrijke)
regionale weg
Wateroverlast:
Aandachtsgebied
zoetwater
doorvaarwege
bodemd
Knelpunt
regionaal
Knelpunt
vaarwegennet
Doorstroming vaarweg verbeteren
Geothermie
TRANSPORTGeothermie
&Geothermie
OPSLAG
LinieAandachtsgebied
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg lijst werelderfgoed
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
STRUCTUURonder
zoetwater
doorbeheer
verziltin
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Nationaal Landschap
regionaal
& OPSLAG CULTUURHISTORISCHE
Extensivering
Nieuwe verbinding
(belangrijke)
regionale wegTRANSPORT
Hub
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Extensivering // Herstructurering
Herstructurering
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder
CO2
uitstoot
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
P.M.
Wederopbouwgebied
Zonne-energie
TRANSPORT
&
OPSLAG
Nieuwe
verbinding (belangrijke) regionale weg
Zonne-energie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Zonne-energie
Kennis
P.M. Aandachtsgebied zoetwatervoorziening
P+R erfgoedgebied
P+R
Wateroverlast: waarborgen
waarborgen
afwatering
Wateroverlast:
afwatering
OV-knooppunt
Knelpunt (belangrijke) region
Linie
Hoogspanningsleiding ≥ 220kV
Natuurlijk
op (voorlopige)
Knelpunt
(belangrijke) regionale
weg lijst werelderfgoed
P+R
P+R
Aandachtsgebied
zoetwater
Aanpak
in groen-blauwe
structuurdoor bodemd
Hoogspanningsleiding ≥ 220kV
vaarweg verbeteren
Logistiek
gebied (belangrijke)
er regionaalDoorstroming
beheer
MIRT-onderzoek
water
Knelpunt
regionale
weg
Maeslantkering, Nieuwe
Waterweg
(verbeteren)
Ecologische≥ kwaliteit
GROENBLAUWE STRUCTUUR
Hoogspanningsleiding
220kV
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
P.M.
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Greenport
en economie
Wateroverlast:
zoekgebied bergingsgebied
Regionaal
snelfietspad
NIEUWBOUW
&
HERSTRUCTURERING
Wederopbouwgebied
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
NIEUWBOUW
&
HERSTRUCTURERING
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
P+R
P+R
P+R
P+R
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Regionaal
snelfietspad
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Nieuwe hoogspanningsverbinding
(indicatief )
Potentieel logistiek gebied
tructuur OV-knooppunt
Afvoercapaciteit
Natuurbrug
Coalitie
Klimaatbuffers (indicatief )
NieuweNatuurlijke
hoogspanningsverbinding
Fietsenstalling
Linie
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Waarborgen Regionaal
afwateringsnelfietspad
/ piekafvoer
Kansrijk
gebied
geothermie
Fietsenstalling
Regionaal
snelfietspad
WatergerelateerdeGROENBLAUWE
gebiedsontwikkeling
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
STRUCTUUR
hoofdwegennet
Wateroverlast: zoekgebied bergingsgebie
Kansrijk gebied geothermie
Peilbeheer
regionaleKnelpunt
weg
Knelpunt
(belangrijke) regionale weg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Rijksweg
op TEN-t kernnetwerk
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Intensivering
// Transformatie
Kansrijk
gebied
geothermie
P.M.
Intensivering
Transformatie
Kansrijk
gebied
zonne-energie
r regionaal
regionaal beheer
beheer
Nieuwe brug
P+R
P+R
Fietsenstalling
Fietsenstalling
Kansrijk gebied zonne-energie
Natuurbrug
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Hoofdspoor
op TEN-t kernnetwerk
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Kansrijk gebied zonne-energieWaarborgen afwatering / piekafvoer
weg
Berging Zuidwestelijke
Delta Nationaal
Geothermie
Landschap onder regionaal beheer
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Stedelijke
vernieuwing
Knelpunt hoofdwegennet
HOV
Stedelijke
vernieuwing
Samenhangend
HOV-netwerk
Geothermie
ructuur
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
uctuur
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Natuurbrug
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Zandsuppletie
Regionaal
snelfietspad
Nieuwe brug
Afvoerverdeling
Nieuwe brug
Geothermie
Zonne-energie
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Zandsuppletie
Zonne-energie
Natuurbrug
P.M.
Extensivering
/
Herstructurering
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Natuurbrug
Extensivering / Herstructurering
Zonne-energie
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
RECREATIEVENationaal
STRUCTUUR
HOV
NieuweLandschap
verbinding
(belangrijke)
regionale
Samenhangend
HOV-netwer
HOV
onder
regionaal
beheer weg
Samenhangend
HOV-netwerk
Fietsenstalling
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
Nieuwe verbinding
(belangrijke) regionale weg
Peilbeheer / Waterbuffer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
RECREATIEVE STRUCTUUR
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Afvoerverdeling
Uitleg
Berging (zoekgebied)
Uitleg
RECREATIEVENatuurbrug
STRUCTUUR
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
wegbeheer
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
Aanpak
in brug
groen-blauwe
structuur
Afvoercapaciteit
Nieuwe
Nieuwe verbinding (belangri
Knelpunt
(belangrijke)
regionale regionale
weg
Linie
Nieuwe verbinding
(belangrijke)
weg
Nationaal Landschap onder regionaal beheer
Maeslantkering, Nieuwe Waterweg
Knelpunt regionaal vaarwegennet
GREEN DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Knelpunt hoofdvaarwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
P.M.
Peilbeheer Knelpunt (belangrijke) region
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Aanpak in groen-blauwe structuur
Afvoercapaciteit
(verbeteren) Ecologische kwaliteit
Linie
e)
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Nationaal Landschap
onder regionaal beheer
P.M.
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt regionaal vaarwegennet
Berging
Zuidwestelijke Delta
Nieuwe verbinding
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR(belangrijke) regionale weg
160 | MIRT Overzicht 2016
Peilbeheer
Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers
P.M.
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Linie
P.M.
P+R
Zandsuppletie
Linie
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Watergerelateerde gebiedsontwikkeling
Berging Zuidwestelijke Delta
Linie
P.M.
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Regionaal snelfietspad
P.M.

OOM
net OUT

Opgaven Zuidvleugel

MIRT Overzicht 2016 | 161

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

mirt onderzoeken	
Adaptatiestrategie waterveiligheid buitendijks
Alblasserwaard
Bereikbaarheid regio Rotterdam-Den Haag
Greenports en de samenwerking met Mainports
Internationale Connectiviteit Zuidelijke Randstad
Meerlaagsveiligheid Dordrecht
Stimuleren Verstedelijking Zuidelijke Randstad

8.

Verkenning
Verkenning Haaglanden

Planuitwerking
9. A4 Vlietland-N14
10. A13/A16 Rotterdam
11. A24 Blankenburgverbinding
12. Calandbrug
13. Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Beneden-Lek
14. Capaciteitsuitbreiding overnachtingsplaatsen Merwedes
15. Verkeerssituatie splitsing Hollands Diep-Dordtsche Kil
Realisatie
16. A4 Delft-Schiedam
17. A12/A20 Parallelstructuur Gouweknoop
18. A15 Maasvlakte-Vaanplein
19. Bijdrage containertransferium Alblasserdam
20. Den Haag CS, perronsporen 11 en 12
21. HOV-net Zuid-Holland Noord
22. Project Mainportontwikkeling Rotterdam
23. Randstadrail, fase 1
24. Rijnlandroute
25. Rijswijk-Schiedam (inclusief spoorcorridor Delft)
26. Rotterdamsebaan
27. Spooraansluitingen Tweede Maasvlakte
28. Stadshavens Rotterdam, fase 1
29. Sterke regio’s: Zuidvleugel

162 | MIRT Overzicht 2016

Projecten Zuidvleugel

Legenda

Zuidvleugel

ZW Delta

Brabant

wegen
Wegen

wegen

wegen

spoor
Spoor//OV
OV

spoor / OV

spoor / OV

vaarwegen
Vaarwegen

vaarwegen

vaarwegen

sluis
Sluis

sluis

sluis

ligplaats
Ligplaats

ligplaats

ligplaats

integrale
multimodale ontwikkelingen
Integrale/ontwikkelingen

waterbeheer / natte natuur

integrale / multimodale ontwikkelingen

waterbeheer
/ natte natuur
Water

* (BRA)
* (ZWD)

* (ONL)
* (LIM)
*(ZWD)

regio-overschrijdende projecten; zie kaart bet

Regio-overschrijdende
projecten;
regio-overschrijdende
projecten;
zie kaart betreffende regio
zie kaart betreffende regio

MIRT Overzicht 2016 | 163

164 | MIRT Overzicht 2016

Infographic Zuidvleugel

MIRT Overzicht 2016 | 165

Adaptatiestrategie
waterveiligheid buitendijks

Gebied Zuidvleugel
Fase MIRT Onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel In RijnmondDrechtsteden zijn vier buitendijkse gebieden
geïdentificeerd waar de complexiteit van de
waterveiligheid groot en de kosten van
oplossingen hoog zijn. In deze gebieden
(Botlek, historisch havengebied Dordrecht,
Noordereiland, Merwe-Vierhavens) zijn
pilotprojecten opgestart gericht op de
ontwikkeling van een waterveiligheidsplan
–of strategie. Daarnaast worden een
businesscase voor waterveiligheids­
maatregelen voor buitendijks Feijenoord, een
casestudie crisisbeheersing overstroming en
een onderzoek naar vergroening van
rivieroevers bijdragend aan waterveiligheid
(project Rivier als getijdepark) uitgevoerd.

Planning Alle deelprojecten zijn gestart en
zullen in 2015 of 2016 worden afgerond. Het
opstellen van een strategische agenda
buitendijks wordt eind 2015 gestart en eind
2016 afgerond.

2016: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Betrokkenen Gemeente Rotterdam
coördineert dit onderzoek. Elk project heeft
een trekkende partij en in alle projectteams
zijn mensen van meerdere disciplines en
organisaties vertegenwoordigd.

Door verschillende projecten onder één
opgave te brengen en binnen het projectenoverleg Rijnmond-Drechtsteden te bespreken
worden verbindingen met andere projecten
en opgaven gelegd. Alle projectteams zijn
multidisciplinair en multi-stakeholder.
Op basis van de ervaringen met deze
projecten, wordt door partijen een strate­
gische adaptatieagenda buitendijks opgesteld
en kan mogelijk een adaptatiestrategie
worden ontwikkeld voor alle buitendijkse
gebieden in de regio. De agenda en samenwerking is erop gericht kennis over buitendijkse waterveiligheid te vergroten en
realisatie van maatregelen te bevorderen.

MIRT Overzicht 2016 | 166

Zuidvleugel
Alblasserwaard 	Gebied
Fase MIRT Onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel Uit het Deltaprogramma
blijkt dat de waterveiligheidsopgave voor de
regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden groot
is. In het gebied komen opgaven vanuit
klimaat, vanuit zetting en vanuit sterkte van
dijken naast elkaar voor. De gecombineerde
opgave zorgt ervoor dat al voor 2050 dijken
onvoldoende hoog of sterk zijn om het water
te keren langs de Lek, de Noord en langs de
Beneden Merwede.
In het MIRT Onderzoek wordt gezocht naar
manieren om de waterveiligheidsopgave in
het gebied te verbinden met de ruimtelijke en
economische ontwikkeling, zodat de
Alblasserwaard-Vijfheerenlanden ook in de
toekomst beschermd is tegen overstromingen en er een aantrekkelijk ruimtelijk
economisch klimaat is om te wonen en
werken.
De opgave is om slimme verbindingen te
maken tussen waterveiligheid, het behoud
van de cultuurhistorische identiteit, het
versterken van de ruimtelijke kwaliteit en het
vergroten van de economische kracht in het
gebied.

planning van waterveiligheid en andere
gebiedsopgaven. Er ligt dan een beeldend
wenkend perspectief voor de toekomstige
inrichting van het gebied en er wordt een
advies gegeven aan het Hoogwater
Beschermingsprogramma (HWBP) over de
aanpak en prioritering van de
waterveiligheidsopgaven.

2016: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning Het plan van aanpak van het MIRT
Onderzoek is gereed. Op 22 april 2015 is de
bestuurlijke kick off geweest. In oktober 2016
is er zicht op de oplossingsrichtingen en wordt
het eindadvies voorzien zodat in het
bestuurlijke overleg MIRT (BO MIRT) van
2016 besluitvorming over een mogelijk
vervolgtraject kan plaatsvinden.
Betrokkenen Provincie Zuid-Holland is
trekker van het onderzoek. Ministerie van
IenM, provincie Zuid Holland, Waterschap
Rivierenland en de gemeenten uit het gebied
zijn vertegenwoordigd in het bestuurlijk
overleg Alblasserwaard Vijfheerenlanden.

Het onderzoek sluit aan bij de voorkeurstrategie van het Deltaprogramma en kenmerkt
zich door de gezamenlijke aanpak van
verschillende partijen. Beoogd wordt om in
oktober 2016 inzicht te hebben in de
mogelijkheden voor het op elkaar laten
aansluiten van locatiekeuze, inrichting en
MIRT Overzicht 2016 | 167

Bereikbaarheid regio
Rotterdam-Den Haag

Gebied
Onderwerp
Fase
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
MIRT Onderzoek
IenM
MIRT-onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

• •

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel Uit de Nationale Markten Capaciteitsanalyse (NMCA) van 2011 is
gebleken dat op termijn bereikbaarheids­
knelpunten zullen optreden in de regio
Rotterdam Den Haag in het lage economische
groei­scenario. Ook na realisatie van drie
nieuwe verbindingen in het gebied: A4 Delft
-Schiedam, A13/A16 Rotterdam en de
Blankenburgverbinding. Dit MIRT Onderzoek
werkt volgens de nieuwe aanpak van de
bereikbaarheidsopgave. De nieuwe aanpak
betekent dat bereikbaarheidsopgaven waar
relevant worden opgepakt in samenhang met
andere ruimtelijke opgaven in het gebied
(zoeken naar meekoppelkansen), dat breed
wordt gekeken naar mogelijke oplossingen
(niet alleen naar infrastructuur) en dat Rijk,
regio en bedrijfsleven hierbij optrekken in een
gelijkwaardige samenwerking.

Planning Het onderzoek is gestart in het
voorjaar van 2015. In 2016 wordt de
kwartiermakerfase afgerond. De resultaten
van het MIRT Onderzoek Internationale
Connectiviteit Zuidelijke Randstad (ICZR)
zullen mee worden genomen in de
kwartiermakerfase.

2015:
2011: het
Hetproject is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2016: de planning van de kwartiermakerfase is vastgesteld.

Betrokkenen Het MIRT Onderzoek is een
samenwerking tussen het Rijk, de provincie
Zuid-Holland en de metropoolregio Den
Haag-Rotterdam. Over dit onderzoek zijn,
evenals over het MIRT Onderzoek ICRZ,
afspraken gemaakt tijdens het bestuurlijke
overleg MIRT (BO MIRT) najaar 2013, in
samenhang met de Adaptieve Agenda
Zuidelijke Randstad.

MIRT Overzicht 2016 | 168

Internationale
Connectiviteit Zuidelijke
Randstad

Gebied
Onderwerp
Fase
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
MIRT Onderzoek
IenM
MIRT-onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel De uitvoering van het
MIRT Onderzoek Internationale Connectiviteit
Zuidelijke Randstad (ICZR) is één van de
afspraken die zijn vastgelegd in de Adaptieve
Agenda Zuidelijke Randstad 2040. In deze
agenda is een drietal samenhangende
strategieën voor de ontwikkeling van de
economische kracht van de Zuidelijke
Randstad opgenomen. Omdat de Zuidelijke
Randstad achter blijft bij haar Europese
concurrenten op het gebied van agglomeratiekracht, is één van deze strategieën gericht
op het vergroten van de agglomeratiekracht
door het ontwikkelen van een samenhangend
metropolitaan gebied. Naast samenwerking
in de eigen regio, kunnen de sectoren in de
Zuidelijke Randstad door een goede
samenwerking met krachtige sectoren,
bedrijven en kennisinstellingen in andere
regio’s zelf ook beter innoveren en krachtiger
groeien (borrowed size).

de bijbehorende opgaven in het personen­
vervoer door de lucht en over het spoor.

2015:
2011: het
Hetproject is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning Zomer 2015: oplevering eindproduct (Ontwikkelagenda) en afsluiting project.
Najaar 2015: besluitvorming over opgaven en
bijbehorende maatregelen/ quick wins.
Betrokkenen Provincie Zuid-Holland,
ministerie van IenM, gemeente Rotterdam,
gemeente Den Haag, Economische
Programmaraad Zuidelijke Randstad (EPZ),
VNO-NCW West, Metropoolregio RotterdamDen Haag (MRDH).

Dit vraagt wel om kwalitatief hoogwaardige,
snelle en betrouwbare (inter)nationale
connectiviteit – over weg, spoor, water en
door de lucht – tussen de Zuidelijke Randstad
en andere regio’s binnen Europa én binnen
Nederland. Ook digitale connectiviteit is
belangrijk.
Of de ICZR verder versterkt moet worden, en
zo ja op welke aspecten, wordt onderzocht in
dit MIRT Onderzoek. In 2015 is het onderzoek
toegespitst op de kennis- en diensten­
economie van de Zuidelijke Randstad en op
MIRT Overzicht 2016 | 169

Meerlaagsveiligheid
Dordrecht

Gebied
Onderwerp
Fase
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
MIRT Onderzoek
IenM
MIRT-onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel
De bescherming van het Eiland van Dordrecht
tegen overstromingen vraagt in de huidige
situatie al bijzondere aandacht vanwege de
samenloop van zee- en rivierinvloed.
Bovendien kent dit gebied een extra risico op
grote groepen slachtoffers doordat preventieve evacuatie van het eiland beperkt
mogelijk is. Voor de langere termijn is de
opgave nog groter. Het wettelijke beschermingsniveau kan gerealiseerd worden door
het risico op overstroming via dijkversterking
te beperken. De dijkversterking van de
Voorstraat is daarbij complex en kostbaar,
omdat deze bebouwd is, deels met
Rijksmonumenten. Het Eiland van Dordrecht
biedt kansen om op een doelmatige manier
het wettelijke beschermingsniveau te
realiseren, rekening houdend met deze
belangen. Een mogelijke oplossing ligt in
meerlaagsveiligheid: een slimme combinatie
van dijkversterking, benutten van regionale
keringen, aanvullende maatregelen in de
ruimtelijke inrichting en een goede evacuatiestrategie. Het onderzoek richt zich op het
verkennen van de mogelijkheden van
meerlaagsveiligheid om overstromingsrisico’s
te beperken en de ruimtelijke kwaliteit te
vergroten. Daarbij wordt ook aandacht
besteed aan de rolverdeling tussen overheden, de besluitvormingsystematiek en de
verankering in het lokale, regionale en
nationale veiligheidsbeleid.

Planning Het onderzoek is begin 2014
gestart. De resultaten zullen besproken
worden tijdens het bestuurlijke overleg (BO)
MIRT in oktober 2015. Naar verwachting zal
er daarna verder worden gewerkt aan de
operationalisering van de strategie. Hiervoor
zal waarschijnlijk nog 1 á 2 jaar nodig zijn.

2015:
2011: het
Hetproject is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Betrokkenen Gemeente Dordrecht,
Waterschap Hollandse Delta, Provincie Zuid
Holland, Veiligheidsregio Zuid-Holland zuid
en het ministerie van IenM.

MIRT Overzicht 2016 | 170

Stimuleren verstedelijking
Zuidelijke Randstad

Gebied
Onderwerp
Fase
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
MIRT Onderzoek
IenM
MIRT-onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel Het Rijk en de decentrale
overheden werken samen aan een MIRT
Onderzoek naar het stimuleren van realisatie
van verstedelijking. Deze lessen moeten
bijdragen aan het verder ontwikkelen van een
samenhangend metropolitaan stedelijk
gebied in de Zuidelijke Randstad. De centrale
vraag in het onderzoek is hoe partijen beter
kunnen samenwerken bij het opstarten en het
sneller realiseren van (binnen)stedelijke
ontwikkeling. Het onderzoek is erop gericht
om meer vat te krijgen op de beweegredenen
van de vragersmarkt (consument) en welke
ruimtelijke concepten of andere instrumenten
daarbij horen. Wat zijn de redenen van
potentiële bewoners cq. investeerders om
over te gaan tot actie en hoe kan dit door de
overheid in een vragersmarkt gestimuleerd en
gefaciliteerd worden? Eind 2014 is de eerste
fase van het onderzoek afgerond. Dit heeft
geresulteerd in circa 30 acties variërend van
quick wins, doorpakkers en structurele
aanpassingen op het terrein van beleid en
regelgeving. Het volledige proces is in een
e-book vastgelegd.
Begin 2015 is gestart met de vervolgfase van
het onderzoek met als centrale thema’s
verdieping, verbinding en uitvoering van
cases. Daartoe zijn verschillende tafels
opgezet: zorgvastgoed, tijdeljik en flexibel
gebruik, beleggers, corporaties, marktkennis,
Transit Oriënted Development/OV locaties,
nieuwe financieringsvormen en allianties,

versnellingskamer/kluswoningen, duurzaamheid en woonlastenverlaging. Er zijn
inmiddels meerdere waardevolle resultaten
opgehaald bij de betrokken partijen, maar het
proces is nog niet afgerond. Rijk/BZK en de
Provincie Zuid Holland hebben met elkaar
afgesproken om het uitvoeringsproces nog
een jaar te zullen faciliteren tot het bestuurlijke overleg MIRT (BO MIRT) 2016. De
komende periode is een fase van verdere
uitvoering, versnelling en besluitvorming.

2015:
2011: het
Hetproject is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Dit MIRT Onderzoek is aangewezen als
voorbeeldproject in het kader van de
vernieuwing van het MIRT, waarbij sprake is
van een bottom-up proces met meer dan
honderd betrokken partijen uit het veld en
Rijk en regio participeren en faciliteren.
Planning Het onderzoek is in 2014 gestart.
Naar verwachting wordt in 2015 het
onderzoek afgerond. Rijk/BZK en Provincie
Zuid-Holland spreken af om het proces nog
een jaar te faciliteren tot het BO MIRT 2016.
Betrokkenen Provincie Zuid-Holland en
ministerie van BZK (trekkers), gemeente
Rotterdam, gemeente Den Haag, Regio
Holland-Rijnland, Stadsgewest Haaglanden,
Stadsregio Rotterdam, Regio Drechtsteden en
Midden-Holland.

MIRT Overzicht 2016 | 171

Verkenning Haaglanden

Gebied Zuidvleugel
Onderwerp Integrale
		gebiedsopgaven
Ministerie IenM
Fase Verkenning

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Uit een aantal studies blijkt dat er na
2020 bereikbaarheidsknelpunten in de regio
Haaglanden blijven bestaan. Deze vragen om
een integrale aanpak, waarbij ook de
ruimtelijk economische ontwikkeling van de
regio wordt betrokken. In de verkenning is de
afwikkeling van het verkeer op de A4 op het
traject Harnaschknoop-Ypenburg-Prins
Clausplein-Leidschendam in samenhang
bezien met het functioneren van de toeleidende wegen en het onderliggend (stedelijk)
wegennet, de ruimtelijke opgaven en het
openbaar vervoer. Het studiegebied betreft
globaal gezien de gemeentegrenzen binnen
het Stadsgewest Haaglanden.
Planning Fase A: Analyse en prioritering van
ruimtelijke en mobiliteitsvraagstukken. Deze
fase is in oktober 2009 afgerond.
Fase B: Aandragen van kansrijke alternatieven
die bijdragen aan het waarmaken van de
gezamenlijke ambities om het gebied
Haaglanden bereikbaar te houden en de
ruimtelijke economische structuur te
versterken. In Fase B zijn voor de geprioriteerde wegvraagstukken ‘Doorstroming A4
passage’ en ‘Poorten & Inprikkers Den Haag’
en het OV-vraagstuk ‘Verbetering ontsluiting
Centrale Zone Den Haag’ de alternatieven in
kaart gebracht en op hun effecten beoordeeld. Een aantal maatregelen uit het
OV-onderzoek Centrale Zone zijn opgenomen
in het programma Beter Benutten. Voor de
wegvraagstukken zijn uiteindelijk twee

kansrijke alternatieven samengesteld die
integraal op hun effecten zijn gewogen. Deze
bestaat uit een samenhangend pakket aan
maatregelen op de A4 passage, de aansluitingen (de poorten) en de toeleidende wegen (de
inprikkers). De ontwerp-rijksstructuurvisie,
waarin de voorkeursbeslissing is opgenomen
en planMER zijn in mei 2012 ter visie gelegd.
De rijksstructuurvisie is in december 2012
vastgesteld en naar de Tweede Kamer
gestuurd. Met de Kamer is schriftelijk overleg
gevoerd. Dit heeft niet geleid tot aanpassingen. De start van de realisatie voor de
rijksonderdelen is voorzien vanaf 2022.
Voorafgaand vindt de planuitwerking van de
rijksonderdelen plaats. De realisatie van
maatregelen door de regio is vooralsnog
voorzien vanaf 2015.

2011: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Financien. Het Rijk heeft € 447 mln gereserveerd. Artikel IF 12.03.02.
Betrokkenen Er is samengewerkt door IenM,
de provincie Zuid-Holland en het Stadsgewest
Haaglanden (inclusief achterliggende
gemeenten). Naast deze overheden zijn
stakeholders en omwonenden betrokken.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 44 en 46 uit
de File Top 50.

MIRT Overzicht 2016 | 172

Gebied Zuidvleugel
Stadshavens Rotterdam, Onderwerp
Integrale
fase 1 		gebiedsopgaven
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het behoud van de mainport
Rotterdam als vitaal economisch vestigingsgebied is cruciaal voor Nederland. Zonder
duurzame transitie is de haven op korte
termijn slecht bereikbaar, biedt deze
onvoldoende ruimte voor nieuwe bedrijvigheid en werkgelegenheid, blijven verouderde
bedrijventerreinen achter, stagneert
woningbouw en worden haven en stad door
wateroverlast bedreigd.
Oplossing Door de herstructurering en
transformatie van het stadshavengebied
krijgen haven en stad een versterking van de
economische structuur en hoogwaardige
woon- en werkmilieus. De beoogde
kwaliteitsslag van het woon- en werkmilieu
straalt ook uit op de bestaande stedelijke
omgeving waardoor het sociaaleconomische
klimaat van de stad en het vestigingsklimaat
voor bedrijven verbetert. Tevens wordt er
ingespeeld op klimaatverandering. Het
project versterkt de positie van de mainport
Rotterdam en daarmee de internationale
concurrentiepositie.
Planning
2010: start realisatie
2017: oplevering fase 1
Financiën Taakstellend budget fase 1: € 31
mln uit het Nota Ruimtebudget.

Urgent contract afspraken over de samenwerking vastgelegd. Voor onderdelen van het
Uitvoeringsprogramma krijgt de gemeente
een bijdrage uit het Nota Ruimtebudget, nl. de
eerste fase van het Randstad Urgent project
Stadshavens, de inrichting van openbare
ruimten in de deelgebieden Vierhavens,
RDM-terrein, Rondje Rijnhaven en Sluisjesdijk
/Waalhavenboulevard. In april 2010 hebben
de minister-president en vertegenwoordigers
van regio en bedrijfsleven een intentieverklaring over stadshavens ondertekend waarin
urgentie en noodzaak van betrokkenheid van
het Rijk worden onderstreept. In het
verlengde hiervan zijn afspraken gemaakt
over de toepassing van de Crisis- en
Herstelwet. Op 29 september 2011 heeft de
gemeenteraad van Rotterdam de structuur­
visie vastgesteld.

2011: in oktober 2009 is de taakstellende
rijksbijdrage voor dit project vastgesteld,
waarmee het project is overgegaan naar
de realisatiefase.
2012: de gemeenteraad Rotterdam heeft
de structuurvisie vastgesteld.
2016: voltooiing vindt eind 2015 plaats.
De eindverantwoording geschiedt via SISA
2016, zodat de subsidie in 2017 vastgesteld kan worden, de minister van IenM
heeft hiertoe in februari 2015 een
goedkeurende wijzigingsbeschikking
afgegeven.

Uitvoering Project wordt door gemeente
Rotterdam en het Havenbedrijf uitgevoerd.
Een aantal projectonderdelen is opgeleverd,
waaronder de buitenruimte aan de
Waalhaven-Oostzijde, het tweede concepthouse CHIBB, de scheepsbouwloods op de
RDM. Voorts is er een pilot gestart met
vervoer over water tussen RDM en Merwe-/
Vierhavens. Daar is een restwarmteleiding
aangelegd waar 45.000 huishoudens en
bedrijven gebruik van kunnen maken. In 2015
is de vaststelling van de subsidie opgeschoven
naar 2016.

Politiek/bestuurlijk In november 2009
hebben Rijk en gemeente in het Randstad
MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2016
2015 | 173

•

Sterke regio’s: Zuidvleugel

Gebied Zuidvleugel
Onderwerp Integrale
		gebiedsopgaven
Ministerie EZ
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

• •
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Enkele regio’s en sectoren zijn
economisch sterk ontwikkeld, maar extra
inspanningen zijn nodig om de (internationale) concurrentiekracht van deze sterke
regio’s te verstevigen. Met een gebundelde
inzet van instrumenten worden knelpunten
opgelost en gebiedsgerichte kansen benut
om zo het Nederlandse vestigingsklimaat te
versterken.
Oplossing In vier toonaangevende Sterke
regio’s is geïnvesteerd in projecten op het
gebied van fysieke of kennisinfrastructuur, die
het internationale vestigingsklimaat
versterken. De vier regio’s zijn de Randstad,
Brainport Zuidoost-Nederland, het energieknooppunt Groningen en Oost-Nederland
(Wageningen-Nijmegen-Twente).
Financiën In de regio Zuidvleugel is aan drie
projecten een rijksbijdrage toegekend uit het
voormalige Sterke regio budget van het
Fonds Economische Structuurversterking
(FES):
• 	Leiden Bio Science Park (€10 mln). Dit is het
grootste Life & Health Sciences cluster van
Nederland.
• 	Coolport (€ 10 mln). Investeringen dragen
bij aan de versterking van de concurrentiepositie van de haven en de Greenport.
• 	The Hague Institute for Global Justice
(THIGJ, € 17,45 mln). Het opgerichte THIGJ
wil een innovatief kennisinstituut van
wereldformaat worden op het gebied van
(complexe internationale vraagstukken op

het snijvlak van) recht, vrede, veiligheid en
ontwikkeling.
De FES-bijdrage was gesplitst in een eerste
tranche (€ 12,2 mln) en tweede tranche (€
5,25 mln). In 2014 is de eerste tranche
afgerond. Op basis van een midterm review,
werkplan 2015 en 2016 en de bijbehorende
begroting is eind 2014 voorwaardelijk een
subsidie toegekend voor de tweede tranche
van maximaal € 5,25 mln. Inmiddels is de
eindrapportage van de eerste tranche
ingediend. In de voorwaardelijke subsidie­
toekenning voor de periode 2015 en 2016
(tweede tranche) is instemming verleend om
het tijdspad van de tweede tranche te
verlengen tot en met 31-12-2016.

2011: vanwege de nieuwe opzet van het
MIRT Projectenboek zijn de projecten van
het programma Sterke regio’s per gebied
opgenomen. Er is aan vijf nieuwe
projecten een subsidie toegekend (€ 73,15
mln), waarvan één in de Zuidvleugel (The
Hague Institute for Global Justice).
2012: op grond van het regeerakkoord van
2010 zijn de voormalige FES-middelen
overgeheveld naar departementale
begrotingen. Project Leiden Bio Science
Park en project Coolport zijn gedecen­traliseerd.
2016: tijdspad THIGJ is verlengd.

Politiek/bestuurlijk Met de geselecteerde
regio’s wordt bepaald welke fysieke of
kennisinfrastructuur de regio ontbeert om de
potentie waar te kunnen maken.
Uitvoering In samenwerking met regionale
partijen worden investeringsprojecten
opgesteld, opgestart en uitgevoerd. Het
ministerie van EZ is na decentralisatie alleen
nog verantwoordelijk voor THIGJ. De
regionale partners zijn na decentralisatie
verantwoordelijk voor de projecten Coolport
(provincie Zuid-Holland) en Leiden Bio
Science Park (gemeente Leiden).

MIRT Overzicht 2016 | 174

A13/A16 Rotterdam

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

• • • • •
• •
•
• • • •

Toelichting op de wijzigingen
OpgaveDoor capaciteitsproblemen op de
A20 tussen het Terbregseplein en het
Kleinpolderplein is de bereikbaarheid op dit
traject onvoldoende. Daarnaast zijn er
problemen met de kwaliteit van de leefomgeving langs de A13 en A20 en doen zich
problemen voor met de verkeersafwikkeling
op het onderliggend wegennet.
Oplossing Aanleg van een nieuwe rijksweg
tussen de A13 (aansluiting Berkel en
Rodenrijs) en het Terbregseplein (A16). Het
tracé loopt vanaf de A13 parallel met de N209
en buigt ter hoogte van de Ankie
Verbeek-Ohrlaan af, via het Bergse Bos naar
het Terbregseplein.
Planning
2016: Tracébesluit
2017: start realisatie
2021-2023: openstelling
Financiën Taakstellend budget : € 979 mln
(inclusief bijdrage van derden: € 100 mln
(prijspeil 2010)). Hierbij wordt rekening
gehouden met een PPS-taakstelling van € 45
mln. Artikel IF 12.03.02.
Politiek/bestuurlijk In de trajectnota/Milieu
Effectrapportage (MER) van augustus 2009
zijn verschillende varianten vergeleken. In
december 2011 zijn de zogenoemde
bestuurlijke ‘principeafspraken’ gemaakt met
de regio Rotterdam over het tracé van de
toekomstige snelweg, met bijbehorende extra

inpassingsmaatregelen (waaronder een
tunnel op maaiveld niveau ter hoogte van het
Lage Bergse Bos) en de bijdrage van de regio.
De Tweede Kamer heeft voor de verkiezingen
van september 2012 gevraagd om geen
onomkeerbare stappen te nemen voor dit
project. Hierdoor is de vaststelling van het
standpunt vertraagd. In mei 2013 is het
standpunt voor dit project ingenomen.
Conform bestuurlijke voorkeur van december
2011 is gekozen voor een gecombineerde
ligging van de A13/ A16 met een deel van de
N209, passages over de Hoge Snelheidslijn
(HSL)-Zuid, RandstadRail en het Terbregse­
plein, het onderlangs kruisen van de Rotte en
een tunnel op maaiveld ter hoogte van het
Lage Bergse Bos. Het Ontwerp-Tracébesluit is
in 2015 vastgesteld en zal in september 2015
ter inzage worden gelegd.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 1, 2, 5 en 6
uit de File Top 50.

2011: de planning van het Tracébesluit zal
worden aangepast conform besluitvorming BO MIRT van najaar 2010.
2012: op verzoek van de regio is nader
onderzoek verricht naar de inpassing van
de weg ter hoogte van het Bergse Bos.
Daarbij is afgesproken dat de regio zal
komen met een voorstel ter bekostiging
van de verbeterde inpassing. Op basis van
de resultaten van de inpassingsstudie en
het bekostigingsvoorstel van de regio kan
het Standpunt worden ingenomen en een
vervolgplanning worden vastgesteld.
2013 : de planning is dat de principe
afspraken tussen de Stadsregio Rotterdam
en het ministerie van IenM worden
vastgelegd in een standpunt in de 2e helft
van 2012.
2014: als gevolg van het verzoek van de
Tweede Kamer om geen onomkeerbare
stappen te nemen voor dit project is de
planning van het Tracébesluit herijkt.
2015: er is afgezien van tolheffing op de
A13/A16; de planning en de financiering is
hierop geactualiseerd.

MIRT Overzicht 2016 | 175

A24
Blankenburgverbinding

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Uit de verkenning Rotterdam Vooruit
is gebleken dat in de nabije toekomst de
doorstroming op de Ruit van Rotterdam niet
meer voldoet aan de streefwaarden uit de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. De
doorstroming van de Beneluxtunnel, de
bereikbaarheid van haven en greenport
Westland en het functioneren van de A4
corridor zijn dan concrete knelpunten.
Oplossing Er zal een Nieuwe Westelijke
Oeververbinding ten westen van de
Beneluxtunnel worden gerealiseerd: de
Blankenburgverbinding, op basis van variant
Krabbeplas-West. In de planuitwerkingsfase
wordt deze variant verder uitgewerkt en
wordt uitgegaan van:
• 	Een verbinding van de A15 met de A20 ten
westen van Rotterdam.
• 	Een verbreding van de A20 tussen
knooppunt Blankenburgverbinding en
aansluiting Vlaardingen Centrum.
• 	Een tunnel voor het wegvak tussen het
spoor en de Zuidbuurt.
• 	Een verdere uitwerking van het door de
regiopartijen opgestelde kwaliteitsprogramma parallel aan het opstellen van het
Ontwerp-Tracébesluit (OTB). Dit programma bevat voorstellen voor projecten op het
gebied van natuur, recreatie en
leefbaarheid.
• 	Een gedeeltelijke bekostiging van de
Blankenburgverbinding met tol voor alle
verkeer.

Planning
2016: Tracébesluit
2017: start realisatie
2022-2024: openstelling
Een deel van het taakstellend budget van dit
project wordt door tol opgebracht. Om de
tolheffing mogelijk te maken zal er gelijktijdig
met het OTB een (ontwerp)tolbesluit
genomen moeten worden. Voor dit tolbesluit
is een wettelijke basis nodig. Hiervoor is een
wetsvoorstel in voorbereiding.

2015: in het najaar 2013 is de Rijksstructuurvisie ‘Bereikbaarheid regio Rotterdam en
NWO’ vastgesteld. Het project is overgegaan naar de planuitwerkingsfase.
2016: vanwege afstemming met de regio
en het ingewikkelde ontwerpproces is de
planning voor het Tracébesluit aangepast.

Financiën Taakstellend budget: € 1.173 mln
(inclusief de rijksbijdrage aan het kwaliteitsprogramma van € 26 mln). Hiervan zal € 316
mln door tol worden opgebracht. Om de
tolheffing mogelijk te maken zal er gelijktijdig
met het OTB een (ontwerp)tolbesluit
genomen moeten worden. Artikel IF 12.03.02
en IF 18.13.
Politiek/bestuurlijk De rijksstructuurvisie is
in november 2013 vastgesteld. Na ovverleg in
de Tweede en Eerste Kamer is de planuitwerkingsfase is gestart. In april 2015 is het
wetsvoorstel tijdelijke tolheffing
Blankenburgverbinding en ViA15 voor
behandeling aangeboden aan de Tweede
Kamer. Deze wet maakt het mogelijk om een
Tracébesluit, inclusief een tolbesluit, te
kunnen nemen. In juli 2015 zijn de schriftelijke
vragen van de Tweede Kamer over het
wetsvoorstel tijdelijke tolheffing
Blankenburgverbinding en ViA15
beantwoord.
MIRT Overzicht 2016 | 176

A4 Vlietland-N14

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
OpgaveOm de doorstroming op de A4 te
verbeteren zijn en worden maatregelen
genomen tussen Knooppunt Burgerveen en
Knooppunt Ketelplein. In het kader van het
project A4 Burgerveen-Leiden is de A4
verbreed naar 2x3 rijstroken. In het kader van
de Rijnlandroute wordt de A4 verbreed ter
hoogte van Leiden (doortrekking parallelstructuur A4). Ter hoogte van Den Haag wordt
een parallelstructuur aangelegd in het kader
van de A4 Passage Den Haag. Tussen Delft en
Schiedam is de aanleg van de A4 in volle gang.
Om te voorkomen dat een flessenhals
ontstaat op het gedeelte van de A4 tussen de
Rijnlandroute (Knooppunt Vlietland) en de
aansluiting met de N14, wordt de A4 op dit
trajectdeel verbreed naar 2x4 rijstroken.
Oplossing De A4 zal tussen de aansluiting
Vlietland en de N14 in beide richtingen
worden voorzien van een extra rijstrook in de
middenberm. Hierdoor kan de extra rijstrook
binnen het bestaande profiel worden
aangelegd, zonder extra ruimtebeslag buiten
het bestaande wegprofiel.

Planning
2014: Tracébesluit
2018: start realisatie
2020-2022: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 14 mln.
Vanuit een besparing op Beheer en
Onderhoud door de aanleg van dubbellaags
ZOAB op de gehele rijbaan wordt nog € 1,6
mln toegevoegd aan dit budget. Artikel IF
12.03.02.

2015: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2016: Het budget is met € 4 mln opgehoogd naar aanleiding van het inzicht dat
versteviging van de bestaande rijbaan en
dubbellaags ZOAB op gehele rijbaan nodig
is om de extra rijstrook aan te kunnen
leggen. Het Tracébesluit is vervroegd
vastgesteld.

Politiek/bestuurlijk Het taakstellend budget
wordt beschikbaar gesteld vanuit het budget
voor de Rijnlandroute, conform de eerder in
de bestuurlijke overleggen MIRT (BO MIRT)
Zuidvleugel gemaakte afspraken hierover.
Het Tracébesluit is vervroegd vastgesteld op
18 december 2014.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van knelpunten 10 en 42 uit de
File Top 50.

MIRT Overzicht 2016 | 177

A4 Delft-Schiedam

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen
MIRT fase

•

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Door capaciteitsproblemen op de
A13 neemt de bereikbaarheid van Rotterdam
en Den Haag af. Daarnaast is er sprake van
leefbaarheidproblemen bij Overschie en
sluipverkeer op het onderliggend wegennet.
Oplossing Er komt een snelweg van 7
kilometer, tussen Delft en Schiedam
(Kethelplein). Richting Schiedam krijgt die
twee rijstroken, met ruimtereservering voor
een derde. Richting Delft komen er drie
rijstroken. In het stiltegebied MiddenDelfland heeft de weg een halfverdiepte
ligging, over een afstand van 2,5 kilometer. De
weg ligt enkele meters onder het maaiveld.
Aan beide kanten komt een wal met
begroeiing, zodat geluid wordt afgeschermd
en het verkeer niet zichtbaar is. Over de
halfverdiepte weg komt een recreatieve
verbinding. Ter hoogte van het plan GroenBlauwe Slinger komt de weg verdiept te liggen
over een afstand van circa 1,5 kilometer. De
Zweth wordt er met een aquaduct (ingepast
in een ecologische passage) overheen geleid.
Bij de woonwijken van Schiedam en
Vlaardingen komt een landtunnel van zo’n 2
kilometer. De bovenkant daarvan wordt
groen ingericht. Het tunneldak bij Schiedam
wordt zo uitgevoerd dat Schiedam er te zijner
tijd sportvelden op aan kan leggen. Er komen
geluidschermen bij Delft, ten behoeve van de
bewoners van Tanthof.

Planning
2010: Tracébesluit
2012: start realisatie
2015: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 658 mln.
Dit is inclusief 8 jaar onderhoud tunneltechnische installaties en bijdrage van derden: € 60
mln (prijspeil 2006). Artikel IF 12.03.01.
Politiek/bestuurlijk In 2006 is het Convenant
Integrale Ontwikkeling tussen Delft en
Schiedam (IODS) getekend en in 2010 is de
bestuursovereenkomst IODS getekend. Hierin
zijn afspraken over de inpassing van de weg
gemaakt.
Uitvoering De uitvoering is voorjaar 2012 van
start gegaan.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 5, 16 en 46
uit de File Top 50.

2011: standpunt is in 2009 door de
minister(s) ingenomen. Op basis hiervan is
het taakstellend budget verhoogd. Op 2
september 2010 is het Tracébesluit
vastgesteld.
2012: dit project gaat over naar de
realisatiefase. De projectkosten zijn
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellende budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 37 mln).
2014: het taakstellend budget is bijgesteld
naar aanleiding van de aanbestedingsmeevaller (- € 292,5 mln) en opgetreden
risico’s binnen het project als gevolg
hiervan (€ 70 mln).
2015: in 2014 heeft de minister de 2e
tranche subsidie verstrekt aan gemeente
Midden-Delfland, ten behoeve van de
realisatie de IODS-projecten ‘Sanering
verspreid liggende glastuinbouw’ en
‘Groen ondernemen’. De maximale
rijksbijdrage aan deze twee IODSprojecten is daarmee verleend. Deze
subsidie is verleend vanuit het projectbudget voor de A4 Delft-Schiedam.

MIRT Overzicht 2016 | 178

A15 Maasvlakte-Vaanplein

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De autonome groei van het verkeer
en de groei van de mainport Rotterdam leiden
in de toekomst tot problemen met de
verkeersafwikkeling. Tevens is de huidige
Botlekbrug een onderdeel van het nautisch
knelpunt Oude Maas.
Oplossing Op het traject A15 MaasvlakteVaanplein (A15 MaVa) wordt het gedeelte
Beneluxplein-Vaanplein, conform het
standpunt (2001), uitgebreid van 2x3
rijstroken naar 2x3 + 2x2 rijstroken, inclusief
het ombouwen van het Vaanplein en het
Beneluxplein. Hiermee kan een scheiding in
verkeerssoorten worden aangebracht: per
richting een baan met 3 rijstroken voor
doorgaand verkeer en verkeer van/naar
havengebieden, alsmede een baan met 2
rijstroken voor overig (lokaal) verkeer. De
aanleg van een nieuwe brug over de Oude
Maas lost een deel van het eerder genoemde
nautisch knelpunt op.

Financiën Taakstellend budget voor aanleg,
beheer en onderhoud: € 2.058 mln (inclusief
bijdragen derden). Artikel IF 12.04.
Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: begin
2007 heeft de minister het rapport
‘IJsselmondse knoop ontrafeld’ vastgesteld.
Hiermee is een budget van € 4 mln gereserveerd voor aanpassingen aan het hoofdwegennet tussen Vaanplein en Ridderster. Het
Ontwerp-Tracébesluit is conform het
oorspronkelijke standpunt (een nieuwe
Botlekbrug) uitgevoerd. Het Tracébesluit is
onherroepelijk geworden in maart 2011.
Uitvoering Het project wordt met een
DBFM-contract uitgevoerd.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van knelpunt 23 uit de File Top
50.

2011: het Tracébesluit is vastgesteld in
maart 2010. De inschrijvingsfase van de
aanbesteding (DBFM-contract) is
ingegaan. Het project is overgegaan naar
de realisatiefase.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 118 mln). In het Regeerakkoord zijn taakstellingen afgesproken
voor bovenwettelijke inpassing, aanpassing omgevingsrecht en toepassing PPS.
Voor dit project betreft het een bedrag van
€ 125 mln voor PPS.
2013: budget opgehoogd met kosten
BenO vanwege omzetting contract naar
DBFM.

Planning
2010: tracébesluit
2011: start realisatie
2015: openstelling
Het traject A29 Vaanplein-Barendrecht is in
2014 opengesteld.

MIRT Overzicht 2016 | 179

Rijnlandroute

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen

• •

MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Bereikbaarheid in de regio (hoofd- en
onderliggend wegennet, OV) dient te worden
verbeterd om de ruimtelijke ontwikkelingen
op het gebied van woningbouw (waaronder
topmilieu Valkenburg) en bedrijvigheid
(clustering BioScience bedrijven, transitie van
Greenport Duin- en Bollenstreek) te kunnen
laten plaatsvinden.
Oplossing Er wordt een gedeeltelijk nieuwe
verbinding aangelegd tussen Katwijk en de A4
ter hoogte van Leiden. Het project bestaat van
west naar oost uit de volgende delen:
1. 		verbreding van de Ingenieur G.
Tjalmaweg (N206) naar 2x2 rijstroken
tussen de aansluiting met de
Wassenaarseweg/N441 te Katwijk en
Aansluiting Leiden-West (A44/N206);
2. 		verbreding van de A44 naar 2x4
rijstroken tussen de aan te passen
Aansluiting Leiden-West en het nieuw
aan te leggen Knooppunt Ommedijk
(inclusief de aanpassing van Aansluiting
Leiden-West en de aanleg van
Knooppunt Ommedijk);
3. 		aanleg van een nieuwe regionale
stroomweg (snelheidsregime 80 km/uur)
met 2x2 rijstroken tussen het nieuw aan
te leggen Knooppunt Ommedijk op de
A44 en het nieuw aan te leggen
Knooppunt Hofvliet op de A4;
4. 		verlengen van de parallelstructuur van
de A4 tussen de bestaande aansluiting
N206/Zoeterwoude-Dorp en het nieuw
aan te leggen knooppunt Hofvliet

(inclusief de aanleg van Knooppunt
Hofvliet);
5. 		verbreding van de Europaweg te Leiden
(N206) naar 2x2 rijstroken tussen de
binnenstad van Leiden en de aansluiting
op de A4.

2015: dit project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2016: het project is overgegaan naar de
realisatiefase. Provinciaal Inpassingsplan
en Tracébesluiten zijn vervroegd vastgesteld in 2014.

Planning De planning van dit project is
primair aan de regio.
2014: Provinciaal Inpassingsplan en
Tracébesluiten
De openstelling van de eerste delen van de
Rijnlandroute is voorzien omstreeks 2020.
Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 551
mln. Artikel IF 12.03.01.
Politiek/bestuurlijk In 2013 is de Bestuurlijke
Overeenkomst Rijnlandroute over de scope,
planning, taakverdeling en subsidiering van
het project gesloten tussen IenM en de
provincie Zuid-Holland. Hierin is vastgelegd
dat het Rijk een financiële bijdrage levert van
€ 534 mln (prijspeil 2012). In december 2014
is het Provinciaal Inpassingsplan vastgesteld
door Provinciale Staten van Zuid-Holland en
zijn de Tracébesluiten genomen. In maart
2015 is de realisatieovereenkomst met de
provincie gesloten.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van knelpunt 49 uit de File Top
50.

MIRT Overzicht 2016 | 180

Calandbrug

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Spoorwegen goederen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen

•
•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Calandbrug is een stalen hefbrug
voor trein-, weg- en langzaam verkeer in het
Rotterdamse havengebied. Het is de
verbindende schakel in de Havenspoorlijn,
onderdeel van de Betuweroute en verbindt
het westelijk havengebied met het achterland. Voor de zeescheepvaart vormt de
hefbrug de toegang naar de Brittanniëhaven.
De opgave is tweeledig. Rond 2020:
1.		bereikt de brug het einde van haar
technische levensduur en is groot­
schalige renovatie nodig;
2.		wordt, door de verwachte groei van het
spoorvervoer en het zeescheepvaart­
verkeer naar de Brittanniëhaven, een
capaciteitsknelpunt voor het treinverkeer
verwacht.

februari 2014 gepubliceerd samen met de
PlanMER en de MKBA en bevat de onderbouwing van het voorkeursalternatief, het
Theemswegtracé. Dit nieuwe spoortracé zal
worden aangelegd door het Havenbedrijf
Rotterdam en behelst de omlegging van het
huidige spoortracé naar een tracé langs de
Theemsweg.

Het volgende is van belang:
1.		De Calandbrug heeft niet alleen een
functie voor het treinverkeer en de
zee- en binnenscheepvaart maar wordt
ook gebruikt voor vervoer van gevaarlijke stoffen en door fietsers, voetgangers
en autoverkeer;
2.		bewoners van met name Rozenburg
ervaren geluidsoverlast van de huidige
brug.

Politiek/bestuurlijk Het havenbedrijf besluit
uiterlijk eind 2015 definitief of het daadwerkelijk het Theemswegtracé zal aanleggen. Als
dat (financieel) niet haalbaar blijkt, zal de
Calandbrug door ProRail grootschalig worden
gerenoveerd.

Oplossing Over de gezamenlijke aanpak en
financiering van de Calandbrug hebben het
ministerie van IenM en het Havenbedrijf
Rotterdam afspraken gemaakt. Doel is om
nog voor 2020 een oplossing operationeel te
hebben. De Ontwerpstructuurvisie is in

2014: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2016: het project is overgegaan van
verkenningsfase naar planuitwerkingsfase.

Financiën Om een grootschalige renovatie te
kunnen bekostigen heeft het Rijk € 158 mln
gereserveerd. Het Havenbedrijf Rotterdam is
bereid om € 80 mln bij te dragen aan een
oplossing die een rendabele businesscase
heeft en tijdig gerealiseerd is. De Europese
Commissie heeft € 60 mln TEN-T subsidie
toegekend aan het project. Artikel IF 13.03.05.

Uitvoering De defnitieve Rijksstructuurvisie
wordt naar verwachting in september 2015
gepubliceerd. De volgende stap in de
procedure is de publicatie van het OntwerpTracébesluit in 2016. Oplevering van het
Theemswegtracé staat gepland in 2020.

MIRT Overzicht 2016 | 181

•

Den Haag CS,
perronsporen 11 en 12

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

• •

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De tijdelijk aan RandstadRail in
gebruik gegeven perronsporen 11 en 12 zijn
weer benodigd voor de zware rail.
Oplossing De perronsporen 11 en 12 worden
door ProRail weer aangesloten op het
emplacement Den Haag CS. Het Stadsgewest
en de gemeente Den Haag hebben in
december 2008 besloten om de Erasmuslijn
van RandstadRail te laten aanlanden boven
het busplatform, op +2 niveau. Dit plan
impliceert dat er een metroviaduct tussen de
sporen van het emplacement gebouwd zal
worden. De discussie over en de noodzakelijke planuitwerking van het metroviaduct
betekende een vertraging in de teruggave van
de perronsporen 11 en 12.
Planning
2011: start realisatie
2020-2021: oplevering
Financiën Taakstellend budget: € 38 mln.
Artikel IF 13.03.01.
Politiek/bestuurlijk Door het heroverwegen
van de voorkeursvariant voor de definitieve
aanlanding van de Erasmuslijn (Haags
Startstation Erasmuslijn, (HSE)) is door het
Stadsgewest afgeweken van de projectplanning. Het Stadsgewest kan door die vertraging
haar verplichting van het tijdig teruggeven
van de sporen 11 en 12, zoals vastgelegd in de
nadere Overeenkomst RandstadRail van mei
2006, niet meer nakomen. Vanwege

gewijzigde planning en oplossing heeft het
Stadsgewest verzocht om afgifte van een
wijzigingsbeschikking voor de HSE. Februari
2010 is in overleg met ProRail, het
Stadsgewest en de gemeente een geoptimaliseerde en geïntegreerde planning overeen­
gekomen voor de projecten HSE en heraansluiting sporen 11 en 12. Deze planning is
vastgelegd in een Allonge bij de Nadere
Overeenkomst RandstadRail van 29 mei
2006. Volgens de geoptimaliseerde planning
komen de sporen 11 en 12 met ingang van
dienstregelingsjaar 2013 weer in gebruik bij
de NS.
Uitvoering Bezien is in hoeverre de vervoerder sporen 11 en 12 nodig heeft voor het
uitvoeren van de dienstregeling mede in
relatie tot het Programma Hoogfrequent
Spoor. Daarnaast is gekeken naar de
mogelijkheden om de robuustheid van het
ontwerp te vergroten. Uiteindelijk is
vastgesteld dat 12 sporen wenselijk zijn en
wordt het emplacement robuuster ontworpen. ProRail stelt een voorkeursvariant op en
zal op basis hiervan een ontwerp voor de
aanpassing van Den Haag emplacement
maken.

2011: aan het taakstellend budget is € 6,3
mln toegevoegd, op grond van het Voorlopig
Ontwerp en de daarin verdisconteerde
functionele eisen zoals vastgelegd in de nota
voorkeursvariant van ProRail.
2012: aan het taakstellend budget is € 7 mln
toegevoegd op grond van de projectnota en
bijbehorende kostenraming. De hogere
kostenraming wordt veroorzaakt door
wijzigingen in de projectomgeving.
2013: ProRail maakt in 2012 een nieuw
ontwerp voor het emplacement om te
komen tot een robuuster en meer toekomstvast ontwerp. Hierdoor zal vertraging in het
project optreden.
2014: volgens de meest recente planning is
de verbouwing van het emplacement medio
2018 gereed.
2016: de indienststelling van de sporen
11/12 in 2020 en is de rest van de verbouwing medio 2021 gereed. Verschuiving komt
o.a. door de uitvoering van extra onder­
zoeken voor het ontwerp door nieuwe
veiligheids- en betrouwbaarheidsnormen.

MIRT Overzicht 2016 | 182

Rijswijk-Schiedam
(inclusief spoorcorridor Delft)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

• • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het spoorviaduct door de stedelijke
bebouwing in Delft veroorzaakt leefbaarheidproblemen. Tevens wordt het viaduct door de
gemeente ervaren als een obstakel in het
stedelijk weefsel.

vaste bijdrage (€ 75 mln) van voormalig
ministerie van VROM. Bijdrage van derden:de
provincie Zuid-Holland, Stadsregio
Rotterdam, Stadsgewest Haaglanden en
gemeente Delft. Artikel IF 13.03.01.

Oplossing Als oplossing voor de leefbaarheidsproblemen te Delft wordt een spoortunnel van 2.300 meter lengte aangelegd. Op
deze manier ontstaat de mogelijkheid tot
stedelijke herontwikkeling van de binnenstad
van Delft en worden de leefbaarheidproblemen weggenomen. De spoortunnel wordt
2-sporig ingericht. In het Programma
Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) is
4-sporigheid Rijswijk-Delft Zuid voorzien om
spoorboekloos reizen mogelijk te maken.
Vooruitlopend op het besluit tot spooruitbreiding wordt de spoortunnel 4-sporig
uitgegraven. Dit voorkomt dat de stad
opnieuw moet worden opgebroken, wanneer
tot 4-sporig gebruik van de spoortunnel
wordt besloten.

Politiek/bestuurlijk Convenanten: het
project maakt deel uit van het
Bereikbaarheidsoffensief Randstad. In 2005 is
tussen Delft en het Rijk (voormalig VROM en
VenW) een Bestuurlijke Uitvoerings­
overeenkomst gesloten, waarin de aanleg van
een lange tunnel is overeengekomen, het
risico is neergelegd bij de gemeente Delft. In
2008 is de Bestuurlijke Uitvoeringsovereen­
komst gewijzigd, waarbij is besloten tot de
aanleg van een 4-sporig uitgegraven en
2-sporig ingerichte tunnel. Bovendien is op
verzoek van Delft de verantwoordelijkheid
over het treinendeel van het project
Spoorzone Delft door het Rijk teruggenomen.
Moties: Van Heemst/Giskes (TK 26 263, nr
39), Mastwijk c.s. (TK 29 200 XII, nr 88).

Planning
2007: aanbesteding
2008: gunning 4-sporige ruwbouw tunnel
2009: start bouw tunnel
2015: 	oplevering en indienststelling
2-sporige tunnel
2017: 	oplevering 4-sporig uitgegraven en
2-sporig ingerichte tunnel

Uitvoering De oostelijke tunnelbuis is eind
februari 2015 in dienst genomen. Het
bestaande spoorwegviaduct door Delft kan
daarmee worden afgebroken om de ruimte
vrij te maken voor de aanleg van de westelijke
tunnelbuis. De westelijke tunnelbuis wordt
naar verwachting in 2017 casco opgeleverd.

2011: vertraging door scopewijzigingen en
uitloop voorbereidende werkzaamheden.
2012: oplevering en indienststelling 2-sporige
tunnel naar 2015 door vertraging voorbereidingsfase en projectrisico’s. Budget onvoldoende om risico’s te dekken. Na ingebruikname oostbuizen wordt bestaande
spoorwegviaduct afgebroken en tot 2017 de
westbuizen gerealiseerd.
2013: projectbudget opgehoogd met € 77 mln
door 1) verlengde doorlooptijd met 1,5 jaar;
2) toename in kosten planvoorbereiding,
engineering, administratie en toezicht en door
eerder doorgevoerde scopewijzigingen en
3) hogere uitvoeringskosten door gewijzigde
inzichten in de Delftse grondwaterstanden.
2014: bij Voorjaarsnota 2013 is het projectbudget verhoogd met € 8 mln.
2015: bij Slotwet 2013/Voorjaarsnota 2014
projectbudget opgehoogd met € 14 mln. Nu
blijkt dat een deel nu al 4- in plaats van
2-sporig moet worden uitgevoerd om
redundant te zijn. Aan het project is scope
toegevoegd die feitelijk pas in het kader van
PHS bij de spoorverdubbeling tussen Rijswijk
en Delft Zuid zou worden gerealiseerd.

Financiën Taakstellend budget: € 553 mln
van voormalig ministerie van VenW en een
MIRT Overzicht 2016 | 183

Spooraansluitingen
Tweede Maasvlakte

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Spoorwegen goederen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

• •

Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Integrale Verkenning Rotterdams
havengebied uit 2009, uitgevoerd door
ProRail en het Havenbedrijf Rotterdam (HbR),
laat zien dat maatregelen noodzakelijk zijn
om de verwachte groei aan spoorgoederenvervoer door met name de komst van de
Tweede Maasvlakte op te vangen.
Oplossing De capaciteit van de Haven­
spoorlijn en de bijbehorende openbare
spooremplacementen moet meegroeien met
de verwachte vervoerstoename door
uitbreidingen en aanpassingen van de
spoorinfrastructuur en door het vervoerproces te verbeteren. In prioriteitsfase 1 zijn de
volgende maatregelen urgent:
1a) 	uitbreiding van het emplacement
Maasvlakte West met 19 sporen;
1b) 	herinrichting emplacement Waalhaven
Zuid met 18 langere sporen;
1c) 	procesverbeteringen: waaronder
verkorte proces- en verblijftijden op de
emplacementen en maatregelen
openingsregime Calandbrug.
In prioriteitsfase 2 zijn maatregelen opgenomen die op korte termijn minder urgent zijn
(nodig vóór 2020):
2a) 	nieuw emplacement Maasvlakte Zuid
met 16 sporen (te financieren en
realiseren door HbR);
2b) 	aanpassen emplacement Maasvlakte
Oost;
2c) aanpassen emplacement Kijfhoek;
2d) 	elektrificeren 2 sporen emplacement
Europoort.

Planning In 2012 is ProRail gestart met de
realisatie van de uitbreiding van Maasvlakte
West (deelproject 1a) dat in 2014 in gebruik is
genomen. Keyrail werkt sinds 2011 aan de
uitvoering van de eerste procesverbeteringen
(deelproject 1c) die in 2012 en de jaren erna
geïmplementeerd worden. In 2013 is ProRail
gestart met de planuitwerking voor
Waalhaven Zuid, deelproject 1b, dat naar
verwachting in 2016 zal overgaan naar de
realisatiefase. Voor de overige deelprojecten
geldt dat de urgentie van realisatie lager is
geworden doordat de groeiprognoses naar
beneden zijn bijgesteld. Voor de deelprojecten
wordt een prioriteitenlijst opgesteld
aangezien de verwachte kosten het resterende budget overstijgen. Voor Kijfhoek zal in
2016 worden gestart met het opstellen van
een lange-termijnvisie.

2012: het project is overgegaan naar de
planuitwerkingsfase.
2013: het project is overgegaan naar de
realisatiefase.

Financiën Beschikbaar budget: € 217 mln.
Hierin is niet opgenomen deelproject 2a, het
aan te leggen emplacement Maasvlakte Zuid
(wordt gefinancierd door HbR). Artikel IF
13.03.02.
Politiek/bestuurlijk ProRail, Keyrail (tot
2016), HbR en het ministerie van IenM
werken samen om zo efficiënt en effectief
mogelijk de spoorcapaciteit in het Rotterdams
havengebied te laten aansluiten bij het
(groeiende) vervoersvolume.

MIRT Overzicht 2016 | 184

Gebied Zuidvleugel
A12/A20 Parallelstructuur Onderwerp
Regionale/lokale
Gouweknoop 		infrastructuur
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

• •

Planning
Financiën

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De doorstroming en veiligheid ter
hoogte van het Gouweaquaduct (knooppunt
Gouwe A12/A20) dient te worden verbeterd.
Daarnaast wordt in het kader van het project
‘Zuidplaspolder’ het gebied westelijk van dit
knooppunt integraal ontwikkeld.

Financiën De taakstellende rijksbijdrage is €
112 mln (exclusief btw en overboeking in
btw-compensatiefonds). Artikel IF 14.01.03.
Op basis van verstrekte voorschotten aan de
subsidieontvanger € 2 mln gestort in het
btw-compensatiefonds.

Oplossing Het project bestaat uit 3
onderdelen:
1. 	het realiseren van een Parallelstructuur op
niveau van onderliggend wegennet langs
de A12 nabij het knooppunt Gouwe;
2. 	het realiseren van een nieuwe 2x2-weg­
verbinding op niveau van onderliggend
wegennet tussen het knooppunt
Moordrecht/A20 en de A12 nabij
Waddinxveen (‘OWN-Moordrechtboog’);
3. 	het realiseren van een nieuwe wegverbinding op niveau van onderliggend wegennet
van Waddinxveen richting Bleiswijk,
grotendeels parallel aan de A12 (‘Verlengde
Veilingroute’).
Medio 2014 is besloten om geen rijbaanscheiding toe te passen op de A12 ter hoogte
van het Gouweaquaduct, daar dit de
verkeersveiligheid negatief beïnvloedt.

Jaarlijks wordt een voorschot verstrekt aan de
subsidieontvanger en een overboeking
gemaakt naar het btw-compensatiefonds.
Inmiddels is op basis van de verstrekte
voorschotten aan de subsidieontvanger € 2
mln gestort in het btw-compensatiefonds.

Planning
De planning is primair aan de regio.
2010: projectbesluit
2013: afgifte subsidiebeschikking
2013: start realisatie
2016: openstelling

File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van knelpunt 17 en 35 uit de File
Top 50.

Politiek/bestuurlijk In het bestuurlijke
overleg MIRT (BO MIRT) voorjaar 2008 is
afgesproken een planuitwerking voor de
Parallelstructuur Gouweknoop te starten.
Het Rijk heeft in 2013 de subsidiebeschikking
afgegeven.

2011: op basis van bestuurlijk overleg van
voorjaar 2010 zijn de bijdragen van de
provincie Zuid-Holland en VenW
verhoogd.
2012: er is een extra bijdrage van € 3,5 mln
toegekend.
2013: het project is overgegaan naar de
realisatiefase.
2014: moment van gunnen heeft meer tijd
gekost, waardoor start realisatie is
aangepast.
2015: de planning van de realisatie is
vastgesteld.

Uitvoering De provincie Zuid-Holland is
verantwoordelijk voor de uitvoering van het
project. De ruimtelijke ordeningsprocedures
zijn afgerond. De uitvoering van het project is
in februari 2014 gestart.

MIRT Overzicht 2016 | 185

HOV-Net Zuid-Holland Noord

Gebied Zuidvleugel
Onderwerp Regionale/lokale
		infrastructuur
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

• •

•

•
•
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De kwaliteit van het openbaar
vervoer (attractiviteit, structurerende werking
en kostendekkingsgraad) in het gebied van de
concessie Zuid-Holland Noord is onvoldoende, op het gebied van capaciteit en kwaliteit.
Oplossing Een HOV (Hoogwaardig Openbaar
Vervoer)-Net Zuid-Holland Noord bestaande
uit 2 treinverbindingen (Leiden CentraalUtrecht Centraal en Alphen aan den RijnGouda) en de HOVbuscorridor Leiden
Centraal-Katwijk-Noordwijk.
Planning
2009: start realisatie
2018: oplevering
Financiën Voor HOV-Net Zuid-Holland Noord
is een rijksbijdrage van € 203 mln exclusief
btw gereserveerd als onderdeel van het
gebiedsbudget. Dit bedrag voor HOV-Net
Zuid-Holland Noord is samengesteld uit de
gereserveerde middelen van de RijnGouwelijn Oost en West. De bijdrage maakt
deel uit van het gebiedsbudget voor HOV-Net
Zuid-Holland Noord en Rijnlandroute. Artikel
IF 14.01.03.

Politiek/bestuurlijk Als alternatief voor de
eerdere lightrailplannen tussen Gouda-Leiden
en Katwijk/Noordwijk heeft het nieuwe
college van Zuid-Holland in haar hoofdlijnenakkoord gekozen voor het beter benutten van
het bestaande spoor tussen Leiden Centraal,
Alphen en Utrecht voor oost en een vertrambare busbaan voor West (tussen Leiden
Centraal en Katwijk/Noordwijk). Verdere
uitwerking van het hoofdlijnenakkoord heeft
tot de voorgestelde oplossing geleid. De
staatssecretaris heeft met deze oplossing
ingestemd.
Uitvoering Door de keuze van het nieuwe
college zijn de plannen in 2012 opnieuw
uitgewerkt. De provincie en betrokken
gemeenten zijn verantwoordelijk voor de
uitvoering van dit project.

2011: VenW en de provincie hebben
afgesproken dat de B&I kosten voor het
spoor tussen Alphen en Leiden A4 door
ProRail/VenW worden gedragen. Het nieuwe
college van Leiden wil niet meewerken aan
een tram door het centrum; de provincie
maakt een inpassingsplan.
2012: subsidieaanvraag in 2010 ingediend.
Door de keuze van GS voor een HOV-Net
moeten de plannen opnieuw worden
uitgewerkt. De subsidieaanvraag kan pas
opnieuw in behandeling worden genomen
nadat er duidelijkheid is over de uitvoering
van het HOV-Net.
2013: de subsidieaanvraag wordt opnieuw
ingediend als de voorbereiding inclusief de
bestuursovereenkomsten is afgerond.
2014: de projectbladen Rijn-Gouwelijn West
en Rijn-Gouwelijn Oost zijn samengevoegd
tot HOV-Net Zuid Holland Noord. Door de
gewijzigde plannen is de uitvoering
vertraagd.
2016: eind 2014 is de subsidiebeschikking
afgegeven.

MIRT Overzicht 2016 | 186

Randstadrail, fase 1

Gebied Zuidvleugel
Onderwerp Regionale/lokale
		infrastructuur
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Door ontwikkeling van aantal
woningbouwlocaties en de voorgenomen
overheidsplannen voor ruimtelijke ordening
zal het bestaande openbaar vervoer in de
driehoek Rotterdam, Den Haag en
Zoetermeer ontoereikend zijn om het gebied
te ontsluiten.
Oplossing Er wordt een hoogwaardige
lightrail-OV-verbinding tussen Rotterdam,
Den Haag en Zoetermeer met een fysieke
koppeling aan de bestaande stedelijke
railnetten gerealiseerd. Tussen Zoetermeer en
Rotterdam (Rodenrijs) wordt een hoogwaardige busverbinding aangelegd.
Planning
Oplevering:
2006: 	randstadrail op bestaande Hofpleinlijn
en Zoetermeerlijn, incl. koppeling
Haagse tramnet.
2010: 	doorrijden Rotterdam Centraal in
boortunnel.
2011: 	doorkoppeling aan Rotterdamse
metronet.
2012: 	aanleg hoogwaardige busverbinding
tussen Zoetermeer en Rodenrijs
(ZORO).
2016: aanlanding metro op Den Haag CS.
Financiën Taakstellend budget: € 894 mln
(rijksbijdrage exclusief btw, inclusief voor­
bereidingskosten en aanlanding Haags
Startstation Erasmuslijn (HSE)). Artikel IF
14.01.03.

Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: in het
kader van het Bereikbaarheidsoffensief
Randstad zijn er extra middelen gereserveerd.
Convenanten:
1. 	Procesovereenkomst tussen voormalig
ministerie van Verkeer en Waterstaat
(VenW) en Stadsregio Rotterdam (SRR)/
Haaglanden.
2. 	In 2001 is de bestuursovereenkomst
Randstadrail getekend.
3. 	In 2002 zijn de beschikkingen afgegeven
aan SRR en Haaglanden en is een beheersovereenkomst getekend.
4. 	In 2006 is door alle partijen een nadere
overeenkomst Randstadrail getekend.
Hierin is onder andere een ondergrondse
aanlanding van Randstadrail op Den Haag
CS opgenomen, waarvoor de minister van
IenM een subsidie van € 38 mln vastgesteld
heeft.
5. 	In 2010 is de Allonge bij de nadere
overeenkomst Randstadrail gesloten,
waarin voor de aanlanding van de
Erasmuslijn op Den Haag CS is gekozen
voor de +2 oplossing.
6. 	Door het vervallen van de Hoge
Snelheidslijn (HSL) shuttle Den Haag
Centraal-Rotterdam Centraal wordt de
vrijval van € 1,6 mln ingezet voor de
aanlanding van de HSE.

2011: aansluiting op Rotterdam Centraal
gerealiseerd in 2010, doorkoppeling op
metronet in 2011.
2013: doorkoppeling op Rotterdams metronet
gerealiseerd in 2011, ZORO bus is in december
2012 in gebruik genomen. De aanlanding van
RandstadRail op Den Haag Centraal op +2
niveau wordt in 2016 opgeleverd vanwege de
afstemming met de aanpassingen van het
spooremplacement en het sleutelproject Den
Haag Centraal.
2015: het projectbudget is opgehoogd in
verband met de prijsbijstelling voorgaande
jaren (€ 3,7 mln) en de prijsbijstelling 2014
(€ 0,4 mln).

Uitvoering De stadsregio Rotterdam en
stadsgewest Haaglanden zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van dit project.

MIRT Overzicht 2016 | 187

Rotterdamsebaan

Gebied Zuidvleugel
Onderwerp Regionale/lokale
		infrastructuur
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•

Pol./Best.

•
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De huidige ontsluiting van Den Haag
via de A12/Utrechtsebaan en de aansluiting
Voorburg heeft onvoldoende capaciteit om
de verkeersgroei op te vangen. Daarnaast wil
Den Haag het bedrijventerrein de Binckhorst
omvormen tot een hoogwaardige leef-,
woon- en kantooromgeving dicht bij het
centrum. De bereikbaarheid dient hiervoor te
worden verbeterd.
Oplossing De Rotterdamsebaan is een
nieuwe verbinding tussen het knooppunt
Ypenburg (HWN) en de Neherkade in Den
Haag (OWN). Het project bestaat uit drie
onderdelen: het aanpassen van de
Neherkade, een boortunnel tussen de
Centrumring en Ypenburg en de aansluiting
van de Rotterdamsebaan op de rijksweg bij
het knooppunt Ypenburg.
Planning De planning is primair aan de regio.
2013: subsidiebeschikking afgegeven
2013: start realisatie
2014: 	overeenstemming over vormgeving
aansluiting Rotterdamsebaan bij
Knooppunt Ypenburg
2019: openstelling
Financiën De rijksbijdrage bedraagt € 305
mln (inclusief btw). Artikel IF 14.01.03.

partners reserveren ook € 225 mln. De
projectdelen boortunnel en aansluiting
Ypenburg van de Rotterdamsebaan zijn in de
planuitwerkingstabel regionale/lokale
infrastructuur van het MIRT opgenomen. In
het bestuurlijk overleg MIRT najaar 2008 zijn
de voorwaarden voor medefinanciering van
het Rijk besproken en eind december 2008
zijn afspraken schriftelijk vastgelegd. In juni
2013 is voor de rijksbijdrage een subsidiebeschikking verleend. In 2014 is overeenstemming bereikt over de exacte vormgeving van
de aansluiting van de Rotterdamsebaan op de
verkeerskruising binnen knooppunt
Ypenburg.

2012: de planning is aangepast.
2013: de minister heeft het budget met
€ 70 mln verhoogd.
2014: de beschikking is afgegeven en het
project is overgegaan naar de
realisatiefase.
2015: de planning van de realisatie is
vastgesteld.

Uitvoering De gemeente Den Haag en de
Metropoolregio Rotterdam Den Haag zijn
verantwoordelijk voor de uitvoering van dit
project. Beiden staan garant voor de realisatie
en de financiering van de Neherkade. De
mijlpalen (ten behoeve van de uitkering van
subsidievoorschotten) worden in 2015
vastgesteld, op basis van de
uitvoeringsplanning.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van knelpunt 44 uit de File Top
50.

Politiek/bestuurlijk In het bestuurlijk overleg
MIRT voorjaar 2008 heeft het Rijk in principe
€ 225 mln beschikbaar gesteld voor het
project Rotterdamsebaan. De regionale
MIRT Overzicht 2016 | 188

Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen Beneden-Lek

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdvaarwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Uit de in 2010 opgeleverde
verkenning is gebleken dat er een tekort aan
ligplaatsen is op de Beneden-Lek tussen
Krimpen aan de Lek en Vianen (een belangrijke vaarweg op de corridor AmsterdamRotterdam). Op het hele traject is slechts één
ligplaats beschikbaar. De enige goede
mogelijkheid om binnen het beschikbare
budget extra ligplaatsen te realiseren is bij
Bergambacht. Het gebrek aan ligplaatsen
bemoeilijkt een goede logistieke planning
voor de binnenvaartondernemer in verband
met de wet- en regelgeving op het gebied van
vaar- en rusttijden. Daarnaast vergroot de
ontoereikende ligplaatscapaciteit de kans op
onveilig vaargedrag.
Oplossing De planuitwerking heeft uitgewezen dat er in het gebied ten oosten van het
veer Bergstoep en de bestaande overslagkade
acht overnachtingsplaatsen gerealiseerd
kunnen worden. Het onderzoek richt zich op
kades, steigers, toegangsweg en oeverwerken
zijn opgenomen in een ontwerp-bestemmingsplan. Er zijn onderzoeken uitgevoerd
naar de effecten van aanleg van de haven, de
resultaten hiervan zijn opgenomen in een
milieu-effectrapport (MER). Het MER wordt
samen met een ontwerp-bestemmingsplan
gepubliceerd.

Planning
2015: projectbeslissing
2016: start realisatie
2017: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 12 mln.
Artikel IF 15.03.02.

2012: het project is overgegaan van de
verkenningsfase naar de
planuitwerkingsfase.
2014: de planning is vertraagd doordat
voorbereiding voor de start van de
bestemmingsplanwijziging en de
doorlooptijd van de bestemmingsplanprocedure langer duren dan voorzien.
2015: de kosten van dit project zijn
gestegen door tegenvallers in bodemaanpassingen, bodemvervuiling en
noodzakelijke aanpassingen van de kade.
2016: zowel de start van de realisatie als
de openstelling is vertraagd omdat voor
de voorbereiding meer tijd nodig was en er
rekening gehouden moest worden met
het broedseizoen.

MIRT Overzicht 2016 | 189

•

Capaciteitsuitbreiding
overnachtingplaatsen Merwedes

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdvaarwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave

• •
•

Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Door het beleid om ankerplaatsen op
te heffen als ook door het afstoten van
ligplaatsen door gemeenten, ontstaat er een
tekort aan overnachtingsplaatsen op de
Beneden-, Boven- en Nieuwe Merwede. Het
gebrek aan ligplaatsen bemoeilijkt een goede
logistieke planning voor de binnenvaart in
verband met de wet- en regelgeving voor
vaar- en rusttijden. De ontoereikende
ligplaatscapaciteit vergroot tevens de kans op
mogelijk onveilig vaargedrag. Naast veiligheid
voor de scheepvaart in het algemeen gaat het
tevens om voldoende overnachtingsplaatsen
voor schepen met gevaarlijke stoffen.
Oplossing Vanwege inpassingsproblemen
van een nieuwe overnachtingshaven is de
scope gewijzigd in het zoeken naar een
combinatie van enkele kleinere maatregelen.
De bouwstenen voor een versoberde
oplossing zijn:
•		herinrichting van de bestaande
vluchthaven van Gorinchem;
•		het beter benutten van bestaande
ligplaatsen van derden;
•		het voorlopig handhaven van een deel
van de (huidige) ankerplaatsen waar dat
veilig kan.
Op basis van effectstudies zal tijdens de
planuitwerkingsfase in overleg met de
omgevingspartijen een voorkeursbeslissing
worden voorbereid.

Planning
2016: 		 voorkeursbeslissing
Na 2016: start realisatie
Na 2017: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 20 mln.
Artikel IF 15.03.02.

2011: het project is overgegaan naar de
planuitwerkingsfase.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 8 mln). In het regeerakkoord zijn taakstellingen opgenomen voor
bovenwettelijke inpassing, aanpassing
omgevingsrecht en toepassing PPS. Voor
dit project betreft het een bedrag van € 1,4
mln bovenwettelijke inpassing en € 2,5
mln omgevingsrecht.
2014: in 2012 heeft een herijking van de
opgave plaatsgevonden. Dit, en de langere
duur van de bestemmingsplanprocedure,
hebben geleid tot een bijstelling van de
planning.
2015: door inpassingsproblemen in het
gebied is besloten om te zoeken naar een
andere oplossing. Hiervoor is het
taakstellend budget verlaagd.

MIRT Overzicht 2016 | 190

Verkeerssituatie Splitsing
Hollandsch Diep-Dordtsche Kil

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdvaarwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•
•

•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Ter hoogte van de splitsing van het
Hollandsch Diep en de Dordtsche Kil is sprake
van een complexe verkeerssituatie voor de
scheepvaart met een verhoogd risico.
Oplossing In de planuitwerking zijn drie
alternatieven onderzocht:
1.		Nul-plus-alternatief: uitvoering van
maatregelen ter plaatse. De kruising
wordt overzichtelijker ingericht,
waardoor de veiligheid verbetert.
Rijkswaterstaat heeft een aantal van
deze maatregelen inmiddels uitgevoerd,
als onderdeel van no-regret nautisch
beheer;
2.		Marifoon-alternatief: nul-plus-alternatief plus het verscherpt controleren en zo
nodig handhaven van de uitluisterplicht
door de schippers van de marifoon;
3.		Verkeersbegeleiding: het nul-plus-alternatief plus het onder radardekking
brengen van de kruising bij de verkeerspost Dordrecht.
Er is gekozen voor het marifoon-alternatief in
combinatie met een driejarig monitoringprogramma gericht op de veiligheidssituatie. Uit
het driejarig monitoringsprogramma volgde
dat er op dit moment, gezien de huidige
omvang van de scheepvaart, geen noodzaak
bestaat om radardekking ter plaatse te
realiseren. Wel wordt in een vervolgonderzoek bekeken of andere maatregelen op het
gebied van bijvoorbeeld verkeersmanagement en calamiteitenbestrijding kunnen

bijdragen aan een blijvend hoog veiligheids­
niveau, ook bij groeiende scheepvaart.
Planning
2010: projectbesluit
2011: start uitvoering monitoring
2014: 	oplevering resultaten monitoring en
advies vervolgstappen
2015: start en opleveren vervolgonderzoek
2025-2027: oplevering
Financiën Taakstellend budget: € 10 mln.
Artikel IF 15.03.02.

2011: projectbesluit met keuze voor
marifoon-alternatief in combinatie met
monitoring is in 2010 genomen.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 1 mln). Op basis van de
prioritering uit de Structuurvisie
Infrastructuur en Ruimte wordt eventuele
uitvoering van dit project gefaseerd en
wordt oplevering verwacht in de periode
2021-2023.
2014: bezuinigingen uit het Lente- en
aanvullend Regeerakkoord hebben, zoals
besloten bij Voorjaarsnota 2013, tot
gevolg dat de oplevering wordt vertraagd
naar 2025-2027.

MIRT Overzicht 2016 | 191

Project Mainportontwikkeling
Rotterdam

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Groot project
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave

•

Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De mainport Rotterdam is in Europa
een belangrijk knooppunt voor internationale
goederenstromen en een vestigingsplaats
voor industrie en logistieke dienstverlening.
De mainport is één van de belangrijkste
dragers van de Nederlandse economie.
Ruimte voor de groei van intercontinentale
handelsstromen en daarmee de havenactiviteiten is een cruciale factor. Zonder aanleg van
een nieuw haventerrein in zee krijgen de
sectoren deepsea containers, de distributie en
de chemische industrie op korte termijn te
maken met ruimtetekort in de haven van
Rotterdam. Dit heeft gevolgen voor de
kwaliteit en de concurrentiepositie van de
haven en daarmee ook de economie.
Bovendien vraagt de kwaliteit van de
leefomgeving rond de haven dringend om
aandacht.
Oplossing Door het kabinet is een besluit
(2006) genomen met betrekking tot de
ruimtelijke reservering/realisatie van het
Project Mainportontwikkeling Rotterdam
(PMR). PMR is een project met een dubbele
doelstelling: versterking van de positie van de
mainport en het verbeteren van de kwaliteit
van de leefomgeving in de regio Rijnmond.
Binnen PMR zal tevens uitvoering worden
gegeven aan het project waarbij het Breeddiep
wordt verbreed van 75 naar 350 meter. De
doelstelling wordt door de volgende deelprojecten gerealiseerd:
1. 	Landaanwinning inclusief verplichte
natuurcompensatie;

2. 750 ha natuur- en recreatiegebied;
3. 	Bestaand Rotterdams Gebied (BRG)
uiteenvallend in leefbaarheidsprojecten en
intensivering ruimtegebruik.
Planning
2013: eerste fase landaanwinning gereed
2016: 	de verbreding van het Breeddiep eind
2016 gereed
2021: BRG en 750 ha gereed
2040: 	terreinen Maasvlakte 2 volledig
uitgegeven.

2012: de verdeling tussen ‘bijdrage IenM’
en ‘rijksbijdrage’ is aangepast ten gevolge
van de samenvoeging van de voormalige
ministeries VenW en VROM. Daarnaast is
door het opheffen van het FES ten gevolge
van het Regeerakkoord van 2010 de post
‘onvoorzien’ verlaagd met € 43,5 mln
(prijspeil 2010).
2016: verbreding Breeddiep is toegevoegd
aan project.

