Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3551
Vragen van het lid Van Dam (CDA) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over het bericht «Politie jaagt nabestaanden onnodig op kosten na een
overlijden: Bedragen lopen op tot zeshonderd euro» (ingezonden 5 juni 2019).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
31 juli 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr.
3223.
Vraag 1
Kent u het bericht «Politie jaagt nabestaanden onnodig op kosten na een
overlijden: Bedragen lopen op tot zeshonderd euro»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u bekend met de antwoorden (ontvangen op 12 december 2017) van de
Minister van Medische Zorg en Sport op Kamervragen van mijzelf en het lid
Van den Berg van 7 november 2017? Kunt u de vragen die ik u bij deze
gelegenheid stel in samenhang beantwoorden met de antwoorden van
12 december 2017?2
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Klopt het dat vervoer van een stoffelijk overschot door de politie naar een
mortuarium is aanbesteed aan externe partijen? Zo ja, kunt u aangeven welke
partijen dat zijn? Zijn daar landelijke of regionale afspraken over gemaakt?
Indien dit proces niet is aanbesteed, hoe heeft de politie vervoer van een
stoffelijk overschot naar een mortuarium dan geregeld?

1

Algemeen Dagblad, 20 mei 2019, https://www.ad.nl/den-haag/politie-jaagt-nabestaandenonnodig-op-kosten-na-een-overlijden-bedragen-lopen-op-tot-zeshonderd-euro~a946053e/
2
Aanhangsel van de Handelingen 2017–2018, nummer 672

ah-tk-20182019-3551
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ja. In 2017 voerde de politie een Europese aanbesteding uit voor het vervoer
van stoffelijke overschotten van de vindplaats naar een (politie)mortuarium,
en vanaf een (politie)mortuarium naar een locatie voor radiologie of het
Nederlands Forensisch Instituut (NFI) en vice versa. Deze aanbesteding
resulteerde in 22 raamovereenkomsten met regionale vervoerders.
Vraag 4
Heeft de aanbesteding enkel betrekking op het vervoer van een stoffelijk
overschot in het geval van niet-natuurlijk overlijden? Klopt het dat dit soms
pas in het mortuarium kan worden vastgesteld? In hoeverre valt, vanaf het
moment dat in het mortuarium een natuurlijk overlijden wordt vastgesteld,
het verdere transport van een stoffelijk overschot onder de aanbesteding?
Antwoord 4
De Wet op de lijkbezorging bevat geen afspraken over de kostenverdeling
tussen de politie, gemeentes en nabestaanden na het aantreffen van een
stoffelijk overschot. Daarom hebben deskundigen een schema voor kostenverdeling opgesteld, dat door de Vereniging Nederlandse Gemeenten is
vastgesteld.3 De aanbesteding heeft enkel betrekking op het vervoer van een
stoffelijk overschot in het geval van niet-natuurlijk overlijden, omdat alleen in
deze gevallen de vervoers- en mortuariumkosten op grond van het voorgenoemde schema voor rekening van de politie komen.
In de praktijk brengen de gecontracteerde vervoerders ook in sommige
gevallen van natuurlijk overlijden het stoffelijke overschot over naar een
(politie)mortuarium. Dit gebeurt als de gemeentelijke lijkschouwer heeft
vastgesteld dat er sprake is van natuurlijk overlijden, maar de nabestaanden
niet (direct) beschikbaar zijn. De politie is in dit geval zaakwaarnemer en geeft
gecontracteerde vervoerders opdracht tot het overbrengen van het stoffelijk
overschot naar een (politie)mortuarium. Een stoffelijk overschot kan immers
niet onbeheerd worden achtergelaten in de openbare ruimte. Om doelmatigheidsreden maakt de politie gebruik van gecontracteerde vervoerders. De
vervoerskosten naar het (politie)mortuarium worden in dit geval gedragen
door de gemeente waarin het stoffelijk overschot is aangetroffen. Vanaf het
moment dat overdracht vanuit het (politie)mortuarium mogelijk is, worden de
mortuariumkosten doorbelast aan de nabestaanden, of, als die er niet zijn,
aan de gemeente.
Het klopt dat de doodsoorzaak in sommige gevallen pas in een mortuarium
kan worden vastgesteld. De gemeentelijk lijkschouwer bepaalt wanneer een
stoffelijk overschot in een mortuarium moet worden geschouwd. De
vervoerskosten naar het (politie)mortuarium worden in dit geval gedragen
door de gemeente. Indien in het (politie)mortuarium wordt vastgesteld dat er
sprake is van natuurlijk overlijden, worden de mortuariumkosten die zijn
gemaakt vanaf het moment dat overdracht vanuit het (politie)mortuarium
mogelijk was doorbelast aan de nabestaanden.
Vraag 5
Klopt het dat indien na vervoer naar een mortuarium een natuurlijk overlijden
is vastgesteld, de nabestaanden geconfronteerd kunnen worden met hoge
kosten die met het vervoer van het stoffelijk overschot gemoeid zijn? Houdt
de politie daar rekening mee bij de keuze om het stoffelijk overschot al dan
niet te vervoeren naar een mortuarium?
Antwoord 5
Niet de politie, maar de gemeentelijk lijkschouwer bepaalt of het noodzakelijk
is om een stoffelijk overschot in een (politie)mortuarium te schouwen om uit
te sluiten dat er sprake is van een niet-natuurlijke doodsoorzaak. Indien het
stoffelijk overschot niet ter plaatste kan worden geschouwd, wordt er in de
praktijk gebruik gemaakt van de vervoerders die door de politie zijn gecontracteerd en wordt het stoffelijk overschot in een politiemortuarium
geschouwd. De (hulp)officier van justitie moet toestemming geven voor het
vervoer van een stoffelijk overschot naar een (politie)mortuarium.

