Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

27 925

Bestrijding internationaal terrorisme

Nr. 630

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN, VAN
DEFENSIE, VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING EN VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 juni 2018
In overeenstemming met artikel 100 van de Grondwet, en onder
verwijzing naar de eerdere artikel-100 brieven ter zake1, informeren wij u
hierbij over het besluit van het kabinet de Nederlandse bijdrage aan de
NAVO-missie Resolute Support te intensiveren met ongeveer 60
militairen, de bijdrage te verlengen tot en met 31 december 2021 en uw
Kamer hierover voortgangsrapportages te sturen ten behoeve van een
jaarlijks evaluatiemoment.
Essentie
Afghanistan anno 2018 is een land met vele gezichten. Zo zijn er steden
waar sprake is van modernisering en waar Afghaanse mannen én
vrouwen de ruimte krijgen zich te ontwikkelen. Hierdoor kunnen inmiddels
bijna negen miljoen kinderen naar school en is de alfabetiseringsgraad
verdrievoudigd sinds 2001. Tegelijkertijd blijft de veiligheidssituatie in
Afghanistan zorgelijk en zijn er rurale gebieden waar ontwikkeling
achterblijft. In deze gebieden breiden gewapende groeperingen zoals de
Taliban hun invloed uit, hoewel hun groei sinds de tweede helft van 2017
afneemt door optreden van de Afghaanse regering ondersteund door de
internationale gemeenschap. Ook bereiden terroristische groeperingen
hier hun dodelijke (zelfmoord-)aanslagen voor, zoals de aanslag op 9 mei
2018 in Kaboel.
De verdere opbouw van een stabiel Afghanistan met veilige steden en een
veilig platteland blijft essentieel voor de Afghaanse bevolking. Voor
Nederland staat de bestrijding van terrorisme en het wegnemen van de
grondoorzaken van irreguliere migratie voorop.

1

kst-27925-630
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Zie de artikel 100-brieven uit 2017 (Kamerstuk 27 925, nr. 611), 2016 (Kamerstuk 27 925, nr. 601)
en uit 2015 (Kamerstuk 27 925, nr. 541) en uit 2014 (Kamerstuk 29 521, nr. 254).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

1

De Afghaanse regering zet daartoe bemoedigende stappen, op het
politieke en militaire spoor richting vrede en veiligheid. Zo probeert de
eenheidsregering momentum te creëren voor het vredes- en verzoeningsproces. Tegelijkertijd maakt de regering werk van het verder vergroten van
de slagkracht van de Afghaanse strijdkrachten (Afghan National Defence
and Security Forces – ANDSF) met als doel de opstandelingen naar de
onderhandelingstafel te bewegen. Om de slagkracht te vergroten heeft de
Afghaanse regering een meerjarenstrategie voor de ANDSF opgesteld, die
onder andere voorziet in een verdubbeling van de Afghan Special Security
Forces (ASSF) per 2020 en een uitbreiding van de Afghaanse luchtmacht.
Deze eenheden genieten de steun van de bevolking, omdat zij hebben
bewezen in staat te zijn in te grijpen bij terroristische aanslagen en tijdens
grondgevechten het verschil kunnen maken.
De NAVO en haar partners ondersteunen de Afghaanse strijdkrachten
hierbij met de missie Resolute Support (RS). De NAVO heeft eind 2017
deze missie versterkt om een extra bijdrage te kunnen leveren aan de
verzelfstandiging van de ANDSF, onder andere door training, advies,
assistentie en begeleiding van de ASSF.
Als onderdeel van het geïntegreerde Afghanistanbeleid, heeft het kabinet
op verzoek van de NAVO (eerste verzoek voorjaar 2017), de VS (oktober
2017) en de Afghaanse regering (voorjaar 2018), besloten de Nederlandse
bijdrage aan Resolute Support in nauwe samenwerking met Duitsland te
intensiveren en te verlengen tot eind 2021. Naast de huidige inzet van
ongeveer 100 militairen in Mazar-e-Sharif die zich richten op de ANDSF zal
Nederland ongeveer 60 militairen extra leveren specifiek ter begeleiding
van de ASSF als onderdeel van Resolute Support. Hiermee draagt
Nederland verder bij aan de versterking en verzelfstandiging van het
Afghaanse veiligheidsapparaat en wordt een belangrijke adviesbehoefte
van Afghanistan en de NAVO vervuld.
Met inachtneming van het toetsingskader en de resultaten van het
onderzoek van de Algemene Rekenkamer over de inzet van de Nederlandse krijgsmacht in de VN-missie in Mali, wordt hieronder ingegaan op
de gronden voor deelneming, politieke- en veiligheidsaspecten, militaire
aspecten, ontwikkelingssamenwerking, samenwerking op het gebied van
migratie, de samenhang en de financiering van de missie.
Gronden voor deelneming
De Nederlandse aanwezigheid in Afghanistan dient de belangen van
Afghanistan en van Nederland. Zonder de steun van partners zoals
Nederland, is het aannemelijk dat de in Afghanistan geboekte vooruitgang
verloren gaat.
Het Afghaanse veiligheidsapparaat is op dit moment nog niet in staat
volledig zelfstandig de veiligheid van het land te garanderen. Afghanistan
kan opnieuw een vrijhaven worden voor internationaal terrorisme en een
bron van grote instabiliteit in een al turbulente regio.
Binnen het Afghaanse veiligheidsapparaat hebben operaties van de
Afghan Special Security Forces (ASSF) groot strategische belang en
effect. Het kabinet heeft op verzoek van Afghanistan, de NAVO en de VS
besloten de huidige Nederlandse bijdrage in samenwerking met Duitsland
te intensiveren ter ondersteuning van deze ASSF. Het verzoek aan
Nederland betreft hoogwaardige capaciteiten die Afghanistan zelf niet
heeft, maar wel nodig heeft om de volgende stap te kunnen zetten in de
verzelfstandiging van de strijdkrachten. Nederland kan hier een waarde-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

