Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

30 234

Toekomstig sportbeleid

Nr. 176

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 februari 2018
Het kabinet investeert € 10 miljoen per jaar extra in de Nederlandse
topsport. Onze talenten en topsporters krijgen daarmee meer kansen om
deel te nemen aan internationale wedstrijden en te presteren. NOC*NSF
heeft, in nauw overleg met het Ministerie van VWS, een concreet plan
uitgewerkt om deze middelen tot en met 2020 doeltreffend en doelmatig
in te zetten. Dit plan is afgestemd met de Adviesgroep Topsport van
NOC*NSF waarin topsporters, topsportcentra en sportbonden zijn
vertegenwoordigd. Op verzoek van uw Kamer (motie Heerema, Kamerstuk
34 775 XVI, nr. 23) maak ik in deze brief inzichtelijk op welke wijze de extra
middelen worden ingezet. Ik beschouw de motie hiermee als afgedaan.
Alvorens in te gaan op de besteding van de € 10 miljoen aan topsport,
informeer ik u via deze brief allereerst graag kort over twee andere
onderwerpen:
• de voortgang van de implementatie van de aanbevelingen uit
onderzoek van de commissie De Vries
• de voortgang in het proces om te komen tot het Sportakkoord
Commissie De Vries
Vorig jaar heeft de onderzoekscommissie De Vries, in opdracht van de
sportsector, haar onderzoek naar seksuele intimidatie en misbruik in de
sport afgerond. De sportsector is inmiddels aan de slag met de opvolging
van de aanbevelingen. NOC*NSF omarmt alle aanbevelingen en is
doende deze om te zetten in een plan van aanpak. Dit plan bespreekt zij in
haar Algemene Ledenvergadering in mei met de bonden.
Er is ook één aanbeveling specifiek aan mij gericht. Deze vraagt om een
onderzoek of een wettelijk kader ondersteuning kan bieden voor een
veiliger sportklimaat. Deze aanbeveling neem ik ter harte en ik zal de
haalbaarheid bestuderen. Zoals eerder toegezegd zal ik eind maart
uitgebreider reageren op de aanbevelingen van commissie De Vries.

kst-30234-176
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 30 234, nr. 176

1

Sportakkoord
Voor de zomer wil ik met een aantal partijen het Sportakkoord sluiten. Ik
vind het belangrijk dat alle Nederlanders nu en in toekomst kunnen
genieten van al het moois dat sport te bieden heeft en dat sport inspireert.
Ik ben de afgelopen weken in gesprek geweest met verschillende mensen
en organisaties die daar een bijdrage aan kunnen leveren. Aan drie
rondetafels heb ik zo’n 30 partijen gesproken die direct of indirect
betrokken zijn bij de sport. Daarbij zijn sportbonden, gemeenten, de VSG
en NOC*NSF aangeschoven. Ik ben ook in gesprek gegaan met
topsporters, sporters met een handicap, de fitnessbranche, scheidsrechters, loterijen, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven.
Daarnaast zijn ruim 20 partijen geïnterviewd die een voor de sport kansrijk
initiatief gestart zijn. Door de input van al deze partijen beginnen de eerste
contouren van een Sportakkoord zich af te tekenen. Ik zal uw Kamer in
maart nader infomeren over de resultaten uit deze verkenningsfase,
evenals over het vervolg van het traject.
Topsport
De recente beleidsdoorlichting sport laat zien dat het rendement van het
topsportbeleid in Nederland hoog is (Kamerstuk 32 772, 31). Op de
medaillespiegel zien we tussen 2011 en 2016 een stijgende lijn. Vorig jaar
stonden onze Olympische sporters op de achtste positie en de Paralympische sporters op de zevende positie op de internationale ranglijsten.
Knap voor een klein land met een relatief klein budget voor topsport.
We zien ook dat de topsport zich in andere landen snel ontwikkelt
(www.sporttoekomstverkenning.nl). Willen wij als Nederland onze positie
behouden dan zullen we extra moeten investeren om mee te kunnen
blijven doen om de podiumplaatsen in het internationale speelveld. In de
beleidsdoorlichting worden daarbij twee concrete verbeterpunten
benoemd waar Nederland in vergelijking met andere landen momenteel
in ontwikkeling op achterblijft:
• deelname aan (inter)nationale competities
• toepassing van topsportinnovaties
Uit een internationaal vergelijkende studie blijkt dat deze twee factoren
van groot belang zijn voor de successen van onze sporters (Kamerstuk
32 772, nr. 31).
Het is daarnaast de wens van uw Kamer om «op basis van kwaliteit, in
meer takken van sport met meer atleten deel te nemen aan grote
sportevenementen» (motie Heerema, Kamerstuk 34 775 XVI, nr. 23).
Daarvoor is het ook belangrijk om het potentieel aan kansrijke topsporters
te vergroten. Dat kan door meer aandacht te besteden aan de ontwikkeling van talentvolle sporters, betere doorstroming van talenten en de
ontwikkeling van nieuwe sporten.
Met bovenstaande in het achterhoofd heb ik NOC*NSF gevraagd hoe zij
deze € 10 miljoen extra voor topsport zouden willen inzetten. Ik heb
daarbij expliciet aandacht gevraagd om deze financiële middelen zoveel
mogelijk direct ten goede te laten komen aan topsporters én talenten. Dit
geldt zowel voor de Olympische als de Paralympische sporters.
Naar mijn mening heeft NOC*NSF in haar planvorming bovenstaande
vraagstukken en wensen goed verwerkt. In onderstaand kader staan de
plannen van NOC*NSF op hoofdlijnen samengevat met aansluitend een
toelichting per onderdeel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 30 234, nr. 176

