> Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag

De voorzitter van de Eerste Kamer
der Staten-Generaal
Binnenhof 22
2513 AA Den Haag

Postbus 90801
2509 LV Den Haag
Parnassusplein 5
T 070 333 44 44
www.rijksoverheid.nl

2513 AA22
Onze referentie
2020-0000049129

Datum
Betreft

9 april 2020
Nadere uitwerking ambities kinderarmoede

Aanleiding
Op 21 januari jl. heeft in uw Kamer een mondeling overleg plaatsgevonden over
de uitvoering van de motie Kox (Kamerstukken I 2017-2018, 34775, D) over het
komen tot een reductiedoelstelling op het terrein van kinderarmoede. De aanpak
van armoede onder kinderen staat hoog op de agenda van het kabinet en ik stel
het zeer op prijs dat dit ook in uw Kamer het geval is.
Tijdens het overleg is geconstateerd dat de aanpak van het kabinet, die onder
meer beschreven is in de brief ambities kinderarmoede (EK 35000-XV/3500-IV, D)
van 1 april 2019, om kinderarmoede tegen te gaan op veel punten de brede
instemming van uw Kamer heeft. Er is steun voor de vier ambities:
Ambities kinderarmoede
1. Ieder kind dat in een gezin met een laag inkomen opgroeit kan meedoen. In
2021 wordt 100 procent van de kinderen met ouders in de bijstand bereikt
en 70 procent van de kinderen van de werkende gezinnen met een laag
inkomen.
2. Het aantal huishoudens met kinderen dat te maken heeft met een laag
inkomen laat de komende jaren een dalende trend zien.
3. Er komt periodiek kwalitatief inzicht in de brede kansarmoede onder
kinderen.
4. Er komt periodiek een kwalitatief overzicht van goede voorbeelden en
initiatieven van gemeenten en andere lokale en landelijke organisaties
gericht op het voorkomen van armoede onder kinderen en de negatieve
gevolgen daarvan voor kinderen.

In het overleg is specifiek stilgestaan bij de nadrukkelijke wens in uw Kamer om
te komen tot een kwantitatief streefcijfer bij ambitie 2, die betrekking heeft op het
aantal huishoudens met kinderen dat te maken heeft met een laag inkomen. In dit
overleg is besproken dat een dergelijke streefwaarde vooral kan helpen om alle
betrokken partijen te stimuleren zich voor dit doel in te spannen en nadrukkelijk
niet bedoeld is als een juridisch afdwingbare doelstelling. Gelet op de brede
aanpak in het kader van armoedebestrijding bij kinderen en alle aspecten
Pagina 1 van 5

waarmee in het belang van de kinderen rekening moet worden gehouden, de
conjuncturele ontwikkelingen én de vele beleidsterreinen waarop moet worden
geopereerd, heb ik ervoor gekozen om te gaan werken met een streefwaarde, met
name omdat deze de vereiste flexibiliteit met zich brengt om bij knelpunten snel
bij te kunnen sturen. Bovendien acht ik het, in lijn met hetgeen u eerder in het
overleg op 21 januari jl. al heeft geconcludeerd, ook wenselijk om een
streefwaarde te hanteren, omdat deze bij uitstek geschikt is om alle betrokken
partijen te stimuleren zich in te spannen ermee aan de slag te gaan en om
periodiek vast te stellen of deze inspanningen tot de gewenste resultaten leiden.