2

volle bijdrage leveren die aansluit op de eerdere Nederlandse inzet ter
versterking van de veiligheidssector in Noord-Afghanistan.
Daarnaast geldt dat verbetering van de veiligheidssituatie in Afghanistan
kan helpen bij het voorkomen van irreguliere migratie naar Europa. Zoals
vastgelegd in de Nederlandse Grondwet vindt de Nederlandse inzet plaats
in het kader van de bevordering van de internationale rechtsorde door bij
te dragen aan de verzelfstandiging en verbetering van de Afghaanse
veiligheidstroepen en instellingen.
Tot slot spelen bondgenootschappelijke solidariteit en onze samenwerking
met Duitsland een belangrijke rol bij de Nederlandse inzet in Afghanistan.
Veiligheid is een gedeelde opgave van de internationale gemeenschap.
Nederland neemt daarbij in nauwe samenwerking met internationale
partners zijn verantwoordelijkheid.
Politieke ontwikkelingen
Vredes- en verzoeningsproces
Het belangrijkste politieke vraagstuk voor Afghanistan blijft het vredes- en
verzoeningsproces. Duurzame vrede en stabiliteit in Afghanistan vergt een
politiek proces dat door de Afghanen zelf wordt geleid en door de regio
wordt gesteund. Dat is hard nodig want door het geweld vallen, ondanks
een daling van negen procent in 2017 ten opzichte van 2016, nog altijd
veel burgerslachtoffers (2017: 3.438 doden en 7.015 gewonden)2. Ook de
humanitaire situatie is, vooral in de oostelijke provincies, zorgelijk en
humanitaire organisaties ondervinden moeilijkheden bij het uitvoeren van
hun belangrijke werk.
De Afghaanse eenheidsregering van president Ghani en Chief Executive
Officer (CEO) Abdullah probeert daarom momentum te creëren voor het
vredes- en verzoeningsproces door politieke handreikingen te doen naar
de Taliban. Met het zogeheten «Kaboelproces» heeft de regering het
eerste door Afghanistan zelf geïnitieerde en geleide vredes- en verzoeningsproces gestart. Na een eerste bijeenkomst in juni 2017, vond op
28 februari 2018 een tweede conferentie plaats. De Afghaanse regering
heeft daar onder andere een uitnodiging gedaan tot onderhandelingen
zonder voorwaarden vooraf. Het staat vast dat dit proces grote politieke
moed vergt van alle betrokkenen en dat hardliners binnen de verschillende kampen zullen proberen het proces te saboteren.
Het vredes- en verzoeningsproces heeft de grootste kans van slagen
indien het wordt gesteund door alle regionale spelers, in het bijzonder
Pakistan. De buurlanden van Afghanistan in met name Centraal-Azië lijken
hun verantwoordelijkheid te nemen, zoals onlangs bleek tijdens de eerste
regionale follow-up van het Kaboel proces in Tasjkent op 26 en 27 maart jl.
Tijdens deze bijeenkomst herbevestigden de deelnemende landen
publiekelijk hun steun voor het «Kaboel Proces». Een veelzeggende stap,
want hiermee erkennen alle betrokkenen dat een veilig en stabiel
Afghanistan uiteindelijk ook in hun belang is, ook met het oog op
economische ontwikkeling, de aanpak van terrorisme en het tegengaan
van wapen- en drugssmokkel. Wel is blijvende druk nodig om de politieke
betrokkenheid ook daadwerkelijk om te zetten in actieve inzet en ondersteunende activiteiten.

2

UNAMA meldt dat in 2017 in totaal 359 vrouwen en 861 kinderen om het leven kwamen bij
gevechtshandelingen en 865 vrouwen en 2,318 kinderen gewond raakten
(bron: https://unama.unmissions.org/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

3

Mensenrechten, gendergelijkheid en rechtstaatsontwikkeling
Met internationale partners hamert Nederland erop dat de uitkomst van
het vredes- en verzoeningsproces moet zijn dat de mensenrechten van
alle Afghaanse burgers, inclusief vrouwen en minderheden, worden
beschermd. De mensenrechtensituatie in Afghanistan is namelijk zorgelijk,
specifiek waar het gaat om het grote aantal burgerslachtoffers in het
conflict, de positie van vrouwen en het gebrek aan toegang tot eerlijke
rechtspraak. Nederland spreekt de Afghaanse overheid aan op mensenrechtenkwesties en verantwoordelijkheden, maar levert ook ondersteuning waar mogelijk. Zo ondersteunt Nederland het non-gouvernementele Center for Civilians in Conflict (CIVIC). Deze NGO adviseert de
Afghaanse regering en ANDSF over civilian protection policies om hen
beter in staat te stellen om burgerslachtoffers te voorkomen. Mede dankzij
hun inzet is het aantal burgerslachtoffers ten gevolge van ANDSFoperaties in 2017 met 23 procent teruggebracht.3
Mede dankzij Nederlandse inzet is de positie van vrouwen in Afghanistan
de afgelopen jaren verbeterd. Zo vormen meisjes circa 39 procent van de
schoolgaande kinderen en is 27 procent van de Afghaanse parlementariërs vrouw. De Afghaanse regering blijft gecommitteerd aan het
implementeren van VNVR-resolutie 1325 over vrouwen, vrede en
veiligheid. Er is echter gebrek aan financiering voor het Afghaanse
nationale actieplan en sprake van onvoldoende coördinatie met
maatschappelijke organisaties. Nederland blijft met gelijkgezinde landen
wijzen op het belang van het betrekken van vrouwen bij vredesinitiatieven, inclusief het Kaboelproces.
Ook steunt Nederland via het Afghan National Army Trust Fund kinderopvangfaciliteiten om meer vrouwen aan te trekken voor het Afghaanse
leger. Verder ondersteunt Nederland via Strategische Partnerschappen,
Funding Leadership Opportunities for Women (FLOW) en NGO’s activiteiten om de invloed van Afghaanse vrouwen op besluitvormingsprocessen te vergroten en geweld tegen vrouwen tegen te gaan. Ook kan
meer voortgang worden bereikt als het gaat om het betrekken van
vrouwen bij het Kaboelproces en het verhogen van het aantal vrouwen in
het veiligheidsapparaat. Dat is hard nodig, want traditionele gebruiken die
de positie van vrouwen ondermijnen blijven een bron van grote zorg en
implementatie van wetgeving blijft een uitdaging.
Tot slot bedreigen en belemmeren groepen als de Taliban en sympathisanten van Islamic State in Khorasan Province (ISKP of IS-K) in toenemende mate journalisten en mensenrechtenverdedigers. Zo voerde ISKP
op 30 april 2018 een dubbele zelfmoordaanslag uit, waarbij eerst
Afghaanse veiligheidstroepen werden aangevallen en vervolgens een
zelfmoordterrorist zich opblies tussen toegesnelde hulpverleners en
journalisten die verslag deden van de aanval. Deze aanslag onderstreept
de urgentie van de door Nederland gefinancierde projecten van UNESCO
ter bevordering van vrije toegang tot informatie en beschermingsmechanismen voor journalisten.
VN-Veiligheidsraad
Het belang van een Afghaans geleid vredes- en verzoeningsproces wordt
eveneens door de VN-Veiligheidsraad erkend. Nederland is in 2018 binnen
de Veiligheidsraad penvoerder voor Afghanistan. Dit houdt in dat
Nederland alle resoluties en (pers-)verklaringen van de VN-Veiligheidsraad over Afghanistan schrijft. Ook leidt Nederland de onderhandelingen
3

Zie ook de website van UNAMA voor meer informatie: https://unama.unmissions.org/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