2

Lijnen met bijbehorende kosten (x1.000) per jaar voor de
periode 2018–2020:
Voor individuele talenten en topsporters zetten we in op:
1. Meer mogelijkheden voor deelname aan
internationale wedstrijden en trainingsstages
2. Betere talentherkenning en -ontwikkeling
3. Meer en betere persoonlijke begeleiding
door coaches en experts
4. Extra investering in financiële voorzieningen

€ 2.500
€ 2.200
€ 2.350
€ 1.000

Voor de collectieve Nederlandse topsport zetten we in op:
5. De ontwikkeling van een integraal data€ 1.000
management- en dossiervoeringssysteem
6. Een betere en meer toegankelijke opleiding
€ 250
van Nederlandse topcoaches
7. De ontwikkeling van nieuwe kansrijke
€ 700
medaille-onderdelen en sporten
Totaal

€ 10.000

1. Deelname aan internationale wedstrijden en trainingsstages
In een groot aantal sporten neemt het belang toe om aan meer internationale wedstrijden deel te nemen. Er worden door Internationale
Federaties nieuwe competitievormen georganiseerd waarmee kwalificatie
voor bijvoorbeeld de Olympische Spelen kan worden verdiend. Deze
wedstrijden zullen hoofdzakelijk buiten Europa plaatsvinden. Dit gaat de
komende jaren veel vragen van de bonden en sporters, zowel in planning
(balans in trainings-/wedstrijdprogramma), als financieel (reis- en
verblijfkosten voor sporters en staf). De bestaande budgetten van bonden
en sporters zijn ontoereikend om deze extra kosten op te vangen en
daarom wordt een substantieel deel van de extra financiële middelen
hiervoor ingezet. De 1.400 sporters uit 50 topsport- en opleidingsprogramma’s krijgen daardoor de mogelijkheid om vanaf 2018 aan één of
meerdere extra internationale wedstrijden en stages deel te nemen. Door
deze investering kunnen zij meer wedstrijdervaring op doen op het
hoogste niveau.
Voorbeeld: Internationale wedstrijden en trainingsstages
Binnen het volleybal, net als bij veel andere sporten, neemt de
omvang van de internationale kalender toe. Zo is door de internationale bond bepaald dat er naast jeugd en jong oranje ook
toernooien georganiseerd worden voor de prejeugd, een nog
jongere leeftijdsgroep. De resultaten van de prejeugd op deze
toernooien tellen mee voor de punten op de wereld-ranglijst.
Daarmee zijn deze toernooien bepalend voor de kansen op kwalificatie van deze generatie talenten voor EK’s en WK’s in hun verdere
opleiding. Niet deelnemen aan de prejeugd toernooien heeft
derhalve als consequentie dat het een lichting talenten heel moeilijk
wordt gemaakt om als jeugd of jong oranje zich te plaatsen voor een
EK of WK.
2. Betere talentherkenning en -ontwikkeling
Goede en structurele begeleiding en ondersteuning is cruciaal om te
presteren in topsport. Gemiddeld is er acht jaar voorbereiding nodig voor
een sporter om tot een podiumplaats bij de senioren te komen. De laatste
jaren van die acht jaar volgt een talent een fulltime opleidingsprogramma,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 30 234, nr. 176