3

Zie: https://vng.nl/onderwerpenindex/openbare-gezondheid/wet-op-de-lijkbezorging/brieven/
schema-kostenverdeling-na-aantreffen-stoffelijk-overschot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Ook als ter plaatse een natuurlijke dood is vastgesteld, maar de nabestaanden niet (direct) bereikbaar zijn, geeft de politie als zaakwaarnemer een
gecontracteerde vervoerder opdracht tot het overbrengen van het stoffelijk
overschot naar een (politie)mortuarium.
Zoals toegelicht in het antwoord op vraag 4, draagt de gemeente de kosten
voor het vervoer naar het (politie)mortuarium als de gemeentelijk lijkschouwer heeft bepaald dat het stoffelijk overschot niet ter plaatse kan worden
geschouwd. Ook in het geval dat nabestaanden niet (direct) beschikbaar zijn
bij een ter plaatse vastgestelde natuurlijke dood, worden de vervoerskosten
naar het (politie)mortuarium gedragen door de gemeente. In de twee
voorgenoemde gevallen worden markconforme mortuariumkosten doorbelast
aan de nabestaanden vanaf het moment dat overdracht vanuit het (politie)mortuarium mogelijk is. Ik begrijp dat de nabestaanden dit in sommige
gevallen als vervelend kunnen ervaren.
Vraag 6
Wat zijn de mogelijkheden om bij een volgende aanbesteding ook kosten
voor vervoer van het stoffelijk overschot in het geval van een bij nader inzien
vastgesteld natuurlijk overlijden mee te kunnen nemen? Zijn er mogelijkheden om via zo’n hernieuwde aanbesteding de kosten voor nabestaanden zo
beperkt mogelijk te houden?
Antwoord 6
De volgende aanbesteding is voorzien in 2025. Net als de huidige aanbesteding zal de volgende aanbesteding worden gebaseerd op het dan geldende
systeem voor de kostenverdeling tussen de politie, gemeentes en nabestaanden bij het vervoer van overledenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3