4

hierover, zoals onlangs rondom de jaarlijkse mandaatsverlenging van de
United Nations Assistance Mission in Afghanistan (UNAMA).
Mede dankzij Nederland bevat de UNAMA-resolutie van 2018 sterke
boodschappen over het belang van een Afghaans-geleid vredesproces, de
noodzaak van participatie van vrouwen hierin, betere donorcoördinatie en
hervormingen op terreinen zoals rechtstaatsontwikkeling en corruptiebestrijding. Op 8 maart jl. nam de Raad onder voorzitterschap van de
Nederlandse Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking unaniem de UNAMA-resolutie aan, waarbij voor het eerst in ruim
70 jaar de meerderheid van de Veiligheidsraad uit vrouwelijke vertegenwoordigers bestond.
Verkiezingen
Een relevante factor voor het vredes- en verzoeningsproces is de uitkomst
van de aankomende parlements- en districtsverkiezingen, die gepland
staan op 20 oktober 2018. Een succesvol verloop van de verkiezingen
herbevestigt immers de legitimiteit van de Afghaanse staat ten opzichte
van de verschillende gewapende groeperingen. Zowel de eenheidsregering als alle belangrijke oppositiepartijen onderstrepen dan ook het
belang dat deze verkiezingen in 2018 plaatsvinden.
De Independent Electoral Commission (IEC) is verantwoordelijk voor het
organiseren van de verkiezingen en krijgt daarbij technische ondersteuning van UNAMA. De Afghaanse regering heeft de commandant van
Resolute Support gevraagd om logistieke ondersteuning bij het verkiezingsproces. Uiteindelijk zijn de Afghaanse autoriteiten zelf verantwoordelijk voor het verloop. Op 14 april 2018 is de kiezersregistratie van start
gegaan. Het is voor het eerst dat stemgerechtigden zich van tevoren bij
een stemlokaal moeten registeren. Dit is één van de maatregelen die
worden getroffen om fraude tegen te gaan.
Het democratisch proces is een doelwit voor groeperingen zoals de
Taliban en ISKP. De IEC zal in nauw overleg met de Afghaanse Ministeries
van Binnenlandse Zaken en Defensie proberen de verkiezingen zo
vreedzaam mogelijk te laten verlopen, onder andere door veiligheidszones en lokale staakt-het-vuren in te stellen.
Hervormingen en corruptiebestrijding
Twee andere kwesties op de Afghaanse politieke agenda zijn good
governance en corruptiebestrijding. De eenheidsregering probeert haar
slagkracht te vergroten door hervormingen gericht op goed bestuur door
te voeren. Hoewel de regering belangrijke stappen zet, is de Afghaanse
bevolking bezorgd over de economische ontwikkeling en de veiligheidssituatie. Deze zorgen zijn een bron voor politieke fragmentatie doordat
nieuwe partijen worden opgericht en lokale powerbrokers hun macht
proberen uit te breiden ten koste van de regering. Het conflict over de
opvolging van de gouverneur van de provincie Balkh is hier een
voorbeeld van.
De Afghaanse regering heeft ook op het gebied van corruptiebestrijding
meer stappen te zetten. Transparency International meldt dat de score van
Afghanistan in de corruptie perceptie index in 2017 gelijk is gebleven ten
opzichte van 2016. Mogelijk stijgt deze score in 2018, aangezien de
Afghaanse regering in 2017 in het herziene Wetboek van Strafrecht alle
strafbare feiten uit de UN Convention Against Corruption heeft
opgenomen. Ook heeft zij een nieuwe overkoepelende anti-corruptie
strategie aangenomen en heeft het Afghaanse Anti-Corruption Justice

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

5

Center (ACJC) in 2017 onder andere gouverneurs, generaals en viceministers veroordeeld voor corruptie en machtsmisbruik. Corruptie blijft
echter een hardnekkig probleem in Afghanistan. Het kabinet blijft daarom
nadruk leggen op corruptiebestrijding in diplomatieke en politieke
contacten.
Veiligheid
De Afghaanse regering is sinds 2015 verantwoordelijk voor de veiligheid
in Afghanistan. De NAVO heeft sindsdien de Afghaanse strijdkrachten
(Afghan National Defence and Security Forces – ANDSF) ondersteund met
de missie Resolute Support. Doel van deze missie is te komen tot een
professioneel en zelfredzaam Afghaans veiligheidsapparaat dat ook op
lange termijn in staat is de veiligheid in Afghanistan te handhaven. Het
bondgenootschap vervult zelf geen offensieve taken meer en heeft haar
aanwezigheid in het land sterk teruggebracht.4
De ANDSF kampen met personeelstekorten en slecht leiderschap,
waardoor veel eenheden vooral reactief optreden en de opstandelingen
het initiatief kunnen nemen. Om de ANDSF te versterken maakt de
Afghaanse regering met de NAVO werk van de ANDSF Roadmap. Deze
meerjarenstrategie voorziet onder andere in een verdubbeling van de
Afghan Special Security Forces (ASSF) per 2020 en een uitbreiding van de
Afghaanse luchtmacht. Verder wordt ingezet op cultuurverandering,
corruptiebestrijding en beter leiderschap. Zo zijn inmiddels meer dan 650
generaals en kolonels op basis van de zogeheten «Inherent Law» met
vervroegd pensioen gegaan. In totaal voorziet de wet in het vervangen
van vijfduizend oudere officieren door een nieuwe, hoger opgeleide
generatie officieren, waardoor een cultuurverandering tot stand kan
komen in het leiderschap van de ANDSF.
Hoewel de Afghaanse strijdkrachten sinds 2015 kwalitatief en kwantitatief
zijn gegroeid, blijft de veiligheidssituatie in Afghanistan zorgelijk. Cijfers
van de Amerikaanse Senior Inspector General Afghanistan Reconstruction
(SIGAR) van februari 2018 laten zien dat de Afghaanse overheid thans 56
procent van de districten onder controle heeft of sterk beïnvloedt. In deze
gebieden woont ongeveer 65 procent van de Afghaanse bevolking. De
Taliban heeft 14 procent van de districten onder controle. De controle over
de resterende dertig procent wordt betwist; de overheid noch de
opstandelingen kunnen daar de doorslag geven. Hierdoor is het nog
steeds mogelijk dat de Taliban in de nabije toekomst provinciehoofdsteden, zoals bijvoorbeeld in Kunduz, Faryab, Helmand en Uruzgan,
proberen in te nemen. In de tweede helft van 2017 vlakte de groei van het
gebied onder controle van de Taliban sterk af: de Taliban winnen minder
snel onder andere door intensievere inzet van ASSF en de Afghaanse
luchtmacht. Ook zijn de ANDSF er sinds 2017 in geslaagd te voorkomen
dat de Taliban langdurig grote bevolkingscentra in handen heeft gekregen.
Keerzijde is dat groeperingen als de Taliban vaker teruggrijpen op
guerrilla-tactieken en het plegen van (zelfmoord-)aanslagen waar ook
Afghaanse burgers het slachtoffer van worden. De aanslag op 27 januari
2018 is hier een pijnlijk voorbeeld van. Op die dag verloren 103 Afghanen
het leven en raakten 235 Afghanen gewond toen een ambulance
volgeladen met explosieven tot ontploffing werd gebracht voor een
ziekenhuis in Kaboel.
4