Financiën Bijdrage IenM € 1.194 mln, waarvan
€ 1.155 mln op artikel IF 17.06 en € 39 mln
voor BRG op artikel HXII 13.03. Andere
rijksbijdrage € 103 mln.
Politiek/bestuurlijk Het planologische kader
op rijksniveau ligt besloten in de Planologische
Kern Beslissing PMR (2006) en Besluit
algemene regels ruimtelijke ordening (Barro
2011). Verder is de uitvoering van het project
vastgelegd in het Bestuursakkoord (2004) en
Uitwerkingsovereenkomsten (2005).
Uitvoering De verantwoordelijkheid en risico’s
voor de uitvoering is bij diverse partijen
neergelegd (Havenbedrijf, provincie ZuidHolland en gemeente Rotterdam). Binnen het
Rijk dragen de ministeries van IenM, EZ en
Financiën verantwoordelijkheid voor
projectonderdelen. De natuurcompensatie bij
de landaanwinning wordt onder verantwoordelijkheid van het Rijk uitgevoerd.
MIRT Overzicht 2016 | 192

Gebied Zuidvleugel
Bijdrage Container Transferium Onderwerp
Multi- en intermodaal
Alblasserdam 		vervoer
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Om de bereikbaarheid en duurzaamheid van de Mainport Rotterdam te verbeteren is een privaat consortium onder leiding
van het Havenbedrijf Rotterdam voornemens
om een Container Transferium te ontwikkelen. Hiermee zal een concurrerend innovatief
binnenvaartalternatief voor een deel van het
havengerelateerde wegvervoer, dat nu nog
gebruik maakt van de A15, worden gecreëerd.
Haalbaarheidsstudies hebben uitgewezen dat
er slechts één locatie voldoet om dit Container
Transferium-concept privaat te kunnen
ontwikkelen, te weten polder Nieuwland te
Alblasserdam. Het Container Transferium zal
aan een relatief smal gedeelte van de
hoofdtransportas (de rivier ‘De Noord’)
worden ontwikkeld die tevens onderdeel
uitmaakt van de belangrijkste Europese
binnenvaartcorridor Rijn/Maas-Main-Donau.
Er dienen derhalve extra investeringen voor
het Container Transferium te worden
gemaakt welke noodzakelijk zijn vanwege de
eisen die de vaarwegbeheerder
(Rijkswaterstaat) op het gebied van vlotheid
en veiligheid heeft gesteld zodat de betrouwbaarheid van deze corridor kan worden
gegarandeerd. Indien deze additionele kosten
volledig voor rekening komen van de private
initiatiefnemers, dan worden de overslag­
tarieven te hoog om te kunnen concurreren
met de tarieven van het wegvervoer. Het
project kan dan geen doorgang vinden.

Oplossing Om de private bereidheid voor de
ontwikkeling van het Container Transferium
te behouden en vanwege het unieke karakter
van het Container Transferium-concept
hebben het ministerie van IenM en de
provincie Zuid-Holland zich voor dit specifieke
project bereid verklaard om (een deel van) de
extra investeringen te financieren.
Planning
2010/2011: start uitvoering
2015: openstelling
Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 3
mln. Artikel IF 18.03. Bijdrage provincie
Zuid-Holland: € 1 mln..
Uitvoering De planning en oplevering van het
Container Transferium is een verantwoordelijkheid van de private initiatiefnemers. In
2012 is gestart met de voorbereidende
werkzaamheden.

2011: het project is nieuw opgenomen
in het MIRT.
2013: de oplevering is enigszins
vertraagd door private aanscherping
van de business case.
2014: als gevolg van een aangepaste
terminal lay-out zijn de taakstellende
bijdragen van Rijk en provincie
Zuid-Holland gereduceerd.
2015: door de uitkomst van de gunning
zijn de taakstellende bijdragen van Rijk
en provincie Zuid-Holland verlaagd.
Openstelling enigszins vertraagd naar
begin 2015 als gevolg van zorgvuldige
inregeling terminal.

MIRT Overzicht 2016 | 193

194 | MIRT Overzicht 2016

Zuidwest-Nederland
Zuidwestelijke Delta
Visie
Hoofdopgaven
Gebieden met concentratie van opgaven van nationaal belang
Kaarten
Infographic
Project- en programmabladen

Visie

Hoofdopgaven

De regio Zuidwestelijke Delta beslaat de gehele provincie Zeeland.
De opgaven in het kader van het Uitvoeringsprogramma
Zuidwestelijke Delta en het Deltaprogramma op en rond de
Zuid-Hollandse eilanden en in het laaggelegen deel van WestBrabant worden ook bij deze regio betrokken. Vanuit de duurzaamheidsdriehoek (people, planet, profit) is duidelijk wat de kapitalen
van Zeeland zijn: een prettig woon- en leefmilieu voor bewoners en
bezoekers, grote ecologische waarden en kansrijke economische
potenties, enerzijds op en in het water (diep vaarwater, binnenvaartroutes, aquacultuur), anderzijds op het land (ontwikkelruimte,
energie-opwekking, toeristische aantrekkingskracht). De centrale
ambitie is om de economische potenties van Zeeland verder te
laten groeien binnen een veilige, gezonde en veerkrachtige Delta,
met behoud van het aangename woon- en leefklimaat. Bij de
verdere uitwerking en doorvertaling van de opgaven zal worden
gewerkt vanuit het duurzaamheidsprincipe: voorkomen dat
ontwikkelingen in het ene kapitaal ten koste gaan van de andere
kapitalen en zoeken naar synergie. Deze werkwijze en het samenwerken tussen Rijk en regio in het kader van het Uitvoerings- en
Deltaprogramma passen geheel in de vernieuwing van het MIRT.

Wateropgave in relatie tot een duurzame, economisch
vitale en veilige Delta
Voor de gehele Zuidwestelijke Delta ligt er een wateropgave als
gevolg van klimaatverandering: het in duurzame balans met
economie en ecologie garanderen van de waterveiligheid – ook
voor de Randstad – in relatie tot de zeespiegelstijging en extreem
hoge rivierafvoeren en het borgen van duurzaam zoetwater. In de
topsector Water staan water- en deltatechnologie voorop: getijdenenergie, multifunctionele dijken en innovaties in zandsuppleties
als showcase voor de rest van de wereld.

Havengerelateerde economie en Logistieke Delta
Voor de economie van Zeeland vormt de havengerelateerde
economie een zeer belangrijke drager. De opgave is het optimaal
laten functioneren en doorontwikkelen van deze sector en daarmee
de overheidsinvesteringen in het fysiek-ruimtelijke domein
optimaal te laten renderen. Het gaat hier over de ontwikkeling van
(watergebonden) bedrijvigheid, op- en overslag van goederen en
logistiek en grote chemieconcerns met innovatieve biobased
toepassingen (gebruik van groene grondstoffen). De sectoren zijn
tevens belangrijk voor de werkgelegenheid en indirect voor het
draagvlak voor voorzieningen en bieden tegenwicht aan de
optredende bevolkingskrimp in met name Zeeuws-Vlaanderen. De
zeehavens (Vlissingen, Terneuzen) liggen strategisch en aan diep
vaarwater. In een aantal sluizencomplexen in de delta tekenen zich
capaciteitsproblemen voor de binnenvaart af. De voorziene
grensoverschrijdende projecten zoals Seine Nord, versterken dit
MIRT Overzicht 2016 | 195

Zuidwestelijke Delta

proces. Het Rijk hecht aan het uitvoeren van de afspraken rond het
verder ontwikkelen van de Logistieke Delta, conform de visie op de
toekomst van de Zuidwestelijke Delta. Dit als afsluiting van de MIRT
Verkenning Antwerpen-Rotterdam (MIRT-VAR, vastgelegd in het
rapport Dynamische Delta 2020-2040). Het op orde houden en
doorontwikkelen van goede achterlandverbindingen hoort daarbij.

Energie
Bij de topsector Energie speelt Zeeland mee als het gaat om
energielevering (centrales, windparken, water/getijden) en het
transport via goede verbindingen naar de rest van Nederland. In
Zeeland en op en rond de Zuid-Hollandse eilanden zijn voorkeursgebieden voor grootschalige windenergie aangewezen en zal het
hoofdenergienetwerk (380KV) tussen Borssele en Midden-Brabant
compleet en robuust gemaakt worden.

Duurzame verstedelijking
In het Stedennetwerk Z4 (Goes, Middelburg, Terneuzen en
Vlissingen) wordt concentratie van verstedelijking en (boven)
regionale voorzieningen nagestreefd. Zowel ten aanzien van
woon- als werklocaties wordt de ladder voor duurzame verstedelijking gehanteerd en wordt herstructurering en zorgvuldig ruimte­
gebruik gestimuleerd. Bij de beschreven verstedelijkings- en
economische opgaven moet nadrukkelijk een relatie worden gelegd
met de demografische ontwikkelingen, zowel in de vorm van
(omgaan met) plaatselijke krimp als de afname van de beroeps­
bevolking wegens vergrijzing (arbeidsmarktbeleid en onderwijs).
Nagedacht moet worden over hoe een robuuste ruimtelijke
structuur kan ontstaan. Naast woningbouw en -kwaliteit, werklocaties en voorzieningen betreft het ook de grensoverschrijdende
samenhang.

Natuur en landschap
Het tot stand brengen en beschermen van de (herijkte) EHS,
inclusief de Natura 2000-gebieden, is een opgave in de MIRTagenda. Binnen de door het Rijk gestelde kaders begrenzen,
beschermen en onderhouden de provincies het natuurnetwerk met
de juiste ruimtelijke, water- en milieucondities. Het Rijk is als
beheerder wel verantwoordelijk voor het beheer van de
Deltawateren, de Voordelta en de Vlakte van Raan.

Gebieden met concentratie van opgaven
van nationaal belang
Deltawateren & Kust
Dankzij de Deltawerken is de waterveiligheid in de Zuidwestelijke
Delta sterk verbeterd. De schaduwkant van de aanleg van stormvloedkeringen en dammen is dat de getijdendynamiek en natuurlijke zoet-zoutovergangen grotendeels zijn weggevallen. De
water- en natuurkwaliteit zijn daardoor verslechterd. Dit remt ook
de economische ontwikkeling van het gebied. De centrale opgave
voor de Zuidwestelijke Delta is daarom het duurzaam herstel van
het evenwicht tussen veiligheid, economie en ecologie. Het
196 | MIRT Overzicht 2016

perspectief van integrale gebiedsontwikkeling staat voorop, waarbij
een betere verbinding wordt gelegd tussen water en ruimtelijke
ordening.
Volgens de voorkeursstrategie van het Deltaprogramma blijft het
huidige stelsel van dijken en waterkeringen ook in de toekomst de
basis voor waterveiligheid in de Zuidwestelijke Delta. Voor het
vergroten van de waterveiligheid in de Rijn-Maasdelta is het niet
nodig om rivierwater in de Grevelingen te bergen. Voor de
Oosterschelde wordt de huidige veiligheidsstrategie geoptimaliseerd: (innovatief ) versterken en beheren van dijken, samen met
het structureel aanpakken van de zandhonger en een aangepast
beheer van de Oosterscheldekering.
Voor de Westerschelde kiest het Rijk eveneens voor het optimaliseren van de huidige veiligheidsstrategie: het (innovatief ) versterken
en beheren van dijken, samen met het verder optimaliseren van de
huidige bagger- en stortstrategie om de platen en vooroevers van
de dijken mee te laten stijgen met de zeespiegel, en het stopzetten
van de zandwinning. Deze strategie draagt ook bij aan de versterking van de natuurkwaliteit.
In de rijksstructuurvisie Grevelingen en Volkerak-Zoommeer (RGV)
wordt de wenselijkheid en haalbaarheid van het terugbrengen van
beperkt getij in de Grevelingen en een zout Volkerak-Zoommeer
beschreven. Het kabinet stemde op 10 oktober 2014 in met de
ontwerp-RGV. Het ontwikkelperspectief van de ontwerp-RGV gaat
uit van:
•
Het terugbrengen van beperkt getij op de Grevelingen via een
doorlaat in de Brouwersdam. Hiermee wordt de Grevelingen
verbonden met de Noordzee. Tevens wordt zo ruimte geboden
aan private partijen voor de opwekking van duurzame
getijdenenergie.
•
Het terugbrengen van beperkt getij op het Volkerak-Zoommeer
via een doorlaat in de Philipsdam. Op deze wijze wordt het
Volkerak-Zoommeer verbonden met de Oosterschelde.
Hierdoor wordt het nu zoete Volkerak-Zoommeer weer zout.
Verdere uitwerking van de financiering van de benodigde maatregelen is nodig om de rijksstructuurvisie definitief te kunnen vaststellen. De betrokken overheden hebben hiertoe in maart 2015 een
(eerste) bestuursovereenkomst Ontwikkeling Grevelingen en
Volkerak-Zoommeer getekend. Besluitvorming wordt in 2016
verwacht.
De Ooster- en Westerschelde kennen opgaven op het gebied van
natuur en landschap, zoals herstel en behoud van de bestaande
natuur (Natura 2000), plus het ontwikkelen van nieuwe natuur.
Deze opgave dient ook ten goede te komen aan het Nationale Park
Oosterschelde.
Voor de Westerschelde geldt eveneens een natuurherstelopgave. Bij
dit alles moet er ook ruimte zijn voor recreatievaart, binnenvaart en
zeevaart. Samen met het Vlaams Gewest is voor het Scheldeestuarium, waar de Westerschelde deel van uitmaakt, een ‘Agenda
voor de Toekomst’ ontwikkeld. Deze agenda richt zich in eerste

Zuidwestelijke Delta

instantie op de ontwikkeling van een gezamenlijk kennis- en
onderzoeksprogramma. Een uitdaging vormt de demping van de
getijslag. Deze is toegenomen door menselijke ingrepen zoals
inpoldering, zandwinning en vaargeulverruiming en kan (op lange
termijn) een bedreiging vormen voor de veiligheid en natuurlijkheid van het Schelde-estuarium. Het onderzoeksprogramma zal
onder meer de effectiviteit bezien van grootschalig sedimentbeheer
in het mondingsgebied (bv. In de vorm van de aanleg of uitbreiding
van zandplaten), inclusief de mogelijkheid van pilots, op het
dempen van de getijslag in het Schelde-estuarium.
Bij de sluizencomplexen van Volkerak, Krammer en Kreekrak valt de
wateropgave samen met dreigende belemmeringen voor de
binnenvaart vanwege capaciteit. Het deelprogramma Kust van het
Deltaprogramma werkt aan een langetermijnvisie (Nationale Visie
Kust) over hoe de ruimtelijke ontwikkeling hand in hand kan gaan
met een duurzame veiligheidsstrategie voor de kust. Het strand en
de duinen zijn in de eerste plaats een natuurlijke verdediging tegen
overstromingen.
Om het veiligheidsniveau op orde te houden is er voor gekozen om
de zandige kust te laten meegroeien met de zee door middel van
zandsuppleties. Om mee te kunnen groeien met de zeespiegel­
stijging is een groter suppletievolume nodig. Hierbij is ook
aandacht voor de economische kant van de kustzone. Een voldoende breed strand, kwaliteitsverbetering van de verblijfsrecreatie en
mogelijkheden voor seizoensverlenging zijn belangrijk voor de
Zeeuwse Kust.

ten (biopark Terneuzen). In het kader van een optimale achterlandverbinding zijn twee goede binnenvaartroutes van essentieel
belang voor de ontwikkeling van de Logistieke Delta; ten eerste de
route via de Rijn-Scheldeverbinding naar Antwerpen en ten tweede
de Midden- Zeelandroute (onderdeel van de Europese as
Rotterdam-Parijs) via de Krammersluizen en Kanaal door ZuidBeveland, aansluitend op het Kanaal Gent-Terneuzen. Deze
verbindingen maken ook deel uit van de internationale corridor
Rotterdam-Antwerpen- Parijs. De Volkeraksluizen maken deel uit
van beide verbindingen. Op basis van de MIRT Verkenning
capaciteit Volkeraksluizen is besloten op korte termijn quick wins
uit te voeren, de wachttijden te monitoren en op langere termijn de
sluizen uit te breiden met een extra sluiskolk voor de beroepsvaart.

Zie voor gebiedsagenda + kaarten Zeeland:

• Gebiedsagenda

• Kaarten

Sloegebied & Kanaalzone
De Westerscheldehavens van Terneuzen (Kanaalzone) en Vlissingen
(Sloegebied) zijn zeehavens van nationaal belang en vormen samen
de derde zeehaven van Nederland. Goede toegang vanuit zee,
vaarweg en land is essentieel voor het benutten van de economische potentie van de Zuidwestelijke Delta. De toegankelijkheid van
de Scheldehavens vanuit zee heeft blijvende aandacht, vanuit een
duurzame balans tussen de belangen van een veilig, toegankelijk en
natuurlijk Schelde-estuarium.
Centraal staat verder de bereikbaarheid voor de binnenvaart en
aansluiting op het Trans-European TransportNetwork (TEN-T). De
investeringen in de sluis bij Terneuzen, de Sluiskiltunnel, de N62 en
de Seine-Scheldeverbinding dragen bij aan het concept Logistieke
Delta. Binnen de havengebieden liggen kansen voor logistiek,
chemie (biobased economy), water en energie. Hierbij wordt
aansluiting gezocht bij het topsectorenbeleid. In de topsector
Chemie liggen kansen voor het samen met West-Brabant uitbouwen van de biobased economy, het verder verduurzamen van het
productieproces en het ontwikkelen van groene bouwstenen voor
hoogwaardige producten. Naast optimale multimodale achterlandverbindingen (N62/A58, buisleidingen, spoor en binnenvaart) zijn
een duurzaam bedrijventerreinbeleid, stimulering van de binnenvaart en containerisatie de opgaven voor en ambities van het
zeehavengebied, waarbij onder meer bedrijven in de haven verder
integreren door meer gebruik te maken van elkaars (rest-)producMIRT Overzicht 2016 | 197

ONDERGROND
ONDERGROND

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONA
NATION
BELA
NAT

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND

REGIONAAL
REGIONAAL BELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
REGIONAAL BELANG
ONDERGROND

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND

NATIONAAL NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANG

REGIONAAL BELANG

WATER

REGIONAAL REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG

NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG BELANG

NATIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAAL BELANG
BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANG NATIONAAL

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND

ENERGIE
NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

REGIONAAL BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ERF

VERSTEDELIJKING

ONDERGROND

NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
BELANG
ONDERGROND
NATIONAAL

NATIONAAL BELANG

ENERGIE

WATER

REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG

NATIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ERF
NATUUR, LANDSCHAP
LANDSCHAP &
& ERF
ER
NATUUR,

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
REGIONAAL BELANG
ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL BELANG

NATIONAAL NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANG
REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG

NATIONAAL
NATIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
BELANG BELANG
NATIONAAL
BELANG

REGIONAAL REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG

WATER

BEREIKBAARHEID

REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG BELANG

REGIONAAL
REGIONAAL BELANG
BELANG

REGIONAAL

NATIONAAL BELAN

NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND

NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
BELANG
NATIONAAL
ONDERGROND

ONDERGROND
ONDERGROND

REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
BELANG
REGIONAAL
NATIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAAL BELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL

HAP
& ERFGOED
EIKBAARHEID

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND

EIKBAARHEID

REGIONAAL BELANG

ECONOMIE

BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID

WATER

WATER

WATER
Opgaven Zuidwestelijke
Delta

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

NATIONAAL BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
BELANG
REGIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG

REGIONAAL
NATIONAAL BELANG

HAP & ERFGOED
VERSTEDELIJKING

REGIONAAL REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

VERSTEDELIJKING
VERSTEDELIJKING
VERSTEDELIJKING

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
REGIONAAL BELANG
ONDERGROND

ALGEMEEN

NATIONAAL BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND

ONDERGROND

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

BEREIKBAARHEID

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELAN

NATIONA
NATION
BELA
REGIONAAL BELANG NATIONAAL
NAT

ZOOM OUT
OUT
nnet
ZOOM
OUTAanpak in groen-blauwe structuurHoofdvaarwegennet: deel TEN-t
ZOOM
Z
piekafvoer
ZOOM
ZOOM OUT Waterveiligheid:
EHS OUT
op
land (herijkt)
Primaire
kering
- voldoet
niet
(Derde Toets)
Natura2000
- water
Primaire
kering
- voldoet
(Derde
Toets)
Wederopbouwgebied
Hoofdspoorwegennet
gennet
t
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Woongebied
Hoofdwegennet deel TEN-t
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Hoofdvaarwegennet:
Natura2000
water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Zoetwater
PrimaireZeewaartse
kering - nader
onderzoek
nodg (Derde Toets)
WoongebiedMAINPORT, BRAINPORT, GREENPORT
ennet
Hoofdwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
t
Zoetwater
Natura2000
- land
Hoofdvaarwegennet:
TITEL deel TEN-t
INFRASTRUCTUUR
Opgave:
waterveiligheid
Zoetwater
net
TITEL
Waterveiligheid:
piekafvoer
PrimaireGROEN-BLAUWE
kering
- nader STRUCTUUR
onderzoek nodg (Derde Toets)
Aanpak in-groen-blauwe
structuur
Natura2000
land INFRASTRUCTUUR
en/of
PHS
regionale
weg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nationaal
Park
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
ZOOM OUT
ZOOM
OUT
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
ZOOM OUT
Zoutwater
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Zoutwater
- water WATERVEILIGHEID
Primaire
kering - &voldoet
(Derde Toets)
TEN-t
ale
weg
Zoutwater
Knelpunt hoofd
lltl TEN-t
PRODUCTIE
TRANSITIE
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Materialen
Intensivering / Transformatie
Mainport Schiphol (of
int’l hub) Natura2000
TEN-t
Knelpunt hoofdwegennet
onale
weg Intensivering / Transformatie
Opgave:
Zandhonger
RECREATIEVE
STRUCTUUR
EHS op(Derde
land (herijkt)
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Natura2000
water
Primaire
kering
voldoet
Toets)
Nationaal
Park
B
D
etwerk
HOV
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Zandplaat
/
Kwelder
/
Buitendijks
land
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Hoofdwegennet
Zoetwate
Zandplaat
// Kwelder
// Buitendijks
land
Hoofdvaarwegennet
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
le weg
Hoofdvaarwegennet:
deel
TEN-t
Zandplaat
Kwelder
Buitendijks
land
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak inPark
groen-blauwe structuurPrimaire
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie ≥ 500MW
EHS op land (herijkt)
kering - voldoet niet
(Derde
Toets)
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Opgave:
Zandhonger
Nationaal
Hoofdspoorwegennet
tt
Nieuwe verbind
Stedelijke vernieuwing
(of int’l hub)
STRUCTUUR
et
B
DMainport RotterdamGROENBLAUWE
erk
HOV
Nieuwe
verbinding hoofdwegennet
le weg
Stedelijke
vernieuwing
Hoofdspoorwegennet
Peilbeheer
/ peilfluctuatie Natura2000 - land
Aanpak
in recreatieve
structuur
Waterveiligheid:
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nationaal
Park
Opgave:
Zandhonger piekafvoer
Zoutwate
Primaire kering - nader onderzoek nodg (Derde Toets)
RECREATIEVE STRUCTUUR
(Mogelijke)
vestigingsplaats kerncentrale
B - landD
HOV
Natura2000
Opgave: Zandhonger
Zeewaartse
waterveiligheid
Aanpak
in recreatieve structuur
t:
TEN-t
en/of
PHS
Opgave:
Peilbeheer
/ peilfluctuatieNatura2000 - water
t: deel
deel
TEN-t
en/of
PHS
Natuurbrug
Extensivering
/
Herstructurering
Brainport
Eindhoven
et:
deel
TEN-t
en/of
PHS
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofd
ZOOM
OUT
Extensivering
/
Herstructurering
B
D
ZOOM
OUT
HOV
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
ennet
le weg
Object
of ensemblestructuur
op (voorlopige) lijst werelderfgoed
RECREATIEVE STRUCTUUR
Aanpak
inPark
recreatieve
ZOETWATER
Zandplaa
Opgave: Zeewaartse
waterveiligheid
Nationaal
Natura2000 - water
Primaire kering - voldoet (Derde Toets)
Kansrijk gebied windenergie (illustratief )
Peilbeheer / peilfluctuatie
Hoofdspoorwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
(Belangrijke)
Regionale
weg
Aanpak in groen-blauwe structuurSecundaire s
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Opgave:
Zandhonger
Object
of STRUCTUUR
ensemble
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Afvoerverdeling
Nationaal
Park
ZOETWATERZoetwater
CULTUURHISTORISCHE
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijsthoofdvaarwegennet
werelderfgoed
D Greenport
Knelpunt hoofd
Hoofdvaarwegennet
Knelpunt
piekafvoer
Aandachtsgebied zoetwater door verzilting
Aanpak inBgroen-blauwe
structuur
igplaatsenHOV
et
Aanpak in recreatieve structuur Waterveiligheid:
Windenergie
Hoofdwegennet: deel TEN-t
Object of ensemble op (voorlopige) lijst Hoofdvaarwegennet
werelderfgoed
Opgave:
Zandhonger
RECREATIEVE
STRUCTUUR
ZOETWATER
B
D
HOV
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
deel
TEN-t
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
RECREATIEVE
deel
TEN-t
MIRT-onderz
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
Object
ensemble
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Burgerluchthaven van
nationale
betekenis
materialen
aatsen
Aanpak
in of
recreatieve
structuur
deel
TEN-t STRUCTUUR
Hoofdwegennet:
deel TEN-t
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
ZOETWATERZoutwater
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Aandachtsgebied
zoetwater
door bodemdaling
Waterenergie
Knelpunt
(belan
verbeteren
Hoofdwegennet:
deel TEN-t
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of PHS
Nationaal
Park
en economi
Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
NationaalZOOM
Park OUT
Aandachtsgebied
zoetwater door verzilting
Hoofdvaarwegennet
sen
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
le weg
weg
Zandplaat
/
Kwelder
/
Buitendijks
land
le
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Wederopbouwgebied
Afvoercapaciteit
le
weg
Opgave:
Zandhonger
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Militaire luchthaven met burgermedegebruik
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-tSTRUCTUUR
en/of HOV
PHS
Object of ensemble opHOV
(voorlopige) lijst
werelderfgoed
Olie-zoetwater
en gaswinning
Aandachtsgebied
door verzilting
WATERVEILIGH
GROEN-BLAUWE
INFRASTRUCTUUR
B ZOETWATER
D
Samenhangend
HOV-netwerk
beteren
sen
x
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Samenhangend
HOV
Aanpak in recreatieve
structuur
Hoofdspoorwegennet:
deel
x TEN-t
(Belangrijke) Regionale
wegen/of PHS
Aanpak in recreatievedeel
structuur
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Hoofdvaarwegennet:
TEN-t
nnet
(Belangrijke)
Regionale weg
Aandachtsgebied zoetwater door bodemdaling
eren
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Wederopbouwgebied
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Algemeen
Peilbeheer CULTUURHISTORISCHE
Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Hoofdwegennet:
deel TEN-t EHS op land (herijkt)
Nieuwe
brug
ZOETWATER
Militaire
luchthaven
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Stedelijke vernieuwing
/ Transformatie
verzilting
Aandachtsgebied
zoetwater
door bodemdaling
sen
zoekgebied
bergingsgebieden
eren
WaterWateroverlast:
Bereikbaarheid
Nieuwe brug P
Algemeen
Stedelijke vernieuwing / Transformatie
regionale weg
Wederopbouwgebied
(Belangrijke) Regionale weg
Linie
ale weg Hoofdvaarwegennet:
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
TRANSPORT
&
OPSLAG
TEN-t regio
Object of ensemble opdeel
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Object of ensemble op (voorlopige) lijst wereld
ZOOM
ZOOM OUT Delta
ZOOM Extensivering
OUT
Wederopbouwgebied
ZOETWATER
Cultureel
erfgoedgebied
opOUT
(voorlopige)
Stedelijke
met concentratie
van topsectoren
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijstwerelderfgoed
werelderfgoed
Sluislijst
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of PHS
Berging
Zuidwestelijke
/ Herstructurering
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting Sluis
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Zeehaven
van nationale
betekenis
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
P
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
zoetwater
door bodemdaling
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Natura2000
- land
onale
eren weg
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Extensivering
/ Herstructurering
P.M. STRUCTUURZOOM
GROENBLAUWE
net
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TEL
INFRASTRUCTUUR
OUT
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
nnetZOOM OUT
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
High
Tech
Systemen
&
Materialen
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
w
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
Woongebied
nnet
EHS
op
land
(herijkt)
Primaire
kering
voldoet
niet
(Derde
Toets)
Hoofdwegennet
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TEL
INFRASTRUCTUUR
Primaire
kering
voldoet
niet
Hoofdwegennet
EHS
op
land
(herijkt)
Primaire
kering
voldoet
niet
(Derde
Toets)
Uitleg
nnet
Gebieden
een
concentratie
van
nationale
belangen
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Natuurlijk
erfgoedgebied
lijst werelderfgoed
Gebiedenmet
met
een
concentratie
van
le
weg
Wederopbouwgebied
Zandsuppletie
EHS
op land
(herijkt)op (voorlopige)
Primaire
kering - voldoet niet (Derde Toets)
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Aandachtsgebied
zoetwater
door bodemdaling
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
UitlegNatura2000 - water
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
CapaciteitsuitbrP
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
le
weg
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
GROENBLAUWENatuurbrug
STRUCTUUR
nationale
belangen
Nieuwe hoogspanningsverbinding (indicatief )
Woongebied
Hoofdwegennet
Knelpuntzoetwater
hoofdwegennet
fdwegennet
Aandachtsgebied
door bodemdaling
EHS
op
land
(herijkt)
Intensivering
/ Transformatie
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst w
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
Materialen
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
Woongebied
Mainport
Rotterdam
(of
int’l
hub)
Energy
Hoofdwegennet
oofdwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
Natura2000
land
Primaire
kering
- nader
onderzoek
Primaire
kering
-- nader
onderzoek
nodg
Opgave
hoofdwegennet
oofdwegennet
Natura2000
-- land
EHS opToets)
land (herijkt)
Intensivering / Transformatie
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg (Derde
(Derde
Toets)
Overige gebiedsopgaven
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
oofdwegennet
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Natura2000
land
Wederopbouwgebied
W
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Aanpak in groen-blauwe
structuur
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT Wateroverlast:
Berging
(zoekgebied)
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Wederopbouwgebied
zoekgebied
bergingsgebieden
Natuurbrug
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurk
Doorstroming
v
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
Kansrijk
gebied
geothermie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
le weg
Aandachtsgebied zoetwatervoorziening
Knelpunt hoofdwegennet
egennet
OUT
ZOOM
OUT
ZOOM
OUTvernieuwing Mainport
egennet
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
EHS op land (herijkt)
Natura2000
-- ZOOM
water
Primaire
kering
-- voldoet
(Derde
Toets)
Wederopbouwgebied
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Rotterdam
(of int’l hub)
Natura2000
water
Stedelijke
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Brainport
Eindhoven
Creatieve
Industrie
Natura2000 - land Primaire k
rwegennet
Primaire
kering
voldoet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Natura2000
water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Hoofdspoorwegennet
rwegennet
Nieuwe verbinding
hoofdwegennet
Stedelijke vernieuwing Integrale gebiedsopgave van nationale
rwegennet
OV-knooppunt
Natura2000 - land
Kansrijk gebied zonne-energie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Natuurbrug
Zoetwater
O
betekenis
Nationaal
Landschap onder regionaal
beheerzoekgebied bergingsgebieden
RECREATIEVE
STRUCTUUR
GREEN DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde / Zandhonger
MIRT-onderzoek
ennet
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Afvoerverdeling
Secundaire stuw
OV-knooppunt
Wateroverlast:
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Waterveiligheid:
piekafvoer
Woongebied Knelpunt (belangrijke)
Hoofdwegennet
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Primaire k
Natuurbrug
Nieuwe
hoofdwegennet
Hoofdspoorwegennet
regionale
weg
Geothermie
Waterveiligheid:
Aanpak
structuur
Natura2000 - land
nnet
Natura2000 - en
water
gennet
Brainport
Eindhoven
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Waterveiligheid: piekafvoer
piekafvoer
Greenport
Agro
& Foodverbinding
economie
Aanpak in
in groen-blauwe
groen-blauwe
structuur
ennet
Hoofdspoorwegennet
Extensivering
/
Herstructurering
Hoofdspoorwegennet
Nationaal
Park
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
wegennet
Natura2000 - water
wegennet
Zoutwater
wegennet
Extensivering / Herstructurering
Economie
RECREATIEVE STRUCTUUR
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Kennis
Afvoerverdeling
Secundaire s
Aanpak
in
groen-blauwe
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Afvoercapaciteit
Nationaal
Landschap
onderstructuur
regionaal
beheer
RECREATIEVE
STRUCTUUR
MIRT-onderzo
O
Waarborgen
afwatering / piekafvoer Natura2000 - water
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
tGROENBLAUWE STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Primaire
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Zeehaven
van regionale
betekenis
Afvoerverdeling
Secundaire
sk
Knelpunt
(belan
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Natuurbrug
High
TechHOV-netwerk
Systemen
& Materialen
B
D
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Samenhangend
HOV
HOV
Aanpak
in groen-blauwe
struc
Greenport
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
net
Waarborgen
afwatering / piekafvoer
Piekafvoer
/ Afwatering
Nieuwe
en economie
rwegennet
Aanpak
in
recreatieve
structuur
deel TEN-t en/of PHS
Zandplaat / Kwelder / Buitendijks
landspoorverbinding (indicatief)
ennet
e)
regionaleHoofdspoorwegennet:
weg
t regionale
Aanpak
in
groen-blauwe
struc
Hoofdvaarwegennet
e)
weg
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Nationaal
Park
e) regionaleHoofdwegennet:
weg
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Nationaal
Park
MIRT-onderz
deel TEN-t
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Coalitie Natuurlijke
Klimaatbuffers
Nationaal
Park
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
hoofdwegennet
Aanpak
in groen-blauwe
structuur Knelpunt
Waterveil
Afvoercapaciteit
Energie
uit
water
Aanpak in groen-blauwe structuur Peilbeheer
Natuurbrug
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Nationaal
Landschap onder
regionaal
beheer
STRUCTUUR
Opgave:
Zandhonger
STRUCTUUR
Hoofdspoorwegennet
en
economie
MIRT-onderz
Energy
Maeslantkering,
NieuweRECREATIEVE
Waterweg
Hoofdvaarwegennet
Opgave:
Zandhonger
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Afvoerverdeling
Secundaire
sP
Burgerluchthaven
van
nationaleEHS
betekenis
smaterialen
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Militaire
luchthaven
met burgermedegebruik
Life
Sciences
&RECREATIEVE
Health
Nieuwe
brug
op land (herijkt)
Primaire
kering
(Derde Toets)
Afvoerverdeling
Hoofdvaarwegennet
Topsectoren
Opgave:
Zandhonger
-netwerk
RECREATIEVE
STRUCTUUR Knelpunt
hoofd
ZOOM
OUT- voldoet niet
Hoofdvaarwegennet
gennet
-netwerk
Linie
regionale
weg ZOOM OUT Zeehaven van regionale betekenis
t
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Materialen
-netwerk
Natuurbrug
en
economie
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Natuurbrug
EHS op
land (herijkt)
ke)
regionale
weg
Aanpak
in groen-blauwe
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg Secundaire stuurknop Berging
Aanpak
in recreatievestructuur
structuurAfvoerverdeling
Afvoercapaciteit
RECREATIEVE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of PHS CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Opgave:
Z
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder
CO
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Zuidwestelijke
Delta
Nationaal Park
Peilbeheer
Knelpuntregionale
(belangrijke)
regionale
weg
Multimodaal
betekenis
(logistiek)
Aanpak
groen-blauwe
structuur
Park MIRT-onderz
Creatieve
Industrie
Afvoercapaciteit
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Peilbeheer
peilfluctuatie
Object
of ensemble op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Militaire
luchthaven
met burgermedegebruik
Water
Zeehaven
vanknooppunt
nationale
P.M. in
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Primaire
kering
- nader
onderzoek
nodgNationaal
(Derde Toets)
Afvoercapaciteit
Haringvlietsluizen
Peilbeheer
/// peilfluctuatie
Opgave
sluis betekenis
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Water
net
net
CULTUURHISTORISCHE
Sluis
Natura2000
- landSTRUCTUUR
ZOETWATER
Peilbeheer
peilfluctuatie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Bedrijventerrein
/regionale
Haventerrein
Woongebied
Nationaal
Park
(Belangrijke)
Regionale
weg
Binnenhaven
van
betekenis
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbind
RECREATIEVE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Linie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR HOV
Natura2000
onale
weg Nationaal Landschap onder regionaal beheer
en economie
ale
MIRT-onderzoek
Afvoerverdeling
Secu
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
netweg
BwaterZandsuppletie
DPeilbeheer
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Aanpak in recreatieveOpgave:
structuZ
UT x
ZOOM
OUTgebiedsopgave
ZOOM OUT
D
Berging Zuidwestelijke
Delta
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
enHOV
economie B
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
x
Integrale
van
regionale
betekenis erfgoedgebied
Zeehaven
regionale
betekenis
Agro
&van
Food
(Belangrijke)
Regionale
wegCultureel
Object
of
ensemble
op
lijst
werelderfgoed
B (voorlopige)
D van
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV Zeehaven
HOV
High
Tech
Systemen
&betekenis
Materialen
van
nationale
betekenis
Peilbeheer
Natura2000
water
Primaire
kering
- voldoet (Derde Toets) Aanpak in recreatieve structuA
Aanpak
in -groen-blauwe
structuur
Hoofdvaarwegennet
Kassengebied
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Zandsuppletie
Afvoercapaciteit
Zeehaven
nationale
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Zandsuppletie
ZOETWATER
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
(Belangrijke)
Regionale
weg
P.M.
ZOETWATER
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Linie
le weg
Aanpak in groen-blauwe
structuur knooppunt regionale betekenis (logistiek)
ZOETWATER
Multimodaal
Afvoercapaciteit
Nationaal Landschap onder regionaal
Aanpak in groen-blauwe structuur
Knelpuntbeheer
hoofd
Nationaal
Landschap onder regionaal
beheer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR MIRT
netweg
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Nieuwe
brug
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Stedelijke
vernieuwing / Transformatie
Linie
le
Hoofdwegennet
Zoetwater
Zandsuppletie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Berging
(zoekgebied)
Peilbehee
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
OUT Waterveiligheid:
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
ZOOM
OUT
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUURZOOM
Stedelijke vernieuwing
/Binnenhaven
Transformatie
Tuinbouw
Uitgangsmaterialen
Nieuwe
brug
piekafvoer
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
verzilting
Energy
vanen
nationale
betekenis
en ec
Regionaal
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
g
ligplaatsen
P.M.
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater
door
Peilbeheer
Berging
Zuidwestelijke
Delta
UT
ZOOM
OUT
g
ligplaatsen
ZOOM
OUT
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
Peilbeheer
g ligplaatsen
A
Aanpak
in groen-blauwe structuur
Peilbeheer /GROEN-BLAUWE
Waterbuffer
Integrale gebiedsopgave
van regionale
Doorstroming
vaarweg verbeteren
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
P.M. in betekenis
Knelpunt
hoofd
op (voorlo
ZoutwaterObject of ensemble
Zandsuppletie
Aanpak
groen-blauwe
structuur
Afvoercapaciteit
Sluislijst werelderfgoed Object of ensemble op (voorlopige) lijst
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Extensivering
/ Herstructurering
Zoetwater
Linie
Linie
le weg
Zoetwater
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
werelderfgoed
Object
of
ensemble
op
(voorlo
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Nationaal
Park
Sluis
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
Sluis
Life
Sciences
&
Health
ZOETWATER
Berging
(zoekgebied)
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
(Belangrijke)
Regionale
weg
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Creatieve
Industrie
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Zeespiegelstijging
Extensivering
/
Herstructurering
(Belangrijke)
regionale
weg
Regionaal
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Hoofdkantoren
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Zandsuppletie
Hoofdwegennet
Zoetwater
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
eg verbeteren
verbeteren
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Wederopbouwgebied
Berging Zuidwestelijke Delta
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Berging Zuidwestelijke
Delta
eg
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
eg verbeteren
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL Intensivering
INFRASTRUCTUUR Knelpunt hoofdwegennet
EHS
op
land (herijkt)
/ Transformatie
weg
A
Zandplaat
/ Kweldererfgoedgebied
/ Buitendijks landop (v
materialen
P.M.
OV-knooppunt
Zeehaven van CULTUURHISTORISCHE
regionale betekenis
(militair
Cultureel
STRUCTUUR
P.M.
Nationaal
Parkgebruik)
Zoutwater
Zoutwater
(verbeteren)
Ecologische kwaliteit
Knelpunt
region
Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Uitleg
Hoofdspoorwegennet
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Wederopbouwgebied
Peilbeheer
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Cultureel
erfgoedgebied
op (v
Aandacht
Wederopbouwgebied
Berging
(zoekgebied)
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
Water
Zandsuppletie
Zoutwater
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Wederopbouwgebied
Knelpunt
hoofdwegennet
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Uitleg Intensivering / Transformatie
& Food
Integrale
gebiedsopgave
van nationale betekenis
(belangrijke)
weg
AgroAgro
& Food
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Den HaagOpgave
Internationale
Stad regionale
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
EHS
op
land
(herijkt)
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Zandsuppletie
Opgave:
Zandhonger
Knelpunt
hoofdwegennet
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
etwerk HOV Stedelijke
EHS
op land (herijkt)
Intensivering
/DTransformatie
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Berging (zoekgebied)
Natura2000
- land
B vernieuwing
Zandplaat
Kwelder
Buitendijks land
land
Linie
// Kwelder
// Buitendijks
Aanpak
in
recreatieve
structuur
erfgoedgebied op W
(
Coalitie
Klimaatbuffers
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Kennis (belangrijke) regionale
Natuurlijk erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijstNatuurlijke
werelderfgoed
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
Knelpunt
weg Zandplaat
P.M. ZandplaatNatuurlijk
/ Kwelder erfgoedgebied
/ Buitendijks
land
op (
Aandacht
Knelpunt
(belan
GREEN
DEALEcologische
Biodiversiteit
Oosterschelde
Doorstroming
verbeteren
Chemie
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Berging
Zuidwestelijke
Delta -Natuurlijk
Zandhonger
(verbeteren)
kwaliteit
(zoekgebied)
Chemie
Tuinbouw
en Uitgangsmaterialen
Den
Haag
Internationale
Stad
Nieuwe
verbindingvaarweg
hoofdwegennet
P+R
P+RZuidas Berging
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Stedelijke vernieuwing
Natura2000
land/ Zandhonger
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL Hoofdspoorwegennet
INFRASTRUCTUUR
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Natura2000
-- water
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Stedelijke vernieuwing
Natura2000
land
Extensivering
/ Herstructurering
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
GREEN
Biodiversiteit Oosterschelde / Zandhonger
BergingDEAL
(zoekgebied)
P.M.
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
angrijke) regionale weg
erk
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
Primaire kering - voldoet niet (Derde Toets)
Wederopbouwgebied
Wederopbouwgebied
W
Greenport
Hoofdvaarwegennet
GREEN
DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Natura2000 P+R
- Wederopbouwgebied
water
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Logisitek
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Zuidas
OV-knooppunt
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Life
Sciences & Health
Knelpunt
hoofdwegennet
Zandsuppletie
Extensivering / Herstructurering
P+R Aandacht
Knelpunt
hoofdwegennet
OV-knooppunt
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Regionaal
snelfietspad
EHS
op land
(herijkt)
Intensivering
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Natura2000
- water
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
Op
de
kaart
zijn
t.a.v.
infrastructuur
de
huidige
opgaven
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
Extensivering //Transformatie
Herstructurering
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
OV-knooppunt
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
nnet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
regionale
weg
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
nnet
ZOETWATER (Mogelijke) vestigingsplaats kerncentrale
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Primaire
kering - nader
onderzoek
nodg
(Derde
nnet
aangegeven
waar
eenEcologische
MIRTToets)
Verkenning,
(verbeteren)
kwaliteit
rijke) regionale weg Buiten landsgrens
Aanpak in groen-blauwe structuur Waterove
Watergerelateerde
gebiedsWatergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Coalitie Natuurlijke
Klimaatbuffers
Landbouw
(of(belangrijke)
LOG)
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Natuurbrug
Water
Zandsuppletie
Fietsenstalling
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Stedelijke vernieuwing
Knelpunt
regionale
weg
Natura2000
- land
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Regionaal snelfi
MIRT
Onderzoek
ofwerelderfgoed
planuitwerking
loopt.regionale weg
Nieuwe verbinding
hoofdwegennet
Hoofdvaarwegennet
Natuurbrug
NIEUWBOUW &
&ontwikkeling
HERSTRUCTURERING
Knelpunt
(belangrijke)
Natuurbrug
NIEUWBOUW
HERSTRUCTURERING
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Berging
(zoekgebied)
/ project
Natuurbrug
NIEUWBOUW
&Coalitie
HERSTRUCTURERING
oofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg weg
Primaire kering - voldoet (Derde
Toets)
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
noofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)
oofdwegennet
Nationaal
Park
RECREATIEVE
STRUCTUUR
onale
weg (Belangrijke)
e)
regionale
weg
RegionaleBelangrijke
weg Chemiezeehaven
RECREATIEVE
STRUCTUUR- water
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Natura2000
RECREATIEVE STRUCTUUR
Waarborg
Maintenance
Nieuwe
brug
Extensivering / Herstructurering
A
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
RECREATIEVE STRUCTUUR
STRUCTUUR
Fietsenstalling
Knelpunt
(belangrijke)
regionale STRUCTUUR
weg
RECREATIEVE
Peilbeheer
/ Waterbuffer
GROENBLAUWE
e)
regionale weg
Peilbeheer
/ Waterbuffers
Knelpunt hoofdwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Natuurlijk
erfgoedgebiedpiekafvoer
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Knelpunt hoofdspoorwegennet
NationaalOosterschelde
Park
Waterveiligheid:
Zandsuppletie
tructuur
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
x
rwegennet
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
/ Zandhonger
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Windenergie
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwater
door bodemdaling
Aanpak
inPark
recreatieve
structuur
rwegennet
Nationaal
Knelpunt hoofdwegennet
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
en
rwegennet
le weg
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
TOPSECTOREN
MAINPORT,HOV
BRAINPORT, GREENPORT
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Knelpunt hoofdwegennet
Samenhangend
HOV-netwerk
Onderwijs
Logisitek
Nationaal
Landschap
onderDregionaal
beheer
Natuurbrug
B
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Nationaal Landschap
Landschap
onder regionaal
regionaal
beheer
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
x
Regionale weg
Nationaal
beheer
Nieuwe brug M
Verziltingsgevoelige
gebieden
eningeen
le regionale
weg (Belangrijke)
Aanpak
recreatieve structuur
Opgave: Landschap
Zeewaartse
waterveiligheid
Nationaal
onder
regionaal
beheer
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
e)
B
D
Samenhangend
HOVonder
HOV
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug HOV-netwerk
xweg
Zandsuppletie
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
vernieuwing
/ Transformatie
Aanpak
in recreatieve
structuur
Knelpunt
hoofdvaarwegennet Wederopbouwgebied
Waterenergie
Natuurbrug
wegennet Stedelijke
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Peilbeheer
/
Waterbuffer
wegennet
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Zandsuppletie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
wegennet
wateraanvoer
mogelijk/ TransformatieNatuurbrug
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
High
Tech
Systemen
&
Materialen
Intensivering
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
Zandsuppletie
WATERVEILIGHEID STRUCTUUR
RUCTUUR
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Zorg
Landbouw (of LOG)
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
CULTUURHISTORISCHE
Afvoerve
Nieuwe
brug
Aanpak
in
groen-blauwe
structuurKnelpunt
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale
weg
Aanpak
structuur
Stedelijke vernieuwing / Transformatie
HOV op (voorlopige)
Samenhangend
A
Aanpak
in
(belangrijke)
regionale
wegin groen-blauwe
Object of Park
ensemble
lijst
wereld
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aanpak
in groen-blauwe
groen-blauwe structuur
structuurNieuwe
Sluis brug
le weg
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
TITEL
Nationaal
Extensivering
/ Herstructurering
Opgave:
Zandhonger
Olie- enCoalitie
gaswinning
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Natuur,
Landschap
&
Erfgoed
Natuurlijke
Klimaatbuffers
aarwegennet
Peilbeheer
/
Waterbuffer
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Peilbeheer
/
Waterbuffer
aarwegennet
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Knelpunt hoofdwegennet
ctuur
aarwegennet
Energy
Stedelijke vernieuwing
Mainport Rotterdam
(of
int’l
hub)
weg
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
EHS
op
land
(herijkt)
Primaire
kering
voldoet
niet
(Derde
Toets
Zandsuppletie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werel
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
Sluis
Maintenance
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
Maeslant
Extensivering / Herstructurering
Peilbeheer / WaterbufferCultureel
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Recreatie
(leisure) CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
op (voorlopige)
lijst w
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Object
ensemble
opstructuur
(voorlopige)
lijst
wereld
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Sluis
P
Uitleg
Aanpakofinerfgoedgebied
recreatieve
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
WATERVEILIGHEID
RUCTUUR xExtensivering
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
/ Herstructurering
Intensivering
/ Transformatie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet Peilbeheer / peilfluctuatie
Nieuwe verbind
Vestigingsplaats zonne-energie
nale
weg weg
Nationaal≥Landschap
onder re
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Verstedelijking
Linie
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
500MW
e) regionale
regionaleNieuwe
Linie
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(D
e)
weg
Creatieve
Industrie
Extensivering
/
Herstructurering
Brainport
Eindhoven
verbinding
hoofdwegennet
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
w
Nationaal
Landschap
onder
re
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
Natura2000
land
Linie
e) regionale
weg
Aanpak in groen-blauwe structuur
Linie
(Mogelijke) vestigingsplaats
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
500MW
Primaire kering
kering -- voldoet
voldoet
niet (Derde
(Derde
Toets)
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Afvoercap
Uitleg vernieuwing
(Mogelijke)
electriciteitsproductie
≥≥ 500MW
Primaire
niet
Toets)
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Onderwijs
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Natuurlijk
erfgoedgebied
op(voorlopige)
(voorlopige)
lijstww
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Cultureel erfgoedgebied
op
lijst
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Nieuwe
brug
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Waterrecreatie
(leisure)
Stedelijke
/ Transformatie
Knelpunt
Peilbeheer / Waterbuffer
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Uitleg hoofdwegennet
EHS
op
land
(herijkt)
Capaciteitsuitbreiding
TITEL
EHS
op
land
(herijkt)
EHS
land
(herijkt)
Primaire kering - voldoet Knelpunt
niet (Derde(belan
ToetsB
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Stedelijke
vernieuwing
Doorstroming
vaarwegligplaatsen
verbeteren
TRANSPORT & OPSLAG
orlopige) lijst werelderfgoed
P.M.
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
P.M.
ZOETWATER
Aanpak
in groen-blauwe
P.M.
Natura2000
- water
Primaire
kering
- voldoet
Toets)struc
(Mogelijke) vestigingsplaatsNatuurlijk
kerncentrale
erfgoedgebied
op (Derde
(voorlopige)
lijst
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
P.M.
Agro Zorg
& Food
Primaire kering
kering -Greenport
- nader
nader onderzoek
onderzoek
nodg (Derde
(Derde
Toets)
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Natuurbrug
Primaire
nodg
Toets)
(Mogelijke) vestigingsplaats
vestigingsplaats kerncentrale
kerncentrale
Aanpak
groen-blauwe
struc
Object
of ensemble
opin
(voorlopige)
lijst
wereld
Peilbehee
(Mogelijke)
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst w
Wederopbouwgebied
Natuurbrug
Sluis
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Extensivering
/ Herstructurering
P+R
P+R verbinding
Natura2000
EHS
op
land -(herijkt)
Primaire kering - nader onderzoek nodg (D
Nieuwe
hoofdwegennet
Natura
2000
-land
land
Intensivering
net(voorlopige)
Natura2000
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Zandsuppletie
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Extensivering //Transformatie
Herstructurering
OV-knooppunt
op
lijst werelderfgoedExtensivering
Hoogspanningsleiding
≥
220kV
Z
Energie
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Linie
Knelpunt (belangrijke) regionale
weg kering - voldoet (Derde
Waterveiligheid:
piekafvoer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
Wederopbouwgebied
Primaire
Toets)
RECREATIEVE
Primaire
kering -Burgerluchthaven
voldoet
(DerdeSTRUCTUUR
Toets)
d
Cultureel
op (voorlopige)
lijst w
van nationale betekenis
Tuinbouw en Uitgangsmaterialen
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
) )
d
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)erfgoedgebied
Knelpunt
Wederopbouwgebied
PRODUCTIE
& TRANSITIE
RECREATIEVE STRUCTUUR
Berging
Z
Uitleg hoofdvaarwegennet
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
ad
OV-knooppunt
Afvoerverdeling
Secundaire
stuu
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Natura2000
water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Natura2000
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
Recreatie
(leisure)
Natura
2000 - water
Stedelijke
vernieuwing / transformatie
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
OV-knooppunt
Regionaal
snelfietspad
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Stedelijke
vernieuwing
hoogspanningsverbinding (indicatief
P.M.weg weg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
PRODUCTIE & Nieuwe
TRANSITIE
Linie ) waterveiligheid
Aandachtsgebied
zoetwater door
bodemdaling
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Opgave: Zeewaartse
Peilbeheer / Waterbuffer
P+R
P+R
Waterveiligheid:
piekafvoer
ructuur
Waterveiligheid:
piekafvoer
uctuur
Windenergie
Linie
Natuurlijk erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst Bw
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Nationaal
Landschap
onder regionaal
beheer
Windenergie
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Sciences
Windenergie
Zandsupp
RECREATIEVE
STRUCTUUR
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
Knelpunt (belangrijke) Life
regionale
weg& Health
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
(Mogelijke)
vestigingsplaats
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
MIRT-onderzoe
x
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
(Mogelijke) vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
Waterrecreatie
(leisure)
Nationaal
Park
Knelpunt
(belangrijke) regionale weg
Nationaal
Park
Extensivering
/ Herstructurering
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Fietsenstalling
P.M.
Kansrijkvestigingsplaats
gebied geothermie
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
(Mogelijke)
electriciteitsproductie
≥
500MW
en
economie
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
elektriciteitsproductie
>
500MW
STRUCTUUR
Opgave: Zeewaartse
ZeewaartseP+R
waterveiligheid
P.M.
Opgave:
waterveiligheid
Knelpunt
hoofdwegennet
Nationaal
Opgave: Zandhonger
P+RPark
Regionaal snelfietspad
Waterenergie GROENBLAUWE
Wederopbouwgebied
G
P.M.
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Waterenergie
Waterenergie
Militaire
Water
RECREATIEVE
STRUCTUUR
B
D
Samenhangend HOV-netwerk
HOV
Opgave: Zeewaartse waterveiligheid
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
P+R
P+R luchthaven
Berging (
Kansrijkvestigingsplaats
gebied zonne-energie
OV-knooppunt
Aanpak
in groen-blauwe structuur
Aanpak
in recreatieve structuur
Afvoercapaciteit
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
(Mogelijke)
kerncentrale
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
(Mogelijke)
vestigingsplaats
Knelpunt (belangrijke)
regionale
weg
Knelpunt
hoofdwegennet
Nieuwe
brug
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Natuurbrug
Wateroverlast: zoekgebied
bergingsgebieden
Nationaal
GROENBLAUWE STRUCTUUR
Intensivering
/ Transformatie
Knelpunt
hoofdwegennet
Aanpak
inPark
recreatieve
structuur
Nationaal
Park
Fietsenstalling
-netwerk
t
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Olieen
gaswinning
Opgave: Zandhonger
Zandhonger
Peilbeheer / peilfluctuatie
-netwerk
Opgave:
OlieenGeothermie
gaswinning
(
Olieen
gaswinning
kerncentrale
-netwerk Nieuwe brug
Regionaal
snelfietspad
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Chemie
van nationale
betekenis
Kansrijk
gebied windenergie (illustratief
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR Zeehaven
Opgave:))Zandhonger
GREEN DE
Regionaal
snelfietspad
Kansrijk gebied
windenergie
(illustratief
tuur
Extensivering
/ Herstructurering
Peilbeheer
tuur
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Natuurbrug
Regionaal
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
RECREATIEVE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Natuurbrug
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)
Linie
Stedelijke
vernieuwing
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Waarborgen afwatering / piekafvoer
Nieuwe
verbinding
Nieuwe brug
Vestigingsplaats
zonne-energie
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Windenergie
Object
of ensemble
ophoofdwegennet
(voorlopige) lijst werelderfgoed
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer // peilfluctuatie
peilfluctuatie
Vestigingsplaats
zonne-energie
Sluis
Linie Peilbeheer
C
weg
ZOETWATER
Fietsenstalling
Logisitek
Binnenhaven van nationale
betekenis
WindenergieUitleg
(verbeter
RECREATIEVE STRUCTUUR
Peilbeheer / peilfluctuatie
Windenergie
Fietsenstalling
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe brug
Berging
Zuidwestelijke
Delta
RECREATIEVE
STRUCTUUR
P.M.
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Nationaal
Landschap onder regionaal beheer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Intensivering
/
Transformatie
Windenergie
HOV
Extensivering
/ Herstructurering
Samenhangend
HOV-netwerk
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige) lijst werelderfgoed
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
P.M.
water/ Getijdenenergie
TRANSPORT
& Energie
OPSLAG
TRANSPORT
&Energie
OPSLAG
uituit
water
verbinding (belangrijke)
regionale weg
Aandachtsgebied zoetwater doorCoalitie
verziltin
TRANSPORT
&
OPSLAG
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
orlopige)
lijst
werelderfgoed Nieuwe
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
rlopige) lijst
werelderfgoed
W
ZOETWATER
Waterenergie
Hoofdkantoren
Multimodaal knooppunt
nationale
(logistiek)
ZOETWATER
brugopbetekenis
Nationaal Landschap onder regionaal
beheerN
ObjectNieuwe
of ensemble
(voorlopige) lijst werelderfgoed
Waterenergie
Sluis
Natuurbrug
Zandsuppletie
ZOETWATER
Nieuwe
brug hoofdwegennet
Nationaal
onder
regionaal beheer
Aanpak
in Landschap
groen-blauwe
structuur
Nieuwe
verbinding
Uitleg
Stedelijke vernieuwing
Waterenergie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Afvoerverdeling
Secundaire stuurknop
Hoogspanningsleiding
≥ ≥220kV
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥>220kV
220kV
hoofdvaarwegennet
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
zonder CO2
uitstoot
Hoogspanningsleiding
Nieuwe verbinding
(belangrijke)
regionale weg zoetwater
pp (voorlopige)
lijst
Hoogspanningsleiding
220kV
Aandachtsgebied zoetwater
door
bodemd
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg Aandachtsgebied
Aandachtsgebied
zoetwater
doorKnelpunt
verziltingvan
Waterger
door
verzilting
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Olie- en gaswinning
Integrale
nationale
betekenis
HOV gebiedsopgave
Samenhangend
HOV-netwerk
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige) lijst werelderfgoed
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Olie- en gaswinning
Aandachtsgebied
zoetwater
CULTUURHISTORISCHE
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
HOV
Samenhangend HOV-netwerk
Aanpak
in STRUCTUUR
groen-blauwe
structuurdoor verziltinZ
Extensivering
/
Herstructurering
Olieen
gaswinning
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Berging
(zoekgebied)
Wederopbouwgebied
er
regionaal beheer
Knelpunt regionaal vaarwegennet
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
MIRT-onderzoek water
pp (voorlopige)
lijst
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Knelpunt (belangrijke) regionale
weg
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
380kV) ))
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Aandachtsgebied
Knelpunt
regionaal vaarwegennet
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
OV-knooppunt
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUURzoetwatervoorziening
Vestigingsplaats
zonne-energie
Natuurlijk
erfgoedgebied
opeconomie
(voorlopige)
Kennis
Linie
Knelpunt
(belangrijke) regionale
weg lijst werelderfgoed
en
Nationaal
Landschap
regionaal
beheer
Vestigingsplaats
zonne-energie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUURonder
Aandachtsgebied
zoetwater
doorZandsupp
bodemd
Doorstroming vaarweg Uitleg
verbeteren
Nieuwe verbinding (belangrijke) regionale weg
Vestigingsplaats
zonne-energie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
GREEN DEAL Biodiversiteit Oosterschelde / Zandhonger
Nieuwe
verbindingregionale
(belangrijke)
tructuur
Afvoercapaciteit
Kansrijk
gebied
geothermie
Linie
Buisleidingenstrook
Knelpunt
(belangrijke)
weg regionale weg
Kansrijk
gebied
geothermie
Kansrijk
gebied
geothermie
P
P.M.
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebied
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Wederopbouwgebied
TRANSPORT
&
OPSLAG
Linie
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
P+R
P+R
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
TRANSPORT & OPSLAG
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
OV-knooppunt
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Kansrijk
gebied
zonne-energie
gebied
zonne-energie
TRANSPORT
&Kansrijk
OPSLAG
Peilbehee
Kansrijk
gebied
zonne-energie
P.M.
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Peilbeheer
(belangrijke)
regionale weg
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Zeehaven
van regionale
betekenis
P.M.
High Tech Systemen & Materialen
P+RKnelpunt
P+R
Wateroverlast: zoekgebied
zoekgebied
bergingsgebieden
Wateroverlast:
bergingsgebieden
afwatering / piekafvoer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Hoogspanningsleiding
≥ 220kVWaarborgen
P+R
P+R
Geothermie
Geothermie
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV Wateroverlast: zoekgebied bergingsgebie
Regionaal
snelfietspad
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Geothermie
Knelpunt hoofdwegennet
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Zonne-energie
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Zonne-energie
Energy
Zonne-energie
Regionaal snelfietspad
Nieuwe
hoogspanningsverbinding (indicatief )
Wateroverlast: waarborgen
waarborgen afwatering
afwatering
Wateroverlast:
Natuurbrug
Regionaal snelfietspad
Fietsenstalling
Nieuwe hoogspanningsverbinding
(indicatiefafwatering
)
verbinding hoofdwegennet
Waarborgen
/ piekafvoer
regionale Nieuwe
weg
Nieuwe hoogspanningsverbinding
(indicatief )
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
P.M.
Zandsuppletie GROENBLAUWE STRUCTUUR
Knelpunt hoofdwegennet
Multimodaal
knooppunt
regionale betekenis (logistiek)
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Fietsenstalling
Creatieve Industrie
P+R
P+R
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Kansrijk gebied geothermie Afvoerverdeling
Fietsenstalling
Nieuwe
brug
NIEUWBOUW && HERSTRUCTURERING
HERSTRUCTURERING
NIEUWBOUW
Kansrijk gebied geothermie
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Natuurbrug
weg
Kansrijk gebied geothermie
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Natuurbrug
Kansrijk gebied zonne-energie
Berging (zoekgebied)
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale
Nieuwe
brug
Agro & Food
Regionaal
snelfietspad
Kansrijk gebied zonne-energieMaeslantkering, Nieuwe Waterweg
Nationaal
onderbetekenis
regionaal beheer
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Zandsuppletie
Nieuwe Landschap
brug
Kansrijk
gebied zonne-energie Afvoerverdeling
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
STRUCTUUR
WatergerelateerdeRECREATIEVE
gebiedsontwikkeling
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Geothermie
Geothermie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Natuurbrug
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
GREEN DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Fietsenstalling
Tuinbouw en Uitgangsmaterialen
in groen-blauwe
structuur
Zeehaven
van Aanpak
regionale
betekenis
(militair
gebruik)
HOV
Geothermie
Afvoercapaciteit
Samenhangend
HOV-netwerk
r regionaal
regionaal beheer
beheer
Zonne-energie
Nieuwe Landschap
verbinding onder
(belangrijke)
regionale
Zonne-energie
Nationaal
regionaal
beheerweg
Peilbeheer
/ Waterbuffer
Maeslantkering, Nieuwe Waterweg
Knelpunt regionaal vaarwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Zonne-energie
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
(verbeteren) Ecologische
kwaliteit
Knelpunt hoofdvaarwegennet
CULTUURHISTORISCHE
Nieuwe
brug
Life Sciences & Health
NieuweSTRUCTUUR
verbinding (belangrijke) regionale weg
Peilbeheer
ructuur
uctuur
Kennis
Nieuwe
(belangrijke)
weg
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Aanpak
in verbinding
groen-blauwe
structuur regionale
Afvoercapaciteit
Linie
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Coalitie Natuurlijke
Klimaatbuffers
Nationaal
Landschap
onder regionaal beheer
P.M.
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Knelpunt regionaal vaarwegennet
Knelpunt (belangrijke)
regionale weg
Water
Berging
Zuidwestelijke Delta
KnelpuntSTRUCTUUR
(belangrijke) regionale weg
CULTUURHISTORISCHE
Greenport
Peilbeheer
P.M.
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
P.M.
P+R
Zandsuppletie
Linie
Nieuwe verbinding (belangrijke) regionale weg
Knelpunt (belangrijke)Chemie
regionale weg
Berging Zuidwestelijke Delta
Linie
198 | MIRT Overzicht 2016
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Regionaal snelfietspad
P.M.
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Zandsuppletie
Logisitek
P+R
Berging
(zoekgebied)
P.M.
Zandsuppletie
Linie
Fietsenstalling

Opgaven Zuidwestelijke Delta

Samenhangende opgaven in:
• Deltawateren & Kust
• Sloegebied &
Kanaalzone

MIRT Overzicht 2016 | 199

1.

MIRT Onderzoek	
Optimale lange termijn veiligheidsstrategie Oosterschelde

2.

VERKENNING
Rijksstructuurvisie Grevelingen en Volkerak-Zoommeer

3.
4.

Planuitwerking
Capaciteit Volkeraksluizen
Nieuwe sluis Terneuzen

5.
6.
7.
8.
9.

200 | MIRT Overzicht 2016

Realisatie
Besluit beheer Haringvlietsluizen
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen in de
Rijn-Scheldeverbinding
Herstel steenbekledingen Oosterschelde en Westerschelde
Natuurcompensatieproject Perkpolder
Sloelijn + geluidsmaatregelen Zeeuwse Lijn

ffende regio
effende
regio

Projecten Zuidwestelijke Delta

* (ZVL)
* (BRA)
* (ONL)

Legenda

NHUF

Zuidvleugel

ZW

wegen

wegen

wege

spoor / OV

spoor / OV

spoo

vaarwegen

vaarwegen

vaarw

sluis

sluis

sluis

ligplaats

ligplaats

ligpla

integrale / multimodale ontwikkelingen

integrale / multimodale ontwikkelingen

water

waterbeheer / natte natuur

waterbeheer / natte natuur

* (BRA)
* (ZWD)

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

ZWOost
Delta
Zuidvleugel

Brabant

ZWNoord
Delta

Limburg
Brabant

ZW
Deltawegen
wegen
Wegen
wegen

wegen
Brabant

wegen
wegen

Limburg
wegen wegen

spoor
//OV
Spoorspoor
OV / OVspoor / OV
wegen

spoor
wegen/ OV

spoorspoor
/ OV / OV

vaarwegen
wegen spoor / OV

vaarwegen
vaarwegen
Vaarwegen
spoor
/ OV
vaarwegen

vaarwegen
spoor / OV

vaarwegen
vaarwegen

vaarwegen
sluis
vaarwegen

sluis
Sluis sluis
vaarwegen

sluis
vaarwegen

sluis ligplaats

sluis
integrale
/ multimodale ontwikkelingen
sluis

ligplaats
Ligplaats
sluis
ligplaats ligplaats

ligplaats
sluis

ligplaats
integrale / multimodale ontwikkelingen

waterbeheer
/ natte natuur
integrale ligplaats
/ multimodale
ontwikkelingen

waterbeheer
/ natte
/ multimodale
natuur
ontwikkelingen
Integrale
ontwikkelingen
ligplaats
integrale
/integrale
multimodale
ontwikkelingen

integrale
waterbeheer
/ natte
natuur
ligplaats / multimodale ontwikkelingen
waterbeheer
/ natte
natuur

sluis

integrale
/ multimodale
ontwik
waterbeheer
/ natte
natuur

waterbeheer
/ natte natuur
Waterwaterbeheer
waterbeheer
/ natte
/ natuur
natte natuur

* (BRA) regio-overschrijdende projecten; zie kaa
integrale / multimodale ontwikkelingen
* (ONL)
* (ONL)
regio-overschrijdende
zie kaart
betreffende regio projecten; zie kaart betreffende
* (LIM) regio-overschrijdende projecten;
(LIM)
projecten;projecte
* (BRA) *regio-overschrijdende
zie kaa
regio-overschrijdende
regio
* (NHUF)
*(ZWD)
*(ZWD)
* (ONL)
* (LIM)
* (BRA)
regio-overschrijdende
zie kaart* betreffende
regio
projecten; zie kaart betreffende regio
(LIM)
projecten;projecten;
zie kaart betreffende
* (NNL) regio-overschrijdende
regio regio-overschrijdende
* (ZWD)
*(ZWD)
* (NHUF)

ffende regio

MIRT Overzicht 2016 | 201

202 | MIRT Overzicht 2016

Infographic Zuidwestelijke Delta

MIRT Overzicht 2016 | 203

Optimale lange termijn
veiligheidsstrategie voor de
Oosterschelde

Gebied Zuidwestelijke Delta
Fase MIRT Onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel De klimaatverandering
en de zandhonger die is ontstaan sinds de
aanleg van de Oosterscheldekering, vragen
om maatwerk in het toekomstig beheer van
de Oosterschelde. In dat kader wordt conform
de Deltabeslissingen van het kabinet het
MIRT Onderzoek Integrale Veiligheid
Oosterschelde (IVO) uitgevoerd. Dat
onderzoek richt zich op een klimaatbestendige aanpak van de waterveiligheidsopgave
voor de Oosterschelde, vanuit een optimale
combinatie van een aangepast beheer van de
Oosterscheldekering, (innovatieve) dijkversterkingen en zandsuppleties op
intergetijdengebieden.

Planning Het MIRT Onderzoek IVO wordt
uitgevoerd in de periode 2015-2016.

2015: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Betrokkenen Het MIRT Onderzoek wordt
uitgevoerd door het Ministerie van
Infrastructuur en Milieu, in samenwerking
met Provincie Zeeland en Waterschap
Scheldestromen.

De inzet is om de veiligheidsopgave te
verbinden met de opgaven die voortvloeien
uit de andere (gebruiks)functies van de
Oosterschelde. Dat sluit aan bij de strategie
van het Deltaprogramma Zuidwestelijke
Delta voor een duurzaam herstel van de
balans tussen de belangen van een veilige,
een economisch vitale en een ecologisch
veerkrachtige delta. Het perspectief van
integrale gebiedsontwikkeling staat daarbij
voorop, met een betere verbinding tussen
water en ruimtelijke ordening.

MIRT Overzicht 2016 | 204

Herstel steenbekledingen
Oosterschelde en Westerschelde

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Waterveiligheid
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In 1992 is door het Rijk met de
provincie Zeeland en de toenmalige
waterschappen een overeenkomst afgesloten
waarin het Rijk de verantwoordelijkheid op
zich neemt voor de bestrijding van oever­
erosie in de Westerschelde. De overeenkomst
wordt om de tien jaar stilzwijgend verlengd.
De huidige loopt tot januari 2022. De
toenmalige staatssecretaris van VenW heeft
in 2001 aangegeven dat het Rijk ook de
kosten draagt voor bestrijding van de
oevererosie langs de Oosterschelde. Deze
zeearm is daarmee onderdeel van de (rijks)
kustlijnzorg. In 2005 en 2010 werd door de
Zeeuwse waterschappen geconstateerd dat
een deel van de vooroevers in de Ooster- en
Westerschelde niet voldoet aan de stabiliteitsnormen. Op basis hiervan is bij
Rijkswaterstaat een aanvraag voor bestortingswerken ingediend. Bij een inventarisatie
van dijkbekledingen van gezette steen bleek
in 1996 dat een groot deel van de dijkbe­
kledingen langs de Ooster- en Westerschelde
niet voldeed aan de veiligheidsnormen.
Oplossing Rijkswaterstaat heeft na beoordeling van de aanvraag voor bestortingswerken
in 2008 vastgesteld dat versterking van de
onderwateroever en het tegengaan van
oevererosie naar volgorde van urgentie in drie
clusters wordt aangepakt. Wat betreft de
steenbekledingen is het projectbureau
Zeeweringen in 1997 gestart met verbetering
van de meest onveilige gedeelten. Er is
begonnen langs de Westerschelde, waarbij

gaande het project meer inzicht is verkregen
in de problematiek. Een nadere inventarisatie
heeft plaatsgevonden aan de hand van de
uitkomst van de eerste toetsing op grond van
de Wet op de waterkering. Er wordt in totaal
circa 321 km steenbekleding hersteld,
waarvan 140 km langs de Westerschelde en
181 km langs de Oosterschelde.
Planning
2015: oplevering steenbekledingen
2018: 	oplevering vooroeververdedigingen
(steenbestortingen)
Financiën Taakstellend budget : € 814 mln.
Dit budget is in de begroting van het
Deltafonds opgenomen onder ‘Dijk­
versterking en Herstel steenbekleding’, artikel
DF 1.02.02. Dit is inclusief € 69,9 mln voor
steenbestortingen.
Politiek/bestuurlijk Convenanten: de
volgorde van de verbeteringswerken is
vastgesteld volgens de Integrale Beoordeling
Oosterschelde (IBOS). Dit is gebeurd in
overleg met betrokken waterschappen en
provincies. Bij de uitvoering van de werkzaamheden wordt rekening gehouden met de
effecten daarvan op natuur, landschap en
recreatie.

2011: projectraming is neerwaarts
bijgesteld op basis van gerealiseerde en
verwachte aanbestedingsresultaten (€ -73
mln).
2012: het taakstellend budget is met
€ 48 mln verlaagd als gevolg van een
aanbestedingsmeevaller en met € 3 mln
verhoogd voor de uitvoering van de pilot
Veiligheidsbuffer Oesterdam.
De projectkosten zijn aangepast door de
nieuwe bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 43 mln).
2014: het budget is bijgesteld vanwege
diverse ontvangsten (€ 4 mln) en afbouw
van risicoreservering (- € 65 mln).
2016: het taakstellend budget voor de
steenbekledingen is verlaagd met € 40
mln vanwege afbouw risicoreservering en
aanbestedingsmeevaller . De start van het
laatste cluster van de werkzaamheden van
de vooroeververdedigingen (steenbestortingen) is twee jaar vertraagd in afwachting van een uitspraak van de Raad van
State, dit heeft gevolgen voor de
oplevering.

MIRT Overzicht 2016 | 205

•
•

Rijksstructuurvisie Grevelingen en
Volkerak-Zoommeer

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Waterkwaliteit
IenM
Verkenning

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Door de uitvoering van de
Deltawerken zijn Volkerak-Zoommeer en
Grevelingen geïsoleerde bekkens geworden.
Natuurlijke zoet-zoutovergangen en
getijdendynamiek zijn weggevallen. Hierdoor
is de water- en natuurkwaliteit verslechterd
en worden de potenties voor de landbouwen schelpdiersector en voor recreatie en
toerisme onvoldoende benut. De centrale
opgave voor het gebied is dan ook een
duurzaam herstel van de balans tussen
veiligheid, economie en ecologie.
Oplossing Tot in 2012 werd over de beide
bekkens afzonderlijke besluitvorming
voorbereid door middel van de projecten
‘Verkenning Grevelingen’ en ‘Planuitwerking
Waterkwaliteit Volkerak-Zoommeer’. Met de
Stuurgroep Zuidwestelijke Delta en de
betrokken stakeholders is in 2012 afgesproken om de projecten te combineren in een
rijksstructuurvisie Grevelingen en VolkerakZoommeer. Onder regie van de betrokken
provincies is in 2013 het Programma
Gebiedsontwikkeling Grevelingen en
Volkerak-Zoommeer gestart. Onderdeel van
dit programma is het uitwerken van
(innovatieve) financiële arrangementen voor
projecten die inspelen op de ambitie van de
regio van beperkt getij terug op Grevelingen
via een doorlaat (met mogelijk een getijdencentrale) in de Brouwersdam en een weer
zout Volkerak-Zoommeer via een doorlaat in
de Philipsdam. In 2014 is de rijksstructuurvisie
in ontwerp uitgebracht, waarin een ontwik-

kelperspectief is geschetst voor het terugbrengen van getij op de Grevelingen en het
weer zout maken van het VolkerakZoommeer. In maart 2015 is door Rijk met
regionale partijen de bestuursovereenkomst
“Ontwikkeling Grevelingen VolkerakZoommeer” ondertekend waarin afspraken
zijn gemaakt hoe gezamenlijk in de komende
periode naar financiële dekking wordt
gezocht voor de uitvoering van de voorgestelde maatregelen.

2015: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2016: vaststelling rijksstructuurvisie 2 jaar
uitgesteld in afwachting van financiële
dekking.

Planning Planning is dat er in 2016 duidelijkheid is over de financiële dekking van de
maatregelen uit de ontwerp-rijksstructuurvisie. Bij een positieve uitkomst kan de
rijksstructuurvisie worden vastgesteld en kan
de planuitwerkingsfase worden gestart.
Financiën Artikel DF 1.02.01
Betrokkenen De rijksstructuurvisie wordt
opgesteld door IenM, in samenwerking met
EZ en het Gebiedsoverleg Zuidwestelijke
Delta (provincies, waterschappen en
gemeenten) met betrokkenheid van
stakeholders, zoals landbouworganisaties,
vertegenwoordigers van recreatie en
toerisme, visstandbeheercommissies,
natuurbeheer- en milieuorganisaties en het
Natuur- en recreatieschap De Grevelingen.

MIRT Overzicht 2016 | 206

Natuurcompensatieproject Perkpolder

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Waterkwaliteit
IenM en EZ
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•
• •
• • •
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het project Perkpolder kent een
tweeledige natuuropgave in de zin dat dit
project onderdeel uitmaakt van het:
• 	natuurcompensatieprogramma voor de
tweede verruiming van de vaargeul in de
Westerschelde;
• 	natuurherstelprogramma van het Verdrag
Ontwikkelingsschets 2010 Scheldeestuarium om te komen tot een duurzame
balans tussen de pijlers Veiligheid,
Toegankelijkheid en Natuurlijkheid van het
Schelde-estuarium.

Financiën Voor dit project is in totaal circa
€ 31 mln gereserveerd. Artikel DF 7.02.01 en
artikel XII 12.01.03. De bijdrage van het
ministerie EZ aan de provincie Zeeland is
maximaal € 12 mln en heeft betrekking op de
uitvoering van het Natuurpakket
Westerschelde.

Oplossing Het projectresultaat bestaat uit
een nieuw buitendijks natuurgebied. Dit
wordt gerealiseerd door de zeedijken te
verleggen en aan te passen. Het nieuwe,
buitendijkse natuurgebied maakt onderdeel
uit van de gebiedsontwikkeling Perkpolder. In
het plangebied (in totaal 200 ha) worden,
naast natuur, ook de functies wonen en
recreatie ontwikkeld. Daarbij worden
innovaties geïmplementeerd die zijn
ontwikkeld in het Europese project ComCoast:
het combineren van initiatieven voor de lange
termijn waterveiligheid van het gebied met
meervoudig ruimtegebruik en de duurzame
ontwikkeling van functies als wonen,
ondernemen en recreëren.

Uitvoering De voormalige Dienst Landelijk
Gebied (DLG) heeft, onder regie van
Rijkswaterstaat, een aantal jaar de verantwoordelijkheid voor de realisatie gehad. In
december 2012 is de uitvoering van het werk
binnen het budget gegund aan een aannemer.
In verband met de opheffing van DLG, is per 1
januari 2015 de realisatie van het project
overgegaan van DLG naar Rijkswaterstaat.

Planning
2013: start realisatie
2015: oplevering

Politiek/bestuurlijk Het natuurcompensatieproject Perkpolder is vastgelegd in verdragen
met het Vlaams Gewest en in convenanten
tussen Rijk en regio.

2012: oplevering is vanwege de ingeschatte
extra benodigde zettingstijd voor de
ondergrond van zeedijken en een vertraging
in de uitspraak van de Raad van State ten
aanzien van het bestemmingsplan
Perkpolder verschoven naar 2015. De
projectkosten zijn aangepast door de nieuwe
bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor
is het taakstellend budget gecorrigeerd voor
de generieke BLD-bijdrage (€ 0,47 mln).
2013: in juni 2011 is het bestemmingsplan
Perkpolder onherroepelijk geworden met
een positieve uitspraak door de Raad van
State. De bijdrage van het ministerie van
IenM is verhoogd met € 2 mln. De bijdrage
van het ministerie van EZ aan de provincie
Zeeland is binnen het financiële kader van
het totale natuurpakket Westerschelde
verhoogd van € 12 mln naar (maximaal) € 15
mln.
2014: in 2013 is het budget aangepast. De
bijdrage van EZ wordt verlaagd tot maximaal
€ 12 mln. De bijdrage van het ministerie van
I en M wordt met € 2 mln verminderd.
2015: de oplevering vindt in december 2014
plaats.
2016: vanwege overdracht van DLG naar
RWS is de oplevering een half jaar vertraagd.

MIRT Overzicht 2016 | 207

Besluit beheer
Haringvlietsluizen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Zoetwater
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In 1970 werd het Haringvliet in het
kader van de Deltawerken door de
Haringvlietsluizen van zee afgesloten.
Hierdoor verdween het zoute water en de
invloed van eb en vloed. Trekvissen zoals
zalm, zeeforel en glasaal kunnen nu de
stroomgebieden van Rijn en Maas niet of
nauwelijks meer bereiken. Ook de trek naar
zee wordt bemoeilijkt omdat de sluizen alleen
bij eb open gaan wanneer er rivierwater moet
worden afgevoerd.
Oplossing Als een beperkt deel van de
Haringvlietsluizen bij vloed op een kier wordt
gezet, kunnen trekvissen de stroomgebieden
van de Rijn en Maas wel bereiken. Door het
Kierbesluit wordt alleen het westelijke deel
van de Haringvliet zout. De daar gelegen
inlaatpunten van het waterschap Hollandse
Delta en Evides Waterbedrijf moeten naar het
oosten worden verplaatst, zodat het gebruik
van zoetwater uit het Haringvliet niet
verandert. Bij een lage afvoer van de rivier
(minder dan 1500 m3/s) gaan de sluizen bij
vloed weer dicht en wordt het Haringvliet
‘zoetgespoeld’. Een deel van het zoetwatertracé op Voorne- Putten wordt door de
provincie Zuid-Holland gerealiseerd in het
natuurontwikkelingsproject Beningerwaard.
De aanvoer van zoetwater naar het agrarisch
gebied verdubbelt, waarmee een robuuste
situatie ontstaat. Er is voor GoereeOverflakkee besloten tot een variant waarbij
het waterschap een kanaal en Evides een
afzonderlijke pijp aanlegt. Hierbij wordt

tevens een gescheiden aan- en afvoer
gerealiseerd, hetgeen voor zoetwater en
ecologie robuuster en efficiënter is. Hiermee
wordt een zelfde niveau van wateraanvoer als
op Voorne- Putten gerealiseerd.
Planning
2013: principebesluit
2014: 	ondertekening
realisatieovereenkomsten
2015: start realisatie
2018: effectuering van het Kierbesluit

2014: het project is nieuw opgenomen in het
MIRT. Overheveling van € 41,4 mln van
Verbeterprogramma Waterkwaliteit
Rijkswateren naar dit project.
2015: het project is overgegaan naar de
realisatiefase.

Financiën Voor dit project is vanuit het Rijk in
totaal circa € 76 mln. Artikel DF 2.02.02. Het
waterschap Hollandse Delta is bereid om
€ 1,2 mln bij te dragen aan uitvoering van
maatregelen op Voorne- Putten. Voor de
maatregelen op Goeree- Overflakkee zijn het
waterschap en Evides Waterbedrijf bereid om
respectievelijk € 1,58 mln en € 1,5 mln bij te
dragen.
Politiek/bestuurlijk Gemeenten verlenen
medewerking aan de benodigde
bestemmingsplanprocedures.