Datum

9 april 2020
Onze referentie
2020-0000049129

Ik heb in het overleg toegezegd om een ultieme poging te zullen doen om tot een
kwantitatief streefcijfer te komen. Met deze brief geef ik invulling aan mijn
toezegging en aan uw verzoek om uw Kamer daarover te informeren. Een afschrift
van deze brief stuur ik naar de Tweede Kamer.
Kwantitatief streefcijfer
Met inachtneming van eerder met u gewisselde aandachtspunten (Kamerstukken
I, 2019-2020, EK 35000-XV nr. H; Kamerstukken I, 2019-2020, EK 35.000 XV/
35.000 IV, J) heeft het kabinet, gelet op de breed levende wens in uw Kamer,
bezien of het mogelijk is om alsnog tot een kwantitatief streefcijfer voor ambitie 2
te komen. Daarbij kon nog geen rekening worden gehouden met de mogelijke
effecten van de huidige coronacrisis.
Het kabinet kiest ervoor om voor Europees Nederland aan te sluiten bij de
indicatieve streefwaarden die zijn geformuleerd in het kader van de Duurzame
Ontwikkelingsdoelen (SDG’s). Er zijn 17 SDG’s die deel uitmaken van de Agenda
2030 die in 2015 werd aangenomen door alle 193 VN-lidstaten, waaronder
Nederland. Het kabinet onderschrijft deze doelen en rapporteert periodiek over de
stand van zaken met betrekking tot het behalen van deze doelstellingen (zie o.a.
Kamerstukken II, 2018-2019, 34298, nr. 27).
SDG 1 heeft betrekking op de afname van armoede in al haar vormen. Het doel is
dat tegen 2030 het aantal mannen, vrouwen en kinderen van alle leeftijden die in
armoede leven in al haar dimensies, minstens tot de helft is teruggebracht. Hierbij
wordt aangesloten op de nationale armoededefinities, waarbij Nederland
rapporteert op basis van cijfers van het CBS. Door SDG 1 specifiek toe te spitsen
op kinderen, ontstaat de volgende indicatieve streefwaarde voor ambitie 2 van de
ambities kinderarmoede:
Een afname van het aantal kinderen in armoede van 9,2 procent in
2015 naar 4,6 procent in 2030
Een indicatieve lineaire doorvertaling van deze streefwaarde over de jaren zou
betekenen dat het aantal kinderen in armoede aan het einde van de
kabinetsperiode in 2021 afneemt naar 7,2 procent.1 Dit cijfer is indicatief, omdat
verschillende omgevingsfactoren van invloed zijn op de realisatie. Bij het bepalen
van deze streefwaarde kon nog geen rekening worden gehouden met de mogelijke
effecten van de huidige coronacrisis. De cijfers over armoede onder kinderen in
2021 komen eind 2022 beschikbaar.
Aan de hand van deze indicatieve streefwaarde is het mogelijk om via de
tweejaarlijkse rapportages in het kader van de ambities kinderarmoede vinger aan
1

Op basis van een lineaire afname vanaf 8,1% in 2018 (CBS) naar 4,6% in 2030.
Pagina 2 van 5

de pols te houden of de ontwikkeling van kinderarmoede de gewenste richting
ingaat en of er eventuele bijstelling van het (lineaire) streefcijfer en/of de horizon
waarbinnen dit cijfer moet zijn bereikt nodig is.
Hierbij zal het kabinet aansluiten op de definitie van het CBS, omdat deze ook
benut wordt bij de monitor van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen en omdat deze
bij uitstek geschikt is voor vergelijkingen over de tijd. Het CBS rapporteert
jaarlijks in december over de armoedecijfers van het voorgaande jaar. Zo
verschenen in december 2019 de armoedecijfers van 2018.