Het troepenplafond van de ISAF-missie bedroeg op haar hoogtepunt in 2011 130.000 troepen.
Voor Resolute Support is het troepenplafond thans 16.000 troepen in 2018. Nederland bracht
zijn bijdrage terug van maximaal 1.350 troepen ten tijde van de missie in Uruzgan naar
ongeveer 100 troepen in 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

6

Situatie in het Noorden
De veiligheidssituatie in Noord-Afghanistan volgt de landelijke trend. Ook
hier hebben de Taliban sinds 2015 aan invloed gewonnen op het
platteland, vooral in de gebieden waar de Pashtun in de meerderheid zijn.
De ANDSF zetten in 2017 dankzij Amerikaanse luchtsteun en ASSF de
Taliban in de provincie Kunduz onder druk. Tijdens deze voortdurende
campagne werd de commandostructuur van de Taliban gericht uitgeschakeld, waardoor is voorkomen dat de opstandelingen Kunduz-stad in
konden nemen, terwijl hen dat in 2015 en 2016 nog wel lukte.
In de provincie Balkh bleef de afgelopen maanden, ondanks de winterperiode, het activiteitenniveau van de Taliban constant. In de twee districten
in Balkh waar de Taliban de meeste invloed hebben, Chimtal en Chahar
Bolak, kregen de ANDSF de meeste aanvallen te verduren. Een reden voor
de hoge activiteit is de grote concentratie van Pashtun in Chimtal en
Chahar Bolak: zij vormen de natuurlijke achterban van de Taliban in Balkh.
Afghaanse overheidsinstanties, Afghaanse veiligheidstroepen en
coalitietroepen in en rond de stad Mazar-e-Sharif blijven verder gewilde
doelwitten van de Taliban.
Islamic State Khorasan Province
De aan Islamitische Staat in Irak en al-Sham (ISIS) gelieerde organisatie
ISKP heeft sinds medio 2015 een machtsbasis in Oost-Afghanistan. Hier
bevindt zich verspreid over enkele districten van Nangarhar de kern van
de organisatie, die voornamelijk wordt gevormd door oud-Talibanstrijders
of andere al aanwezige strijders. Naast de kern van ISKP in
Oost-Afghanistan zijn er sympathiserende groeperingen in enkele
provincies in Afghanistan die zich vanuit opportunistisch oogmerk in
naam affiliëren met ISKP, maar veelal autonoom optreden. Op 5 april 2018
kwam de leider van ISKP in Noordwest-Afghanistan om het leven bij een
Amerikaanse luchtaanval.
ISKP staat in Afghanistan onder grote druk van de ANDSF, coalitietroepen
en ook van de Taliban. Desondanks weet de terroristische organisatie zich
vooralsnog te handhaven in zowel Oost- als Noordwest-Afghanistan en
slaagt zij erin om veel media-aandacht te generen met diverse zware
aanslagen, vooral in Kaboel. ISKP richt zich daarbij vooral op de
Afghaanse overheid en sjiitische doelen, waardoor sektarische
spanningen worden aangewakkerd. Er lijkt geen sprake te zijn van een
organieke band met ISIS in het Midden-Oosten.
Ontwikkelingssamenwerking
Sinds 2001 levert Nederland een grote bijdrage aan de ontwikkeling en
wederopbouw van Afghanistan. Op sociaaleconomisch terrein heeft
Afghanistan in deze periode belangrijke vooruitgang geboekt. Zo is het
aantal schoolgaande kinderen gestegen van 900.000 (vrijwel alleen
jongens) in 2001 naar bijna negen miljoen in 2018. De kindersterfte tot vijf
jaar is teruggebracht met 60 procent en het aantal functionerende
gezondheidscentra is bijna vervijfvoudigd van 496 centra in 2001 naar
2400 in 2018. Ook is bereikt dat inmiddels meer dan 55 procent van de
Afghaanse bevolking toegang heeft tot schoon drinkwater.
Als onderdeel van het geïntegreerde Afghanistanbeleid blijft de focus van
de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking met Afghanistan de
komende jaren liggen op het speerpunt «Veiligheid en Rechtsorde». Een
belangrijke component hiervan is het programma van de Gesellschaft für
Internationale Zusammenarbeit (GIZ) en de Asia Foundation ter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

7

versterking van de rechtsstaat in Noord-Afghanistan. Zij verzorgen
(juridische) trainingen voor juristen en personen die actief zijn in de
informele juridische sector. Het doel hiervan is om enerzijds de toegang
van Afghaanse burgers tot formele en informele rechtssystemen te
vergroten en anderzijds om onderdelen van de juridische keten te
versterken, zoals rechtbanken en de politie. De trainingen die Nederland
levert via Resolute Support aan de ANDSF in Mazar-e-Sharif sluiten aan
op de bredere Nederlandse inzet ter versterking van de juridische keten in
Noord-Afghanistan.
Gender is binnen het gehele ontwikkelingsprogramma een dwarsdoorsnijdend thema. Op het gebied van rechtstaatontwikkeling wordt daarom
bijvoorbeeld specifiek rekening gehouden met de noodzaak om meer
Afghaanse vrouwen juridisch te scholen zodat zij andere vrouwen kunnen
helpen om toegang te krijgen tot het rechtssysteem.
Afghanen aan het roer
Nederland is, met het oog op duurzaamheid en Afghaans eigenaarschap,
voorstander van het zoveel mogelijk volgen van de prioriteiten van de
Afghaanse regering bij de ontwikkeling van Afghanistan. Dit gebeurt
onder meer binnen het Afghan Reconstruction Trust Fund (ARTF), waarbij
fondsen worden ingezet voor het behalen van Afghaanse nationale
prioriteiten (National Priority Programs – NPPs).
Conditionaliteit
Bij de inzet voor de wederopbouw van Afghanistan hanteert Nederland
strikte conditionaliteit en zet het kabinet in op uitgebreide monitoring.
Zoals aan uw Kamer gemeld (Kamerstuk 27 925, nr. 611) besloot
Nederland in 2017 om de bijdrage aan het Law and Order Trust Fund
Afghanistan (LOTFA) tijdelijk op te schorten, omdat het programma een
groot kasoverschot heeft en omdat uit voorlopig onderzoek van de
Wereldbank bleek dat een aantal agenten die salarisbetaling ontvingen,
niet konden worden geverifieerd. Als covoorzitter van de Oversight and
Coordination Body en «lead donor» van LOTFA heeft Nederland de
afgelopen maanden het voortouw genomen om hier verandering in aan te
brengen. Dit heeft er inmiddels toe geleid dat vanaf april 2018 alleen
wordt uitbetaald aan personeel dat is geverifieerd aan de hand van
biometrische gegevens. Volgende stap is het tot stand brengen van een
nieuwe terms of reference voor het fonds zodat het kasoverschot effectief
en efficiënt kan worden weggewerkt. Tot die tijd wordt de Nederlandse
betaling aan LOTFA aangehouden.
Donorcoördinatie
De Nederlandse bijdrage aan de wederopbouw van Afghanistan is
onderdeel van een internationale inspanning. Coördinatie van deze
inspanningen is van groot belang met het oog op effectiviteit van de inzet.
Deze coördinatie vindt onder andere plaats binnen de Nordic+: dit is een
samenwerkingsverband van Denemarken, Finland, Noorwegen, Zweden
en Nederland.
Donorcoördinatie vindt ook plaats in de EU. Nederland levert via de EU
een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van Afghanistan. Binnen het
ontwikkelingssamenwerkingsinstrument van de EU is 1,4 miljard euro
beschikbaar voor Afghanistan voor de periode 2014–2020. De programmering van de EU richt zich onder andere op het versterken van de
landbouwsector, de gezondheidszorg en de rechtsstaat, waarbij gender
een dwarsdoorsnijdend thema is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