MIRT Overzicht 2016 | 208

Sloelijn + Geluidsmaatregelen
Zeeuwse Lijn

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Spoorwegen goederen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • • •
•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het niet geëlektrificeerd zijn van de
huidige Sloelijn levert een veiligheidsprobleem op in Roosendaal. De treinen uit het
Sloegebied moeten daarom van locomotief
wisselen in Roosendaal en gaan verder met
een e-locomotief (onder andere vanwege de
vereiste snelheid). De risicocontour rondom
het goederenemplacement in is Roosendaal
groot, omdat een deel van de goederentreinen uit het Sloegebied lpg vervoert. .
Bovendien valt de contour over bestaande
functies en gebieden die Roosendaal graag wil
ontwikkelen, heen. Het huidige tracé voldoet
verder niet aan de huidige milieueisen (geluid
en stankoverlast).
Oplossing Er is een nieuwe Sloelijn uitgevoerd, enkele kilometers naar het westen,
conform alternatief 2 uit de trajectnota.
Tevens worden er (aanvullende) inpassingmaatregelen voor geluid op het traject
Vlissingen-Roosendaal (Zeeuwse lijn)
getroffen.
Planning
2004: Tracébesluit
2004: start realisatie
2008: in gebruik
2008: 	oplevering Sloelijn niet
geëlektrificeerd
2009: elektrificatie Sloelijn
2010: 	nieuw besluit geluidsmaatregelen
Zeeuwse Lijn
2013: 	start realisatie aanvullende
geluidsmaatregelen

2017: 	oplevering geluidsmaatregelen
Zeeuwse Lijn
Financiën Taakstellend budget: € 27 mln. Dit
is alleen het budget voor de geluidsmaat­
regelen op de Zeeuwse Lijn. Sloelijn is
opgeleverd en gerealiseerde uitgaven zijn uit
het budget gehaald. Artikel IF 13.03.02.
Politiek/bestuurlijk Convenanten: overeenkomst tussen Zeeland Seaports, N.V.
Westerscheldetunnel en voormalig Verkeer en
Waterstaat.
Uitvoering De bouw van het deelproject
Sloelijn is als een Design- en Construct­
contract (D&C-contract) op de markt gezet.
De geluidsmaatregelen Zeeuwse lijn worden
op onderdelen zowel traditioneel als via een
D&C-contract aanbesteed. Het project Sloelijn
is in 2010 gereed gekomen. Het deelproject
geluidsmaatregelen Zeeuwse lijn is deels
uitgevoerd en deels in voorbereiding. Er ligt
nu een onherroepelijk besluit voor de
saneringsmaatregelen op de Zeeuwse lijn.
Engineering en voorbereidende werkzaamheden van de maatregelen incl. traject Goes zijn
gestart. Daadwerkelijke uitvoering en
buitendienststellingen starten in 2015 en
zullen in 2017 gereed zijn.

2011: aangepaste geluidsmaatregelen op de
Zeeuwse lijn zijn op verzoek van de Raad van
State opnieuw beoordeeld en berekend.
Uitvoeringsperiode deelproject is verlengd.
2012: Sloelijn opgeleverd, gerealiseerde
uitgaven uit projectbudget gehaald. Nieuw
Besluit geluidsmaatregelen ligt ter inzage en
aanvullende werkzaamheden worden na
behandeling van zienswijzen gestart.
2013: behandeling zienswijzen nieuwe
pakket met geluidsmaatregelen is vertraagd.
Gemeente Goes heeft oorspronkelijke
oplossing (een betonnen bak) op basis van
nadere studies herzien. Met de resterende
geluidsmaatregelen op de Zeeuwse lijn, de
bovenbouwvernieuwing in Goes en de
geluidsmaatregelen in Goes zal in 2013
worden gestart. De complexheid m.b.t. de
buitendienststellingen en conditionering
maakt een langere uitvoeringstijd
noodzakelijk.
2014: bij Voorjaarsnota 2013 is het
projectbudget opgehoogd met € 9 mln als
gevolg van extra maatregelen die uit het
nieuwe besluit volgen.

MIRT Overzicht 2016 | 209

Capaciteit Volkeraksluizen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Hoofdvaarwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In de Structuurvisie Infrastructuur en
Ruimte (SVIR) zijn de Volkeraksluizen
aangemerkt als potentieel capaciteitsknelpunt voor de scheepvaart. De Volkeraksluizen
zijn het drukste en grootste sluizencomplex
van Europa. Ze zijn de schakel in de hoofdtransportassen die Rotterdam met de
Scheldehavens verbinden, en de
Scheldehavens met het Duitse achterland.
Er is geen alternatieve route op de RijnSchelde corridor; alle binnenvaartschepen
passeren de Volkeraksluizen.
Oplossing In april 2013 heeft de minister van
IenM een voorkeursbeslissing genomen,
bestaande uit:
• 	Quick wins om de wachttijd op korte
termijn te verminderen. Voorjaar 2013 is de
planuitwerking van de quick wins gestart;
• 	Monitoring van de ontwikkeling van de
wachttijden;
• 	Een extra scheepvaartkolk voor de
beroepsvaart als dat nodig is op basis van
de wachttijden (naar verwachting tussen
2020 en 2030).

Planning
201 6-2017: openstelling (quick wins)
2024-2026: 	openstelling vierde sluiskolk,
afhankelijk van de ontwikkeling
van de wachttijden
Financiën Taakstellend budget: € 155 mln
(quick wins € 3 mln, artikel IF 15.03.01 en
vierde sluiskolk € 152 mln, artikel IF 15.03.02).
Politiek/bestuurlijk Bij de planuitwerking van
de quick wins zal de nautische sector
betrokken worden, waaronder Schuttevaer en
het Havenbedrijf Rotterdam. Eind 2014 is het
uitvoeringsbesluit genomen voor de quick
wins.

2014: dit project is na de voorkeurs­
beslissing overgegaan van verkenning
naar planuitwerking.
2016: verlaging budget met € 2 mln door
lagere kosten van de quick wins. De
doorlooptijd van opdrachtverlening,
aanbesteding en uitvoering wordt langer
ingeschat dan voorzien. Zo is de aanpassing van de bestaande bediening en
besturing van de sluizen complex van aard.

MIRT Overzicht 2016 | 210

Nieuwe Sluis Terneuzen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Hoofdvaarwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing

•
•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Vlaams-Nederlandse
Scheldecommissie (VNSC) bereidt de bouw
van een nieuwe zeesluis bij Terneuzen voor.
De scope van het project -volgens het politiek
Besluit van 2012- omvat de voorbereiding,
aanleg en infrastructureel onderhoud
gedurende dertig jaar van een nieuwe sluis
binnen het sluizencomplex Terneuzen. In de
planuitwerkingsfase gelden de volgende
sluismaten als uitgangspunt: 427 m x 55 m
x16 m. De planuitwerkingsfase behelst de
uitwerking van het projectalternatief Grote
Zeesluis uit de Verkenning tot een haalbare
variant, het realiseren van een projectbesluit
als sluitstuk van de planuitwerkingsfase en
een concept aanbestedingsdossier dat
geschikt is voor een aanbestedingstraject in
de realisatiefase.
Planning
2016: Tracébesluit
2017: start realisatie
2021: openstelling
Financiën Realisatie: voor Nederland levert
IenM een bijdrage aan de kosten van de
aanleg van de sluis en de eerste 30 jaar
onderhoud en beheer. Deze bijdrage, tezamen
met een eerste bijdrage van Vlaanderen ad
€ 120 mln zijn opgenomen op artikel IF
15.03.02, te weten € 294 mln. Met de
Zeeuwse regio is in 2012 een bijdrage van
€ 10 mln overeengekomen die hier nog bij
komt. De Nederlandse bijdrage staat vast en
wijzigt niet als de sluis duurder of goedkoper

blijkt dan de raming van € 1.204 mln (€ 1.113
mln aanleg plus € 91 mln voor 30 jaar
onderhoud, inclusief BTW). Vlaanderen en
Nederland dragen elk de btw voor hun
aandeel in de projectkosten. Separaat levert
Nederland een bijdrage van maximaal € 165
mln aan Vlaanderen voor de extra kosten
voor kanaalaanpassingen (ook opgenomen
op artikel IF 15.03.02).

2013: het project is overgegaan naar de
planuitwerkingsfase.
2014: de planuitwerkingsfase is gestart.
De planning is dat het Tracébesluit eind
2015 wordt vastgesteld.

Politiek/bestuurlijk Als basis voor de
oplossing geldt het Besluit van de minister
van IenM en de Vlaamse minister van MOW
als Politiek College van de VNSC van 19 maart
2012 waarmee het voorkeursalternatief is
vastgelegd. Hierop heeft de minister besloten
tot een planuitwerkingsfase voor het
projectalternatief Grote Zeesluis. Op 5
februari 2015 is over de realisatie van de
Nieuwe Sluis in Terneuzen door Nederland en
Vlaanderen een verdrag gesloten. Dit Verdrag
“Nieuwe Sluis Terneuzen” vormt de juridische
vertaling van de politiek – bestuurlijke
afspraken uit 2012.
Uitvoering De uitvoering zal plaatsvinden via
een D&C-contract. Tijdens de planuitwerkingsfase is gebleken dat D&C als contractvorm meer voordelen biedt dan uitvoering via
een geïntegreerd DBFM-contract.

MIRT Overzicht 2016 | 211

212 | MIRT Overzicht 2016

Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
in de Rijn-Scheldeverbinding

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Er is een tekort aan ligplaatsen op de
Rijn-Scheldeverbinding. Dit bemoeilijkt een
goede logistieke planning voor de binnenvaartondernemer in verband met de wet- en
regelgeving voor vaar- en rusttijden.
Daarnaast vergroot de ontoereikende
ligplaatscapaciteit de kans op onveilig
vaargedrag.

Planning
2015: start realisatie
2016: openstelling
Financiën Taakstellend budget € 2 mln.
Artikel IF 15.03.01.

2015: het project is overgegaan naar de
realisatiefase.
2016: de voorbereiding van de realisatie is
later gestart omdat het samenstellen van een
uitvoeringsteam extra tijd heeft gekost
vanwege personele krapte bij RWS.

Oplossing In de voorhavens van de sluis
Hansweert worden 10 à 12 ligplaatsen
gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2016 | 213

214 | MIRT Overzicht 2016

Zuid-Nederland
Brabant
Visie
Hoofdopgaven
Gebieden met concentratie van opgaven van nationaal belang
Overige gebiedsopgaven
Kaarten
Infographic
Project- en programmabladen

Visie
Het gebied Brabant omvat de provincie Noord-Brabant. Het is een
belangrijke motor voor de Nederlandse (kennis)economie. Brabant
– en in het bijzonder de Brainportregio Eindhoven – doet het goed
in Europees verband. Dat resulteert o.a. in de hoge ranking op de
lijst van de ‘meest innovatieve regio’s’ in de EU en in het geval van
de Brainport Regio Eindhoven zelfs van de wereld. Dat Brabant een
dergelijke sterke positie heeft verworven, is onder meer te danken
aan de centrale ligging tussen de stedelijke regio’s van de Randstad,
de Vlaamse Ruit en het Ruhrgebied. Een goede verbinding van
Brabant met deze gebieden is van belang om deze gunstige
geografische positie te kunnen benutten.
Bovendien maakt de vestiging van een combinatie van onderzoeksen kennisinstellingen, kennisintensieve bedrijven en hoogwaardige
maakindustrie met bedrijven als ASML, Philips, Heineken, NXP,
Paccar/DAF, VDL, Shell, SABIC, Cargill, Bosch Transmission
Technology, Fuji Brabant sterk. Ook kent Brabant een sterke
industriële structuur van midden- en kleinbedrijf. Het is niet
vanzelfsprekend dat Brabant deze positie als innovatieve regio kan
vasthouden. Het blijven inzetten van Rijk en regio op zowel de
internationale positie als de concurrentiekracht is noodzakelijk.
Brabant wil zich verder ontwikkelen als duurzame, op Europees
niveau concurrerende top kennis- en innovatieregio, met een
diversiteit aan florerende economische clusters. Daarbij staan met
name de ontwikkelingskansen centraal van de topsectoren High
Tech Systemen en Materialen, Life Sciences & Health, Logistiek,
Chemie, Agro & Food en Creatieve Industrie.

Door de fijnmazige vervlechting van stad en ommeland (Brabant
Mozaïek) heeft Brabant een aantrekkelijk vestigings-, woon- en
leefmilieu. Echter, vergeleken met andere Europe regio’s is de
agglomeratiekracht beperkt. Om dit te verbeteren wordt ingezet op
het ontwikkelen en verbinden van economische toplocaties,
hoogstedelijke zones en (multimodale) knooppunten en het verder
verbeteren van de fysieke en/of functionele verbindingen met
andere stedelijke regio’s (netwerkkracht).

Hoofdopgaven
Kenniseconomie
Het economisch succes in Brabant is in belangrijke mate te danken
aan kennisontwikkeling en -toepassing. Technologische- en sociale
innovaties bieden slimme oplossingen voor maatschappelijke
vraagstukken en genereren economische en maatschappelijke
waarde. Brabant loopt voorop in Nederland met de ontwikkeling,
het testen en de toepassing van oplossingen voor maatschappelijke
opgaven. De uitstekende Brabantse kennisinfrastructuur (van
onderwijs- en onderzoekinstellingen, maar ook in het bedrijfs­
leven) biedt een belangrijke voedingsbodem voor de kennis­
economie. In Brabant zijn het versterken van de economische
(innovatieve) clusters en het creëren van een excellent (interna­
tionaal) vestigingsklimaat belangrijke opgaven.
De kenniseconomie bestaat in het Zuidoosten van Brabant uit de
ontwikkeling van Brainport Zuidoost-Nederland met een hecht
netwerk van onderzoeks- en kennisinstellingen, kennisintensieve
MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2015
2016 | 215

bedrijven en hoogwaardige maakindustrie. In West- en MiddenBrabant gaat het om de ontwikkeling van een Moderne Industriële
Cluster met Logistiek, HTSM (inclusief Maintenance) en Biobased
Economy (cross-over tussen Chemie en Agri&Food) als belangrijke
economische bouwstenen. De ontwikkelingen in dit cluster van
sectoren worden, ingegeven door veranderende verhoudingen in
de wereldeconomie, ICT, ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in
de energiemarkt (schaarste aan grondstoffen), in belangrijke mate
gedreven door innovatie, kennis en creativiteit.

Bereikbaarheid
Voor de bereikbaarheid van Brabant zijn goede verbindingen met
name met de Randstad en het buitenland nodig. De verbindingen
door Brabant naar het achterland zijn van belang voor de Mainport
Rotterdam, de Brainport Zuidoost-Nederland en de Greenport
Venlo. Daarbij hoort de ontwikkeling van een adequaat logistiek
netwerk met sterke intermodale verbindingen. Het Rijk zet in op
het handhaven van een goede bereikbaarheid via weg (o.a. op de A2
en op de A58 en A67 als achterlandverbinding van de Mainport
Rotterdam), water (Wilhelminakanaal, Zuid Willemsvaart), de lucht
(o.a. via Eindhoven Airport) en spoor. Bij spoor gaat het vooral om
goede internationale treinverbindingen naar Duitsland en België.
Voor het accommoderen van het goederenvervoer per spoor zetten
regionale partners in op het (op termijn) realiseren van de
goederenruit Zuid-Nederland. Ook is ruimte nodig voor het
transport van (gevaarlijke) stoffen via buisleidingen. Voor de
bereikbaarheidsopgave binnen Brabant zet de regio in op het
versterken van het stedelijk netwerk door de realisatie van een

216 | MIRT Overzicht 2016

duurzaam en robuust verkeer- en vervoersysteem met ruimte voor
nieuwe innovaties en slimme (SMART) toepassingen. Dit in
combinatie met de ontwikkeling van hoogstedelijke zones. Het
verbinden van deze zones levert naar verwachting een belangrijke
bijdrage aan het vergroten van de agglomeratiekracht van het
Brabants stedelijk netwerk.

Quality of life en vestigingsklimaat
Het vestigingsklimaat voor bedrijven, kenniswerkers en talent
vraagt om gevarieerde woonmilieus, concurrerende werklocaties
en een aantrekkelijke leefomgeving. Daarbij gaat de aandacht uit
naar de ontwikkeling van dynamische steden (hoogstedelijke zones
en stedelijke knooppunten), een gevarieerd aanbod van werk­
locaties en voorzieningen, een aantrekkelijke landschappelijke
omgeving en vitale dorpen. De opgave voor Brabant is het
verbeteren van de leefomgeving en het vestigingsklimaat, zodat
inwoners en ondernemers hier graag blijven of zich hier willen
vestigen.

Duurzaamheid en energie
Brabant maakt een duidelijke beweging naar meer duurzaamheid
en een energieneutraal Brabant. Het is noodzakelijk dat onze
samenleving duurzamer wordt ingericht. Dat betekent: zorgvuldig
gebruik van ruimte, grondstoffen en producten, minder gebruik
van fossiele energie, productie van duurzame energie en toepassing
van duurzame energiesystemen. Onlangs is het Brabant
Energieakkoord getekend. In het akkoord maken diverse partijen
uit de provincie afspraken over de vergroening en verduurzaming

Brabant

van de Brabantse economie. Het gaat om een regionaal initiatief,
maar de maatregelen liggen grotendeels in lijn met de doelstellingen die in 2013 in het landelijke energieakkoord zijn opgenomen.
Afgesproken is bijvoorbeeld dat er in Brabant tot 2021 zo’n 40.000
woningen energieneutraal worden gemaakt. En de industrie gaat 10
procent van haar energie opwekken via zonnepanelen.

gebiedsvisie is het MIRT onderzoek Brainport Avenue (2013-2014)
afgerond. Daarbij is besloten om de tien samenhangende deelopgaven uit de gebiedsvisie in 2015 onder regie van de regio verder uit
te werken in een adaptief programma en ontwikkelstrategie en dat
ter besluitvorming voor te leggen in het bestuurlijke overleg MIRT
in het najaar van 2015.

Water

Maintenance Valley

De gebiedsagenda kent een aantal speerpunten. Het gaat bijvoorbeeld om verbetering van de waterkwaliteit en de bescherming
tegen overstromingen in het rivierengebied en wateroverlast in de
rest van Brabant. Maar ook om het herstel van waterafhankelijke
natuurwaarden, de landbouwwatervoorziening en beleid voor
grote onttrekkingen van grondwater voor industrie en de drink­
watervoorziening. In het MIRT staan het Deltaprogramma Maas en
het Zoetwaterbeleid centraal. In het kader van het Deltaprogramma
(DP) Maas vindt op regionale schaal de verdere uitwerking van
maatregelen voor de hoogwaterveiligheid tot 2050 plaats. In DP
2015 zijn voor zes riviertrajecten goede kansen gesignaleerd om tot
brede gecombineerde oplossingen te komen van rivierverruiming
en dijkversterking in samenhang met ruimtelijke en economische
meekoppelkansen.
De bestuursovereenkomst Zoetwater Regio Zuid heeft tot doel
afspraken vast te leggen tussen regio en Rijk, en tussen de regionale
partijen, voor de uitvoering van het Werkprogramma
Zoetwatervoorziening Hoge Zandgronden / regio Zuid-Nederland
2016-2021.

In de regio’s West-Brabant en Hart van Brabant zijn de topsectoren
Chemie, High Techsystemen en Materialen (inclusief Maintenance
(onderhoud, reparatie en revisie)) en Biobased Economy (cross over
tussen de topsectoren Agro & Food en Chemie) sterk vertegenwoordigd. Daarnaast vormen beide regio’s de Logistieke Hotspot van
Nederland met veel logistiek potentieel: ruimte, veel multimodale
faciliteiten, kwalitatief hoogwaardig logistiek vastgoed en een
goede infrastructuur. In 2013 is de regio gestart met een onderzoek
naar de economische betekenis van Maintenance Valley. De
uitkomsten van deze analyse laten zien dat Maintenance Valley een
belangrijke toegevoegde waarde voor de economie van Nederland
vertegenwoordigt, na de Noordelijke en Zuiduidelijke Randstad en
Brainport Eindhoven de vierde economische kernregio in
Nederland. Conform de afspraak in het bestuurlijke overleg MIRT
van 2014 is onlangs de tweede fase (ruimtelijk-economische
analyse) van het verdiepend onderzoek Maintenance Valley gestart.
Centraal staat de verkenning wat nodig is om de economische
meerwaarde van de sterke economische (top-)sectoren in het
stedelijke netwerk tussen de regio’s West- en Hart van Brabant (in
perspectief van Noord-Brabant en Nederland) optimaal te benutten, potenties te identificeren en ruimtelijk-economische opgaven
te concretiseren, om daarmee een robuuste economische ontwikkeling naar de toekomst toe te kunnen faciliteren.

Gebieden met concentratie van opgaven
van nationaal belang
Brainport Zuidoost-Nederland/Brainport Eindhoven
Brainport Eindhoven is de spil van de Brainport ZuidoostNederland. Voor de versterking van de internationale concurrentiepositie is een gebiedsgerichte, programmatische urgentieaanpak
nodig. Het gaat niet alleen om een goede (inter)nationale bereikbaarheid, maar ook om quality of life. Deze integrale opgaven
worden in lijn met de Brainport 2020 agenda opgepakt, in het kader
van de verdere ontwikkeling van Eindhoven Airport conform het
Aldersadvies, de Brainport Avenue aan de westzijde van Eindhoven
en de afspraken over Brainport-Oost aan de oostelijke zijde. In het
bestuurlijke overleg MIRT van 13 november 2014 hebben het Rijk en
de regionale partijen de Gebiedsvisie BrainportCity vastgesteld.
Deze gebiedsvisie geeft een kansrijk toekomstperspectief waarmee
de Brainport regio kan blijven concurreren met Europese kennis- en
innovatieregio’s. Geconstateerd is dat daarvoor substantiële
verbeteringen van de agglomeratiekracht, connectiviteit en
vestigingsklimaat nodig zijn. De verbeteringen kunnen worden
bereikt door een kwaliteitssprong in stedelijke cultuur (van
Brainport Avenue naar BrainportCity), een betere bereikbaarheid
via weg en spoor en het versterken van relaties tussen arbeidsmarkten, dienstensectoren en kennisclusters. Met de vaststelling van de

Overige gebiedsopgaven
De provincie Noord-Brabant is met de vijf grote steden verantwoordelijk voor het versterken van het internationale vestigingsklimaat
en het borgen van de unieke Brabantse kwaliteiten van het
BrabantMozaïek (stad-land). Deze partners geven hier onder meer
invulling aan door de BrabantStad-samenwerking. Samen zijn deze
partners verantwoordelijk voor de regie op de regionale economische ontwikkeling en innovatie, ruimtelijke ontwikkeling en meer
specifieke opgaven ten aanzien van verstedelijking, landschap en
natuurontwikkeling, energie en verduurzaming etc. Daarnaast zijn
zij verantwoordelijk voor een goede regionale bereikbaarheid.

West-Brabant
De ligging van de regio West-Brabant tussen de mainports
Rotterdam en Antwerpen (ook wel aangeduid als de Vlaams
Nederlandse Delta) geeft de regio een bijzondere economische
potentie, vooral op het gebied van maintenance. In West-Brabant is
de opgave om de economische groei, de krimpende bevolking, de
landschappelijke kwaliteit en de ingrepen in het kader van de
energietransitie en klimaatverandering integraal aan te pakken.

MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2015
2016 | 217

Brabant

Naar aanleiding van de MIRT Verkenning Antwerpen-Rotterdam
(MIRT VAR) zijn afspraken gemaakt over de Logistieke Delta,
ruimtelijke reserveringen voor multimodale ontsluitingen, de
zoetwatervoorziening en energieopwekking. In het kader van het
MIRT loopt een onderzoek naar de ontwikkeling van Maintenance
Valley. Hiernaast speelt een ruimtelijke wateropgave in het kader
van Zuidwestelijke Delta en zijn er mogelijkheden voor duurzame
energie.

keld, geproduceerd en verkocht die bijdragen aan verbeteren en
oplossen van maatschappelijke problemen op het gebied van
gezondheid, vergrijzing, energie, duurzaamheid, etc. Brainport is
dus meer dan hightech. Andere belangrijke sectoren voor de
Brainportregio Eindhoven zijn o.a. Agrofood (zie Noord-Oost) en
Automotive (Smart mobility).

Zie voor gebiedsagenda + kaarten Brabant:

Hart van Brabant
Hart van Brabant zet de komende jaren stevig in op een ruimtelijk
kader dat houvast biedt en op een infrastructuur die voldoende
robuust is om de weg vrij te maken voor de beoogde ontwikkeling.
Aandacht voor de ruimtelijke structuur is niet alleen belangrijk
voor de regio, maar ook voor de provincie Noord-Brabant en
Zuid-Nederland als geheel. De provincie wordt doorsneden door
twee belangrijke noord-zuid snelwegverbindingen, maar dankt
haar logistieke rol in belangrijke mate ook aan de verbindingen die
van west naar oost door de provincie lopen. De A58 en A59 vormen
samen met de noord-zuid verbindingen de ‘hashtag Brabant’: een
netwerk van vitale verbindingen tussen de wereldhaven Rotterdam
en het Europese achterland. Op het gebied van verkeer en vervoer
zijn er verschillende projecten en activiteiten die moeten bijdragen
aan een betere ontsluiting en bereikbaarheid van de regio. Ze zijn
met name van belang om de ambities te realiseren die Hart van
Brabant heeft op het gebied van logistiek en leisure. Maintenance
en de wateropgaven zijn ook hier in Hart van Brabant belangrijke
issues op de MIRT-agenda.

Noordoost-Brabant
Noordoost-Brabant is een vitale landelijke regio en het agrofoodcomplex speelt binnen het internationale speelveld een belangrijke
rol. In het door de regio uitgevoerde verdiepend onderzoek
proeftuin Agro & Food Zuidoost Nederland staat de innovatiekracht
centraal. Deze innovatiekracht heeft een relatie met de schaal van
toepassing. Juist omdat er hier een grote primaire productie is,
bevinden zich veel aanverwante bedrijven in de keten met
crossovers naar andere ketens zich in deze regio. Er zijn door deze
schaal en omvang van de gehele keten voldoende toepassingsmogelijkheden van nieuwe kennis en daarmee ontstaat de mogelijkheid voor innovatie ontwikkeling in deze regio. De opgave daarbij
is om de ruimtelijke kwaliteit en bereikbaarheid van de regio te
borgen en tevens na te denken over nieuwe, intelligente (agro)
logistieke en ruimtelijke concepten. Daarnaast is hier sprake van
een integrale wateropgave rond de Maas.

Zuidoost Brabant
Zuidoost Brabant is een sterke economische regio met internationale uitstraling, met een rijke traditie van samenwerking.
Hoofddoel is dat de Brainportregio Eindhoven ook in 2020-2040,
samen met de twee andere Mainports toonaangevend is en blijft
voor de internationale concurrentiepositie van Nederland. Het is de
ambitie deze positie te versterken en op te schalen. In Brainport
regio Eindhoven worden innovatieve producten bedacht, ontwik-

218 | MIRT Overzicht 2016

• Gebiedsagenda

• Kaarten		

MIRT Overzicht 2016 | 219

ied
oofdwegennet: deel TEN-t

ONDERGROND

ZOOM OUT

ZOOM OUT

Hoofdspoorwegennet
Hoofdwegennet
- achterlandverbinding

Hoofdwegennet

WATER
VERSTEDELIJKING

ZOOM OUT Aanpak in groen-blauwe structuur
ZOOM OUTZOOM OUT

ONDERGROND
ONDERGROND
NATION
ONDERGROND

O

NATUUR,
LANDSCHAP & ERFGOED
ECONOMIEZOOM
OUT

Nationaal Park

Zoutwater

ZOOM OUT

ZOOM OUT ZOOM OUT
ONDERGROND

ONDERGROND

ONDERGROND

ONDERGROND

Knelpunt hoofdwegennet
(Belangrijke) Regionale weg

Opgaven Brabant
NATIONAAL BELANG

ONDERGROND

ONDERGROND

ONDERGROND

ZOOM OUT

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND

ONDERGROND

Uitleg

ZOOM OUT

Hoofdvaarwegennet
Zoutwater
NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED
WATERdeel TEN-t
Hoofdwegennet:
Zoetwater
Hoofdspoorwegennet
Aanpak
in recreatieve structuurENERGIE
Hoofdwegennet: deel TEN-t
Hoofdwegennet
Zoetwater
Hoofdspoorwegennet:
deel
PHS
Zandplaat / Kwelder / Buitendijks
land
Zoetwater
ZOOM
OUT Hoofdwegennet:
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
Hoofdwegennet:
deel
deelTEN-t
TEN-t
TEN-ten/of
NATUUR,
LANDSCHAP
&
ERFGOED
WATER
INFRASTRUCTUUR
GROEN-BLAUWE
Zoutwater
Hoofdvaarwegennet: deel TEN
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
Zandplaat
/ KwelderSTRUCTUUR
/ Buitendijks land
Hoofdwegennet: deel TEN-t
Hoofdspoorwegennet: deel TEN-t
en/of PHS
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
Zoutwater
ZOOM OUT
ZOOM OUT
NATUUR,
LANDSCHAP
& ERFGOED
Zoetwater
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of PHS WATER
Zoutwater
Hoofdspoorwegennet:
Hoofdspoorwegennet:deel
deelTEN-t
TEN-ten/of
en/ofPHS
PHS
Zandplaat / Kwelder / Buitendijks land
Aanpak in groen-blauwe structuur

ncentratie van nationale belangen

AARHEID
TITEL
ven
AARHEID

ZOOM OUT

ZOOM OUT

ONDERGROND

ONDERGROND
ONDERGROND

ONDERGROND
ONDERGROND

RECREATIEVE STRUCTUUR
NATUUR,
LANDSCHAP
& ERFGOED
WATER
ENERGIE
Hoofdspoorwegennet
- achterlandverbinding
LANDSCHAP
& ERFGOED
WATER
ENERGIE
BEREIKBAARHEID
NATUUR,
& Zoetwater
ERFGOED
WATER
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-tLANDSCHAP
en/of PHS
Woongebied
Zoetwater
Hoofdwegennet: deel TEN-t
Hoofdvaarwegennet: deel TEN-t

oofdwegennet: deel TEN-t
oncentratie
van topsectoren
oofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of PHSBedrijventerrein / Haventerrein
ZOOM OUT
ZOOM OUT
Hoofdwegennet: deel TEN-t
oofdspoorwegennet: deel TEN-t en/of PHSKassengebied

REGIONAAL
NATIONAAL
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
BELANG
BELANG
NATIONAAL BELANG
NATIONAAL
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANG

ONDERGROND

ONDERGROND
ONDERGROND

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

BEREIKBAARHEID

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ER

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAAL BELANG
BELANG

NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ERF
NATUUR, LANDSCHAP & ERF
NATUUR, LANDSCHAP & ER

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANGREGIONAAL
REGIONAAL BELANG
REGIONAALBELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ERF

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND
NATIONAAL BELANG
NATIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG NATIONAAL
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG
BELANG

NATIONAAL BELANG

ENERGIE

REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG

NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG
REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
BELANG
REGIONAAL
NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND

NATUUR, LANDSCHAP & ERF

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG

NATIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAALREGIONAAL
BELANG BELANG

REGIONAAL BELANG

BEREIKBAARHEID

ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
BELANG
NATIONAAL
REGIONAAL
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
BELANG
REGIONAAL BELANG
REGIONAAL
BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID

BEREIKBAARHEID

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
BELANGNATIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND
NATIONAAL BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL BELANG

REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG

WATER

REGIONAAL BELANG
NATIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG NATIONAAL
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG

NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL BELANG
NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
BELANG
NATIONAAL
REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANGREGIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG

ONDERGROND

NATIONAAL
BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANGNATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG

REGIONAAL
REGIONAAL
REGIONAAL
REGIONAAL REGIONAAL
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
REGIONAALREGIONAAL
BELANG
REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

VERSTEDELIJKING

HAP & ERFGOED

BEREIKBAARHEID

BEREIKBAARHEID
NATUUR,
WATER
NATUUR, LANDSCHAP
LANDSCHAP &
& ERFGOED
ERFGOED
WATER
VERSTEDELIJKING

NATIONAAL
NATIONAAL BELANG
BELANG

VERSTEDELIJKING
VERSTEDELIJKING
VERSTEDELIJKING

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED
WATER
BEREIKBAARHEID
NATUUR,
LANDSCHA
NATUUR,
NATUUR,LANDSCHAP
LANDSCHAP&&ERFGOED
ERFGOED NATUUR,WATER
WATER
BEREIKBAARHEID
LANDSCHA
VERSTEDELIJKING

REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG

ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND
NATIONAAL BELANG

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

VERSTEDELIJKING

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
REGIONAAL
NATIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
BELANG NATIONAAL
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL BELANG
NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND
REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND

VERSTEDELIJKING

Hoofdvaarwegennet

MAKAART
REGIONAAL BELANG

BEREIKBAARHEID
VERSTEDELIJKING
ZOOM OUT
BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID
VERSTEDELIJKING
Extensivering / Herstructurering

Hoofdspoorwegennet
Stedelijke vernieuwing / Transformatie
oofdwegennet

ONDERGROND
ONDERGROND

ZOOM OUT
Hoofdspoorwegennet:
deel T
Zandplaat
Zoetwater
Zoutwater
Hoofdwegennet:
deel TEN-t
Zandplaat / Kwelder
/ Buitendijks land
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Zoetwater
Zoutwater
TITEL
Zandplaat / Kwelder / Buitendijks land
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Hoofdvaarwegennet: deel TEN-t
ZOOM OUT
ZOOM OUT
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of PHS
Zoutwater
Zandplaat / Kwelder / Buitendijks land
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige) lijst were
Intensivering / Transformatie
oofdspoorwegennet
EHS
op
land
(herijkt)
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
OOM
OUT
INFRASTRUCTUUR
(Belangrijke)
Regionale
weg
ZOOM
ZOOMOUT
OUT
ZOOM
ZOOMOUT
OUT
oncentratie
ZOOM
ZOOMOUT
OUT
TITEL
ZOOM
OUT
ZOOM
OOM
OUT van topsectoren
Zandplaat / Kwelder / Buitendijks
landOUT
Hoofdwegennet
Z
Hoofdvaarwegennet:
TEN-t
Hoofdvaarwegennet
Hoofdwegennet:
deeldeel
TEN-t
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
ZOOM OUT
ZOOMhoofdspoorwegennet
OUT
oofdspoorwegennet
Nieuwe verbinding
Natuurlijk
erfgoedgebied op (voorlopige) lijst wer
Stedelijke
vernieuwing
Natura2000
Knelpunt
hoofdwegennet
Hoofdwegennet
Hoofdwegennet
Hoofdwegennet
Zoetwater
Zoetwater
ncentratieWoongebied
van nationale belangen
Intensivering
/ Transformatie
Woongebied
Hoofdwegennet
Hoofdvaarwegennet:
deel
TEN-t
Z
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t en/of PHS
Natuur, Primaire
Landschap
&-Erfgoed
Algemeen
Verstedelijking
enterrein
Woongebied
EHS op land (herijkt)
kering
voldoet
niet (DerdeHoofdwegennet
Toets)
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Wederopbouwgebied
oofdvaarwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Extensivering
/ Herstructurering
Zoutwater
Zoutwater
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
ven ZOOM OUT
Hoofdvaarwegennet:
deel
TEN-t
Algemeen
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
Stedelijke vernieuwing
Hoofdwegennet: deel TEN-t Z
(Belangrijke) Regionale weg
oofdvaarwegennet
Primaire
kering
- nader onderzoek nodg (Derde Toets)
op land
(herijkt)
Uitleg
Hoofdspoorwegennet
RECREATIEVEEHS
STRUCTUUR
Natura2000 - land
Zandplaat
Zandplaat//
Stedelijke
regio
met
een
concentratie
van
Woongebied
Hoofdwegennet
TOPSECTOREN
MAINPORT,
BRAINPORT,
GREENPORT
TITEL
Knelpunt /hoofdspoorwegennet
Knelpunt hoofdwegennet
Stedelijke
regio met concentratie van topsectoren
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Hoofdspoorwegennet
Hoofdspoorwegennet
op
land (herijkt)
(herijkt)
EHS op
land
/ Transformatie
EHS
land
(herijkt)
Extensivering
Herstructurering
Extensivering
Hoofdspoorwegennet
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE & TRANSITIE Hoofdspoorwegennet: deel T
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Nationaal Park
Stedelijke
vernieuwing
/topsectoren
Transformatie
Hoofdspoorwegennet
Belangrijke) Regionale weg
Natura2000
Mainport Schiphol
(of int’l hub)
High Tech Systemen &
Materialen - water
Hoofdspoorwegennet
Natura2000
Primaire kering - voldoet (Derde Toets)
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Highmet
Tech
Systemen
& Materialen
Intensivering
/ Transformatie
Mainport
Schiphol
(of int’l hub)
Nationaal
Landschap onder regionaal beheer
ZOOM
OUT hoofdwegennet
ZOOM
ZOOM OUT
Natura2000
Nieuwe
Gebieden
een
concentratie
van nationale belangen
EHS
op2000
land
rnieuwing
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Natura2000
-(herijkt)
Natura
-land
land OUT
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
B verbinding
D
Knelpunt
grensoverschrijdende
spoorverbinding
Belangrijke)
Regionale weg
(Mogelijke) vestigingsplaats electriciteitsproducti
EHS op land (herijkt)
Primaire
kering - voldoet
niet (Derde Toets)
Extensivering
/ Herstructurering
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
Aanpak
structuur
Aanpak in
in recreatieve
groen-blauwe
structuur
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUREnergy
Mainport
Rotterdam
(of
int’l
hub)
Schiphol (of WATERVEILIGHEID
int’l hub)
HighSTRUCTUUR
Tech SystemenAanpak
& Materialen
Waterveiligheid:
piekafvoer
in groen-blauwe structuur
PRODUCTIE & TRANSITIE
GROEN-BLAUWE
Energy
Stedelijke
Mainport
Rotterdam
(ofPrimaire
int’l
hub)
Natura2000
- water-vernieuwing
Hoofdvaarwegennet
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
ZOOM
Woongebied
opOUT
land (herijkt)
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Primaire
kering
niet
(Derde
Toets)
Hoofdwegennet
ZOOM
OUT Natura
Economie
HOV
Hoofdspoorwegennet
Natuurbrug
Intensivering
/ HOV-netwerk
Transformatie
g / Herstructurering
Overige
gebiedsopgaven EHS
kering
- nader onderzoek nodg (Derde Toets)
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Samenhangend
HOV
ZOOM
OUT
2000
- watervoldoet
Natura2000
- land
Regionaal
ZOOM
OUT Natura2000
Samenhangend
HOV-netwerk
Hoofdvaarwegennet
Hoofdvaarwegennet
RECREATIEVE STRUCTUUR
Knelpunt hoofdwegennet
EHS op land
(herijkt) STRUCTUUR
Primaire kering - voldoet niet (Derde
Toets)vestigingsplaats
GROEN-BLAUWE
EHS
op land
(herijkt)
Primaire
ke
Brainport Rotterdam
Eindhoven
Creatieve
(Mogelijke)
electr
EHS
opRECREATIEVE
landIndustrie
(herijkt)
kering
- voldoet
niet (DerdeWATERVEILIGHEID
Toets)
Mainport
(of int’l hub) Primaire
Energy
Hoofdvaarwegennet
STRUCTUUR
Hoofdvaarwegennet
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Hoofdwegennet:
deel TEN-t
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
Hoofdvaarwegennet
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
RUCTUUR
Natura2000 - water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Zoetwater
Creatieve Industrie
Extensivering
/
Herstructurering
Brainport Eindhoven
Aanpak
inPark
groen-blauwe
structuur
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Kansrijk
gebiednodg
windenergie
(illustratief
Hoofdvaarwegennet:
TEN-t
Recreatiegebied
Primaire
kering - nader
onderzoek
(Derde
Toets) )
Stedelijke
vernieuwingdeel
Nationaal
Zoetwater
Nieuwe
brug
Nationaal
Park
Stedelijke
vernieuwing
/
transformatie
Natura2000
land
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
nelpunt hoofdwegennet
Fietsenstalling
(herijkt) Intensivering
Primaire
kering -kering
voldoet -niet
(Derde
Toets)
/ Transformatie
Primaire
ke
PrimaireNatura2000
kering - nader
onderzoek nodg (Derde Toets)
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Nationaal
Park - landEHS op landBrainport
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kernc
- land
Primaire
nader
onderzoek
nodg (Derde
Toets)
Natura2000
- land
GreenportSchiphol
Agro
& Food
Natura2000
Nationaal
Park
Eindhoven
Creatieve
Industrie
Mainport
(ofWaterveiligheid:
int’l hub)
High
Tech
Systemen
& Materialen
RECREATIEVE
STRUCTUUR
piekafvoer
Aanpak inTopsectoren
groen-blauwe
structuur
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
enterrein
Woongebied
Zoutwater
Hoofdwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHSToets)
Windenergie
Agro & Food
Greenport
lland
TEN-t(herijkt)
nelpunt
hoofdwegennet
Zoutwater
Stad-landverbinding
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
(Mogelijke)
vestigingspla
Primaire
kering
voldoet
niet
(Derde
Aanpak
in
recreatieve
structuur
EHS
op
land
(herijkt)
Primaire
kering
voldoet
niet
(Derde
Toets)
Cultureel
erfgoed
op
(voorlopige)
lijst
Opgave:
Zandhonger
Sluis
Hoofdspoorwegennet
Extensivering
/
Herstructurering
Natura2000
water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
l TEN-tverbinding hoofdwegennet
(Belangrijke)
Regionale
weg weg
Hoofdvaarwegennet
Primaire kering - nader onderzoek nodg (Derde Toets)
(Belangrijke)
(Belangrijke)
Regionale
Regionale
weg
Nieuwe
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
wegbrug
Natura2000
- land
Natura2000
- water
PrimaireNatura2000
kering - voldoet
(Derde Toets)
B RECREATIEVE
D
- water
Primaire
ke
HOV
Nieuwe
Kansrijk gebied windenergie
(illus
Stedelijke
vernieuwing
Nationaal
STRUCTUUR Tuinbouw
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Aanpak
in/Park
recreatieve
Aanpak
in recreatieve
werelderfgoed
Natura2000
- water structuur
Primaire
kering
- structuur
voldoet land
(Derde Toets)
Hoofdwegennet:
deel
TEN-twaterveiligheid
Zeewaartse
Nationaal
Park
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
en
Uitgangsmaterialen
Greenport
Agro
& Food
Mainport Rotterdam
(of
int’l
hub)
Energy
(Belangrijke) Regionale weg
High Tech
Systemen
& Materialen
Schiphol
(ofOpgave:
int’l
hub)
High Tech
Systemen
& Materialen
Zandplaat
Kwelder
/ Buitendijks
Waterenergie
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t
(Belangrijke)
wegen/of PHS
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Zandplaat
/ Kwelder
/onderzoek
Buitendijks
land(Derde Toets)
Primaire
kering
-- nader
nodg
Burgerluchthaven
van nationale Regionale
betekenis
Tuinbouw en Uitgangsmaterialen
Nieuwe
verbinding hoofdwegennet
Natura2000
land
Uitleg
etrialen
Natura2000
water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
P.M.
Capaciteitsuitbreiding
Waterveiligheid:
(Belangrijke)
weg piekafvoer
Aanpak inSchiphol
groen-blauwe
structuur
Primaire
keringRegionale
-ligplaatsen
nader
onderzoek
nodg (Derdestructuur
Toets)
Nationaal Park
Mainport
(of
int’l
hub)
Waterveiligheid:
piekafvoer
(Mogelijke) vestigingspla
Natuurbrug
Aanpak
groen-blauwe
structuur
2000 - hoofdspoorwegennet
land
etnelpunt
Samenhangend
HOV-netwerk
HOVin
Waterveilig
Windenergie
Aanpak in groen-blauwe
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aanpak
in recreatieve
Extensivering
/burgermedegebruik
Herstructurering
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Sluis met
Aanpak
in recreatievestructuur
structuur
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Waterveiligheid:
piekafvoer
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of PHS
Militaire
Life
Sciences
&Uitgangsmaterialen
Health Aanpak in
Opgave:
Zandhonger
groen-blauwe
structuur
Burgerluchthaven
van
betekenis
Tuinbouw
en
Brainport
Eindhoven
Creatieve
Industrie
Olieen gaswinning
Creatieve
Industrie
Mainport
Rotterdam
(ofnationale
int’l
hub)
Energy
Natura2000
- water luchthaven
Primaire
kering - piekafvoer
voldoet (Derde
Toets)
Bereikbaarheid
Waterveiligheid:
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aanpak
inMilitaire
groen-blauwe
structuur
nelpunt hoofdspoorwegennet
luchthaven
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
&
Health
Hoofdspoorwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Aanpak
in
recreatieve
structuur
et:
deel-TEN-t
en/of PHS
RECREATIEVE
x STRUCTUUR
nelpunt
hoofdvaarwegennet
RECREATIEVE STRUCTUUR
Waterenergie
CULTUURHISTORISCHE
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
2000
water
Primaire kering
- voldoet
(Derde Toets)
Nieuwe brug
(Belangrijke)
Regionale
weg STRUCTUUR
Ze
Hoofdvaarwegennet
et:
deel TEN-t
en/of PHS
rnieuwing
/ Transformatie
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Kansrijk
gebied Opgave:
windener
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
WATERVEILIGHEID
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Mainport
Rotterdam
(ofregionale
int’l
hub)
Regionaal
Object
of ensemble
op
(voorlopige)
lijstUitleg
werelderfgoed
Nationaal
Park
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT Vestigingsplaats zonne-energie
ZOOM
OUT INFRASTRUCTUUR
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
WATERVEILIGH
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
RECREATIEVE
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Water
Zeehaven
van
nationale
betekenis
ZOETWATER
Knelpunt
(belangrijke)
weg
Militaire luchthaven
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
& Health STRUCTUUR
Greenport
Agro
& Food
CULTUURHISTORISCHELife
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Sciences
&Industrie
Health
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Brainport
Eindhoven
Creatieve
Linie
Nationaal
Park
nelpunt hoofdvaarwegennet
MAINPORT, STRUCTUUR
BRAINPORT,
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Militaire luchthaven
Water GREENPORTNationaal Park
Opgave: Zandhonger
Olieen
gaswinning
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
nelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Stedelijke
vernieuwing
/
Transformatie
Sluis
Integrale
multimodale ontwikkeling
Bin
D
Waterveiligheid:
piekafvoer
kgTEL
groen-blauwe
structuur
/ Herstructurering
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR Primaire
INFRASTRUCTUUR
Park
Knelpunt
Knelpunt
hoofdwegennet
hoofdwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aanpak
in recreatieve
structuur
EHS
EHSop
opland
land(herijkt)
(herijkt)
keri
ker
Opgave:
Za
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Nationaal
Park Nationaal
Windenergie
TRANSPORT
& OPSLAG
ZOOM
OUT D ZOETWATER
ZOOM
OUT GROEN-BLAUWE
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Woongebied
Hoofdwegennet
STRUCTUUR Primaire
TEL ZOOM OUT
Object
of ensemble
op (voorlopige) lijst
werelderfgoed
Cultureel
erfgoedgebied
op B(voorlopige)
werelderfgoed
hoofdwegennet
P.M.
Opgave:
Zandhonger
Samenhangend
HOV-netwerk
HOVKnelpunt
HOV INFRASTRUCTUUR
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
EHS
op land
(herijkt) structuur
Water
ZeehavenHoofdwegennet
vanlijst
nationale
betekenis
Aandachtsgebied
zoetwater door verzilting
Burgerluchthaven
van nationale
betekenis
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Chemie
Opgave:
Zandhonger
Greenport
Agro
& Food
Knelpunt hoofdwegennet P
Aanpak
in recreatieve
Brainport
Eindhoven
nelpunt
(belangrijke)
&amenhangend
Materialen
Intensivering
/ Transformatie
Schiphol
(of
B HOV-netwerk
Dregionale wegMainport
HOV
Zeehaven
van nationale betekenis
Vestigingsplaats
zonne-energie
B STRUCTUUR
D
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
HOVChemie
Nationaal
Park
Mainport
Schiphol
(ofint’l
int’lhub)
hub)
Materialen
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Opgave:
Zandhonger
Hoofdvaarwegennet
Aanpak
in
recreatieve
structuur
CULTUURHISTORISCHE
Aanpak
in recreatieve
structuur
Extensivering
/ Herstructurering
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
deel
TEN-t
TUUR
(Belangrijke)
Regionale
weg
Knelpunt
hoofdwegennet
OV-knooppunt
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
ZOOM OUT
BWoongebied
HOV
Primairekeri
ker
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Nieuwe
Nieuweop
verbinding
verbinding
hoofdwegennet
hoofdwegennet
EHS op land (herijkt)
Intensivering
/DTransformatie
Cultureel erfgoedgebied
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥ 220kVPrimaire
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
deel
TEN-t
Natura2000
Natura2000
- -land
land
Opgave: Zandhonger
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
Hoofdwegennet
Aanpak
in recreatieveINFRASTRUCTUUR
structuur
Knelpunt
hoofdwegennet
Opgave
hoofdwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Hoofdwegennet:
deelbetekenis
TEN-t
EHSWaterenergie
op land (herijkt)PeilbeheerP
Nieuwe
brug
Intensivering
/ Transformatie
Natuurlijk
erfgoedgebied
oprecreatieve
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
B
Dhoofdwegennet
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
amenhangend
HOV-netwerk
HOV verbinding
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Militaire luchthaven
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
&Uitgangsmaterialen
Health
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Logistiek
Nieuwe
Burgerluchthaven
van
nationale
Tuinbouw
en
Natura2000
- land
Aanpak inBinnenhaven
structuur
Nieuwe
verbinding hoofdweg
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
TRANSPORT
& OPSLAG
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
n & Materialen
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Stedelijke
vernieuwing
Mainport
Rotterdam
(of
int’l
hub)
Nieuwe
brug
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater
door bodemdaling
Logisitek
van
nationale
betekenis
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
ZOETWATER
Mainport
Rotterdam (of int’l hub)
Uitleg
al
Park
Greenport
le
weg
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
Materialen
Woongebied
Hoofdwegennet
Natura2000
Natura2000
- -water
water
Primaire
Primaire
keri
ker
Doorstroming vaarweg
verbeteren
(indicatie
Knelpunt
hoofdwegennet
Peilbeheer
/ peilfluctuatieNieuwe hoogspanningsverbinding
Mainport
Schiphol
(of int’l
Materialen
Station
/ halte
Mainport
Schiphol
(ofhub)
int’l hub)
men
& Materialen
le
weg
Intensivering
/ Transformatie
ale
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Knelpunt
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
hoofdspoorwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Peilbeheer
/ peilfluctuatie EHS op land (herijkt)
vernieuwing
Natura2000
- land
Object
of ensemble
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
NieuweStedelijke
brug
Sluis erfgoedgebied
Hoofdspoorwegennet
ZOETWATER
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Opgave:
Zandhonger
Object of ensemble
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Hoofdkantoren
Integrale
gebiedsopgave
vanExtensivering
nationale
betekenis
Olieen hoofdspoorwegenn
gaswinning
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Cultureel
op (voorlopige) lijst werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥ 220P
luis Stedelijke vernieuwing Mainport
Natura2000
- land
Water
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Natura2000
- waterdoor verzilting
Rotterdam
(of&int’l
hub)Wederopbouwgebied
ZOETWATER
Militaireopluchthaven
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
Health
Aandachtsgebied
zoetwater
/(logistiek)
Herstructurering
Brainport
Eindhoven
Knelpunt
Hoofdkantoren
Multimodaal
nationale
betekenis
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Wederopbouwgebied
Object of ensemble op (voorlopige)
lijstknooppunt
werelderfgoed
Brainport
Eindhoven
(Belangrijke)
Regionale
weg
Wederopbouwgebied
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
k in recreatieve structuur
Waterveiligh
Waterveilig
ZOETWATER
Aanpak
Aanpakiningroen-blauwe
groen-blauwestructuur
structuur
Kansrijk gebied geothermie
Mainport
Rotterdam
(of
OV-knooppunt
OV-knooppunt
Mainport
Rotterdam
(of int’l
int’l
hub)
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Mainport
Rotterdam
(ofhub)
int’l
hub)of ensemble
Object
of erfgoedgebied
ensemble opKnelpunt
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
Natura2000
- land
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL Stedelijke/ vernieuwing
INFRASTRUCTUUR
Natura2000 - water Aandachts
Cultureel erfgoedgebied op
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
luis
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
rialen
Object
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
ZOETWATER
Knelpunt
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
hoofdvaarwegennet
Cultureel
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoofdspoorwegennet
Natuurbrug
Extensivering
Herstructurering
Hoofdspoorwegennet
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
zoetwater door verzilting Natura2000
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
ZOETWATER
Nieuwe hoogspanningsverbi
Water Aandachtsgebied
apaciteitsuitbreiding
Brainport
Eindhoven
- water zonne-eW
Den
Haag
Internationale
Stad
Hoofdkantoren
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Brainport
Eindhoven
Knelpunt
hoofdwegennet
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Aandachtsgebied
door bodemdaling
Aanpak
in zoetwater
groen-blauwe
structuur
Water
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Extensiveringligplaatsen
/ Herstructurering
Kansrijk gebied
zonne-energie
Greenport
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Vestigingsplaats
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Peilbeheer
/RECREATIEVE
peilfluctuatie
Knelpunt
hoofdvaarwegenne
RECREATIEVE
STRUCTUUR
STRUCTUUR
CHE STRUCTUUR
Greenport
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Opgave:
Opgave:Zee
Ze
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Natura2000
water
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Brainport
Eindhoven
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Nieuw
station
/
halte
Knelpunt
hoofdwegennet
Brainport
Eindhoven
Natuurlijk erfgoedgebiedKnelpunt
op
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
apaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Hoofdspoorwegennet
Extensivering
// Herstructurering
Natuurlijk erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Brainport
Eindhoven GROEN-BLAUWE
rie
hoofdspoorwegennet
EHSbodemdaling
opGeothermie
land (herijkt)
Intensivering
Transformatie
Aanpak
in
groen-blauwe
struc
Wederopbouwgebied
RECREATIEVE
STRUCTUUR
WATERVEILIGHEID
STRUCTUUR
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater
door
Knelpunt
Knelpunt
(belangrijke)
(belangrijke)
regionale
regionale
weg
weg
Opgave
hoofdspoorwegennet
Kansrijk gebied Aandachts
geothermie
Doorstroming vaarweg verbeteren Greenport
Aandachtsgebied zoetwater door
verzilting
Militaire
luchthaven
met
burgermedeDoorstroming
vaarweg
verbeteren
Zuidas
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Aanpak
in groen-blauwe
struc
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nationaal
Nationaal
Park
Park
Hoofdvaarwegennet
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Den
Haag Internationale
Stad
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Burgerluchthaven
van nationale
betekenis
O
smaterialen
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Kennis
TRANSPORT
&
OPSLAG
Natuurlijk
erfgoedgebied
oplijst
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
Knelpunt
(belangrijke)
region
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
of
ensemble op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Burgerluchthaven
van nationale
betekenis
smaterialen
Natuurlijk
op
(voorlopige)
werelderfgoed
Aanpak
inToets)
groen-blauwe
structuur
gebruik
van nationale
betekenis
Kansrijk
gebied
zonne-ener
ZOETWATER
Metronet
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
nnet
MAINPORT,
BRAINPORT,
GREENPORT
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Waarborgen
afwateringWederopbouwgebied
/ piekafvoer
Greenport
Opgave:
Opgave:
Zan
Za
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg erfgoedgebied
Opgave
grensoverschrijdend
EHS op landWederopbouwgebied
(herijkt)
Primaire
kering
- voldoet
niet
(Derde
Greenport
Primaire
kering
- voldoet
niet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Greenport
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Stedelijke
vernieuwing
nnetZOOM OUT
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Natura2000
-beheer
land
ennet
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
EHS
op HOV
land
Primaire
kering
- voldoet
niet
(Derde
Toets)
Burgerluchthaven
van nationale
betekenis
ngsmaterialen
BBop (voorlopige)
DD
Samenhangend
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV-netwerk
HOV
HOV
HOV (herijkt)
OV-knooppunt
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
Nationaal
Park
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Natuurlijk
erfgoedgebied
lijst
werelderfgoed
Knelpunt
hoofdwegennet
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Aandachts
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aanpak
Aanpak
in
in
recreatieve
recreatieve
structuur
structuur
OV-knooppunt
Hoofdvaarwegennet
Zuidas spoor-vervoer
Integrale
gebiedsopgave
van nationale
betekenis
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Geothermie
MilitaireHoofdkantoren
luchthaven
met burgermedegebruik
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
zoetwater
door Samenhangend
bodemdaling
GROENBLAUWE Aandachtsgebied
STRUCTUUR
Knelpunt
Knelpunthoofdspoorwegennet
(belangrijke)
regionale
weg
HOV-netwerO
HOV
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Militaire
luchthaven
met
x
Zeehaven
van
nationale
betekenis Wederopbouwgebied
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
elMaterialen
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleid
hoofdwegennet
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Nationaal
Park
Zeehaven
van
regionale
betekenis
OV-knooppunt
Energie
uitKnelpunt
water
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
&
Intensivering
/ Transformatie
Mainport
Schiphol
(of
hub)
Woongebied
Natuurbrug
Hoofdwegennet
Primaire
kering
- nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
Natura2000
- water
Nieuwe
metroverbinding
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
smaterialen
oofdwegennet
Natuurbrug
High
TechHOV-netwerk
Systemen
&Wederopbouwgebied
Materialen
Natura2000
- land
Peilbeheer
Peilbeheer//
Burgerluchthaven
vanint’l
nationale
betekenis
smaterialen
B
D
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Samenhangend
HOV
HOV
Extensivering
/ Herstructurering
Primaire
kering
- nader
onderzoek
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
gangsmaterialen
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
th
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Primaire
kering
- nader
onderzoek
nodgNationaal
(Derde
Toets)
Park
Natuurbrug
oofdwegennet
CULTUURHISTORISCHE
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
STRUCTUUR
Hoofdvaarwegennet
Nieuwe
Nieuwe
brug
Natura2000
land
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
nelpunt (belangrijke)
regionale
weg
burgermedegebruik
Zeehaven
van
regionale
betekenis
P.M.
Hoofdvaarwegennet
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
High
Techbrug
Systemen & Materialen
Wateroverl
hoofdwegennet
Nationaal
Park
Wederopbouwgebied
(Belangrijke) Regionale
weg betekenis
Natuurbrug
Den
Haag
Internationale
Stad
MilitaireHoofdkantoren
luchthaven
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg Nieuwe verbinding
Natuurbrug
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
B
D
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Stedelijke
vernieuwing
/
Transformatie
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Zeehaven
van
nationale
betekenis
x (belangrijke) regionale
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Natura2000
water
Geothermiecentrale/energietransitiecentra
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Nieuwe
verbinding
hoofdweg
lijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Stedelijke
vernieuwing
Mainport
Rotterdam
(of
int’l
hub)
Aanpak
in
recreatieve
structuu
nelpunt
weg
Nieuwe
hoogspann
B
D
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Energy
P
Zeehaven
van
nationale
betekenis
rwegennet
Natura2000 - water
kering
- voldoet
(Derde Toets) Aanpak
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Militaire
luchthaven
met burgermedegebruik
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Object
Objectdoor
ofofensemble
ensemble
op(voorlopige)
lijst
lijstPrimaire
werelderfgoed
werelderfgoed
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Primaire
kering
- voldoet
Militaire
luchthaven
met burgermedegebruik
ealthx
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Militaire
luchthaven
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwater
bodemdaling
Sluis
Sluis
Nieuwe
brug
B(voorlopige)
D
in recreatieve
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV op
rwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
ZOETWATER
ZOETWATER
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
x
Opgave
hoofdvaarwegennet
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Energie
uit water structuu
Energy
Natuurbrug
nelpunt hoofdwegennet
Aanpakbergingsgebieden
in recreatieve
structuur
(Belangrijke)
Regionale
weg
RECREATIEVENatuurbrug
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Achterlandverbinding
Waarborge
Wateroverlast: zoekgebied
Zuidas
Zeehaven vanRECREATIEVE
nationale betekenis
STRUCTUUR
Den
Haag
Internationale
Stad
Sluis
Afvoerverdeling
Secund
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
MIRT-onderzoek
waterafwatering
Extensivering
Herstructurering
Knelpunt
hoofdwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Maeslantkering,
Nieuwe /Waterweg
Waarborgen
/ piekafvoer
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak in groen-blauwe
structuurknooppunt
CULTUURHISTORISCHE
van
nationale
betekenis GROENBLAUWE
Nieuwe
brug
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
zoekgebied
bergingsgebieden
Stedelijke
vernieuwing Binnenhaven
/Binnenhaven
Transformatie
Extensivering
/ Herstructurering
Brainport
Eindhoven
Multimodaal
regionale
betekenis
(logistiek)
van
nationale
betekenis
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
KnelpuntSTRUCTUUR
hoofdspoorwegenn
Waterveiligheid:
piekafvoer
Linie
structuur
STRUCTUUR
Cultureel
Cultureel
erfgoedgebied
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
(voorlopige)
lijst
lijstWateroverlast:
werelderfgoed
werelderfgoed
van
nationale
betekenis
Creatieve
Industrie
nelpunt
hoofdwegennet
opbouwgebied
Hoofdspoorwegennet
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
ZOOM
OUT Aanpak in groen-blauwe
ZOOM
OUT
Natuurbrug
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Nieuwe
brug
en
economie
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
wegennet
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Aandachtsge
Aandachtsg
Zeehaven
van
regionale
betekenis
Zeehaven
van
nationale
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Object
of
ensemble opop
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
vernieuwing
/Zeehaven
Transformatie
Kansrijk
gebied
ge
Capaciteitsuitbreiding
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
ligplaatsen
High
Tech
Systemen
&betekenis
Materialen
Nieuwe
brug
(Belangrijke)
Regionale
weg
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
Sluis
Geothermiecentrale/energi
Opgave
sluis
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
ieuweStedelijke
verbinding
hoofdwegennet
wegennet
ZOETWATER
Creatieve
Industrie
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Multimodaal
knooppunt
nationale Knelpunt
betekenis
(logistiek)
RECREATIEVENationaal
STRUCTUUR
Landschap
onder
regionaal
Nationaal
Parkbeheer
van
nationale
betekenis
hoofdvaarwegennet
Zuidas
AanpakBinnenhaven
in groen-blauwe
structuur
Natuurbrug
Afvoercapaciteit
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Uitleg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Capaciteitsuitbreiding
ligplaa
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
P.M.
Natuurbrug
MIRT-o
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Object
of
ensemble
op
(voorlo
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
RECREATIEVE
Greenport
Sluis
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Natuurlijk
Natuurlijkerfgoedgebied
erfgoedgebiedop
op(voorlopige)
(voorlopige)
lijst
lijstMIRT-onderzoek
werelderfgoed
werelderfgoed
Integrale
gebiedsopgave
van
regionaleregionale
betekenis
ieuweExtensivering
verbinding hoofdwegennet
Kansrijk
gebied
zon
P.M.
Afvoerverdeling
stuurknop
/ Herstructurering
STRUCTUUR
ZoetwaterSTRUCTUUR
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Agro
&GROENBLAUWE
Food
Knelpunt
hoofdvaarwegenne
Knelpunt
(belangrijke)
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Zoetwater
Object
ensemble
opofSecundaire
(voorlopige)
lijst(voorlo
wereld
Aanpak
groen-blauwe
Object
ensemble
op
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
water structuur
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Maeslantkering,
Nieuwe
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Achterlandverbinding
Sluis
Aandachtsge
Aandachtsg
Sluis
e)
regionale
weg
Cultureelweg
erfgoedgebied
lijstinwerelderfgoed
Waarborgen
afwatering
/ of
piekafvoer
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
B opD(voorlopige)
Integrale
gebiedsopgave
van regionale
betekenis
nelpunt
hoofdspoorwegennet
Corridor
achterlandverbinding
Energy
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOVWaterweg
Extensivering
/ Herstructurering
Doorstroming
Doorstroming
vaarweg
vaarweg
verbeteren
verbeteren
en ecoA
Extensivering
/ Herstructurering
xCULTUURHISTORISCHE
Agro
& Food
e)
regionale
weg
STRUCTUUR
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Nationaal
Park
Aanpak
in recreatieve
GROENBLAUWE
Nationaal
Landschap onder
beheer structuur Afvoerverd
en economie
P.M.
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Multimodaal
knooppunt
nationaleSTRUCTUUR
betekenis
(logistiek)
Peilbeheer
Knelpunt
hoofdwegennet
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Nationaal
Park
STRUCTUUR
TITEL Intensivering / Transformatie
INFRASTRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
EHSregionaal
op
land (herijkt)
Knelpunt
regionaal vaarwegennet
AfvoerverdelingGROEN-BLAUWE
Secundaire
stuurknop
Doorstroming
vaarweg
verbe
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Geothermie
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
CultureelMIRT-onderzoek
erfgoedgebied
op (v
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
water
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
Opgave:
Zandhonger
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
smaterialen
Afvoercapaciteit
Zoutwater
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
nelpunt
hoofdspoorwegennet
Zoutwater
Wederopbouwgebied
Wederopbouwgebied
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Afvoercapaciteit
Cultureel erfgoedgebied
op(belangrijke)
(voorlopige)
lijst
w
Uitleg
Natuurbrug
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Mulitimodaal
knooppunt
internationale
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Opgave:
Zandhonger
Linie Multimodaal
Knelpunt
region
Cultureel
erfgoedgebied
op (v
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Uitleg
-netwerk
P+R
P+R
Multimodaal
nationale
betekenis
(logistiek)
Capaciteitsuitbreiding
Multimodaal
knooppunt
regionaleligplaatsen
betekenis
(logistiek)
Hoofdvaarwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
nelpunt
hoofdvaarwegennet
Aandachtsg
erfgoedgebiedCULTUURHISTORISCHE
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Nieuwe
brug
en
economieAandachtsge
Creatieve
Industrie
Uitleg
OV-knooppunt
OV-knooppunt
Stedelijke vernieuwing
/ Transformatie
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Tuinbouw
enknooppunt
Uitgangsmaterialen
Aanpak
in recreatieve
structuur
-netwerk
Zeehaven
van
regionale
betekenis
(militairNatuurlijk
gebruik)
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
STRUCTUUR
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Natuurbrug
Knelpunt
hoofdwegennet
Aanpak in recreatieve
structuur
P.M.
Integrale
gebiedsopgave
van nationale
betekenis
Nationaal
Landschap onder
regionaal beheer
Nationaal Landschap
onder
regionaal
beheer
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
EHS
op land (herijkt)
Intensivering
/ CULTUURHISTORISCHE
Transformatie
MIRT-onderzoek
water A
betekenis
(logistiek)
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
Stedelijke
vernieuwing
Maeslantke
Natura2000
land
Den
Haag
Internationale
Stad
Linie
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
STRUCTUUR
Afvoercapaciteit
OV-knooppunt
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Zandplaat
Kwelder
Buitendijks
land weg
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
P.M. Militaire
Zandplaat
// Kwelder
// Buitendijks
land
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Peilbeheer
Den Haag
Internationale
Stad
Natuurlijk
op (w
luchthaven
met burgermedegebruik
nelpunt hoofdvaarwegennet
enerfgoedgebied
economie
op
(voorlopige)
lijst
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Peilbeheer
/ peilfluctuatie Natuurlijk
Peilbeheer
UCTUUR
Life
Sciences
&
Health
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV of erfgoedgebied
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Den
Haag
Internationale
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
ensemble
op (voorlopige)
lijst
werel
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
xregionale
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (
Peilbeheer
/ peilfluctuatie Object
Integrale
gebiedsopgave
vanStad
nationale
betekenis
Zeehaven
van
regionale
betekenis
Integrale
gebiedsopgave
van
betekenis
Afvoerverdeling
Secund
Afvoerverdeling
Sluis
Linie
nelpunt regionaal
vaarwegennet
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Regionaal
Wateroverlas
Wateroverla
Regionaal
snelfietspad
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Knelpunt
hoofdwegennet
Agro
& Food
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Extensivering
Herstructurering
Zandsuppletie
Life
Sciences
& Health
High
Tech
Systemen
&
Materialen
EHS op land-(herijkt)
Intensivering
//Transformatie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR Natura2000
Knelpunt
Knelpunt
(belangrijke)
(belangrijke)
regionale
regionale
weg
weg
Aanpak
inKennis
groen-blauwe structuur
Afvoercapaciteit
Kennis
Linie
Kennis
water
Doorstroming
vaarwegWederopbouwgebied
verbeteren
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aanpak
in groen-blauwe structuur
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Afvoercapa
P.M.
Zuidas
Stedelijke vernieuwing
Natura2000
land
Extensivering
/ Herstructurering
Afvoerverdeling
Secu
A
Peilbeheer
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
OV-knooppunt
Linie
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Zuidas
P+R
P+R
Knelpunt
(belangrijke)
region
Militaire
luchthaven
nelpunt regionaal vaarwegennet
Wederopbouwgebied
Wederopbouwgebied
Object of ensemble op
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
P.M.
Cultureel erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst w
uit water
Nieuwe Energie
brug
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
brug
Water
Haag
Internationale
Stad
Stedelijke
vernieuwing / Transformatie
ZOETWATER Berging
Zeehaven
van
regionale
betekenis
Den
Haag
Internationale
Stad
P.M.
Object of ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Uitleg
Den
Haag
Stad CULTUURHISTORISCHE
(Belangrijke)
Regionale
weg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Linie
Zuidwestelijke
Delta
Fietsenstalling
High
TechInternationale
Systemen
&Nationaal
Materialen
Linie
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Belangrijke
regionale
weg
Landschap
onder STRUCTUUR
regionaal
beheer
nelpunt (belangrijke)
regionale
wegDen
Wederopbouwgebied
Nieuwe
regionale
verbinding
OV-knooppunt
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Energy
Tuinbouw
en Uitgangsmaterialen
Water
ZOETWATER Peilbeheer
MIRT-o
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Zuidas
Stedelijke
vernieuwing
Waarborgen
Waarborgen
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Berging
(zoekgebied)
OV-knooppunt
Natura2000
land
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aanpak
in groen-blauwe
structuur Peilbeheer
Natura2000
- water
Greenport
Extensivering / Herstructurering
GROENBLAUWE
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
STRUCTUUR
Berging Zuidwestelijke Delta
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
OV-knooppunt
Knelpunt
Knelpunthoofdwegennet
hoofdwegennet
Zandsuppletie
Nationaal Landschap onder
regionaalKnelpunt
beheer
P.M.
hoofdvaarwegennet
enMIRT
ecoW
Maeslantkering, Nieuwe
Waterweg
Zeehaven
van nationaleregionale
betekenis weg CultureelRegionaal
snelfietspad
Linie
P.M.
nelpunt (belangrijke) regionale weg
erfgoedgebied
op (voorlopige) lijst werelderfgoed
Knelpunt
(belangrijke)
erfgoedgebied
op
(voorlopige) lijst
P.M.
Sluis
Zuidas
Aandachtsgebied
zoetwaterNatuurlijk
door verzilting
gTUUR
ligplaatsen
Chemie
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Knelpunt
hoofdwegennet
Extensivering
/ Herstructurering
ZuidasZuidas
Zeehaven
van
regionale
betekenis
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Linie
+R
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
en e
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Natura2000
water
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
&g
Materialen
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Nieuwe
regionale
verbinding
Energy
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Life
Sciences
&
Health
Nieuwe
brug
Secundaire
stuurknop
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Geothermiecentra
ligplaatsenExtensivering
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Chemie
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Creatieve
Industrie
Regionaal
Zandsuppletie
/ Herstructurering
Aanpak in groen-blauwe structuur
Knelpunt(belangrijke)
hoofdspoorwegennet
Aanpak in groen-blauweP+R
structuur P+RKnelpunt
regionale
weg
Zandsuppletie
Afvoercapaciteit
Natuurbrug
Natuurbrug
Berging Zu
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
P.M.
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Nieuwe
Nieuweverbinding
verbindinghoofdwegennet
hoofdwegennet
Berging
(zoekgebied)
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg weg
Aanpak in
groen-blauwe
structuur
Afvoercapaciteit Nationaal
Fietsenstalling
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Binnenhaven van nationale betekenis
+R
Wederopbouwgebied
Park
P.M.
Uitleg
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Capaciteitsuitbreiding
ligplaaW
Aandachtsgebied
zoetwaterSTRUCTUUR
door bodemdaling
ZandsuppletieRECREATIEVE
Logisitek
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Binnenhaven
van
regionale betekenis Natuurlijk erfgoedgebied
in
groen-blauwe
structuur hoofdweg
egionaal
snelfietspad
Nieuwe
verbinding
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
eg
verbeteren
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Integrale Snelfietspad
gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
Samenhangend
HOV-netwerk
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Creatieve
Industrie
Aandachtsgebied
zoetwaterAanpak
door
bodemdaling
Logisitek
P+R
P+R Knelpunt
aal
Landschap
onder regionaal
beheer
OV-knooppunt
Agro
&CULTUURHISTORISCHE
Food
Water
eg verbeteren
Agro
&hoofdwegennet
Food
MIRT-onderzoek
water
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
STRUCTUUR INFRASTRUCTUUR
RECREATIEVE
RECREATIEVE
STRUCTUUR
STRUCTUUR
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Knelpunthoofdwegennet
hoofdvaarwegennet
Afvoerverde
Afvoerverde
Berging
(zoekgebied)
Zandsuppl
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Peilbeheer
Knelpunt
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Berging (zoekgebied)
Knelpunt (belangrijke)
regionale weg HOV
B
D
Knelpunt
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
hoofdspoorwegennet
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
x
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
en economie
egionaal snelfietspad
Wederopbouwgebied
Multimodaal
knooppunt
nationale betekenis
(logistiek)
Nieuwe brug
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Aanpak
inPark
recreatieve
structuur
Nationaal
Coalitie
Natuurlijke Klimaatbuffers
Knelpunt
hoofdwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Peilbeheer
ietsenstalling
Wederopbouwgebied
Doorstroming
vaarweg verbe
Landbouw
(ofLOG)
LOG)
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Multimodaal
knooppunt
regionale betekenis
(logistiek)
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Berging
(zoekgebied)
Integrale Fietsenstalling
gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
Berging
(zoekgebied)
Nieuwe
verbinding
spoorwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegenn
Natuurbrug
Landbouw
(of
Agro
&&
Food
Knelpunt
hoofdwegennet
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Linie
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Chemie
Regionaal
snelfietspad
EHS
op land/ Zandhonger
(herijkt)
Intensivering
/ Transformatie
Tuinbouw
Uitgangsmaterialen
Nationaal
Nationaal
Landschap
Landschap
onder
onderregionaal
regionaalbeheer
beheer
GREEN DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde
Knelpunt
(belangrijke)(verbeteren)
regionale
weg
k in groen-blauwe
structuur
Natuurbrug
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Afvoercapaciteit
Maeslantker
Maeslantke
Ecologische
kwaliteit
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV HOV-netwerk
HOV
Berging (zo
Nationaal
Park
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
ietsenstallingStedelijke
brug
Linie
x
HOV
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Samenhangend
vernieuwing
/
Transformatie
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Knelpunt
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
hoofdvaarwegennet
GREEN DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Integrale gebiedsopgave van nationale betekenis
Aanpak
in recreatieve
structuur
Natuurbrug
Nieuwe brug
GREEN
DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Integrale
gebiedsopgave
vanP.M.
regionale betekenis
OV-knooppunt
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Natuurbrug
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Maintenance
RECREATIEVE
STRUCTUUR
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Logisitek
Knelpunt hoofdvaarwegenne
Wateroverlast:RECREATIEVE
zoekgebied bergingsgebieden
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Maintenance
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
LifeFietsenstalling
Sciences & Health
Nieuwe
brug
Stedelijke vernieuwing
STRUCTUUR- land
Logistiek
Natura2000
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Aanpak
Aanpak
iningroen-blauwe
groen-blauwe
structuur
HE STRUCTUUR
Afvoercapac
AfvoercapaA
Bstructuur
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Op
de
kaart
zijn
t.a.v.
infrastructuur
de
huidige
opgaven
x
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Object
ofinensemble
op structuur
(voorlopige) GREEN
lijst wereld
Peilbeheer
Nieuwe
brug Stedelijke
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Aanpak
recreatieve
Knelpunt
hoofdwegennet
P.M.
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Sluis
DEA
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
vernieuwing
/ Transformatie
amenhangend
HOV-netwerk
Extensivering
/ Herstructurering
Kennis
Zandsuppletie
RECREATIEVE
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteitSTRUCTUUR
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Knelpunt
Knelpuntregionaal
regionaalvaarwegennet
vaarwegennet
aangegeven waar eenZandsuppletie
MIRT Verkenning,
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
PRODUCTIEWateroverlast:
& TRANSITIE
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
smaterialen Extensivering / Herstructurering
Onderwijs
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Natura2000
- water
Zeehaven
van
regionale
betekenis
(militair gebruik)
CULTUURHISTORISCHE
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
STRUCTUUR
HOV
waarborgen
afwateringLandschap
Zorg
Knelpunt
(belangrijke)
region
Samenhangend
HOV-netwerk
Zandsuppletie
Life
Sciences
&LOG)
Health
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Nieuwe
brug
Landbouw
(of
Water
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Life
Sciences
&
Health
Nationaal
onder
regionaal
beheer
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
Peilbeheer
Peilbeheer
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt
regionaal
vaarwege
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
amenhangend
HOV-netwerk
MIRT
Onderzoek
of
planuitwerking
loopt.
Nieuwe
brug
M
GROENBLAUWE STRUCTUUR
Natuurbrug
Stedelijke vernieuwing / Transformatie
nnet
Cultureel
op (voorlopige)
lijst w
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Object
of erfgoedgebied
ensemble op (voorlopige)
lijst wereld
GROENBLAUWE STRUCTUUR
Sluis
(verbetere
Uitleg
nnet verbinding
Nieuwe
hoofdwegennet
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Extensivering
/ Herstructurering
ennet
Coalitie
Natuurlijkegebiedsontwikkeling
Klimaatbuffers
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Bergingverbinding
Zuidwestelijke
Delta
Knelpunt
Nieuwe
(belangrijke)
regionale
weghoofdvaarwegennet
Watergerelateerde
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Nationaal ≥Landschap
re
Linie
Linie
Knelpunt
Knelpunt
(belangrijke)
(belangrijke)
regionale
regionaleweg
weg
Aandachtsgebied
zoetwater
door
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
(Mogelijke)
electriciteitsproductie
500MW onder
Peilbeheer / Waterbuffer
Bergingvestigingsplaats
(zoekgebied)
Zorg
HOV Kennis Water
Samenhangend
HOV-netwerk
Nationaal
Landschap
onder
re
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werel
Chemie
Natuurbrug
Maintenance
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
NIEUWBOUW
& HERSTRUCTURERING
Station
/ haltehoofdvaarwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
500MW
Primaire kering
kering -- voldoet
voldoet niet
niet (Derde
(Derde
Toets)
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥≥ 500MW
Primaire
Toets)
Sluis
Recreatie
(leisure) betekenis
Maintenance
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Zandsuppletie
Knelpunt
Berging
Berging
Zuid
Zui
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
Knelpunt
hoofdwegennet
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
w
Aw
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Extensivering
/ Herstructurering
Zeehaven
van regionale
Natuurbrug
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale
weg
NIEUWBOUW
&Watergerelateerde
HERSTRUCTURERING
Knelpunt
(belangrijke)
region
oofdwegennet
&
Materialen
Coalitie
Na
Berging (zoekgebied)
gebiedsontwikkeling
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
verzilting
nelpunt
(belangrijke)
regionale weg
oofdwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
P.M.
P.M.
Zandsuppletie
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
e weg
RECREATIEVE
STRUCTUUR Aanpak in groen-blauwe struc
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
regionaal vaarwegennet
P+R
P+R
P+R KnelpuntP+R
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Zandsuppletie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuw
station
/
halte
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
w
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Chemie
Primaire
kering
nader onderzoek
onderzoekCapaciteitsuitbreiding
nodg (Derde
(DerdeCULTUURHISTORISCHE
Toets) ligplaatsen
GREEN
DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde
kering
nodg
Toets)
Recreatie
(leisure)
Logisitek
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Aanpak
in/ Zandhonger
groen-blauwe
struc
Zandsupplet
Zandsupple
nelpunt (belangrijke)
Nationaal
Landschap
onder
beheer
Recreatie
Waterrecreatie
(leisure)
STRUCTUUR
Uitleg regionale wegGreenport
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Onderwijs
Natuurlijk
erfgoedgebied
op regionaal
(voorlopige)
lijst w
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)Primaire
regionale
weg-- nader
Wederopbouwgebied
Binnenhaven
van(leisure)
regionale
betekenis
Knelpunt
(belangrijke)
regionale /weg
Nieuwe
verbinding
hoofdweg
Watergere
Peilbeheer
Waterbuffer
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Droogtegevoelig
gebied:
geen
rwegennet
P+R wateraanNationaal
Park P+R
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Watergerelateerde
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
GREEN DEALgebiedsontwikkeling
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger P
OV-knooppunt
rwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Zandsuppletie
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
voer uitgebied
hoofdwatersysteem
mogelijk
Kansrijk
windenergie
(illustratief
)
OV-knooppunt
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige) lijst
Regionaal
Regionaal
snelfietspad
snelfietspad
Berging
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer(zoekgebied) Linie
Zeehaven
van
regionale
betekenis
Primaire
kering
-- voldoet
(Derde
Toets)
Peilbeheer
/ Waterbuffer
CULTUURHISTORISCHE
Logisitek
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Materialen
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
Agrarisch
productielandschap
Landbouw
(of
LOG)
Waterrecreatie
(leisure)
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)) groen-blauweSTRUCTUUR
Aanpak
in
structuur
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Wederopbouwgebied
Zorg
Nationaal
Landschap
beheer
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOVonder regionaal
HOV
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
x
Berging
Berging(zoe
(zo
Knelpunt
hoofdspoorwegenn
Aanpak in recreatieve
structuur
Regionaal
snelfietspad
wegennet
Zandsuppletie
OV-knooppunt
B
P.M.
wegennet
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Knelpunt regionaal
vaarwegennet
Zandsuppl
Linie
(belangrijke)
regionale weg
Peilbeheer / Waterbuffer
P+RKnelpunt
P+R
Waterveiligheid:
piekafvoer
ructuur
Fietsenstalling
Fietsenstalling
Windenergie CULTUURHISTORISCHE
Nieuw
OV-knooppunt
Waterveiligheid:
piekafvoer
P.M.
Wederopbouwgebied
uctuur
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
STRUCTUUR
in groen-blauwe
structuur
Binnenhaven
van regionale
betekenis Aanpak
Landbouw
(of
LOG)
Windenergie
Windenergie
GREENbrug
DEAL Biodiversiteit Oosterschelde / Zandhonger
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aanpak in groen-blauwe structuurNieuwe
Integrale
gebiedsopgave
Coalitie Natuurlijke
Klimaatbuffers
Maintenance
OV-knooppunt
P+R
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
P+R
Recreatie
(leisure) van regionale betekenis
GREEN
GREEN
DEAL
DEA
Fietsenstalling
Knelpunt
hoofdvaarwegenneZ
aarwegennet
P.M.
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
CoalitieGROENBLAUWE
Natuurlijke
Klimaatbuffers
aarwegennet
Linie
STRUCTUUR
Knelpunt
(belangrijke) regionale weg
Opgave: Zeewaartse
Zeewaartse
waterveiligheid
P.M.
Peilbeheer
/ Waterbuffer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt
Opgave:
waterveiligheid
P+R hoofdwegennet
P+R
Nieuwe
Nieuwe
brug
brug
Regionaal
snelfietspad
Waterenergie
HOV
nieuw
Multimodaal
knooppunt
regionale
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
Waterenergie
Object of ensemble op (voorlopige) Peilbeheer
lijst wereld
Waterenergie
Maintenance
Sluis
P+R
P+R
Onderwijs
e
weg
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Extensivering
/
Herstructurering
(verbeteren)
(verbeteren
smaterialen
Watergerelateerde gebiedsontwikkeling
Zeehaven
van regionale
betekenis (militair gebruik)
Waterrecreatie
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Nieuwe brug
Regionaal
snelfietspad
betekenis
(logistiek)(leisure)
Knelpunt
regionaal vaarwege
P.M.
nale
weg weg
e) regionale
Natuurbrug
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
HOV
HOV
B
Samenhangend
SamenhangendHOV-netwerk
HOV-netwerk Linie
HOV
bestaand
Linie
e) regionale weg
Fietsenstalling
P+R
P+R
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Olieen
gaswinning
Opgave: Zandhonger
Zandhonger
Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige) lijst w
Opgave:
Energie
Integrale
gebiedsopgave van regionale betekenis
Olie- en
en gaswinning
gaswinning
OlieRegionaal
snelfietspad
Onderwijs
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Zorg
Coalitie
CoalitieNatu
Nat
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
HOV
Samenhangend HOV-netwer
Regionaal
snelfietspad
tuur
Kennis
tuur
Kennis
P.M.
Fietsenstalling
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt hoofdwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
P.M.
Natuurbrug
Knelpunt (belangrijke) region
PRODUCTIE & TRANSITIE
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
brug
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige) lijst G
w
Vestigingsplaats
zonne-energie
Regionaal
snelfietspad
Zandsuppletie
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
HOV
nieuw
Vestigingsplaats
zonne-energie
Nieuwe
Nieuweverbinding
verbinding(belangrijke)
(belangrijke)regionale
regionaleweg
weg
Peilbeheer
peilfluctuatie
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer
// peilfluctuatie
materialen
Zorg
Watergerela
Watergerela
Fietsenstalling
Doorstroming
vaarweggebiedsontwikkeling
verbeteren
Watergerelateerde
Recreatie (leisure)
Zandsuppletie
Fietsenstalling
Natuurbrug
Greenport
Nieuwe
verbinding
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nieuwe brug
Nationaal
Landschap
onder
regionaal(belangrij
beheer
(Mogelijke)
vestigingsplaats
elektriciteit
>
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
P+R
P+R
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥
500MW
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
ad
HOV
bestaand
Fietsenstalling
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Wederopbouwgebied
TRANSPORT
& OPSLAG
ad
Knelpunt
Knelpunt(belangrijke)
(belangrijke)regionale
regionaleweg
weg
(
TRANSPORT
OPSLAG
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
TRANSPORT
&&500MW
OPSLAG
orlopige) lijst
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
orlopige)
ZOETWATER
ZOETWATER
OV-knooppunt
Nieuwe brug
Recreatie
(leisure)
STRUCTUUR
PeilbeheerRECREATIEVE
/ Waterbuffer
Waterrecreatie
(leisure)
Knelpunt
(belangrijke)
region
Nieuwe
brug
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Zandsupplet
Zandsupple
HOV
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Samenhangend HOV-netwerk
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Peilbeheer
/ Waterbuffer
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale Regionaal snelfietspad
HOV
bestaand
Nieuwe
brug
Hoogspanningsleiding
≥ ≥220kV
Zandsuppletie
hoofdvaarwegennet
e)(voorlopige)
(voorlopige) lijst
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥>220kV
220kV
Nieuwe
verbinding
(belangrijke) regionale weg
Hoogspanningsleiding
C
pp
Hoogspanningsleiding
220kV
Aandachtsgebied zoetwater
zoetwater
doorKnelpunt
verzilting
Aandachtsgebied
door
verzilting
Knelpunt
regionaal vaarwegennet
HOV
Samenhangend
Waterrecreatie (leisure)
Nationaal Landschap onder regionaal beheer
Knelpunt
(belangrijke)HOV-netwerk
regionale weg
CULTUURHISTORISCHE
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Aanpak in STRUCTUUR
groen-blauwe structuur
Fietsenstalling Peilbeheer
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
HOV
nieuw
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)
Peilbeheer
/
/
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
(voorlopige) lijst
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
Nieuwe verbinding (belangrijke) regionale weg
pp (voorlopige)
Knelpunt regionaal
(belangrijke)
regionale weg
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
380kV) ))
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
W
vaarwegennet
Aandachtsgebied zoetwater
zoetwater door
doorKnelpunt
bodemdaling
Aandachtsgebied
bodemdaling
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Aanpak inSTRUCTUUR
groen-blauwe structuur
Peilbeheer
/ Waterbuffer
CULTUURHISTORISCHE
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
Nieuwe
verbinding (belangrijke) regionale weg
-netwerk
Nieuwe brug
Windenergie
-netwerk
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Buisleidingenstrook
Knelpunt (belangrijke) regionale weg Aandachtsgebied zoetwatervoorziening
Kansrijk
gebied
geothermie
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale
weg weg
Kansrijk
gebied
geothermie
Kansrijk
gebied
geothermie
P.M.
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aandachtsgebied P+R
zoetwatervoorziening
Linie
Knelpunt
(belangrijke) regionale weg
P+R
Natuurbrug
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
HOV
Z
Samenhangend HOV-netwerk
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Waterenergie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Linie
P.M.
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg weg
Wateroverlast: zoekgebied
zoekgebied
bergingsgebieden
Wateroverlast:
bergingsgebieden
P+R
P+R
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Geothermie
220 | MIRT Overzicht 2016
Geothermie
Regionaal snelfietspad
Geothermie
Hub
Knelpunt hoofdspoorwegennet
P.M.
Olie- en gaswinning
Nieuwe verbinding (belangrijP
Zonne-energie
P+R
P+R
Zonne-energie
Zonne-energie
Wateroverlast: waarborgen
waarborgen afwatering
afwatering
Wateroverlast:
Nationaal Landschap onder regionaal beheer
Regionaal
snelfietspad
Fietsenstalling
Logistiek
gebied
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Knelpunt (belangrijke) region
Vestigingsplaats zonne-energie

oofdwegennet

Opgaven Brabant

Samenhangende opgaven in:
• Brainport regio Eindhoven
• Maintenance Valley

MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2015
2016 | 221

	mirt onderzoeken	
1. Brainport Avenue
2. Corridor Zuid (goederenvervoer)
3. Kennisas A2

4.
5.
6.