Datum

9 april 2020
Onze referentie
2020-0000049129

Voor Caribisch Nederland geldt dat we op dit moment over onvoldoende harde
data over het aantal kinderen dat opgroeit in armoede beschikken. Ik ben
voornemens om met het CBS in gesprek te gaan over de wijze waarop hier het
beste inzicht in kan worden verkregen. Vervolgens zal ik met de openbare
lichamen in gesprek gaan over een indicatieve streefwaarde. Het terugbrengen
van het aantal gezinnen met kinderen dat te maken heeft met een laag inkomen is
onderdeel van de brede inzet van het kabinet om bestaanszekerheid van inwoners
van Caribisch Nederland te verbeteren. Het kabinet ambieert op verschillende
manieren armoede binnen gezinnen terug te dringen in Caribisch Nederland. Zo
zijn het wettelijk minimumloon, de uitkeringen en de kinderbijslag per 1 januari
2019 en 1 januari 2020 verhoogd. Dat betekent dat het besteedbaar inkomen van
de ouders met een laag inkomen omhoog is gegaan. Er is ook speciale aandacht
voor de arbeidsparticipatie van vrouwen. Dit uit zich onder andere in de
investering in het verbeteren van de kwaliteit en financiële toegankelijkheid van
de kinderopvang en naschoolse opvang. Dit acht het kabinet van belang omdat
werk de beste weg uit de armoede is. Daarnaast zet het kabinet in op het
begeleiden van mensen uit de onderstand naar werk door het ondersteunen van
de openbare lichamen bij het versterken van de arbeidsbemiddeling.
Streefwaarde vooral realiseren door stimuleren van (meer uren) werk
Het kabinet ondersteunt gezinnen met een laag inkomen (in Europees Nederland)
door het verlagen van lasten en door intensivering van de kinderbijslag, de
kinderopvangtoeslag en het kindgebonden budget (zie hiervoor ook eerdere
brieven aan uw Kamer). Maar armoede is een complex probleem. Meer
inkomensondersteuning voor gezinnen kan er op korte termijn toe leiden dat het
aantal gezinnen onder de lage-inkomensgrens afneemt. Op lange termijn is het
risico dat armoede juist toeneemt, door meer uitkeringsafhankelijkheid en een
toenemende marginale druk. In het voorjaar verschijnt de publicatie Kansrijk
Armoedebeleid van het CPB en het SCP, waarin de effectiviteit van verschillende
maatregelen om de armoede terug te dringen wordt onderzocht.
Het kabinet zet daarom primair in op het bevorderen van werk en op meer uren
werk voor de ouder(s) met een inkomen uit werk (loondienst of als zelfstandige).
Werk is immers de beste en meest duurzame manier om uit de armoede te komen
en levert een belangrijke bijdrage aan het bereiken van de streefwaarde.
Om meer mensen vanuit de bijstand aan het werk te helpen (onder wie mensen
met kinderen), neemt het kabinet diverse maatregelen. Een belangrijk voorbeeld
hiervan is het Breed Offensief, een brede agenda om de arbeidsmarktkansen voor
mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te vergroten (Kamerstukken II,
2019-2020, 34352, nr. 192).

Pagina 3 van 5

Ook is de inzet van het kabinet om te stimuleren dat ouders met kinderen met een
laag inkomen die al inkomen uit werk verwerven meer uren gaan werken.
Concreet verlaagt dit kabinet de marginale druk tussen het minimumloon en
modaal via aanpassingen in de arbeidskorting, de huurtoeslag en het
kindgebonden budget. Verder zijn de harde maximale inkomensgrenzen in de
huurtoeslag in 2020 vervallen en wordt de toeslag nu geleidelijk afgebouwd.
Hierdoor komt niet langer het hele huurtoeslagbedrag te vervallen bij een kleine
inkomensstijging. Het kabinet heeft de SER gevraagd te verkennen welke
oplossingen er zijn voor de knelpunten die werkende armen ervaren bij het meer
uren gaan werken, het behouden van werk en het toewerken naar economische
zelfstandigheid. De verwachting is dat dit in het voorjaar wordt afgerond.

Datum

9 april 2020
Onze referentie
2020-0000049129

Om te realiseren dat meer mensen uit huishoudens met een laag inkomen meer
(uren) gaan werken zijn meerdere partijen aan zet: zo is het realiseren van
voldoende gezinsinkomen de primaire verantwoordelijkheid van de ouders,
hebben gemeenten een belangrijke taak bij het aan het werk helpen van mensen
uit de bijstand en hebben werkgevers een rol bij het mogelijk maken van meer
uren werk.
De huidige coronacrisis maakt dat de werkgelegenheid onder druk is komen te
staan. Er wordt nu dan ook volop ingezet op behoud van werkgelegenheid. De
huidige noodmaatregelen zorgen ervoor dat bedrijven hun personeel kunnen
doorbetalen, bieden zelfstandigen een overbrugging en maken via versoepelde
belastingregelingen, compensatie en extra kredietmogelijkheden mogelijk dat geld
in de bedrijven blijft (Kamerstukken II, 2019-2020, 35420, nr. 2).
Gelet op de bijdrage die (meer uren) werken kan leveren aan het realiseren van
de streefwaarde zal het kabinet in de tweejaarlijkse rapportages over
kinderarmoede informatie opnemen over de arbeidsmarktdeelname van gezinnen
met kinderen in armoede. Het kabinet zal in de komende periode bezien welke
indicatoren hiervoor het beste gehanteerd kunnen worden.
Verder aan de slag met aanpak kinderarmoede
Met eerder genoemde indicatieve streefwaarde voor een afname van het aantal
kinderen in armoede geeft het kabinet invulling aan de wens uit uw Kamer om
ambitie 2 te kwantificeren.
Een afname van het aantal kinderen dat opgroeit in een huishouden met een laag
inkomen is niet de enige ambitie, minstens net zo belangrijk vind ik de andere
ambities kinderarmoede. Zo is de eerste ambitie dat ieder kind dat in een gezin
met een laag inkomen opgroeit maatschappelijk kan meedoen.
De ambitie is om in 2021 alle gezinnen met kinderen in de bijstand te
bereiken en 70 procent van de werkenden met een laag inkomen met
kinderen.
Gelet op het belang van dit onderwerp heeft het vorige kabinet besloten om
jaarlijks 100 miljoen euro beschikbaar te stellen voor het meedoen van kinderen
en heeft het huidige kabinet deze lijn voortgezet.
Daarnaast wil het kabinet inzicht bieden in ‘kansarmoede’. Kansrijk opgroeien is
meer dan opgroeien met voldoende financiële middelen. In een gezin met een laag
inkomen spelen vaak meerdere problemen tegelijkertijd, bijvoorbeeld op het
Pagina 4 van 5