8

Op 27 en 28 november 2018 vindt in Genève een internationale ministeriële donorbijeenkomst plaats waarin gesproken wordt over de sinds 2016
behaalde resultaten in Afghanistan. Met het oog op het verhogen van
transparantie en meer concrete rapportage over resultaten is tijdens de
Brussels Conference on Afghanistan in oktober 2016 het Self-Reliance
through Mutual Accountability Framework (SMAF) opgesteld. In dit
raamwerk zijn concrete resultaatafspraken opgenomen voor zowel de
Afghaanse overheid als voor de donorgemeenschap. Op het moment van
schrijven zijn 10 van de 24 resultatenafspraken volledig behaald.5 In
aanloop naar de ministeriële bijeenkomst in Genève wordt duidelijk wat
de voortgang is ten aanzien van de andere afspraken en waar extra inzet
van de Afghaanse regering nodig is.
Nederland zal zich in Genève hard maken voor een nog actievere rol van
de Afghaanse overheid bij het bevorderen van sociaaleconomische
ontwikkeling, het intensiveren van de inzet voor gelijke rechten van
mannen en vrouwen en het tegengaan van corruptie. Ook zal Nederland
herbevestigen dat onze bijdrage aan de ontwikkeling van Afghanistan
wordt geconsolideerd op 50 miljoen euro per jaar in 2020 zoals reeds aan
uw Kamer gemeld.6
Samenwerking op het gebied van migratie
De Nederlandse inzet in Afghanistan is ook gericht op het bestrijden van
grondoorzaken van irreguliere migratie. Zo ondersteunt Nederland vanuit
het Addressing Root Causes (ARC)-fonds projecten die gericht zijn op
bijvoorbeeld het creëren van werkgelegenheid en het stimuleren van de
lokale economie. Deze projecten worden uitgevoerd door Cordaid in
samenwerking met andere organisaties. Ook is dit jaar een nieuw
programma gestart met de Aga Khan Foundation, dat zich richt op
economische ontwikkeling van gemeenschappen met specifieke aandacht
voor economische ontwikkeling van vrouwen. De Aga Khan Foundation
heeft een zeer goede reputatie in Afghanistan en werkt direct met lokale
gemeenschappen. Verder ondersteunt Nederland projecten van het World
Food Programme (WFP) in Afghanistan. Deze projecten zijn erop gericht
migratie binnen Afghanistan en naar andere landen te voorkomen,
doordat een inkomen en een toekomstperspectief worden geboden. Zo
worden Afghanen met lage inkomens ondersteund om zelf een bestaan
op te bouwen in bijvoorbeeld de landbouwsector. Terugkeerders en IDP’s
zijn ook onderdeel van de doelgroep van het WFP.
Afghanistan blijft een belangrijk herkomstland voor asielzoekers, zowel in
Nederland als in andere EU-lidstaten (circa 7 procent van de asielaanvragers in de EU 27 in 2017). Sinds 2016 is daarbij wel sprake van een
daling van het aantal asielaanvragen van Afghanen in Nederland. Hoewel
Nederland voor specifieke groepen bijzonder asielbeleid voert, worden
sommige asielaanvragen ook afgewezen. Terugkeer vormt daarom een
belangrijk onderdeel van de bilaterale samenwerking tussen Nederland en
Afghanistan. Sinds Afghanistan en de EU de Joint Way Forward ondertekenden in 2016, is de terugkeersamenwerking voorzichtig verbeterd in die
zin dat het aantal terugkeerders is toegenomen (van 23 terugkeerders in
2015 naar 69 in 2017).
Het kabinet blijft op politiek niveau in gesprek met de Afghaanse regering
over haar verplichtingen op het gebied van terugkeer en overname.
5

Een overzicht van alle te behalen resultaten is te vinden via http://www.consilium.europa.eu/
media/23645/agreed-smaf-smart-deliverables-final.pdf.
6
Zie ook eerdere brieven ter zake uit 2017 (Kamerstuk 27 925, nr. 611) en 2016 (Kamerstuk
27 925, nr. 601).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

9

Tegelijk zet het kabinet zich in voor een verdere intensivering van de
samenwerking. Daarbij heeft het vinden en organiseren van adequate
opvang in Afghanistan voor alleenstaande minderjarige asielzoekers
prioriteit. Verder wordt in EU-verband gewerkt aan het bieden van
ondersteuning aan Afghanistan in de opvang van vluchtelingen, binnenlandse ontheemden en terugkeerders, waaronder terugkeerders uit Iran
en Pakistan.
Mandaat
Ontwikkelingen ANDSF en Resolute Support Mission
De Afghaanse regering zet in op kwantitatieve en kwalitatieve intensivering van de slagkracht van de ANDSF om zo de opstandelingen naar de
onderhandelingstafel te bewegen. In samenwerking met de NAVO heeft
Afghanistan een routekaart opgesteld om dit mogelijk te maken. Zo zet de
regering van President Ghani in op verdubbeling van de Afghan Special
Security Forces (ASSF) in 2020. Om de verdubbeling van deze hoog
aangeschreven eenheden en andere onderdelen van de routekaart uit te
voeren zijn hoogwaardige capaciteiten nodig die Afghanistan vooralsnog
zelf onvoldoende heeft.
Afghanistan heeft de NAVO daarom verzocht om extra ondersteuning om
deze doelstelling te halen. In reactie op dit verzoek heeft de NAVO
ingestemd met het voorstel van de commandant van Resolute Support,
generaal Nicholson, om het troepenplafond voor de missie te verhogen
van 13.500 naar 16.000 troepen. Meerdere bondgenoten, waaronder de
VS, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk, zijn vervolgens overgegaan
tot het leveren van additionele bijdragen.
Zo heeft Duitsland, de framework nation van Train, Advise, Assist
Command-North (TAAC-N), de personele bovengrens van haar nationale
mandaat uitgebreid van 980 naar 1300 personen. Nederland is benaderd
door de NAVO en de VS om Special Operations Forces (SOF) en politieadviseurs te leveren conform de behoefte van de Afghaanse regering.
Inrichting Resolute Support Mission
Naast de uitbreiding van Resolute Support, heeft generaal Nicholson een
reorganisatie van het hoofkwartier aangekondigd. Het hoofdkwartier
wordt onderverdeeld in drie takken:
1. Strategic Matters
2. Institutional Development
3. Operational Matters
Nederland volgt de reorganisatie nauwgezet en zal binnen de mogelijkheden bezien of er wijzigingen in het huidige stafdetachement dienen te
worden gepleegd. Als gevolg van de ophoging van de Duitse bijdrage zal
ook TAAC-N worden gereorganiseerd. Het is nog niet bekend in welke
mate de reorganisaties gevolgen zullen hebben voor de Nederlandse
stafofficieren.
Rechtsgrond
De rechtsgrond voor Resolute Support wordt gevormd door de expliciete
schriftelijke instemming van Afghanistan, vervat in de Status of Forces
Agreement tussen Afghanistan en de NAVO. Dit document geldt tot 2024.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