Verkenning
A58 Eindhoven-Tilburg
A58 St. Annabosch-Galder
N65 Vught-Haaren

7.

Planuitwerking
A27 Houten-Hooipolder

Realisatie
8. Brainport Eindhoven
9. Breda Centraal (NSP)
10. Sterke regio’s: Brabant
11. Wilhelminakanaal Tilburg

222 | MIRT Overzicht 2016

r

r

Projecten Brabant

* (ZVL)
* (BRA)
* (ONL)

Legenda

NHUF

Zuidvleugel

ZW D

wegen

wegen

wegen

spoor / OV

spoor / OV

spoor / OV

vaarwegen

vaarwegen

vaarwegen

sluis

sluis

sluis

ligplaats

ligplaats

ligplaats

integrale / multimodale ontwikkelingen

integrale / multimodale ontwikkelingen

waterbehe

waterbeheer / natte natuur

waterbeheer / natte natuur

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

* (BRA)
* (ZWD)

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

Oost
Brabant
Zuidvleugel
wegen

Noord
ZWLimburg
Delta
wegen

wegen
Wegen
spoor / OV

Brabant

wegenwegen spoor / OV

wegen

spoor
OV
wegen
Spoor
// OV
vaarwegen

spoor /vaarwegen
OV
wegen
vaarwegen

spoor / OV

vaarwegen
spoor
Vaarwegen
sluis / OV

vaarwegen
sluis
vaarwegen
ligplaats

vaarwegen

sluis
vaarwegen
Sluis
ligplaats

sluis integrale
/ multimodale
ontwikkelingen
sluis
integrale
/ multimodale
ontwikkelingen

sluis

ligplaats
sluis
integrale / multimodale ontwikkelingen
Ligplaats

ligplaats
waterbeheer
/ natte natuur
integralewaterbeheer
/ multimodale
ontwikkelingen
/ natte
natuur

ligplaats

integrale
/ multimodale
ontwikkelingen
ligplaats
waterbeheer
Water
/ natte natuur

waterbeheer
/ natte/natuur
waterbeheer
natte natuur

integrale / multimodale ontwikkelingen

waterbeheer
/ natte natuur
integrale ontwikkelingen
/ multimodale
ontwikkelingen
Integrale

**(ONL)
(LIM)
(LIM) regio-overschrijdende
regio-overschrijdende projecten;
projecten; zie
zie kaart
**(NNL)
kaart betreffende
betreffende regio
regio
*(NHUF)
(ONL)
**(ZWD)
* (BRA) Regio-overschrijdende projecten;
* (LIM) regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio
* (ZWD) zie kaart betreffende regio
*(ZWD)

Limburg

Brabant

regio-overschrijdende
projecten;
* (BRA)* (NHUF)
zie kaartzie
betreffende
regio regio
regio-overschrijdende
projecten;
kaart betreffende
* (ONL)
* (LIM)
* (BRA) regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende
regio regio-overschrijdende projecten; zie kaart be
*(ZWD)

MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2015
2016 | 223

224 | MIRT Overzicht 2016

Infographic Brabant

MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2015
2016 | 225

Brainport Avenue

Gebied Brabant
Fase MIRT Onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel Voor versterking van de
internationale concurrentiepositie van
Brainport Eindhoven op de lange termijn is,
op basis van een brede analyse van het
vestigingsklimaat en van meerdere ruimtelijkeconomische ontwikkelperspectieven, een
gebiedsvisie Brainport Avenue 2020-2040
opgesteld. De gebiedsvisie geeft een kansrijk
toekomstperspectief waarmee de Brainport
regio kan blijven concurreren met Europese
kennis- en innovatieregio’s. Geconstateerd is
dat daarvoor substantiële verbeteringen van
de agglomeratiekracht, connectiviteit en
vestigingsklimaat nodig zijn. In de
Gebiedsvisie is een tiental opgaven vast­
gesteld die in onderlinge samenhang vorm
moeten krijgen om een optimale synergie
voor Brainport City te bereiken. De gebieds­
visie is in het bestuurlijke overleg MIRT (BO
MIRT) van 13 november 2014 door Rijk en
regionale partijen vastgesteld.

Planning
2015: uitwerking tien samenhangende
opgaven uit de gebiedsvisie in een adaptief
programma en ontwikkelstrategie (inclusief
voorstel voor governance)
Besluitvorming BO MIRT november 2015.

2015: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Betrokkenen Gemeente Eindhoven, Rijk
(IenM en EZ), provincie Noord-Brabant,
Metropoolregio Eindhoven, Eindhoven
Airport, NS, Brainport Development,
regiogemeenten (met name gemeenten Best,
Helmond, Oirschot en Veldhoven).

MIRT Overzicht 2016 | 226

Corridor Zuid
(goederenvervoer)

Gebied Brabant
Fase MIRT Onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel In het bestuurlijke overleg
MIRT (BO MIRT) van eind 2013 hebben Rijk
en regio afgesproken gezamenlijk te werken
aan het projectplan voor het MIRT Onderzoek
Goederencorridor Zuid (Rotterdam-Brabant/
Limburg-Duitsland).
Het MIRT Onderzoek Goederencorridor geeft
uitwerking aan de actie Kernnetwerk van de
Topsector Logistiek, om te komen tot een
gemeenschappelijke visie van bedrijfsleven,
havenbedrijven en (regionale) overheden op
een kernnetwerk van achterlandverbindingen
en multimodale overslagpunten. Het
onderzoeksgebied omvat de modaliteiten:
•    weg: A16/ A58/ A67;
•    spoor: Brabantroute;
•    water: Maas en Brabantse Kanalen;
•    Buis.
De corridor maakt deel uit van de Europese
Rhine-Alpine corridor van het TEN-T netwerk.
Delen van de waterwegen van de corridor
liggen ook op de Northsea-Mediterranean
corridor.
Het primaire doel van het MIRT Onderzoek is
het met overheden en marktpartijen
gezamenlijk opstellen van een ontwikkel­
strategie voor de toekomst van de corridor
Zuid, die inspeelt op de belangrijkste kansen
en belemmeringen voor het optimaal
functioneren van de corridor (in termen van
People, Profit en Planet) en daarmee bijdraagt
aan de nationale bereikbaarheid en versterking van de concurrentiekracht. Hiermee

wordt tevens invulling gegeven aan het
kernnetwerk voor de corridor Zuid.

2015: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Hierbij speelt het stimuleren van:
• optimaal en flexibel gebruik van bestaand
infrastructuurnetwerk (weg, rail, water en
buisleiding);
• efficiëntieverbetering logistieke sector en
achterlandnetwerk;
• benutting van economische
ontwikkelingskansen;
• nieuwe samenwerkingsvormen tussen
overheden, bedrijven en kennisinstellingen;
• kansen voor innovatie.
Het MIRT Onderzoek richt zich op de korte
(2017), middellange (richting 2020) en lange
termijn (richting 2030).
Planning (globaal)
September 2014: start kwartiermakersfase
Juni 2015: plan van aanpak vastgesteld in
bestuurlijke regiegroep
Juli 2015: start MIRT Onderzoek
2016: afronding MIRT Onderzoek
Betrokkenen Rijk, Strategisch Platform
Logistiek (SPL), Transport en Logistiek
Nederland (TLN), TNO en provincies,
gemeenten, maatschappelijke organisaties en
bedrijfsleven die geografisch gelegen zijn op
de corridor Zuid.

MIRT Overzicht 2016 | 227

Kennisas A2

Gebied Brabant
Fase MIRT Onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel Langs de A2-corridor
liggen belangrijke (inter)nationale toplocaties
en functies, zoals innovatiecampussen en
Eindhoven Airport. De afgelopen jaren is de
capaciteit van grote delen van de A2-corridor
op orde gebracht (2x3 en 2x4 rijstroken). De
Nationale Markt – en Capaciteitsanalyse
(NMCA) van 2011 (bevestigd in een update in
2013) laat zien dat er een knelpunt resteert op
het traject A2 Deil-Den Bosch met forse
maatschappelijke kosten en economische
schade. Het onderzoeksgebied strekt zich uit
van Utrecht tot de Zuidkant van Eindhoven
(t/m de A2 naar Weert). Ook het aansluitende
deel van de A67 is onderdeel van dit MIRT
Onderzoek.

aanpak wordt onder meer aangegeven welke
aan het bereikbaarheidsknelpunt gekoppelde
overige (ruimtelijke) opgaven in het MIRT
Onderzoek mee onderzocht zullen worden, en
welke rol elke partij in het MIRT Onderzoek zal
krijgen.

2016: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Betrokkenen Inhoudelijke en procesmatige
meerwaarde wordt gezocht door samenwerking met relevante partijen in de regio:
overheidspartijen, vervoerders, terreinbeheerders, belangengroeperingen, kennisinstellingen en (overige) marktpartijen.

Dit MIRT Onderzoek werkt volgens de nieuwe
aanpak van de bereikbaarheidsopgave. De
nieuwe aanpak betekent dat bereikbaarheidsopgaven waar relevant worden
opgepakt in samenhang met andere
(ruimtelijke) opgaven in het gebied (zoeken
naar meekoppelkansen), dat er breed wordt
gekeken naar mogelijke oplossingen (niet
alleen naar infrastructuur) en dat Rijk, regio en
bedrijfsleven hierbij optrekken in een
gelijkwaardige samenwerking.
Planning In de tweede helft van 2014 is
gestart met de zogenaamde kwartiermakersfase. De kwartiermakersfase leidt in najaar
2015 tot een plan van aanpak voor het
vervolg waarin de scope van het MIRT
Onderzoek wordt vastgesteld. In het plan van
MIRT Overzicht 2016 | 228

Brainport Eindhoven

Gebied Brabant
Onderwerp Integrale
		gebiedsopgaven
Ministerie EZ
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave

•

Oplossing
Planning
Financiën

•

•

Pol./Best.

•

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het Samenwerkingsverband Regio
Eindhoven (SRE) heeft een Ontwikkelingsvisie
voor de gehele A2-zone vastgesteld, een
aaneengesloten integraal te ontwikkelen
gebied. De zone wordt getransformeerd tot
’Brainport Avenue’, een hoogwaardig,
internationaal concurrerend vestigingsmilieu
voor de hightech maak- en kennisindustrie. De
opgave is bovenregionaal en omvat de
gemeenten Eindhoven, Veldhoven, Best,
Waalre en Son en Breugel.
Oplossing Inpassing langs de snelweg van de
gehele keten van kennisinstituten, onderzoekslaboratoria, designhuizen, toeleveranciers en
maakindustrie in een hoogwaardige groene
setting. De rijksbijdrage is gericht op:
• een nieuwe aansluiting op de A67, inclusief
herinrichting;
• realisatie van de Brainport Innovatie
Campus; doorontwikkeling van de High
Tech Campus en de Philips Healthcare
(campus) ;
• een ‘Slowlane’ (snelfietspad) dat alle
economische hotspots met elkaar verbindt;
• de ontwikkeling van het Dommeldal;
• de ontwikkeling van een groen recreatief
raamwerk Landelijk Strijp;
• een nieuwe noordelijke aansluiting op de
N2 t.b.v. Eindhoven Airport, de Brainport
Innovatie Campus en GDC-Acht.
De regio zet ook in op herstructurering en
opwaardering van bedrijventerreinen De Hurk,
De Run en Ekkersrijt en op het verbinden van
economische hotspots met het centrum en de

luchthaven. Doorontwikkeling van Strijp S en
stationsgebied Eindhoven zijn ook grote
opgaven. Voor de noordelijke ontsluiting op de
A2 ter hoogte van Eindhoven Airport is door
de markt (challenge groep) een volwaardig
alternatief aangedragen. In de loop van 2014
zal in overleg met Rijk, provincie, regio en
andere partners een keuze worden gemaakt.
Planning
2010: start realisatie
2021: oplevering
Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 65
mln uit het Nota Ruimtebudget.
Politiek/bestuurlijk In 2014 wordt het
MIRT-onderzoek naar de ruimtelijk-economische doorontwikkeling van dit gebied na 2020
tot 2040 afgerond in de vorm van een
gebiedsvisie. De coördinatie van Brainport
Avenue is van SRE (in kader van de transformatie van SRE naar MRE) naar de subregio
overgedragen, Eindhoven is nu trekker. De
rijksbeschikking voor Brainport Avenue is door
EZ overgedragen aan Eindhoven.
Uitvoering Visie, programma, samenwerking
en verplichtingen zijn vastgelegd in een
bestuursovereenkomst. Het SRE heeft
Prestatieafspraken met gemeenten gesloten
over de uitvoering en heeft een
Programmabureau ingericht voor de
gebiedsontwikkeling. Een onafhankelijk
Kwaliteitsteam begeleidt de planvorming.

2011: in oktober 2009 is de taakstellende
rijksbijdrage voor dit project vastgesteld, en de
realisatiefase gestart.
2013: in februari 2012 is de rijksbijdrage met € 10
mln verlaagd ten faveure van de financiering van
het Holst Centre in de komende jaren. De
resterende € 65 mln blijven beschikbaar. In 2012
is de aangepaste business case opgeleverd. Hierin
is het zogenaamde ‘Parkplateau’ vervangen door
een breed pakket van maatregelen gevat in het
groen recreatief raamwerk Landelijk Strijp. In
2013 is gestart met de uitvoering van de 1e fase
van het groene raamwerk.
2014: in 2013 is, in gezamenlijk opdrachtgeverschap tussen Rijk en regio, tevens een begin
gemaakt met een MIRT Onderzoek dat zich richt
op de ruimtelijke-economische doorontwikkeling
van het gebied na 2020 tot 2040 en de betekenis
die dat heeft voor de economie en ontwikkeling
van Brainport als geheel.
2015: er wordt een gebiedsvisie opgeleverd.
De coördinatie Brainport Avenue wordt nu
gedaan door Eindhoven en de rijksbeschikking is
aan Eindhoven overgedragen.
2016: de resterende subsidie ad € 9,5 miljoen zal
via een DU aan de gemeente Veldhoven worden
overgedragen. Hiermee is het totale project
financieel afgerond.

MIRT Overzicht 2016 | 229

Sterke regio’s: Brabant

Gebied Brabant
Onderwerp Integrale
		gebiedsopgaven
Ministerie EZ
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave

• • •

Oplossing
Planning
Financiën

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Enkele regio’s en sectoren zijn
economisch sterk ontwikkeld, maar extra
inspanningen zijn nodig om de (internationale) concurrentiekracht van deze sterke
regio’s te verstevigen. Met een gebundelde
inzet van instrumenten worden knelpunten
opgelost en gebiedsgerichte kansen benut,
om zo het Nederlandse vestigingsklimaat te
versterken.
Oplossing In vier toonaangevende Sterke
regio’s is geïnvesteerd in ambitieuze projecten
op het gebied van fysieke of kennisinfrastructuur, die het internationale vestigingsklimaat
versterken. De vier regio’s zijn de Randstad,
Brainport Zuidoost-Nederland, het energieknooppunt Groningen en Oost- Nederland
(Wageningen-Nijmegen-Twente).
Financiën In de regio Brainport ZuidoostNederland is aan twee projecten een
rijksbijdrage toegekend uit het voormalige
Sterke regio budget van het Fonds
Economische Structuurversterking (FES):
• internationale school Eindhoven (lening € 7
mln): het aantrekken van internationale
kenniswerkers is noodzakelijk om de
ambities voor de technologische topregio
Brainport waar te kunnen maken.
• drie campussen Zuidoost Nederland
(€ 24,8 mln): de High Tech Campus
Eindhoven, de Chemelot Campus in
Sittard-Geleen en de High Tech Automotive
Campus in Helmond.

Politiek/bestuurlijk Met de geselecteerde
regio’s wordt bepaald welke fysieke of
kennisinfrastructuur de regio ontbeert om de
potentie waar te kunnen maken.
Uitvoering In samenwerking met publieke en
private partijen in de regio worden investeringsprojecten opgesteld, opgestart en
uitgevoerd. Het ministerie van EZ en de
regionale partners zijn hiervoor
verantwoordelijk.

2011: vanwege de nieuwe opzet van het
MIRT Projectenboek zijn de projecten van het
programma Sterke Regio’s per gebied
opgenomen. Er is aan vijf nieuwe projecten
een subsidie toegekend (€ 73,15 mln),
waarvan één in Brabant (samen met
Limburg) (Campussen Zuidoost-Nederland).
2012: op grond van het Regeerakkoord van
2010 zijn voormalige FES-middelen
overgeheveld naar departementale
begrotingen.
2014: de projecten Beta II en High Tech
Automotive Campus zijn vrijwel voltooid. De
bouw van het project Device Process Building
is recentelijk gestart. Het project Chemelot
Accelerator/Netwerkplaza zal gewijzigd bij EZ
worden ingediend en beoordeeld.
2015: de Internationale School Eindhoven is
geopend. De projecten BetaII en High Tech
Automotive Campus zijn voltooid en
geopend. Fase 1 van project Device Process
Building is vrijwel voltooid. Chemelot
Accelerator/Netwerkplaza is in gewijzigde
opzet bij EZ ingediend en positief
beoordeeld.
Realisatie start in 2014.
2016: fase 1 van project Device Process
Building is voltooid.

MIRT Overzicht 2016 | 230

A58 Eindhoven-Tilburg

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Brabant
Hoofdwegen
IenM
Verkenning

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De 160 km lange autosnelweg A58
loopt vanuit Vlissingen tot de Ring Eindhoven
en verbindt de meeste grote Brabantse
steden onderling (oost-west). Bovendien is de
route onderdeel van de verbindingen
Rotterdam-Antwerpen en RotterdamZuidoost Nederland-Ruhrgebied. Tussen
Eindhoven en Tilburg is sprake van toenemende filevorming. Uit de NMCA (mei 2011)
blijkt dat in het hoge groeiscenario (GE) in
2030 op de A58 tussen Eindhoven en Tilburg
een knelpunt zal ontstaan. In de verkenning
worden verschillende alternatieven voor het
aanpakken van het knelpunt tussen
Eindhoven en Tilburg uitgewerkt en beoordeeld. De verkenning heeft als afbakening het
deel van de A58 tussen knooppunt de Baars
en het knooppunt Batadorp. Innovatie vormt
nadrukkelijk een onderdeel van dit project. Bij
de A58 heeft het bedrijfsleven (verenigd in
Stichting A58) het initiatief genomen de
snelweg zo snel mogelijk aan te pakken. Er
wordt binnen het project InnovA58 bekeken
hoe door het toepassen van innovaties de
kosten van aanleg en beheer laag gehouden
kunnen worden, zodat er geld overblijft om
de weg eerder te verbreden. De innovaties
betreffen het hele Brabantse deel van de A58,
waaronder de lopende verkenning A58 Sint
Annabosch-Galder (zie betreffende
projectblad).

(mei 2013), het Ontwerp-Tracébesluit (OTB)
en het Tracébesluit. De vaststelling van het
voorkeursalternatief is voorzien in 2015.

2014: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Betrokkenen IenM in samenwerking met de
provincie en het bedrijfsleven.
FinanciënIn het bestuurlijke overleg MIRT
(BO MIRT) najaar 2011 is afgesproken dat het
Rijk een voorlopig budget reserveert voor
twee deeltrajecten van de A58: Sint
Annabosch-Galder en Eindhoven-Tilburg.
Voor Eindhoven-Tilburg is € 318 mln
gereserveerd door het Rijk. Na invulling van
de bezuinigingen uit het Lente- en aanvullende Regeerakkoord van 2012, zijn de
rijksmiddelen vanaf 2023 beschikbaar. De
regio en het bedrijfsleven hebben de wens het
knelpunt versneld op te lossen. Provinciale
Staten van Noord-Brabant hebben in
september 2012 ingestemd met de bereidheid tot het dekken van de kosten en het
dragen van de risico’s van de voorfinanciering
van dit project. Artikel IF 12.03.02.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 34 en 48 uit
de File Top 50.

Planning Dit project doorloopt de korte
procedure met als stappen de startbeslissing

MIRT Overzicht 2016 | 231

A58 Sint Annabosch-Galder

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Brabant
Hoofdwegen
IenM
Verkenning

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De 160 km lange autosnelweg A58
loopt vanuit Vlissingen tot de Ring Eindhoven.
Deze weg verbindt de meeste grote Brabantse
steden onderling (oost-west). Bovendien is de
route onderdeel van de verbindingen
Rotterdam-Antwerpen en RotterdamZuidoost Nederland-Ruhrgebied. Uit de
NMCA (mei 2011) blijkt dat in het hoge
groeiscenario (GE) in 2030 op de A58 tussen
Breda en Tilburg een knelpunt zal ontstaan. In
het bestuurlijke overleg MIRT (BO MIRT)
najaar 2010 is de startbeslissing vastgesteld,
met daarin als voorkeursoplossing verbreding
naar 2x3 rijstroken op het traject Sint
Annabosch en Galder. De verkenning wordt
binnen het project InnovA58 in samenhang
met het traject A58 Eindhoven-Tilburg
geactualiseerd.

Betrokkenen Het ministerie IenM in
samenwerking met de provincie NoordBrabant en het bedrijfsleven.

2011: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Financiën In het BO MIRT najaar 2011 is
afgesproken dat het Rijk in het MIRT een
voorlopig budget reserveert voor twee
deeltrajecten van de A58: Sint AnnaboschGalder en Eindhoven-Tilburg. Voor A58 Sint
Annabosch-Galder is door het Rijk € 117 mln
gereserveerd. Na invulling van de bezuinigingen uit het Lente- en aanvullend
Regeerakkoord van 2012 zijn de rijksmiddelen vanaf 2023 beschikbaar. Artikel IF
12.03.02.

Planning
Dit project doorloopt de korte procedure met
als stappen de startbeslissing (september
2010), het Ontwerp-Tracébesluit (OTB) en het
Tracébesluit. De resultaten van de verkenning
(ontwerp, kostenraming, effectenstudie) en
de besluitvorming over mogelijke voorfinanciering door de provincie Noord-Brabant
vormen het uitgangspunt voor het opstellen
van het OTB en de marktbenadering. De
planuitwerking en realisatie van dit project
zullen in samenhang met de A58 EindhovenTilburg worden bekeken (zie betreffende
projectblad). De vaststelling van het
voorkeursalternatief is voorzien in 2015.

MIRT Overzicht 2016 | 232

N65 Vught-Haaren

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Brabant
Hoofdwegen
IenM
Verkenning

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De leefbaarheid langs en de
veiligheid op de N65 staan onder druk. De
N65 zorgt voor barrièrewerking en geluidshinder. In de kern van Vught treedt daarbij een
cumulatie van geluidhinder op vanwege de
N65 en twee spoorlijnen. Ook ervaren de
gemeenten Vught en Haaren onveiligheid
door sluipverkeer.

Financiën In het bestuurlijke overleg MIRT
(BO MIRT) van najaar 2011 is afgesproken dat
het Rijk bereid is tot een bijdrage van € 56 mln
voor vermindering van de barrièrewerking
van de N65 bij Vught en Haaren, indien de
regio minimaal € 45 mln gaat bijdragen. De
regio heeft deze bijdrage in mei 2012
toegezegd. Artikel IF 12.03.02.

Het doel van de verkenning is het verbeteren
van de leefbaarheid. Daarbij gaat het om
geluid, luchtkwaliteit, verkeersveiligheid en
vermindering van de barrièrewerking tussen
de woongebieden aan weerszijde van de N65.
De verkenning zal informatie leveren op basis
waarvan besloten wordt welke voorkeursvariant voor de N65 Vught-Haaren kan worden
vastgesteld. De besluitvorming over de N65
gebeurt in afstemming met de lopende
planuitwerking voor het spoor tussen
’s-Hertogenbosch en Boxtel (Programma
Hoogfrequent Spoor Meteren-Boxtel). De
keuze voor verdiept spoor bij Vught betekent
dat de N65 het spoor op maaiveldhoogte zal
kruisen. De verkenning heeft als afbakening
het deel van rijksweg 65 dat loopt van de
Taalstraat in Vught tot het Hoge Raam/
Kreitestraat in Helvoirt (gemeente Haaren).

Betrokkenen Het ministerie van IenM in
samenwerking met de provincie NoordBrabant (als medeopdrachtgever) en de
gemeenten Vught, Haaren en
’s-Hertogenbosch.

2013: het project is opgenomen in het
MIRT.
2016: op verzoek van de regio is een extra
alternatief meegenomen in de tweede
fase. Geen van de alternatieven binnen het
taakstellend budget te passen, waardoor
verlenging van de tweede fase noodzakelijk is. Afronding van de verkenning wordt
begin 2016 voorzien.

Planning Op 16 mei 2013 heeft de minister
van IenM de startbeslissing MIRT-Verkenning
N65 Vught-Haaren naar de Tweede Kamer
gestuurd. De verkenning wordt afgerond in
het eerste kwartaal van 2016.

MIRT Overzicht 2016 | 233

A27 Houten-Hooipolder

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Brabant
Hoofdwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase

•
• •

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

• •
• •
• • • •
• •
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op de A27 Breda-Utrecht neemt de
omvang van de automobiliteit toe. De
voorziene reistijden voldoen niet aan de in de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
geformuleerde streefwaarden.
Oplossing Gezien het beperkte budget is er
de noodzaak uit te gaan van een versoberd
alternatief, met een zo groot mogelijk
probleemoplossend vermogen. In het
voorkeursalternatief komt de weg er (op
hoofdlijnen) als volgt uit te zien: richting Breda
(komende vanuit het noorden) komen er
tussen Houten en Everdingen en tussen
Scheiwijk en Werkendam vier reguliere
rijstroken. De andere trajectdelen krijgen drie
rijstroken, waarvan één spitsstrook. Richting
Utrecht (komende vanuit het zuiden) krijgt het
gehele traject op de A27 tussen Hooipolder en
Houten drie rijstroken. Tussen Werkendam en
Scheiwijk gaat het om reguliere rijstroken, op
de rest van het traject komt een spitsstrook.
Knooppunt Hooipolder krijgt een verbindingsboog. Vanaf de A59 vanuit het westen
kan na realisatie zonder verkeerslichten
worden ingevoegd op de A27 richting het
noorden. Er komt een tweede Merwedebrug
en de bestaande Merwedebrug wordt
aangepast conform de Beleidslijn Grote
Rivieren.

Financiën Taakstellend budget: € 810 mln.
Hierbij wordt rekening gehouden met een
PPS-taakstelling van € 30 mln. Artikel IF
12.03.02.
Politiek/bestuurlijk In het bestuurlijke
overleg MIRT najaar 2011 is vastgelegd dat
de regio niet bereid is tot cofinanciering. De
gemeente Gorinchem heeft een wens voor
ontsluiting van bedrijventerrein GorinchemNoord. De nieuwe aansluiting maakt deel uit
van het voorkeursalternatief, dat in april 2014
is vastgesteld met instemming van de regio.
Tussen het Rijk en de gemeente Gorinchem
wordt hierover een overeenkomst gesloten.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 9, 14, 19, 31
en 38 uit de File Top 50.

2012: in het bestuurlijk overleg MIRT
voorjaar 2011 zijn nadere afspraken
gemaakt.
2013: het taakstellend budget voor dit
project is vastgelegd. Besloten is uit te
gaan van een versoberd alternatief E met
een zo groot mogelijk oplossend
vermogen.
2014: de bezuinigingen uit het Lente- en
aanvullend Regeerakkoord van 2012
hebben tot gevolg dat het project is
getemporiseerd waarop de planning is
herijkt. Vanwege de overdracht van het
deelproject Lunetten-Hooipolder aan de
Ring Utrecht is € 15 mln op het budget in
mindering gebracht.
2015: het voorkeursalternatief is in april
2014 vastgesteld. Naar aanleiding van de
keuze voor dit voorkeursalternatief is het
taakstellend budget met € 57 mln
verhoogd.
2016: het taakstellend budget is verhoogd
met € 20 mln voor maatregelen binnen
het project voor aanpassing in het kader
van de Beleidslijn Grote Rivieren.

Planning
2017: Tracébesluit
2019: start realisatie
2023-2025: openstelling
MIRT Overzicht 2016 | 234

Breda Centraal
(t.b.v. Nieuw Sleutelproject)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Brabant
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
•

•
•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De huidige Euregionale positie van
Breda kan uitgebouwd worden wanneer de
stad via een shuttle is verbonden met de Hoge
Snelheidslijn (HSL) Zuid. Breda Centraal is
door het Rijk aangewezen als Nieuw
Sleutelproject (NSP).
Oplossing Het station en het gebied worden
integraal ontwikkeld tot toplocatie voor
wonen, Euregionale ondernemingen en
voorzieningen. Het bestaande station wordt
vervangen door een OV-terminal.
Planning
2007: 	derde perron en sporenlay-out
gerealiseerd
2009: ruwbouw reizigerstunnel gereed
2012: start bouw OV-terminal
2016: oplevering OV-terminal
2017: oplevering geluidschermen
2018: oplevering gebied
Financiën Totale taakstellende bijdrage IenM
bedraagt € 100 mln.
• OV-terminal: € 75 mln Infrafonds, Artikel IF
13.03.01, € 9 mln Hoofdstuk XII
• Gebiedsontwikkeling: € 16 mln Hoofdstuk
XII
Politiek/bestuurlijk
• 2005: tussenovereenkomst tussen Rijk,
gemeente Breda, provincie NoordBrabant, ProRail, NS Vastgoed en NS
Stations over het Voorlopig Ontwerp
OV-terminal.

• 2005: Rijk en de spoorsector zijn een
gezamenlijke financiering van het
derde perron met bijbehorende
sporenlay-out overeengekomen.
• 2006: bestuurlijke uitvoeringsovereenkomst
tussen gemeente Breda, voormalige
ministeries VROM en VenW over de
voorwaarden over de NSP- en
MIT-subsidie.
• 2007: raamovereenkomst tussen NS,
voormalig VROM en VenW, ProRail en
NSP-gemeenten over de (financiële)
bijdrage van de NS en de uitvoering.
• 2008: voldaan subsidievoorwaarden van
VROM en VenW en voor besluit tot
realisatie door de opdrachtgevers
ProRail, gemeente Breda, NS
Ontwikkeling en NS Stations.
• 2010: overeenstemming over bezuinigingen/planaanpassingen door uitloop
van de planvoorbereiding.
Uitvoering Marktpartijen zijn betrokken bij de
vastgoedexploitatie van het gebied. Planning
bouw uitgelopen, oplevering verschuift naar
medio 2016. Vertragingskosten en aansprakelijkheid worden door aannemer en
opdrachtgevers gemeente Breda, ProRail en
NS nader geanalyseerd en vastgesteld. Hinder
voor de reiziger blijft beperkt door het langer
in gebruik zijn van het tijdelijk station. De
noordzijde van de nieuwe OV-terminal is in
2015 opgeleverd. De werkzaamheden aan de
zuidzijde zijn gestart. De OV-terminal wordt in
2016 officieel in gebruik genomen.

2011: als gevolg van het oprekken van de
bestekfase en uitwerken van bezuinigings­
opties is de oplevering van de OV-terminal
met één jaar vertraagd. Vanwege de langere
looptijd en complexiteit van het project is het
taakstellend budget met € 6 mln verhoogd.
2013: start bouw OV-terminal heeft
vertraging opgelopen als gevolg van
afhandeling beroepen tegen spoorwegwetvergunning en bezwaren tegen het bestemmingsplan. Het projectbudget is neerwaarts
bijgesteld met € 4,8 mln als gevolg van een
gerealiseerde aanbestedingsmeevaller. De
bouw van de OV-terminal is op 28 februari
2012 gegund en in mei 2012 is gestart met
de bouw.
2015: bij Voorjaarsnota 2104 is het projectbudget opgehoogd met € 7,8 mln. Daarnaast is het projectbudget opgehoogd met
€ 11,4 mln. Dit heeft voor € 9,3 mln
betrekking op de OV-Terminal en voor
€ 2,1 mln op het geluidscherm. Bij het op­stellen van de businesscase is er van uitgegaan dat een deel van de kosten voor de
OV-terminal gefinancierd kon worden via
beheer- en instandhouding, die bijdrage blijft
evenwel uit. Daarnaast is het contract met de
aannemer van de geluidschermen opgezegd
en het resterend werk opnieuw aanbesteed,
wat tot meerkosten heeft geleid.

MIRT Overzicht 2016 | 235

236 | MIRT Overzicht 2016

MIRT Overzicht 2016 | 236

Wilhelminakanaal Tilburg

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Brabant
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave

•

Oplossing
Planning
Financiën

•
•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De huidige dimensionering van het
kanaal biedt onvoldoende mogelijkheden
voor vervoer over water van en naar Tilburg.
Oplossing Het kanaal wordt vanaf de
instroom van de Donge tot en met de
Dongensebrug verruimd tot klasse IV. Sluis II
wordt verwijderd, sluis III wordt behouden
vanwege de monumentale status. Ten zuiden
van de bestaande sluis III komt een nieuwe
klasse IV sluis.
Planning
2005: projectbesluit
2012: start realisatie
2016: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 81 mln.
Artikel IF 15.03.01. Bijdrage van derden: €
23,2 mln conform wijzigingsovereenkomst.

Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: in 1995 is
besloten een haalbaarheidsstudie uit te
voeren. In 2005 is voor de Verbreding
Wilhelminakanaal Tilburg een projectbesluit
genomen, inhoudende de uitvoering van het
nulplusalternatief. In overleg met de Tweede
Kamer is in 2005 besloten tot het uitvoeren
van de zogenaamde ‘Visievariant’, in plaats
van de nulplusvariant. In 2007 is een
bestuursovereenkomst afgesloten tussen het
Ministerie van IenM, de provincie NoordBrabant en de gemeente Tilburg, die in 2011
en 2012 middels wijzigingsovereenkomsten
is aangepast.
Uitvoering In 2011 is het werk als een D&C
contract op de markt gezet. In mei 2012 is het
project gegund en de uitvoering is in het
voorjaar 2013 van gestart gegaan.

2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 9 mln). De planning is
vertraagd vanwege bestuurlijke afstemming over wijzigingen en budgetspanning
De aanbesteding is gestart in 2011.
2013: de gunning van het project heeft
begin 2012 plaatsgevonden.
2014: de eerste fysieke werkzaamheden
buiten (conditionering) zijn in december
2012/januari 2013 begonnen. RWS past
innovatie toe door middel van het
toepassen van composiet sluisdeuren.
2016: door scope-uitbreiding is budget
toegevoegd door de provincie NoordBrabant en de gemeente Tilburg.

MIRT Overzicht 2016 | 237

238 | MIRT Overzicht 2016

Zuid-Nederland
Limburg
Visie
Hoofdopgaven
Gebieden met concentratie van opgaven van nationaal belang
Overige gebiedsopgaven
Kaarten
Infographic
Project- en programmabladen

Visie
Het MIRT-gebied Limburg omvat de provincie Limburg, die ligt
tussen stedelijke agglomeraties als de Randstad, het Ruhrgebied en
de Vlaamse Ruit. De provincie Limburg grenst voor het overgrote
deel aan onze buurlanden, bevalt meerdere topsectoren (Chemie,
Tuinbouw en Uitgangsmaterialen, Life Sciences & Health, Agro &
Food, Logistiek en Energie) en maakt deel uit van de Brainport
Zuidoost-Nederland en de toptechnologische regio EindhovenLeuven-Aachen triangle (ELAt). De provincie heeft een hoge
recreatieve aantrekkingskracht. Het langetermijnperspectief voor
Limburg is behoud en versterking van het vestigingsklimaat voor
bewoners en bedrijven, waarbij de kwaliteit van wonen en leven,
het menselijk kapitaal, een sterk en duurzaam economisch profiel
en goede verbindingen de vier kernambities vormen. Limburg wil
de economische sectoren verder versterken, in aansluiting op de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR), het topsectorenbeleid en de Visie Brainport 2020. Het MIRT-onderzoek Brainport
Avenue heeft eind 2014 de gebiedsvisie BrainportCity opgeleverd
voor de periode 2020-2040. De ruimtelijke vertaling heeft met
name betrekking op het gebied van de Brainport Avenue, maar het
MIRT-onderzoek kijkt uitdrukkelijk ook naar de doorwerking op de
hogere schaalniveaus zoals de Brainport Zuidoost-Nederland.
Aansluiting daarop ligt voor de hand. De samenwerkingsvorm
tussen overheden, kennisinstellingen en marktpartijen kiest voor
een integrale benadering, en is daarmee in Limburg het kompas
voor samenwerking. Dit is ook een benadering die past in de
vernieuwing van het MIRT.

De ambitie van Limburg is de geografische ligging tussen de havens
van Antwerpen en Rotterdam en het Duitse achterland meer te
benutten (m.n. Venlo en Maasroute), zodat de toegevoegde waarde
voor het grootschalige (inter)nationale goederenvervoer verder kan
toenemen. Hierbij sluit het Rijk aan met zijn MIRT onderzoek
corridor Rotterdam-Brabant-Venlo.

Hoofdopgaven
Internationale bereikbaarheid
De opgave is om een betere grensoverschrijdende samenwerking
op het gebied van economie, kennis, cultuur, natuur en landschap
en (multimodale) infrastructuur tot stand te brengen. De internationale bereikbaarheid van de toptechnologische regio en de
corridor tussen mainports, Brainport en Duitsland is, naast het
behoud en ontwikkeling van de synchromodaliteit voor het
goederenvervoer, cruciaal. De A67 en de A2/A76 zijn logistieke assen
van de mainports tot Eindhoven/Venlo en van Amsterdam tot
Maastricht en zijn van nationaal en internationaal belang. Een
goede doorstroming op de trajecten is een voorwaarde voor de
verdere ontwikkeling van de Brainport Zuidoost-Nederland en
greenport Venlo. Voor verbetering van grensoverschrijdend
spoorvervoer zet het Rijk primair in op het handhaven, verbeteren
of realiseren van (intercity)verbindingen met HSL-stations in
Düsseldorf, Luik, Aken en Antwerpen. Daarnaast resulteren de
modernisering van de Maasroute en de uitbreiding van de capaciteit van de sluis bij Ternaaien in een betere doorstroom van

MIRT Overzicht 2016 | 239

goederenvervoer over de Maas naar en vanuit België, waarmee de
functie van de Maas als internationale corridor wordt versterkt.
Voor de euregio’s wordt ingezet op het versterken van het stedelijk
netwerk door het ontwikkelen en verbinden van economische
toplocaties, hoogstedelijke zones, (multimodale) knooppunten en
het verbeteren van de fysieke en/of functionele verbindingen met
andere stedelijke regio’s in de aangrenzende landen.

Demografische omslag: slim inspelen op
bevolkingsdaling
De daling van het aantal inwoners speelt al in Zuid-Limburg en gaat
zich op termijn ook voordoen in Noord- en Midden-Limburg.
Daarnaast is er ook de vergrijzing van de bevolking. De verandering
van de bevolkingssamenstelling heeft ingrijpende gevolgen voor
woningbouw, arbeidsmarkt en lokale voorzieningen en daarmee
mogelijk voor de ruimtelijke structuur en het vestigingsmilieu.
Deze demografische ontwikkeling leidt tot een integrale opgave,
waarin het sociale, fysieke en economische domein verweven zijn.
De uitdaging is om op regionaal niveau te zorgen voor toekomst­
bestendig en kwalitatief hoogwaardig onderwijs, een vitale
economie, een goed werkende woningmarkt en zorg op maat,
vanuit de kracht die in Limburg aanwezig is. De veranderende
bevolkingsopbouw is een uitdaging voor de verdere economische
ontwikkeling van Limburg.

240 | MIRT Overzicht 2016

Gebieden met concentratie van opgaven
van nationaal belang
Brainport Zuidoost-Nederland en Greenport Venlo
Venlo ligt in het hart van een regio waarin binnen een straal van
honderd kilometer ruim dertig miljoen consumenten wonen.
Gecombineerd met de tuinbouw in de Duitse regio Niederrhein ligt
hier één van de grootste tuinbouwgebieden van Europa. Hier
bevindt zich onder de noemer greenport Venlo een (inter)nationaal
centrum van bedrijvigheid in de logistiek, agrofoodsector en
tuinbouw. De Brightlandscampus Greenport Venlo richt zich op
voeding. Op de Brightlandcampussen werken bedrijfsleven,
kennisinstituten en de overheid nauw samen. Het Logistiek
Multimodaal Knooppunt Regio Venlo is een van de belangrijkste
logistieke knooppunten van Nederland door de multimodale
overslagfaciliteiten en ligging aan (inter)nationale transportroutes
over weg, water en spoor. Versterking van de ruimtelijk economische structuur voor de aanwezige topsectoren biedt hier een grote
ontwikkelingskans.

Zuid-Limburg
Zuid-Limburg is een stedelijke regio met vier belangrijke sectoren:
chemie, life sciences (medisch), energie en logistiek. Brandpunt
vormt de Brightlandscampus ontwikkeling rondom Chemelot in
Sittard-Geleen en het medisch cluster in Maastricht, met verbindingen naar Brainport Eindhoven en Parkstad (o.a. Heerlen en

Limburg

Kerkrade). Parkstad heeft de ambitie om verder uit te groeien tot
een centrum voor smart services (financiën, administratie en
informatie).
Het inzetten op de economische potenties van Limburg vergt onder
meer een internationaal georiënteerd kennisklimaat, met een
voldoende omvangrijk en gekwalificeerd arbeidspotentieel en een
aantrekkelijke woon-, werk- en leefomgeving. De opgaven en
kansen voor Zuid-Limburg zijn door de provincie Limburg in
samenwerking met de gemeenten Maastricht, Heerlen en SittardGeleen nader geanalyseerd in het rapport ‘Grensoverschrijdend
perspectief Zuid-Limburg’ (september 2014). Uit het rapport blijkt
dat een sterkere euregionale agglomeratie leidt tot hogere
productiviteit in Zuid-Limburg. De studie sluit goed aan bij de koers
die de provincie voert en is in maart 2015 nog eens sterk geaccentueerd in het coalitieakkoord 2015-2019 van de provincie Limburg
waarin fors wordt ingezet op het grensoverschrijdend denken én
handelen in het belang van het leef- en vestigingsklimaat. In de
voorjaarsnota 2015 van de provincie Limburg wordt internationalisering gezien als een integraal onderdeel van alle beleidsporte­
feuilles. Om de grensoverschrijdende agglomeratie vorm te geven is
er op tal van onderdelen aandacht voor samenwerking met het
buitenland. Tussen de Provincie en de Zuid-Limburgse gemeenten
wordt samengewerkt aan de uitvoering van de aanbevelingen uit
voornoemde rapporten.

Overige gebiedsopgaven
Waterveiligheid Maasvallei / Ooijen-Wanssum /
Gebiedsontwikkeling Maasplassen
De opgave is om de hoogwaterbescherming in de Maasvallei op
orde te brengen en te houden. Dit wordt aangepakt in drie
trajecten:
1.		Het afronden van het project Maaswerken: het realiseren van
de al geplande rivierverruiming en de prioritaire
kademaatregelen.
2.		De aanvullende werkzaamheden om het overeengekomen
beschermingsniveau van 1/250 per jaar in het Maasdal te
bereiken.
3.		De lange termijnopgave voor het Maasdal. Deze wordt
uitgewerkt in het Deltaprogramma. Rijk en regio willen de
problematiek integraal benaderen.

De binnenhaven van Wanssum (behorende bij de gemeente Venray)
voor zowel container- als bulkoverslag zal worden uitgebreid,
waardoor de logistieke hotspot Venlo/Venray aanzienlijk wordt
versterkt.
Het gebiedsontwikkelingsproject Ooijen-Wanssum realiseert de
1/250 per jaar opgave in het plangebied en draagt bij aan de
langetermijnopgave in het Maasdal. De gebiedsontwikkeling
Maasplassen verkeert in de startfase.

Doorontwikkelen en vermarkten van duurzame ontwikkeling / Cradle-to-Cradle
Het besef groeit dat de economische groei zoals die de afgelopen
decennia heeft plaatsgevonden, tegen de beperkingen van milieu
en ruimte aanloopt. De transitie naar duurzame economische groei
krijgt steeds meer vorm. Limburg wil koploper zijn in deze transitie,
in de vorm van innovatieve duurzaamheidsconcepten als cradle-tocradle (C2C) of ‘slimme kringlopen’. Het gaat hierbij om de transitie
van de maakindustrie, die ook toepasbaar is bij gebiedsontwikkeling en zelfs positief kan uitwerken op de bereikbaarheid. Een
principe als ‘local-for-local’ komt neer op een grotere zelfvoorzienendheid van een gebied, hetgeen leidt tot afname van transport
en dus tot meer ruimte op de wegen, waardoor minder congestie
optreedt en de bereikbaarheid toeneemt. Het is een vorm van Beter
Benutten, maar dan voor de langere termijn.

Zie voor gebiedsagenda + kaarten Limburg:

• Gebiedsagenda

• Kaarten		

Voor de hoogwaterbescherming is het verbinden van de korte en
lange termijn opgaven (mede ter voorkoming van kapitaalverlies)
en de uitwerking van de voorkeursstrategie van het
Deltaprogramma inclusief de voorverkenning van de ‘koplopers’
Venlo en Maastricht aan de orde. Hetzelfde kan gelden voor
kansrijke maatregelen met draagvlak die uit het regioproces naar
voren komen en met gebruikmaking van meekoppelkansen zowel
in termen van kosten als in termen van hoogwaterbescherming
(zeer) effectief blijken.

MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2015
2016 | 241

NATUUR, LANDSCHAP & ERF

Hoogspanningsleiding ≥ 220
Primaire kering - voldoet niet (Derde Toets)

Peilbeheer / peilfluctuatie

Zoetwater
Hoofdwegennet
Zoetwater
Nieuwe
verbinding Aandachtsgebied
hoofdwegennetzoetwater door bodemdaling Zoetwater

ONDERGROND
NATIONAAL BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND

NATIONAAL BELAN

Zoetwater
Hoofdwegennet:Zoetwater
deel
TEN-t

ZOOM OUT

Nieuwe hoogspanningsverbi
NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED
Primaire kering - nader onderzoek nodgWATER
(Derde Toets)

ONDERGROND

ONDERGROND
NATIONAAL BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND

BEREIKBAARHEID

Woongebied

ONDERGROND
NATIONAAL BELANG
ONDERGROND
NATIONAAL BELA

CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
Hoofdwegennet
Hoofdwegennet
ZOOM OUT
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige) lijst werelderfgoed

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND

ONDERGROND
NATIONAAL BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND

NATIONAAL BELAN

ZOOM OUT
Hoofdvaarwegennet: deel
TEN-t
OUT
OUT
Cultureel erfgoedgebiedZOOM
op
(voorlopige)
werelderfgoed
VERSTEDELIJKING
BEREIKBAARHEID
Aandachtsgebied
zoetwater doorZOOM
verzilting
EHS
op landlijst
(herijkt)
(Belangrijke) Regionale weg

ven
ieuweZOOM
brug
Uitleg
OUT

Life Sciences & Health

Knelpunt regionaal vaarwegennet

REGIONAAL BELANG
ONDERGROND
NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND

NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANGNATIONAAL BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ER

NATUUR, LANDSCHAP & ERF

VERSTEDELIJKING

REGIONAALREGIONAAL
BELANG
BELANG

ONDERGROND

WATER

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
REGIONAAL
NATIONAAL BELANG
BELANG
NATIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG
NATIONAALONDERGROND
BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
BELANG
REGIONAAL

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL
REGIONAAL BELANG
BELANG

Nationaal
Landschap onder regionaal beheer
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Integrale gebiedsopgave
van regionale betekenis
Nieuwe
Nieuwebrug
verbinding (belangrijke) regionale weg
RECREATIEVE STRUCTUUR
P.M.
Nationaal
Landschap
onder regionaal beheer
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
ZeehavenNationaal
van
regionale
betekenis
(militair
gebruik)
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Landschap
onder
regionaal
beheer
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
Aanpak in groen-blauwe structuur
Nieuwe verbinding (belangrijke) regionale weg
Kennis P.M.
Linie
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR

NATUUR, LANDSCHAP & ERF

REGIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG
REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL BELANG

ONDERGROND

NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
BELANG ONDERGROND
NATIONAAL

NATIONAAL
NATIONAAL BELANG
BELANG
NATIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

ENERGIE

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
REGIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG
REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND

NATIONAAL
REGIONAAL
NATIONAAL
BELANGBELANG
BELANG
NATIONAAL

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL BELANG REGIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG
REGIONAALREGIONAAL
BELANG BELANG

BEREIKBAARHEID

Opgaven Limburg
BEREIKBAARHEID

Watergerelateerde gebiedsontwikkeling

ANG

Tuinbouw en Uitgangsmaterialen

Knelpunt242
hoofdvaarwegennet
| MIRT Overzicht 2016

BEREIKBAARHEID

REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANGBELANG

REGIONAAL
REGIONAAL BELANG
BELANG

REGIONAAL

Agro & Food

Knelpunt hoofdspoorwegennet

EXTRA UIT THEMAKAART
REGIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG

REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
BELANG
REGIONAAL

REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
REGIONAAL BELANG

REGIONAAL

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAAL BELANG
BELANG

REGIONAAL
REGIONAAL BELANG

ECONOMIE

VERSTEDELIJKING

BEREIKBAARHEID

EXTRA UIT THEMAKAART

REGIONAAL BELANG

VERSTEDELIJKING

ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
BELANGONDERGROND
NATIONAAL

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
NATIONAAL BELANG

VERSTEDELIJKING

EIKBAARHEID

)

WATER

ALGEMEEN

VERSTEDELIJKING

ONDERGROND

ONDERGROND
REGIONAAL BELANG
REGIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL BELANG REGIONAAL BELANG
NATIONAALONDERGROND
BELANG
REGIONAAL BELANG
ONDERGROND
REGIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG

HAP & ERFGOED

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND
NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

- landObject of ensemble op (voorlopige) lijst werelderfgoed
(Belangrijke) Regionale Natura2000
weg
Stedelijke vernieuwing / Transformatie
ZOETWATER
Zoutwater
Zoutwater
Zoutwater
Woongebied
Hoofdwegennet ZOOM OUT
Hoofdspoorwegennet:
deel T
Zoutwater
Wederopbouwgebied
TEN-t
ZOOM OUT
ZOOMgebied
OUT geothermie
Zoutwater
Kansrijk
lll TEN-t
TEN-t
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Nationaal Landschap onder
regionaal beheer
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Hoofdvaarwegennet:
deel
TEN-t
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Knelpunt grensoverschrijdende spoorverbinding
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
Natura2000 - water B D
Primaire kering
- voldoet
(Derde Toets)Kansrijk gebied
Extensivering
/ Herstructurering
apaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Zandplaat
Zandplaat
//
zonne-ener
Zandplaat // Kwelder
Kwelder
/ Buitendijks
land
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Zandplaat
Hoofdspoorwegennet
Zandplaat / Kwelder // Buitendijks
Buitendijks land
land
Hoofdwegennet
Zoetwate
Hoofdspoorwegennet
t
Wateroverlast: zoekgebied bergingsgebieden
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Natuurlijk erfgoedgebied op Knelpunt
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
ett
Geothermie
hoofdvaarwegennet
HOV-netwerk
HOV
Aandachtsgebied
zoetwater
door bodemdaling
Hoofdspoorwegennet
oorstroming vaarweg verbeteren
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak in groen-blauwe
structuur Samenhangend
Knelpunt hoofdwegennet
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
EHS op land (herijkt)WATERVEILIGHEID
Intensivering
/ Transformatie
Zoutwate
t: deel
deel TEN-t
TEN-t en/of
en/of PHS
PHS
Wederopbouwgebied Hoofdspoorwegennet Waarborgen afwatering / piekafvoer
t:
Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
et:
deel TEN-t en/of PHS
HOV
Recreatiegebied
GROENBLAUWE STRUCTUUR
Aandachtsgebied zoetwatervoorziening
Nieuwe
brug
V-knooppunt
Samenhangend
HOV-netwerk
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
Opgave: Zeewaartse
waterveiligheid
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
EHS op land (herijkt)
Primaire
ker
Stedelijke vernieuwing
Zandplaa
Natura2000 - land
Hoofdvaarwegennet
Hoofdspoorwegennet
Energie uit water
Natuurbrug
Hoofdvaarwegennet
Wateroverlast: zoekgebiedStad-landverbinding
bergingsgebieden
Sluis
Nationaal
Park
nelpunt
(belangrijke) regionale weg
enterrein
Woongebied
Hoofdwegennet Primaire ker
Natura2000 - water
Fietsenstalling
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Extensivering / Herstructurering
Hoofdwegennet:
deel TEN-t Natura2000 - land
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Hoofdvaarwegennet
RECREATIEVE STRUCTUUR
Opgave:
SecundaireZandhonger
stuurknop
Geothermiecentrale/energi
Hoofdvaarwegennet Afvoerverdeling
deel
TEN-t B
D
HOVTEN-t
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
deel
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
deel TEN-t
AanpakGROENBLAUWE
in recreatieve
structuur
Natuurbrug
STRUCTUUR
nelpunt
hoofdwegennet
Aanpak in groen-blauwe structuurPrimaire ker
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE & TRANSITIE
Natura2000 - water
Nieuwe brug
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
Nationaal Landschap onder regionaal beheer
Knelpunt hoofdvaarwegennet
MIRT-onderzoek water
Maeslantkering, Nieuwe Waterweg
(Belangrijke)
Regionale
weg
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
OUT
ZOOM
OUT
ZOOM
(Belangrijke)
Regionale
weg
le weg
weg
Hoofdvaarwegennet
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
en economie
le
Natuurbrug
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
le wegverbinding hoofdwegennet
Doorstroming vaarweg verbeteren
ieuwe
Waterveiligh
Aanpak in groen-blauwe structuur
Hoofdspoorwegennet
(Mogelijke)
vestigingsplaats electriciteitsproductie
≥ 500MW
Primaire
kering
voldoet
niet
(Derde
Toets)
Sluis
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Afvoercapaciteit
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Hoofdwegennet:
deel TEN-t
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
ZOOM OUT
ZoetwaterSTRUCTUUR
Zoetwater
(Belangrijke)
Regionale
RECREATIEVE
Nationaal Park
(Belangrijke)
Regionale
weg weg
Afvoerverdeling
Secundaire stuurknop
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Object of ensemble op (voorlopige)Integrale
lijst werelderfgoed
nelpunt hoofdspoorwegennetCULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
multimodale
ontwikkeling
Opgave: Zee
ZOETWATER
Peilbeheer
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
wegHOV
Algemeen Knelpunt (belangrijke)Primaire
Bereikbaarheid
kering
- nader onderzoek
nodgSamenhangend
(Derde
Toets)
(Mogelijke) vestigingsplaats
kerncentrale
B
DWater
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t en/of
PHS
regionale
weg
Zoutwater
x
Zoutwater
NationaalHOV
Landschap onder
regionaal beheerHOV-netwerk
Aanpak in recreatieve structuur
MIRT-onderzoek water
Nationaal
Park
Maeslantkering, Nieuwe Waterweg
(Belangrijke) Regionale
weg
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWESTRUCTUUR
STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
Linie
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
INFRASTRUCTUUR
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Algemeen
nelpunt
hoofdvaarwegennet
ZOOM
ZOOM OUTzoetwater door verzilting
ZOOM
OUT
en economie
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Cultureel erfgoedgebied
opOUT
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
OV-knooppunt
Algemeen
WATERVEILIGHEID Aandachtsgebied
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Opgave: Zan
Berging Zuidwestelijke Delta
Hoofdvaarwegennet
Zandplaat
Kwelder
Buitendijks
land brug
Zandplaat
// Kwelder
// Buitendijks
land
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
DToets) structuur
Hoofdwegennet:
deel TEN-t
Samenhangend HOV-netwerk
HOV
Primaire kering
- HOV
voldoet
(Derde
Nieuwe
Aanpak
inB groen-blauwe
Stedelijke vernieuwing
/ Transformatie
Afvoercapaciteit
P.M.
Kansrijk
gebied
windenergie (illustratief
)
Aanpak in recreatieve structuur
Knelpunt
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
EHS
op
land
(herijkt)
Primairekeri
ker
nnet
Stedelijke
regio
met
een
concentratie
van
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
EHS op land (herijkt)
EHS op
op land
land (herijkt)
(herijkt)
Primaire
kering
- voldoet
voldoet
niet
(Derde Toets)
Toets) STRUCTUUR Primaire
nnet
Primaire
kering
voldoet
niet
van
topsectoren
Hoofdwegennet
nelpunt
vaarwegennet Stedelijke regio met concentratie
EHS
Primaire
kering
niet
(Derde
Hoofdwegennet
nnet regionaalWoongebied
Zandsuppletie
GROEN-BLAUWE
TEL
INFRASTRUCTUUR
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
werelderfgoed
Station /lijst
halte
EHS
op land (herijkt)STRUCTUUR
Primaire kering - voldoet niet (Derde Toets)
Stedelijke regio met concentratie
van
topsectoren
CULTUURHISTORISCHE
Peilbeheer
/
Object of ensemble
op (voorlopige)
lijst wereld
Aandachtsgebied zoetwater
door bodemdaling
topsectoren
CULTUURHISTORISCHE
Peilbeheer
Sluis
Nieuwe brug
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/ofSTRUCTUUR
PHS
Waterveiligheid: piekafvoer
Extensivering / Herstructurering
Windenergie
Primairekeri
ker
Nieuweverbinding
verbindinghoofdwegennet
hoofdwegennet
Knelpunt hoofdwegennet Natura2000
Natura2000
-land
land
Primaire
Nieuwe
Primaire
kering
- nader
nader
onderzoek
nodg
(Derde Toets)
Toets)
EHS op nodg
land (herijkt)
Intensivering
/ Transformatie
oofdwegennet
Natura2000
land
Primaire
kering
nader
onderzoek
Primaire
kering
onderzoek
(Derde
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
oofdwegennet
Gebieden
met
een
concentratie
van
nationale
belangen
Linie
nelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Natura2000
land
Knelpunt
hoofdwegennet
Primaire keringZOOM
- naderOUT
onderzoek nodg (Derde
Opgave hoofdwegennet
oofdwegennet
ZOOM OUT
ZOOM OUT / Transformatie
Knelpunt
OV-knooppunt Berging (zoekgebied)
EHS opToets)
land
Intensivering
- land
Gebieden
met concentratieWederopbouwgebied
van vanNatura2000
op(herijkt)
(voorlopige)
lijst w
Object of ensemble op (voorlopige) lijstBerging
werelderfgoed
Gebieden
nationale belangen
(Belangrijke)
Regionale weg
Zuidwestelijke Delta Cultureel erfgoedgebied
Sluis met een concentratie
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
ZOETWATER
Aandachtsgebied zoetwatervoorziening
Opgave: Zeewaartse
waterveiligheid
Natura2000- -water
water
Primairekeri
ker
opgaven
van nationaal
belang
P.M.
Natura2000
Primaire
Natura2000
- water
water
Primaire kering
kering -- voldoet
voldoet (Derde
(Derde
Toets) - land
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Waterenergie
Stedelijke
vernieuwing
Knelpunt
hoofdwegennet
Natura2000
Primaire
Toets)
Natura2000
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
rwegennet
EHS
op
land
(herijkt)
Primaire
k
Primaire
kering
voldoet
+R
Natura2000 - water
Primaire kering - voldoet (Derde Toets)
Overige gebiedsopgaven
GREEN DEAL Biodiversiteit Oosterschelde / Zandhonger
rwegennet
Hoofdspoorwegennet
Hoofdwegennet
Hoofdspoorwegennet
Nieuw
station / verbinding
halte
rwegennet
Zandsuppletie
Natuurlijk erfgoedgebied
op- (voorlopige)
lijst w
Nieuwe
hoofdwegennet
StedelijkeWoongebied
vernieuwing
Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Natura2000
land
Aandachtsg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Overige
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
Highgebiedsopgaven
Tech Systemen & MaterialenAanpak in groen-blauwe
Waterveilig
Knelpunt
hoofdwegennet
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Aanpak in groen-blauwe structuur
Waterveiligheid:
piekafvoer
structuur
Wateroverlast:
zoekgebied bergingsgebieden Waterveiligh
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
Extensivering / Herstructurering
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Waterveiligheid:
piekafvoerNatura2000 - water
Primaire k
Zandhonger
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Aanpak in
in groen-blauwe
groen-blauwe structuur
structuur
Nieuwehoofdvaarwegennet
verbindingOpgave:
hoofdwegennet
egionaal snelfietspad
Natura2000
- land
Olieen gaswinning
Knelpunt
wegennet
Metronet
Opgave
hoofdspoorwegennet
wegennet
ZOOM OUT
ZOOM OUT Wederopbouwgebied
ZOOM OUT
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Natura2000 - water
wegennet
Berging
(zoekgebied)
Extensivering / Herstructurering
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Aandachtsg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
MAINPORT, BRAINPORT,
GREENPORT
TITEL
INFRASTRUCTUUR
OV-knooppunt
RECREATIEVE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Opgave:Zee
Ze
Mainport
Rotterdam
(of
int’l
hub)
Energy
Schiphol
(of int’l
hub) Coalitie
High Tech SystemenRECREATIEVE
& MaterialenSTRUCTUUR
Opgave:
Opgave: Zeewaartse
Zeewaartse waterveiligheid
waterveiligheid
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Opgave:
RECREATIEVE
STRUCTUUR
etsenstalling
Primaire k
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Knelpunt
(belangrijke)
regionaleweg
weg
Knelpunt
hoofdvaarwegennet Natura2000 - water
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Nieuwe
spoorverbinding
e) regionale
regionale weg
weg
Woongebied
Hoofdwegennet
Nieuwe
metroverbinding
Vestigingsplaats
zonne-energie
Economie
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Nationaal
Park
e)
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Wederopbouwgebied
Hoofdspoorwegennet
Hoofdvaarwegennet
Aanpak
in
groen-blauwe
struc
Nationaal
Park
Nationaal
Park
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
e) regionale weg
Nationaal
Knelpunt hoofdwegennet
Aandachtsg
Nationaal Park
Park
& Materialen
Intensivering
/ Transformatie
Mainport
SchipholIndustrie
(of int’l hub)
OV-knooppunt
RECREATIEVE STRUCTUUR
Brainport
Eindhoven
Creatieve
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Mainport Rotterdam
(of
int’l
hub) Watergerelateerde
Energy
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg in gebiedsontwikkeling
Opgave:
Za
ieuwe brug
Waterveil
Aanpak
groen-blauwe structuur Opgave:
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Opgave:
Zan
Opgave: Zandhonger
Zandhonger
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Opgave
grensoverschrijdend
Opgave:
Zandhonger
BB
DD
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
-netwerk
Knelpunt
(belangrijke) regionale
weg
(verbeteren)
Ecologische kwaliteit
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Aanpak
in
recreatieve
structuur
-netwerk
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Nationaal Park
-netwerk
TRANSPORT & OPSLAG
Natuurbrug
Aanpak
in
recreatieve
structuur
erfgoed
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Wateroverla
Nieuwe verbinding
hoofdweg
spoor-vervoer
ZOETWATER
Stedelijke vernieuwing
Mainport
Rotterdam
(of int’l hub)
amenhangend HOV-netwerk
Greenport
Agro
& Food
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Zeehaven
van
regionale
betekenis
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
BrainportAchterlandverbinding
Eindhoven
Creatieve
Industrie
Opgave: Z/
High
Tech
Systemen
& Materialen
Topsectoren
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
PRODUCTIEPeilbeheer
& TRANSITIE
Peilbeheer
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Zandsuppletie
Peilbeheer
/
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Knelpunt
hoofdwegennet
// peilfluctuatie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Mainport
Schiphol
(of int’l WATERVEILIGHEID
hub)
Materialen x
Nieuwe
brug
Nationaal Park
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
TRANSITIE
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
B PRODUCTIE
D
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Nieuwe
brug
&&Peilbeheer
TRANSITIE
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
peilfluctuatie
CULTUURHISTORISCHE
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg STRUCTUUR
Aanpak in recreatieve structuur
Hoofdspoorwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
(Belangrijke)
Regionale
weg
Hoofdvaarwegennet
Nationaal
Park
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Hoofdvaarwegennet
erelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV Knelpunt hoofdspoorwegenn
Afvoerverdeling
Secu
Extensivering
/
Herstructurering
Brainport
Eindhoven
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Waarborgen
Burgerluchthaven
van nationale
betekenis
Tuinbouw
en Uitgangsmaterialen
ieuwe verbinding (belangrijke)
regionale
Binnenhaven
regionale
betekenis
Greenport van
Agro
& Food
ZOOM OUT
ZOOM
OUTNatuurbrug
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Agroweg
&
Food
Energy
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Object
ensembleop
op(voorlopige)
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
B (Mogelijke)
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Z
Knelpunt
hoofdwegennet
Object
ofofensemble
lijst
werelderfgoed
x
Object
ofkering
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Sluis
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Mainport
Rotterdam
(of int’l
hub)
Peilbeheer
/ Waterbuffer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
500MW
Primaire
voldoet
niet
(Derde
Toets)
Sluis
brug
Object
of
ensemble
op
lijst
werelderfgoed
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥≥ZOETWATER
500MW
Primaire
niet
Toets)
Aanpak
in recreatieveOpgave:
structuu
ZOETWATER
ZOETWATER
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
EHS
op
land
(herijkt)
Stedelijke vernieuwing
/ Transformatie
B (voorlopige)
D (Derde
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV -- voldoet
Object
of kering
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
ZOETWATER
ZOETWATER Droogtegevoelig gebied: geen wateraanAchterlandverbinding
Corridor
achterlandverbindingAanpak in recreatieve structuur
erelderfgoed
nelpunt
(belangrijke) regionale wegGreenport
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
MIRT
Knelpunt
hoofdvaarwegenne
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
&
Health
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Natuurbrug
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
voer
uit
hoofdwatersysteem
mogelijk
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Creatieve
Industrie
Bedrijventerrein
/ Haventerrein
Woongebied
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aandachtsg
Object
of ensemble op (voorlopige)
lijst
wereld
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Primaire kering
kering
nader onderzoek
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
Nieuwe
brug
Cultureel
erfgoedgebied
op
lijst
werelderfgoed
Aandachtsge
Peilbehee
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Primaire
-- nader
nodg
(Derde
Toets)
Eindhoven
Sluis
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Stedelijke vernieuwing /Brainport
Transformatie
g ligplaatsen
ligplaatsen
Natura2000
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Zandsuppletie
en ec
Aandachtsgebied
zoetwater
door
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
CULTUURHISTORISCHE
Nieuwe
brug
g
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
verzilting
Knelpunt
(belangrijke)
regionale wegSTRUCTUUR
g ligplaatsenExtensivering / Herstructurering
(Belangrijke)
Regionale weg
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR Hoofdvaarwegennet
Burgerluchthaven van nationale betekenis
smaterialen
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Water
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
Materialen
Knelpunt
(belangrijke)
region
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
&
Health
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
Afvoercapaciteit
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Kassengebied
Afvoerverde
Life Sciences
& Health Aandachtsgebied
gebied
geothermie
lijstKansrijk
werelderfgoed
Agro & Food
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoedNatuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige)
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst w
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Aandachtsg
Object
of
ensemble
op
(voorlo
zoetwatervoorziening
Uitleg / Herstructurering
Aanpak
in lijst
groen-blauwe
structuur
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
Object of ensemble op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Greenport
Knelpunt
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige)
werelderfgoed
Aandachtsge
Doorstroming
vaarwegverbeteren
verbeteren
Aandachtsgebied
zoetwater
door bodemdaling
bodemdaling
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
))
Sluis
Sluis hoofdspoorwegennet
Doorstroming
vaarweg
eg
verbeteren
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Aandachtsgebied
zoetwater
Extensivering
Peilbeheer
/ Waterbuffer
eg
Aandachtsgebied
zoetwater door
door bodemdaling ZOETWATER
Knelpunt
regionale weg
eg verbeteren
verbeteren
Knelpunt
hoofdwegennet
P+R(belangrijke)
P+R
Regionaal
EHS op land (herijkt)
Intensivering / Transformatie
Militaire luchthaven
met
burgermedegebruik
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Nationaal
Landschap onder regionaal beheer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR piekafvoer
Samenhangend
HOV-netwer
HOV in erfgoedgebied
Aanpak
groen-blauwe
structuur
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Mainport
Rotterdam
(of int’l hub)
Wederopbouwgebied
x
Water
Zeehaven van
nationale
betekenis
Maeslantker
Chemie
Natuurlijk
op (voorlopige)
lijst w
Waterveiligheid:
piekafvoer
Wederopbouwgebied
Wederopbouwgebied
ructuur
Tuinbouw
en Uitgangsmaterialen
Waterveiligheid:
uctuur
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Peilbeheer
Windenergie
Wederopbouwgebied
Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Cultureel erfgoedgebied
op (v
Aandachtsg
Windenergie
Wederopbouwgebied
Windenergie
Burgerluchthaven
van nationale
betekenis
smaterialen
OV-knooppunt
Aandacht
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Aandachtsge
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Wateroverlast:
zoekgebied bergingsgebieden
OV-knooppunt
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Geothermie
(Belangrijke)
Regionale
weg
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Belangrijke
regionale
weg
Nieuwe
regionale
verbinding
Regionaal
snelfietspad
Natura2000
land
Militaire luchthaven
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL Stedelijke vernieuwing
INFRASTRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nationaal
Park nationale
Linie
Nieuwe brug
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Afvoercapac
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
betekenis
(logistiek)
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
Brainport
Eindhoven
Opgave: Zeewaartse
Zeewaartse
waterveiligheid
Chemie
Binnenhaven
van nationale
betekenis
Logistiek
Wederopbouwgebied
Opgave:
waterveiligheid
Life
Sciences & Health
UT
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
Natuurlijk
erfgoedgebied
opEnergie
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
Waterenergie
Waterenergie
Wateroverla
op (
Waterenergie
Militaire Knelpunt
luchthaven
metvaarweg
burgermedegebruik
Berging Zuidwestelijke
Delta Natuurlijk erfgoedgebied
Wateroverlast:
zoekgebied bergingsgebieden
bergingsgebieden
Wateroverlas
Aandacht
OV-knooppunt
Wateroverlast:
Doorstroming
verbeteren
(belangrijke)
regionale
weg
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
(belangrijke)
regionale
weg
Wateroverlast: zoekgebied
zoekgebied Linie
bergingsgebieden
Natura2000 - water
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
Fietsenstalling
Opgave
belangrijke
regionale
weg
Extensivering
/
Herstructurering
Knelpunt
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
P+R
Zeehaven
van
nationale
betekenis
P+R
P.M.
EHS op land (herijkt)
Intensivering / Transformatie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aanpak in recreatieve
structuur
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
Sluis
Peilbeheer
Extensivering
/
Herstructurering
Hoofdkantoren
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Greenport
Logisitek
(logistiek)
Hoofdwegennet
Zoetwater
Water
Wederopbouwgebied
Oliegaswinning
Opgave: Zandhonger
ZandhongerMultimodaal knooppunt nationale betekenis
Opgave:
Olieen en
gaswinning
Olieen
gaswinning
Zeehaven OV-knooppunt
van nationale betekenis
Waarborgen
Wederopbouwgebied
Zandsuppletie
Aandacht
P.M.
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
Aanpak
in groen-blauwe
structuurWaarborgen
KnelpuntSTRUCTUUR
(belangrijke)
regionale
weg
Wateroverlast:
waarborgen
tuur
tuur
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
CULTUURHISTORISCHE
Knelpunt
hoofdwegennet
Wateroverlast:
waarborgen afwatering
afwatering
Nieuwe
regionale
verbinding
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
P+R
P+R
nnetTITEL Stedelijke vernieuwing
Knelpunt
Binnenhaven
vanhoofdwegennet
nationale
betekenis
OV-knooppunt
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
(Mogelijke)
vestigingsplaats
elektriciteit
>
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Natura2000
- land
Snelfietspad
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
nnet
Uitleg
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW Berging
Capaciteitsuitbreiding
ligplaa
Energie
uit
water
nnet
Zoutwater
Den
Haaggebiedsopgave
Internationale Stad
Zuid
van nationale betekenis
smaterialen
Hoofdkantoren
Integrale
van
nationale
betekenis
Hoofdwegennet: deelBurgerluchthaven
TEN-t
Chemie
Vestigingsplaats
zonne-energie
Burgerluchthaven
van nationale
betekenis
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer // peilfluctuatie
peilfluctuatie
Vestigingsplaats
Peilbeheer
500MW zonne-energie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Binnenhaven
van nationale
betekenis
P.M.
Waterove
Natuurbrug
Natuurbrug
Natuurbrug
NIEUWBOUW
&
HERSTRUCTURERING
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
HOV
Natura2000
- water
Samenhangend
HOV-netwerk
Samenhangend
HOV-netwerk
Natuurbrug
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
NIEUWBOUW
&
HERSTRUCTURERING
P+R
P+R
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Berging
(zoekgebied)
Fietsenstalling
Extensivering
/
Herstructurering
Regionaal
snelfietspad
Natuurbrug
oofdwegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
EHS
op
land
(herijkt)
Intensivering
/
Transformatie
NIEUWBOUW
&
HERSTRUCTURERING
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Zandplaat
/
Kwelder
/
Buitendijks
land
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg weg
oofdwegennet
(Mogelijke) vestigingsplaatsNationaal
kerncentrale
Zandsupple
Zuidas
vaarweg
verbeu
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
oofdwegennet
Militaire
luchthaven met burgermedegebruik
Park Doorstroming zonder
Den Haag Internationale
Stad
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales
CO2
Logisitek
Hoofdspoorwegennet
TRANSPORT
& OPSLAG
TRANSPORT
OPSLAG
TRANSPORT
&&Geothermiecentrale
OPSLAG
orlopige)
lijst
werelderfgoed
Mulitimodaal
knooppunt
internationale
rlopige) lijst
werelderfgoed
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
ZOETWATER
RECREATIEVESTRUCTUUR
STRUCTUUR
ZOETWATER
RECREATIEVE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
Afvoerverde
Waarborg
Natuurbrug
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aanpak in groen-blauwe structuurAfvoerverde
Nieuwe
verbinding
spoorwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Fietsenstalling
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Regionaal
snelfietspad
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Nieuwe
brug hoofdvaarwegennet
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
betekenis
(logistiek)
Knelpunt
hoofdwegennet
Natura2000
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
rwegennet xStedelijke vernieuwing
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Knelpunt
GREEN
Biodiversiteit
/ Zandhonger
Kansrijk
gebiedDEAL
windenergie
(illustratief
)- land
rwegennet
OV-knooppunt
Aanpak
inOosterschelde
recreatieve
structuur
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Zuidas
van
nationale
betekenis
Landbouw
(of
prwegennet
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoedZeehaven
Hoogspanningsleiding
≥>220kV
220kV
Hoogspanningsleiding
≥ ≥220kV
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t
en/of
PHSLOG)
Hoogspanningsleiding
MIRT-onderzoek water
(voorlopige)
lijst
Hoogspanningsleiding
220kV
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
GROENBLAUWE
STRUCTUUR Berging (zoe
Aandachtsgebied
zoetwater door
door verzilting
verzilting
Aandachtsgebied
zoetwater
Knelpunt
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale Nationaal
betekenis
NationaalLandschap
Landschaponder
onderregionaal
regionaalbeheer
beheer
RECREATIEVE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Landschap
onder regionaal
regionaal
beheer hoofdwegennet
Nationaal
Maeslantke
Nationaal
Landschap
onder
beheer
Maeslantker
Natuurbrug
Natura2000
water
en
economie
HOV
Kennis
Samenhangend
HOV-netwerk
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Kennis
Fietsenstalling
Extensivering
/ Herstructurering
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Nieuwehoofdvaarwegennet
verbinding hoofdwegennet
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
wegennet
Knelpunt
Windenergie
Knelpunt
(belangrijke) regionale weg
wegennet
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Binnenhaven
van nationale betekenis
(voorlopige) lijst
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
Knelpunt
(belangrijke)
wegennet
GREENregion
DEAL
Nationaal
Park
pp (voorlopige)
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
380kV
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
) ))
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Maintenance
Natuurbrug
Hoofdvaarwegennet
Afvoercapaciteit
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Den Haag
Internationale Stad
Aanpak
groen-blauwestructuur
structuur
Afvoercapa
Nationaal Landschap
onder
regionaal
beheer
Aanpak in
in groen-blauwe structuur
structuur Nieuwe verbinding
Aanpak
iningroen-blauwe
hoofdwegennet
Afvoercapac
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aanpak
Aanpak
groen-blauwe
structuur
Afvoerver
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Object ofinensemble
op (voorlopige)
lijst
wereld
Aanpak in groen-blauwe
groen-blauwe
structuur
Nieuwe brug
Sluis
Station
/
halte
Extensivering
/
Herstructurering
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
HOV
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Waterenergie
x
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
aarwegennet
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis (logistiek) HOV
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Aanpak in recreatieve structuur (verbeteren)
aarwegennet
Kansrijk
gebied
geothermie
Onderwijs
Buisleidingenstrook
Kansrijk
gebied
geothermie
aarwegennet
CULTUURHISTORISCHESTRUCTUUR
STRUCTUUR
Kansrijk
gebied
geothermie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
Knelpunt
hoofdwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Zuidas
CULTUURHISTORISCHE
Regionaal
Zeehaven
van regionale betekenis
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
TOPSECTOREN
MAINPORT,
BRAINPORT, GREENPORT
TITEL
zoetwatervoorziening
RECREATIEVE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Peilbeheer
& Materialen
PeilbeheerAandachtsgebied
Aanpak
inerfgoedgebied
groen-blauwe
structuur
Peilbeheer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nationaal Landschap onder regionaal beheer
Cultureel
op (voorlopige)
lijst w
HOV
Samenhangend HOV-netwerk
Maeslantk
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Nieuw
station / halte
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale
weg
Nieuwe
brug
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Stedelijke
vernieuwing
/
Transformatie
Olieen
gaswinning
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Coalitie Natu
nale
weg weg
Knelpunt regionaal vaarwegennet
Integrale
gebiedsopgave
van nationale
betekenis
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Nationaal
Park
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Linie
e)
regionale
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Zorg
Linie
Zeehaven
van regionale betekenis
e)
weg
Regionale
weg High
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Tech
Systemen
&
Materialen
High
Tech
Systemen
&
Materialen
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Linie
e) regionale
regionale(Belangrijke)
weg
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Nieuwe
verbinding
hoofdweg
Nationaal
Landschap
onder
rew
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Berging
Zui
High Tech Systemen & Materialen
Intensivering
Transformatieop (voorlopige)
MainportOV-knooppunt
Schiphol (of int’l hub)
Natuurlijk/erfgoedgebied
lijst
Aanpak in groen-blauwe structuur Geothermie
Berging
Zuid
Afvoercap
Geothermie
Geothermie
Berging Zuidwestelijke
Delta
Object of ensemble op (voorlopige) lijst werel
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Nieuwe verbinding (belangrijke) P.M.
regionale weg
Sluis
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
P.M. weg HOV
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
Watergerela
P.M.
xExtensivering / Herstructurering
Vestigingsplaats zonne-energie
P.M.
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Den
Haag
Internationale
Stad
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
P.M.
Linie
(belangrijke)
regionale weg
P+R
P+R
Zeehaven
van
regionale betekenis
P+R
P+R
Zonne-energie
BinnenhavenKnelpunt
van regionale
betekenis
Zonne-energie
Materialen
Energy
Multimodaal
knooppunt
(logistiek) waarborgen
Recreatie
(leisure)
Zonne-energie
Zandsupple
Recreatie
(leisure) regionale betekenis
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdspoorwegenn
Wateroverlast:
afwatering
Zandsupplet
Aanpak
in groen-blauwe
struc
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
Wederopbouwgebied
Peilbehee
Energy
Stedelijke
vernieuwing
Mainport
Rotterdam
(of int’lCULTUURHISTORISCHE
hub)
Nieuw
OV-knooppunt
Cultureel
erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst w
Zandsuppletie
Zandsuppletie
Knelpunt (belangrijke)
regionale weg
Uitleg vernieuwing / Transformatie
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Natuur,EHS
Landschap
& Erfgoed
OV-knooppunt
op land
(herijkt)
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
P.M.
Stedelijke
TRANSPORT
&
OPSLAG CULTUURHISTORISCHE
Zuidas
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpuntregionale
regionaal
vaarwegennet
Linie
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Regionaal
snelfietspad
P+R
P+R
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Multimodaal
knooppunt
betekenis
(logistiek)
d
Regionaal
snelfietspad
Integrale
gebiedsopgave
van regionale betekenis
Creatieve
Industrie
d
Zandsupple
Waterrecreatie
(leisure)
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
RUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
ad
Knelpunt
hoofdvaarwegenne
Berging
(zoZ
NIEUWBOUW && HERSTRUCTURERING
HERSTRUCTURERING
Natuurlijk
op (voorlopige)
lijst
nieuw
Berging
Berging
(zoe
Creatieve Industrie NIEUWBOUW
Extensivering
/erfgoedgebied
Herstructurering
BrainportHOV
Eindhoven
Object
of ensemble
op (voorlopige)
lijst
wereld
Natura2000
Sluis
Doorstroming
vaarwegregionale
verbeteren
Extensivering / Herstructurering
Hoogspanningsleiding ≥ 220kV
Knelpunt
(belangrijke)
Natuurbrug
P.M.weg
Berging
(zoekgebied)
Peilbeheer / Waterbuffer
Fietsenstalling
regionale
betekenis
(logistiek)
Multimodaal
knooppunt
regionale
Fietsenstalling
Integrale gebiedsopgave
van
regionale betekenis
Regionaal
snelfietspad
P+R
P+R Multimodaal
Knelpunt hoofdwegennet
Linie
Agro
&knooppunt
Food
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
smaterialen
EHS
land
(herijkt)
Primaire
kering
voldoet
niet
(Derde
Toets
op
land
(herijkt)
Zeehaven
van
regionale betekenis (militair gebruik)
EHS
op
land
(herijkt)
HOV bestaand
Zandsupp
Peilbeheer
/
GREEN
DEA
Wederopbouwgebied
Zeehaven
van
regionale betekenis
Knelpunt
vaarwege
GREEN
DEAL
Cultureel
erfgoedgebied
opregionaal
(voorlopige)
lijst
w
Materialen Uitleg
in groen-blauweligplaatsen
structuur
betekenis
(logistiek)
Agro & Food
GreenportAanpak
WatergerelateerdeRECREATIEVE
gebiedsontwikkeling
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Capaciteitsuitbreiding
STRUCTUUR
OV-knooppunt
Nieuwe hoogspanningsverbinding
(indicatief )
GROENBLAUWE STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
Nieuwe
brug
P.M.
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Fietsenstalling
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
Nieuwe
brug
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(D
Natura2000
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Regionaal
snelfietspad
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
TITEL Kennis
Natura2000
Natura
2000- -land
land
r regionaal
regionaal beheer
beheer
P+R
P+R
(verbeteren
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Natuurlijk erfgoedgebied
(voorlopige)
lijst(zw
Binnenhaven
vanregionale
regionalebetekenis
betekenis
(verbeteren)
Binnenhaven
HOV
nieuw
Berging
Knelpuntop
(belangrijke)
region
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw en Uitgangsmaterialen
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
Natuurbrug
Kansrijk gebied geothermie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
wegbeheer
HOV
SamenhangendHOV-netwerk
HOV-netwerk
-netwerk
HOV
Samenhangend
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
-netwerk
brug
Natura2000
water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Aanpak inPark
groen-blauwe structuur
materialenKnelpunt hoofdspoorwegennet
Nationaal
-netwerk
Life Fietsenstalling
Sciences
& Health(verbeteren) Ecologische kwaliteit Nationaal
Intensivering
/ Transformatie
Park
Coalitie
Nat
ructuur
uctuur
Coalitie Natu
HOV bestaand
Greenport
Wederopbouwgebied
Multimodaal knooppunt regionale betekenis (logistiek)
Regionaal snelfietspad
GREEN DE
Kansrijk gebied
zonne-energie
P+R
P+R
RECREATIEVE
STRUCTUUR
OV-knooppunt
Militaire luchthaven
met burgermedegebruik
Life Sciences & Health
P.M.
HOV
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Samenhangend
HOV-netwerk
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
x
GROENBLAUWE STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Aanpak
in recreatieve
structuur
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionaleweg
weg
Nieuwe
brug
Coalitie Natuurlijke
Klimaatbuffers
Water
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale
Stedelijke
vernieuwing
Watergerela
Geothermie
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Watergerela
HOV bestaand
Integrale gebiedsopgave van regionale betekenis
(verbetere
TITEL
Fietsenstalling
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Regionaal
Nationaal
Park
Nationaal Landschap
ondersnelfietspad
regionaal beheer
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Militaire
luchthaven
Water
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Natuurbrug
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Zonne-energie
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Knelpunt
(belangrijke)
regionaleweg
weg
Stedelijke vernieuwing / Transformatie
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Nieuwe
(belangrijke)
regionale weg
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Chemie
Regionaal
Extensivering
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
HOV
nieuw verbinding
Knelpunt (belangrijke) regionale
weg / Herstructurering
Coalitie N
Linie inPark
Intensivering / Transformatie
Nationaal
materialen
Fietsenstalling
Zandsupple
Aanpak
recreatieve
Nieuwe
brug structuur
in groen-blauwe
structuurZandsupplet
RECREATIEVEAanpak
STRUCTUUR
Verstedelijking
Chemie
Zeehaven van
nationale
betekenis
GROENBLAUWE STRUCTUUR
Opgave:
Zandhonger
Knelpunt
hoofdwegennet
(belangrijke)
regionale
weg
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Extensivering
/ Herstructurering
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Logisitek
Nieuwe verbinding (belangrijke) regionale weg
Samenhangend HOV-netwerk
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
P.M.
Watergere
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aanpak in recreatieve
structuur
Stedelijke vernieuwing
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
Nieuwe
brug
HOV
Samenhangend HOV-netwerk
Nationaal Landschap
onder
regionaal
beheer//
Peilbeheer
Zandsuppletie
Natuurbrug
Peilbeheer
Logisitek
Binnenhaven
van nationale
betekenis
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Uitleg
Landbouw
(of
LOG)
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
CULTUURHISTORISCHE
KnelpuntSTRUCTUUR
hoofdvaarwegennet
Nieuwe brug
Linie
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Extensivering / Herstructurering
Extensivering
HOV
Samenhangend HOV-netwer
RECREATIEVE STRUCTUUR
Aanpak in groen-blauwe structuur Zandsupp
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale weg
Hub
Hoofdkantoren
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
Object
of ensemble
op (voorlopige)
lijst(logistiek)
werelderfgoed
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
P.M.
Sluis
ZOETWATER
Peilbeheer / Waterbuffer
Maintenance
Knelpunt regionaal vaarwegennet
P+R
P+R
RegionaalIntensivering / Transformatie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
Nationaal Landschap
onder
regionaal(belangrij
beheer
Logistiek
gebied
Peilbehee
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Aandachtsgebied zoetwater door verziltin
Integrale gebiedsopgave
van nationale
betekenis
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Onderwijs
Stedelijke vernieuwing
vernieuwing / transformatie
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Stedelijke
Regionaal snelfietspad
Knelpunt
(belangrijke) region
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Potentieel
gebiedop (voorlopige) lijst werelderfgoed
Natuurlijklogistiek
erfgoedgebied
e)
Zorg
P.M.Aandachtsgebied zoetwater door bodemd
Kennis
Doorstroming vaarweg verbeteren
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Extensivering / Herstructurering
Fietsenstalling
P+R
P+R
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
Intensivering / Transformatie
Wederopbouwgebied
Rijksweg
op TEN-t kernnetwerk
Aandachtsgebied zoetwatervoorziening
OV-knooppunt
Uitleg
Recreatie (leisure)
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
Nieuwe
brug
Regionaal
snelfietspadregionale weg
Stedelijke vernieuwing
Hoofdspoor op TEN-t kernnetwerk
Zeehaven van regionale betekenis
High Tech Systemen & Materialen
P.M. Wateroverlast: zoekgebied bergingsgebie
GROENBLAUWESamenhangend
STRUCTUUR
HOV
Waterrecreatie (leisure)
P+R
P+R
Fietsenstalling HOV-netwerk
Extensivering / Herstructurering
Binnenhaven
van regionale betekenis
Natuurbrug
Energy
Wateroverlast: waarborgen afwatering
)
GROENBLAUWERegionaal
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
snelfietspad
Nieuwe
verbinding
(belangrijke) regionale weg
Knelpunt hoofdwegennet
Uitleg
GROENBLAUWE STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Multimodaal
knooppunt regionale
betekenis (logistiek)
Creatieve Industrie
Natuurbrug
HOV
NIEUWBOUW & HERSTRUCTURERING
Samenhangend
HOV-netwerk
Fietsenstalling
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Natuurbrug

uis

Opgaven Limburg

Samenhangende opgaven in:
• Greenport Venlo
• Stedelijke regio Zuid-Limburg

MIRT Overzicht 2016 | 243

1.
2.

mirt onderzoek
Corridor Zuid (goederenvervoer)
Greenports en de samenwerking met Mainports

3.
4.