gebied van opleiding, gezondheid, veiligheid, werkloosheid, schulden, psychische
problemen, maatschappelijk isolement ouders en laaggeletterdheid.
De laatste ambitie is het in beeld brengen van goede voorbeelden in de aanpak
van kinderarmoede.
Het kabinet zal elke twee jaar rapporteren over alle vier de ambities die samen
met de VNG zijn geformuleerd. Het doel van de tweejaarlijkse rapportage over de
ambities is om inzicht te verkrijgen in de manier waarop het armoedebeleid waar
nodig verbeterd kan worden. Over de uitkomsten voer ik overleg met de
betrokken bewindspersonen, met de VNG en andere relevante partijen en
uiteraard ook met kinderen zelf. Dit periodieke inzicht is aanleiding voor alle
partijen om hier vanuit hun verantwoordelijkheden mee aan de slag te gaan
binnen de bestaande financiële kaders. Over de voortgang zal het kabinet
rapporteren aan de Tweede en Eerste Kamer, voor de eerste keer in 2021.

Datum

9 april 2020
Onze referentie
2020-0000049129

Om te stimuleren dat partijen actief aan de slag gaan met de ambities
kinderarmoede, zijn in de afgelopen periode al concrete stappen gezet. Zo helpt
Divosa - in afstemming met VNG en andere partijen - gemeenten bij de
vormgeving van de integrale ondersteuning aan gezinnen met kinderen in
armoede. Daarbij is ook aandacht voor werkenden. En vier landelijke partijen
(Stichting Leergeld, het Jeugdfonds Sport & Cultuur, Stichting Jarige Job en
Nationaal Fonds Kinderhulp) zijn, verenigd onder de naam SAM&, recent een
campagne kinderarmoede gestart om het bereik van kinderen in armoede te
verbeteren. Het ministerie van SZW ondersteunt zowel de activiteiten van Divosa
als SAM& met een financiële bijdrage. Bovendien is in opdracht van het ministerie
van OCW en SZW recent een handreiking ‘Omgaan met armoede op scholen’
uitgebracht2. Deze is bedoeld als praktische ondersteuning van scholen bij het
signaleren van armoede en doorverwijzen van ouders. Het Jeugdeducatiefonds zal
de handreiking implementeren op scholen.
Tot slot
Het kabinet is van meet af aan voortvarend aan de slag gegaan met de aanpak
van armoede onder kinderen. Het kabinet constateert met genoegen dat er breed
draagvlak is in zowel uw Kamer als de Tweede Kamer en in de samenleving om
met dit belangrijke thema aan de slag te gaan. Dit blijkt uit de betrokkenheid van
vele partijen: gemeenten en landelijke armoedepartijen, maar ook de alliantie
kinderarmoede van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid, de Missing Chapter
Foundation en Alles is gezondheid. Met deze alliantie hebben vele partijen (privaat
en publiek) zich aan het onderwerp verbonden en geven zij aan welke bijdrage zij
kunnen leveren om armoede onder kinderen tegen te gaan. De energie van alle
partijen gezamenlijk kan helpen om deze kabinetsperiode substantiële stappen te
zetten om de ambities kinderarmoede te realiseren.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

2

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2020/02/12/handreiking-omgaanmet-armoede-op-scholen
Pagina 5 van 5