10

Mandaat Resolute Support
Het mandaat van Resolute Support is conditions-based. De betrokkenheid
van de NAVO wordt vastgesteld op basis van de mate waarin de ANDSF
aan de gestelde voorwaarden voor zelfstandigheid voldoet.
Deelnemende landen
In totaal nemen 39 landen deel aan Resolute Support, waarvan er 21 in
TAAC-N zijn vertegenwoordigd. Qua omvang van de troepenbijdrage
wordt Nederland na de intensivering met ongeveer 60 militairen het 11de
troepenleverende land.
Invloed
Als lid van de NAVO oefent Nederland invloed uit op de vorm en
uitvoering van Resolute Support. Daarnaast zijn de stafofficieren in de
hoofdkwartieren van Resolute Support en Train, Advise, Assist CommandNorth (TAAC-N) op dagelijkse basis betrokken bij de uitvoering, planning
en besluitvorming ter plaatse.
Militaire aspecten van Nederlandse bijdrage aan Resolute Support
Nederlandse bijdrage en vereist militair vermogen
De huidige Nederlandse inzet bedraagt ongeveer 100 militairen. De
bijdrage concentreert zich voornamelijk in de noordelijke regio in de
omgeving van de stad Mazar-e-Sharif (MeS) in de provincie Balkh, waar
Duitsland de leiding heeft over TAAC-N. De additionele bijdrage aan de
missie zal vanwege de reeds bestaande logistieke infrastructuur ook in
deze regio plaatsvinden.
In dit multinationale verband draagt Nederland met diverse adviseurs bij
aan de verzelfstandiging van de ANDSF, onder andere op het gebied van
operationele planning, logistiek, bedrijfsvoering en gender. De Nederlandse bijdrage bestaat verder uit een geneeskundig detachement van
ongeveer 20 militairen en een transport- en beveiligingseenheid van
ongeveer 30 militairen ter ondersteuning van de adviseurs die TAAC-N
inzet. De Nederlandse stafofficieren in TAAC-N en het hoofdkwartier in
Kaboel dragen verder bij aan de inhoud en koers van de missie.
De huidige Nederlandse bijdrage aan TAAC-N wordt voortgezet. In het
kader van de reorganisatie van TAAC-N zijn op termijn wellicht kleine
personele wijzigingen denkbaar.
Wijze van optreden Nederlandse reguliere adviseurs
Het optreden van de reguliere Nederlandse adviseurs wijzigt inhoudelijk
niet. Samen met NAVO-collega’s adviseren zij op de hoofdkwartieren van
het Afghaanse leger en de politie in de regio van TAAC-North onder
andere over operaties, opleidingen, bedrijfsvoering en gender. De
Nederlandse adviseurs assisteren daarnaast hun Afghaanse collega’s bij
de planning en uitvoering van de hervormingen bij de veiligheidstroepen.
Het gaat daarbij om trainingen op het gebied van operationele planning
en het uitvoeren van hervormingen. Thans wordt, op verzoek van
Duitsland, bekeken of een beperkt aantal Nederlandse adviseurs ook op
andere expertisegebieden, zoals ondersteuning van de Afghaanse
luchtmacht, kan worden ingezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

11

Intensivering Special Operations Forces
Gezien het strategische belang en effect van Afghan Special Security
Forces (ASSF)-operaties heeft de Afghaanse regering besloten nieuwe
speciale eenheden op te richten. Het kabinet heeft op verzoek van de
NAVO en de VS besloten de huidige Nederlandse bijdrage in samenwerking met Duitsland te intensiveren ter ondersteuning van deze ASSF.
Het verzoek aan Nederland betreft hoogwaardige capaciteiten die
Afghanistan zelf niet heeft, maar wel nodig heeft om de volgende stap te
kunnen zetten in de verzelfstandiging van de strijdkrachten. Nederland
kan hier een waardevolle bijdrage leveren die aansluit op de eerdere
Nederlandse inzet ter versterking van de veiligheidssector in NoordAfghanistan.
Duitsland en Nederland zullen daarom een gezamenlijk Special Operations Advisory Team (SOAT) formeren van special operations forces
(SOF)-adviseurs en ondersteunende troepen. Deze additionele inzet valt
binnen het trainende, adviserende en begeleidende kader van de Resolute
Support missie.
Het SOAT zal op verzoek van Afghanistan vanaf september 2018 een
nieuw Afghaans nationaal aangestuurde speciale eenheid in Mazar-eSharif gaan begeleiden, de zogenaamde Afghan Task Force 888 (ATF 888).
De ATF 888 is een, op militaire leest geschoeide, specialepolitie-eenheid.
Deze eenheid zal bestaan uit ongeveer 465 personen waarvan het
personeel thans wordt geworven en opgeleid. Deze eenheid zal operaties
uitvoeren op basis van bewijs en/of gerechtelijk bevel (evidence based/
warrant based) ter bestrijding van terrorisme en georganiseerde misdaad.
Hierbij valt qua taken te denken aan arrestaties, Crisis Response en het
bevrijden van gijzelaars. Om, conform Afghaanse planning, in september
te kunnen beginnen met trainen moeten de voorbereidingen tijdig
aanvangen. Een deel van de eenheid en het materieel zal daarom vanaf
eind juni naar Afghanistan reizen om samen met Duitsland de voorbereidingen te starten voor het SOAT.
Het Duits-Nederlandse SOAT zal de partnereenheid ATF 888 trainen,
adviseren, assisteren en begeleiden. De eerste maanden van de inzet
staan in het teken van aanvullende training om de eenheid op niveau te
krijgen. Met behulp van het trainings-, advies-, en begeleidingsprogramma werkt de ATF 888 toe naar volledige inzetbaarheid, ook voor
taken die hoger in het geweldsspectrum liggen. Het SOAT begeleidt hen
hierbij, maar voert zelf geen offensieve operaties uit. Volgens de huidige
planning zal de partnereenheid na vier tot vijf jaar van training, advies,
assistentie en begeleiding volledig operationeel zijn.
De totale Nederlandse bijdrage aan Resolute Support zal daarmee
ongeveer 160 militairen omvatten.
Wijze van optreden Special Operations Forces
Het SOAT zal programma’s ontwikkelen waarmee de partnereenheid ATF
888 uiteindelijk zelf haar eenheden kan trainen op basis van een train de
trainer benadering. Het SOAT is flexibel in opzet en adviseert ATF 888 op
verschillende niveaus en over verschillende onderwerpen, zoals het
voorbereiden, ondersteunen en uitvoeren van operaties, maar ook over
organisatie, processen, tactiek, ethiek en rule of law.
De exacte omvang van het SOAT is afhankelijk van de nadere afstemming
met Duitsland en kan wisselen naar gelang van de omstandigheden
waarin de adviseurs opereren. De kern van het SOAT bestaat uit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