Planuitwerking
A2 ‘t Vonderen-Kerensheide
Gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum

Realisatie
5. A2 passage Maastricht
6. A76 Aansluiting Nuth
7. Bouw 4e sluiskolk Ternaaien
8. Grensmaas
9. Maasroute, modernisering fase 2
10. Ruimtelijk mobiliteitspakket Maastricht-Noord
11. Zandmaas

244 | MIRT Overzicht 2016

e regio

Projecten Limburg

* (ZVL)
* (BRA)
* (ONL)

NHUF

Zuidvleugel

ZW Delt

wegen

wegen

wegen

spoor / OV

spoor / OV

spoor / OV

vaarwegen

vaarwegen

vaarwegen

sluis

sluis

sluis

ligplaats

ligplaats

ligplaats

integrale / multimodale ontwikkelingen

integrale / multimodale ontwikkelingen

waterbeheer /

waterbeheer / natte natuur

waterbeheer / natte natuur

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

* (BRA)
* (ZWD)

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

Oost

Noord

N

wegen

wegen

w

spoor / OV

s

wegen
Wegen
vaarwegen

vaarwegen

v

vaarwegen
Vaarwegen
sluis

ligplaats

s

sluis
Sluis
ligplaats

integrale / multimodale ontwikkelingen

l

integrale
/ ontwikkelingen
multimodale
ontwikkelingen
Integrale
integrale
/ multimodale
ontwikkelingen

waterbeheer / natte natuur

i

Limburg
Legenda spoor / OV

waterbeheer
/ natte
natuur
Water / natte
waterbeheer
natuur

Regio-overschrijdende projecten;
* (LIM)
zie kaart betreffende
regio ziezie
regio-overschrijdende
projecten;
* (BRA)regio-overschrijdende
kaart
betreffende
regio
projecten;
* (NNL)
kaart
betreffende
regio
* (NHUF)

w

* (NHUF) regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

MIRT Overzicht 2016 | 245

Infographic Limburg

246 | MIRT Overzicht 2016

Gebiedsontwikkeling
Ooijen-Wanssum

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Waterveiligheid
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12

’13

’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Ooijen-Wanssum is een gebiedsontwikkeling waarin een aantal doelen wordt
gecombineerd. Het project draagt bij aan de
korte en lange termijn waterveiligheidsdoelstelling van het noordelijke Maasdal. In
combinatie daarmee wordt een rondweg
aangelegd en natuur ten behoeve van de
Ecologische Hoofdstructuur (EHS) ontwikkeld.
De provincie Limburg is de trekker van dit
project. De doelstellingen van de gebiedsontwikkeling zijn:
• 	Hoogwaterbescherming (1:250) door
aanleg en verbetering van de primaire
waterkeringen;
• 	Duurzame waterstanddaling door het
bieden van voldoende ruimte voor de Maas
voor (toekomstige) hoogwaters en
daarmee het leveren van een substantiële
waterstanddaling (ten minste 35 cm);
• 	Aaneengesloten waterrijk landschap.
Vorming van een groot, aaneengesloten,
waterrijk landschap in de Oude Maasarm
en langs de Maas waar rivierverruiming,
natuurontwikkeling en recreatie hand in
hand gaan;
• 	Economische ontwikkeling en leefbaarheid.
Economische ontwikkelingen toestaan op
plaatsen waar de Waterwet door concrete
rivierkundige maatregelen overbodig
wordt of waar de baten van sectorale
regelgeving niet in verhouding zijn met de
(maatschappelijke) kosten.
Oplossing Om te voorkomen dat de Maas
tussen de dorpen Ooijen en Wanssum in

Noord Limburg opstuwt tijdens hoogwater
wordt een tien kilometer lange oude
Maasarm gereactiveerd, worden kaden
verwijderd en twee hoogwatergeulen
gegraven. Dijken worden aangelegd en
verbeterd om de bescherming van 1:/250 per
jaar te realiseren. Tegelijkertijd wordt een
nieuwe rondweg om Wanssum aangelegd en
wordt geïnvesteerd in de haven van
Wanssum.

2014: het project is overgegaan naar de
planuitwerkingsfase. Voor de rijksbijdrage
in de proceskosten is € 8,3 mln. overge­
heveld naar de provincie.

Planning
2016: projectbeslissing
Financiën Het gehele project is geraamd op
€ 210 mln (prijspeil 2011) waarvan € 75 mln
door de regio wordt betaald. De rijksbijdrage
(prijspeil 2014) bedraagt maximaal € 123 mln
(exclusief € 10 mln vanuit Maaswerken).
Daarvan is € 8,3 mln overgeheveld naar de
provincie Limburg als bijdrage in de proceskosten. Artikel DF 1.02.01.
Politiek/bestuurlijk Naast het Rijk zijn het
Waterschap Peel en Maasvallei, de gemeenten Horst aan de Maas en Venray en de
provincie Limburg betrokken. In november
2012 is een bestuursovereenkomst tussen
Rijk en regio gesloten over de verdere
planuitwerking.
Uitvoering De provincie Limburg is verantwoordelijk voor de uitvoering van het project.
Planuitwerking verloopt via het instrument
van het Provinciaal Inpassingsplan.
MIRT Overzicht 2016 | 247

Grensmaas

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Waterveiligheid
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•
•
• • •
•
• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De hoogwaters op de Rijn en Maas in
1993 en 1995 leverden veel overlast en
schade op. Na deze hoogwaters presenteerde
het kabinet in februari 1995 het Deltaplan
Grote Rivieren. Het Grensmaasproject, dat al
in 1992 was gestart onder het motto ‘Groen
voor Grind, een mooie ruil’, kreeg hiermee de
doelstelling hoogwaterbescherming erbij. Het
Deltaplan Grote Rivieren is de basis voor de
planvorming van de Grensmaas.
Oplossing Reductie van de wateroverlast in
de gebieden achter de kaden tot een
beschermingsniveau van 1:250, via verlaging
van de hoogwaterstanden in de Maas. Dit
wordt bewerkstelligd door rivierverruimende
maatregelen, waardoor tegelijkertijd
natuurontwikkeling, ecologisch herstel en
grindwinning plaatsvinden.
Planning
2008: start uitvoering
2017: 	doelstelling waterveiligheid bereikt
(met uitzondering van de sluitstuk­
kaden: 2020)
2018: natuurdoelstelling bereikt
2024: delfstoffenwinning gerealiseerd
Financiën Taakstellend budget: € 150 mln
(inclusief € 40 mln voortkomend uit de
Leningovereenkomst Grensmaas, zie onder
Politiek/Bestuurlijk). Artikel DF 1.01.04.
Project maakt deel uit van het programma
Maaswerken.

Politiek/bestuurlijk Convenanten: eindplan
Grensmaas is december 2001 geaccordeerd
door de betrokken partijen (voormalige
ministeries Verkeer en Waterstaat en LNV en
provincie Limburg). Het eindplan is met een
bijbehorende concept uitvoeringsovereenkomst aangeboden aan het uitvoerende
Consortium Grensmaas dat op basis daarvan
een concept uitvoeringsplan heeft opgesteld.
Met het consortium is daarvoor een
intentieovereenkomst getekend. In 2005 is de
uitvoeringsovereenkomst tussen overheden
en consortium getekend en heeft de provincie
Limburg het Provinciaal Omgevingsplan (POL)
Grensmaas vastgesteld. In 2007 is dit POL
onherroepelijk geworden. In 2008 is het
consortium op de eerste locaties gestart met
uitvoerende werken. Begin 2012 is tussen
betrokken partijen de nadere overeenkomst
Grensmaas gesloten (ter waarde van € 34,2
mln) en daarnaast de leningovereenkomst
Grensmaas (ter waarde van € 40 mln).
Hiermee is een oplossing gevonden voor de
verslechterde grindmarkt waarmee de
voortzetting van het Grensmaasproject is
veilig gesteld en de hoogwaterdoelstelling
voor de Grensmaas overeind kan blijven.
Uitvoering Maaswerken is onderdeel van het
Deltaprogramma met behoud van eigen
sturing, organisatie en financiering.

2011: binnen het Maaswerkenbudget is € 5,3
mln overgeheveld van Zandmaas naar Grensmaas, in verband met scopeuitbreiding
Grensmaas. De gevoerde discussie rondom de
sluitstukkaden zorgt ervoor dat de hoogwaterbescherming uiterlijk in 2020 gerealiseerd kan
zijn.
2012: de projectkosten zijn aangepast door de
nieuwe bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget gecorrigeerd
voor de generieke BLD-bijdrage (€ 84 mln).
2013: de nadere overeenkomst Grensmaas leidt
tot wijzigingen: het betreft twee jaar langere
grindwinning en daardoor twee jaar latere
oplevering van het project. Basis blijft echter dat
de daaraan gekoppelde veiligheidsdoelstelling
voor de Grensmaas onveranderd blijft.
Daarnaast is door de afspraken het budget
verhoogd met € 34,2 mln. Door de leningsovereenkomst is het budget met € 40 mln verhoogd.
2014: begin 2013 is de scope natuur in de
Grensmaas verlaagd van 1252 ha naar 1208 ha,
als uitvloeisel van de herijking van de EHS en de
daardoor verminderde financiële middelen voor
het realiseren van de natuurdoelstelling.
2015: taakstellend budget gecorrigeerd
(- € 1,7 mln) voor foutieve boeking ten gunste
van de Zandmaas.

MIRT Overzicht 2016 | 248

Zandmaas

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Waterveiligheid
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
• •

•

Pol./Best.

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De hoogwaters op de Rijn en Maas in
1993 en 1995 leverden veel overlast en
schade op. Na deze hoogwaters presenteerde
het kabinet in februari 1995 het Deltaplan
Grote Rivieren. Dit plan is de basis voor de
planvorming van de Zandmaas.
Oplossing Het Zandmaastraject is 150 km
lang en loopt van Linne tot Hedel. De te
nemen maatregelen, zijn opgenomen in het
Tracébesluit Zandmaas/ Maasroute en in het
Provinciaal Omgevingsplan (POL) Zandmaas.
Met de uitvoering van de maatregelen wordt
in 2015 aan de bevolking achter de kaden van
de Zandmaas een hoogwaterbescherming
geboden van 1:250 en tevens wordt er
beperkt natuur ontwikkeld. Maatregelen
gericht op hoogwaterbescherming zijn
verbreding, verdieping, retentie, hoogwatergeulen en kadeverhoging. Bij de Zandmaas,
waarvoor door de convenantpartners
middelen zijn gereserveerd, ligt het accent op
het zo snel mogelijk realiseren van de
hoogwaterbescherming (opdrachtgever
IenM).
Planning
2002: start realisatie
2015: 	hoogwaterveiligheidsdoelstelling
bereikt (met uitzondering van de
sluitstukkaden: 2020)

Financiën Taakstellend budget: € 407 mln.
Artikel DF 1.01.04. Project maakt deel uit van
het programma Maaswerken.
Politiek/bestuurlijk Er is voldaan aan de
politieke toezegging om voor 1 januari 2008
aan 70% van de bevolking achter de kades in
de Zandmaas een hoogwaterbescherming te
bieden van 1:250 per jaar.
Uitvoering Maaswerken is onderdeel van het
Deltaprogramma met behoud van eigen
sturing, organisatie en financiering. In 2012
heeft een scopewijziging plaatsgevonden in
verband met de uitbreiding van het retentiebekken nabij het Lateraal Kanaal West. In
2013 is de scope natuur in de Zandmaas
gewijzigd.

2011: binnen het Maaswerkenbudget is
€ 5,3 mln overgeheveld van Zandmaas
naar Grensmaas in verband met scope­
uitbreiding Grensmaas. De bijdrage van
derden is aangepast in verband met
grondaankopen van voormalig ministerie
EL&I. De gevoerde discussie rondom de
zogenoemde prioritaire sluitstukkaden
zorgt ervoor dat de hoogwater­
bescherming uiterlijk in 2020 gerealiseerd
kan zijn voor die gebieden waar deze
kaden zijn voorzien.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdragen (€ 132 mln).
2014: begin 2013 is de scope natuur in de
Zandmaas verlaagd van 556 ha naar 427
ha, als gevolg van de herijking van de EHS
en de daardoor verminderde financiële
middelen voor het realiseren van de
natuurdoelstelling.
2015: taakstellend budget gecorrigeerd
(+ € 1,7 mln) voor foutieve boeking ten
laste van Grensmaas.

MIRT Overzicht 2016 | 249

A2 ’t Vonderen-Kerensheide

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Hoofdwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op het in Midden-Limburg gelegen
tracé van de A2 zijn tussen de knooppunten ‘t
Vonderen en Kerensheide (tussen de
aansluitingen van de A2 met de A73 en A76)
spitsstroken geopend. Daarnaast is knooppunt Kerensheide uitgebreid met een fly-over.
Dit tracé is onderdeel van de corridor op
snelwegniveau die Zuid- en Midden-Limburg
met de rest van het land verbindt. De opgave
is om dit wegvak veiliger en robuuster te
maken.
Oplossing In de bestuursovereenkomst van
10 september 2012 is vastgelegd dat er over
een traject van 20 kilometer een structurele
verbreding wordt gerealiseerd door de weg
met spitsstroken op te waarderen tot een weg
met 2 x 3 rijstroken met daarnaast vluchtstroken. Het project draagt hiermee bij aan een
verbetering van de robuustheid, (reis)
betrouwbaarheid, verkeersveiligheid en
doorstroming van het tracé.

Planning
2017: Tracébesluit
2022: start realisatie
2025-2027: openstelling
Dit project doorloopt de korte
tracéwetprocedure.

2015: dit project is overgegaan van
verkenning naar de planuitwerkingsfase.

Financiën Taakstellend budget: € 261 mln.
Artikel IF 12.03.02.
Politiek/bestuurlijk In de bestuursovereenkomst van september 2012 is afgesproken
dat Rijk en regio een bijdrage leveren voor de
opwaardering naar 3 volwaardige rijstroken.
De provincie Limburg draagt in 2020 een
bedrag van € 35 mln bij. Dit bedrag wordt niet
geïndexeerd. De bezuinigingen uit het
Lente- en aanvullend Regeerakkoord van
2012 hebben tot gevolg dat de rijksbijdrage
beschikbaar is vanaf 2022.

MIRT Overzicht 2016 | 250

’16

A2 Passage Maastricht

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen
MIRT fase

•

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Opgave

•

Oplossing
Planning

• •

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De A2 doorkruist de stad Maastricht,
hierdoor is er een meervoudig probleem van
verkeersafwikkeling, bereikbaarheid, kwaliteit
leefomgeving, veiligheid, barrièrewerking en
stedelijk ruimtegebruik rond de A2 ontstaan.
Oplossing
De volgende maatregelen worden genomen:
• volledige verknoping A2 en A79;
• 	nieuwe verbindingsweg tussen A2/A79 en
bedrijventerrein Beatrixhaven;
• 	meer groen en recreatie in
Landgoederenzone;
• 	tunnel tussen knooppunten Geusselt en
Europaplein;
• parklaan bovenop tunnel;
• 	nieuwe stadsentrees bij Geusselt en
Europaplein.
Planning
2010: Tracébesluit
2011: start realisatie
2016: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 847 mln. De
taakstellende bijdrage van het Rijk aan het
project bedraagt € 678 mln. De regio draagt
€169 mln bij aan het project, inclusief een
vastgoedpotentie. Tevens is samenwerking
gezocht met private partijen. Artikel IF
12.03.01.

aanvullende bestuursovereenkomst
getekend, de tweede in februari 2006. In juni
2006 is de samenwerkingsovereenkomst
getekend, een trechteringsbesluit genomen
en gekozen voor nadere uitwerking van een
tunnelalternatief onder bestaand tracé. Op
basis van de consultatie is door de bestuurlijke
partijen bevestigd dat de eind 2008 door de
marktpartijen aangeboden plannen binnen
de vooraf vastgelegde bestuurlijke kaders
passen.
Uitvoering Bij dit project worden integrale
projectontwikkeling (gebied, vastgoed en
infrastructuur), procedurele vervlechting
(Tracéwet en Ruimtelijke Ordening) en
innovatieve aanbesteding (vroegtijdige
inschakeling van de markt) toegepast. In 2006
is de Public Private Comparator (PPC)
uitgevoerd. Op basis daarvan is gekozen voor
een Design&Build-contract. In juni 2009 is het
project gegund. Het gegunde integrale plan is
door het consortium nader uitgewerkt tot
Ontwerp-Tracébesluit (OTB)- en
Bestemmingsplan detailniveau. De voorbereidende uitvoeringswerkzaamheden
zijn begin 2011 gestart. Het Tracébesluit en
Bestemmingsplan zijn december 2011
onherroepelijk geworden en in 2012 is de
uitvoering gestart.

2011: het OTB is in juni 2010 vastgesteld.
2012: het Tracébesluit is in december
2010 vastgesteld. Het project gaat over
naar de realisatiefase.
2014: taakstellend budget is bijgesteld
met € 47,5 mln door implementatie van
de standaard tunneltechnische installaties.
2015: taakstellend budget bijgesteld n.a.v.
de nadere invulling van de afspraken over
de waardevastheid van de bijdragen.

Politiek/bestuurlijk Convenanten: in januari
2003 is een bestuursovereenkomst onder­
tekend. In december 2005 is de eerste
MIRT Overzicht 2016 | 251

A76 Aansluiting Nuth

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13

’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Door de aanleg van de Buitenring
Parkstad Limburg is de capaciteit van de
aansluiting Nuth op de A76 te klein. Daarom
hebben Rijk en regio afspraken gemaakt over
de realisatie van een nieuwe robuuste
aansluiting, ter vervanging van de verkeersonveilige aansluitingen Nuth en Schinnen.
Oplossing Het realiseren van de nieuwe
aansluiting Nuth en het amoveren van de
huidige aansluitingen Nuth en Schinnen op de
A76. De nieuwe aansluiting zal via een
turborotonde worden aangesloten op de
Buitenring Parkstad.
Planning De realisatie van het project is
overgedragen aan de provincie Limburg.
De planning is aan de regio.

Financiën Voor de aansluiting Nuth heeft het
Rijk in het Convenant ‘Bereikbaarheidsimpuls
Limburg’ € 63,5 mln toegezegd (geen
indexering, inclusief voorbereidingskosten en
eventueel terugvorderbare btw). Artikel IF
12.03.01.

2015: project is nieuw opgenomen in het
MIRT. Eerder was dit onderdeel van het
blad A2/A76 Maatregelenpakket Limburg.
2016: na onherroepelijk Provinciaal
Inpassingsplan is het project overgegaan
naar de realisatiefase.

Politiek/bestuurlijk Rijk en regio hebben in
2010 afspraken gemaakt in het Convenant
‘Bereikbaarheidsimpuls Limburg’. Voor de
realisatie hebben Rijkswaterstaat en de
provincie Limburg in 2015 een Samen­
werkings­overeenkomst gesloten.
De realisatie van de Buitenring Parkstad
(inclusief turborotonde) is mogelijk geworden
door de vaststelling van een Provinciaal
Inpassingsplan dat in 2015 onherroepelijk is
geworden.

MIRT Overzicht 2016 | 252

•

Gebied Limburg
Ruimtelijk mobiliteitspakket Onderwerp
Regionale/lokale
Maastricht-Noord 		infrastructuur
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13

’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•
• •
•

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Voor de verdere ontwikkeling van
Maastricht-Noord is een verbetering van de
Maaskruisende bereikbaarheid en de
daarmee samenhangende leefbaarheid van
belang. De focus ligt hierbij op een versnelde
verbetering van de Noorderbrug en het
versterken van de alternatieve vervoerwijzen.
Voor de ruimtelijke ontwikkeling van
Maastricht-Noord is de afgelopen jaren een
planvormingstraject doorlopen met de
gebiedsontwikkeling Belvedère. De privaatpublieke samenwerking is vormgegeven in de
vorm van een Wijk in Ontwikkelings­
maatschappij (WOM Belvedère).
Oplossing De gemeente Maastricht heeft
samen met de provincie Limburg en het Rijk
afgesproken meerdere opties uit te werken
om te komen tot een keuze voor het meest
kosteneffectieve maatregelenpakket. Deze
optie wordt geplaatst in het bredere
perspectief van de ruimtelijke ontwikkeling
van Maastricht-Noord. De verbetering van
het Noorderbrugtracé wordt gecombineerd
met een pakket van maatregelen gericht op
het stimuleren en versterken van het
openbaar vervoer en het langzaam verkeer,
geflankeerd door een sturend parkeerbeleid.

Financiën In het convenant
‘Bereikbaarheidsimpuls Limburg’ is overeengekomen dat het Rijk in totaal € 94 mln
reserveert. Hiervan is € 10 mln beschikbaar
gesteld in het kader van het Nota
Ruimtebudget (Belvedère) en € 24 mln in het
kader van het Actieprogramma Regionaal
Openbaar Vervoer. Naast de rijksbijdrage van
€ 60 mln voor het ruimtelijk pakket
Maastricht-Noord (via de BDU), hebben de
gemeente Maastricht en provincie Limburg
zich garant gesteld voor de regionale bijdrage.
Politiek/bestuurlijk In de bestuurlijke
overleggen MIRT (BO MIRT) voor- en najaar
2009 is afgesproken dat de onlosmakelijke
samenhang tussen de deelprojecten van de
benuttingsvariant moet worden aangetoond.
In het BO MIRT voorjaar 2010 zijn afspraken
gemaakt over de te onderzoeken varianten en
de financiering. Convenant: de afspraken uit
het BO MIRT voorjaar 2010 zijn in juni 2010
vastgelegd in het convenant ‘Bereikbaar­
heidsimpuls Limburg’.

2011: in juni 2010 zijn in het convenant
‘Bereikbaarheidsimpuls Limburg’
afspraken gemaakt over de rijks­
reservering voor het project.
2012: afgesproken dat de rijksbijdrage via
de BDU wordt uitgekeerd.
2014: het bestemmingsplan ’ontwerp
uitwerkingsplan aanlanding Noorderbrug’
heeft tot 18 maart 2013 ter inzage
gelegen. Medio 2014 zal de aanbesteding
afgerond zijn. Het project is overgegaan
naar de realisatiefase.

Uitvoering Medio 2014 is gestart met de
aanbesteding in de vorm van design en
construct. De gemeente Maastricht is
verantwoordelijk voor dit project.

Planning De planning is primair aan de regio.
2010: projectbesluit
2014: start realisatie
2018: oplevering

MIRT Overzicht 2016 | 253

Bouw vierde sluiskolk
Ternaaien

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

•

Opgave
Oplossing
Planning

• •

•
•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De scheepvaartverbinding tussen de
Maasroute en het Albertkanaal (België),
bestaande uit het sluiscomplex Ternaaien,
heeft een te kleine schutcapaciteit, waardoor
lange wachttijden voor de scheepvaart
ontstaan. Bovendien is de betrouwbaarheid
van het complex door de aanwezigheid van
slechts één grote scheepvaartkolk kwetsbaar.
Oplossing Het vergroten van de schutcapaiteit door de bouw van een vierde sluiskolk
met tegelijkertijd vergroting van de
betrouwbaarheid.
Planning
2011: uitvoeringsbeslissing
2011: start realisatie
2015: openstelling

Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: afspraken
naar aanleiding van ministerieel overleg
tussen Nederland en België d.d. 19 februari
2001 over de kolkbreedte en gelimiteerde
Nederlandse bijdrage aan het project.

2011: uitvoeringsbesluit zal najaar 2010
worden genomen, waarna realisatie in
2011 start. In verband met Europese
subsidie zal de aanleg worden versneld
met als streefdatum voor oplevering
december 2013.
2012: het project is overgegaan naar de
realisatiefase. Oplevering is vertraagd van
eind 2013 naar begin 2015 vanwege
vertraging in besluitvorming aanbestedingsprocedure door Wallonië. De
gestelde termijn voor EU-subsidie is
tevens verlengd naar 2015.
2013: de uitvoering is eind 2011 gestart.

Financiën Het project zal door Nederland en
België (Wallonië) gezamenlijk worden
gefinancierd. Bijdrage van Nederland aan de
realisatie van de door België te bouwen vierde
sluiskolk is € 10 mln (artikel IF 15.03.01) plus
50 procent van de planuitwerkingskosten,
zijnde € 2,5 mln. De Europese Commissie
subsidieert de planuitwerking voor 50%. Er
vindt gelijke verrekening plaats tussen
Nederland en Wallonië van deze subsidie.
Voor de uitvoering ontvangt de Waalse
overheid een Europese subsidie van 30
procent van de aanlegkosten.

MIRT Overzicht 2016 | 254

Maasroute,
modernisering fase 2

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • •

Pol./Best.

•

• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het goederenvervoer
over water alsmede de schaalvergroting van
de schepen leiden tot lange wachttijden bij de
sluizen. Tevens vormt het huidige vaarwegprofiel een knelpunt voor een efficiënte
verkeersafwikkeling.
Oplossing Het project Maasroute (MoMaRo
fase 2) heeft tot doel:
• 	Het realiseren van een klasse Vb vaarweg
met een diepgang van 3,50 m op de
noord-zuidverbinding Weurt-Ternaaien.
Dit ter accommodatie van de autonome
groei van het transport over water, alsmede
het accommoderen van de moderne
scheepvaart.
• 	Het realiseren van een doorvaarthoogte op
het traject Weurt-Born van 9,10 m en een
doorvaarthoogte van 7,00 m op de
trajecten Grave-Lith en Born-Ternaaien.
• 	Het bevorderen van betrouwbare reistijden
door het verminderen van oplopende
wachttijden bij de sluizen. Dit door middel
van capaciteits-, beschikbaarheids- en/of
verkeersmanagementmaatregelen, met
name te Weurt, Heumen, Heel, Maasbracht
en Born.
• 	Het realiseren van de verruiming van de
bocht bij Elsloo. Deze maatregel is eind
2011 van de planuitwerkingsfase naar de
realisatiefase gegaan en aan dit project
toegevoegd.
•	Het aanleggen van twee passeervakken in
het Julianakanaal tussen Limmel en Elsloo
en het invoeren van verkeersmanagement

op het Julianakanaal. Deze maartegel is van
de planuitwerkingsfase naar de realisatiefase gegaan.
Planning
2002: Tracébesluit
2005: start realisatie
2018: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 716 mln,
waarvan € 636 mln op artikel IF 15.03.01 en €
80 mln voor Sluis Limmel op artikel IF 15.04.
Uitvoering Het project wordt in een aantal
deelpakketten aanbesteed, het eerste pakket
(Weurt) is in 2005 aanbesteed in E&C-vorm,
de volgende pakketten worden aanbesteed in
Design & Construct. In 2008 is een PPC
uitgevoerd, met als resultaat dat de aanbesteding van de keersluis te Limmel door middel
van een DBFM-contract is gestart.

2011: van de TEN-subsidie is € 72 mln verwerkt in
het taakstellend budget.
2012: projectkosten aangepast door nieuwe
bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 81 mln) en met € 40
mln verhoogd vanuit het budget voor GVO, ivm het
meenemen van geplande onderhoudswerkzaamheden van de Maasroute.
2013: verbreding Julianakanaal wordt met een
D&C contact in de markt gezet. Bij keersluis
Limmel wordt de marktbenadering ingezet met
een DBFM contract. Onderdeel Verruimen van de
Bocht bij Elsloo is eind 2011 van planuitwerking
naar realisatie gegaan. Daarom is het taakstellend
budget verhoogd met € 34 mln.
2014: contract voor verbreding van Julianakanaal
en de bocht bij Elsloo is gegund.
2015: onderhoud dat aansluit bij de scope van de
Maasroute is uitgevoerd. Efficiencyvoordelen zijn
behaald omdat de werkzaamheden aan lopende
contracten konden worden toegevoegd. Benodigd
budget is daarbij overgeboekt naar de Maasroute.
2016: blad is samengevoegd met het blad
Maasroute/Julianakanaal, taakstellend budget van
de projecten is opgeteld. Aanleggen van ‘twee
passeervakken’ en ‘verkeersmanagement’ zijn
medio 2015 overgegaan van planuitwerking naar
realisatie. Het taakstellend budget is daarom
verhoogd met € 27,4 mln. Een aanbestedings­
meevaller voor sluis Limmel van € 14 mln is in
mindering gebracht op het taakstellend budget en
aan de investeringsruimte toegevoegd.

MIRT Overzicht 2016 | 255

256 | MIRT Overzicht 2016

Oost-Nederland
Visie
Hoofdopgaven
Gebieden met concentratie van opgaven van nationaal belang
Overige gebiedsopgaven
Kaarten
Infographic
Project- en programmabladen

Visie

Hoofdopgaven

Het landsdeel Oost-Nederland omvat de provincies Gelderland en
Overijssel. Centrale ambitie voor Oost-Nederland is het versterken
van de (inter)nationale concurrentiepositie, in balans met de
kwaliteit van de leefomgeving. Het landsdeel kent een zeer
gevarieerd landschap; ruim 40% van de natuur in Nederland ligt
ook in landsdeel Oost. In het gebied liggen corridors (weg, water,
spoor) tussen de Randstad en Duitsland (Rijn-Ruhrgebied en
Berlijn) en noord- en oost Europa. Kennis en innovatie en een
brede economische basis is de kracht van deze regio. Conform de
SVIR manifesteren zich met name de volgende vier economische
concentraties in Oost-Nederland: Food Valley in en rond
Wageningen (topsector Agro & Food), Health Valley in en rond
Nijmegen (Life Sciences & Health), modecluster in Arnhem
(Creatieve Industrie) en nanotechnologie in Twente (High Tech
Systemen en Materialen). Naast deze topsectoren zijn er
mogelijkheden voor de doorontwikkeling van de logistiek
(regionaal en nationaal) en energie- en milieutechnologie. De
grote rivieren Waal, Rijn en IJssel spelen niet alleen een belangrijke
rol in de ruimtelijke inrichting en de ruimtelijke kwaliteit maar
kennen tevens een belangrijke opgave voor de waterveiligheid.

Versterking van het vestiging- en productiemilieu in
relatie tot de topsectoren
Voor de verdere ontwikkeling van de economische kracht van
Oost-Nederland is versterking van het vestigingsklimaat van de
economische kerngebieden belangrijk. Bereikbaarheid, het bieden
van een attractief woonmilieu, het versterken van de campus­
vorming van de universiteiten en een goed aanbod aan vestigings­
locaties zijn belangrijke voorwaarden. Innovatie wordt gestimuleerd
door samenwerking tussen kennisintensieve bedrijven en
instellingen binnen en buiten Oost-Nederland en door het
versterken van de ‘triple helix’ (onderwijs, ondernemers en
overheid). De demografische ontwikkelingen in Oost-Nederland
vragen aandacht. Naar verwachting stabiliseert de bevolkingsgroei
als geheel in 2030, terwijl de grotere steden, mede als gevolg van
urbanisatie, blijven groeien. Als tegenbeweging zijn in de meer
landelijke gebieden de gevolgen van krimp al merkbaar (bijv. in de
Achterhoek). Dit heeft gevolgen voor de arbeids- en woningmarkt,
het voorzieningenniveau en daarmee voor de ruimtelijke structuur
en het vestigingsmilieu. Ook vergt het extra aandacht voor de
bereikbaarheid van de grootstedelijke agglomeraties. OostNederland wil haar energieopwekking op een toekomstbestendige,
duurzame en innovatieve wijze laten plaatsvinden, zodat zij minder
afhankelijk is van fossiele brandstoffen.

Versterken en benutten van de corridors
Bereikbaarheid is een randvoorwaarde voor het versterken van de

MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2015
2016 | 257

economische potentie. Door Oost-Nederland lopen twee van de
drie (internationale) Oost-West corridors waar Nederland mee te
maken heeft. De Noordzee – Baltisch gebied corridor (A1, IJssel,
Twentekanalen en Berlijnlijn) en de Rijn – Alpen corridor (A12 en
A15, Waal, ICE-verbinding Randstad-Duitsland en Betuweroute).
Noord-zuid loopt er een verbindingszone tussen A1 en A12/A15 via
A50. De twee corridors behoren tot het kernnet van het TEN-T
(Trans-European Transport Network). De hieraan gelegen
binnenhavens van Nijmegen, Hengelo, Almelo en Deventer, zijn als
Europese hoofd (core) binnenhavens aangemerkt. Oost-Nederland
heeft de ambitie om meer economisch rendement te halen uit de
doorvoer van goederen van de mainports naar Duitsland, door op
multimodale knooppunten meer activiteiten te genereren die
toegevoegde waarde leveren. Voor de corridors is de totstand­
koming van één logistiek systeem (spoor, vaarwegen en wegen) dat
synchromodaliteit faciliteert, het uitgangspunt. De synergie tussen
havens en andere multimodale knooppunten wordt versterkt,
zodat de groei van het goederenvervoer zo veel mogelijk via
binnenvaart en spoor wordt opgevangen. Het hoofdwegen- en het
hoofdspoorwegennet heeft ook een regionale ontsluitende functie
voor de stedelijke gebieden. Dit geldt met name voor ArnhemNijmegen, Twente, Stedendriehoek Apeldoorn-Deventer-Zutphen
en Zwolle-Kampen. Oost-Nederland zet in op zowel het versterken
en benutten van de corridors, alsmede op de bereikbaarheid van en
tussen de stedelijke gebieden in Oost- en Noord-Nederland,
Randstad, Duitsland, Brabant en Limburg.
Bij de watercorridors dienen oplossingen zowel het scheepvaart­

258 | MIRT Overzicht 2016

belang als de hoogwaterveiligheid te borgen. De Rijntakken
ondervinden namelijk steeds meer bodeminstabiliteit (erosie en
verzanding). Rijk en regio moeten samenwerken om ongewenste
ingrepen te voorkomen en synergiemaatregelen te stimuleren.

Wateropgave
In Oost-Nederland zullen maatregelen moeten worden getroffen
om zowel het eigen grondgebied als de Randstad te blijven
beschermen tegen hoogwater. Het Deltaprogramma heeft geleid
tot een fundamenteel ander waterveiligheidsbeleid met nieuwe
normen. De normen hebben een andere vorm (van
overschrijdingskans naar overstromingskans) en een nieuwe
hoogte. Daarmee worden de volgende doelen bereikt:
•
Iedereen in Nederland achter een primaire waterkering krijgt
ten minste een beschermingsniveau van 10-5 per jaar.
•
Er wordt meer bescherming geboden op plaatsen waar sprake
is van:
1. grote groepen slachtoffers;
2. en/of grote economische schade;
3.	en/of ernstige schade door uitval van vitale en kwetsbare
infrastructuur met nationaal belang.
Het streven is om in 2050 overal aan deze nieuwe normen te
voldoen.
Uit analyses van de overstromingsrisico’s voor heel Nederland blijkt
dat ca. 75% van deze risico’s in Nederland in het rivierengebied
bestaan (Rijn en Maas). De nieuwe normering zal dan ook een grote

Oost-Nederland

impact hebben voor Oost-Nederland. Daarnaast wordt rekening
gehouden met hogere piekafvoeren in de toekomst. Uit voorzorg
moet er ruimte langs dijken en rivieren blijven om 17.000 m³/s in
2050 via de Rijntakken te kunnen afvoeren en 18.000 m³/s in het
jaar 2100. Om het beschermingsniveau te halen blijft preventie
voorop staan, via dijken, stormvloedkeringen of rivierverruimende
maatregelen. In specifieke situaties, waar dijkversterking zeer duur
of maatschappelijk zeer ingrijpend is, zijn slimme combinaties met
ruimtelijke inrichting en/of rampenbestrijding mogelijk om
hetzelfde beschermingsniveau te bereiken. Rijk, provincies,
gemeenten en waterschappen hebben daarnaast de gezamenlijke
ambitie dat Nederland in 2050 zo goed mogelijk klimaatbestendig
en waterrobuust is ingericht en bij (her)ontwikkelingen geen extra
risico op schade en slachtoffers ontstaat als gevolg van een
overstroming, voor zover dat redelijkerwijs haalbaar is.
Het waterveiligheidsbeleid in het rivierengebied berust op twee
pijlers: dijkversterking en rivierverruiming. Een deel van de
waterveiligheidsopgave is alleen met dijkverbeteringen op te
lossen. Dit is het geval waar dijken niet sterk genoeg zijn. Voor
piping worden in het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP)
innovatieve methoden ontwikkeld om de impact en de kosten van
maatregelen te beperken. Dijkversterkingen zijn ook nodig op
plaatsen waar in de toekomst sprake is van bodemdaling of
zeespiegelstijging. Een ander deel van de veiligheidsopgave in het
rivierengebied is met zowel dijkverbetering als rivierverruiming op
te lossen. Deze opgave vloeit voort uit hogere rivierafvoeren door
klimaatverandering en de nieuwe normen. Door rivierverruiming
kan worden voorkomen dat de waterstanden stijgen bij een
toename van de rivierafvoer. Ook creëert het kansen voor
ruimtelijke ontwikkelingen, zoals natuur en recreatie. De opgave is
het vinden van de optimale mix van dijkversterking en
rivierverruiming per riviertak. Bij de definitieve uitwerking van
maatregelen en de keuze van maatregelen spelen de bijdrage aan
waterveiligheid, kosten, meekoppelkansen, overige baten en
draagvlak een rol.
In Oost-Nederland liggen belangrijke bundelingen van
economische waarden in het gebied rond Arnhem-Nijmegen, Food
Valley, Zwolle-Kampen en de Stedendriehoek. Bij de keuze van
maatregelen die de waterveiligheid vergroten worden dan ook
meerdere belangen meegewogen: natuur, gebiedsontwikkeling en
economie (bevaarbaarheid, overslagmogelijkheden, recreatief
medegebruik). De ‘flessenhalzen’ die steden vormen voor de rivier,
creëren voor de wateropgave zowel een uitdaging als kansen, in
combinatie met de ruimtelijke inrichting en de stedelijke
ontwikkeling, zoals het geval is bij bijvoorbeeld de dijkteruglegging
bij Lent.

Gebieden met concentratie van opgaven
van nationaal belang
Regio Arnhem Nijmegen (incl. Food Valley)
De belangrijkste opgave in de regio Arnhem Nijmegen is de
versterking van het stedelijk en economisch kerngebied en
realisatie van een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor werken en
wonen, verbeteren van leefbaarheid en interne en externe
bereikbaarheid (OV en weg). De regio Arnhem Nijmegen is de
thuisbasis van Health Valley: het medische technologiecluster in
Nijmegen en omgeving dat bedrijven, overheden, gezondheidszorg
en kennisinstellingen met elkaar verbindt. Er wordt met name
samenwerking gezocht op de as Enschede-Nijmegen-OssEindhoven (Red Med TechHighway). Ambitie is uit te groeien tot
een toonaangevend Europees cluster op het gebied van Life
Sciences & Health.
De regio Arnhem-Nijmegen kent daarnaast een zeer sterke
energiesector, met vanouds toonaangevende energie-instellingen
als TenneT en Alliander naast mondiale spelers als DNVGL
(voorheen KEMA), en een rijk geschakeerd MKB met innovatieve
producten zoals flexibele zonnecelfolie, (waterstof-)elektrische
aandrijflijnen en E-laadinfrastructuur.
Tevens is er een internationaal modecluster in Arnhem gevestigd.
In de regio Arnhem Nijmegen zijn tot 2040 nog ruim 50.000
woningen gepland om te voorzien in de woningbehoefte. De
ligging van het gebied aan rivieren en het aantal oeververbindingen
vormt de belangrijkste oorzaak van het relatief hoge percentage
lokaal en regionaal autoverkeer dat gebruik maakt van het
hoofdwegennet. Rijk en regio onderzoeken gezamenlijk een
(robuust) toekomstbeeld van de economische en maatschappelijke
meerwaarde van de regio Arnhem Nijmegen. Daarvan afgeleid
wordt onderzocht welke fysiek ruimtelijke en/of overige
maatregelen nodig zijn ter versterking van de (inter)nationale
concurrentiepositie, de bereikbaarheid en het vestigingsklimaat in
de regio Arnhem Nijmegen aansluitend op het al reeds ingezette
maatregelenpakket conform Beter Benutten en de doortrekking van
de A15.
De regio Food Valley bestaat sinds 2011 uit een samenvoeging van
de regio’s WERV en De Vallei; er werken nu acht Gelderse en
Utrechtse gemeenten in dit kader samen. Belangrijkste opgave in
de Food Valley is het uitbouwen van de (inter)nationale
concurrentiepositie van het kennis- en innovatiecluster rondom
Wageningen Universiteit en Researchcentrum (WUR) op het gebied
van gezonde en duurzame voeding en leefomgeving, in aansluiting
op de topsector Agro & Food. Hiertoe is een MIRT onderzoek
uitgevoerd waaruit blijkt dat goede samenwerking, een
aantrekkelijk en veilig woon- en werkklimaat en goede faciliteiten
voor kennisontwikkeling en –valorisatie en economische branding
naast goede verbindingen van belang zijn.

MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2015
2016 | 259

Oost-Nederland

Regio Twente

Zwolle-Kampen Netwerkstad

De opgave in Twente is versterking van het stedelijk en economisch
kerngebied met in het bijzonder de innovatiedriehoek (Hart van
Zuid in Hengelo - het Kennispark met de Universiteit Twente in
Enschede - voormalige Luchthaven Twente als Technology Base
Twente - het Hightech Systems Park Hengelo (Thales Campus) - en
de logistieke sector in Twente (met Goederenoverslag van en naar
de Twentekanalen). Daarbij wordt gestreefd naar integrale
ontwikkeling van ruimtelijke en infrastructurele opgaven, naar
duurzaam en energiezuinig bouwen en naar ruimtelijke kwaliteit.
In Twente is in de afgelopen jaren een belangrijk cluster nanotechnologie in de topsector High Tech Systemen en Materialen
ontstaan. Daarbij fungeert de Universiteit Twente (UT), in samenwerking met overheden en het bedrijfsleven, als incubator en
innovator. Projecten als het Kennispark Twente, het WTC in Hart
van Zuid en het Hightech Systems Park in Hengelo, de capaciteitsuitbreiding en verbeteringen van de infrastructuur (A1, N35, N18,
Twentekanalen, etc.) en de gebiedsontwikkelingsplannen op het
luchthaventerrein ondersteunen deze strategie ruimtelijk en
bedrijfsmatig. Aanvullende maatregelen voor Beter Benutten,
capaciteitsuitbreidingen op A1, uitbreiding en verbetering van het
Agglonet Twente, inclusief grensoverschrijdende verbindingen,
dragen bij aan de goede bereikbaarheid van het gebied nu en in de
toekomst.
De uitvoering van de plannen voor een burgerlucht­haven Twente is
gestaakt en inmiddels wordt gewerkt aan alternatieve functies en
invulling van dit gebied waarmee de economische ontwikkeling
van Twente een positieve impuls zal krijgen. Daarnaast hebben de
regionale overheden samen met maatschappelijke partners een
ontwikkelingsperspectief voor de Netwerkstad Twente (Almelo,
Borne, Hengelo, Enschede, Oldenzaal) ontwikkeld, waarin de
economische speerpunten High Tech Systemen en Materialen,
Logistiek en toerisme een ruimtelijke vertaling hebben gekregen
om de komende jaren te werken aan verbeteren van het benodigde
vestigingsklimaat.

Zwolle-Kampen Netwerkstad en omgeving is een regio met
aantrekkingskracht voor instellingen en bedrijven. Om dit vast te
houden moet voorkomen worden dat er nieuwe bereikbaarheidsopgaven, met name op het gebied van spoor ontstaan. De ontwikkeling van de Spoorzone Zwolle, met de verplaatsing van het
busstation naar de andere zijde van het station, is daarbij voor de
regio een essentiële opgave. In combinatie hiermee wordt het
project Zwolle Spoort uitgevoerd. Onderdeel hiervan is de aanpak
van het knelpunt bij Herfte en de aanleg van een extra perronspoor
voor de treindienst naar Enschede. De economische en demografische groeiopgave van Zwolle-Kampen komt in een nieuw perspectief te staan door de water- en klimaatopgave in de IJsselVechtdelta. Keuzes en nieuwe functiecombinaties zijn nodig om de
gevolgen van flexibilisering van het IJsselmeerpeil en rivierverruiming op te vangen en tegelijkertijd ruimte te bieden voor de
verstedelijkings- en bereikbaarheidsopgaven.

Overige gebiedsopgaven
Rivierengebied
De waterveiligheid is een randvoorwaardelijke opgave voor dit
gebied. Het beter benutten van de totale capaciteit van de bestaande corridor A15 in het rivierengebied (water, spoor, weg) en het
onderzoeken van de mogelijkheden om het goederenvervoer via de
weg om te buigen naar vervoer over water en spoor, is voor dit
gebied een belangrijke vervolgopgave. Tenslotte heeft de regio de
ambitie om de gunstige ligging van het gebied (langs het assenkruis
A2/A15 en de achterlandverbindingen) beter te benutten (logistiek),
om daarmee de regionale economie verder te stimuleren en te
ontwikkelen. Aandachtspunt is het in stand houden van de
bevaarbaarheid van de Waal, Rijn en IJssel; door klimaatverandering en waterveiligheidsingrepen staat deze onder druk.

260 | MIRT Overzicht 2016

Regio Stedendriehoek Apeldoorn-Deventer-Zutphen
Het Assenkruis van A1 en IJsselzone vormt de kern van de
Stedendriehoek Apeldoorn-Deventer-Zutphen en verbindt de regio
met de andere stedelijke regio’s in Oost-Nederland. Het Assenkruis
wordt versterkt door een combinatie van infrastructurele en
waterveiligheidsmaatregelen en gebiedsontwikkeling.
De Stedendriehoek heeft een veelzijdige, brede economie, mede
door de multimodale bereikbaarheid. Ten opzichte van het
landelijke gemiddelde heeft de Stedendriehoek een sterke
maakindustrie. Deze maakindustrie is nauw verbonden met diverse
economische topsectoren in omliggende regio’s (Twente, Arnhem
Nijmegen). Hierdoor leidt nieuwe kennis tot innovatieve diensten
en producten. De Stedendriehoek wil haar maakindustrie toespitsen op producten en diensten vanuit CleanTech. Daarnaast wordt
ingezet op de opschaling van innovaties in duurzame energie. De
bovengemiddelde exportpositie en de vestiging van vele internationale ondernemingen onderstrepen de verknoping van de regio in
(inter)nationaal verband. Een belangrijke gezamenlijke opgave is
het versterken van het vestigingsklimaat. Partnerschap is hierbij
nodig met oog op synergie in investeringen in (rijks)infrastructuur
en de bestuurlijke complexiteit in verband met de ligging in twee
provincies.
Voor het behoud en versterking van de economische structuur is
een goede multimodale bereikbaarheid van de Stedendriehoek een
van de belangrijkste factoren. Dit geldt zowel voor de oost-west
(m.n. A1 corridor) als de noord-zuidverbindingen. De
Stedendriehoek ligt op het kruispunt van het Nationaal Kernnet
Logistiek. Dit kruispunt behoeft blijvende aandacht om ervoor te
zorgen, dat de doorstroming op de A1 corridor niet in gevaar komt.

Regio Achterhoek
De Achterhoek wordt geconfronteerd met ingrijpende demografische (ontgroening, vergrijzing, huishoudensdaling en afname
beroepsbevolking) en economische ontwikkelingen (recessie,
schaalvergroting). Dat stelt de partners in het gebied voor lastige

Oost-Nederland

keuzes die noodzaken tot bundeling van krachten en slimme
verbindingen op (boven)regionale schaal. Op 2 juli 2014 is door
ondernemers, maatschappelijke organisaties, gemeenten en
provincie de Uitvoeringsagenda ondertekend. De focus ligt op:
•
Werken: de kracht van de Achterhoek zit in innovatieve en
duurzame maakindustrie (metaal, agrofood). De zorg is de
grootste werkgever.
•
Wonen: keuze waar wel en waar niet meer geïnvesteerd wordt
in wonen en voorzieningen; herbestemmen, vrijgeven of sloop
bestaand vastgoed.
•
Bereikbaarheid: organiseren maatwerk voor veilige en
betrouwbare bereikbaarheid van wonen, werken en voorzieningen binnen en buiten de Achterhoek, fysiek èn digitaal.

Zie voor gebiedsagenda Oost-Nederland:

MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2015
2016 | 261

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG ONDERGROND
NATIONAAL BELANG NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG

NATUUR, LA
NATUUR, LA

ONDERGROND
ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

WATER

NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG

WATER
REGIONAAL BELANG REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG

NATIONAAL
REGIONAAL
BELANG BELANG
NATIONAAL
BELANG
BELANG ONDERGROND
NATIONAALNATIONAAL
BELANG
REGIONAAL BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND

NATUUR, LANDSCHAP & ERF

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG
ONDERGROND
NATIONAAL BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND

NATUUR, LANDSCHAP & ER

REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
BELANG
REGIONAAL
NATIONAAL
BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

NATUUR, LANDSCHAP & ERF
NATUUR, LANDSCHAP & ERF

REGIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAALREGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG BELANG

REGIONAAL BELANG

BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID

NATUUR, LANDSCHA

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
BELANG
NATIONAAL

NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG

ENERGIE

BEREIKBAARHEID
REGIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND

NATION

ONDERGROND

NATIONAAL BELAN

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAB

ONDERGROND

NATIONAAL BELANG

BEREIKBAARHEID

ONDERGROND
ONDERGROND

NATUUR, LANDSCHA

Opgaven Oost-Nederland

BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID

NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG

NATIONAAL BELANG
REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
BELANG
REGIONAAL

NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL

EIKBAARHEID

REGIONAAL BELANG

WATER

VERSTEDELIJKING
VERSTEDELIJKING

EIKBAARHEID

BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID
NATUUR,
LANDSCHAP & ERF

BEREIKBAARHEID

REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG

VERSTEDELIJKING

BEREIKBAARHEID

BELANG
G
REGIONAAL
EGIONAAL
BELANG BELANG
L BELANG

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

VERSTEDELIJKING

ONDERGROND
ONDERGROND

ONDERGROND
NATIONAAL
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANG
BELANG
REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAALNATIONAAL
BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND
REGIONAAL BELANG

VERSTEDELIJKING
VERSTEDELIJKING
HAP
& ERFGOED

REGIONAAL BELANG
NATION
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANGREGIONAAL BELANG
NATIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANG
BELANG ONDERGROND
NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
REGIONAAL
BELANG
NATIONAALNATIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
ONDERGROND
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG

VERSTEDELIJKING

VERSTEDELIJKING
VERSTEDELIJKING
BEREIKBAARHEID
BEREIKBAARHEID

EXTRA UIT THEMAKAART
REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND

VERSTEDELIJKING

EHS op land
(herijkt)- land
Natura2000

THEMAKAART

VERSTEDELIJKING

ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
BELANGBELANG
REGIONAAL BELANG

ONDERGROND

NATIONAAL BELAN

oofdwegennet
Extensivering / Herstructurering
STRUCTUUR
Woongebied RECREATIEVE
Hoofdwegennet
ennet
rwegennet
Woongebied
rwegennet
Nationaal Park

ONDERGROND
ONDERGROND

ZOOM OUT
WATERVEILIGHEID
ZOOM
OUT
ZOOM
Windenergie
ZOOM OUT
OUT Primaire
keringkering
- nader- onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
Primaire
voldoet niet
(Derde
Toets)
(Belangrijke)
Regionale weg
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of PHS
Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige) lijst were
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Hoofdwegennet
Zoetwater
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
INFRASTRUCTUUR
Natura2000
water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
CULTUURHISTORISCHE
Zoetwater
EHS op landSTRUCTUUR
(herijkt)
Primaire
kering
voldoet
niet
(Derde
Toets)
Zoetwater
Hoofdwegennet
Hoofdvaarwegennet
Waterenergie
Hoofdvaarwegennet:
deel
TEN-t
Zoetwater
Natura2000 - water
Primaire
keringkering
- voldoet
(Derdeonderzoek
Toets)
Primaire
-Natuurlijk
nader
nodgop(Derde
Toets)lijst wer
Natura2000 - land
Nieuwe verbinding hoofdspoorwegennet
erfgoedgebied
(voorlopige)
Zoutwater
ZOOM OUT piekafvoer
ZOOM
Knelpunt
hoofdwegennet
Waterveiligheid:
ZOOM OUTnodg (Derde
ZOOM
OUT Opgave: Zandhonger
Object
op (voorlopige)
lijstOUT
werelderfgoed
Aanpakofinensemble
groen-blauwe
structuur
Zoutwater
Primaire
kering
- nader
onderzoek
Toets)
ZOETWATER Zoutwater
Olie- en
gaswinning
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
lloofdwegennet
TEN-t
Natura2000 -ZOOM
land OUT
Zoutwater
Hoofdvaarwegennet: deel TEN-t
wegennet
Waterveiligheid:
piekafvoer
lBTEN-t
TEN-tD
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Aanpak in recreatieve structuur
Natura2000
- water ZOOM OUT
Primaire kering - Hoofdwegennet
voldoet
(Derde Toets)
wegennet
Wederopbouwgebied
Zandplaat / Kw
aventerrein
Woongebied
RECREATIEVECultureel
STRUCTUUR
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Zandplaat
// Kwelder
// waterveiligheid
Buitendijks
land
INFRASTRUCTUUR
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Opgave:
Zeewaartse
enterrein
Woongebied
Hoofdwegennet
Zandplaat
land
- water
Primaire
kering
- voldoet
(Derde
Vestigingsplaats
zonne-energie
Aandachtsgebied
zoetwater
doorToets)
verzilting
Peilbeheer
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
g
Zandplaat
/ Kwelder
Kwelder
/ Buitendijks
Buitendijks
land
WoongebiedCULTUURHISTORISCHE
Hoofdvaarwegennet:
deel
TEN-t/ peilfluctuatie
Hoofdwegennet
Hoofdspoorwegennet
STRUCTUUR RECREATIEVE Natura2000
rwegennet
STRUCTUUR
t ligplaatsen
(Belangrijke)
Regionale
weg
t
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Hoofdspoorwegennet
e)
regionale
weg
et
Hoofdwegennet
Nationaal
Park
Hoofdspoorwegennet
ZOOM
OUT
ZOOM OUT
OOM
OUT
Waterveiligheid: piekafvoer
Uitleg
Aanpak inNatuurlijk
groen-blauwe
structuur
e) regionale
weg
Knelpunt
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst hoofdwegennet
werelderfgoed
& OPSLAG
Nationaal
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
inPark
groen-blauwe structuur
Object of ensemble op (voorlopige) lijst
werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater doorTRANSPORT
bodemdaling
ZOETWATER
Opgave:
Zandhonger
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
eg
verbeteren
t:
TEN-t en/of
PHS
wegennet
B
D
V-netwerk
HOV
t: deel
deel
en/of
et:
deel TEN-t
TEN-t
en/of PHS
PHS
Opgave:
Zandhonger
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
Aanpak in recreatieve structuur
Hoofdwegennet: deel TEN-t
RECREATIEVE
STRUCTUUR
B
D Cultureel erfgoedgebied
V-netwerkWoongebied
HOV
Hoofdspoorwegennet
Hoofdwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid Hoogspanningsleiding ≥ 220
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Wederopbouwgebied
Aanpak
in recreatieve structuur
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Nieuwe verbinding Aandachtsgebied
hoofdwegennetzoetwater door verzilting
Nationaal LandschapHoofdspoorwegennet
onder regionaal beheer
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Hoofdspoorwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Hoofdvaarwegennet CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
B INFRASTRUCTUUR
D
Knelpunt
grensoverschrijdende
spoorverbinding
e) regionale
weg
Extensivering
/ Herstructurering
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
TITEL
Nationaal
Park
Nationaal
Park
Peilbeheer / peilfluctuatie
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
Hoofdspoorwegennet
Natuurlijk erfgoedgebiedCULTUURHISTORISCHE
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
STRUCTUUR
Nieuwe hoogspanningsverbi
Hoofdvaarwegennet
Aandachtsgebied zoetwater door bodemdaling
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Hoofdvaarwegennet
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Opgave:
Zandhonger
Aanpak
in groen-blauwe structuur
Opgave:
Zandhonger
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
HOV
Object of ensemble
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV op
B
D
V-netwerk
HOV
Knelpunt
hoofdwegennet
e)deel
regionale
weg
ZOETWATER
Samenhangend
HOV-netwerk
TEN-t
B
D
EHS
op
land
(herijkt)
Intensivering
/
Transformatie
HOV
Aanpak
recreatieve
deel
Wederopbouwgebied
ofinensemble
opstructuur
(voorlopige)Hoofdspoorwegennet:
lijst werelderfgoed
deel TEN-t
TEN-t
Aanpak inObject
recreatieve
structuur
Kansrijk gebied geothermie
Hoofdvaarwegennet
ZOETWATER
deel TEN-t en/of PHS
Aandachtsgebied
Hoofdwegennet: deel TEN-t
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/ofzoetwatervoorziening
PHS
Hoofdspoorwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Cultureel erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
Hoofdvaarwegennet:
deel TEN-t
Hoofdvaarwegennet
Recreatiegebied
Nieuwe
brug
Aandachtsgebied
door
verzilting
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
(Belangrijke)
Regionale
weg
g
ligplaatsen
le weg
weg
Hoofdvaarwegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Peilbeheer
/ zoetwater
peilfluctuatie
Stedelijke vernieuwing
Natura2000
- land Kansrijk gebied zonne-ener
le
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Fietsenstalling
ennet
le
weg
Aandachtsgebied zoetwater door verzilting
g ligplaatsen
Wateroverlast: zoekgebied bergingsgebieden
Hoofdvaarwegennet
Geothermie
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t
(Belangrijke)
Regionale
wegen/of PHS
HOV
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Stad-landverbinding
(Belangrijke)
Regionale
weg
Object of ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
HOV-netwerk
Sluis Samenhangend
Natura2000
- water
door
bodemdaling
ZOETWATER Aandachtsgebied zoetwater
Natuurbrug
eg
verbeteren
Extensivering
/
Herstructurering
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
(Belangrijke)
Regionale weg
Nieuwe brug deel Waarborgen
Object of ensemble opZOOM
(voorlopige)
werelderfgoed
OUT lijstHoofdwegennet:
ZOOM
OUT
OOM
OUT
oofdwegennet
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
TEN-t
ZOETWATER
afwatering
/
piekafvoer
eg verbeteren
Bereikbaarheid
Water
Algemeen
Hoofdvaarwegennet: deel TEN-t
GROENBLAUWE STRUCTUUR
Wederopbouwgebied
Cultureel
erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Hoofdvaarwegennet: deel TEN-t
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
(Belangrijke)
Regionale weg
Aandachtsgebied zoetwatervoorziening
zoetwater
door verzilting
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
g ligplaatsen
RECREATIEVE STRUCTUUR
Natuurbrug
Aandachtsgebied
(Belangrijke)
Regionale
weg STRUCTUUR
Afvoerverdeling
Secundaire stuurk
Fietsenstalling
Algemeen
Wederopbouwgebied
Hoofdvaarwegennet
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT INFRASTRUCTUUR
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Woongebied
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoofdwegennet
Sluis
rwegennet
Energie uit water
Hoofdspoorwegennet: deel TEN-t en/of PHS
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Natuurbrug
Aandachtsgebied
zoetwater door verzilting
(Belangrijke)
Regionale weg
RECREATIEVE STRUCTUUR
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Hoofdvaarwegennet: deel TEN-t
Aandachtsgebied
zoetwater
door bodemdaling
Nationaal
Landschap
onder regionaal
beheerbrug
Doorstroming
vaarweg verbeteren
eg
verbeteren
Knelpunt
hoofdwegennet
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TEL
INFRASTRUCTUUR
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
MIRT-onderzoek
Stedelijke
regio
met
een concentratie
van
Nieuwe
MAINPORT,
BRAINPORT,
GREENPORT
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
nnet
Stedelijke
regio
met
concentratie
van
topsectoren
EHS
op land (herijkt)
Primaire keringw
EHS
op
land (herijkt)
Primaire
kering
--stuurknop
voldoet
niet
(Derde
Toets) STRUCTUUR
nnet
Primaire
kering
- voldoet
niet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Hoofdwegennet
Woongebied
e)
regionale
weg
ZOOM
OUT
OUT
ZOOM OUT
Hoofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
GROEN-BLAUWE
TEL
INFRASTRUCTUUR
EHS
op
Primaire
kering
niet
(Derde
nnet
Afvoerverdeling
Secundaire
Knelpunt
(belangrijke)
regionaleweg
weg
Geothermiecentrale/energie
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
op land
land (herijkt)
(herijkt)
keringZOOM
- voldoet
voldoet
niet
(Derde Toets)
Toets)
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
wegennet
Nationaal
Park
ZOOM
OUT EHS
ZOOM OUT
OUT Primaire
en economie
ZOOM
OUT
ZOOM
e) regionale weg
topsectoren
Aandachtsgebied zoetwater
door
bodemdaling
Wederopbouwgebied
Knelpunt
hoofdwegennet
n & Materialen
Intensivering
/ ontwikkeling
Transformatie
Mainport
Schiphol
(of
int’l hub)
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Aanpak
groen-blauwe structuur
Integrale
multimodale
Afvoercapaciteit
Knelpunt
MAINPORT,
BRAINPORT,
GREENPORT
TITELhoofdwegennet
INFRASTRUCTUUR
Primaire kering
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Nationaal
Landschap
onder regionaal
beheer inbelangen
Primaire
kering
-- nader
onderzoek
nodg
(Derde
EHS opToets)
land (herijkt)
Intensivering
/ Transformatie
Gebieden
met
een concentratie
van nationale
oofdwegennet
Natura2000 Nieuwe
- land Waterweg
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
MIRT-onderzoek
water
Sluis
Natura2000
land HOV
Hoofdwegennet
Maeslantkering,
Samenhangend
HOV-netwerk
Primaire
kering
- nader
onderzoek
Primaire
kering
onderzoek
nodg
(Derde
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
oofdwegennet
Opgave
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
xWoongebied
Natura2000
--- INFRASTRUCTUUR
land
Primaire
kering
- nader
nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
oofdwegennet
EHS opToets)
land
(herijkt)
Intensivering
/ Transformatie
(Belangrijke)
Regionale
weg
Aanpak
in recreatieve
structuur
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Zoetwater
Natura2000
land
Zoetwater
ennet
Wederopbouwgebied
Waarborgen
afwatering / piekafvoer
en economie
aarwegennet
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR Hoofdspoorwegennet
ennet
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Stedelijke
vernieuwing
MainportAanpak
Rotterdam
(of
int’l
hub)
Knelpunt hoofdwegennet
Natura2000
- water
Primaire kering
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Peilbeheer
inhoofdspoorwegennet
groen-blauwe
structuur
ZOOM OUT
ZOOM
OUT
ZOOMweg
OUT
Natura2000
- water
Primaire
kering
-- CULTUURHISTORISCHE
voldoet
(Derde
Toets)
Afvoercapaciteit
Intensivering
/ Transformatie
Mainport
Schiphol
(of int’l hub)
OV-knooppunt
Knelpunt
hoofdwegennet
Natura2000
Primaire
kering
(Derde
Toets)
Knelpunt
Overige
gebiedsopgaven
STRUCTUUR
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
e)Materialen
regionale
Nieuwe
brug
rwegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
EHS op
land (herijkt)
Intensivering
/ Transformatie
Primaire
kering
- voldoet
Stedelijke
vernieuwing
Natura2000
water
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Primaire
kering
- voldoet
voldoet
(Derde
Toets)
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
Natura2000 - land
Natuurbrug
Zoutwater -- water
rwegennet
Zoutwater
Hoofdspoorwegennet
rwegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Hoofdwegennet:
deel TEN-t
Stedelijke vernieuwing
Natura2000 - land
oofdwegennet
Natuurbrug
Linie
e) regionale weg
Knelpunt
hoofdwegennet
Extensivering
/
Herstructurering
Brainport
Eindhoven
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Economie
oofdwegennet Woongebied
Waterveilighei
Aanpak
in groen-blauwe structuur
Peilbeheer
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
in
groen-blauwe structuur
Wateroverlast:
zoekgebied
Hoofdwegennet
Nieuwe
hoofdweg
Stedelijke
vernieuwing
Mainport Rotterdam (of int’l RECREATIEVE
hub)
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
in
structuur
Object bergingsgebieden
of ensemble
op verbinding
(voorlopige)
were
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Station
/ halte
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Waterveiligheid:
piekafvoer
Sluis
Zandplaat
Kwelder // Buitendijks
Buitendijks
land
Aanpak
in groen-blauwe
groen-blauwe
structuur
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
STRUCTUUR
Zandplaat
// Kwelder
land
Stedelijke
Natura2000
- water lijststuurk
Natura2000
- land
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Hoofdspoorwegennet
Extensivering
/ Herstructurering
Afvoerverdeling
wegennet
Hoofdspoorwegennet
Extensivering
/ vernieuwing
Herstructurering
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
wegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
ennet
Natura2000 -Secundaire
water
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of PHS
wegennet
Mainport Schiphol
(of int’l hub)
High
Materialen P.M.
Linie Tech Systemen &
Extensivering / Herstructurering
rwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurk
Greenport
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUROpgave: Zeew
TEL
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
hoofdwegennet
RECREATIEVE STRUCTUUR
STRUCTUUR INFRASTRUCTUURNieuwe verbinding
Berging
Zuidwestelijke
Delta
deel TEN-tEindhoven
RECREATIEVE
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
rwegennetHoofdvaarwegennet:Brainport
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Zandsuppletie
Hoofdvaarwegennet
Cultureel erfgoedgebied
op (voorlopige) lijst
RECREATIEVE STRUCTUUR
Extensivering
/ Herstructurering
Knelpunt
hoofdspoorwegenn
Natura2000
-Aanpak
water
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Knelpunt
OV-knooppunt
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Extensivering
/ Herstructurering
Nationaal Landschap onder regionaal
beheer
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
in groen-blauwe
strucw
Natuurbrug
P.M.
Piekafvoer
/ Afwatering
MIRT-onderzoek
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Opgave
hoofdspoorwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
e)
regionale weg
weg
e)
regionale
Aanpak in groen-blauwe
strucw
oofdwegennet
Hoofdvaarwegennet
Mainport
Schiphol
(of int’l hub)
Materialen
Mainport
Rotterdam
(of int’l
hub) Nationaal Park
Energy
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Nationaal
Park
e)
regionale weg
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
ngsmaterialen
Topsectoren
NationaalPark
Landschap
onder regionaal
beheer
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
Nationaal
MIRT-onderzoek
wegennet
Maeslantkering, NieuweKnelpunt
Waterweg
en economie
Zandsuppletie
(belangrijke)
regionale
weg
Nationaal
Park
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
ad
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
EHS
op
land
(herijkt)
Intensivering
/
Transformatie
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijs
wegennet
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Opgave:
Zandh
Greenport
en
economie
Opgave
grensoverschrijdend
Opgave:
Zandhonger
Hoofdspoorwegennet
Nieuw
station
/
halte
RECREATIEVEAanpak
STRUCTUUR
Opgave:
Zandhonger
Knelpunt hoofdvaarwegenne
RECREATIEVE STRUCTUUR
Berging
(zoekgebied)
in groen-blauwe
structuur
Afvoercapaciteit
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurk
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
B
D
Opgave:
Zandhonger
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
-netwerk
Afvoerverdeling
Hoofdvaarwegennet:
deel
TEN-t
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
RECREATIEVE STRUCTUUR
-netwerk
Aanpak in recreatieve structuur
Hoofdvaarwegennet
Militaire
met
burgermedegebruik
th
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Mainport
Rotterdam
(of&
int’l
-netwerk
rwegennet
Brainport
Eindhoven
Creatieve
Industrie
spoor-vervoer
Natuurbrug
Mainport
Schiphol
(of
hub)
High
Tech
Systemen
&&hub)
Materialen
Highluchthaven
Tech
Systemen
Materialen
Aanpak
structuur
Aanpakin
inrecreatieve
groen-blauwe
structuur
B
Samenhangend HOV-netwerk
HOV
HOV
Afvoercapaciteit
Mainport
Schiphol
int’l
hub)
High
Tech
Systemen
Materialen
x(of int’l
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
aarwegennet
Berging
(zoekgebied)
RECREATIEVE STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Wederopbouwgebied
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of PHS
Stedelijke
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Nationaal
Park- land
Natura2000
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
van nationale
betekenisNationaal Landschap
smaterialen
Metronet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Peilbeheer
/ pew
ZOOM OUT
ZOOM
OUT
ZOOM
OUTvernieuwing Burgerluchthaven
aarwegennet
Peilbeheer
peilfluctuatie
onder regionaal
beheer CULTUURHISTORISCHE
Nationaal
Park
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Knelpunt
(belangrijke)
region
MIRT-onderzoek
STRUCTUUR
(Belangrijke)
Regionale
weg
Peilbeheer
Peilbeheer
/// peilfluctuatie
brug
OV-knooppunt
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Peilbeheer
IJsselmeer
OV-knooppunt
MilitaireNieuwe
luchthaven
Peilbeheer
peilfluctuatie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
Knelpunt
hoofdwegennet
(Belangrijke)
Regionale
weg/ Transformatie
Nieuwe
brug Park
Brainport
Eindhoven
Greenport
Agro
& Food
Schiphol
(of
int’l
hub)
High
Tech
Systemen &
Materialen
Stedelijke
vernieuwing
Mainport
(of
int’l
hub)
Energy
Nationaal
RECREATIEVE
STRUCTUUR
wegennet
Peilbeheer
en economieSecu
Mainport Rotterdam
Rotterdam
(of
int’l
hub)
Energy
Energie
Afvoerverdeling
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
B en/ofDPHS
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
Linie
xExtensivering
e) regionale
weg
Natura2000
water
HOV
Militaire luchthaven met burgermedegebruik
Aanpak
in recreatieve
structu
Blijst werelderfgoed
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
/ Herstructurering
Samenhangend
Nieuwe
metroverbinding
Woongebied
Hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
x
Object of ensemble op (voorlopige)
Object
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aanpak
inensemble
groen-blauwe
structuur
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
Afvoercapaciteit
Sluis
Aanpak
in recreatieve
structu
Zeehaven
van nationale betekenis
x HOV-netwerk
Hoofdvaarwegennet
Linie of
Object
of
op
lijst
ZOETWATER
e) regionale
Berging Zuidwestelijke
Delta
ZOETWATER
Hoofdvaarwegennet
B ZOETWATER
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
Sluis
Object
of ensemble
ensembleHOV
op (voorlopige)
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
xweg
Extensivering
/ betekenis
Herstructurering
(Belangrijke)
Regionale
weg
Greenport
Aanpak in recreatieve structuur
Burgerluchthaven
van
Tuinbouw
en Uitgangsmaterialen P.M.
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Mainport
Rotterdam
(ofnationale
int’l
hub)
Energy
(verbeteren)
Ecologische kwaliteitZOETWATER Berging Zuidwestelijke Delta
Brainport
Eindhoven
Creatieve
Industrie
Creatieve
Industie
Brainport
Eindhoven
Creatieve
Industrie
V-netwerk
aarwegennet
Nationaal Landschap onder
regionaal
beheer
MIRT
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Aanpak in groen-blauwe
struc
Stedelijke vernieuwingBinnenhaven
/ Transformatie
Militaire
luchthaven
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
P.M.
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
van
nationale
betekenis
Nieuwe
brug
Nieuwe
brug Aandachtsgeb
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffer
lijst
werelderfgoed
Peilbeheer
Stedelijke vernieuwing / Transformatie
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
verzilting
Zandsuppletie
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Cultureel
Stedelijke
vernieuwing / Transformatie
Uitleg
Fietsenstalling
g ligplaatsen
ligplaatsen
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
en ec
Cultureel erfgoedgebied
erfgoedgebied op
op (voorlopige)
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater
door
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Opgave
hoofdvaarwegennet
g
/ Transformatie
Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers
Aandachtsgebied
zoetwater
doorSTRUCTUUR
verzilting
gmaterialen
ligplaatsenStedelijke vernieuwing
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
GROENBLAUWE
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
&
Health
Achterlandverbinding
Brainport
Eindhoven
Creatieve
Industrie
Zandsuppletie
Knelpunt
hoofdwegennet
Greenport
Agro
&
Food
Life Sciences
& Health
GROEN-BLAUWE
Knelpunt hoofdspoorwegennet
TEL TITEL
INFRASTRUCTUUR
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
Greenport
Agro & Food
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
Linie
e) regionale weg
RECREATIEVEObject
STRUCTUUR
of ensemble op (voorl
Aanpak (logistiek)
in
groen-blauwe structuur
Afvoercapaciteit
belangrijke)
regionale/ weg
Sluislijst
Zeehaven van
nationale
betekenis
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige) lijst
werelderfgoed
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
Natuurlijk
werelderfgoed
Knelpunt
regionaal vaarwegennet
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
ad
Extensivering
Herstructurering
Object
ensemble
op
Natuurlijk erfgoedgebied
erfgoedgebied op
op (voorlopige)
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Sluis
Hoofdspoorwegennet
Sluis
Object
of ensemble
opof(voorlopige)
lijst(voorl
wereld
Aandachtsgeb
Extensivering
lijstbrug
werelderfgoed
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Aandachtsgebied
zoetwater
door bodemdaling
Berging
Zuidwestelijke
Delta
(Belangrijke)
Regionale
weg / Herstructurering
Nieuwe
Extensivering
/ Herstructurering
Sluis
vaarweg verbeteren Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige)
eg verbeteren
verbeteren
Opgave
brug
Aandachtsgebied
zoetwater
bodemdaling
Extensivering
/ Herstructurering
Berging
(zoekgebied)
ad
eg
Hoofdwegennet:
deelMilitaire
TEN-tDoorstroming
Natuurbrug
zoetwater door
door
bodemdaling
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
PRODUCTIEAandachtsgebied
& TRANSITIE
eg verbeteren
Knelpunt
hoofdwegennet
met
burgermedegebruik
Water
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Greenport
Agro
& Food
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
AgroTuinbouw
&luchthaven
Food
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
en
Uitgangsmaterialen
EHS
op
land
(herijkt)
Knelpunt
hoofdwegennet
Intensivering
/ Transformatie
P.M.
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Nationaal
Park
EHS
op
land
(herijkt)
Intensivering
/
Transformatie
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Berging
(zoekgebied)
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE &&TRANSITIE
TRANSITIE
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
Berging
(zoekgebied)
Woongebied
Hoofdwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
e) regionale weg
Integrale
gebiedsopgave
van nationale
betekenis
Cultureel
erfgoedgebied
op (v
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Wederopbouwgebied
Peilbeheer
Uitleg
Wederopbouwgebied
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Uitleg Wederopbouwgebied
Cultureel
erfgoedgebied
op (v
Cultureel erfgoedgebied
op (voorlopige)ligplaa
lijst
w
Capaciteitsuitbreiding
OV-knooppunt
Zandsuppletie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Wederopbouwgebied
Achterlandverbinding
Uitleg
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Corridor
achterlandverbinding
RECREATIEVE
STRUCTUUR / Zandhonger Aandachtsgeb
Sluis
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
deelOV-knooppunt
TEN-t
en/of
PHS
Zandsuppletie
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Knelpunt
hoofdwegennet
B
D
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥
500MW
Zandsuppletie
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
EHS
op
land
(herijkt)
Intensivering
/ Transformatie
x Hoofdspoorwegennet:
Stedelijke
vernieuwing
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
&
Health
Natura2000
land
Militaire
methoofdspoorwegennet
burgermedegebruik
Life Sciences & Health Linie
Knelpunt
Aanpak
in recreatieve
structu
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
500MW
Primaire kering
kering -- voldoet
voldoet
nietluchthaven
(Derde
Toets)
Woongebied
Kennis
GREEN vestigingsplaats
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Hoofdwegennet
(Mogelijke)
electriciteitsproductie
≥
Primaire
niet
(Derde
Toets)
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Stedelijke
vernieuwing
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Natura2000
land
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Natuurlijk erfgoedgebied
op (w
Multimodaal knooppunt nationale betekenis (logistiek)
ad
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (
Doorstroming
vaarwegbehee
verbe
Wateroverlast:
Berging
Zuidwestelijke
Delta
P+R
P+R
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Hoofdvaarwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Nationaal
Landschap
onder regionaal
Berging
(zoekgebied)
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Natura2000
-- water
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Binnenhaven
van
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Binnenhaven
van
nationale
Stedelijke
vernieuwing
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Extensivering
/ Herstructurering
Water
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Life
Sciences
&(inter)nationale
Healthbetekenis
Natura2000
land
Peilbeheer
/(logistiek)
Waterbuffer
Nieuwe
brug
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Droogtegevoelig
gebied:
geen
wateraanPeilbeheer
/ Waterbuffer
Stedelijke
vernieuwing
/
Transformatie
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
Water
Zeehaven
van
nationale
betekenis
P.M.
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets)
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Natura2000
water
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t
en/of PHS van nationale betekenis
Extensivering
/ Herstructurering
V-netwerk
Knelpunt(belangrijke)
hoofdspoorwegennet
Integrale
gebiedsopgave
betekenis
Knelpunt
regionale
weg
Wederopbouwgebied
Wederopbouwgebied
Hoofdspoorwegennet
voer
uitDEAL
hoofdwatersysteem
mogelijk
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
OV-knooppunt
Knelpunt
hoofdwegennet
Wederopbouwgebied
V-netwerk
Zeehaven van regionale betekenis
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Knelpunt
hoofdwegennet
Zandsuppletie
Regionaal
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
n & Materialen Intensivering / Transformatie
Regionaal
snelfietspad
GREEN
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Waarborgen af
OV-knooppunt
EHS
op
land
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
OV-knooppunt
Natura2000
-)(herijkt)
water
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
Extensivering / Herstructurering
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
of ensemble
op (voorl
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
Hoofdkantoren
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale betekenis
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Water
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Primaire
kering -- voldoet
voldoet
(Derde
Toets)
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
OV-knooppunt
Primaire
kering
(Derde
Toets)
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Knelpunt
hoofdwegennet
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
nnet
Sluis
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
GROENBLAUWE
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)) Object
nnet
Aanpak in groen-blauwe struc
Zeehaven
van
regionale
betekenis
GROENBLAUWE STRUCTUUR
STRUCTUUR
nnet Extensivering / Herstructurering
High
Tech Systemen & Materialen
Knelpunt
regionaal vaarwegennet
Kennis
Kennis
Hoofdspoorwegennet
UT
ZOOM
ZOOM
OUT
belangrijke) regionale weg
P+R
P+R OUT
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Binnenhaven van regionale betekenis
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
RECREATIEVE
STRUCTUUR
(Belangrijke)
Regionale
weg
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
(Belangrijke)
regionale
weg
Nieuwe
regionale
verbinding
Fietsenstalling
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
region
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Stedelijke
vernieuwing
Natura2000
land
Natuurbrug
belangrijke)
regionale weg
Natuurbrug
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Waterveiligheid: piekafvoer
piekafvoer
NIEUWBOUWWindenergie
&Watergerelateerde
HERSTRUCTURERING
ructuur
Waterveiligheid:
uctuur
Integrale
gebiedsopgave
van nationale Natuurbrug
betekenis
gebiedsontwikkeling
NIEUWBOUW
&
Chemie
Binnenhaven
vanKnelpunt
nationale
betekenis
erfgoedgebied op (v
Den
Haag Internationale
Stad
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
(belangrijke)
regionale
weg
Berging (zoekgebied)
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Natuurbrug
Nieuwe
verbinding hoofdwegennet
Windenergie
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
oofdwegennet
NIEUWBOUW
& HERSTRUCTURERING
HERSTRUCTURERING
RECREATIEVECultureel
STRUCTUUR
Windenergie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
oofdwegennet
Binnenhaven
van regionale
betekenis
V-netwerk
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Energy
oofdwegennet
Nationaal
Park
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg weg
Hoofdwegennet
Zoetwater
Multimodaal knooppunt regionale betekenis (logistiek)
e)
regionale
weg
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Regionaal
snelfietspad
Coalitie Natuurlijke
Klimaatbuffers
Natura2000
- water
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Opgave
belangrijke
regionale
weg
Extensivering / Herstructurering
Nieuwe
brug
RECREATIEVE
STRUCTUUR
P+R ZOOM
Hoofdvaarwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
RECREATIEVE Opgave:
STRUCTUUR
e) regionale weg
Opgave: Zeewaartse
Zeewaartse
waterveiligheid
UT
OUTP+R
Afvoerverdelin
waterveiligheid
RECREATIEVE
ZOOM OUT STRUCTUUR
Nationaal
Park
Waterenergie
Knelpunt
hoofdwegennet
Zuidas
Den Haag
Internationale
Stad
Zeehaven
van
regionale
betekenis
RECREATIEVE STRUCTUUR
STRUCTUUR
Logisitek
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Natuurlijk
erfgoedgebied
Zandsuppletie
Hoofdkantoren
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
GROENBLAUWE
Materialen x
Waterenergie
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
B
D
Hoofdkantoren
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Knelpunt
hoofdwegennet
Waterenergie
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
(belangrijke)
regionale
weg
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
rwegennet
P.M.
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
GREEN DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger op (
rwegennet
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Creatieve
Industrie
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Nationaal
Park
Zoutwater
Regionaal
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
rwegennet
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Knelpunt
hoofdwegennet
Zandsuppletie
belangrijke) regionale weg
P+R
P+R
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Fietsenstalling
Knelpunt
hoofdwegennet
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Hoofdvaarwegennet
Samenhangend
HOV-netwerk
B beheer
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV regionaal
Nationaal Landschap onder
Nationaal Landschap
Landschap
onder regionaal
regionaal
beheerhoofdvaarwegennet
Snelfietspad
x Hoofdwegennet
Zoetwater
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Knelpunt
Maeslantkering
onder
beheer
ZuidasHoofdkantoren
Natuurbrug
Aanpak
in verbinding
recreatieve
structu
Oliegaswinning
Binnenhaven
van regionale betekenis Nationaal
Knelpunt
hoofdwegennet
Opgave: Zandhonger
Zandhonger
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Nieuwe
hoofdweg
Integrale
gebiedsopgave
vanHOV-netwerk
nationale
betekenis HOV
Opgave:
Energie
Olieen en
gaswinning
Den
Haag
Internationale
Stad
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
B
D
Samenhangend
HOV
Olieen
gaswinning
Nieuwe
brug
Den
Haag
Internationale
Stad
Wederopbouwgebied
x
Stedelijke
vernieuwing
/&Transformatie
hoofdwegennet
Zandplaat
/ Kwelder
/ Buitendijks land
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Integrale
gebiedsopgave
vanverbinding
regionale
betekenis
wegennet
Aanpak
in recreatieve
structuur
Peilbeheer
/ Waterbuffer
ngsmaterialen
Agro
Food
Agro
&van
Food
Natuurbrug
wegennet
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Zeehaven
regionale
betekenis (militair gebruik)
RECREATIEVE
STRUCTUUR
tuur
e)
regionale
weg
wegennet
tuur
OV-knooppunt
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Hoofdspoorwegennet
Regionaal
snelfietspad
Natuurbrug
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
brug
Peilbeheer
/ Waterbuffer
Nieuwe
verbinding
spoorwegennet
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
Zoutwater
Opgave
brug
Knelpunt
hoofdwegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Fietsenstalling
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Afvoercapacite
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
EHS
op of
land
(herijkt)op (voorlopige)
Intensivering
/ Transformatie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Aanpak
in
structuur
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg Regionale weg
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
(Belangrijke)
Multimodaal
knooppunt regionale betekenis
(logistiek)
Vestigingsplaats
zonne-energie
Object
ensemble
lijst wereld
Aanpak
in groen-blauwe
groen-blauwe
structuur
Zandsuppletie
Zuidas
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Vestigingsplaats
zonne-energie
Den
Haag Internationale
Stad
Knelpunt hoofdspoorwegenn
Sluis
Nieuwe
brug
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Peilbeheer
peilfluctuatie
Vestigingsplaats
zonne-energie
Zuidas
Peilbeheer
// peilfluctuatie
Nationaal
Park
Stedelijke vernieuwing
/ Transformatie
Extensivering
/ Herstructurering
th
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Zeehaven
van
regionale
Kennis
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Knelpunt
regionaal betekenis
vaarwegennet
aarwegennet
Materialen
Coalitie Natuurlijke
Klimaatbuffers
aarwegennet
Fietsenstalling
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk STRUCTUUR
aarwegennet
Zandplaat
/ Kwelder
/500MW
Buitendijks
land
(Mogelijke)
vestigingsplaats
elektriciteitsCULTUURHISTORISCHE
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
STRUCTUUR
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
CULTUURHISTORISCHE
(belangrijke)
regionale
weg
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Nieuwe
brug
Peilbeheer
Stedelijke
vernieuwing
ensemble
op
(voorl
CULTUURHISTORISCHE
Natura2000
-Object
land opof
Nationaal
Landschap
onder
beheer
(Belangrijke) Regionale
weg
B TRANSPORT
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Cultureel
op regionaal
(voorlopige)
lijst w
Hoofdspoorwegennet
Sluis
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
xwerelderfgoed
Object
of erfgoedgebied
ensemble
(voorlopige)
lijst
wereld
Integrale gebiedsopgave van
regionale betekenis STRUCTUUR
& OPSLAG> 500MW
Zuidas
Extensivering
/ Herstructurering
Sluis
TRANSPORT
OPSLAG
Uitleg
structuur
TRANSPORT
&&productie
OPSLAG
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
orlopige)
lijst
Extensivering
/ Herstructurering
rlopige)
lijst
werelderfgoed
Knelpunt
hoofdvaarwegenne
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Peilbeheer
/ Waterbuffer Aanpak in recreatieve
ZOETWATER
Greenport
Binnenhaven
van
regionaleZOETWATER
betekenis Linie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Greenport
Life
Sciences
&
Health
nale
weg
Nationaal
Landschap
onder
re
Watergerelateerde
Linie
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
e) regionale
regionaleHoofdvaarwegennet
weg
P+Rgebiedsontwikkeling
P+R
Nieuwe
brug
Nieuwe
verbinding
spoorwegennet
Linie
e)
weg
Nationaal
Landschap
onder
rew
Linie
e) regionale weg
Natura2000
-Cultureel
water
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
(Mogelijke) vestigingsplaats
kerncentrale
Extensivering
/ Herstructurering
Natuurlijk
erfgoedgebied
op(voorlopige)
(voorlopige)
lijst(v
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
erfgoedgebied
op
Aanpak
inerfgoedgebied
groen-blauwe
structuur
Berging Zuidw
Nieuwe
brug
Cultureel
op
lijst
w
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
Op
de
kaart
zijn
t.a.v.
infrastructuur
de
huidige
opgaven
Hoogspanningsleiding
≥
220kV
UitlegUitleg
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥
220kV
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Hoogspanningsleiding
>220kV
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
ppsmaterialen
(voorlopige)
lijst
Hoogspanningsleiding
≥
220kV
Zeehaven
van
regionale
betekenis
(militair
gebruik)
Knelpunt
hoofdwegennet
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
hoofdvaarwegennet
vaarweg verbeteren
Aandachtsgebied
zoetwater doorDoorstroming
verzilting
Multimodaal
knooppunt
regionale
P.M.
P.M.
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Knelpunt
regionaal
vaarwege
GROEN-BLAUWE
STRUCT
TITEL Water
INFRASTRUCTUUR
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
P.M.
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
vaarwegennet
aangegevenKnelpunt
waar
een regionaal
MIRT Verkenning,
Regionaal snelfietspad
P.M.
Aanpak
in
groen-blauwe
struc
P+R
P+R
Aanpak
in STRUCTUUR
groen-blauwe
structuur
Kansrijk gebiedCULTUURHISTORISCHE
windenergieNatuurlijk
(illustratief
) Aanpak
Object
of
ensemble
opin(voorlopige)
lijst werel
betekenis (logistiek)
groen-blauwe
struc
Zandsuppletie
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst
Wederopbouwgebied
Sluis/of
Station
halte
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (w
Extensivering
/ Herstructurering
MIRT Onderzoek
planuitwerking
loopt.
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
pp (voorlopige)
lijst
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
) ))
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Natuurbrug
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
380kV
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Hoofdvaarwegennet
Zandsuppletie
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Kennis
Aandachtsgebied zoetwater
zoetwater door
doorOV-knooppunt
bodemdaling
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Aandachtsgebied
bodemdaling
GROEN-BLAUWE
STRUCT
TITEL Intensivering
INFRASTRUCTUUR
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Knelpunt
hoofdwegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Fietsenstalling
Integrale gebiedsopgave
van regionale betekenis
EHS op
land
/ Transformatie
Chemie
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
region
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Linie
Knelpunt
regionale weg
d
(Belangrijke) Regionale wegRegionaal snelfietspad
Cultureel erfgoedgebiedSTRUCTUUR
op (voorlopige) lijst
d
Nieuw
station(belangrijke)
/ halte
CULTUURHISTORISCHE
Windenergie
Wederopbouwgebied
ad
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Berging (zoekg
Knelpunt
(belangrijke) regionale
weg
Wederopbouwgebied
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Buisleidingenstrook
Kansrijk
gebied
geothermie
Kansrijk
gebied
geothermie
Kansrijk
gebied
geothermie
OV-knooppunt
Knelpunt
hoofdwegennet
Nationaal
Aandachtsgebied zoetwatervoorziening
zoetwatervoorziening
Nieuwe
brug Park
Greenport / Transformatie
Aandachtsgebied
EHS
op land
Intensivering
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
P.M.
OV-knooppunt
Logisitek
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Linie
Stedelijke
vernieuwing
materialen
(belangrijke)
regionale
weg
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Natura2000
P+R
P+R
Peilbeheer / Waterbuffer
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
wegweg
Fietsenstalling
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
Linie
P+R
P+R
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
OV-knooppunt
Kansrijk
gebied
zonne-energie
TITEL
Waterenergie
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Kansrijk
gebied
zonne-energie
EHS
op land (herijkt)
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
GREEN
DEAL Bre
x
HOV
(Belangrijke)
Regionale weg
Samenhangend
HOV-netwerk
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Nationaal Landschap onder
Wateroverlast: zoekgebied
zoekgebied bergingsgebieden
bergingsgebieden
Wateroverlast:
Knelpunt (belangrijke) regionale
weg
P.M.
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Stedelijke
vernieuwing
Natura2000
Landbouw
(of
LOG)
GeothermieGROENBLAUWE STRUCTUUR
Geothermie
Extensivering
Herstructurering
Geothermie
P.M.Regionaal snelfietspad
Knelpunt
hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Nieuwe/brug
Wederopbouwgebied
(belangrijke)
regionale
weg
P+R
P+R
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Nieuw
OV-knooppunt
P+R
P+R
Regionaal
snelfietspad
Intensivering / Transformatie
Olie- en gaswinning
WATERVEILIGHEID STRUCTUUR
RUCTUUR
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
P+R brug
P+R
Natura2000
CULTUURHISTORISCHE
OV-knooppunt
Nieuwe
(verbeteren) Ec
Stedelijke vernieuwing
/ Transformatie
Zonne-energie
Verstedelijking
Zonne-energie
Nieuwe verbindingAanpak
(belangrijke)
regionale
weg struc
Zonne-energie
in groen-blauwe
Natura2000
Wateroverlast: waarborgen
waarborgen
afwatering
Natuurbrug
Aanpak
in gr
Wateroverlast:
afwatering
Extensivering
/ Herstructurering
GROENBLAUWE
STRUCTUUR Fietsenstalling
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Maintenance
Natuur,
Landschap
& Erfgoed
Knelpunt
hoofdwegennet
HOV
-netwerk
Samenhangend
HOV-netwerk
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
-netwerk
Fietsenstalling
HOV
nieuw
-netwerk Knelpunt hoofdwegennet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Regionaal
snelfietspad
EHS
opRegionaal
land
(herijkt)
Primaire
kering
-op
voldoet
niet
(Derde
Toets
Stedelijke vernieuwing
snelfietspad
Vestigingsplaats zonne-energie
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Object
of ensemble
(voorlopige)
lijstNatuur
wereld
Coalitie
regionaal
vaarwegennet
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Sluis
Knelpunt
hoofdwegennet
Extensivering / Herstructurering
Regionaal
snelfietspad
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
WATERVEILIGHEID
RUCTUUR
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
RECREATIEVENatuurbrug
STRUCTUUR
RECREATIEVEAanpak
STRUCTUUR
in gr
Onderwijs
NIEUWBOUW && HERSTRUCTURERING
HERSTRUCTURERING
ure)
NIEUWBOUW
Nieuwe brug
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
HOV
bestaand
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Knelpunt hoofdvaarwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Nieuwe verbinding
(belangrijke) regionale weg
Primaire
kering - nader
nodg
Fietsenstalling
Nieuwe
Cultureel
erfgoedgebied
oponderzoek
(voorlopige)
lijst(D
w
Natura2000
- land
Extensivering
/ Herstructurering
TRANSPORT
Watergerelatee
Knelpunt (belangrijke) regionale
weg & OPSLAG
Fietsenstalling
Natuurbrug
Uitleg verbinding hoofdwegennet
Extensivering
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Nationaal
Par
Fietsenstalling
Knelpunt hoofdwegennet
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
EHS
op
land
(herijkt)
Linie
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
EHS
op land
landhoofdwegennet
(herijkt)
EHSKnelpunt
(herijkt)
Primaire
kering
- voldoet
nietSTRUCTUUR
(Derde
Toets
RECREATIEVE
RECREATIEVE
STRUCTUUR
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Nationaal
Landschap
onder regionaal
beheer
Nationaal
Park
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Zorg
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Natura2000
-brug
water
Primaire
kering - voldoet
(Derde Toets)lijst w
Watergerelateerde gebiedsontwikkeling
gebiedsontwikkeling
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
Watergerelateerde
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
HOV
nieuw
Knelpunt (belangrijke)
regionale wegHoogspanningsleiding
Nieuwe
Knelpunt hoofdspoorwegennet
B
D ≥ 220kV
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
RECREATIEVEP.M.
STRUCTUUR Nationaal
x
Nieuwe
brug
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Aanpak
inPar
rec
Natura2000
EHS
op
land -(herijkt)
Natuurbrug
Primaire
kering - nader
onderzoek
nodg
(D
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Natura
2000
-land
land
Natura2000
Nieuwe
brug
Nationaal
onder
regionaal
beheer
Zandsuppletie
Aanpak
in Landschap
groen-blauwe
structuur
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
P+R
P+R
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
r regionaal
regionaal beheer
beheer
Aanpak
in recreatieve
structuur
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
HOV
bestaand
Nieuwe
verbinding
(belangrij
Recreatie (leisure)
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Wederopbouwgebied
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Nieuwe verbinding
(belangrijke)
regionale
weg
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV hoogspanningsverbinding
Knelpunt
regionaal vaarwegennet
Nieuwe
(indicatief
)
xStedelijke vernieuwing / Transformatie
Knelpunt hoofdvaarwegennet
CULTUURHISTORISCHE
ST
Nieuwe
brug
Regionaal
HOV
Aanpak
in
rec
Samenhangend
HOV-netwerk
OV-knooppunt
Nationaal
Landschap
onder re
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
RECREATIEVE STRUCTUUR
Natura2000
- -water
Primaire kering
- voldoet
(Derde Toets)
Natura2000
CULTUURHISTORISCHE
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Natura
2000
water HOV-netwerk
HOV
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Samenhangend
Aanpak in STRUCTUUR
groen-blauwe structuur
ructuur
uctuur
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
RECREATIEVE STRUCTUUR
Peilbeheer
/W
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Opgave: Zeewaartse
Regionaal
snelfietspad
Knelpuntwaterveiligheid
(belangrijke)
region
HOV bestaand
Waterrecreatie (leisure)
Nieuweregionaal
verbinding
spoorwegennet
(belangrijke)
regionale
weg
Knelpunt
vaarwegennet
CULTUURHISTORISCHE
ST
Nieuwe
brug
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Object
of ens
Kansrijk
gebied
geothermie
Knelpunt (belangrijke)
regionale
weg
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
Linie
Waterveiligheid:
Knelpunt
(belangrijke) regionale
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Stedelijke
vernieuwing
/ transformatie
Sluis weg
Aanpak
inPark
groen-blauwe
structuur
Nationaal
Landschap
onder
regionaal beheer
Intensivering
/ Transformatie
Extensivering
/ Herstructurering
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
e)
Nationaal
Aanpakpiekafvoer
in groen-blauwe
struc
Knelpunt
(belangrijke) regionale
weg
Nationaal
Park
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale
weg
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
HOV
nieuw
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale
weg
Fietsenstalling
Nationaal
Park regionaal vaarwegennet
Kansrijk gebied zonne-energie
Zandhonger
P.M. Opgave:
Knelpunt
RECREATIEVE STRUCTUUR
Object
of erfg
ens
RECREATIEVE
STRUCTUUR
B
D
Samenhangend HOV-netwerk
HOV
Cultureel
Opgave:
Zeewaartse waterveiligheid
Linie
Sluis
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Uitleg
Extensivering
/ Herstructurering
P+R
P+R
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Uitleg
Aanpak
inerfgoed
recreatieve
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Stedelijke vernieuwing
Cultureel
opstructuur
(voorlopige)
lijst
Geothermie GROENBLAUWE STRUCTUUR
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Knelpunt
hoofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Nationaal
Park
Aanpak
inPark
recreatieve
structuurregionale weg
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
werelderfgoed
Knelpunt
(belangrijke)
Nationaal
Nieuwe
brug
P.M. Peilbeheer / peilfluctuatie Cultureel erfg
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe brug
STRUCTUUR
Natuurlijk erf
Uitleg
Linie
(belangrijke)
regionale weg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
P+RKnelpunt
P+R
Zonne-energieCULTUURHISTORISCHE
Opgave:
Zandhonger
Regionaal
snelfietspad
Extensivering / Herstructurering
Natuurbrug
Doorstroming vaarweg verbeteren
B
D
Samenhangend HOV-netwerk
HOV
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Aanpak
in
recreatieve
structuur
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Object
of ensemble
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Natuurlijk erf
Sluis
P.M.
ZOETWATER
Uitleg
Fietsenstalling
Regionaal
snelfietspad Doorstroming vaarweg verbeteren
RECREATIEVE STRUCTUUR
Peilbeheer / peilfluctuatie Wederopbo
P+R STRUCTUUR
P+R
CULTUURHISTORISCHE
Nieuwe brug
OV-knooppunt
Hub
CULTUURHISTORISCHE
KnelpuntSTRUCTUUR
hoofdspoorwegennet
P.M.
Cultureel
)
Aandachtsgebied zoetwater door
verziltin
P+R erfgoedgebied op (voorlopige) lijst werelderfgoed
P+R
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Wederopbo
Fietsenstalling
Nieuwe
(belangrijke)
regionale weg
Nieuwe
brugverbinding
Nationaal Landschap onder regionaal beheer
Object
ofgebied
ensemble
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Sluis
Logistiek
OV-knooppunt
ZOETWATER
Regionaal
snelfietspad
Knelpunterfgoedgebied
hoofdvaarwegennet
(belangrijke)
regionale weg
Natuurlijk
opKnelpunt
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
Aandachtsgebied zoetwater door bodemd
Regionaal snelfietspad
Doorstroming vaarweg verbeteren
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Nieuwe
brug (belangrijke)
Cultureel
erfgoedgebied
werelderfgoed
Knelpunt
regionalelijst
weg
Aanpak
in groen-blauwe
structuurdoor verziltin
Aandachtsgebied
zoetwater
Potentieel
logistiek
gebiedop (voorlopige)
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Fietsenstalling
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Wederopbouwgebied
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
GROENBLAUWE
STRUCTU
Fietsenstalling
Knelpunt
hoofdwegennet
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
OV-knooppunt
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige) lijst werelderfgoed
Nieuwe verbinding (belangrijke) regionale weg
Aandachtsgebied zoetwater door bodemd
Doorstroming vaarweg verbeteren
Rijksweg
op TEN-t
kernnetwerk
Nieuwe
brug
GROENBLAUWEKnelpunt
STRUCTUUR
STRUCTU
Natuurbrug
LinieWateroverlast:GROENBLAUWE
Knelpunt
hoofdwegennet
(belangrijke) regionale
weg
Nieuwe brug
zoekgebied bergingsgebied
Wederopbouwgebied
Nieuweregionale
verbinding
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Nieuwe verbinding
(belangrijke)
weghoofdwegennet
Hoofdspoor
op
TEN-t kernnetwerk
Aandachtsgebied zoetwatervoorziening
OV-knooppunt
HOV
Samenhangend HOV-netwerk
Natuurbrug
P.M.
HOV
RECREATIEVENatuurbrug
STRUCTUUR
Samenhangend HOV-netwerk
P+R
P+R
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Waarborgen afwatering / piekafvoer
(belangrijke) regionale
weg
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
GROENBLAUWEKnelpunt
STRUCTUUR
Knelpunt hoofdwegennet
Wateroverlast: zoekgebied bergingsgebie
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
RECREATIEVE STRUCTUUR
RECREATIEVENationaal
STRUCTUUR
La
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale
Regionaal
snelfietspad
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale
weg weg
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Natuurbrug
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Nieuwe verbinding
hoofdwegennet
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
262 | MIRT Overzicht 2016
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt hoofdwegennet
Nationaal
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Fietsenstalling
Aanpak
in La
gr
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg weg
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Afvoerverdeling
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Natuurbrug
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
P.M.
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
Natuurbrug
CULTUURHISTORISCHE
Aanpak in ST
gr
GROENBLAUWE STRUCTUUR
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAB

Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of
PHS
ZOOMstructuur
OUT
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak in groen-blauweZOOM
structuur
Natura2000
- land
OUT
in recreatieve
Hoofdvaarwegennet: deel
TEN-t
ZOOM
OUT Aanpak

OOM
OUT
oofdwegennet

Opgaven Oost-Nederland

Samenhangende opgaven in:
• Regio Twente
• Arnhem Nijmegen (incl. Food Valley)

MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2015
2016 | 263

1.
2.
3.
4.

mirt onderzoeken	
Arnhem Nijmegen
Bruggen over de Twentekanalen
Corridor Oost (goederenvervoer)
IJssel-Vechtdelta

Planuitwerking
5. A1 Apeldoorn-Azelo
6. A12/A15 Ressen-Oudbroeken (ViA15)
7. Bovenloop IJssel (IJsselkop tot Zutphen)
8. Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel
9. Capaciteitsuitbreiding sluis Eefde
10. N35 Nijverdal-Wierden
11. N35 Zwolle-Wijthmen
12. Quickscan decentraal spoor Oost-Nederland
13. Toekomstvisie Waal
14. Twentekanalen, verruiming (fase 2)
15. Zwolle-Herfte
Realisatie
16. A1 Apeldoorn-Zuid-Beekbergen
17. A12 Ede-Grijsoord
18. A50 Ewijk-Valburg
19. Arnhem Centraal (NSP)
20. Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen AmsterdamRijnkanaal Zuid
21. Goederenroute Elst-Deventer-Twente (NaNOV)
22. N18 Varsseveld-Enschede
23. Nijmegen omarmt de Waal (Waalfront)
24. Sterke regio’s: Oost-Nederland
25. Traject Oost
26. Vaarweg Meppel-Ramspol (keersluis Zwartsluis)

264 | MIRT Overzicht 2016

Projecten Oost-Nederland

* (ZVL)
* (BRA)
* (ONL)

Legenda

NHUF

Zuidvleugel

ZW De

wegen

wegen

wegen

spoor / OV

spoor / OV

spoor / OV

vaarwegen

vaarwegen

vaarwegen

sluis

sluis

sluis

ligplaats

ligplaats

ligplaats

integrale / multimodale ontwikkelingen

integrale / multimodale ontwikkelingen

waterbehe

waterbeheer / natte natuur

waterbeheer / natte natuur

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

* (BRA)
* (ZWD)

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

Oost

Noord

wegen
Wegen

wegen

spoor / OV
Spoor
OV

spoor / OV

vaarwegen
Vaarwegen

vaarwegen

sluis
Sluis

ligplaats

ligplaats
Ligplaats

integrale / multimodale ontwikkelingen

integrale /ontwikkelingen
multimodale ontwikkelingen
Integrale

waterbeheer / natte natuur

waterbeheer / natte natuur
Water

* (LIM)
* (NNL)
* (NHUF)

* (NHUF) regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

Regio-overschrijdende
projecten;
regio-overschrijdende projecten;
zie kaart betreffende regio
zie kaart betreffende regio

MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2016
2015 | 265

266 | MIRT Overzicht 2016

Infographic Oost-Nederland

MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2015
2016 | 267

Arnhem Nijmegen

Gebied
Onderwerp
Fase
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
MIRT Onderzoek
IenM
MIRT-onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel In het bestuurlijke overleg
MIRT (BO MIRT) van 2012 hebben de regio
Arnhem Nijmegen, de provincie Gelderland
en het Rijk afgesproken een gebiedsgericht
MIRT Onderzoek uit te voeren naar de
economische meerwaarde van het bereikbaar
houden van de regio Arnhem Nijmegen op
middellange en lange termijn. Aanleiding voor
het gebiedsgericht MIRT Onderzoek in de
regio Arnhem Nijmegen is dat ondanks
capaciteitsuitbreidingen van het hoofdwegennet, de inter- en intraregionale bereikbaarheid van de regio Arnhem Nijmegen
problematisch blijft, door o.a. de specifieke
ligging, toenemende druk op de toegang tot
de steden en pendel. Gezien de consequenties
daarvan voor de verdere ontwikkeling van de
economische potenties (waaronder topsectoren) in dit gebied en voor de doorstroming
van het verkeer op de corridor naar Duitsland,
is besloten tot een gezamenlijk gebiedsgericht
MIRT Onderzoek.
Doel van dit MIRT Onderzoek is om eerst een
(robuust) toekomstbeeld te schetsen van de
economische en maatschappelijke meerwaarde van de regio, waarbij aandacht wordt
besteed aan de economische analyse en
ontwikkeling (topsectoren), de woningbouwopgave, de stedelijke bereikbaarheid en de
doorstroming en betere benutting van de
achterlandverbindingen. Vervolgens wordt
daarvan afgeleid aangegeven welke fysiek
ruimtelijke en/of overige maatregelen nodig
zijn ter versterking van de (inter)nationale

concurrentiepositie en het vestigingsklimaat
in de regio Arnhem Nijmegen.

2015:
2011: het
Hetproject is nieuw opgenomen in
het MIRT.

In het voorjaar van 2015 hebben de colleges
van burgemeester en wethouders van
Arnhem en Nijmegen en van Gedeputeerde
Staten de Integrale MIRT-Agenda stedelijk
netwerk Arnhem-Nijmegen vastgesteld. Bij
dit proces zijn de regiogemeenten, alsmede
vertegenwoordigers van onderwijs- en
kennisinstellingen en ondernemers via de
‘keygroup’ van de Triple Helix, betrokken
geweest. Het resultaat is een gedeelde
integrale agenda van het stedelijk netwerk op
de ruimtelijk-economische ontwikkeling en
bereikbaarheid van de regio ArnhemNijmegen voor de middellange en lange
termijn, die richting geeft aan beslissingen op
het gebied van mobiliteit, ruimte en
economie.
In 2015 wordt vanuit de integrale MIRTAgenda stedelijk netwerk Arnhem Nijmegen
een concrete Uitvoeringsagenda opgesteld.
Planning
2015: Uitvoering en afronding van het
onderzoek.
Betrokkenen De regio Arnhem Nijmegen
(trekker), provincie Gelderland, IenM en
regiogemeenten.

MIRT Overzicht 2016 | 268

Bruggen over de
Twentekanalen

Gebied
Onderwerp
Fase
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
MIRT Onderzoek
IenM
MIRT-onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel In juni 2013 heeft het Rijk
de regionale wegbeheerders geïnformeerd
dat een deel van de bruggen over de
Twentekanalen, die rond de jaren 1950 zijn
gebouwd, onvoldoende draagkracht hebben
om het huidige zwaar verkeer te kunnen
faciliteren. De regionale wegbeheerders is
gevraagd om passende maatregelen te
treffen om de functionaliteit van de brug en
het gebruik van de brug met elkaar in
overeenstemming te brengen. Een beperking
op de bruggen leidt er echter toe dat zwaar
verkeer over alternatieve routes moet rijden,
en daarmee extra kilometers moet maken en
langer onderweg is. Daarnaast zijn er ook
negatieve consequenties voor de omgeving,
waaronder de verkeersveiligheid in dorps­
kernen. Rijk en regio zijn samen een MIRT
Onderzoek gestart naar de mogelijke
consequenties en de oplossingen voor de
problemen die ontstaan.

Planning In 2015 is een overeenkomst
gesloten om enkele bruggen te versterken.
Realisatie is voorzien vanaf 2015.

2014:
2011: het
Hetproject is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Betrokkenen Ministerie IenM, provincie
Overijssel, gemeente Hof van Twente en
gemeente Lochem. Het regionale bedrijfsleven en landbouwbedrijven zijn betrokken in
een klankbordgroep.

MIRT Overzicht 2016 | 269

Goederencorridor Oost

Gebied
Onderwerp
Fase
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
MIRT Onderzoek
IenM
MIRT-onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel In het bestuurlijke overleg
MIRT van eind 2013 hebben Rijk en regio
afgesproken gezamenlijk te werken aan het
projectplan voor het MIRT Onderzoek
Goederencorridor Oost (Rotterdam –
Arnhem/Nijmegen – Duitsland).
In de Gebiedsagenda Oost is het versterken en
benutten corridors een van de drie hoofdopgaven. Het MIRT Onderzoek geeft uitwerking
aan de actie Kernnetwerk van de Topsector
Logistiek, om te komen tot een gemeenschappelijke visie van bedrijfsleven, havenbedrijven en (regionale) overheden op een
kernnetwerk van achterlandverbindingen en
multimodale overslagpunten. Het onderzoeksgebied omvat de modaliteiten:
• De weg ( A15)
• Het spoor ( Betuweroute)
• De binnenvaart (Waal)
Delen van de corridor liggen op de RhineAlpine, North Sea Baltic en North SeaMediterranean corridors van het TEN-T
netwerk.
Het primaire doel van het onderzoek is het
met stakeholders gezamenlijk maken van een
ontwikkelstrategie voor de toekomst van de
multimodale goederenvervoercorridor Oost
die inspeelt op de belangrijkste kansen en
belemmeringen voor het optimaal functioneren van de corridor (in termen van People,
Profit en Planet) en daarmee bijdraagt aan de
nationale bereikbaarheid en versterking van
de (regionale) concurrentiekracht. Hiermee

wordt tevens invulling gegeven aan het
kernnetwerk.

2015:
2011: het
Hetproject is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Hierbij speelt het stimuleren van:
• optimaal en flexibel gebruik van het
bestaande infrastructuurnetwerk (weg, rail,
water );
• efficiëntieverbetering logistieke sector en
achterlandnetwerk;
• benutting van kansen voor de (regionale)
economie en duurzaamheid;
• nieuwe samenwerkingsvormen tussen
overheden, bedrijven en kennisinstellingen.
Het MIRT Onderzoek zal zich richten op de
korte (2016), middellange (richting 2020) en
lange termijn (richting 2030).
Planning (globaal)
Januari 2015: plan van aanpak vastgesteld in
bestuurlijke regiegroep
Januari 2015: start MIRT Onderzoek
2016: afronding MIRT Onderzoek
Betrokkenen Rijk, Strategisch Platform
Logistiek (SPL), Transport en Logistiek
Nederland (TLN), TNO en provincies,
gemeenten, maatschappelijke organisaties en
bedrijfsleven die geografisch gelegen zijn op
de corridor Oost.

MIRT Overzicht 2016 | 270

IJssel-Vechtdelta

Gebied
Onderwerp
Fase
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
MIRT Onderzoek
IenM
MIRT-onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel Het MIRT Onderzoek
IJssel-Vechtdelta is gericht op het realiseren
van een duurzame, waterveilige en klimaatbestendige IJssel-Vechtdelta volgens het
concept van meerlaagse veiligheid. De
grootste innovatie is de wijze van samenwerking. De focus ligt op het verbinden van
belangen en opgaven van waterschap,
veiligheidsregio, gemeenten, provincie en Rijk
samen met ondernemers, inwoners,
maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen. Deze werkwijze levert interessante integrale projecten op. Een voorbeeld is
het project waterkerende geluidswal
Stadshagen. In dit project is een geluidsopgave slim gekoppeld aan een wateropgave.
Hierdoor wordt deze Zwolse woonwijk tegen
beperkte meerkosten extra beschermd tegen
hoogwater voor het geval de dijk bezwijkt. Op
deze manier worden de gevolgen van een
eventuele overstroming beperkt en wordt de
hersteltijd na een overstroming verkleind.
De IJssel-Vechtdelta is - naast Marken en
Dordrecht - één van de drie pilots voor
meerlaagsveiligheid, die in 2015 worden
geëvalueerd. Het MIRT Onderzoek IJsselVechtdelta leidt tot een integrale uitvoeringsstrategie, die in het najaar van 2015 gereed is.
Dan worden ook de vervolgstappen bepaald.
Het MIRT Onderzoek zal aanbevelingen doen
gericht op de verbetering van de samenhang
van maatregelen voor dijkversterking,
ruimtelijke inrichting en crisisbeheersing.

Planning
Fase 1: november 2013 – oktober 2015
Opstellen integrale strategie meerlaagse
veiligheid.

2015:
2011: het
Hetproject is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Betrokkenen Provincie Overijssel, ministerie
IenM, de gemeenten Zwolle, Kampen,
Zwartewaterland, waterschap Groot Salland
en de veiligheidsregio IJsselland.

MIRT Overzicht 2016 | 271

Gebied Oost-Nederland
Nijmegen omarmt de Waal Onderwerp
Integrale
(Waalfront) 		gebiedsopgaven
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

•

Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De hoogwaterproblematiek leidt tot
meer ruimte voor de rivier, de bereikbaarheid
vraagt om de aanleg van een nieuwe
stadsbrug. De stadsbrug en de rivier vormen
het middelpunt van de toekomstige stedelijke
opgave. Onderdeel van de stedelijke opgave is
de herstructurering van het westelijk deel van
Nijmegen, met mogelijkheden voor een
nieuw waterfront. De herstructurerings­
opgave moet de milieudruk verminderen en
bedrijven meer ruimte bieden. In dit gebied
speelt een integrale gebiedsopgave zodat een
goede stedenbouwkundige samenhang
ontstaat.
Oplossing Vanuit de wateropgave is het plan
voor de dijkverlegging bij Lent vastgesteld
(basismaatregel uit de planologische
kernbeslissing Ruimte voor de Rivier, zie
desbetreffende projectblad). Aan de zuidzijde
van de Waal is transformatie en herstructurering voorzien van een ca. 33 ha groot
bedrijventerrein tot een gebied met 2.100
woningen en 20.000 m2 schone bedrijvigheid. Aan de noordzijde van de Waal worden
in het kader van de Vinexopgave 12.000
woningen gerealiseerd met een centrum­
gebied op de noordelijke oever van de Waal.
De capaciteitsverruiming van de Waal vindt
plaats tegenover de historische binnenstad.
Daarbij ondergaat het rivierenlandschap een
transformatie. Ook wordt de bestaande
Waalkade opnieuw onder de loep genomen
en wordt door verschillende partijen gewerkt
aan natuurontwikkeling in de uiterwaarden

aan beide zijden van de rivier. De tweede
stadsbrug Nijmegen is inmiddels gerealiseerd.
Planning
2009: Start realisatie
Voltooiing van het totale plan was voorzien
rond 2021. Dit wordt verschoven naar 2027.
Financiën Taakstellend: € 25 mln uit het Nota
Ruimtebudget.
Uitvoering Gebiedsontwikkeling
Handelskade: op 14 maart 2014 is de eerste
paal geslagen en is de start van de bouw van
540 appartementen, 4.000 m2 commerciële
ruimten (restaurants en bedrijfsruimten) en
550 gebouwde parkeerplaatsen een feit.
Inmiddels is in 2015 in het deelgebied
Koningsdaal gestart met de bouw van circa
500 woningen. De minister van IenM stelt de
beschikking volgens de nieuwe planning vast
op 31 december 2027.

2013: de voltooiing is 3 jaar opgeschoven
door gewijzigde economische omstandigheden. In de periode waarin het bedrijventerrein wordt getransformeerd naar een
woonomgeving dient in voldoende mate
sprake te zijn van een levendige en
leefbare situatie. In 2013 is het voormalige
fabriekspand van de Honig middels het
instrument Tijdelijk Anders Bestemmen
TAB) ingezet voor tijdelijke initiatieven
(met name kunst en cultuur). (maximaal 8
jaar). In november 2013 is de stadsbrug De
Oversteek geopend.
2014: het aantal te realiseren woningen in
Waalfront is neerwaarts bijgesteld om
zodoende meer grondgebonden
woningen te kunnen bouwen. De realisatie
van een nieuw WOII museum in indus­
trieel erfgoed De Vasim, maakt als
gebiedstrekker onderdeel uit van de
stedelijke ontwikkeling Waalfront.
2015: de uitvoering van gebied Handelskade is begonnen. Voltooiing is 6 jaar
opgeschoven doordat organisatie gebiedsontwikkeling in de plaats is gekomen van
blauwdruk. Hiertoe is in april 2014 een
goedkeurende wijzigingsbeschikking
afgegeven door de minister van IenM.

MIRT Overzicht 2016 | 272

Gebied Oost-Nederland
Sterke regio’s: Onderwerp
Integrale
Oost-Nederland 		gebiedsopgaven
Ministerie EZ
Fase Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave

•

Oplossing
Planning
Financiën

• •

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Enkele regio’s en sectoren zijn
economisch sterk ontwikkeld, maar extra
inspanningen zijn nodig om de (internationale) concurrentiekracht van deze sterke
regio’s te verstevigen. Met een gebundelde
inzet van instrumenten worden knelpunten
opgelost en gebiedsgerichte kansen benut
om zo het Nederlandse vestigingsklimaat te
versterken.
Oplossing In vier toonaangevende sterke
regio’s is geïnvesteerd in ambitieuze projecten
op het gebied van fysieke of kennisinfrastructuur, die het internationale vestigingsklimaat
versterken. De vier regio’s zijn de Randstad,
Brainport Zuidoost-Nederland, het energieknooppunt Groningen en Oost-Nederland
(Wageningen-Nijmegen-Twente).
Financiën In de regio Oost-Nederland is aan
twee projecten een rijksbijdrage toegekend
uit het Sterke regio budget van het Fonds
Economische Structuurversterking (FES):
• High Tech Factory Twente (€ 7,6 mln). In
Twente zijn ruim veertig spin-off-bedrijven
op het gebied van microsysteem- en
nanotechnologie toe aan het produceren
van hun vindingen. Begin 2014 is het
project voor wat betreft de productiefaciliteit volledig afgerond. De periode van
medefinanciering van het Rijk in het
apparatuurfonds High Tech Fund is door EZ
verlengd van 2013 naar 2017. De omvang
van de rijksbijdrage is gelijk gebleven.

• Cat-AgroFood Wageningen (€ 12,4 mln).
Het bedrijfsleven in de voedingssector kan bij
Cat-AgroFood geavanceerde apparatuur
‘huren’ voor onderzoek, zoals een MRI-scan
of electronenmicroscoop. ‘Sharing research
facilities’ is een belangrijke pijler van
Wageningen Campus.
Politiek/bestuurlijk Met de geselecteerde
regio’s wordt bepaald welke fysieke of
kennisinfrastructuur de regio ontbeert om de
potentie waar te kunnen maken.
Uitvoering In samenwerking met publieke en
private partijen in de regio worden investeringsprojecten opgesteld, opgestart en
uitgevoerd. Het ministerie van EZ en de
regionale partners zijn hiervoor verantwoordelijk.

2011: vanwege de nieuwe opzet van het MIRT
Projectenboek zijn de projecten van het programma Sterke regio’s per gebied opgenomen. Er is
aan vijf nieuwe projecten een subsidie toegekend
(€ 73,15 mln), waarvan één in Oost-Nederland
(Cat- AgroFood Wageningen).
2012: op grond van het regeerakkoord zijn
voormalige FES-middelen overgeheveld naar
departementale begrotingen.
2014: High Tech Factory: op 16 mei 2013 is op de
campus de productiefaciliteit met zo’n 5.000 m2
aan cleanrooms, laboratoria en kantoorruimtes
geopend. Hiermee beschikken bedrijven actief in
micro- en nanotechnologie over hoogwaardige
faciliteiten om opschaling in productie­volume te
realiseren. Cat-AgroFood: er is geïnvesteerd in
nieuwe faciliteiten en apparatuur van Wageningen
UR is ingebracht. Via een extern te benaderen
database is inzichtelijk welke apparatuur
beschikbaar is.
2016: Cat-AgroFood: het direct toegankelijk
maken van onderzoeksfaciliteiten van
Wageningen UR blijkt een belangrijke factor in het
verbeteren van het vestigingsklimaat en een
duidelijke stimulans voor interactie tussen
onderzoekers van verschillende organisaties vaak
leidend tot samenwerking en innovatie. De
projectperiode loopt door tot en met 2017 met
een nieuwe beschikking per 1 mei 2015. De
omvang van de rijksbijdrage is gelijk gebleven.

MIRT Overzicht 2016 | 273

A1 Apeldoorn-Azelo

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave

•
•
•
•

Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De bereikbaarheid van de A1-zone
(het wegennetwerk en de A1 tussen
Apeldoorn en Azelo als onderdeel hiervan) is
vanuit regionaal en (inter)nationaal perspectief van belang voor de economische
ontwikkeling. De bereikbaarheid voldoet op
het traject A1 Apeldoorn-Azelo niet aan de
streefwaarden in de Structuurvisie
Infrastructuur en Ruimte (SVIR).
Oplossing Het traject A1 Apeldoorn-Azelo
wordt verbreed met één rijstrook. Bij
Deventer wordt gebruik gemaakt van de
bestaande brug. Het oostelijk deel van het
traject wordt verbreed in de middenberm.
Grofweg ontstaat in de nieuwe situatie 2x4 op
het westelijke deel en 2x3 op het oostelijke
deel. De regio stelt aanvullende middelen
beschikbaar voor inpassing.
Planning Met het aanbod van de regio om
een deel van het traject voor te financieren,
wordt het project gefaseerd uitgevoerd.
2017: Tracébesluit
2017: 	start realisatie fase 1 (Twello–
Deventer en Deventer-Oost–Rijssen)
2019-2021: openstelling fase1
2024: 	start realisatie fase 2 (ApeldoornTwello, Deventer-Deventer-Oost en
Rijssen-Azelo)
2026-2028: openstelling fase 2

Financiën Taakstellend budget: € 421 mln
(inclusief bijdrage regio: € 115 mln).
Daarnaast financiert de regio een bedrag van
€ 29 mln voor. Artikel IF 12.03.02.
Politiek/bestuurlijk Vanuit de regio zijn de
provincies Overijssel en Gelderland, de
stedendriehoek Apeldoorn-DeventerZutphen, de regio Twente en de gemeenten
gelegen binnen de A1-zone betrokken. Rijk en
regio hebben gewerkt aan de verkenning
A1-zone waarin een verkenning naar een
capaciteitsuitbreiding van de A1 is geïntegreerd. Op basis van de uitkomsten van deze
gezamenlijke MIRT-verkenning is er overeenstemming over het gewenste ruimtelijke
concept en over de wijze waarop de capaciteitsuitbreiding van de A1 tussen Apeldoorn
en Azelo op termijn kan plaatsvinden. In
oktober 2013 is dit vastgelegd in de bestuursovereenkomst tussen het Rijk en de regio
(provincie Overijssel, provincie Gelderland,
regio Twente en de Stedendriehoek).

2015: de minister heeft in het najaar 2013
het voorkeursalternatief vastgesteld. Het
project is daarmee overgegaan naar de
planuitwerkingsfase. De bestuurlijk
afspraken zijn vastgelegd in een bestuursovereenkomst en tevens is het taakstellende budget vastgesteld.

MIRT Overzicht 2016 | 274

’16

A12/A15 RessenOudbroeken (ViA15)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15

’16

• •
•

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

•

• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het autoverkeer
belemmert op termijn een goede verkeersafwikkeling op de A12 en de A15 ten zuiden en
oosten van Arnhem.
Oplossing De doortrekking van rijksweg 15
als autosnelweg, 2x2 rijstroken tussen
knooppunt Ressen en de A12, inclusief een
volwaardige aantakking op de A12 met
weefvakken tussen Duiven en Zevenaar
(ViA15). Tevens worden de A15 ValburgRessen en de A12 Duiven-Ouddijk verbreed
met een rijstrook.
Planning
2016: Tracébesluit
2016: start realisatie
2019-2021: openstelling
In het najaar 2015 zal na overleg met de regio
en bij het Ontwerp-Tracébesluit (OTB) de
planning voor realisatie en openstelling
worden herijkt. Om tolheffing mogelijk te
maken zal er gelijktijdig met het OTB een
(ontwerp)tolbesluit genomen moeten
worden.
Financiën Taakstellend budget: € 840 mln
(inclusief bijdrage regio). Hiervan zal € 285
mln door tol worden opgebracht. Artikel IF
12.03.02 en IF 18.13.
Politiek/bestuurlijk In januari 2012 heeft de
minister van IenM het standpunt voor het

doortrekkingsalternatief A15 Noord met een
brug over het Pannerdensch Kanaal en een
halfverdiepte (-3 meter) ligging tussen Duiven
en Zevenaar vastgesteld. In juni 2012 is in
overleg met de Tweede Kamer besloten tot
een aanpassing van het standpunt (TK 29385,
2011-2012, nr. 72): het tracé wordt verlegd bij
Groessen en in de aanbesteding wordt de
markt uitgedaagd om bij Groessen een geheel
verdiepte ligging binnen budget aan te
bieden. De provincie Gelderland draagt aan
dit project en het project A12 Ede-Grijsoord in
totaal € 360 mln bij en de Stadsregio Arnhem
Nijmegen € 12,5 mln (prijspeil 2011). In juli
2013 hebben Rijk en regio een bestuursovereenkomst ondertekend. In april 2015 is het
wetsvoorstel tijdelijke tolheffing Blanken­
burgverbinding en ViA15 voor behandeling
aangeboden aan de Tweede Kamer. Deze wet
maakt het mogelijk om een Tracébesluit,
inclusief een tolbesluit, te kunnen nemen. In
juli 2015 zijn de schriftelijke vragen van de
Tweede Kamer over het wetsvoorstel tijdelijke
tolheffing Blankenburgverbinding en ViA15
beantwoord.

2011: omdat op basis van recente
ramingen het budget niet toereikend is,
inventariseren het rijk en de regio de
mogelijkheden voor oplossing hiervan.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 110 mln).
2013: de minister heeft in 2012 een
standpunt inzake het doortrekkingsalternatief ingenomen. In juni 2012 is in
overleg met Tweede Kamer het standpunt
aangepast.
2014: planning is herijkt na vaststelling
van het gewijzigd standpunt en het
aanhouden van besluitvorming ten tijde
van de bezuinigingen uit het Lente- en
aanvullend Regeerakkoord van 2012.
2016: in mei 2015 heeft de minister de
Tweede Kamer per brief aangegeven dat
het Tracébesluit verschuift naar 2016.

Uitvoering In 2010 is een PPC uitgevoerd,
waaruit volgt dat DBFM geadviseerd wordt
als contractvorm.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 15, 21 en 47
uit de File Top 50.

MIRT Overzicht 2016 | 275

N35 Nijverdal-Wierden

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11 ’12

’13

’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Veel lokaal en regionaal verkeer is
aangewezen op de N35. De doorstroming op
het traject Nijverdal en Wierden is kwetsbaar.
Tevens ligt er een opgave om de verkeers­
veiligheid te verbeteren. De regio heeft de
ambitie om op termijn de hele N35 op te
waarderen naar een 2x2 autoweg geschikt
voor 100 km/uur. Deze regionale ambities zijn
verwoord in de Marsroute N35.
Oplossing Aanpassing van de huidige N35
tussen Nijverdal in Wierden van een 2x1 weg
met gelijkvloerse aansluitingen naar een 2x2
weg, waarbij in Nijverdal een ongelijkvloerse
kruising en een ongelijkvloerse aansluiting is
voorzien en bij Wierden een ongelijkvloerse
aansluiting.

Financiën TTaakstellend budget: € 122 mln
(inclusief bijdrage regio: € 72 mln). Artikel IF
12.03.02.
Politiek/bestuurlijk Vanaf 2010 is gestart
met een Verkenning. In de Verkenning zijn
meerdere alternatieven onderzocht,
waaronder een variant op initiatief van een
aantal omwonenden. Op 2 maart 2015 is het
voorkeursalternatief vastgesteld
(Noordvariant met ongelijkvloerse aansluiting
en kruising in Nijverdal). De Noordvariant is
opnieuw in beeld gekomen op initiatief van
omwonenden en de regionale overheden. De
afspraken met de regio zijn vastgelegd in een
bestuursovereenkomst. De kosten voor de
ongelijkvloerse kruising komen voor rekening
van de regio.

2016: gezamenlijk met de regio is het
voorkeursalternatief vastgesteld en is het
project overgegaan naar de planuitwerkingsfase. In de bestuursovereenkomst
zijn de financiële afspraken tussen Rijk en
regio voor het project vastgelegd

Planning De planuitwerking wordt gestart,
waarbij de planning nader wordt uitgewerkt.
Het Ontwerp-Tracébesluit (OTB), is eind 2017
voorzien.

MIRT Overzicht 2016 | 276

N35 Zwolle-Wijthmen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15

’16

• •
• • •
•

•

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op de N35 Zwolle-Wijthmen doet
zich door de groei van autoverkeer met name
in de spits vertraging voor. Daarnaast moet de
leefbaarheid en verkeersveiligheid verbeterd
worden.
Oplossing Een uitbreiding van 2x1 naar 2x2
rijstroken, grotendeels op bestaand tracé. Er is
sprake van een beperkte omleiding bij
Wijthmen. De snelheid wordt verhoogd naar
100 km/u. Bij aansluiting van de Kroesenallee
wordt een ongelijkvloerse kruising aangelegd.
Planning
2015: Tracébesluit
2017: start realisatie
2017-2018: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 48 mln
(inclusief € 29 mln bijdrage provincie
Overijssel). Artikel IF 12.03.02.

Politiek/bestuurlijk Door het amendement
Hofstra/Van Hijum (TK 30800 A, nr 43) is € 16
mln beschikbaar gesteld voor dit project.
Door het Rijk is een extra bijdrage van € 6 mln
toegezegd tijdens het bestuurlijke overleg
MIRT najaar 2008. In 2012 is spanning
ontstaan tussen raming en budget. Er is
overeenstemming bereikt over de oplossing:
het doorvoeren van versoberingen en een
extra budget van het Rijk van € 1,6 mln.
Bestuurlijk is afgesproken dat daarnaast nog
€ 1 mln door het Rijk van Beheer en
Onderhoud naar realisatie zal worden
overgeboekt en staat de regio garant voor €
0,5 mln extra. In juni 2013 zijn bovenstaande
afspraken vastgelegd in een bestuursovereenkomst. In 2014 is het OntwerpTracébesluit (OTB) vastgesteld en op 15 juni
2015 is het tracébesluit vastgesteld.

2011: het project is overgegaan van de
verkennings- naar de planuitwerkingsfase.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 7,7 mln).
2013: ten gevolge van het oplossen van de
spanning tussen budget en raming en de
noodzaak van het doorvoeren van
versoberingen, is er vertraging ontstaan,
waardoor vaststelling van het tracébesluit
is doorgeschoven naar 2013. De openstelling van de weg zal daardoor in 2015
plaatsvinden.
2014: de bezuinigingen uit het Lente- en
aanvullend Regeerakkoord van 2012
hebben tot gevolg gehad dat de bestuursovereenkomst is aangehouden en de
planning van het project is herijkt.
Anticiperend op het besluit van de regering
over de bouwimpuls in 2014 is de
planning voor openstelling aangepast.
2016: grondverwerving (onteigening) en
voorbereiding aanbesteding kosten meer
tijd dan eerder voorzien. De start van
realisatie is nu in 2017 voorzien.

MIRT Overzicht 2016 | 277

A1 Apeldoorn-ZuidBeekbergen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11 ’12
Algemeen

’13

’14 ’15 ’16

•

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • •
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Als gevolg van weefbewegingen op
het knooppunt Beekbergen ondervindt het
doorgaande verkeer op de A1 en het verkeer
op de verbinding Deventer-Arnhem hinder. Dit
heeft een negatief effect op de goede en
veilige doorstroming van het verkeer op de A1.
Oplossing Verbetering van het knooppunt
Beekbergen door aanleg van weefstroken op
de A1, een directe verbindingsboog tussen de
A1 en de A50 op het knooppunt en een extra
rijstrook op de A50 tussen het knooppunt en
de verzorgingsplaats De Brink.
Planning
2015: Tracébesluit
2016: start realisatie
2016-2018: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 31 mln.
Artikel IF 12.03.01.

Politiek/bestuurlijk Deze planuitwerking
volgt uit het maatregelpakket Robuust
Netwerk, gebiedsgerichte uitwerking
Mobiliteitsaanpak, van november 2008. De
regio heeft zich verbonden aan uitvoering van
enkele projecten op het onderliggend
wegennet die een sterke relatie hebben met
bovengenoemde maatregelen op het
hoofdwegennet. De regio financiert deze
aanpassingen voor een bedrag van € 5,1 mln
(prijspeil 2008). In het 4e kwartaal van 2009 is
de aanvangsbeslissing en de startnotitie
vastgesteld.

2011: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 7 mln).
Aanpassingsplanning vanwege vertraging
onderzoeken t.b.v. Tracébesluit.
2013: vanwege de noodzaak tot actualiseren van de verkeersgegevens is het
Tracébesluit vertraagd en daarmee
verschuift tevens de start realisatie en de
openstelling met een jaar. Vanwege
doorwerking Begrotingsakkoord
verschuift de start realisatie naar 2014 en
de openstelling van 2015 naar 2016.
2014: de bezuinigingen uit het Lente- en
aanvullend Regeerakkoord van 2012 en
herstel geluidsregister (i.h.k.v.SWUNG)
hebben tot gevolg gehad dat de planning
is herijkt.
2016: het Tracébesluit is vastgesteld en
het project is overgegaan naar de
realisatie. Om aan te sluiten bij de huidige
aanlegraming is het budget na verder
detaillering van het ontwerp met € 5 mln
verlaagd.

MIRT Overzicht 2016 | 278

•

A12 Ede-Grijsoord

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12

•

’13

’14 ’15 ’16

•

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
•

•

•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op de verbinding A12 Ede-Grijsoord
doen zich verkeersafwikkelingsproblemen
voor waardoor de bereikbaarheid
verslechtert.
Oplossing Voor de huidige autosnelweg (2x2
rijstroken) zijn diverse alternatieven onderzocht. In de standpunten A12 VeenendaalEde en A12 Ede-Duitse Grens, is in 2002
gekozen voor een uitbreiding met spits- of
plusstrook (het benuttingsalternatief). Uit
aanvullende verkeersonderzoeken is gebleken
dat voor een gedeelte van de trajecten A12
Veenendaal-Ede en A12 Ede-Duitse grens,
namelijk het gedeelte A12 Ede-Grijsoord, de
in 2002 gekozen alternatieven het geconstateerde knelpunt onvoldoende oplossen. De
standpunten zijn in juli 2009 voor het
gedeelte A12 Ede-Grijsoord partieel herzien,
waarbij gekozen is voor een permanente
verbreding met één rijstrook in beide
richtingen (2x3). Op 12 september 2012 is het
tracébesluit onherroepelijk verklaard.
Inmiddels is het project overgegaan naar de
realisatiefase.
Planning
2011: tracébesluit
2015: start realisatie
2016: openstelling

Politiek/bestuurlijk Tijdens het bestuurlijke
overleg van 2005 is geconstateerd dat het
knelpunt Ede-Grijsoord moet worden
aangepakt en dat doortrekking van de A15
een oplossing kan zijn voor het knelpunt op
de A12 (Maanderbroek- Waterberg) en voor
de problematiek op het onderliggend
wegennet. In 2006 hebben Rijk en regio een
bestuursovereenkomst (ON2472) gesloten
over de financiering en organisatie van de
planuitwerking van dit project en de
verbreding A12 Ede-Grijsoord. De provincie
Gelderland draagt aan dit project en het
project Doortrekking A15 naar A12 (ViA15) in
totaal € 360 mln bij en de Stadsregio Arnhem
Nijmegen € 12,5 mln (prijspeil 2011).
Uitvoering In 2010 is een PPC uitgevoerd. Het
project is met een DBFM contract gegund,
waarin tevens de instandhouding van het
traject Veenendaal-Ede wordt meegenomen.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 13 en 28 uit
de File Top 50.

2011: het OTB is in juni 2010 vastgesteld.
2012: de projectkosten zijn aangepast door
de nieuwe bekostigingssystematiek van
RWS. Hierdoor is het taakstellende budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 21 mln). Wijziging in planning
realisatie door extra benodigde onderzoeken voor het TB en extra benodigde tijd voor
voorbereiding realisatie.
2013: het tracébesluit is in december 2011
vastgesteld. Het Begrotingsakkoord leidt tot
een latere start van de realisatie. Eventueel
effect op de openstelling is nog niet bekend.
2014: de bezuinigingen uit het Lente- en
aanvullend Regeerakkoord van 2012 hebben tot gevolg dat dit project is getemporiseerd en de planning is aangepast.
2015: het project is overgegaan naar de
realisatiefase.
2016: het budget is verhoogd met
onderhoudsbudget en omgezet naar het
artikel geïntegreerde contracten (DBFMconversie). Een gunstige planning van de
aannemer leidt tot vervroegde openstelling.

Financiën Taakstellend budget voor aanleg,
beheer en onderhoud: € 166 mln. Artikel IF
12.04.

MIRT Overzicht 2016 | 279

A50 Ewijk-Valburg

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen
MIRT fase

•

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het autoverkeer
belemmert op termijn een goede verkeersafwikkeling op de A50 tussen Ewijk en Valburg.
Oplossing Op grond van het in oktober 2005
vastgestelde standpunt op de trajectnota A50
Ewijk-Grijsoord is besloten om het traject in
twee delen uit te werken. Het gedeelte Ewijk
tot en met Valburg wordt verbreed naar 2x4
rijstroken (inclusief een extra Waalbrug en
aanpassing van de knooppunten EwijkValburg). Vanaf Valburg tot Grijsoord is de A50
verbreed naar 2x3 rijstroken als onderdeel
van het benuttingsprogramma Zichtbaar, Snel
en Meetbaar (ZSM) 2.
De oude Waalbrug wordt na aanleg van de
extra Waalbrug binnen het programma
Vervanging en Renovatie Hoofdwegen
gerenoveerd.

Financiën Taakstellend budget: € 270 mln.
Artikel IF 12.03.01.
Politiek/bestuurlijk Toezegging: tijdens
bestuurlijk overleg in november 2003 is
afgesproken om het budget te reserveren
voor de uitvoering van het zuidelijk gedeelte
Ewijk-Valburg. Er is een convenant gesloten
tussen het Rijk en Nijmegen over een extra
brug over de Waal.
Uitvoering In 2006 is een PPC uitgevoerd. De
uitkomst hiervan gaf onvoldoende meerwaarde aan voor een DBFM-contract.
Daarom is gekozen voor een DB contract. Tot
de volledige openstelling wordt het verkeer
over de nieuwe Waalbrug geleid met een 2x3
indeling, waarmee een fileknelpunt wordt
voorkomen.

2011: het TB is in maart 2010 vastgesteld.
2012: het project is overgegaan naar de
realisatiefase. De projectkosten zijn
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 54 mln).
2014: de extra Waalbrug is in 2013
opengesteld, waardoor de capaciteit ten
opzichte van de oude situatie reeds is
toegenomen. De planning is aangepast als
gevolg van de renovatie bestaande
Waalbrug.
2016: de renovatie van de oude Waalbrug
(A50) is vertraagd en afronding voorzien in
2016. De openstelling van 2x4 op de A50,
over de oude en de nieuwe Waalbrug
wordt in 2017 verwacht.

Planning
2010: Tracébesluit
2011: start realisatie
2017: openstelling

MIRT Overzicht 2016 | 280

•

N18 Varsseveld-Enschede

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11 ’12

’13

’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•
• •
• • •
•

•
•
•
•

Toelichting op de wijzigingen

Opgave De aanpak van de verkeersonveiligheid op het gehele tracé N18 VarsseveldEnschede en van de leefbaarheid in de kernen,
met name van Eibergen en Usselo.
Oplossing In het Tracébesluit is vastgesteld
dat op het gedeelte Varsseveld-Groenlo
verkeersveiligheidsmaatregelen worden
getroffen met handhaving van de maximumsnelheid van 80 km/u. Tussen Groenlo en
Enschede wordt een nieuwe N18 aangelegd
met omleidingen rond Eibergen, Haaksbergen
en Usselo en de maximumsnelheid wordt
verhoogd naar 100 km/u. De afwaardering
van de huidige N18 is onderdeel van de
projectscope.
Planning
2013: Tracébesluit
2014: vaststelling wijzigingstracébesluit
2016: start realisatie
2019-2021: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 337 mln
(inclusief bijdrage regio en vastgoedopbrengsten: € 151 mln). Hierbij wordt rekening
gehouden met een PPS-taakstelling van € 10
mln. Artikel IF 12.03.01.

passingen met betrekking tot de aansluiting
N18/A35, en verplaatsing van aansluitingen
bij Eibergen en Groenlo. In 2014 is op verzoek
van de regio een wijziging op het Tracébesluit
in procedure gebracht in verband met een
verdiepte ligging van de N18 ter hoogte van
Haaksbergen. De regio draagt de meerkosten
van € 4 mln. Met de regionale partijen is
daarnaast in 2014 een realisatieovereenkomst gesloten waarin onder andere
afspraken zijn gemaakt over de overdracht
van de bestaande N18.
Uitvoering In 2010 is op basis van het PPC
gekozen voor een DBFM-contract. Eind 2012
is naar aanleiding van de Aanbestedingswet
2012 besloten tot een D&C-contract voor het
deel Varsseveld-Lichtenvoorde en een
DBFM-contract voor het deel GroenloEnschede.

2011: het Standpunt is ingenomen (derde
kwartaal 2009). De financiën zijn aangepast
door toezegging van extra rijksbijdrage € 12
mln.
2012: de projectkosten zijn aangepast door
de nieuwe bekostigingssystematiek van
RWS. In het Regeerakkoord zijn taakstellingen afgesproken voor bovenwettelijke
inpassing, aanpassing omgevingsrecht en
toepassing PPS. De planning is vertraagd als
gevolg van scopewijziging, extra studietijd
en gekozen contractvorm.
2013: ondanks een versobering, zoals
tijdens het bestuurlijk overleg MIRT eind
2011 besloten, is de rijksbijdrage met € 5
mln verhoogd. Realisatie is aangepast
vanwege toepassen andere contractvorm.
2015: het budget is verhoogd i.v.m. de
geplande vastgoedinkomsten (gewijzigde
administratieve methode) en een scope­
wijziging (verdiepte ligging). De planning is
gewijzigd t.g.v. de latere vaststelling van het
Tracébesluit en de consequenties van de
aanbestedingswet 2012.
2016: het project is overgegaan naar de
realisatiefase.

Politiek/bestuurlijk Naar aanleiding van het
Standpunt van oktober 2009 is extra dekking
gevonden voor € 12 mln. Het convenant N18
is in december 2009 getekend. Tijdens het
bestuurlijk overleg MIRT voorjaar 2010 zijn
nadere afspraken gemaakt over scopeaanMIRT Overzicht 2016 | 281

Quickscan Decentraal Spoor:
Oost-Nederland

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op een aantal gedecentraliseerde
spoorlijnen is sprake van sterke vervoersgroei
en hebben enkele decentrale overheden meer
ambitie met het gedecentraliseerde
spoorvervoer voor reizigers dan mogelijk is
met de beschikbare capaciteit. Mede naar
aanleiding hiervan is in 2008 een quick scan
naar de marktontwikkelingen in het
personenvervoer op gedecentraliseerde
spoorlijnen uitgevoerd. Hieruit bleek met
name dat de punctualiteit op een aantal lijnen
in Oost-Nederland onvoldoende is.
Oplossing ProRail heeft op basis van een
effectiviteitsanalyse in beeld gebracht welke
maatregelen nodig zijn ter verbetering van de
punctualiteit. Voor Oost-Nederland betreft dit
maatregelen op een vijftal lijnen. De
rijksbijdragen voor de maatregelen op de
lijnen Zwolle-Kampen en NijmegenRoermond zijn al in 2011 en 2012 aan de
decentrale overheden uitgekeerd. De
financiële afwikkeling tussen ministerie en
provincie Gelderland en de Stadsregio
Arnhem Nijmegen loopt nog voor:
• Lijn Arnhem-Doetinchem-Winterswijk
(aanleg dubbelspoor bij Wehl (inmiddels
realisatiefase); aanleg snelle wissel bij
Didam; verlenging perrons (beide
gerealiseerd))
• Lijn Amersfoort-Ede-Wageningen
(betrouwbaarheidsverhogende maatregelen Valleilijn) (1e deel in realisatiefase, 2e
deel in planuitwerkingsfase) • Lijn

Zutphen-Winterswijk (verhogen aankomst- en vertreksnelheid bij Zutphen
(gerealiseerd); snelheidsverhoging tussen
Vorden en Zutphen (realisatiefase)).
Planning
2011-2017: oplevering (divers).
Financiën Taakstellend budget is € 32 mln
inclusief de bijdragen vanuit de provincie
Gelderland en de Stadsregio Arnhem
Nijmegen. Artikel IF 13.03.04.

2011: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2012: projectbudget is opgehoogd met
€ 12 mln als gevolg van de financiële
bijdragen van de stadsregio Arnhem
Nijmegen en de provincie Gelderland.
2014: diverse projecten kennen een
langere doorlooptijd dan bij de start was
aangenomen, onder andere veroorzaakt
door benodigde grondverwerving en
bijbehorende procedures.

Politiek/bestuurlijk Moties: de Tweede
Kamer heeft eind 2007 verzocht tot uitvoering van een quick scan naar de markt en
capaciteit op de regionale spoorlijnen (Anker/
Koopmans, TK 31200 XII, nr 55). In september 2008 is het eindrapport opgeleverd en
aan de Kamer verstuurd (TK 31305 XII, nr 80).
Amendement Cramer ter verbetering van het
regionale OV (TK 31474 XII, nr 10). Dit
amendement strekte ertoe om vooruitlopend
op een bredere afweging in het kader van
mobiliteitsaanpak € 10 mln uit te trekken
voor een generieke verbetering van de
OV-kwaliteit. In de bestuurlijke overleggen
MIRT voor- en najaar 2009 hebben Rijk en
regio afspraken gemaakt over de te nemen
maatregelen en de gezamenlijke (50/50)
financiering op basis van taakstellende
budgetten.

MIRT Overzicht 2016 | 282

’16

Zwolle-Herfte

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12

’13

’14 ’15

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Als gevolg van extra treinen op het
baanvak Zwolle-Herfte is dit baanvak in 2012
overbelast verklaard. Daarnaast bestaan
ambities voor het laten rijden van meer
treinen op de lijnen Zwolle-Groningen/
Leeuwarden en Zwolle-Emmen.
		
Oplossing Om dit capaciteitsknelpunt op te
lossen heeft ProRail een alternatievenstudie
uitgevoerd in nauwe samenwerking met het
ministerie van IenM, de noordelijke provincies, de provincie Overijssel en de vervoerders
NS en Arriva. Op basis van deze studie heeft
op 17 december 2013 de staatssecretaris van
IenM samen met de gedeputeerden van
Noord-Nederland en Overijssel gekozen voor
een alternatief waarbij twee extra sporen
zullen worden gerealiseerd tussen Zwolle en
de aansluiting bij Herfte, inclusief een
ongelijkvloerse kruising. Het alternatief
voorziet in:
•
een uitbreiding van het spoor tussen
Zwolle en de aansluiting bij Herfte van
twee naar vier sporen, inclusief aanleg
van een vrije kruising voor deze sporen
zodat de treinen van Zwolle richting
Leeuwarden/Groningen en van Zwolle
richting Emmen geen hinder van elkaar
ondervinden;
•
aanpassingen aan de oostzijde van het
emplacement bij Zwolle zodat ook de
treinen richting Enschede en Deventer
tegelijk met de trein naar Leeuwarden/
Groningen kunnen vertrekken (zogenaamde gelijktijdigheid). Met deze

		

		
		

maatregelen wordt de kwaliteit van de
treindienst aanzienlijk vergroot, onder
meer doordat:
-	de wachttijd van de intercity van/naar
Leeuwarden met drie minuten kan
worden verminderd;
-	als gevolg van reistijdverkorting op de
trajecten Zwolle-Groningen/
Leeuwarden een goede aansluiting op
regionale treinen in Groningen en
Leeuwarden kan worden geboden;
-	een derde en vierde trein per uur
tussen Zwolle en Leeuwarden
mogelijk wordt gemaakt;
-	de overstaptijden en snelheden
worden verbeterd;
-	de robuustheid en betrouwbaarheid
worden verbeterd.

2015: dit project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning
2016: Ontwerp-Tracébesluit
2016: Tracébesluit
2017: start realisatie
Oplevering: 2017 (gelijktijdigheid) en 2021
(totale project)
Financiën Taakstellend budget: € 190 mln,
exclusief een aanvullende regionale bijdrage
van € 36 mln. Artikel IF 13.03.04.

MIRT Overzicht 2016 | 283

’16

Arnhem Centraal
(t.b.v. Nieuw Sleutelproject)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
•
• • • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Belangrijkste knelpunt op dit station
is de te beperkte capaciteit van de OV- terminal. De perrontunnel onder de sporen is te
smal, de stationshal te klein en er is een tekort
aan fietsenstallingen. Deze problematiek,
samen met de verwachte reizigersgroei mede
door aanlanding van de Hoge Snelheidstrein
naar Frankfurt am Main, maakt aanpassing
van station en omgeving noodzakelijk. De
omgeving kenmerkt zich door verouderde
gebouwen en een verontreinigd bedrijventerrein. Dit project is door het Rijk aangewezen
als Nieuw Sleutelproject (NSP). Naast het
station behoort ook de stedelijke stationsomgeving tot het project.
Oplossing Er wordt een nieuwe OV-terminal
gerealiseerd. De aansluiting van het station op
de stad wordt verbeterd. Nieuwe, hoogwaardige woon- en werkfuncties worden in
bestaand stedelijk gebied toegevoegd.
Planning
• 2006: projectbesluit
• 2006:   start realisatie Oplevering
OV-terminal
• 2010: start ontwikkeling stationsgebied
• 2011: fase 1
• 2015: fase 2
• 2018:     oplevering gebied

Politiek/bestuurlijk
2004: intentieovereenkomst tussen Rijk en
gemeente Arnhem over integraal
Masterplan Centraal Arnhem.
2005: uitvoeringsovereenkomst tussen de
gemeente Arnhem, voormalig VROM
en VenW over de subsidievoorwaarden. MIT-bijdrage vastgelegd op € 24,3
mln.
2007: raamovereenkomst tussen NS,
voormalig ministeries VenW en VROM,
ProRail en NSP-gemeenten Arnhem,
Breda, Den Haag, Rotterdam en
Utrecht, met afspraken over de
(financiële) bijdrage van de NS en de
uitvoering.

2011: kostenraming n.a.v. mislukte aanbe­
steding in 2009 geactualiseerd. Bouw OVterminal gefaseerd uitgevoerd. Bijdragen Rijk,
regionale overheden en gemeente verhoogd.
Perrontunnel en ondergrondse fietsenstalling
eind 2011 opgeleverd, tijdelijk station uit
dienst genomen en OV-terminal gebouwd.

Uitvoering Marktpartijen zijn betrokken bij de
vastgoedexploitatie van het gebied en de
OV-terminal. Nieuwe perrontunnel (met
ondergrondse fietsenstalling, onderdeel fase
1) is in juli 2011 opengesteld. Sloop tijdelijk
station mei 2012 gereed. Start uitvoering fase
2 (bouw stationshal) september 2012.
Opleverdatum van de OV-terminal is op basis
van gerealiseerde voortgang september
2015. Officiële opening  is te verwachten in
november 2015.

2014: meerkosten à € 0,7 mln door langer
gebruik van de tijdelijke traverse en tijdelijk
station en duurder uitvallen van sloop van
tijdelijke traverse.

2012: ter voorbereiding op aanbesteding fase
2 businesscase herijkt en extra toegezegde
rijksbijdrage van € 7,5 mln. Projectbudget met
€ 2,2 mln verlaagd door niet meer opnemen
gerealiseerde en formeel vastgestelde
planuitwerkingsuitgaven.
2013: kostenstijging van € 0,8 mln.

2015: ingebruikname van fase 2 van de
OV-terminal verschoven naar september
2015. De complexheid van het ontwerp van de
transferhal en de wijziging van constructie­
delen uit kostenoverwegingen, heeft een
langere engineeringtijd gevergd dan vooraf
aangenomen. De 2e fase van de OV-terminal
wordt gelijktijdig opengesteld met het
trolleybussenplein.

Financiën Totale taakstellende bijdrage IenM
bedraagt € 133 mln.
OV-terminal: € 108 mln Infrafonds, artikel IF
13.03.01 en € 25 mln, HXII.
MIRT Overzicht 2016 | 284

Traject Oost

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13

’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • • • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Probleem is de bestaande vervoerspanning op het spoor tussen Amsterdam/
Schiphol en Frankfurt. Er is onderzocht wat de
meest efficiënte manier is om die vervoerspanning op te lossen, rekening houdend met
de aansluiting op het Trans-Europese
netwerk, de ontsluiting van Schiphol en het
stimuleren van de substitutie van vlieg- en
autoverkeer naar treinverkeer.
Oplossing Het kabinet heeft besloten af te
zien van de aanleg van een nieuwe hogesnelheidslijn langs bestaand spoor. In plaats
daarvan is gekozen voor diverse maatregelen
ter verbetering en (andere) benutting van de
bestaande spoorlijn Utrecht-Arnhem-Duitse
grens. Deze keuze is gebaseerd op de
resultaten van de studie naar de vervoer­
waarde en de economische effecten van een
nieuwe hogesnelheidslijn, de kosten van de
aanleg daarvan en de nieuwe inzichten in de
mogelijkheden van benutting van het
bestaande spoor. Met het besluit van het
kabinet is de Tracéwetprocedure beëindigd.
Planning
Oplevering: divers

king van de projecten in Driebergen-Zeist,
Maarsbergen en Bunnik, waarover in het
convenant van juni 2006 afspraken zijn
gemaakt (kosten planuitwerking € 8 mln).
Voor de realisatie van deze projecten is € 233
mln beschikbaar. Artikel IF 13.03.01.
Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: de
minister heeft, naar aanleiding van de motie
Haersma Buma, per brief aan de Kamer (d.d.
16 mei 2003) toegezegd de beschikking in
2003 af te geven. Moties: Haersma Buma, (TK
28600 XII en TK 28600 A, nr 95) verzoekt de
regering om € 25 mln in 2003 te beschikken
gericht op de realisatie van het HSL-Oostdeelpakket (kopgroep). Convenant: met de
regio zijn in juni 2006 nadere afspraken
gemaakt voor drie planuitwerkingen
betreffende DriebergenZeist, Maarsbergen en
Bunnik.

2012: optimalisering van de planuit­
werking heeft geleid tot € 2 mln hogere
planuitwerkingskosten. Deze zijn gedekt
door budgetoverheveling uit het
realisatiebudget.
2013: de stijging het projectbudget met
€ 24 mln wordt verklaard door aanvullende veiligheidseisen aan het spoor (€ 13
mln) en prijsstijgingen ten opzichte van de
basisraming sinds 2005 (€ 10 mln)
alsmede hogere planuitwerkingskosten
om te komen tot een breed gedragen
ontwerp (€ 1 mln). Het project gaat over
van de planuitwerkingsfase naar de
realisatiefase.
2014: bij Voorjaarsnota 2013 is het
projectbudget opgehoogd met € 6 mln.
2015: bij Slotwet 2013/Voorjaarsnota
2014 is het projectbudget opgehoogd met
€ 5,3 mln.
2016: het projectbudget is verlaagd met
€ 6,8 mln naar aanleiding van een
gerealiseerde aanbestedingsmeevaller bij
het deelproject Bunnik.

Financiën Enkele kleine infrastructurele
maatregelen om de capaciteit en betrouwbaarheid te verhogen zijn gerealiseerd. Het
gaat onder andere om enkele perronverlengingen en het aanpassen van het huidige
beveiligingssysteem: kosten € 21 mln. In 2008
is een aanvang gemaakt met de planuitwerMIRT Overzicht 2016 | 285

Goederenroute
Elst-Deventer-Twente
(NaNOV)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen goederen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In 1999 is besloten om geen nieuwe
Noord-Oostelijke Verbinding (NOV) aan te
leggen. De toename van het goederenvervoer
over bestaand spoor (Elst – Arnhem Deventer - Twente) veroorzaakt
omgevingshinder.
Oplossing Het programma NaNOV omvat
een divers pakket van hinderbeperkende
maatregelen, waaronder het vervangen van
overwegen door tunnels en het versnellen van
de sanering van geluidhinder.
De Tweede Kamer is bij brief van 16 maart
2015 (Kamerstuk 32 404, nr. 187) geïnformeerd over de voortgang van het NaNOVprogramma. Bij de besluitvorming over
PHS-onderdelen in juni 2014 (Kamerstuk 32
404, nr. 74 dd 17 juni 2014) is besloten dat de
Goederenroute Oost-Nederland (Elst –
Oldenzaal/grens, inclusief kopmaken te
Deventer) in ieder geval tot rond 2030 niet
nodig is. De reservering in het NaNOV-budget
voor voorzieningen voor het kopmaken te
Deventer is daardoor niet meer nodig; de
vrijvallende gelden zijn toegevoegd aan de
investeringsruimte (IF 13.08).

Financiën Taakstellend budget: € 138 mln.
Artikel IF 13.03.02.
Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: brief van
de minister aan de Tweede Kamer (TK 22589,
nr 157) over de gevolgen van het besluit geen
nieuwe Noordoostelijke verbinding (NOV) aan
te leggen en het besluit tot uitvoering
NaNOV-maatregelen

2014: oplevering uitgesteld vanwege nog
niet afgerond overleg met enkele
gemeenten (Deventer, Rheden en Borne).
2016: de reservering in het NaNOV-budget
voor voorzieningen voor het kopmaken te
Deventer is niet meer nodig; de vrijvallende gelden zijn toegevoegd aan de
investeringsruimte (IF 13.08).

Planning
2009: start realisatie
2018: oplevering

MIRT Overzicht 2016 | 286

•

Bovenloop IJssel
(IJsselkop tot Zutphen)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15

’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •
•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het traject IJsselkop tot Zutphen is
moeilijk bevaarbaar voor de beoogde klasse
Va-scheepvaart. Dit bemoeilijkt tevens de
toegang tot het Twentekanaal, dat juist
geschikt wordt gemaakt voor deze klasse
schepen.
Oplossing In de planuitwerking wordt met
name gekeken naar de mogelijkheden om de
vaarbreedte van de bochten in dit traject van
de IJssel aan te passen, waardoor klasse
Va-schepen het traject IJsselkop-Zutphen
veiliger en efficiënter kunnen bevaren.

Planning
2026-2028: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 36 mln.
Artikel IF 15.03.02.

2011: als gevolg van capaciteitsproblemen
bij Verkeer en Waterstaat is de planning
verder vertraagd.
2012: op basis van de prioritering uit de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
wordt dit project gefaseerd en wordt
oplevering verwacht in de periode
2021-2023. De projectkosten zijn
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 7 mln).
2014: de bezuinigingen uit het Lente- en
aanvullend Regeerakkoord van 2012
hebben, zoals besloten in de
Voorjaarsnota 2013, tot gevolg dat de
oplevering van dit project wordt vertraagd.

MIRT Overzicht 2016 | 287

Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen IJssel

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15

’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
•

•

•

•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op basis van de begin 2009
opgeleverde verkenning is gebleken dat er
sprake is van een zeer beperkt aantal
ligplaatsen tussen Lobith en Kampen dat
geschikt is voor klasse IV/V-schepen. Het
gebrek aan ligplaatsen voor grotere schepen
op de IJssel bemoeilijkt een logistieke
planning in verband met de regelgeving voor
vaar- en rusttijden en zorgt bovendien voor
extra pieken bij het passeren van de sluis bij
Eefde. Het grootste knelpunt doet zich voor
op de Boven IJssel tussen Arnhem en
Zutphen.
Oplossing Het tekort aan ligplaatsen zal
gefaseerd worden aangepakt. Voor de korte
termijn is ingezet op het als quick win
realiseren van enkele ligplaatsen met name
op de Boven IJssel; twee ligplaatsen bij
Arnhem en vier bij Eefde. Deze quick wins zijn
in 2010/2011 gerealiseerd. Daarnaast is de
planuitwerking gestart gericht op de
mogelijke realisatie van een overnachtingshaven aan de Boven IJssel. In 2013 is de
voorkeursbeslissing genomen om onder
andere zeventien ligplaatsen in de Valeplas
ten oosten van Arnhem te realiseren.

Planning
2018: projectbeslissing
2019 start realisatie
2019-2020: openstelling
Financiën
Taakstellend budget: € 28 mln. Artikel IF
15.03.02.
Politiek/bestuurlijk In het najaar van 2013 is
de voorkeursbeslissing genomen.

2011: in het kader van de quick wins
ligplaatsen zijn in 2010 twee ligplaatsen
aangelegd bij Arnhem en vier bij Eefde. Het
projectbesluit is met een jaar vertraagd.
Dit zal de start van de realisatie niet
beïnvloeden.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 7 mln). In het regeerakkoord zijn taakstellingen afgesproken
voor bovenwettelijke inpassing, aanpassing omgevingsrecht en toepassing PPS.
Voor dit project betreft het een bedrag van
€ 1,3 mln voor bovenwettelijke inpassing.
2014: de bezuinigingen uit het Lente- en
aanvullend Regeerakkoord van 2012 en
autonome vertragingen hebben, zoals bij
Voorjaarsnota 2013 is besloten, tot gevolg
dat de oplevering van het project is
getemporiseerd.
2015: najaar 2013 is de voorkeursbeslissing genomen.
2016: de planuitwerking is later gestart
omdat het samenstellen van een team
voor de planuitwerking extra tijd heeft
gekost.

MIRT Overzicht 2016 | 288

Capaciteitsuitbreiding sluis
Eefde

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12

’13

’14 ’15

’16

• •

MIRT fase
Opgave

•
•
•

Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Capaciteitstekort en daardoor te
lange wachttijden bij sluis Eefde.

Financiën Taakstellend budget: € 75 mln.
Artikel IF 15.03.02.

Oplossing Begin 2012 heeft de minister van
IenM in afstemming met de decentrale
overheden besloten dat de capaciteit van de
sluis bij Eefde wordt uitgebreid door de aanleg
van een tweede sluiskolk. De voorsluis van de
bestaande sluiskolk blijft behouden en de
drempel van de nieuwe sluiskolk zal lager
worden aangelegd in verband met te
verwachten toekomstige lagere waterstanden
op de IJssel.

Politiek/bestuurlijk De bezuinigingen uit het
Lente- en aanvullend Regeerakkoord van
2012 hebben, zoals besloten bij
Voorjaarsnota 2013, tot gevolg dat de
realisatie getemporiseerd is. Er is overleg met
de regio over de bestemmingsplanprocedure.

Planning
2015: projectbeslissing
2017: start realisatie
2019 - 2020: openstelling

Uitvoering Voor sluis Eefde is besloten het
project als DBFM in de markt te zetten.

2013: in 2012 heeft de minister van IenM
de voorkeursbeslissing voor de sluis Eefde
genomen.
2014: als gevolg van autonome vertraging
en de bezuinigingen is de realisatie
vertraagd. De scope is ook gewijzigd,
waardoor de voorsluis van de bestaande
sluiskolk blijft behouden en de drempel
van de nieuwe sluiskolk wordt verlaagd in
verband met te verwachten waterstanden.
2016: als gevolg van vertraging in de
bestuurlijke besluitvorming in de
bestemmingsplanprocedure is de
projectbeslissing vertraagd net als de start
van de realisatie.

MIRT Overzicht 2016 | 289

•

Toekomstvisie Waal

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15

’16

•
•
• •

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De problemen op de Waal hebben te
maken met beperkingen in de afmetingen
van de vaargeul. Maatgevend zijn de
beschikbare breedte en diepte bij lage
rivierafvoeren. Het vastgestelde referentieniveau daarbij is de internationaal Overeen­
gekomen Lage Rivierstand. Er bestaat
daarnaast een groot tekort aan veilige
overnachtingsplaatsen langs de Waal.
Oplossing Door het uitvoeren van baggerwerk in combinatie met maatregelen die de
vaardiepte op de lange termijn in standhouden, is een minimale diepte van 2,8 m bij
overeengekomen lage rivierstand gerealiseerd. De breedte van de vaargeul van de
Waal blijft gehandhaafd op 150 m. In 2012 is
besloten tot een pilot Langsdammen Waal,
die onder andere gericht is op meer inzicht in
het beïnvloeden van sedimentatie en
stabilisatie van de rivierbodem. Het beoogde
resultaat is het minimaliseren van onderhoudsbaggerwerk en het stoppen van de
bodemdaling op de Waal. Dit deelproject
wordt, voor wat betreft het aanleggen van de
Langsdammen, opgepakt binnen het
programma Ruimte voor de Rivier. Na de
realisatie volgt monitoring en evaluatie. De
aanleg van nieuwe overnachtinghavens bij
Lobith /Weurt wordt onderzocht. De
planuitwerking voor de overnachtingshaven
Lobith is overgedragen aan de provincie
Gelderland. Rijkswaterstaat zorgt voor de
realisatie. De voorkeursoplossing is moderni-

sering van de bestaande haven Tuindorp en
aanleg van een nieuwe haven Beijenwaard bij
Spijk. De deelstudie voor verbetering van de
havenmond van de bestaande overnachtingshaven Haaften is eind 2011 afgerond.
De verdere uitwerking wordt in de periode
vanaf 2014 gefaseerd opgepakt, waarbij de
realisatie van de verbetering van de havenmond start in 2015 (fase 1). Vervolgens
worden de ligplaatsen binnen het beheersgebied van Rijkswaterstaat aangepakt (fase 2)
en tot slot wordt bezien of aanpassingen
noodzakelijk en mogelijk zijn in het overige
deel van de haven (fase 3).
Planning
2015: start realisatie Haaften
2016: projectbeslissing Lobith
2017: openstelling Tuindorp
2019-2021: openstelling Beijenwaard
Vanaf 2016: openstelling Haaften (gefaseerd)
2019: openstelling pilot Langsdammen
Na 2020: openstelling Weurt
Financiën Taakstellend budget: € 131 mln.
Artikel IF 15.03.02.
Politiek/bestuurlijk Medio 2014 is de
voorkeursbeslissing voor de overnachtingshaven bij Lobith genomen.
Uitvoering Op basis van de PPC-toets voor
Lobith is gebleken dat DBFM nauwelijks
meerwaarde oplevert en wel extra risico’s.

2011: er is besloten om de huidige breedte van de
vaargeul (150 m) te handhaven. De diepte van de
vaargeul is op 2,8 m bij overeengekomen lage
rivierstand gebracht.
2012: projectkosten aangepast door nieuwe
bekostigingssystematiek RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 37 mln). Op basis van de
prioritering uit de SVIR wordt de overnachtings­
haven Weurt gefaseerd uitgevoerd en wordt
oplevering verwacht in de periode 2021-2023. In
het regeerakkoord zijn taakstellingen afgesproken.
Voor dit project betreft het een bedrag van € 5,7
mln voor bovenwettelijke inpassing, € 4 mln
omgevingsrecht en € 2,5 mln PPS.
2013: de planuitwerking voor de overnachtings­
haven Lobith is overgedragen aan de provincie
Gelderland, die voor de inpassing van de haven een
provinciaal inpassingplan opstelt. Ook is er een
besluit genomen over de pilot Langsdammen
Waal, waarvoor € 14 mln is overgeboekt naar het
programma Ruimte voor de Rivier.
2014: bezuinigingen uit het Lente- en aanvullend
Regeerakkoordhebben, zoals besloten bij
Voorjaarsnota 2013, tot gevolg dat het deelproject
Lobith wordt getemporiseerd.
2015: de voorkeursbeslissing voor een overnachtingshaven bij Lobith is genomen.
2016: de start van de realisatie van Haaften, fase 1
is verschoven naar 2015 vanwege de mogelijkheid
tot efficiënte koppeling met onderhouds­werkzaamheden.

MIRT Overzicht 2016 | 290

Twentekanalen, verruiming (fase 2)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave

•
•

Oplossing
Planning
Financiën

•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De bereikbaarheid van Twente voor
klasse Va-schepen is ontoereikend.
Oplossing Het verruimen van het kanaal­
gedeelte tussen de IJssel en sluis Eefde, tussen
sluis Delden tot de haven van Enschede en het
Zijkanaal naar Almelo tot een vaarweg met
een klasse Va krap profiel. Onderzocht wordt
in hoeverre de oevers natuurvriendelijk in te
richten zijn.
Planning
2015: projectbeslissing
2017: start realisatie
2018-2020: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 27 mln.
Artikel IF 15.03.02.

Politiek/bestuurlijk Bestuurlijk is afgesproken dat voor het project Europese subsidie zal
worden aangevraagd. Hiermee kan het
budgettekort van € 6 mln worden opgelost.
De regionale partijen staan voor € 4 mln
garant mocht deze aanvraag niet gehonoreerd worden. De voorkeursbeslissing is eind
2013 genomen.
Uitvoering Tegelijkertijd met de voorkeurs­
beslissing is op basis van een PPC besloten dat
het een D&C contract wordt.

2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 19 mln). In het regeer­
akkoord zijn taakstellingen afgesproken
voor bovenwettelijke inpassing, aanpassing omgevingsrecht en toepassing PPS.
Voor dit project betreft het een bedrag van
€ 3,8 mln bovenwettelijke inpassing en
€ 1,7 mln PPS.
2014: als gevolg van autonome vertraging
en de bezuinigingen is de oplevering van
de Twentekanalen vertraagd.
2015: eind 2013 is de voorkeursbeslissing
genomen.

MIRT Overzicht 2016 | 291

’16

Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Amsterdam-Rijnkanaal Zuid

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13

’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Een tekort aan ligplaatsen op het
zuidelijk deel van het Amsterdam-Rijnkanaal
nabij Tiel. Dit bemoeilijkt een goede logistieke
planning voor de binnenvaartondernemer in
verband met de wet- en regelgeving voor
vaar- en rusttijden. Daarnaast vergroot de
ontoereikende ligplaatscapaciteit de kans op
onveilig vaargedrag.

Planning
2015: start realisatie
2015: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 2 mln.
Artikel IF 15.03.01 (onderdeel van het
amendement ligplaatsen).

2015: dit project maakt deel uit van
Toekomstvisie Waal en is overgegaan naar
de realisatiefase door aanwending van
budget uit het Amendement Ligplaatsen
(nr. 10, 33 000 A, vergaderjaar
2011-2012).

Oplossing De ligplaatscapaciteit wordt
verbeterd door aanleg van drie extra
meerpalen met eenvoudige afloopvoorzieningen, ten noordwesten van de Prins
Bernardsluis. Hierdoor komen er ligplaatsen
voor maximaal zes schepen van de grootste
klasse beschikbaar. Daarnaast wordt beoogd
een gebied aan te wijzen, waar schepen met
behulp van spudpalen plaats kunnen nemen.
Verwacht wordt dat hierdoor extra ligplaatsruimte ontstaat voor nog twee tot vier
schepen, afhankelijk van de afmeting en
ligging van de schepen. Verder wordt met
beheersmaatregelen de bezetting van de
ligplaatscapaciteit tussen Utrecht en Tiel
geoptimaliseerd.

MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2016
2015 | 292

Vaarweg Meppel-Ramspol
(keersluis Zwartsluis)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave

•
• •

Oplossing
Planning
Financiën

•
• •

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op de klasse Va vaarweg MeppelRamspol is de keersluis bij Zwartsluis
gemiddeld 16 dagen per jaar gesloten
vanwege hoge/lage waterstanden, waardoor
er op die dagen geen scheepvaart mogelijk is.
Dit leidt tot oponthoud en/of overslagkosten.
Daarnaast is de keersluis te krap, de drempel
te ondiep en voldoet de waterkering niet aan
de huidige eisen.
Oplossing Vervanging van de bestaande
keersluis door een schutsluis geschikt voor
scheepvaartklasse Va, die voldoet aan de wet
op de waterkering, inclusief vervanging van de
brug in de N331 en realisatie van een nieuw
bedieningsgebouw.
Planning
2008: projectbeslissing
2011: uitvoeringsbeslissing
2012: start realisatie
2017: openstelling

Financiën Taakstellend budget: € 64 mln
(inclusief bijdrage van € 8 mln van het
Hoogwaterbeschermingsprogramma en
€ 5 mln van derden). Artikel IF 15.03.01.
Politiek/bestuurlijk Met amendement
Anker/Van Hijum (TK 31474 A, nr 9) heeft de
Tweede Kamer in juli 2008 € 10 mln
beschikbaar gesteld voor de regionale
voorkeursvariant, uitgaande van een
regionale bijdrage voor de meerkosten. In de
bestuursovereenkomst die op 13 november
2008 is ondertekend door de staatssecretaris
van voormalig VenW, de provincies Overijssel
en Drenthe en de gemeenten Meppel en
Zwartewaterland is vastgelegd dat de
decentrale overheden gezamenlijk € 5 mln
beschikbaar stellen.

2011: de nieuwe sluis zal evenals de huidige
keersluis een rol vervullen als waterkering. De
additionele kosten hiervoor worden ten laste
gebracht van het Hoogwaterbeschermings­
programma. Door de opgelopen vertraging is
oplevering thans voorzien in 2015.
2012: het project is overgegaan naar de
realisatiefase. De projectkosten zijn aange­past
door de nieuwe bekostigingssystematiek van
RWS. Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLD-bijdrage
(€ 5 mln). Vanuit het Hoogwaterbeschermings­
programma komt een bijdrage van € 8 mln.
2014: de aanleg van wachtplaatsen voor de
beroepsvaart is toegevoegd aan de scope. De
opleverdatum is verschoven omdat meer tijd
nodig is in de voorbereiding van de uitvoering.
2015: bij de start uitvoering is de aanwezigheid
van asbest geconstateerd. De openstelling van
het project is vertraagd door het noodzakelijk
uit te voeren onderzoek en het inpassen van de
verwijdering van de asbest.
2016: de meerkosten als gevolg van het
verwijderen van asbest bedragen € 11 mln.
Hiervoor is het taakstellend budget opgehoogd.

MIRT Overzicht 2016 | 293

294 | MIRT Overzicht 2016

Noord-Nederland
Visie
Hoofdopgaven
Gebieden met concentratie van opgaven van nationaal belang
Overige gebiedsopgaven
Kaarten
Infographic
Project- en programmabladen

Visie
Noord-Nederland omvat de provincies Groningen, Fryslân en
Drenthe. Noord-Nederland is een gebied met een grote landschappelijke diversiteit en relatief veel ruimte. De steden spelen in
Noord-Nederland een belangrijke rol. Meer dan de helft van de
ruim 1,7 miljoen inwoners in dit gebied woont en werkt in één van
de stedelijke gebieden Groningen-Assen, Leeuwarden en Emmen.
De stedelijke gebieden zijn van groot belang voor het aanbieden en
in stand houden van een hoog voorzieningenniveau (zoals
onderwijs, gezondheidszorg en cultuur). Het havencomplex in de
Eemsdelta fungeert als internationale toegangspoort voor
Noord-Nederland. De economische kracht van Noord-Nederland
ligt in de (inter)nationale positie van een aantal economische
robuuste clusters: Energie, Chemie, Water-(technologie), High Tech
(sensortechnologie), Agro & Food en Life Sciences & Health
(healthy ageing). Het samenspel van en de samenhang tussen deze
sectoren vormen een goede basis voor de transitie naar een
circulaire economie.
Een goede bereikbaarheid is een belangrijke randvoorwaarde voor
het versterken van de economische potentie van de regio en vergt
de inzet van alle modaliteiten (weg, spoor, binnen-, zee- en
luchtvaart). De belangrijkste transportassen zijn de A6/A7, de A28/
A37, de spoordriehoek Zwolle-Groningen-Leeuwarden, de spoorlijn
Zwolle-Emmen, de spoorlijn Groningen-Bremen, de vaarweg
Lemmer-Delfzijl en de zeeverbinding Eemshaven-Noordzee. De
inzet is gericht op het ontwikkelen van een robuust mobiliteits­
systeem tussen de stedelijke regio’s en economische kernzones in

(Noord-)Nederland met de (inter)nationale kerngebieden in
noord-oost Europa.

Hoofdopgaven
Het maken van een omslag naar een duurzame
energievoorziening
De afname van de beschikbaarheid van fossiele brand- en grondstoffen vraagt om meer zelfvoorzienendheid, duurzame energieopwekking en hergebruik van (rest) producten en grondstoffen (de
circulaire economie). Hiervoor is een energietransitie en daarmee
een transitie naar een circulaire economie noodzakelijk. Dankzij
een strategische ligging op een Europees knooppunt van gas- en
elektriciteitsinfrastructuur, de aanwezige kennisinstellingen,
economische sectoren en ruimtelijke mogelijkheden voor
experimenten met innovatieve energietechniek is Noord-Nederland
hiervoor bij uitstek geschikt. Noord-Nederland kent van oudsher
sterke economische sectoren energie, landbouw, industrie en
logistiek. De kansen voor de transitie naar een circulaire economie
liggen in meer samenwerking en dwarsverbanden tussen deze
sectoren.

Versterken van de economische structuur door ruimte te
geven aan sterke economische clusters
De ruimtelijk economische strategie is gericht op het uitbouwen
van de sterke clusters en het verbeteren van de internationale
verbindingen en van de verbinding van de steden met het landelijke
gebied. Door de concentratie van economische activiteiten in de
MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2015
2016 | 295

stedelijke netwerken en grootschalige bedrijvigheid buiten deze
steden zoals de (zee)haven Eemshaven/Delfzijl, Harlingen en de
dryport Coevorden wordt de agglomeratiekracht versterkt. Deze
strategie wordt ondersteund door de uitvoering van het
Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP). In de meer perifere
gebieden krijgt Noord-Nederland te maken met een verder afname
van het aantal inwoners, vergrijzing en ontgroening. Door deze
demografische ontwikkelingen staat het voorzieningenniveau
onder druk en is in een aantal gebieden een overaanbod van
(incourant) vastgoed. Daarnaast daalt door de veranderende
bevolkingssamenstelling het potentiële arbeidsaanbod. Naast
herstructurering van de woningvoorraad zijn herstructureringen op
het gebied van voorzieningen, bereikbaarheid en arbeidsmarkt
noodzakelijk.

Een duurzame zoetwatervoorziening met een veilig
vestigings-, woon- en investeringsklimaat
Noord-Nederland zal tijdig moeten inspelen op de effecten van
klimaatverandering op de structuur en het gebruik van de ruimte.
Het gaat hierbij met name om de ontwikkeling van een robuust
kustlandschap en zoetwatersysteem ter vergroting van de waterveiligheid, waterzelfvoorziening en het voorkomen van verdroging.
Met een integrale aanpak van wateropgaven worden verbindingen
gelegd met innovaties in landbouw, kustverdediging en watertechnologie en het versterken van de omgevingskwaliteit.

Gebieden met concentratie van opgaven
van nationaal belang
Energyport
Energyport (Noord-)Nederland is het energieknooppunt van
noord-west Europa. Dankzij de aanwezige energie-infrastructuur,
de kennispositie en de ruimtelijke kenmerken, kan NoordNederland deze rol vervullen. Een groot aantal kabels en (buis)
leidingen van elektriciteit, gas, telecom en data landt aan in de
Eemshaven en vertakt zich naar de rest van Nederland en Europa.
De Eemshaven heeft een rol als logistiek knooppunt voor offshore
windenergie. Energyport is goed op weg om samen met
Niedersachsen het kenniscentrum voor energievoorziening en
-transitie te vormen (European Region of Excellence in Energy). De
ligging aan zee, geologie en aanwezige ruimte bieden (experimenteer)mogelijkheden voor energie-innovatie.
Het Rijk draagt bij aan het versterken van Energyport door onder
andere het aanwijzen van locaties voor de vestiging van nieuwe
elektriciteitscentrales in de Eemshaven en het robuust en compleet
maken van het hoofdenergienetwerk (noordwest 380 kV
verbinding).

herijkte Ecologische Hoofd Structuur. Economisch is de Waddenzee
van betekenis voor scheepvaart, visserij, winning van delfstoffen en
recreatie. De hoofdopgave is het waarborgen van een duurzaam en
veilig water- en ecosysteem, in samenhang met de ontwikkeling
van economische functies.

Gaswinningsgebied
De problematiek in Groningen als gevolg van de gaswinning is
omvangrijk. Bij grote delen van de bevolking is er sprake van
gevoelens van wantrouwen, onzekerheid en onveiligheid. Het
aanpakken van de veiligheid in het gebied biedt kansen om de
leefbaarheid, de economie en de duurzaamheid van het gebied te
vergroten. Op basis van het bestuursakkoord ‘Vertrouwen in herstel
en herstel van vertrouwen’ van 17 januari 2014, zijn al veel acties in
gang gezet onder andere ter verbetering van de leefbaarheid. De
bijzondere problematiek in het gebied, waarbij veiligheid en
andere publieke belangen in het geding zijn en waarbij veel
publieke en private partijen betrokken zijn, vraagt om een
bijzondere en integrale aanpak. Daarom is in aanvulling op het
bestuursakkoord van 9 februari 2015 gekozen voor publieke regie
door een Nationaal Coördinator Groningen.
Hans Alders is op 1 juni 2015 gestart als Nationaal Coördinator en hij
geeft vorm en inhoud aan zowel de totstandkoming als de
uitvoering van het Programma Aardbevingbestendig en Kansrijk
Groningen. Het betreft een langjarig programma en bevat alle
maatregelen en voorzieningen om de opgaven in Groningen het
hooft te bieden en op te lossen. Het doel van het programma is dat
Groningen uiterlijk in 2015 veilig en vitaal is.
Noord-Nederland als ‘living lab’ regio: de achtertuin als proeftuin
In Noord-Nederland wordt de ruimte en kennis benut om de
vertaalslag te maken van kennis naar oplossingen voor grote
maatschappelijke uitdagingen. De Noorderruimte fungeert daarin
letterlijk als proeftuin voor toepassing van nieuwe producten,
concepten en diensten. Als living lab regio worden oplossingen
niet alleen bedacht en ontwikkeld, maar ook door bedrijven
toegepast en getest in een reële omgeving met gebruikers. Door
deze manier van testen en verbeteren ontstaan producten en
diensten die kunnen worden vermarkt en geëxporteerd naar de rest
van Europa en verder. Zo dragen living labs bij aan de groei van de
concurrentiekracht van Nederland. Noord-Nederland kent op dit
moment een groot aantal proeftuinen waarin kennisinstellingen
en het bedrijfsleven samenwerken aan oplossingen voor vraagstukken zoals energievoorziening, voedselproductie en een schone,
veilige watervoorziening en bevolkingsdaling.

Overige gebiedsopgaven
Groningen-Assen

Waddenzee
De Waddenzee is door UNESCO aangewezen als natuurlijk erfgoed
en is onderdeel van het Europese Natura 2000-netwerk en de

296 | MIRT Overzicht 2016

De regio Groningen-Assen vormt de belangrijkste bevolkings- en
werkgelegenheidsconcentratie in Noord-Nederland en vervult een
verzorgingsfunctie voor een omvangrijk gebied. Ruimtelijk wordt

Noord-Nederland

ingezet op bundeling en concentratie van het wonen en werken op
de zogeheten T-structuur, gevormd door de A7, de A28 en het spoor.
Daaromheen wordt het aanttrekkelijke landschap behouden en
versterkt. De in 2013 geactualiseerde Netwerkanalyse en de op basis
daarvan opgestelde bereikbaarheidsstrategie, bevestigt de sterke
inzet op autoverkeer, openbaar vervoer en fiets en de verbindende
schakels daartussen. Hoogwaardige OV-assen van bus en spoor
vormen de ruggengraat van het openbaar vervoer en verbinden de
regionale kernen, met de P+R’s en de economische toplocaties in
de steden. Een bijzondere opgave de komende jaren is het
bereikbaar houden van de steden en de regio gedurende de
uitvoering van vele projecten op weg en spoor. De Minder Hinder
aanpak en Beter Benutten bieden daarvoor goede handvatten.
Binnen de regio Groningen-Assen spelen twee belangrijke
gebiedsontwikkelingen, te weten Groningen Centrale Zone en
Assen FlorijnAs. De plannen voor de Centrale Zone zijn erop gericht
verouderde bedrijventerreinen, het stationsgebied en het gebied
rond het Universitair Medisch Centrum, te transformeren en te
verdichten tot toplocaties voor onder andere de kenniseconomie
met een landelijk bereik en gemengde, hoogwaardige
woon-werkmilieus.
De FlorijnAs is een noord-zuid gerichte ontwikkelingszone binnen
Assen. Ingrepen in de infrastructuur vormen de drager voor de
duurzame (her)ontwikkeling van deze zone, met onder meer het
uitbreiden van OV-voorzieningen en het bouwen van meer
woningen in de bestaande stad.

Leeuwarden
Dit stedelijk netwerk huisvest circa 330.000 inwoners. Met de
huidige woon-werkrelaties worden de onderlinge verbanden tussen
de steden steeds belangrijker. Door de hiermee gepaard gaande
verkeer- en vervoerstromen goed te organiseren en de verstedelijking te concentreren in de stedenring, blijft het platteland van
Fryslân ruim en open. Hierdoor worden de kernkwaliteiten van dit
gebied gewaarborgd en kan het zijn functie voor de landbouw,
natuur en (water)recreatie behouden. Binnen dit stedelijk netwerk
is Leeuwarden Nieuw Stroomland de belangrijkste gebiedsontwikkeling. Nieuw Stroomland is een duurzame gebiedsontwikkeling
waar de ontwikkeling van wonen, werken en recreëren in een
innovatieve omgeving waarbij het oude karakteristieke landschap
herkenbaar blijft.
Leeuwarden is uitgeroepen tot Europese Culturele Hoofdstad 2018.
In dit kader wordt een veelheid aan evenementen georganiseerd en
projecten ontwikkeld, met de bedoeling om door te werken tot
lang na 2018, in Leeuwarden, in de provincie Fryslân en in NoordNederland als geheel.

bereikbaarheid, hoogwaardige achterlandverbindingen en het
versterken van de centrumfuncties van Emmen en Coevorden. De
belangrijkste gebiedsontwikkelingen in Zuid-Drenthe betreffen de
centra van Emmen (voorheen Atalanta) en Coevorden. De verplaatsing van het Dierenpark Emmen maakt de weg vrij voor versterking
en modernisering van het stadscentrum met onder meer een nieuw
Stadstheater en de nieuwbouw van het Dierenpark Emmen met een
oppervlakte van 22 hectare.

Eemsdelta
De Eemsdelta omvat het havencomplex in Delfzijl met een cluster
van zware chemische bedrijvigheid, en de Eemshaven, die voor de
ontwikkeling van grootschalige industrie aangelegd is en inmiddels
als locatie voor energiegerelateerde bedrijvigheid zeer in trek is. De
ontwikkeling van de energiesector,de chemie en de aardbevingen
vergen mogelijk aanpassing van de (energie-) infrastructuur. De
kustveiligheid, die o.a. door klimaatverandering afneemt, moet
worden gegarandeerd. Voor de periode 2010-2018 worden ingrijpende maatregelen genomen vanwege een sterke afname van het
aantal huishoudens. Deze ontwikkelingen zijn aanleiding om voor
de Eemsdelta een integrale gebiedsvisie op te stellen.

Noorderruimte: Friese Meren, Lauwersmeer,
Veenkoloniën
Het landelijk gebied in Noord-Nederland wordt ook wel aangeduid
als de Noorderruimte. Dit gebied bestaat uit een groot aantal
unieke natuur- en cultuurlandschappen, waar kansen liggen voor
duurzame landbouw, toerisme en recreatie, kleinschalige bedrijvigheid en landelijk wonen.De Noorderruimte heeft ook te maken met
klimaatverandering, demografische veranderingen, nieuwe vormen
van energiewinning en agrarische schaalvergroting. De ontwerp­
opgave is de aanpassing van bestaande functies en de inpassing van
nieuwe functies in de karakteristieke landschappen. De focus ligt
op de laaggelegen Blauwgroene gordel van (voormalige) veengebieden, met de Friese Meren, het Lauwersmeer en de Veenkoloniën. In
het in 2013 afgeronde MIRT Onderzoek Economie van Water en
Landschap zijn scenario’s ontwikkeld waarin actuele en komende
transities op het gebied van klimaat/water, energie, landbouw en
demografie zo efficiënt mogelijk worden samengebracht.

Zie voor gebiedsagenda Noord-Nederland

Emmen
Dit stedelijk netwerk telt bijna 325.000 inwoners. Bevolking en
werkgelegenheid zijn geconcentreerd in en om Emmen, Coevorden
en Hoogeveen. Het beleid is primair gericht op versterking van de
economische structuur door meer inzet op kansrijke sectoren als
chemie/biobased economy, logistiek en energie, een goede

MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2015
2016 | 297

NATIONAAL BELAN

ONDERGR

NATIONAAL
BELAN
NATIONAAL
BELAN

ONDERGROND
ONDERGRON

(Mogelijke)
vestigingsplaats
electricite
Primaire
keringniet
- voldoet
niet (Derde
Toets)
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electr
Primaire
kering - voldoet
(Derde Toets)
PRODUCTIE
& TRANSITIE
Primaire
kering
- nader onderzoek
nodg (Derde Toets)
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Kansrijk gebied windenergie (illustratief )
Zoetwater

NATIONA

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL BE

Primaire kering - voldoet (Derde Toets)

Zoetwater
Hoofdwegennet:
deelkerncentra
TEN-t
Primaire kering - nader onderzoek nodg (Derde
Toets)
(Mogelijke)
vestigingsplaats
Zoetwater
(Mogelijke)
vestigingsplaats
ele
kering - voldoet
(Derde
Toets) kering - nader onderzoek nodg (Derde Toets)
Primaire
Primaire kering -Primaire
nader onderzoek
nodgniet
(Derde
Toets)
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kernce

Waterveiligheid: piekafvoer

NATIONAAL BELANG

Hoofdwegennet

NATIONAALBELAN
BELAN
NATIONAAL

ONDERGR
NATIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

Natura2000 -Natura2000
land
- water

NATIONAAL BELAN

kering - voldoet niet (Derde Toets)
Hoofdwegennet Primaire
WATERVEILIGHEID
NATIONAAL BELAN

NATIONA

ONDERGROND
ONDERGRON

NATIONAAL BE

ZOOM OUT
OUT
Hoofdvaarwegennet:
Hoofdvaarwegennet:deel
deelTEN-t
TEN-t
ZOOM
Primaire kering - voldoet niet
(Derde Toets)

Natura2000 - land
EHS opNationaal
land (herijkt)Park Natura2000 - land
Natura2000 - land

Aanpak in groen-blauwe structuur

ofdspoorwegennet
ncentratie
van nationale belangen
lennet
TEN-t
hoofdwegennet
TEN-t
llgTEN-t
B
D
HOV
Knelpunt
hoofdspoorwegennet

NATIONAAL BELAN

RECREATIEVE STRUCTUUR
Natura2000 - land

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND

NATIONAAL BELAN

Woongebied
wegennet
ale
wegverbinding
egennet
Nieuwe
hoofdwegennet

ZOOM OUT

EHS op land
(herijkt)
EHS
op land (herijkt)
EHS op land (herijkt)
EHS op land (herijkt)
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR

NATIONAAL BELAN

ONDERGR

NATIONA

NATIONAAL BELAN

Knelpunt hoofdwegennet
Woongebied

binding
hoofdwegennet
Natura2000 - water
oncentratie
van topsectoren
ven

Primaire
naderToets)
onderzoek nodg (Derde Toets)
Primaire
kering kering
- voldoet- (Derde

Primaire kering - voldoet (Derde Toets)
Hoofdvaarwegennet: deel TEN-t

VERSTEDELIJKING
Algemeen
VERSTEDELIJKING

BEREIKBAARHEID
Bereikbaarheid
BEREIKBAARHEID

BEREIKBAARHEID

NATUUR, LANDSCHAP & ERF

Water

NATUUR,
NATUUR,LANDSCHAP
LANDSCHAP&&ERF
ER
NATIONAAL BELANG

BEREIKBAARHEID

ONDERGROND
ONDERGROND

ALGEMEEN
VERSTEDELIJKING

ONDERGROND
ONDERGROND

VERSTEDELIJKING

ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAALNATIONAAL
BELANG BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND
REGIONAAL BELANG

ONDERGROND

ONDERGROND

ONDERGROND

ENERGIE
Opgaven
Noord-Nederland
VERSTEDELIJKING
BEREIKBAARHEID

WATER

NATIONAAL BELANG

Natura2000 - water

ONDERGROND
ONDERGROND

Natura2000 - land

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND
ONDERGROND

Windenergie Kansrijk gebied windenergie (illustratie
Zoutwater
Zoutwater
Opgave:
Zandhonger
Zoutwater
- nader
onderzoek nodg
(Derde
Toets)
(Mogelijke) vestigingsplaats
ke
Hoofdspoorwegennet:
T
Primaire
kering
- voldoet (Derde Toets)
Primaire kering -Primaire
voldoetkering
(Derde
Toets)
Kansrijk
gebied windenergiedeel
(illust
RECREATIEVE STRUCTUUR
Aanpak in-Aanpak
recreatieve
structuur structuur
Opgave: Zeewaartse waterveiligheid
Waterveiligheid:
piekafvoer
waterin groen-blauwe
Primaire
kering
voldoet
(Derde Toets)
Waterveiligheid: piekafvoer
Aanpak inNatura2000
groen-blauwe structuur
Waterenergie
Zandplaat // Kwelder
Kwelder // Buitendijks
Buitendijks
land
Windenergie
ofdvaarwegennet
Hoofdspoorwegennet
Natura2000
water
Primaire
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Zandplaat
land
ven
nnet
Kansrijk gebied windenergie
Zandplaat / Kwelder
/ Buitendijks land
poorwegennet
Waterveiligheid:
piekafvoer
Waterveiligheid: piekafvoer
Aanpak in groen-blauwe structuur
Hoofdwegennet:
deel TEN-t (i
Nationaal Park Aanpak in groen-blauwe structuur
t
Windenergie
Peilbeheer / peilfluctuatie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
tt
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUURRECREATIEVE STRUCTUUR
Opgave: Zeewaartse waterveiligheid
Opgave: Zeewaartse waterveiligheid
Hoofdspoorwegennet
Opgave: Zandhonger
Waterveiligheid: piekafvoer
Waterenergie
Aanpak
in groen-blauwe
structuur structuur
Waterveiligheid: piekafvoer
Olie- en gaswinning
Aanpak
in groen-blauwe
Windenergie
gionale
weg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
elangrijke) regionale weg
aarwegennet
Opgave: Zeewaartse waterveiligheid
ZOOM
OUT in recreatieve structuur Nationaal Park
ZOOM OUT
ZOOM OUT
Aanpak
Nationaal Park
Waterenergie
Hoofdspoorwegennet: deel T
Hoofdvaarwegennet
t: deel
deel TEN-t
TEN-t
en/of PHS
PHS
en/of
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Object of ensemble
opPark
(voorlopige) lijst werelderfgoed
t:t: deel
TEN-t
en/of
PHS
Zandhonger
ZeewaartseZOETWATER
waterveiligheid
Olieen gaswinning
Nationaal
Nationaal Park RECREATIEVE STRUCTUUR
Hoofdwegennet:
TEN-t Opgave:Opgave:
Vestigingsplaats
zonne-energie
werk
Opgave: Zandhonger
Peilbeheerdeel
/ peilfluctuatie
Waterenergie
RECREATIEVE
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aanpak inSTRUCTUUR
recreatieve structuur
rijke)HOV-netwerk
regionale weg
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
B
D
end
HOV
ZOOM OUT
ZOOMZoetwater
OUT Opgave: Zandhonger
Nationaal Park
Opgave: Zandhonger
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Olieen gaswinning
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
B
D
Vestigingsplaats
zonne-energie
Hoofdvaarwegennet
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Aanpak in recreatieve
structuur lijst werelderfgoed
AanpakCULTUURHISTORISCHE
in recreatieve structuur
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
Opgave: Zandhonger
STRUCTUUR
Olie- en gaswinning
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
TRANSPORT
&
OPSLAG
Nationaal
Park
sen
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoofdspoorwegennet:
deel TEN-t en/of PHS
HOV-netwerk
Peilbeheer / peilfluctuatie
Zoutwater
Aanpak
in recreatieve structuur STRUCTUUR ZOETWATER
CULTUURHISTORISCHE
genterrein
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Woongebied
Hoofdwegennet
Hoofdvaarwegennet
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe brug
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
TRANSPORT & OPSLAG
Opgave: Zandhonger
Object of ensemble
op
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
(Belangrijke)
Regionale
weg
ZOETWATER
Vestigingsplaats zonne-energi
Peilbeheer / peilfluctuatie
deel
TEN-tHoofdvaarwegennet:
Natuurlijk
erfgoedgebied op (voorlopige) lijstAandachtsgebied
werelderfgoed
TEN-t
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
B
D Cultureeldeel
HOVTEN-t
deel
TEN-t
Zandplaat / Kwelder / Buitendijks land
deel
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Aanpak in recreatieve
structuur
Object of ensemble
op (voorlopige) lijst werelderfgoed zoetwater door verzilting
eren
ZOOM OUT
ZOOM
OUT deelTEN-t
TRANSPORT &Hoogspanningsleiding
OPSLAG
Objectlijst
of ensemble
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoofdspoorwegennet:
en/of
Object of ensembleCultureel
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
erfgoedgebied
op (voorlopige)
werelderfgoed
≥ 220kV
Sluis
Hoofdspoorwegennet:
TEN-t
en/ofPHS
PHSzoetwaterZOETWATER
ZOETWATER
Aandachtsgebied
door verzilting
ZOETWATER deel
plaatsen
TRANSPORT & OPSLAG
of ensemble op (voorlopige) lijst werelderfgoed
ZOETWATER
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige)Object
lijst werelderfgoed
le weg
weg
Peilbeheer / peilfluctuatieNieuwe hoogspanningsverbinding (indicatie
le
Wederopbouwgebied
Aandachtsgebied
zoetwater
door bodemdaling
le
weg
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
(Belangrijke)
Regionale
weg
Hoofdwegennet:
deel
TEN-t
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijsterfgoedgebied
werelderfgoed op (voorlopige) lijst werelderfgoed
itbreiding ligplaatsen
Cultureel
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Nieuwe
hoogspanningsverbindin
Cultureel erfgoedgebied
op
(voorlopige) lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥ 220
Hoofdvaarwegennet:
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
enterrein
Woongebied
Hoofdwegennet
Aandachtsgebied
zoetwater
door verzilting
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen deel TEN-t
Aandachtsgebied
zoetwater
door bodemdaling
Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige) lijst werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥
erbeteren
Hoofdspoorwegennet
ding ligplaatsen
(Belangrijke) Regionale weg Aandachtsgebied zoetwater door verzilting
Wederopbouwgebied
OUT
Kansrijk gebied geothermie WATERVEILIG
ZOOM OUT
ZOOM OUT
ZOOM OUT ZOOM
INFRASTRUCTUUR
GROEN-BLAUWE STRUCTUUR
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Natuurlijk
erfgoedgebied
oplijst
(voorlopige)
lijstlijst
werelderfgoed
Wederopbouwgebied
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
werelderfgoed
Kansrijk
gebied
geothermie
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
werelderfgoed
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoofdspoorwegennet: deel TEN-t
en/of PHSzoetwatervoorziening
hoogspanningsverbi
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige) lijst werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling Nieuwe
Nieuwe
hoogspanningsve
Aandachtsgebied
ng vaarweg verbeteren
ZOETWATER
Aandachtsgebied
door
bodemdaling
Aandachtsgebied
zoetwater doorzoetwater
bodemdaling
Wateroverlast:zoetwater
zoekgebied
bergingsgebieden
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Aandachtsgebied
door bodemdaling
Kansrijk gebied zonne-energie
arweg
verbeteren
ale
weg
Kansrijk gebied zonne-energie
Woongebied
Hoofdwegennet
Knelpunt Wederopbouwgebied
hoofdwegennetWederopbouwgebied
Wateroverlast: zoekgebied bergingsgebieden
EHS
op
land
(herijkt)
Wederopbouwgebied
Wederopbouwgebied
Geothermie
Algemeen
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
ZOOM
ZOOM
OUT
ZOOM
Kansrijk
gebied
geother
Kansrijk
gebied
geothermie
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
ZOOMOUT
OUT
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Cultureel erfgoedgebied
opOUT
(voorlopige) lijst werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
unt
Geothermie
WATERVEILIGHEID
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
OV-knooppunt
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Natura2000 - water
Hoofdspoorwegennet

Natura2000 - water

binding
(belangrijke)
weg
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
gangsmaterialen
nnet
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
smaterialen
Knelpunt
(belangrijke) regionale
regionale weg
Logisitek
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Burgerluchthaven
nationale
betekenis
Militaire
luchthaven
nnet
Life
Sciences
&van
Health
Binnenhaven
van nationale
betekenis

ONDERGROND

ONDERGROND

ENERGIE

REGIONAAL BELANG

WATER

ONDERGROND
ONDERGROND

VERSTEDELIJKING
NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED
WATER
ENERGIE

REGIONAAL BELANG

WATER

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG

NATUUR, LANDSCHAP & ERFGOED

NATUUR, LANDSCHAP & ER

NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG

BEREIKBAARHEID

REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG NATIONAALNATIONAAL
REGIONAALREGIONAAL
BELANG BELANG
BELANG BELANG
ONDERGROND
ONDERGROND
REGIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG
REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANGBELANG
REGIONAAL
BELANG
BELANG

ONDERGROND
ONDERGROND

WATER

REGIONAAL
REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG

ONDERGROND

REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG BELANG
REGIONAALREGIONAAL
BELANG BELANG NATIONAALNATIONAAL
BELANG BELANG

LANDSCHAP & ERFGOED

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

ECONOMIE
EIKBAARHEID
HAP & ERFGOED

ONDERGROND

EIKBAARHEID

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG
NATIONAAL BELANG

REGIONAAL BELANG

VERSTEDELIJKING

NATIONAAL
NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG
BELANG

Aandachtsgebied zoetwater door Hoofdspoorwegennet
verzilting
STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
Waarborgen afwateringGROEN-BLAUWE
/ piekafvoer Hoofdvaarwegennet
Kansrijk
gebied
zonne-e
Kansrijk
gebied
zonne-energ
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Zonne-energie
Waarborgen afwatering Wateroverlast:
/ piekafvoerNatura2000
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
- land bergingsgebieden
nnet
Stedelijkeregio
regio
met
een concentratie
van
waarborgen
afwatering
Wateroverlast:
zoekgebied
EHS
op land
land (herijkt)
(herijkt)
Primaire
kering
- voldoet
voldoet
niet
(Derde Toets)
Toets) STRUCTUUR
nnet
Woongebied
Hoofdwegennet
Stedelijke
met
concentratie
van topsectoren
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Primaire
kering
voldoet
niet
GROEN-BLAUWE
TEL
INFRASTRUCTUUR
Hoofdwegennet
Woongebied
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Hoofdwegennet
EHS
op
Primaire
kering
niet
(Derde
nnet
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Geothermie
EHS
op land (herijkt)op (voorlopige) lijst werelderfgoed
Primaire kering - voldoet niet (Derde Toets)
Natuurlijk
erfgoedgebied
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg Stedelijke regio met concentratie
elangrijke)
regionale weg
van
topsectoren
Geothermie
topsectoren
Knelpunt hoofdwegennet
Aandachtsgebied zoetwater door
EHSbodemdaling
op landZonne-energie
(herijkt)
Intensivering / Transformatie
Natuurbrug
Natura2000 - water
ZOOM OUT
ZOOM OUT
ZOOM OUT
Energie
uit water
Natuurbrug
Natuurbrug
Hoofdspoorwegennet
NIEUWBOUW & HERSTRUCTURERING
Wateroverlast: waarborgen afwatering
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
ennet
Primaire
kering
- nader
nader
onderzoek
nodg (Derde
(Derde
Toets)
oofdwegennet
Natura2000
land
wegennet
Gebieden
met
een
concentratie
van nationale
belangen
Primaire
kering
- nader
onderzoek
Primaire
kering
onderzoek
nodg
Toets)
Opgave
hoofdwegennet
oofdwegennet
Knelpunt
hoofdwegennet
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Natura2000
-- land
land
egennet
Primaire
kering
-- nader
onderzoek
nodg
(Derde
Waarborgen afwatering / piekafvoer
EHS opToets)
land (herijkt)
Intensivering
/ Transformatie
oofdwegennet
Gebieden
met
concentratie
van
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Natura2000
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
Gebieden
met
een
concentratie
van
nationale
belangen
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Wederopbouwgebied
GROENBLAUWE STRUCTUUR
ofdwegennet
Hoofdwegennet: deel TEN-t
Hoofdvaarwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nieuwe
verbinding hoofdwegennet
(Belangrijke)
Regionale
weg s
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Stedelijke
vernieuwing
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
opgaven van
nationaal
belang
Natura2000
- land
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
Woongebied
Hoofdwegennet
Geothermiecentrale/energietransitiecentra
Afvoerverdeling
Secundaire
Natuurbrug Natura2000 - water
NIEUWBOUW
& HERSTRUCTURERING
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Primaire
kering -- voldoet
voldoet (Derde
(Derde
Toets)
ennet
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
& TRANSITIE
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Natura2000
water
Primaire
kering
Toets)
g
hoofdwegennet
Knelpunt hoofdvaarwegennet
rwegennet
Primaire
kering
- voldoet
Hoofdspoorwegennet
Overige
gebiedsopgaven
et
Natura2000
-- water
Primaire
kering
- voldoet
(Derde
Toets)
Natuurbrug
rwegennet
Hoofdspoorwegennet
Energie uit water
Natuurbrug
Hoofdspoorwegennet
wegennet
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Natuurbrug
Stedelijke
vernieuwing
Nieuwe
verbinding hoofdwegennet
Natura2000
- land
Overige
gebiedsopgaven
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
binding hoofdwegennet
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
RECREATIEVE
Mainport Schiphol (ofMaeslantkering,
int’l hub)
High
Systemen
& Materialen
NationaalGebied
Landschap
onder
regionaal
beheer
datTech
wordt
beïnvloed
door
RECREATIEVE
STRUCTUUR
MIRT-onderzoek water
Natura2000 - water
Nieuwe
Waterweg STRUCTUUR
Nationaal
Landschap
onder regionaal
nnet Extensivering
/ Herstructurering
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
in groen-blauwe
groen-blauwe
structuur beheer
gebiedsontwikkeling
MIRT-onderz
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Hoofdwegennet:
deelEHS
TEN-t
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitspr
op land
(herijkt)
Primaire kering - voldoetWatergerelateerde
niet (Derde Toets)
poorwegennet
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak
in
structuur
RECREATIEVE
STRUCTUUR
en economie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Afvoerverdeling
Secundaire stuurknop
Waterveiligheid:
piekafvoer
Hoofdvaarwegennet
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Hoofdvaarwegennet
Knelpunt (belangrijke)
regionale
weg
Afvoerverdeling
Secundaire stuurknop
zwaardere
bevingen
Geothermiecentrale/energie
wegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknop
wegennet
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Natura2000
- water
Nationaal Park
en economie
wegennet
Extensivering
/
Herstructurering
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Aanpak in groen-blauwe
structuur
ofdspoorwegennet
Afvoercapaciteit
Mainport
Rotterdam
(of
int’l
hub)
Energy
(Belangrijke)
Regionale
weg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aanpak
in
groen-blauwe
struc
egennet
Primaire kering - nader onderzoek nodg (Derde Toets) Opgave:
RECREATIEVE
STRUCTUUR
aarwegennet
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
(Mogelijke) vestigingsplaats
kerncentrale
Natura2000
- land
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
MAINPORT,
BRAINPORT,
GREENPORT
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Zeewaartse
waterveiligheid
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Afvoercapaciteit
MIRT-onderzoek
water
Hoofdspoorwegennet
Hoofdspoorwegennet:
deel
TEN-t
en/of
PHS
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
STRUCTUUR
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
MIRT-onderzoek
water
Maeslantkering, Nieuwe Waterweg
Bregionaal
D hoofdvaarwegennet
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV CULTUURHISTORISCHE
HOV onderOpgave
Knelpunt
Piekafvoer
/ Afwatering
Nationaal
Landschap
beheerhoofdvaarwegennet
Waarborgen
afwatering
MIRT-onderzoek struc
wate
e) regionale
regionale
weg
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg/ piekafvoer
Aanpak in recreatieve structuur
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Aanpak in groen-blauwe
structuur
en
economie
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
Hoofdvaarwegennet
e)
weg
Aanpak
in
groen-blauwe
en
economie
Hoofdvaarwegennet
Nationaal
Park
e)
regionale
weg
STRUCTUUR
nnet
Nationaal Park
Park
ofdvaarwegennet
en economie
Mainport
(ofPeilbeheer
int’l hub)
High
TechGROENBLAUWE
Systemen
Natura2000
- water
Primaire kering - voldoet (Derde Toets)
Nationaal
Brainport Schiphol
Eindhoven
Creatieve
Industrie
Linie & Materialen
gionale
weg
RECREATIEVE
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
KansrijkSTRUCTUUR
gebied
windenergie
(illustratief )
vaarwegennet
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Knelpunt
hoofdwegennet
Afvoercapaciteit
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
&alMaterialen
Intensivering
/
Transformatie
Mainport
Schiphol
(of
int’l
hub)
Afvoercapaciteit
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Opgave:
Zandhonger
Peilbeheer
Linie
Opgave:
Zandhonger
(Belangrijke)
Regionaleontwikkeling
wegCULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR Opgave:
Nieuwe brug
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Integrale
multimodale
Afvoercapaciteit
Peilbeheer
/ Peilfluctuatie
Zandhonger
UT
ZOOM OUT
-netwerkregionaal vaarwegennet
ZOOM OUT
Knelpunt
(belangrijke)
weg
Knelpunt
RECREATIEVE STRUCTUUR
-netwerk
P.M.
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Berging
Zuidwestelijkeregionale
Delta
-netwerk
Waterveiligheid:
piekafvoer
Aanpak in groen-blauwe structuur
Aanpak in
in recreatieve
recreatieve
structuurRotterdam (of
Nationaal Park
Natuurbrug
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Aanpak
structuur
Windenergie
Mainport
int’l hub) Peilbeheer
Energy
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR Linie
gionaal
vaarwegennet
rijke)
regionale
weg
Greenport
Agro & Food
Linie
Peilbeheer
le weg
P.M.
MAINPORT,
BRAINPORT,
GREENPORT
TITEL
INFRASTRUCTUUR Nieuwe verbinding hoofdweg
Knelpunt (belangrijke)
regionale Object
weg of ensemble op (voorlopige)
Stedelijke vernieuwing
Mainport Rotterdam (of int’l hub) CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
lijst
werelderfgoed
Sluis
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
Hoofdvaarwegennet
Nationaal Park ZOETWATER
Peilbeheer
Berging Zuidwestelijke
Afvoerverdeling
Peilbeheer
/ peilfluctuatie
peilfluctuatie DeltaZoetwater
Economie
Hoofdwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Zandsuppletie
Peilbeheer
/
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Linie
P.M.
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
B
D ZOOM OUT
Samenhangend
HOV-netwerk
(Belangrijke)
Regionale
weg
HOV
HOV
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Linie
x
(Belangrijke)
Regionale
weg
ZOOM OUT
Waterenergie
Aanpak in recreatieve structu
P.M.
RECREATIEVE
STRUCTUUR
UT
ZOOM
OUTEindhoven
ZOOM
Berging
Zuidwestelijke
DeltaOUT
Brainport
Creatieve
Industrie
Afvoerverdeling
Secu
Burgerluchthaven
van nationale
betekenis
Tuinbouw
en
Linie
regionale weg
Berging Zuidwestelijke
Delta
Knelpunt
&elangrijke)
Materialen
Intensivering
//Transformatie
Mainport
Schiphol
(ofUitgangsmaterialen
int’l hub)
Nationaal
Extensivering
Herstructurering
BrainportPark
Eindhoven
Cultureel
erfgoedgebied
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
Knelpunt hoofdwegennet
hoofdspoorwegenn
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
P.M.
ZOOM
OUT
ZOOM
OUT
x
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
ZoutwaterAanpak
Object
of ensemble
ensemble op
op
(voorlopige) lijst
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
P.M.
Berging
Zuidwestelijke
Delta
Regionaal
Zandsuppletie
in recreatieve structu
Kustversterking
/
Zandsuppletie
Object
of
(voorlopige)
ZOETWATER
STRUCTUUR
INFRASTRUCTUUR
P+R
Object of ensemble
op (voorlopige) lijst
werelderfgoed
ZOETWATER Zandsuppletie GROEN-BLAUWE
Berging
(zoekgebied)
Opgave:
Zandhonger
spad TITEL
Olieen
gaswinning
ZOETWATER
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
P.M.
Bedrijventerrein
/ Haventerrein
Woongebied Zoetwater
Stedelijke
vernieuwingAanpak
/ Transformatie
Hoofdwegennet
Zandsuppletie
Agro
& Food
in
recreatieve
structuur
NationaalZoetwater
Landschap onderGreenport
regionaal
beheer
Militaire
luchthaven
met
Life
Sciences
&(ofHealth
Mainport
Schiphol
(of
int’lburgermedegebruik
hub)
High
Tech
Systemen
Materialen
Topsectoren
MIRT
Nieuwe /verbinding
hoofdweg
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
Stedelijke vernieuwing Natuurlijk erfgoedgebied op
Mainport
Rotterdam
int’l &hub)
Greenport
Zoetwatererfgoedgebied
Zandplaat
/ Kwelder
Buitendijks
land
Zandsuppletie
Knelpunt
hoofdvaarwegenne
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Cultureel
erfgoedgebied op
op (voorlopige)
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Nieuwe
brug
(Belangrijke)
Regionale
weg Oosterschelde / Zandhonger
Cultureel
lijst
werelderfgoed
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
(Belangrijke)
regionale
weg
Doorstroming vaarweg
verbeteren
Knelpunt
hoofdwegennet
g ligplaatsen
ligplaatsen
Regionaal
snelfietspad
Cultureel
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
ZOOM
OUT erfgoedgebied op
ZOOM OUT Aandachtsgebied
en ec
EHS
opverzilting
land
(herijkt) zonne-energie
Intensivering
/
Transformatie
Hoofdspoorwegennet
Vestigingsplaats
Peilbeheer
/
peilfluctuatie
zoetwater
door
Kassengebied
Berging
(zoekgebied)
gg ligplaatsen
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
Object of ensemble op (voorl
Zoutwater
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Sluis
Berging
(zoekgebied)
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
Extensivering
/
Herstructurering
Mainport
Schiphol
int’l hub) Zoutwater
men
& Materialen
Berging (zoekgebied)
Mainport
Schiphol
int’l(ofhub)
Materialen
Burgerluchthaven
van(ofnationale
betekenis
Tuinbouw
en(of
Uitgangsmaterialen
Water
ZeehavenRotterdam
van nationale
betekenis
nelfietspad
Mainport
int’l
hub)
Energy
Energie
werk
Zoutwater
Wederopbouwgebied
Extensivering
/ Herstructurering
Brainport
Eindhoven
in
groen-blauwe
structuur
Burgerluchthaven
van nationaleAanpak
betekenis
smaterialen
Knelpunt
hoofdspoorwegenn
Afvoercapaciteit
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Object
of
ensemble
op
(voorl
Natuurlijk
erfgoedgebied
op
lijst
werelderfgoed
Fietsenstalling
Knelpunt
(belangrijke)
region
Zoetwater
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Berging
Sluisverbinding
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
OV-knooppunt
Berging(zoekgebied)
(zoekgebied)
Aandachtsgebied
zoetwater
door bodemdaling
bodemdaling
TRANSPORT
& OPSLAG
Extensivering
Herstructurering
Nieuwe
hoofdwegennet
Object of ensemble op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Stedelijke/ vernieuwing
eg
verbeteren
Aandachtsgebied
zoetwater
door
Natura2000
- land
eg verbeteren
verbeteren
ZOETWATER
Zandplaat
/ Kwelder
/ Buitendijks landop (v
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Knelpunt
hoofdwegennet
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
eg
Cultureel
erfgoedgebied
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/ Zandhonger
Knelpunt
hoofdwegennet
EHS
op
(herijkt)
Intensivering
GREEN DEAL Biodiversiteit Oosterschelde / Zandhonger
EHS
opland
land
(herijkt)
Intensivering/ Transformatie
/ Transformatie
Zandplaat // Kwelder
KwelderBrainport
Buitendijks
land
Capaciteitsuitbreiding
Mainport
Rotterdam
int’l hub) Zandplaat
Hoofdspoorwegennet
ng Uitleg
Mainport
Rotterdam
(of
int’l(ofhub)
Militaire
luchthaven
met burgermedegebruik
Life
Sciences
&
Health
// Buitendijks
land
HOV-netwerk
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis ligplaatsen
Chemie
Eindhoven
Creatieve
Industrie
Greenport
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
Zoutwater
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Wederopbouwgebied
Knelpunt
hoofdvaarwegenne
Nieuwe brug
Samenhangend
HOV-netwer
HOV
Wederopbouwgebied
Peilbeheer
erfgoedgebied
Cultureel erfgoedgebied op (voorlopige) lijst werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV op (v
GREEN
DEAL Biodiversiteit
Oosterschelde
/Cultureel
Zandhonger
x
Natura2000
water
Wederopbouwgebied
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Uitleg
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Extensivering
/
Herstructurering
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
TITEL
INFRASTRUCTUUR
hoofdspoorwegennet
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Op de kaart Knelpunt
zijn t.a.v.verbinding
infrastructuur
de huidige opgaven
Hoofdvaarwegennet
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
(verbeteren)
Ecologische kwaliteit
Nieuwe
hoofdwegennet
(verbeteren) Ecologische
kwaliteit
erfgoedgebied op (
Stedelijke
Natura2000
- Natuurlijk
land
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Stedelijkevernieuwing
vernieuwing
Natura2000
land
g
Brainport
Eindhoven
rie
Zandplaat
/
Kwelder
/
Buitendijks
land
Brainport
Eindhoven
Water
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
WaterLogisitek
gebiedsontwikkeling
Linie
Samenhangend
Greenport
Agro
& Food
Burgerluchthaven
van nationale
betekenis
smaterialen HOV-netwerk
aangegeven waar
eenWatergerelateerde
MIRT
Verkenning,
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Militaire
luchthaven
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(in
(verbeteren)
Ecologische
kwaliteit
Knelpunt
(belangrijke) region
Nieuwe
brug
Aanpak in groen-blauwe
structuur
Stedelijke vernieuwing
/ door
Transformatie
Aandachtsgebied
zoetwaterKlimaatbuffers
bodemdaling
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Knelpunt
hoofdwegennet
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Berging
Zuidwestelijke
EHSDelta
op land Natuurlijk
(herijkt) erfgoedgebied op (
Intensivering / Transformatie
Coalitie
Natuurlijke
MIRT Onderzoek
of planuitwerking
loopt.
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Natura2000
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Natura2000- water
-Wederopbouwgebied
water
Coalitie Natuurlijke
Klimaatbuffers
Extensivering
Knelpunt hoofdwegennet
end HOV-netwerk
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Extensivering/ Herstructurering
/ Herstructurering
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
Greenport
P.M.
Greenport
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Hoofdkantoren
Integrale gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Hoofdvaarwegennet
Wederopbouwgebied
Militaire
luchthaven
burgermedegebruik
Burgerluchthaven
van
nationale
betekenis
Tuinbouw
en met
Uitgangsmaterialen
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Zeehaven
van nationale
betekenis
Coalitie
Natuurlijke
Klimaatbuffers
Nieuwe verbinding
(belangrijke) regionale
weg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Kansrijk
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
OV-knooppunt
Samenhangend
HOV-netwer
HOV
Sluisgebied geothermie
xExtensivering
Aandachtsgebied
/zoetwatervoorziening
Herstructurering
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
NieuweZandsuppletie
verbinding
hoofdwegennet
StedelijkeRegionale
vernieuwing
Natura2000
-Wederopbouwgebied
land
Zandsuppletie
Aanpak
iningroen-blauwe
structuur
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
e) regionale
weg
Aanpak
groen-blauwe
structuur
(Belangrijke)
weg
Knelpunt
(belangrijke) regionale weg Natuurbrug
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Wateroverlast:
waarborgen
afwatering
OV-knooppunt
NieuweGROENBLAUWE
verbinding hoofdwegennet
STRUCTUUR
Nationaal
Park Kansrijk gebied zonne-energie
nnet
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
GROENBLAUWE
STRUCTUUR

TEL

Algemeen

REGIONAAL BELANG

REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG

REGIONAAL
REGIONAALBELANG
BELANG

REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG

REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG
REGIONAAL
BELANG

NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG BELANG

REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG BELANG
REGIONAALREGIONAAL
BELANG BELANG

NATIONAAL BELANG
REGIONAAL BELANG

NATIONAAL BELANG

NATIONAAL
NATIONAALBELANG
BELANG

REGIONAAL BELANG
REGIONAAL

REGIONAAL
REGIONAAL

NATIONAAL BELANG

REGIONAAL

HOV

NATIONAAL
BELANG
NATIONAALBELANG
BELANG
REGIONAAL
REGIONAAL
REGIONAAL
BELANG
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG
NATIONAAL
BELANG BELANG

Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Multimodaal
knooppunt
nationale betekenis (logistiek)
Watergerelateerde gebiedsontwikkeling
Den
Haag
Internationale
Stad
Militaire
luchthaven
met
burgermedegebruik
EHS
op land
(herijkt)
Wateroverlast:
zoekgebied bergingsgebieden
Nieuwe
brug
Uitleg
Capaciteitsuitbreiding
ligplaa
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
Aandachtsgebied
zoetwater
door Geothermie
Natura2000
- water
STRUCTUUR
Peilbeheer
/ Waterbuffer
Knelpunt
(belangrijke)
regionale HOV
weg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Zandsuppletie RECREATIEVE
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
B NIEUWBOUW
D
Samenhangend
HOV-netwerk
Zandsuppletie
&
HERSTRUCTURERING
Aanpak in recreatieve structuur
NIEUWBOUW &
&verzilting
HERSTRUCTURERING
Berging
(zoekgebied)
NIEUWBOUW
HERSTRUCTURERING
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Integrale
van
nationale
betekenis
(belangrijke)
regionale
weg weg
Zuidas gebiedsopgave
Natura2000
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Zeehaven
vanKnelpunt
nationale
betekenis
Nationaal
Sluis
Nationaal
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Zandsuppletie
Extensivering
/ Herstructurering
Aanpak Park
inPark
groen-blauwe
structuur
Doorstroming
vaarweg verbe
Zandsuppletie
GROENBLAUWE STRUCTUUR
Nationaal Landschap onder
regionaal
beheer
Peilbeheer
/ Waterbuffer
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Stedelijke vernieuwing / Transformatie
Droogtegevoelig
gebied:
geen wateraanRECREATIEVE STRUCTUUR
STRUCTUUR
Peilbeheer / Waterbuffer
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
RECREATIEVE
WATERVEILIGHEID
RUCTUUR
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
B
D
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
B
D
rwegennet x x
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV
HOV
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Zeehaven
van
nationale
betekenis
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Den
Haag
Internationale
Stad
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Zeehaven
van
nationale
betekenis
rwegennet
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
Chemie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Aanpak
in recreatieve
Uitleg
wegennet
Energie
uitstructuur
water
Capaciteitsuitbreiding
ligplaa
voer uit hoofdwatersysteem
mogelijk
Natuurbrug
OV-knooppunt
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Knelpunt hoofdwegennet
Peilbeheer
/ Waterbuffer
Peilbeheer
/ WaterbufferObject of ensemble op (voorlopige) lijst wereld
Landschap
& Erfgoed
Sluis
Nationaal Landschap
Landschap Natuur,
onder regionaal
regionaal
beheer(belangrijke)
Knelpunt
regionale weg Aanpak in groen-blauwe structuur
Extensivering
/ Herstructurering
Nationaal
onder
beheer
Knelpunt
hoofdwegennet
Natuurbrug
EHS
opbeheer
land
(herijkt)
Primaire
kering
- voldoet niet (Derde Toets
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nationaal
Park
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
Nieuwe
brug
EHS
op
land
(herijkt)
Zuidas
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
Stedelijke
vernieuwing
/
Transformatie
Binnenhaven
van
nationale
betekenis
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Kennis
wegennet
Kennis
Knelpunt regionaal vaarwegennet
Afvoerverdeling
Secundaire
stuurknopWATERVEILIGHEID
Logisitek
Multimodaal
nationale
betekenis (logistiek)
Geothermiecentrale/energietransitie
wegennet
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
(verbeteren)
Ecologische kwaliteit
Zeehaven vanknooppunt
regionale
betekenis
RUCTUUR
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
wegennet
PRODUCTIE
& TRANSITIE
Doorstroming
vaarweg verbe
High Tech Systemen & Materialen
Natuurbrug
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
Cultureel erfgoedgebied
op(belangrijke)
(voorlopige)
lijst w
Knelpunt
region
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
TRANSITIE
TITEL
BRAINPORT,
GREENPORT
WATERVEILIGHEID
&&TRANSITIE
Uitleg
Nieuwe
hoofdwegennet
Nationaal
Park verbinding
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
BPRODUCTIE
D
AanpakMAINPORT,
in groen-blauwe
groen-blauwe
structuur
Samenhangend
HOV-netwerk
HOV structuur
HOV
x TOPSECTOREN
Aanpak
in
Primaire
kering
-op
nader
onderzoek
nodg
(D
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Object
ofofin
ensemble
lijst
wereld
verbinding hoofdwegennet
Aanpak
recreatieve
structuur
Natura2000
- land
Aanpak
in
groen-blauwe structuur
Object
ensemble
op(voorlopige)
(voorlopige)
lijst
were
Sluis
WATERVEILIGHEID
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
RUCTUUR Nieuwe
Natura2000
Sluis
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Extensivering
/
Herstructurering
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale
MIRT-onderzoek
water
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Extensivering
/ Herstructurering
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Maeslantkering,
Nieuwe Waterweg
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Noorderruimte
Knelpunt
hoofdwegennet
GROEN-BLAUWE
STRUCTUUR
Hoofdkantoren
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
EHS
op
land
(herijkt)
aarwegennet
Linie
EHS
op
land
(herijkt)
EHS
land
(herijkt)
Primaire
kering
voldoet
niet
(Derde
Toets
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Coalitie
NatuurlijkeRECREATIEVE
Klimaatbuffers
aarwegennet
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥op
500MW
OV-knooppunt
Energy
STRUCTUUR
en
economie
Natuurlijk
erfgoedgebied
(voorlopige)
lijst
w
aarwegennet
betekenis
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
(Mogelijke) vestigingsplaats
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
500MW
Primaire kering
kering
- voldoet
voldoet niet
niet
(Derde
Toets)
Aanpak
in
recreatieve
structuur
High
Tech
Systemen &betekenis
Materialen
Intensivering
/ Cultureel
Transformatie
Schiphol
(of
int’l
(Mogelijke)
electriciteitsproductie
Primaire
-Mainport
(Derde
Toets)
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Natura2000
-hub)
water
Primaire
kering
-≥voldoet
(Derde
Toets)
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
hoofdwegennet
erfgoedgebied
opop
(voorlopige)
lijst
w
Zeehaven
van regionale
hoofdspoorwegennet
Cultureel
erfgoedgebied
(voorlopige)
lijstre
(Mogelijke) vestigingsplaats electriciteitsproductie
≥Knelpunt
500MW
(herijkt)
Primaire kering - voldoet
nietKnelpunt
(Derde
Toets)
&land
Materialen
Knelpunt
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Uitleg
Afvoercapaciteit
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Nationaal
Landschap
onder
Uitleg hoofdspoorwegennet
Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
P.M.
Kennis
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Integrale
gebiedsopgave
van
nationale
betekenis
Natura2000
EHS
op
land
(herijkt)
Primaire
kering
nader
onderzoek
nodg
(D
verbinding hoofdwegennet
Den
HaagNatura
Internationale
Stad
2000
land
nale
weg Nieuwe
Natura2000
- -land
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis (logistiek)
P+R
P+R
(Mogelijke)
vestigingsplaatsgebiedsontwikkeling
kerncentrale Knelpunt (belangrijke) region
Linie
Creatieve Industrie
e)
regionale
weg
PRODUCTIE
& TRANSITIE
Watergerelateerde
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Wederopbouwgebied
Linie
e) regionale
regionale weg
weg
Primaire kering
kering -Mainport
- nader
onderzoek
nodg
(Derde
Toets) structuur
PRODUCTIE
& TRANSITIE
Nationaal
Landschap
onder
re
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Linie
Object
oferfgoedgebied
ensemble
op (voorlopige)
lijst
were
Primaire
nodg
Toets)
e)
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Waterveiligheid:
piekafvoer
Sluis
Aanpak
in(Derde
groen-blauwe
EnergySTRUCTUUR
Stedelijke vernieuwing
Rotterdam
(of
int’l
CULTUURHISTORISCHE
Primairenader
keringonderzoek
- nader
onderzoek
nodghub)
(Derde
Toets)
Natuurlijk
opop(voorlopige)
lijst
(Mogelijke) vestigingsplaats
kerncentrale
Extensivering
/ Herstructurering
2000 - land
OV-knooppunt
Natuurlijk
erfgoedgebied
(voorlopige)
lijsw
Binnenhaven
van regionale betekenis
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Nieuwe verbinding
hoofdweg
Peilbeheer
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Aanpak
in groen-blauwe
struc
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Den
Haag
Internationale
Stad
Natura2000
water
Primaire kering
- voldoet
(Derde Toets)
Aanpak
in
groen-blauwe
structuur
Natura2000
P.M.
Zuidas
Den Haag Internationale Stad
P.M.
Natura
2000
water
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥
500MW
Zeehaven
van
regionale
betekenis
P.M.
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)
Agro Tech
& Food
Regionaal
snelfietspad
(Mogelijke)
electriciteitsproductie
≥ 500MW
Linie High
Primaire kering
kering
voldoet
(Derde
Toets)
Systemen
& Materialen
Regionaal
Primaire
-- voldoet
Toets)
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Cultureel
op (voorlopige)struc
lijst
2000 - water Uitleg
Primaire
kering -(Derde
voldoet
(Derde
Toets)
Kansrijk
gebiedvestigingsplaats
windenergie
(illustratief
Nationaal
Park regionaalligplaatsen
Opgave:
Zeewaartse
Kansrijk
windenergie
(illustratief
Kansrijk gebied
gebied
windenergie
(illustratief
) )) erfgoedgebied
Aanpak
in waterveiligheid
groen-blauwe
Capaciteitsuitbreiding
Knelpunt
vaarwegennet
Creatievevan
Industrie
Extensivering
/ Herstructurering
Wederopbouwgebied
Knelpunt
hoofdwegennet
Zeehaven
regionale betekenis
Berging Zuidwestelijke
Wederopbouwgebied
Multimodaal
knooppunt
regionale betekenis (logistiek) Brainport Eindhoven
& Materialen
Knelpunt
hoofdspoorwegenn
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
wegDelta
RECREATIEVEAanpak
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
OV-knooppunt
Knelpunt (belangrijke)
regionale
weg
Waterveiligheid:
piekafvoer
in
groen-blauwe
structuur
Zuidas
OV-knooppunt
Zuidas
Aanpak
inPark
groen-blauwe
structuur
P.M.
(Mogelijke)Zandsuppletie
vestigingsplaats kerncentrale
Nationaal
Nationaal
Park
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
Waterveiligheid:
piekafvoer
Waterveiligheid:
piekafvoer
ructuur
Zeehaven
van
regionale
betekenis
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
in groen-blauwe
structuur
Fietsenstalling
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Windenergie
piekafvoer
Tuinbouw
en Uitgangsmaterialen
uctuur
(Mogelijke)
vestigingsplaats kerncentrale
PRODUCTIE
& TRANSITIE
Systemen
& MaterialenWaterveiligheid:
Energy
Natuurlijk erfgoedgebied op (voorlopige) lijs
High High
TechTech
Systemen
& Materialen
Aanpak
in recreatieve
structuur
Energie
d
Windenergie
Windenergie
Windenergie
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
d
d
Agro & Food
Greenport
Doorstroming
vaarweg verbeteren
Binnenhaven
van regionale
betekenis
Park Zandsuppletie
Opgave: Zandhonger
Nieuwe verbinding
hoofdweg
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale betekenis
RECREATIEVENationaal
STRUCTUUR
Linie
Kansrijk gebied windenergie
(illustratief ) STRUCTUUR
Knelpunt
(belangrijke) regionale weg
Knelpuntwaterveiligheid
hoofdvaarwegenne
RECREATIEVE
STRUCTUUR
B
D
Samenhangend HOV-netwerk
HOV
Opgave: Zeewaartse
GROENBLAUWE
PRODUCTIE
&
TRANSITIE
TUUR
Knelpunt
hoofdwegennet
Aanpak
in
recreatieve
structuur
(belangrijke)
regionale
weg
Opgave:
Zeewaartse
waterveiligheid
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg
Natuurlijk
erfgoed
op lijst
werelderfgoed
Opgave: Zeewaartse
Zeewaartse
waterveiligheid
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Opgave:
waterveiligheid
Binnenhaven
van
regionale
betekenis
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
Nieuwe
brug
Waterenergie
Waterenergie
Knelpunt (belangrijke) Life
regionale
weg
Life
Sciences
&
Health
Wederopbouwgebied
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
)
Peilbeheer
/
Waterbuffer
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥
500MW
Energy
Creatieve
Industrie
Sciences & Health
Waterenergie
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Waterenergie
Nationaal
Berging
(zoekgebied)
Aanpak
inPark
recreatieve
structuur
Nationaal
Park
Multimodaal
knooppunt
regionale (militair
betekenis
(logistiek) Burgerluchthaven
Windenergie
OV-knooppunt
al
Park
van nationale
betekenis
Tuinbouw
en
Uitgangsmaterialen
Knelpunt hoofdspoorwegenn
PeilbeheerP.M.
/ peilfluctuatie
smaterialen
Zeehaven
van
regionale
betekenis
gebruik)
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
Natuurbrug
Nieuwe brug
(Mogelijke)
vestigingsplaats
elektriciteitsKnelpunt
regionaal vaarwege
(Mogelijke)
vestigingsplaats
electriciteitsproductie
≥ 500MW
P+R
P+R
Opgave:
Zandhonger
Nieuwe
verbindingop
hoofdwegennet
Object
of ensemble
de
(voorlopige)
lijst
Opgave: Zandhonger
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Olieen
gaswinning
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
Knelpunt
hoofdwegennet
B
D
Integrale
gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
Samenhangend HOV-netwerk
HOV
P.M.
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Oliegaswinning
Opgave: Zandhonger
Zandhonger
Water
Windenergie
Knelpunt
hoofdwegennet
(Mogelijke)
vestigingsplaats
kerncentrale
Industrie
Agro
& Food
Agro Creatieve
& Food
Olieen en
gaswinning
Opgave:
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
productie
>
500MW
Aanpak
in
recreatieve
structuur
Waterenergie
Olieen
gaswinning
GREEN
DEAL
Biodiversiteit
Oosterschelde
/
Zandhonger
in recreatieve structuur
Aanpak
in recreatieve
structuur
werelderfgoed
Integrale
gebiedsopgave
van regionale betekenis
P+R
P+R luchthaven
Militaire
met
burgermedegebruik
Life
Sciences
&
Health
tuur
Object
of
ensemble
op
(voorlopige)
lijst
werelderfgoed
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Knelpunt hoofdvaarwegenne
tuur
Sluis
TITEL Kennis
ZOETWATER
xzonne-energie
(Mogelijke) vestigingsplaats
kerncentrale
Vestigingsplaats
Peilbeheer
/ peilfluctuatieKnelpunt
Natuurbrug
Knelpunt (belangrijke) region
hoofdspoorwegennet
Peilbeheer / peilfluctuatie
Natuurbrug
Regionaal
snelfietspad
HE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe brug
Olieen gaswinning
Integrale
van
regionale
betekenis kwaliteit
-netwerk
Nieuwe
hoofdwegennet
Vestigingsplaats
zonne-energie
Gebied
windenergie
(verbeteren)
Ecologische
Chemie
Waterenergie
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief )
Agro
& Food
Tuinbouw
en Uitgangsmaterialen
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Vestigingsplaats
zonne-energie
-netwerk
Nieuwe verbinding (belangrijke)
regionale
weg gebiedsopgave
Nieuweverbinding
verbinding
hoofdwegennet
Peilbeheer // peilfluctuatie
peilfluctuatie
Vestigingsplaats
zonne-energie
Peilbeheer
-netwerk
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige) lijst werelderfgoed
smaterialen
Militaire luchthaven
Water
Zeehaven
van regionale
betekenis (militair gebruik)
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Aandachtsgebied
zoetwater
doorvaarwege
verziltin
Regionaal
snelfietspad
CapaciteitsuitbreidingGreenport
ligplaatsen
Intensivering
/
Transformatie
regionaal
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Stedelijke
vernieuwing
/ Transformatie
TRANSPORT
& OPSLAG
Knelpunt
hoofdwegennet
of ensemble op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Kansrijk
gebied
windenergie
(illustratief
) Knelpunt
Vestigingsplaats
zonne-energie
RECREATIEVE
STRUCTUUR
ZOETWATER
Object
of ensemble
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
TITEL
Coalitie
Natuurlijke Klimaatbuffers
P+R
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Sluis
Fietsenstalling
ZOETWATERP+R
gaswinning
TRANSPORT
& OPSLAG
Knelpunt
(belangrijke) regionale weg
Logisitek
TRANSPORT
&OlieOPSLAG
Olieenen
gaswinning
Windenergie
Tuinbouw
en &Uitgangsmaterialen
Life Sciences
Health
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
orlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
TRANSPORT
&
OPSLAG
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
rlopige) lijst
ZOETWATER
erfgoedgebied
op (voorlopige) lijst werelderfgoed
ZOETWATER
Chemie
Zeehaven vanNatuurlijk
nationale
betekenis
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Kennis
Aandachtsgebied
zoetwater
door bodemd
Natuurbrug
el erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding ≥ 220kV
Fietsenstalling
Stedelijke vernieuwing
TRANSPORT & OPSLAG
Doorstroming
vaarweg
verbeteren
Aandachtsgebied zoetwater
door
verzilting
Herstructurering
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Landschap
onder
regionaal
WindenergieExtensivering /Nationaal
Nieuwe
verbinding
hoofdwegennet
Knelpunt
(belangrijke)
region
Cultureel
erfgoedgebied
op (voorlopige)
lijst werelderfgoed
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
Intensivering / Transformatie
Aandachtsgebied
zoetwater
doorbeheer
verziltin
Capaciteitsuitbreiding
Regionaal
snelfietspad
Knelpunt
regionaal
vaarwegennet
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoed ligplaatsen
Hoogspanningsleiding
≥>220kV
220kV
Hoogspanningsleiding
≥ ≥220kV
Landbouw
(of&LOG)
Hoogspanningsleiding
Vestigingsplaats
zonne-energie
Waterenergie
Life
Sciences
Health
Nieuwe
brug
Water
pp (voorlopige)
lijst
Hoogspanningsleiding
220kV
Aandachtsgebied
zoetwater
door
verzilting
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Aandachtsgebied zoetwater door
verzilting
Verstedelijking
Wederopbouwgebied
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
ijk erfgoedgebied op (voorlopige)
lijstLogisitek
werelderfgoed
Hoogspanningsleiding
≥
220kV
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
)
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Binnenhaven
vanSTRUCTUUR
nationale
betekenis
GROENBLAUWE
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Aandachtsgebied
zoetwater
door
bodemdaling
Extensivering / Herstructurering
Greenport
OV-knooppunt
Uitleg
Nieuwe
brug
Natuurlijk
erfgoedgebied
op (voorlopige) lijst werelderfgoed
Aanpak
iningroen-blauwe
structuur
Waterenergie
Aanpak
groen-blauwe
structuur
Knelpunt
hoofdspoorwegennet
P+R
P+RAandachtsgebied
vernieuwing
Fietsenstalling
zoetwater
door bodemd
(voorlopige)
lijst werelderfgoed
werelderfgoed
Doorstroming
vaarweg Stedelijke
verbeteren
Zandsuppletie
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
pp (voorlopige)
lijst
Nieuwe
HOV
TRANSPORT
&hoogspanningsverbinding
OPSLAG
Olieen hoogspanningsverbinding
gaswinning
Samenhangend
HOV-netwerk
Water
Chemie
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
(indicatief
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
380kV) ))
Linie ) (indicatief
Maintenance
Knelpunt
(belangrijke)
regionale weg
Aandachtsgebied zoetwater
zoetwater
doorKnelpunt
bodemdaling
Nieuwe
(indicatief
Aandachtsgebied
door
bodemdaling
opbouwgebied
regionaal
Knelpunt
regionaalvaarwegennet
vaarwegennet
Kansrijk gebied geothermie Nationaal Landschap onder regionaal beheer
Natuurbrug
Hoofdkantoren
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis
(logistiek)
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebied
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
HOV
Wederopbouwgebied
Samenhangend HOV-netwerk
Knelpunt (belangrijke) Extensivering
regionale
weg
Olieen
gaswinning
Knelpunt hoofdvaarwegennet
Regionaal
snelfietspad
Extensivering / Herstructurering
Nieuwe
brug
P.M. Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
Kansrijk
gebied
zonne-energie
OV-knooppunt
Kansrijk
gebied
geothermie
Kansrijk
gebied
geothermie
Peilbeheer / Waterbuffer
Buisleidingenstrook
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
Vestigingsplaats
zonne-energie
Chemie
Logisitek
Kansrijk
gebied
geothermie
Onderwijs
Kansrijk
gebied
geothermie
P+R
P+R
AandachtsgebiedRECREATIEVE
zoetwatervoorziening
Aandachtsgebied
zoetwatervoorziening
STRUCTUUR
Linie
Knelpunt
(belangrijke)
weg
Wateroverlast:
zoekgebied
bergingsgebieden
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
Aanpak
Linie in groen-blauwe structuur
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg regionale weg
Integrale
gebiedsopgave
van
nationaleregionale
betekenis
Geothermie
Kansrijk
gebied zonne-energie
Waarborgen
afwatering
/ piekafvoer
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Vestigingsplaats
zonne-energie
HOV
Samenhangend
HOV-netwer
Fietsenstalling
Kansrijk
gebied
zonne-energie
Kansrijk
gebied
zonne-energie
GROENBLAUWE STRUCTUUR
Knelpunt hoofdwegennet Landbouw (of LOG)
Wateroverlast:
Knelpunt
vaarwegennet
Nieuweregionaal
verbinding
(belangrijke) regionale wegTRANSPORT
Aandachtsgebeid
bodemdaling
door
Nieuwe
hoogspanningsverbinding
)zoekgebied bergingsgebie
& OPSLAG
Logisitek
Knelpunt (belangrijke) regionale
Zorgweg
Geothermie
P.M.
Wateroverlast: zoekgebied
zoekgebied
bergingsgebieden
P.M. (indicatief
Regionaal
snelfietspad
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Wateroverlast:
bergingsgebieden
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
beheer
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Waarborgen
afwatering
/
piekafvoer
Geothermie
P+R
P+R
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Geothermie
Geothermie
Kennis
P+R
P+R
gaswinning
UCTUUR
Zonne-energie
Natuurbrug
TRANSPORT
& OPSLAG
Intensivering / Transformatie
Nieuwe brug
Regionaal
Nieuwe verbinding
hoofdwegennet
verbinding
(belangrij
Waarborgen Nieuwe
afwatering
/ piekafvoer
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
Landbouw
(of LOG)
Zonne-energie
Linie
Hoogspanningsleiding
≥ 220kV
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
weg weg
Kansrijk
gebied geothermie
Zonne-energie
Maintenance
Zonne-energie
Fietsenstalling
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Natuurbrug
(leisure)
Knelpunt hoofdwegennet Recreatie
Wateroverlast: waarborgen
waarborgen
afwatering
Energieuit
uit water
water
P.M.
brug
Wateroverlast:
afwatering
Energie
Regionaal
snelfietspad
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
Regionaal snelfietspad
RECREATIEVE STRUCTUUR
HOV
Samenhangend
HOV-netwer
Afvoerverdeling
Hoogspanningsleiding
≥
220kV
Stedelijke vernieuwing
vernieuwing / transformatie
Stedelijke
Kansrijk gebied zonne-energie
P.M.
Knelpunt
(belangrijke) region
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Nieuwe hoogspanningsverbinding (indicatief
)
Intensivering
Onderwijs/ Transformatie
P+R brug
P+R
Maintenance
RECREATIEVE
STRUCTUUR
TUUR
Nieuwe
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Zeehaven
van Natuurbrug
regionale
betekenis
Afvoerverdeling
Secundaire stuurknop
Geothermiecentrale/energietransitiecentrales zonder CO2 uitstoot
Nieuwe verbinding hoofdwegennet
High Waterrecreatie
Tech Systemen(leisure)
& Materialen
NIEUWBOUW && HERSTRUCTURERING
HERSTRUCTURERING
Natuurbrug
Fietsenstalling
e)
GROENBLAUWE
STRUCTUUR
NIEUWBOUW
Fietsenstalling
Geothermie
Nationaal
Landschap onder regionaal beheer
Maeslantkering,
Waterweg
Nieuwe hoogspanningsverbinding
(indicatiefNieuwe
) Nieuwe
Extensivering / Herstructurering
verbinding (belangrij
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Linie
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
al Landschap
onder regionaal
beheer Stedelijke
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Zorg vernieuwing
water
Onderwijs
Kansrijk
gebied geothermie Afvoerverdeling
Maeslantkering,
Nieuwe
Waterweg
Nationaal
Landschap
onder MIRT-onderzoek
regionaal beheer
Regionaal
snelfietspad
Zonne-energie
Binnenhaven
regionale
betekenis
RECREATIEVEvan
STRUCTUUR
Energy
Knelpunt hoofdspoorwegennet
Natuurbrug
Nieuwe
brug
en
economie
Nieuwe
brug
Watergerelateerde
gebiedsontwikkeling
Aanpak in groen-blauwe structuur
Afvoercapaciteit
Watergerelateerde gebiedsontwikkeling
Uitleg
Kansrijk
Kansrijkgebied
gebiedgeothermie
zonne-energie
P.M.
Knelpunt (belangrijke) region
in groen-blauwe structuur
Afvoercapaciteit
Nationaal
Landschap onder regionaal beheer
Extensivering
/ Herstructurering
Maeslantkering, Nieuwe Waterweg
Zorg
Fietsenstalling
vaarwegennet
P.M.
r regionaal
regionaalKnelpunt
beheer regionaal
Multimodaal
knooppunt
regionale
betekenis
(logistiek)
Nieuwe
verbinding
(belangrijke)
regionale
weg
RECREATIEVE
STRUCTUUR
Recreatie
(leisure)
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
beheer
Nationaal
Landschap
onder regionaal
beheer
Creatieve
Industrie
e)
HOV
Samenhangend
HOV-netwerk
Knelpunt
hoofdvaarwegennet
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Kansrijk
gebied zonne-energiePeilbeheer
Geothermie
HE STRUCTUUR
Peilbeheer
Aanpak
in groen-blauwe
structuur
Uitleg
Afvoercapaciteit
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Nieuwe
brug
Geothermie
Zonne-energie
Knelpunt
(belangrijke)
regionale
wegbeheer
Linie
ructuur
Waterrecreatie
(leisure)
regionale
weg (leisure)
Recreatie
Integrale gebiedsopgave
van
regionale
betekenis
Nationaal
Landschap
onder
regionaal
uctuur Knelpunt (belangrijke) Agro
P.M.
& Food
Nieuwe
Knelpunt regionaal vaarwegennet
Nieuweverbinding
verbinding(belangrijke)
(belangrijke)regionale
regionaleweg
weg
Berging Zuidwestelijke Delta
Berging Zuidwestelijke
Delta
CULTUURHISTORISCHE
STRUCTUUR
Zonne-energie
Linie
Peilbeheer
HOV
P.M.
Samenhangend HOV-netwerk
CULTUURHISTORISCHE STRUCTUUR
Waterrecreatie
(leisure)
P+R
Tuinbouw
en Uitgangsmaterialen
Zeehaven van P.M.
regionale
(militair
gebruik)
Knelpuntbetekenis
(belangrijke)
regionale
weg
Zandsuppletie
Zandsuppletie
Linie
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
P.M.Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Berging Zuidwestelijke Delta
Linie
CULTUURHISTORISCHE
NieuweSTRUCTUUR
verbinding (belangrijke) regionale weg
Regionaal snelfietspad Life Sciences & Health
P.M.
Kennis
Berging
(zoekgebied)
P+R
Berging (zoekgebied)
P.M.
Zandsuppletie
Linie
Knelpunt (belangrijke) regionale weg
Fietsenstalling
Water
GREENGreenport
DEAL Biodiversiteit Oosterschelde / Zandhonger
GREEN
DEAL Biodiversiteit Oosterschelde /
Regionaal
snelfietspad
P.M.
298 | MIRT Overzicht 2016
Berging (zoekgebied)
Nieuwe brug
(verbeteren) Ecologische kwaliteit
Chemie
(verbeteren) Ecologische kwaliteit
Fietsenstalling
GREEN DEAL Biodiversiteit Oosterschelde
Samenhangend HOV-netwerk
Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers

Extensivering / Herstructurering
ale weg
x
Natuurbrug
Natuurbrug
elangrijke)
regionale
weg
Knelpunt
Natuurbrug
oofdwegennet
luchthaven
methoofdspoorwegennet
burgermedegebruik
ealth
Militaire
luchthaven
metbetekenis
burgermedegebruik
Hoofdkantoren
oofdwegennet
Zeehaven
van
nationale
(Belangrijke) Regionale
wegMilitaire
Militaire
luchthaven
Multimodaal
knooppunt
nationale
betekenis (logistiek)
Water
oofdwegennet

Opgaven Noord-Nederland

Samenhangende opgaven:
• Waddenzee
• Energy Port

MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2015
2016 | 299

2.
3.
4.

mirt onderzoeken	
Acceptatie en kansen ruimtelijke inpassing van nieuwe
energiesystemen
Anders Benutten
Concurrentiekracht Noord-Nederland
Economie en ecologie Eems-Dollard in balans

5.
6.
7.