12

SOF-adviseurs die de troepen van de Afghaanse partnereenheid ATF888
zullen trainen, adviseren en begeleiden. Militairen van de Explosieve
Opruimingsdienst (EOD) en de Genie worden belast met force protectionen adviestaken. Daarnaast kent het SOAT een eigen Nederlandse
inlichtingencel om een eigenstandige informatiepositie te garanderen
voorafgaand aan operaties. Om in een omgeving met IED-dreiging veilig
te kunnen opereren worden diverse voertuigen, waaronder Nederlandse
gepantserde Bushmasters, gebruikt. Het bestaande national support
element wordt daarom uitgebreid met militairen die belast zijn met
onderhoud en herstel van materieel. Naast de eenheid zal ook Nederlands
personeel worden geplaatst in het Afghaanse hoofdkwartier dat de
eenheden, waaronder de ATF 888, aanstuurt. Verder zullen ongeveer acht
tolken de Nederlandse adviseurs ondersteunen.
Het SOAT zal ook worden ingezet om de Afghaanse eenheid te begeleiden
tijdens operaties. Het SOAT gaat in deze gevallen mee met de partnereenheid om toe te zien op de uitvoering van hun opdracht. Hierbij kan
tactisch advies worden gegeven en worden beoordeeld hoe de eenheid
omgaat met de geleerde lessen bijvoorbeeld op het gebied van operationele aansturing, integriteit en mensenrechten. Het doel van de
begeleiding is dat ATF 888 op termijn volledig zelfstandig en effectief, en
op basis van bewijs en/of een gerechtelijk bevel operaties kan voorbereiden, uitvoeren en ondersteunen.
Politieadviseurs
Het kabinet heeft zes politie-adviseurs aangeboden aan het Police
Institutional Advisory Team (PIAT) van Resolute Support. Indien de NAVO
het Nederlandse aanbod accepteert, dan zullen de politie-adviseurs
bijdragen aan capaciteitsopbouw van het Afghaanse Ministerie van
Binnenlandse Zaken in Kaboel. Het advies zal in het teken staan van de
verdere ontwikkeling van een professioneel, gekwalificeerd en effectief
Afghaans politieapparaat. Deze bijdrage van politie-adviseurs sluit aan op
de bredere Nederlandse inzet ter versterking van de rechtstaat in
Afghanistan.
Verkiezingen
De NAVO heeft zijn steun toegezegd aan de Afghaanse regering en de
Independent Election Commission (IEC) voor de geplande parlements- en
districtsverkiezingen. Op verzoek van Duitsland, de framework nation in
TAAC-N, heeft Nederland voor de periode rondom de geplande verkiezingen (augustus-november 2018) twee militairen aangeboden ter
ondersteuning van TAAC-N op het gebied van civiel-militaire samenwerking. Zij zullen trainings-, advies- en assistentiewerkzaamheden
vervullen en TAAC-N ondersteunen in besprekingen met de IEC, UNAMA
en andere organisaties.
Bijdrage aan Afghan National Army (ANA) Trust Fund
Via het ANA Trust Fund leveren 33 NAVO-bondgenoten en partners
financiële assistentie aan de Afghaanse regering bij investeringen in de
verdere verzelfstandiging van de Afghaanse veiligheidssector. Naar
verwachting zullen de NAVO-bondgenoten tijdens de NAVO-top in juli
aankondigen deze assistentie voort te zetten tot in ieder geval 2024.
Nederland behoort tot de top zes donoren van het fonds en het kabinet
continueert de huidige bijdrage van 5 miljoen euro per jaar uit het
Stabiliteitsfonds tot 2024.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

13

Gevolgen voor veiligheid in Nederland
De intensivering van de Nederlandse bijdrage aan Resolute Support heeft
vooralsnog geen gevolgen voor het dreigingsbeeld in Nederland.
Verhoogde (media-) aandacht voor de Nederlandse inzet in Afghanistan
kan hier verandering in brengen, zeker in het geval van incidenten. Indien
sprake is van een verhoging van de dreiging zal uw Kamer hierover via de
geëigende kanalen worden geïnformeerd.
Geweldsinstructie (rules of engagement)
De geweldsinstructie voor de militairen in Resolute Support wordt
afgeleid van de expliciete schriftelijke instemming van de Afghaanse
regering, waarin zij de NAVO-missie en het mandaat voor Resolute
Support goedkeurt (Status of Forces Agreement). Dit is ongewijzigd sinds
de «artikel 100»-brief van 2017.7
Bevelstructuur
De reguliere adviseurs in TAAC-N zijn ingebed in de multinationale
eenheden van TAAC-N.
Het SOAT valt binnen Resolute Support onder het NATO Special Operations Component Command Afghanistan. Dit hoofdkwartier heeft de
leiding over alle speciale operaties met Afghaanse partnereenheden die
worden uitgevoerd in opdracht van de Afghaanse Ministeries van
Binnenlandse Zaken en Defensie. De Directeur Operaties van de Defensiestaf fungeert namens de Commandant der Strijdkrachten, als red card
holder voor de Nederlandse speciale eenheden.
Om de uitgebreide Nederlandse aanwezigheid te ondersteunen zal een
nationaal Contingents Commando worden opgericht om als vertegenwoordiger van de Commandant der Strijdkrachten nationale zaken te
behartigen en voor de reguliere Nederlandse bijdrage op te treden als red
card holder.
Risico’s
Veiligheid
De veiligheidssituatie in Afghanistan staat onder druk door de opstandelingen. Afghaanse overheidsinstanties, veiligheidstroepen, maar ook
coalitietroepen in en rondom Mazar-e-Sharif blijven gewilde doelwitten
voor dergelijke aanvallen. Raketaanvallen, (zelfmoord)aanslagen, of
insider attacks blijven mogelijk. Er is voor de Nederlandse adviseurs dan
ook altijd sprake van uitgebreide voorzorgsmaatregelen en beveiliging. De
Nederlandse militairen zijn getraind en uitgerust om met deze dreiging te
kunnen omgaan.
Voor het Duits-Nederlandse SOAT geldt daarnaast dat de Afghaanse
speciale eenheden die zij begeleiden uiteindelijk high profile acties
moeten uitvoeren en ook hoog in het geweldsspectrum moeten optreden.
Hierdoor kan een grotere dreiging uitgaan tegen de Afghaanse eenheid en
hun begeleiders. Hoewel eenheden van Resolute Support niet offensief
optreden (non-combat missie), mogen zij wel zichzelf en de Afghaanse
eenheid verdedigen als sprake is van een vijandelijke daad of het