Planuitwerking
Legger Vlieland en Terschelling
Regiospecifiek pakket (RSP) Zuiderzeelijn
Vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 2

1.

Realisatie
8. A6/A7 knooppunt Joure
9. A7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2
10. N31 Harlingen (traverse Harlingen)
11. Sporendriehoek Noord-Nederland
12. Vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 1
13. Verruiming vaarweg Eemshaven-Noordzee

300 | MIRT Overzicht 2016

Projecten Noord-Nederland

Zuidvleugel

ZW Delta

Brabant

wegen

wegen

wegen

spoor / OV

spoor / OV

spoor / OV

vaarwegen

vaarwegen

vaarwegen

sluis

sluis

sluis

ligplaats

ligplaats

ligplaats

integrale / multimodale ontwikkelingen

waterbeheer / natte natuur

integrale / multimodale ontwikkelingen

waterbeheer / natte natuur

* (BRA)
* (ZWD)

Legenda

* (ONL)
* (LIM)
*(ZWD)

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betre

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

Noord

Nederland

Wegen
wegen

wegen

Spoor/ OV
/ OV
spoor

spoor / OV

Vaarwegen
vaarwegen

vaarwegen

Ligplaats
ligplaats

sluis

Integrale/ multimodale
ontwikkelingen
integrale
ontwikkelingen

ligplaats

Water
waterbeheer
/ natte natuur

integrale / multimodale ontwikkelingen
waterbeheer / natte natuur

Regio-overschrijdende
projecten;
projecten;
zie kaart betreffende regio
* (NHUF) regio-overschrijdende
zie kaart betreffende regio

MIRT Projectenoverzicht
MIRT Overzicht 2015
2016 | 301

Infographic Noord-Nederland

302 | MIRT Overzicht 2016

Acceptatie en kansen
ruimtelijke inpassing van
nieuwe energiesystemen

Gebied Noord-Nederland
Fase MIRT Onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel Met het SER
Energieakkoord uit 2014 zet Nederland in op
een versnelling in de transitie naar een meer
duurzame energiehuishouding. Een breed
scala van duurzame energiebronnen dient
een groeiend aandeel in de energievoorziening te krijgen. Net als bij conventionele
energiebronnen, neemt ook hernieuwbare
energie ruimte in en is het van invloed op het
landschap. De grootschalige invoering van
hernieuwbare energie stuit op bezwaren.
Geen of beperkte acceptatie leidt tot
vertraging in de uitvoering van de energietransitie agenda. Daarom is onderzoek nodig
naar de vraag hoe een zo maximaal mogelijk
acceptatie kan worden verkregen van
stakeholders in gebieden waarin (groot­
schalige) duurzame energieprojecten zijn
gepland. Passend bij het ‘Living Lab’- gedachtegoed worden pilots (o.b.v. concrete
initiatieven van stakeholders) ingepast in het
onderzoek.

Betrokkenen De provincies Groningen,
Friesland en Drenthe, het ministerie van
Economische Zaken en het ministerie van
Infrastructuur en Milieu zijn gezamenlijk
opdrachtgever. Het onderzoek wordt
getrokken door de provincie Groningen en
wordt naast de overige provincies en de beide
departementen ondersteund door de Energy
Academy Europe.

2016: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning
Het MIRT Onderzoek is opgebouwd uit vier
fasen en mijlpalen:
2015: 	fase 1, kwartier maken (circa 3 – 6
maanden)
2016: 	fase 2, probleem- en kansenanalyse
(circa 9 – 12 maanden)		
2017: 	fase 3, oplossingsrichtingen (circa 6
maanden)		
2017: 	fase 4, besluitvorming (circa 3
maanden)

MIRT Overzicht 2016 | 303

Anders Benutten

Gebied Noord-Nederland
Fase MIRT Onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel Afname van draagvlak
voor voorzieningen in het landelijk gebied en
de schaalvergroting van deze voorzieningen
zorgen voor een verdergaande concentratie
van werken, onderwijs en zorg in de centrumdorpen en steden. Door deze verschuiving
groeien de centrumdorpen en steden, maar
krijgt het toch al ijle landelijk gebied te maken
met een verdere afname van inwoners en
voorzieningen. Dit leidt ook tot toenemende
exploitatietekorten in het OV, terwijl de BDU
daalt. Daarnaast hebben gemeenten sinds1
januari 2015 te maken met vergaande
decentralisaties van het sociaal domein,
wederom gepaard gaande met
bezuinigingen.
Het doel van het MIRT Onderzoek Anders
Benutten is om met de uitgangspunten van
’Beter Benutten’ vast te stellen welke
mogelijkheden er zijn om te zorgen dat de
inwoners van de krimpgebieden bij de
bovenlokale voorzieningen kunnen blijven
komen, rekening houdend met reistijd,
draagvlak en haalbaarheid. De goede
ervaringen uit ‘Beter Benutten’ passen goed
bij dit MIRT Onderzoek. In algemene zin gaat
het om het direct betrekken van het bedrijfsleven en zorginstellingen en het aanspreken
op hun eigen verantwoordelijkheden, het
zoeken naar niet traditionele (infrastructurele)
maatregelen als informatievoorziening en
inrichting. Zo kunnen bijvoorbeeld ook ICT en
instrumenten als apps, facebook en twitter
deel van de oplossing vormen. In het MIRT

Onderzoek is ook aandacht voor eventuele
juridische belemmeringen en de gevolgen
voor de financiële lasten. Onderzocht wordt
welke mogelijkheden tot bundeling in
Noord-Nederland mogelijk zijn en hoe dit
efficiënt en doelmatig kan worden uitgevoerd. Passend bij het ‘Living Lab’- gedachtegoed worden lopende pilots en experimenten
(o.b.v. concrete initiatieven van stakeholders)
ingepast in het onderzoek.

2016: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning
Het MIRT Onderzoek is opgebouwd uit vier
fasen en mijlpalen:
2015: fase 1, kwartier maken (circa 3 – 6
maanden)
maart 2016: fase 2, probleem- en kansenanalyse (circa 9 – 12 maanden)		
juli 2016: fase 3, oplossingsrichtingen (circa 6
maanden) 		
november 2016: fase 4, besluitvorming (circa
3 maanden)		

MIRT Overzicht 2016 | 304

Concurrentiekracht
Noord-Nederland

Gebied Noord-Nederland
Fase MIRT Onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel Noord-Nederland kent
een ijle economische structuur met een
relatief klein aantal economische clusters/
knooppunten en een groot aandeel MKBbedrijven. Voor het versterken van de
economie in termen van innovatiekracht en
het toevoegen van banen is de inzet van de
overheden gericht op het vergroten van
samenwerking tussen bedrijven en kennis­
instellingen. Doordat fysieke afstanden groter
zijn en urbanisatievoordelen, achterwege
blijven, is het voor bedrijven en kennisinstellingen complexer om van elkaars ‘nabijheid’
te profiteren. In dit onderzoek ligt het accent
op het in kaart brengen van cross-sectorale
verbindingen van belangrijke sectoren en de
vraag waar zich kansen voordoen om
agglomeratiekracht en borrowed size effecten
in termen van voordelen van samenwerking
van meerdere bedrijven uit één sector en
gerelateerde sectoren met clusters in andere
krachtige economische regio’s te versterken.
Dit draagt bij aan het optimaliseren van
netwerken tussen relevante economische
clusters en regio’s. Het MIRT Onderzoek moet
de opgaven die hiermee gepaard gaan
scherper in beeld brengen. De noordelijke
campussen vervullen een sleutelrol, samen
met universiteiten en hogescholen in de
kennisinfrastructuur. In hoeverre de beschikbare kennisinfra adequaat kan inspelen op de
vragen van het bedrijfsleven is een onderdeel
van dit onderzoek. Het onderzoek moet
bijdragen aan nieuwe ideeën over de
ruimtelijk-economische structuur van

Noord-Nederland, het stimuleren van
samenwerking en ketenvorming, concreti­
seren van living labs, het beter benutten en
verbinden van bestaande campussen,
hogescholen en universiteit(en) en belem­
meringen in knellende wet- en regelgeving in
beeld brengen. Er wordt gebruikt gemaakt
van de uitkomsten uit de Beleidsverkenning
Versterking Vestigingsklimaat Nederland
(BVNL) en het rapport Noord4Bio van de
Wageningen Universiteit.

2016: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning Het MIRT Onderzoek is opgebouwd
uit vier fasen en mijlpalen:
2015: fase 1, kwartier maken (circa 3 – 6
maanden)		
2016: fase 2, probleem- en kansenanalyse
(circa 9 – 12 maanden)		
juni 2017: fase 3, oplossingsrichtingen (circa 6
maanden)		
november 2017: fase 4, besluitvorming (circa
3 maanden).		
Betrokkenen De provincies Groningen,
Friesland en Drenthe, het ministerie van
Economische Zaken en het ministerie van
Infrastructuur en Milieu zijn gezamenlijk
opdrachtgever. Het onderzoek wordt namens
het Samenwerkingsverband NoordNederland (SNN) getrokken door de provincie
Drenthe. Hierbij wordt gedacht aan de RUG,
Planbureau voor de Leefomgeving, een aantal
grotere bedrijven/bedrijfsnetwerken/clusters
en overheden.

MIRT Overzicht 2016 | 305

Economie en Ecologie
Eems-Dollard in balans

Gebied Noord-Nederland
Fase MIRT Onderzoek

Projecthistorie
’11

’12

’13 ’14 ’15 ’16

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Aanleiding en doel In het Eems-Dollard
estuarium is tegelijkertijd sprake van grote
economische ambities en zichtbaar ecologisch herstel. Hiervoor zijn afspraken nodig
over zowel economische ontwikkelingsruimte
als over ecologische maatregelen. In het
bestuurlijke overleg MIRT (BO MIRT)
november 2013 zijn door Rijk en regio
afspraken gemaakt over een MIRT
Onderzoek. De uitkomsten worden gebruikt
om invulling te kunnen geven aan de
Nederlandse strategie in de totstandkoming
van een bilaterale samenwerking met
Duitsland voor het ecologisch herstel van de
Eemsdelta en toe te werken naar een
afsprakenkader en financieringsstrategie voor
herstelmaatregelen in het Nederlandse deel
van het Eems-Dollard estuarium. Op dit
moment is nog onvoldoende duidelijk welke
maatregelen effectief en noodzakelijk zijn en
hoe deze te realiseren zijn. Diverse (lopende)
onderzoeken in Nederland en Duitsland
moeten de bouwstenen voor het onderzoek
leveren.
Planning In 2015 is besluitvorming voorzien
omtrent een mogelijk adaptief maatregelenprogramma, de financiering daarvan, de
rolverdeling Rijk-regio in samenhang met
bilaterale afspraken en een uitvoeringsorganisatie. Er zal worden afgewogen of een
vervolg in de vorm van een MIRT Verkenning
aan de orde is.
In het BO MIRT najaar 2014 is uitgesproken

dat op het onderzoek een MIRT Verkenning
kan volgen, mits:
• Het maatregelenoverzicht wordt toegespitst aan de hand van criteria zoals
ecologische effectiviteit, draagvlak en
haalbaarheid.
• De kostenindicatie wordt uitgewerkt tot
een volwaardige financieringsstrategie
voor financiering.
• Er zicht wordt geboden op de vorm van de
bestuurlijke samenwerking met Duitsland
en de probleembeschrijving uitmondt in
een gezamenlijk gedeeld urgentiebesef.
• De kijkrichtingen en de shortlist met
effectieve maatregelen worden benut als
bouwstenen om te komen tot een
gezamenlijk streefbeeld met Duitsland.

2015: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

De planning is mede afhankelijk van de
voortgang van het Integraal
Managementplan (IMP) Eems-estuarium.
Voor uitwisseling over de koers van beide
landen, met name zodra het IMP Eemsestuarium is afgerond, is afstemming op
bestuurlijk niveau nodig. In fase II van dit
MIRT Onderzoek zal in samenhang met de
trekkers van het IMP Eems-estuarium
hiervoor een route worden geschetst.
Betrokkenen
De provincie Groningen en het ministerie van
Infrastructuur en Milieu zijn gezamenlijk
opdrachtgever. Ondersteuning door het
ministerie van EZ en advies van de
Waddenvereniging en Groningen Seaports.
MIRT Overzicht 2016 | 306

Legger Vlieland en Terschelling

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Waterveiligheid
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12

’13

’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

• •

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op Vlieland ligt een deel van de
bebouwing, waaronder de uitbreiding van
Oost-Vlieland van de jaren ’70 van de vorige
eeuw, buitendijks. Door het toenmalig
ministerie van VenW is toegezegd deze
woonwijk binnendijks te brengen door de
primaire waterkering te verleggen. In het
Spelregelkader Natte Infrastructuurprojecten
(SNIP) was sprake van een opdracht tot
uitwerking van één tracé in een planuitwerking. Bij gemeente en provincie Fryslân leefde
echter de wens om nog meer bebouwing
binnendijks te brengen en daarvoor ook
andere tracés te onderzoeken. Ook de
gemeente Terschelling had een voorkeur voor
een ruimere ligging van de primaire
waterkering.

voorkeurtracés in detail uitgewerkt. Op basis
van de definitieve ligging wordt de bijlage van
de Waterwet aangepast en kan tot realisatie
worden overgegaan.
Planning
2012: voorkeursbeslissing
2015: projectbesluit

2014: het project is overgegaan naar de
planuitwerkingsfase.
2015: de datum van het geplande
projectbesluit is verschoven van eind 2014
naar voorjaar 2015.
2016: het projectbesluit is voorzien in
najaar 2015

Financiën Taakstellend budget € 3 mln.
Artikel DF 1.02.01.
Uitvoering Rijkswaterstaat Noord-Nederland
trekt namens het ministerie van IenM de
planuitwerking. Betrokken zijn: gemeenten
Vlieland en Terschelling, provincie Fryslân,
Staatsbosbeheer en Wetterskip Fryslân.

Oplossing Om aan de wens van provincie en
gemeenten tegemoet te komen, heeft
Rijkswaterstaat samen met betrokken
partijen de mogelijke oplossingen voor de
ligging van de primaire waterkering verkend.
In de zomer van 2012 zijn de bevindingen aan
het ministerie van IenM voorgelegd. Op basis
hiervan heeft de staatssecretaris in 2012 een
besluit genomen over de voorkeursligging
van de primaire keringen. In oktober 2012
heeft de staatssecretaris samen met de
gemeenten Vlieland en Terschelling en de
provincie Fryslân een intentieverklaring over
de waterveiligheid op de eilanden gesloten.
Alvorens tot realisatie over te gaan is in 2013
gestart met de planuitwerking. In samenspraak met de betrokken partijen worden de
MIRT Overzicht 2016 | 307

A6/A7 Knooppunt Joure

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13

’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave

•

Oplossing
Planning

• •

Financiën
Pol./Best.

•

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De rotonde bij Joure is een kwetsbare
schakel voor doorgaande verbindingen. Er
vinden gelijkvloerse kruisende bewegingen
plaats die de doorstroming beperken en de
verkeersveiligheid verminderen. Daar de
capaciteit van de rotonde beperkt is, is naar
een oplossing gezocht.
Oplossing De oplossing gaat uit van een
doorgaande verbinding A6/A7 LemmerJoure-Heerenveen, met haaks daarop de A7
Bolsward-Sneek via ongelijkvloerse aansluitingen. Ook de Entree Joure, het verdiepen
van de Langwarder Wielen, het verwijderen
en hergebruik van de geluidswal en het
opruimen van de bestaande tunnel
Hollandiastraat worden meegenomen. Dit is
verwoord in de voorkeursbeslissing die in het
voorjaar van 2010 aan de Tweede Kamer is
aangeboden.
Planning
2013: Tracébesluit
2015: start realisatie
2017: openstelling
Financiën
Taakstellend budget: € 77 mln. Het project
wordt als volgt gefinancierd:
• uit het Regionaal Mobiliteitsfonds RSP:
€ 53 mln;
• uit het restant van de niet uit te voeren
maatregelen als genoemd in de
Intentieovereenkomst Joure van februari

2006: een rijksbijdrage van € 9 mln en een
regiobijdrage van € 6 mln;
• door de regio die garant staat voor de
resterende bijdrage van € 5 mln en die
ernaar streeft om deze te realiseren door
besparingen;
• er is door het Rijk een extra budget van € 4
mln beschikbaar gesteld om het knooppunt geschikt te maken voor 130 km/u.
Mocht het project niet binnen het taakstellend budget kunnen worden gerealiseerd, dan
liggen de risico’s daarvan bij de provincie.
Politiek/bestuurlijk In mei 2010 is er tussen
Rijk en regio een samenwerkingsovereenkomst gesloten. De planuitwerking vindt – in
nauwe samenwerking met de provincie en
gemeente Friese Meren – plaats onder leiding
van Rijkswaterstaat. Het Tracébesluit is eind
2013 vastgesteld. In de realisatieovereenkomst van 2013 hebben de gemeente De
Friese Meren, provincie Fryslân en Rijks­
waterstaat afgesproken dat zij gezamenlijk
een bestuurlijke alliantie vormen, dat zij de
financiële afspraken vastleggen, en gezamenlijk de opdrachtgever naar de alliantie zijn en
dat Rijkswaterstaat de aanbestedende dienst
is.

2011: in mei 2010 is er tussen Rijk en regio
een samenwerkingsovereenkomst
gesloten.
2012: scope wijziging: het knooppunt
wordt geschikt gemaakt voor 130 km/u.
2013: besloten is om het knooppunt Joure
te laten ontwerpen op een maximum
snelheid van 130 km/u. De noodzakelijke
aanpassing van het ontwerp brengt extra
werk met zich mee. Dat leidt er toe dat de
start van de realisatie niet in 2012 maar in
2013 plaatsvindt.
2014: de bezuinigingen uit het Lente- en
aanvullend Regeerakkoord van 2012
hebben tot gevolg gehad dat de werkzaamheden aan het Tracébesluit zijn
aangehouden tot april 2013 vanwege het
al dan niet toevoegen van een aquaduct
aan de scope van de planuitwerking.
Conform de in 2013 gesloten realisatieovereenkomst met de regio is de planning
hierop geactualiseerd.
2015: de realisatieovereenkomst is
ondertekend en daarmee is het project
overgegaan naar de realisatiefase.

Uitvoering In 2014 is het project met Design
& Construct-contract op de markt gezet. In
2015 is een aannemer geselecteerd.

MIRT Overzicht 2016 | 308

A7 Zuidelijke Ringweg
Groningen, fase 2

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11 ’12

’13

’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase

•

•

Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

•

•

Toelichting op de wijzigingen

Opgave De bereikbaarheid en verkeersveiligheid van het nationaal stedelijk netwerk
Groningen-Assen staat onder druk. De
belangrijkste oorzaak hiervan is de Zuidelijke
Ringweg Groningen (ZRG) met de gelijkvloerse kruising van de A7 met de A28 op het door
verkeerslichten geregelde Julianaplein.
Oplossing De oplossing wordt gevonden
door een capaciteitsvergroting op het
bestaand tracé tussen het Julianaplein en het
Europaplein met onder meer een verdiepte
ligging met overkluizingen. Het Julianaplein
wordt ongelijkvloers voor de verbindingen A7
en A28. De aanpak zorgt voor een bereikbare
stad en regio, met een goede doorstroming
op de A7/N7 en een verbetering van de
verkeersveiligheid.

Politiek/bestuurlijk Het Bestuurlijk
Voorkeursalternatief is vastgelegd in een
getekende bestuursovereenkomst tussen
Rijk, provincie Groningen en gemeente
Groningen (november 2009). In december
2009 is de Aanvangsbeslissing genomen. In
het bestuurlijke overleg MIRT (BO MIRT) van
voorjaar 2010 is voorts een aantal aanvullende financiële afspraken gemaakt. In 2012
is de scope verder geconcretiseerd. Het
Ontwerp-Tracébesluit is in 2013 genomen.
Op basis van onder andere de ingediende
zienswijzen is het ontwerp ten behoeve van
het Tracébesluit geoptimaliseerd. Het
Tracébesluit is in 2014 vastgesteld.

2011: er is een bestuurlijk voorkeursalternatief vastgelegd en het project is
overgegaan naar de planuitwerkingsfase.
2014: de bezuinigingen uit het Lente- en
aanvullende Regeerakkoord van 2012 en
herstel geluidsregister (i.h.k.v. SWUNG)
hebben tot gevolg gehad dat de planning
is herijkt.
2015: het taakstellend budget is opgehoogd met in- en externe kosten voor
voorbereiding realisatie en realisatie.
2016: het project is overgegaan naar de
realisatiefase. De aanbesteding is gestart
in 2015, schop in de grond wordt in 2016
verwacht.

Planning
2014: Tracébesluit
2016: start realisatie
2019-2021: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 666 mln.
Artikel IF 12.03.01.

MIRT Overzicht 2016 | 309

N31 Harlingen
(Traverse Harlingen)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11

’12

’13

’14 ’15 ’16

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De bestaande N31 door Harlingen is
een 2x1 autoweg. De weg is nog meer een
‘flessenhals’ geworden in de route
Amsterdam-Leeuwarden sinds het gedeelte
Zurich-Harlingen 2x2 rijstroken heeft
gekregen. Op basis van een verkenning is
geconcludeerd dat door de toename van het
verkeer op dit deel van de N31 de capaciteit
beperkend is voor de doorstroming, dat de
verkeersveiligheid onder druk staat, de
doorsnijding van de stad Harlingen door de
hooggelegen N31 voor het leefmilieu een
steeds grotere barrière vormt en de ‘flessenhals’ een negatief effect heeft op de eco­
nomische bereikbaarheid van Fryslân, de
economische kernzone (Westergozone) en
de stad Harlingen.
Oplossing De oplossing bestaat uit een
verdubbeling van het aantal stroken naar 2x2,
een verdiepte ligging van de rijksweg en een
betere inpassing van de weg in de omgeving.
In het tracé is bovendien een aquaduct
opgenomen onder het Van Harinxmakanaal.
De aanpassing van de rijksweg maakt deel uit
van de integrale gebiedsontwikkeling binnen
de gemeente Harlingen.

Financiën Taakstellend budget: € 149 mln
(waaronder € 15 mln kosten voorbereiding,
apparaat en toezicht). Het project wordt
overwegend gefinancierd uit het Regionaal
Mobiliteitsfonds Regiospecifiek Pakket
Zuiderzeelijn. De risico’s bij overschrijding van
het taakstellend budget liggen bij de regio.
Artikel IF 14.03.02.

2013: werkzaamheden gebiedsontwikkeling starten in 2013. Hierover zijn met de
regiopartners afspraken gemaakt.
Openstelling blijft 2017.
2014: het project is overgegaan naar de
realisatiefase.

Politiek/bestuurlijk In het bestuurlijke
overleg MIRT (BO MIRT) van voorjaar 2010 en
in de realisatieovereenkomst van 2013 zijn
nadere afspraken gemaakt over het project.
Afgesproken is dat de gemeente Harlingen, de
provincie Fryslân en Rijkswaterstaat
gezamenlijk een bestuurlijke alliantie vormen.
In de overeenkomst zijn financiële afspraken
vastgelegd, is afgesproken dat de drie partijen
gezamenlijk de opdrachtgever naar de
alliantie zijn en staat dat Rijkswaterstaat de
aanbestedende dienst is. In februari 2013 is
het Tracébesluit onherroepelijk geworden. In
2013 is de Realisatieovereenkomst getekend.
Uitvoering Het project is augustus 2014
gegund.

Planning
2012: Tracébesluit
2014: start realisatie
2017: openstelling

MIRT Overzicht 2016 | 310

Gebied Noord-Nederland
Regiospecifiek Pakket (RSP) Onderwerp
Regionale/lokale
Zuiderzeelijn 		infrastructuur
Ministerie IenM
Fase Planuitwerking

Projecthistorie
’11

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

•

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De doelen van het project
Zuiderzeelijn (ZZL) waren onder meer:
verbeteren bereikbaarheid van het Noorden
en de Noordvleugel van de Randstad en
tevens versterken van de regionaaleconomische structuur van NoordNederland. Nut en noodzaak is onderzocht in
een Structuurvisie en Aanvulling op de
Structuurvisie ZZL. Op 16 november 2007 is
het kabinet alles overwegende tot de
conclusie gekomen dat een snelle verbinding
onvoldoende structuurversterkend rendement oplevert en niet verantwoord is te
exploiteren.
Oplossing Het kabinet heeft conform het
Coalitieakkoord 2007 gekozen voor een
alternatief samenhangend pakket, waarvan
infrastructurele maatregelen een substantieel
deel uitmaken. Dit Regiospecifiek Pakket
(RSP) is bedoeld voor Noord-Nederland en de
Noordoostpolder. Het RSP bestaat uit de
volgende drie onderdelen: ruimtelijk
economische programma (REP), concrete
bereikbaarheidsprojecten en regionaal
mobiliteitsfonds (RMf). Opzet, invulling en
uitvoering van het RSP zijn vastgelegd in een
convenant met Noord-Nederland en
Flevoland (juni 2008). Conform de motie
Cramer/Roefs (TK 27658, nr 40) ligt de regie
voor het RSP zoveel mogelijk bij de regio. De
lijst met concrete projecten is limitatief en
bestaat uit de volgende projecten: A7
Zuidelijke Ringweg Groningen (ZRG) fase 2;
Bereikbaarheid Leeuwarden; Bereikbaarheid

Assen; N50 Ramspol-Ens; Openbaar vervoer.
Conform de motie Koopmans (TK 27658, nr
41) is aanvullend geld beschikbaar gesteld
voor maatregelen op het noordelijke kernnet
spoor.

2011: het Samenwerkingsverband
Noord-Nederland heeft ten behoeve van
de uitvoering van het betreffende deel van
het bereikbaarheidspakket RSP een
Regionaal Mobiliteitsfonds ingesteld.

Planning Het RSP wordt uitgevoerd in de
periode tot 2020. Er wordt met NoordNederland een uitvoeringsplan opgesteld,
waarin per project een planning wordt
opgenomen.

2012: het budget is aangepast door de
overboeking van de rijksbijdrage uit het
RSP-budget aan het project A7 Zuidelijke
ringweg Groningen (ZRG) fase 2
(- € 596 mln)

Financiën Totale rijksbijdrage: € 1.184 mln
(inclusief € 135 mln voor de Sporendriehoek,
zie het betreffende projectblad). Regionale
bijdrage: € 670 mln (prijspeil 2007). Artikel IF
14.03.

2016: Delen van het taakstellende budget
in het Provinciefonds en Gemeentefonds
gestort. Daarnaast is als uitvloeisel van het
Convenant Verdubbeling N33 Assen –
Zuidbroek € 14 mln overgeboekt naar IF
12.

Politiek/bestuurlijk Besluit van kabinet voor
RSP in november 2007. Conceptconvenant in
maart 2008. Tweede Kamer heeft besluit en
convenant onderschreven in Algemeen
Overleg in april 2008. Het convenant is
ondertekend in juni 2008. In het bestuurlijk
overleg MIRT voorjaar 2009 zijn voor de
projecten A6/A7 Knooppunt Joure en N31
Harlingen (beide onderdeel RMf) en in het
bestuurlijk overleg MIRT najaar 2009 voor het
project A7-Zuidelijke Ringweg Groningen
(ZRG) fase 2 planuitwerkingsbesluiten
genomen (zie de desbetreffende projectbladen). Meer informatie is te vinden in de
Voortgangsrapportage RSP. Deze vormt
jaarlijks een bijlage bij de uitkomsten van het
bestuurlijk overleg MIRT.
MIRT Overzicht 2016 | 311

Sporendriehoek
Noord-Nederland

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen
MIRT fase

’12

’13

’14 ’15 ’16

•
•

Opgave
Oplossing
Planning

• •

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De motie Koopmans (TK 27658, nr
41) heeft de regering verzocht € 160 mln
(prijspeil 2008) te reserveren voor de
sporendriehoek in Noord-Nederland, binnen
het voor de Landelijke Markt- en
Capaciteitsanalyse (LMCA) Spoor aangekondigde pakket van € 4.500 mln voor de
periode tot 2020. Daarbij wordt gedacht aan
maatregelen om intensivering van de
treindienst mogelijk te maken, zoals de
aansluiting bij Herfte en kosteneffectieve
maatregelen om de rijtijden van en naar de
Randstad te verbeteren, zoals wachtsporen
en het optimaliseren van bogen.
Oplossing Het project Zwolle Transfer
Rijtijdverkorting wordt momenteel door
ProRail uitgevoerd. Daarnaast is het
voorbereiden van een viersporige halte
Groningen Europapark in uitvoering. Verder
worden de volgende projecten bestudeerd:
•
vervanging overweg Wolvega door
spoortunnel Om den Noort;
•
aanpassing boog Hoogeveen;
•
viersporigheid Groningen-Groningen
losplaats;
•
seinoptimalisatie Zwolle-Meppel.
De resterende gelden zijn gereserveerd voor
overwegveiligheid ZwolleLeeuwarden en
versnelling bediening brug over het van
Harinxmakanaal. Andere mogelijk te treffen
maatregelen, afhankelijk van de uiteindelijke
dienstregeling, hebben betrekking op
capaciteitsverruiming van het baanvak
Zwolle-Herfte, aanpassingen te Assen,

Meppel en Groningen en overige brugopeningen te Fryslân. Uit de lopende studies zal
moeten blijken of voldoende geld beschikbaar is om al het genoemde ook daadwerkelijk te kunnen realiseren. Besluitvorming over
dit budget is weliswaar voorbehouden aan de
minister, maar in lijn met de motie Cramer/
Roefs (TK 27658, nr 40) is het aan de regio om
aan de hand van de gekozen dienstregeling
hierin te prioriteren dan wel voor aanvullende
financiering te zorgen. ProRail en IenM zijn
hierbij ondersteunend en adviserend.

2013: dit project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning
2010: start realisatie
2020: oplevering

2015: bij Voorjaarsnota 2014 is het
projectbudget opgehoogd met € 10,4 mln
vanuit Aslastencluster III. Daarnaast is € 70
mln overgeboekt als dekking van het
nieuw opgenomen project Zwolle-Herfte.

Financiën Taakstellend budget: € 135 mln.
Artikel IF 13.03.01.

2014: bij Voorjaarsnota 2013 is het
projectbudget opgehoogd met € 3 mln.
Het projectbudget is tevens opgehoogd
met € 19 mln door een andere verdeling
van de gerealiseerde uitgaven met
betrekking tot de deelprojecten behorende tot Zwolle Spoort. Zie voor
toelichting het projectblad Punctualiteitsen capaciteitsknelpunten.

Politiek/bestuurlijk Convenanten: de
middelen zijn onderdeel van het convenant
Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn van juni
2008. Zie voor meer info over dit onderwerp
het projectblad Regiospecifiek Pakket (RSP)
Zuiderzeelijn.

MIRT Overzicht 2016 | 312

Vaarweg Lemmer-Delfzijl,
fase 2

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planuitwerking

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• •

• • •

Financiën
Pol./Best.

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Verbetering bereikbaarheid van
Noord-Nederland voor vierlaagscontainervaart.
Oplossing In het lopende realisatieproject
vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 1, worden de
belangrijkste knelpunten op deze vaarweg in
de periode tot en met 2017 aangepakt. In fase
2 worden de resterende knelpunten verder
onderzocht. Het gaat dan om de vervanging
en opwaardering van een aantal bruggen: de
Paddepoelsterbrug, de Gerrit Krol autobrug,
brug Schuilenburg en brug Kootstertille.
Planning
2015: projectbeslissing
2017: start realisatie
2023: openstelling
Financiën Het taakstellend budget voor dit
project is € 102 mln. Artikel IF 15.03.02.

Politiek/bestuurlijk In het verleden zijn
overeenkomsten met de provincies
Groningen en Fryslân gesloten over onderhoud en verbetering van deze vaarweg. De
afspraken uit het bestuurlijk overleg tussen
het kabinet en het Samenwerkingsverband
Noord-Nederland over deze verbeteringen
zijn vastgelegd in 1998 (Langmanafspraken).
In 2011 heeft de minister van IenM met beide
provincies een akkoord bereikt over een
nieuwe beheerssituatie van de hoofdvaarweg
Lemmer-Delfzijl. Sinds 1 januari 2014 wordt
het beheer door Rijkswaterstaat uitgevoerd.
De planuitwerking voor fase 2 wordt
voorlopig echter nog voortgezet door de
provincies. Voor de projecten Spoorbrug
Zuidhorn en brug Burgum zijn inmiddels
realisatiebesluiten genomen. Deze projecten
zijn aan de realisatieprojecten van fase 1
toegevoegd.

2011: vertraging vanwege nader overleg rijksoverheid en beide provincies over scope plan van
aanpak tweede fase.
2012: het deelproject spoorbrug Zuidhorn is
inmiddels naar realisatie gegaan en toegevoegd
aan het realisatieproject Vaarweg Lemmer-Delfzijl,
fase 1. Op basis van de prioritering uit de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte zal bij de
rijksbijdrage voor 2020 prioriteit worden gegeven
aan de brug Burgum, de Paddepoelsterbrug en de
Gerrit Krol autobrug.
2013: in 2012 is het realisatiebesluit genomen
voor brug Burgum en is dit project toegevoegd aan
fase 1.
2014: de uitvoeringsplanning van de resterende
deelprojecten is aangepast na faseovergang brug
Burgum.
2015: de planuitwerking voor de bruggen
Kootstertille en Schuienburg is vertraagd tot eind
2014 en de Paddepoelsterbrug en Gerrit Krol
autobrug tot medio 2015. De reden hiervoor is dat
er nadere afstemming met de provincie en de
gemeente nodig is.
2016: de planuitwerking voor de bruggen
Kootstertille, Schuilenburg en Paddepoelsterbrug
zijn binnen de looptijd van de beschikkingen eind
2014 afgerond. De planuitwerking voor de Gerrit
Krol autobrug is medio 2015 gereed.

MIRT Overzicht 2016 | 313

Vaarweg Lemmer-Delfzijl,
fase 1

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11
Algemeen

’12 ’13 ’14 ’15 ’16

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

•
• •
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Bereikbaarheid van NoordNederland voor klasse Va schepen en
vierlaags containervaart.
Oplossing Het eerste deel van de verbetering
van het vaarwegprofiel en de verbetering van
de brug bij Lemmer en de spoorbrug in de lijn
Groningen-Sauwerd zijn in 2002 opgeleverd.
De hieronder beschreven verbeteringen
betreffen met name de nieuwe maatregelen
(tweede deel) die volgen uit de in 2004
afgeronde planuitwerking:
•
verbreden en verdiepen van het Van
Starkenborghkanaal en het Prinses
Margrietkanaal tot vaarwegklasse Va;
•
het voor vierlaags containervaart
geschikt maken van de wegbruggen bij
Stroobos, Eibersburen, Zuidhorn,
Aduard, Dorkwerd, spoorbrug Zuidhorn,
brug Burgum en de Noordzeebrug te
Groningen.

Politiek/bestuurlijk In het verleden zijn
overeenkomsten met de provincies Fryslân en
Groningen gesloten over onderhoud en
verbetering van deze vaarweg. De afspraken
uit het bestuurlijk overleg tussen het kabinet
en het Samenwerkingsverband NoordNederland over deze verbeteringen zijn
vastgelegd in 1998 (Langmanafspraken). In
2011 heeft de minister van IenM met beide
provincies een akkoord bereikt over een
nieuwe beheersituatie van de hoofdvaarweg
Lemmer-Delfzijl. Sinds 1 januari 2014 voert
Rijkswaterstaat het beheer van deze
hoofdvaarweg uit.

2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssytematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 1 mln). Voor het deelproject spoorbrug Zuidhorn en bijbehorende
bochtverruiming is inmiddels een
realisatiebesluit genomen en dit project is
toegevoegd aan fase 1.
2013: het jaar van oplevering is aangepast
aan de planning van de bij de provincies in
voorbereiding of uitvoering zijnde
deelprojecten (bruggen Zuidhorn, Aduard,
Dorkwerd en Noordzeebrug, spoorbrug
Zuidhorn en verruiming Van Starkenborgh
Kanaal). In 2012 is het realisatiebesluit
genomen voor brug Burgum.
2014: het deelproject brug Burgum is aan
fase 1 toegevoegd. In de planning is het
jaar van oplevering hierop aangepast.

Planning
2002: start tweede deel
2017: openstelling
Financiën Taakstellend budget: € 284 mln.
Artikel IF 15.03.01. Bijdrage van derden
tweede deel: € 39 mln (provincies Fryslân en
Groningen).

MIRT Overzicht 2016 | 314

Verruiming vaarweg
Eemshaven-Noordzee

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’11 ’12

’13

’14 ’15 ’16

•

•

•

• •
• •

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen

Opgave Een aantal energiegerelateerde
bedrijven heeft zich gemeld bij Groningen
Seaports, met het doel zich te vestigen in de
Eemshaven. De bedrijven hebben aange­
geven dat zij graag naar de Eemshaven
komen, maar dat dan wel de vaarweg naar de
Eemshaven geschikt moet zijn voor schepen
met een diepgang tot 14 m. Momenteel
voldoet de vaarweg op een aantal plaatsen
hier niet aan. In de Nota Zeehavens ‘Ankers
van de economie’ geeft het Rijk aan bereid te
zijn om te investeren in de maritieme toegang
tot de Groninger zeehavens als er bedrijven
komen die concrete belangstelling hebben
voor vestiging in de Eemshaven.
Oplossing Een vaarweg naar de Eemshaven,
waar Panamax schepen tot een diepgang van
14 m de haven veilig en vlot kunnen bereiken.
Het project levert een belangrijke bijdrage aan
het ontstaan van een aantrekkelijk vestigings­
klimaat voor energiegerelateerde bedrijvig­
heid. Door vestiging van energiebedrijven in
de regio mogelijk te maken kan het energie­
aanbod van Nederland toenemen en worden
productie, opslag en aanvoer gespreid. De
bedrijvigheid richt zich op energiecentrales,
een olieterminal voor opslag van strategische
voorraden en windenergie. Hiermee
verstevigt Nederland haar positie als
exportland van elektriciteit in de toekomst.
Om het vervoer veilig te kunnen laten
verlopen is ook besloten om verkeers­
begeleiding via het zogenaamde Vessel Trafic

Management (VTM) systeem aan het project
toe te voegen.
Planning
2014: Tracébesluit
2016: start realisatie
2017: openstelling
Financiën Taakstellend budget € 30 mln.
Artikel IF 15.03.01.
Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: de
minister heeft aan een aantal bedrijven
toegezegd alle medewerking te verlenen om
de vestiging van de bedrijven in de
Eemshaven mogelijk te maken. Het gaat om
een multifuel centrale, een kolencentrale en
een olieterminal voor de opslag van een
strategische voorraad. In januari 2014 is het
Ontwerp Tracébesluit getekend. Medio 2015
is het Tracebesluit onherroepelijk geworden.

2011: in januari 2010 is een Partieel
uitvoeringsbesluit genomen voor het
bergingsprogramma. Het project is
overgaan naar de realisatiefase, onder het
voorbehoud dat het Tracébesluit nog
onherroepelijk moet worden.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 7 mln). De opleverdatum
is gewijzigd om beter aan te sluiten bij de
gewenste openstelling van de vaarweg.
De Raad van State heeft het Tracébesluit
vernietigd. Er zal een nieuw Tracébesluit
worden genomen.
2013: in 2012 is opdracht gegeven de
planuitwerkingsfase te herstarten vanaf de
OTB. Ook is de bouw van een Vessel Trafic
Managementsysteem aan de scope
toegevoegd, waardoor het budget met € 7
mln is verhoogd.
2016: project is overgegaan van planuit­
werking naar realisatiefase. Volgens de
afspraken met Duitsland voert Nederland
zowel tijdens de realisatie als de drie jaar
erna het onderhoud uit. Daarom is het
daarvoor bestemde budget overgeheveld
naar het begrotingsartikel voor BenO.

MIRT Overzicht 2016 | 315

316 | MIRT Overzicht 2016

Financiële uitwerking
Bijdragen van derden
Maatregelen met budgettaire effecten
Inzet van de middelen
Doeluitkeringen
Overige Financiële Onderwerpen

Dekkingsbronnen
Voor uitgaven in het ruimtelijk domein zijn diverse dekkingsbronnen. Allereerst de reguliere begrotingsmiddelen, die gevoed
worden door de belastingontvangsten. Daarnaast zijn er middelen
beschikbaar uit bijdragen van derden en de Europese Fondsen. Ook
kunnen maatregelen worden genomen waarbij (extra) middelen
worden gegenereerd. Al deze bronnen worden hieronder toegelicht. De diverse middelen worden op basis van politieke keuzes
verdeeld over de diverse begrotingen.

Reguliere begrotingsmiddelen
Het grootste deel van de middelen voor de uitvoering van het MIRT
komt uit algemene middelen. Het Infrastructuurfonds en het
Deltafonds worden gevoed vanuit Hoofdstuk XII van de
Rijksbegroting.

Bijdragen van derden
Mede- en cofinanciering
De grootste bijdragen van derden betreffen de bijdragen van
decentrale overheden aan ruimtelijke projecten. Het is een
gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheden om te zorgen
voor een goede ruimtelijke inpassing van MIRT-projecten. Bij
hoofdinfrastructuur die volledig door het Rijk wordt bekostigd,
betaalt het Rijk in beginsel enkel de kosten van inpassingen die
rechtstreeks voortvloeien uit de wettelijke eisen. Cofinanciering
door het Rijk voor additionele inpassingmaatregelen kan aan de
orde zijn indien een dergelijke aanvullende investering maatschappelijk rendabel is. Tevens moet er dan voldaan worden aan de
beslismomenten zoals opgenomen in de Spelregels van het MIRT.
Op de projectbladen is bij de relevante projecten aangegeven wat de
bijdrage van decentrale overheden (en/of bedrijven) is of wordt.

Europese fondsen
Link naar Infrastructuurfonds:

Link naar Deltafonds:

Nederland doet in de periode 2014-2020 een beroep op de
Connecting Europe Facility (CEF) van de Europese Unie (EU) met
daarin middelen voor de cofinanciering van de realisatie van het
Trans-Europese Vervoersnetwerk (TEN-T). Dit programma heeft als
doel binnen de EU tot één hoogwaardig, multimodaal en geïntegreerd vervoersnetwerk te komen, met het oog op de doelstellingen
op het gebied van de Interne Markt, concurrentiekracht en
duurzaamheid die volgen uit de EU 2020 Strategie.

MIRT Overzicht 2016 | 317

Financiële uitwerking

Begin 2015 eindigde de eerste periode waarin subsidieaanvragen
gedaan konden worden onder CEF. Projectvoorstellen konden
worden ingediend door de lidstaten zelf en door ondernemingen,
publieke instellingen en publiek-private samenwerkingsverbanden
gevestigd in de Europese Unie. De subsidieverlening is een
bevoegdheid van de Europese Commissie met instemming van de
lidstaten. De lidstaten hebben in juli unaniem ingestemd met het
besluit. In totaal is over alle EU-lidstaten € 13,1 miljard verdeeld. Er
zijn bij de Europese Commissie 700 subsidieaanvragen ingediend.
Het totaal aangevraagde subsidiebedrag was driemaal zo groot als
het beschikbare budget. In totaal krijgen 276 projecten een
subsidie, waaronder ruim 30 Nederlandse projecten en grensoverschrijdende projecten die Nederland samen met andere landen
uitvoert.

Maatregelen met budgettaire effecten
De overheid kan maatregelen nemen waarbij (extra) middelen
worden gegenereerd die eventueel voor uitgaven in het ruimtelijk
fysieke domein kunnen worden ingezet. Deze maatregelen zijn
veelal bedoeld om de financiering van infrastructuurprojecten
sluitend te krijgen. In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
(SVIR) zijn de volgende maatregelen met de daarbij behorende
budgettaire effecten opgenomen: tol, voorfinanciering en Publiek
Private Samenwerking (PPS).

Tol

Nederland profiteert van projecten die buurlanden met behulp van
de toegewezen TEN-T-gelden kunnen ontwikkelen. Zo ontvangt een
groot aantal Europese luchthavens een bijdrage om de luchtverkeersmanagementsystemen aan te passen ten behoeve van een
gezamenlijk Europees luchtruim voor de burgerluchtvaart.
Daarnaast heeft de Commissie besloten subsidies te verstrekken
voor het Duitse kanalennetwerk en het spoor tussen Zevenaar en de
ingang van de Gotthard tunnel en besteedt het € 979 miljoen aan
het project Seine-Escaut, waarmee een verbinding wordt gerealiseerd tussen de Seine en de Westerschelde.

De gereserveerde budgetten in het Infrastructuurfonds (IF) zijn niet
toereikend om de projecten ViA15 en Blankenburgverbinding
volledig publiek te bekostigen. Voor de aanleg van de projecten is
er een tekort van € 316 miljoen voor de Blankenburgverbinding en
€ 285 miljoen voor de ViA15 (prijspeil 2015). Er is besloten om de
bekostiging rond te krijgen met behulp van tolheffing bij de
betreffende projecten. Om de tolheffing juridisch mogelijk te
maken is een wetsvoorstel in voorbereiding.
De tolopbrengsten worden gerealiseerd na openstelling van de
betreffende wegen. Voor de Blankenburgverbinding en de ViA15 is
het uitgangspunt dat de projecten worden gerealiseerd door middel
van publiek-private samenwerking (PPS). Dit betekent dat deze
wegen als DBFM-contracten (Design, Build, Finance and Maintain)
worden aanbesteed. Kenmerkend daarbij is dat er op de begroting
langjarige uitgavenreeksen staan in de periode na openstelling van
de wegen voor het betalen van de zogenoemde beschikbaarheidsvergoedingen aan de DBFM-opdrachtnemer. Daarnaast is het
kenmerkend bij DBFM-contracten dat (een consortium van) private
partij(en) de aanleg (voor)financiert. Aan deze financiering zijn
kosten verbonden die tot uitdrukking komen in de hoogte van de
beschikbaarheidsvergoedingen. Het feit dat zowel de beschikbaarheidsvergoedingen als de tolopbrengsten zich pas na openstelling
van de wegen voordoen, maakt het mogelijk om een deel van de
beschikbaarheidsvergoedingen direct te bekostigen uit de jaarlijkse
tolopbrengsten. De tolopgave betreft het deel van het tekort in de
bekostiging dat door tolheffing moet worden opgebracht. De
tolopgave is begroot op het Infrastructuurfonds.
De tolopbrengsten komen dus pas in de toekomst beschikbaar. In
het Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport
(MIRT) worden deze tolopbrengsten teruggerekend naar de waarde
op dit moment: respectievelijk € 316 miljoen en € 285 miljoen
(prijspeil 2015). Dit is de contante waarde van de tolopgave. Op deze
wijze is de dekking uit tolheffing vergelijkbaar gemaakt met het
tekort op het aanlegbudget.

• Europese Commissie:

Voorfinanciering

Nederland en het vervoerend bedrijfsleven hebben baat bij de
investeringsimpuls door de EU in infrastructuur in Nederland en de
grote vervoersassen in Europa. Een aantal Nederlandse projecten is
gehonoreerd. Het gaat onder andere om projecten van private
partijen en op de thema’s grensoverschrijdend spoor, innovatie en
duurzaam transport.
• Positief resultaat onder andere: Caland spoorbrug/Maasvlakte (€
59 mln), spoorproject Groningen-Bremen (€ 8,3 mln), Limburgspoorstudie (€ 4,7 mln), Maaswerken (€ 13,9 mln), SESAR, ERTMS,
verduurzaming van de binnenvaart via een doorbraak van LNG als
brandstof, ITS, busvervoer op waterstof (H2Nodes), Elektrisch
rijden (HeERO). Ook is een aanvraag voor de studie naar de
knelpunten in de spoorgoederenverbinding tussen Duisburg en
Antwerpen toegekend.
• Voor de sluizen van IJmuiden en Terneuzen is minder toegekend
dan aangevraagd: IJmuiden (€ 11 mln) en Sluis Terneuzen (€ 48
mln).
• Geen bijdrage is toegekend voor o.a. de rijksprojecten:
Beatrixsluis in het Lekkanaal, sluis Eefde in het Twentekanaal en
een aantal spoorprojecten waaronder station Drieberngen-Zeist.,

De projecten in het MIRT moeten binnen de budgettaire kaders
ingepast worden. Via het MIRT wordt daarom in overleg met de
regio’s een prioritering in de projecten aangebracht. Toch kan het
zo zijn dat een regio wenst om een project versneld uit te voeren
ten opzichte van de MIRT-budgettering. Het kabinet stelt een aantal
voorwaarden voor versnelling.

318 | MIRT Overzicht 2016

Financiële uitwerking

In de eerste plaats dat de partij die wenst te versnellen ook de extra
kosten van de benodigde voorfinanciering draagt. Er kan pas sprake
zijn van voorfinanciering als de bekostiging van het project volledig
rond is en vastgelegd is in bestuurlijke afspraken.
Ten tweede mag een versnelling het EMU-saldo in de jaren van de
versnelde realisatie niet additioneel belasten. In beginsel dient om
een project te kunnen versnellen een ander project van dezelfde
omvang in dezelfde jaren vertraagd te worden. Indien hier geen
ruimte toe is, kan een PPS/DBFM contract een oplossing zijn om te
versnellen zonder daarbij het EMU-saldo extra te belasten in de
jaren dat het project versneld uitgevoerd wordt. Een kenmerk van
PPS/DBFM is namelijk dat een private partij de investering tijdelijk
voor haar rekening neemt en voldoende risico’s overneemt. Voorts
betaalt de overheid de private partij niet in de jaren van aanleg
maar pas na oplevering.

Publiek Private Samenwerking (PPS)
Een laatste maatregel is het doelmatiger (en mogelijk meer
innovatief ) aanbesteden en toepassen van PPS. Met deze maatregel
wordt bovenal beoogd efficiencywinst te behalen door het gebruik
van bepaalde contractvormen (zoals DBFM). Ook op andere
terreinen waar private financiering voordelen heeft voor de prijs,
kwaliteit of benodigde tijd wordt actief gezocht naar de mogelijkheden om PPS in te zetten en deze waar dat zinvol is te benutten.
Indien PPS van toepassing is, zal informatie over de betrokkenheid
van de markt op de projectbladen opgenomen worden. Het vorige

kabinet heeft in het kader van de rijksbrede bezuinigingen een
taakstelling uit hoofde van PPS efficiencywinst op het
Infrastructuur- en Deltafonds gelegd. De toedeling naar concrete
projecten kan op de MIRT bladen gevonden worden. Verder wordt
ernaar gestreefd extra middelen te genereren en/of een hogere
kwaliteit van een project te realiseren door de opbrengsten van
gebiedsontwikkeling voor de financiering van nieuwe projecten te
gebruiken. De nadruk ligt de komende jaren met name op het
creëren van een andere manier van samenwerken tussen markt en
overheid. Risicoverdeling neemt hierbij een belangrijke plaats in.
Een voorbeeld van een nieuwe samenwerking is de pilot die
uitgevoerd wordt bij het privaat gefinancierde project N33 Assen
(zuid)-Zuidbroek. Dit is het eerste project in Nederland waarbij het
vreemd vermogen voor het PPS consortium door een pensioenfonds is verschaft.

Inzet van de middelen
De beschikbare middelen worden ingezet voor rijksprojecten
(aanleg, beheer en onderhoud), rijksprogramma’s (bestaande uit
diverse projecten met dezelfde doelstelling) en voor het verstrekken
van (project)subsidies aan decentrale overheden en/of marktpartijen. Om een indruk te geven van de beschikbare rijksmiddelen is
in onderstaande tabel een overzicht opgenomen van de relevante
begrotingsreeksen van IenM, EZ en BZK. De cijfers zijn gebaseerd op
de begroting van 2016.

Artikel Omschrijving
2015
2016
2017
2018
2019
2020
IenM (XII)							
13.03
Projecten BIRK
2.304
4.318
1.382
6.800
0
0
13.03
Nota Ruimte
0
0
6.200
0
0
0
13.04
Meerjarenprogramma Bodem
15.972
20.225
28.799
40.216
31.817
31.842
20.01
Uitvoering Geluidsanering
21.091
21.285
22.635
27.909
26.305
26.305
25.01
Bijdrage BDU
1.879.591
852.688
853.519
854.998
854.944
853.553
IenM (A)						
12.01
Verkeersmanagement HWN
14.510
9.691
3.631
3.631
3.632
3.631
12.02
Beheer, onderhoud en vervanging HWN
592.880
678.756
562.327
506.795
520.306
499.928
12.03
Aanleg HWN
518.570
443.676
617.169
944.946 1.532.198 1.845.424
12.04
Geïntegreerde contractvormen/PPS HWN
669.479
371.932
644.111
519.647
325.945
343.201
12.06
Netwerkgebonden kosten HWN
440.215
567.712
531.703
511.708
507.124
505.976
12.07
Investeringsruimte HWN
0
-60.647
-60.162
-49.218
-52.232
-50.307
13.02
Beheer, onderhoud en vervanging Spoor
1.228.205 1.291.436 1.165.680 1.142.026 1.186.531 1.163.964
13.03
Aanleg Spoor
793.832
963.385
814.795
724.012
595.351
360.942
13.04
Geïntegreerde contractvormen/PPS Spoor
168.123
157.384
155.887
156.395
159.583
166.793
13.07
Rente en aflossing Spoor
48.907
17.020
16.597
16.597
16.597
16.597
13.08
Investeringsruimte Spoor
22.276
18.037
76.230
101.916
77.966
77.311
14.01
Grote regionale projecten
127.145
133.159
197.040
169.301
95.156
125.408
14.02
Regionale Mobiliteitsfondsen
0
0
0
0
0
9.111

Tabel 1: vervolg op volgende pagina.

MIRT Overzicht 2016 | 319

Financiële uitwerking

14.03
RSP-ZZL: Pakket Bereikbaarheid
12.837
145.555
168.971
158.348
71.735
15.01
Verkeersmanagement HVWN
7.545
8.412
8.412
8.412
8.412
15.02
Beheer, onderhoud en vervanging HVWN
411.846
411.347
356.103
328.006
274.708
15.03
Aanleg HVWN
248.292
141.226
188.940
234.166
166.912
15.04
Geïntegreerde contractvormen/PPS HVWN
4.233
6.184
3.619
7.844
2.262
15.06
Netwerkgebonden kosten HVWN
250.079
301.578
289.741
283.916
280.932
15.07
Investeringsruimte HVWN
0
-14.336
-10.008
-8.285
-11.443
17.01
Westerscheldetunnel
0
0
0
0
0
17.02
Betuweroute
3.639
4.555
2.083
2.083
2.083
17.03
Hogesnelheidslijn-Zuid
20.905
20.183
25.700
23.000
0
17.06
Project Mainportontwikkeling Rotterdam
5.748
4.604
4.620
4.216
2.669
17.07
ERTMS
35.628
41.338
44.669
57.588
112.588
17.08
ZuidasDok
87.269
28.283
88.327
114.027
163.562
18.01
Saldo van de afgesloten rekeningen
0
0
0
0
0
18.02
Beter Benutten
434
128.431
127.621
0
0
18.03
Intermodaal vervoer
3.854
3.045
0
0
0
18.04
Gebiedsgerichte aanpak (UPR)
1.909
0
0
0
0
18.05
Railinfrabeheer
0
0
0
0
0
18.06
Externe veiligheid
5.244
2.005
1.996
1.000
865
18.07
Mobiliteitsonafhankelijke kennis en expertise
0
0
0
0
0
18.08
Netwerkoverstijgende kosten
223.074
0
0
0
0
18.11
Investeringsruimte
0
0
0
0
0
18.12
Nader toe te wijzen BenO en vervanging
0
0
0
0
0
18.13
Tol gefinancierde uitgaven
0
0
0
0
18.251
18.14
Minregel: rentevrijval
0
0
0
0
0
18.15
Ramingsbijstelling en kasschuif
0
-40.000
40.000
0
0
IenM ( J)						
1.01
Grote projecten waterveiligheid
582.719
567.349
385.415
308.537
250.317
1.02
Overige aanlegproj. Waterveiligheid
149.922
84.808
206.164
321.752
383.314
1.03
Studiekosten waterveiligheid
7.661
8.955
7.205
400
400
2.01
Aanleg waterkwantiteit
0
0
0
0
0
2.02
Overige invest. Zoetwatervoorziening
13.704
47.293
43.994
24.749
30.385
2.03
Studiekosten Zoetwatervoorziening
2.315
2.310
2.235
1.585
1.585
3.01
Watermanagement
7.764
6.991
6.989
6.989
6.989
3.02
Beheer en Onderhoud
157.748
199.345
134.096
141.234
134.496
4.01
Experimenteerprojecten
0
0
0
0
0
5.01
Apparaat
181.119
214.647
206.160
209.156
206.834
5.02
Overige uitgaven
68.624
73.279
67.565
67.547
67.192
5.03
Investeringsruimte
0
-17.863
0
0
0
7.01
Investeringen waterkwaliteit
39.980
22.217
25.738
37.182
53.489
7.02
Overige Invest.waterkwaliteit
7.973
2.130
3.276
767
767
EZ (XIII)					
18
NURG/Maaswerken
8.015
3.815
2.835
2.840
4.505
18
Mainport Rotterdam
7.269
7.410
7.560
7.701
7.859
18
Uitfinanciering Sterke Regio’s en Nota Ruimte
8.900
10.664
3.914
1.611
0
18
Westerschelde
0
7.028
6.117
0
0
TOTAAL		
9.110.349 7.922.845 8.087.600 8.024.050 8.122.891
Tabel 1: Financieel overzicht beschikbare rijksmiddelen (x € 1.000)

320 | MIRT Overzicht 2016

50.898
8.412
283.144
133.617
2.229
280.488
-7.799
0
0
0
486
196.588
190.741
0
0
0
0
0
763
0
0
0
0
18.251
0
0
275.940
248.140
350
0
30.833
1.585
6.989
90.923
0
204.994
67.199
0
80.050
20.889
4.505
8.016
0
0
8.177.910

Financiële uitwerking

Doeluitkeringen

Wet op het BTW-compensatiefonds

Dit MIRT Overzicht gaat niet in op projecten die door decentrale
overheden worden gefinancierd uit (doel)uitkeringen. De decentrale overheden zijn zelf verantwoordelijk voor de uitvoering en
programmering van deze projecten.

Conform de Wet op het BTW-compensatiefonds (BCF) kunnen
decentrale overheden betaalde btw terugvragen bij het BCF. De
betaalde btw moet daarvoor wel aan een aantal voorwaarden
voldoen. Zo moet de btw betaald zijn over een niet-ondernemerstaak en mag geen sprake zijn van verstrekking aan een individuele
derde.

Brede Doeluitkering verkeer en vervoer (BDU)
Met ingang van 2016 maken de voor de provincies bestemde
middelen uit de Brede Doeluitkering (BDU) Verkeer en vervoer
onderdeel uit van het provinciefonds. Dit is reeds voorzien bij de op
1 januari 2015 in werking getreden Wet Afschaffing plusregio’s. De
BDU-middelen van de voormalige plusregio’s zijn eveneens naar
het provinciefonds overgeheveld en toegekend aan de betreffende
provincies, met uitzondering van de middelen voor de regio’s
Amsterdam, Haaglanden en Rotterdam. Deze financiële middelen
voor verkeer en vervoer worden via een aangepaste Wet BDU
toegekend aan twee door de betrokken overheden in het leven
geroepen openbare lichamen, die optreden als vervoersautoriteit in
de Noord- en Zuidvleugel van de Randstad.

Overige Financiële Onderwerpen

Conform afspraken in het financieel akkoord uit 2013 tussen het
Rijk en decentrale overheden (Tweede Kamer, 2012–2013, 33 400 B,
nr. 7), is het BCF vanaf 2015 geplafonneerd. Dit komt in de plaats
van het eerdere voornemen van het kabinet om het BCF per 2015 af
te schaffen. Het plafond wordt gekoppeld aan de accrespercentages
zoals deze volgen uit de normeringssystematiek voor het gemeenteen provinciefonds. Het plafond wordt aangepast voor taakmutaties
(zoals decentralisaties) die gepaard gaan met onttrekkingen of
toevoegingen aan het BCF. Als het plafond overschreden wordt,
komt het verschil ten laste van het gemeente- en provinciefonds.
Bij een realisatie lager dan het plafond, komt het verschil ten
gunste aan het gemeente- en provinciefonds. De toevoeging of
uitname wordt over het gemeente- en provinciefonds verdeeld
conform de aandelen van de gezamenlijke gemeenten en gezamenlijke provincies in het BCF in het gerealiseerde jaar.

Wet Houdbare Overheidsfinanciën
Op 15 december 2013 is de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet
HOF) van kracht geworden. De Wet HOF verankert de Europese
begrotingsafspraken omtrent het feitelijke EMU-saldo, de EMUschuld en het structurele EMU-saldo in de Nederlandse wetgeving.
Deze wet benadrukt de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de
rijksoverheid en de decentrale overheden met betrekking tot de
beheersing van het EMU-saldo. Het doel van de Wet HOF is om in
een procedure te voorzien die zorg draagt voor een gelijkwaardige
inspanning van decentrale overheden bij het nakomen van de
Europese begrotingsafspraken. Voor de periode 2013 tot en met
2017 zijn bestuurlijke afspraken gemaakt over de tekortnorm voor
decentrale overheden, tevens zijn er afspraken gemaakt over het
ambitieniveau voor het EMU-saldo van decentrale overheden. Voor
2015 is een tekortnorm van 0,5 procent BBP afgesproken, daarnaast
is een ambitieniveau van 0,3 procent BBP overeengekomen voor
het EMU-tekort. Bij (meerjarige) overschrijding zal in bestuurlijk
overleg tussen Rijk en decentrale overheden bezien worden hoe de
overschrijding aangepakt kan worden.

Wet Verplicht Schatkistbankieren
Gelijktijdig met de Wet HOF is de Wet Verplicht Schatkistbankieren
van kracht geworden. Deze Wet verplicht alle decentrale overheden
om hun overtollige (liquide) middelen en beleggingen aan te
houden in de schatkist. Het woord “overtollig” verwijst hier naar
alle middelen die een decentrale overheid niet onmiddellijk nodig
heeft voor de uitvoering van de publieke taak. De middelen die een
decentrale overheid in de schatkist aanhoudt, blijven beschikbaar
voor de uitoefening van hun publieke taak.

MIRT Overzicht 2016 | 321

322 | MIRT Overzicht 2016

Voortgangrapportage
Tracéwetprojecten

Voortgangsrapportage over tracéwetplichtige projecten
(periode 1 januari 2015-30 juni 2015)
Deze rapportage bevat de voortgang van de projecten die onder de
Tracéwet worden uitgevoerd tot en met het moment dat het
Tracébesluit (TB) is vastgesteld en onherroepelijk is geworden. De
wet stelt dat twee keer per jaar de voortgang van projecten wordt
gemeld (Staatsblad 2011, 595). Deze rapportage geeft voor de
projecten eveneens inzicht in de mijlpalen voor realisatie.
Deze rapportage beslaat de periode van 1 januari 2015 tot en met 30
juni 2015, met als referentie de voorgaande voortgangsrapportage
die is opgenomen in de brief van 23 maart 2015 (TK 2014-2015, 34
000 A, nr. 60). In dat overzicht rapporteerde de minister van
Infrastructuur en Milieu (IenM) mede namens de staatssecretaris
van IenM over de periode van 1 juli 2014 tot en met 31 december
2014. Op dat overzicht heeft een schriftelijk overleg met de Tweede
Kamer plaatsgevonden (TK 2014-2015, 34 000 A, nr. 62).

Ontwikkelingen
Over de ontwikkelingen in het Hoofdwegennet informeert de
minister van IenM de Tweede Kamer ieder trimester via de
Publieksrapportage Rijkswegennet. Deze rapportage gaat in op de
ontwikkeling van de doorstroming, en van de verkeershinder door
werkzaamheden in Nederland. Ook beschrijft het wat
Rijkswaterstaat hieraan doet. De jongste rapportage die de Tweede
Kamer is aangeboden behandelt de periode van 1 januari tot en met

30 april 2015. Deze rapportage is aangeboden bij brief van 16 juni
2015 (TK 2014-2015, 34 000 A, nr. 64).

Resultaten van de afgelopen periode
In de periode van 1 januari 2015 tot en met 30 juni 2015 is voor een
aantal projecten een mijlpaal bereikt. Het gaat om de volgende
mijlpalen:
Er is één Startbeslissing genomen:
•
voor de verkenning Corridor Amsterdam-Hoorn.
Er zijn drie Ontwerp-Tracébesluiten (OTB) genomen:
•
voor het vaarwegproject Nieuwe Sluis Terneuzen en
•
voor het hoofdwegproject A13/A16 Rotterdam.
Beide OTB’s zijn overeenkomstig de planning genomen.
En
•
voor het gecombineerde spoorweg- en hoofdwegproject
Amsterdam Zuidas en hoofdwegproject A10 Knooppunten De
Nieuwe Meer en Amstel.
Dit besluit is drie kwartalen eerder genomen dan gepland.
Er zijn vier Tracébesluiten vastgesteld:
Twee voor de spoorwegprojecten:
•
Doorstroomstation Utrecht (DSSU) en
•
Utrecht Centraal – Leidsche Rijn (in de vorige rapportage nog
Utrecht – Amsterdam Rijnkanaal (UtARK) genoemd).

MIRT Overzicht 2016 | 323

Voortgangsrapportage Tracéwetprojecten

Beide zijn vastgesteld conform de planning.
En twee voor de hoofdwegprojecten:
•
A1 Apeldoorn Zuid-Beekbergen en
•
N35 Zwolle-Wijthmen.
Het eerste besluit is volgens de planning genomen, het tweede is
één kwartaal eerder genomen dan gepland.
In deze periode zijn de Tracébesluiten voor de volgende projecten
onherroepelijk geworden:
•
Het vaarwegproject  Lekkanaal/3de kolk Prinses Beatrixsluis en
de drie hoofdwegprojecten:
•
A1 Bunschoten- Knooppunt Hoevelaken,
•
A7/A8 Purmerend-Zaandam-Coenplein en
•
N18 Varsseveld-Enschede.

Voortgangsoverzicht Tracéwetprojecten (peildatum 30
juni 2015)
Toelichting gebruikte afkortingen:
• AV: Aanvangsbeslissing   
• SN: Startnotitie
• RL: Richtlijnen
• TN/MER: Trajectnota/Milieueffectrapportage
• SP: Standpunt
• (O)TB: (Ontwerp) Tracébesluit
• SB: Startbeslissing         
• VK: Voorkeursbeslissing
• (O)RSV: (Ontwerp) Rijksstructuurvisie
Deze elementen zijn opgenomen in de Tracéwet bij de wijziging per
1 januari 2012.

Aangepaste planning
Voor vier projecten is de planning voor (O)TB aangepast. Het gaat
om:
•
Het wegenproject A12/A15 Ressen-Oudbroeken (ViA15)
•
Het vaarwegproject Nieuwe Sluis Terneuzen.
•
De spoorwegprojecten: spoorverdubbeling Zwolle-Herfte en
een extra sneltrein Groningen-Leeuwarden (ESGL). In
bijgaande tabellen is hier een toelichting opgenomen.

Toelichting op de tabellen met projecten
Deze rapportage heeft als peildatum 30 juni 2015. In de tabellen zijn
de projecten met de nieuwe planning voor de mijlpalen aange­
geven. De voortgang ten opzichte van de peildatum 31 december
2014 is er in te lezen. In de rapportage is een aparte tabel opge­
nomen voor de verkenningen. Het gaat om twee projecten aan
hoofdwegen, beide in Brabant. En om de verkenning Corridor
Amsterdam-Hoorn in Noordwest-Nederland. De verkenning N35
Nijverdal-Wierden is overgegaan naar de planuitwerkingsfase.
Daarmee zijn er in totaal 30 projecten in de planuitwerkingsfase.
Eén planuitwerking (Amsterdam Zuidas) is een gezamenlijk project
voor spoorwegen en hoofdwegen, 19 zijn hoofdwegprojecten, 8
zijn spoorwegprojecten en 2 zijn vaarwegprojecten.
Bij spoorwegen zijn de projecten Meteren-Boxtel en PHS
Geldermalsen en Vrijleggen MerwedeLingelijn nieuw opgenomen.
De planuitwerkingen kennen de volgende landelijke verspreiding:
Nationaal (1), Noordwest Nederland (8), Zuidwest-Nederland (7),
Zuid-Nederland 4, Oost-Nederland (7) en Noord Nederland (3).
Is eenmaal een Tracébesluit onherroepelijk, dan wordt het project
niet meer opgenomen in het overzicht en gaat het project doorgaans over naar de realisatiefase.

324 | MIRT Overzicht 2016

• R: Realisatie
• Asw: autosnelweg
• Aw: autoweg
• PHS: Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

Voortgangsrapportage Tracéwetprojecten

Verkenningen
Projectnaam

Startbeslissing

Geplande mijlpalen

Procedure

A58 Sint Annabosch-Galder

Q4 2010

OTB 2017

Het project volgt de korte procedure

A58 Eindhoven-Tilburg

Q2 2013

OTB 2017

Het project volgt de korte procedure

Corridor Amsterdam-Hoorn

Q1 2015

ORSV 2017

Planuitwerkingen
In onderstaande is per landsdeel per project in kolommen aangegeven:
- de naam van het project,
- de laatst bereikte mijlpaal,
- mijlpalen volgens de planning van de Voortgangsrapportage over de tracéwetplichtige projecten 2e helft 2014,
- mijlpalen volgens de nieuwe planning,
- toelichting op bijstelling van de planning en
- maatregel en rijstrooklengte in km.

Nationaal
Projectnaam

Laatst bereikte
mijlpaal

Mijlpalen volgens
VGR 2e helft 2014

Mijlpalen volgens
nieuwe planning

Toelichting

Maatregel
Aantal km

In afwachting van
overeenstemming met
België en Duitsland

Reactivering bestaande
verbinding en deels nieuw
spoor op Nederlands
grondgebied

Spoorwegen
Reactivering IJzeren Rijn
(Goederenverbinding
Antwerpen-Roergebied)

TN/MER Q2
2001

48 km

MIRT Overzicht 2016 | 325

Voortgangsrapportage Tracéwetprojecten
Noordwest-Nederland (Noord-Holland, Flevoland en Utrecht)
Projectnaam

Laatst bereikte
mijlpaal

Mijlpalen volgens
VGR 2e helft 2014

Mijlpalen volgens
nieuwe planning

OTB Q1 2015

OTB Q4 2015
TB 2016
R 2013-2028

TB Q2 2016
R 2013-2028

OTB Q4 2016
TB 2018
R 2021-2024/26

OTB Q4 2016
TB 2018
R 2021-2024/26

OTB Q4 2015
TB 2016
R 2017-2028

TB Q2 2016
R 2017-2028

Toelichting

Maatregel
Aantal km

OTB is vervroegd vastgesteld in Q1 2015.

Weg:
verbreding Asw van
3+spits/weefstrook naar 2
x (4+1+weefstrook)
5 km, waarvan 1100 m
tunnel
Spoor:
Verbreding perrons met
3m

Betreft een wijziging op
het tracébesluit uit 2010.

Verdiepte ligging tracé bij
Amstelveen

Hoofd- en spoorwegen
Amsterdam Zuidas

Hoofdwegen
A1/A6/A9 SchipholAmsterdam-Almere
(deeltraject
A9 Amstelveen)

24 km

Hoofdwegen
A10 Knooppunten
De Nieuwe Meer en
Amstel

OTB Q1 2015

OTB is vervroegd vastgesteld in Q1 2015.

Aanpassing knooppunten
in samenhang met
Amsterdam Zuidas
2 km per knooppunt

A27/A1 Utrecht Noord
-Knooppunt Eemnesaansluiting BunschotenSpakenburg

A27/A12 Ring Utrecht

TB Q3 2014

RL Q2 2009

R 2016-2018/20

OTB/MER Q2 2016
TB 2017
R 2018-2024/26

R 2017-2018/20

OTB/MER Q2 2016
TB 2017
R 2018-2024/26

De aanbesteding is
later voorzien door de
voorbereiding van het
DBFM-contract; de
benodigde specifieke
kennis was beperkt
beschikbaar voor dit
project.
Dit heeft geen effect op
de openstelling.

A1: asw 2x2 wordt asw
2x4
A27: asw 2x2 wordt asw
2x3
26 km

Asw 4-6 wordt asw 7-7
en asw 2-3-3-2 wordt
asw 3-3-3-3
63 km

A28/A1 Knooppunt
Hoevelaken

RL Q2 2009

OTB/MER Q3 2017
TB 2018
R 2019-2022/24

OTB/MER Q3 2017
TB 2018
R 2019-2022/24

Asw 2x2/deels met spitsen plusstrook wordt
asw 2x4/deels 2x3
116 km

Spoorwegen
Doorstroomstation
Utrecht (DSSU)

TB Q2 2015

TB Q2 2015
R 2016

Utrecht CentraalLeidsche Rijn

TB Q2 2015

OTB Q1 2015
TB 2015
R 2015-2018

R 2016

R 2015-2018

Aanpassing emplacement
Utrecht Centraal over
5 km
Sluitstuk van spooruitbreidingen Vleugel/
Randstadspoor: Uitbreiding van 2 naar 4 sporen
tussen Utrecht Centraal
en Utrecht Leidsche Rijn,
met nieuwe spoorbrug
over het Amsterdam Rijnkanaal
2 km

326 | MIRT Overzicht 2016

Voortgangsrapportage Tracéwetprojecten
Zuidwest-Nederland (Zuid-Holland en Zeeland)
Projectnaam

Laatst bereikte
mijlpaal

Mijlpalen volgens
VGR 2e helft 2014

Mijlpalen volgens
nieuwe planning

A4 Vlietland-N14

TB Q4 2014

R 2018-2020/22

R 2018-2020/22

A4 Verbreding Zoeterwoude dorp –Vlietland

TB Q4 2014

R 2018-2020/22

R 2018-2020/22

Toelichting

Maatregel
Aantal km

Hoofdwegen
Asw van 2x3 naar 2x4
13 km
Aanleg knooppunt Vlietland en tussen aansluiting Zoeterwoude dorp
en knooppunt Vlietland:
hoofdrijbaan van 2x3
naar 2x2 en 2x2 parallelle
rijbanen
7 km
A44 verbreding LeidenWest-Maaldrift

TB Q4 2014

R 2018-2020/22

R 2018-2020/22

Asw van 2x3 naar 2x4
tussen aansluiting Leiden
-West en nieuw knooppunt nabij Maaldrift
7 km

A13/A16 Rotterdam

A24 Blankenburg­
verbinding

OTB Q2 2015

VK Q4 2013

OTB Q2 2015
TB 2016
R 2017-2021/23

TB Q2 2016
R 2017-2021/23

OTB Q3 2015
TB 2016
R 2017-2022/24

OTB Q3 2015
TB 2016
R 2017-2022/24

Aanleg asw 2x2
44 km
Nieuwe asw met 6 rij­
stroken en uitbreiding asw
A20 met 1 rijstrook
30 km

Spoorwegen
4-sporigheid RijswijkDelft-Zuid

OTB/MER Q4
2014

TB Q3 2015
R 2017-2022

TB Q3 2015
R 2017-2022

Uitbreiding van 2 naar
4 sporen (inclusief sein­
optimalisatie bij DelftZuid)
6 km

Vaarwegen
Nieuwe Sluis Terneuzen

OTB Q2 2015

OTB Q2 2015
TB 2015
R 2016-2020

TB Q1 2016
R 2017-2021

De planning van dit
complexe project, waarvoor bilaterale afstemming vereist is, is herzien
na ondertekening van
het OTB.

Bouw nieuwe grote sluis

MIRT Overzicht 2016 | 327

Voortgangsrapportage Tracéwetprojecten
Zuid-Nederland (Noord-Brabant en Limburg)
Projectnaam

Laatst bereikte
mijlpaal

Mijlpalen volgens
VGR 2e helft 2014

Mijlpalen volgens
nieuwe planning

RL Q3 2008

OTB/MER Q3 2016
TB 2017
R 2019-2023/25

OTB/MER Q3 2016
TB 2017
R 2019-2023/25

Toelichting

Maatregel
Aantal km

Hoofdwegen
A27 Houten-Hooipolder

Ri. Hooipolder (Zuid):
Asw van 2 en 3 rijstroken
naar 2+ spits en 4 rijstroken
Ri. Houten (Noord):
Asw van 2 rijstroken naar
2+ spits en 3 rijstroken
75 km

A59 Brug over het
Drongelens kanaal

TB Q4 2014

A2 ’t VonderenKerensheide

SB Q2 2013

R 2015-2017/19

R 2015-2017/19

Vervanging brug
1 km

OTB Q4 2016
TB 2017
R 2022-2025/27

Verbreding asw van 2x2
met spitsstrook naar 2x3
met vluchtstrook

OTB Q4 2016
TB 2017
R 2022-2025/27

Traject: 20 km
Spoorwegen
Meteren - Boxtel

VK Q2 2010
(PHS)

OTB 2016-2017
TB 2017-2018
R 2018-2019
(planning is afhankelijk van keuze
uitvoeringsvariant)

328 | MIRT Overzicht 2016

Op de VK is nader
bestuurlijk overleg
gevolgd dat in Q2 2014
resulteerde in de
keuzes van de
voorkeurs­varianten.
Hierover zijn Bestuurs­
overeenkomsten afgesloten in Q2 2015.

Diverse maatregelen tussen Meteren en Boxtel,
waaronder aanleg nieuwe
spoorboog tussen de
Betuweroute en de spoorlijn Utrecht-Den Bosch
(Meterenboog), verdiepte
ligging van het spoor in
Vught, extra spoor Den
Bosch-Vught en bijkomende maatregelen aan
geluid, trillingen en overwegen (te Boxtel, Haaren
en Vught)

Voortgangsrapportage Tracéwetprojecten
Oost-Nederland (Gelderland en Overijssel)
Projectnaam

Laatst bereikte
mijlpaal

Mijlpalen volgens
VGR 2e helft 2014

Mijlpalen volgens
nieuwe planning

TB Q1 2015

TB Q1 2015
R 2016-2016/18

R 2016-2016/18

Toelichting

Maatregel
Aantal km

Hoofdwegen
A1 Apeldoorn ZuidBeekbergen

Asw 2x2 wordt asw 2x2 +
weefvak
3 km

A1 Apeldoorn-Azelo

Bestuurlijke
overeenstemming Q4 2013

OTB Q3 2016
TB 2017
R (fase 1)
2017-2019/21
R (fase 2)
2024-2026/28

OTB Q3 2016
TB 2017
R (fase 1)
2017-2019/21
R (fase 2)
2024-2026/28

A12/A15 RessenOudbroeken (ViA15)

SP Q1 2012

OTB Q2 2015
TB 2016
R 2016-2019/21

OTB Q4 2015
TB 2016
R 2016-2019/21

Apeldoorn-DeventerOost:
asw van 2x3 naar 2x4
Deventer-Oost-Azelo:
asw van 2x2 naar 2x3
107 km
Zie verslag schriftelijk
overleg van 21 mei 2015
(TK 2014 -2015, 34 000
A, nr. 62).
In het najaar 2015 zal
na overleg met de regio
en bij OTB de planning
voor realisatie worden
herijkt.

N35 Zwolle-Wijthmen

N35 Nijverdal-Wierden

TB Q2 2015

SB Q1 2011

TB Q3 2015
R 2016-2016/18

R2017-2017/18

OTB 2017

OTB Q4 2017

Nieuwe A15 asw 2x2 rijstroken (12 km) én verbreding bestaande A15 asw
van 2x1 naar 2x2 rijstroken (7 km) én verbreding
bestaande A12 asw van
2x2 naar 2x3 rijstroken
(12 km)
31 km

Grondverwerving (onteigening) en voorbereiding aanbesteding
kosten meer tijd dan
eerder voorzien. De
start van realisatie is nu
in 2017 voorzien. TB is
vervroegd vastgesteld in
Q2 2015.

Aw 1x2 wordt aw 2x2

De planning wordt nader
uitgewerkt.

Aw 2x1 wordt aw 2x2

Door het laten uitvoeren
van een extra review op
het OTB is de planning
aangepast.

Uitbreiden van het spoor
tussen Zwolle en de aansluiting bij Herfte van 2
naar 4 sporen, inclusief
aanleg van een vrije kruising voor deze sporen

9 km

15 km

Spoorwegen
Spoorverdubbeling
Zwolle-Herfte

SB Q3 2014

OTB Q4 2015
TB 2016
R 2016-2021

OTB Q1 2016
TB 2016
R 2016-2021

5 km
PHS Geldermalsen
en vrijleggen MerwedeLingelijn

VK Q2 2010
(PHS)

OTB Q2 2016
TB 2017
R 2019-2021

Beide projecten gecombineerd in één Tracéwetprocedure.

Diverse maatregelen binnen de gemeente Geldermalsen, waaronder:
opheffen overwegen,
aanpak van transfer op
station Geldermalsen en
maatregelen tegen trillinghinder

MIRT Overzicht 2016 | 329

Voortgangsrapportage Tracéwetprojecten
Noord-Nederland (Drenthe, Friesland en Groningen)
Projectnaam

Laatst bereikte
mijlpaal

Mijlpalen volgens
VGR 2e helft 2014

Mijlpalen volgens
nieuwe planning

Toelichting

Maatregel
Aantal km

TB Q3 2014

R 2015-2019/21

R 2016-2019/21

De aanbesteding is in
2015 gestart, schop in
de grond wordt in 2016
verwacht.

Asw 2x2 wordt 2x3

De planning is aangepast om een zorgvuldig
ontwerp van de benodigde kunstwerken
mogelijk te maken.
Daarnaast verdient de
oplossing om de overweg Slachtedijk bij Hurdegaryp te behouden
voor fietsers en voetgangers extra aandacht.

Spoorverdubbeling tussen Zuidhorn en Hoogkerk
Bij station Zuidhorn komt
een keerspoor

Hoofdwegen
A7 Zuidelijke Ringweg
Groningen, fase 2

18 km

Spoorwegen
Extra Sneltrein
Groningen Leeuwarden
(ESGL)

AV Q4 2011

OTB Q3 2015
TB 2016
R 2016-2017

OTB Q3 2016
TB 2017
R 2017-2019

8 km

Vaarwegen
Verruiming vaarweg
Eemshaven Noordzee

330 | MIRT Overzicht 2016

TB Q3 2014

R 2015-2017

R 2015-2017

Verruiming vaargeul
Eemshaven voor
Panamaxschepen