7

Zie Kamerstuk 27 925, nr. 611.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

14

voornemen daartoe (hostile act, hostile intent). De reactie moet te allen
tijde proportioneel zijn.
Tijdens operaties zorgen Nederlandse onbemande systemen voor zicht op
de omgeving voor de veiligheid van de eenheid. In geval van uiterste
noodzaak tot zelfverdediging kan een Joint Terminal Attack controller
(JTAC) van het Nederlandse SOAT doelen aanwijzen die met luchtsteun
van de Afghaanse strijdkrachten of coalitiepartners kunnen worden
uitgeschakeld.
Medisch
Als gevolg van de aanwezigheid van ziektes, lokale hygiënische omstandigheden en extreme klimatologische omstandigheden, zijn de gezondheidsrisico’s vooral in de zomermaanden hoog. Door aanvullende
voorbereidende en preventieve maatregelen worden deze gezondheidsrisico’s zo klein mogelijk gehouden.
De medische verzorging wordt zowel door eigen als door partnervoorzieningen geleverd. In alle gevallen is de garantie van tijdige medische zorg
een voorwaarde voor militaire operaties. Indien niet aan de eisen kan
worden voldaan, wordt een operatie niet uitgevoerd. In Mazar-e-Sharif is
binnen TAAC-N een Nederlandse Role 1 aanwezig voor eerstelijns zorg.
Tevens is een Role 2 enhanced medische faciliteit aanwezig voor
levensreddende chirurgie. Het SOAT heeft daarnaast personeel met een
aanvullende medische opleiding in de gelederen en militaire operaties
worden ondersteund met medische evacuatiehelikopters van Resolute
Support. Na evacuatie krijgt een patiënt behandeling van een Forward
Surgical Team, van het Role 2 op Camp Marmal of van een Damage
Control Surgery Unit (DCSU) elders. Hiermee is voorzien in de benodigde
medische capaciteit om te kunnen voldoen aan tijdige medische zorg.
Inlichtingenpositie
Bij het begeleiden van partnereenheid ATF 888 tijdens operaties wordt het
SOAT ondersteund, onder andere door een inlichtingencapaciteit ten
behoeve van de eigen force protection. De hiertoe benodigde sensoren,
zoals de onbemande vliegtuigen, en analysecapaciteit zijn onderdeel van
de Nederlandse bijdrage.
Gevolgen voor de gereedheid en de geoefendheid
Overeenkomstig de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer
aangaande de «Inzet Nederlandse krijgsmacht voor VN-missie in Mali»
zijn de gevolgen van de inzet voor de gereedheid van de krijgsmacht
nadrukkelijk in de besluitvorming meegewogen. Door het verplaatsen van
de Nederlandse special operations forces van Irak naar Afghanistan,
alsmede de ondersteuning van NAVO en van partners (vooral van
Duitsland als lead nation) en de reeds aanwezige Nederlandse ondersteunende elementen wordt geen beroep gedaan op aanvullende Nederlandse
enablers. Hoewel er een relatief groot beslag wordt gelegd op (onder)officieren is deze bijdrage zo ingericht dat Nederland deze langere tijd kan
voortzetten. Ook draagt deze bijdrage, gezien de aard van de inzet, direct
bij aan de gereedheid van de Nederlandse SOF. De bijdrage is mede
mogelijk door het eerdere besluit om een deel van de Nederlandse
bijdrage van SOF-eenheden in Irak terug te trekken. De jaarlijkse inzetbaarheidsrapportage die uw Kamer op Prinsjesdag zal toegaan, gaat uitvoeriger in op de gevolgen van inzet voor de gereedheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

15

Samenhang
De complexiteit en veelvormigheid van de uitdagingen waarmee
Afghanistan wordt geconfronteerd, vragen om een geïntegreerde en
meerjarige inzet van de internationale gemeenschap. Alleen door op
zowel militair, politiek als sociaaleconomisch vlak vooruitgang te boeken
kan een duurzame verbetering van de situatie in Afghanistan worden
bereikt.
Sinds 2011 levert Nederland een belangrijke bijdrage aan versteviging van
de rechtstaat in de noordelijke provincies van Afghanistan. Naast de
bijdrage via de geïntegreerde politie-missie in Kunduz en sinds 2015 via
Resolute Support, ook via ontwikkelingssamenwerking. De nadruk ligt
daarbij op capaciteitsopbouw van de justitiële keten. Ook de nieuwe
bijdrage ter ondersteuning van de speciale politie-eenheid ATF 888 in
Mazar-e-Sharif en van het Police Institutional Advisory Team (PIAT) sluiten
aan op de geïntegreerde Nederlandse inzet ter versterking van de
rechtstaat in Afghanistan.
De Nederlandse inzet is onderdeel van een meerjarige, bredere
inspanning van de internationale gemeenschap, met andere grote
donoren zoals de VS, Japan en Australië. Daarnaast past de Nederlandse
inzet binnen de brede inspanningen van de EU. Onderlinge samenhang
versterkt de inzet van individuele donoren en bevordert de effectiviteit en
duurzaamheid van de wederopbouw. Sinds 2001 is getracht zoveel
mogelijk samenhang aan te brengen in de interventies op het gebied van
veiligheid, rechtsorde, het versterken van overheidsstructuren, sociaaleconomische ontwikkeling, migratie en het bevorderen van het politieke
proces.
Financiën
De raming van de additionele uitgaven voor de continuering van de
huidige Nederlandse bijdrage in Afghanistan is 14 miljoen euro per jaar.
De additionele uitgaven voor de inzet van het SOAT binnen de Nederlandse bijdrage aan Resolute Support, zijn voor 2018 geraamd op
5,5 miljoen euro, voor 2019 op 15 miljoen euro, en voor 2020 en 2021 op
10 miljoen euro. Uitgaande van een mandaat tot eind 2021, bedragen de
geraamde additionele uitgaven voor redeployment en reset van de gehele
Nederlandse bijdrage in Afghanistan, in 2022 10 miljoen euro. Daarmee is
de totale raming voor inzet in Afghanistan 106,5 miljoen euro voor de
periode 2018 tot en met 2022.
De uitgaven voor de totale militaire bijdrage worden gefinancierd uit het
Budget Internationale Veiligheid (BIV). De specifiek aan deze missie
gerelateerde uitgaven voor nazorg, worden gefinancierd uit de bestaande
voorziening voor nazorg in het BIV.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

16

De Nederlandse bijdrage aan de ontwikkeling van Afghanistan zal de
komende jaren geconsolideerd worden rond 50 miljoen euro. Deze
uitgaven worden gefinancierd uit de begrotingen van Buitenlandse Zaken
en voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok
De Minister van Defensie,
A.Th.B. Bijleveld-Schouten
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 925, nr. 630

17