3

vaak op een Centrum voor Topsport en Onderwijs (CTO). De eerste jaren
zit het talent in een instroom-programma dat door de bonden georganiseerd en bekostigd wordt en waarvoor dikwijls een eigen bijdrage van het
talent gevraagd wordt.
Dat kan leiden tot uitval van talenten omdat zij de eigen bijdrage niet of
niet langer kunnen opbrengen. Door de aanstelling van meer talentcoaches in de instroom- en opleidingsprogramma’s bij de bonden en door
materialen voor Paralympische talenten in bruikleen te geven, kan de
eigen bijdrage voor talentvolle sporters worden verlaagd. De instroom- en
opleidingsprogramma’s worden toegankelijker en kwalitatief beter en
stabieler. Hiermee daalt de uitval van talenten en groeit op termijn het
aantal talenten dat doorstroomt naar de topsportprogramma’s evenals
hun uitstroomniveau.
Voorbeeld: lagere eigen bijdrage voor talenten
Talentvolle schaatsers die trainen in een Regionale Trainingscentrum
(RTC) betalen jaarlijks tussen € 2.000 en € 4.500 p.p. aan eigen
bijdrage. Van deze eigen bijdrage worden o.a. trainingskampen,
kleding, ijshuur en fysieke testen betaald. Een deel van deze bijdrage
(tussen de € 1.500 en € 2.500) wordt gebruikt voor de aanstelling
van hun coach. Door deze talentcoach vanuit de bond aan te stellen,
kan in dit geval de eigen bijdrage van de talenten gemiddeld per jaar
met € 1.500 tot € 2.500 dalen.
3. Meer en betere persoonlijke begeleiding door coaches en experts
Elke topsporter verdient optimale persoonlijke begeleiding en aandacht
om het maximale uit zichzelf te halen. Er komt steeds meer wetenschappelijk kennis beschikbaar over factoren die prestaties van de sporters
beïnvloeden. Ook de technologische ontwikkelingen staan niet stil. Er zijn
op dit moment onvoldoende financiële middelen om deze ontwikkelingen
één op één te vertalen naar de topsporters (maatwerk). Daar willen we
met deze extra financiële middelen wat aan doen. Door in vijf
programma’s extra coaches aan te stellen krijgen deze talenten en
topsporters meer persoonlijke begeleiding tijdens trainingen en
wedstrijden. Momenteel worden krachttrainers vooral incidenteel ingezet
(bij blessures) maar door de extra middelen is het mogelijk dat deze
krachttrainers volledig worden opgenomen in de programma’s zodat ze
de sporters veel individueler kunnen begeleiden. Hiermee kunnen
blessures worden verminderd (preventie) en kunnen geblesseerde
sporters sneller worden geholpen bij het herstel. Per sporter komt er ook
meer tijd beschikbaar voor ondersteuning door voedingsbegeleiders. Zij
kunnen dan gerichtere, persoonlijke evidence-based voedingsadviezen
geven. Medisch specialisten, fysiotherapeuten en masseurs worden, naast
curatie, meer ingezet voor preventie.
Door meer embedded scientists in te zetten, specifieke apparatuur aan te
schaffen en meer structurele samenwerking tussen de programma’s,
krijgen topsporters betere feedback tijdens trainingen en wedstrijden en
worden sportinnovaties en toegepast onderzoek toegankelijker voor
iedere topsporter. Dit verhoogt de kwaliteit van het programma en
daarmee de prestaties.
Voorbeeld: Sportinnovatie
Binnen steeds meer topsportprogramma’s leeft het besef dat (het
reguleren van) de spier- en kerntemperatuur een belangrijke rol
speelt bij het leveren van prestaties. Dit geldt met name bij sporten
met een hoge intensiteit (levering van veel kracht in korte tijd en/of
hoge warmteproductie) en/of in extreme klimatologische omstandig-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 30 234, nr. 176

4

heden (warmte of juist koude). Met het oog op de Olympische
Spelen van Tokyo 2020 speelt dit de komende jaren in het bijzonder.
4. Extra investering in financiële voorzieningen
Om topsporters zoveel mogelijk in staat te stellen om zich fulltime te
richten op hun sport, investeert de overheid al vele jaren in de stipendiumregeling. Deze regeling voorziet in een financiële bijdrage aan een
topsporter om zijn sport te kunnen beoefenen. Topsporters met een status
(dit zijn sporters die deelnemen aan een door NOC*NSF erkend topsportprogramma) kunnen van de stipendium-regeling gebruik maken.
Daarnaast kunnen topsporters gebruik maken van de kostenvergoedingsregeling waarbij gemaakte topsportkosten gedeclareerd kunnen worden.
Deze regeling wordt in beginsel gefinancierd door NOC*NSF vanuit de
bijdrage van de Nederlandse Loterij. Doordat deze inkomsten al enige tijd
onder druk staan, heeft VWS de afgelopen jaren een incidentele bijdrage
gedaan om deze regeling op peil te houden.
Om de financiële voorziening voor topsporters solide te maken voor de
toekomst, zullen de volledige kosten van deze regelingen vanaf 2018
gefinancierd worden vanuit de extra topsportmiddelen. Met de financiële
ruimte die hiermee ontstaat op de topsportbegroting van NOC*NSF, zal
geïnvesteerd worden in een vervoersoplossing (mobilitycard) voor
selectiesporters en talenten, omdat blijkt dat de vervoerskosten (met
name bij talenten) een risico op uitval opleveren. Daarnaast komt er een
budget beschikbaar voor uitzonderlijke situaties waarin sporters ondanks
de beschikbare voorzieningen dreigen uit te vallen door financiële
problemen.
Daarnaast zal vanuit de extra topsport middelen geïnvesteerd worden in
een uitbreiding van de kostenvergoedingsregeling specifiek voor sporters
met een Selectiestatus en sporters met een A-status onder de 18 jaar.
Deze topsporters kunnen nog geen aanspraak maken op een stipendium
maar trainen veel en hebben hoge kosten. Deze groep kan daarom vanaf
2019 aanspraak maken op € 100,– per maand extra aan te declareren
kosten. Deze extra middelen worden toegevoegd aan het Fonds voor
Topsporter.
5. De ontwikkeling van een integraal datamanagement/dossiervoeringssysteem
In verschillende sectoren wordt gebruik gemaakt van elektronische
systemen om dossiers rondom een klant, medewerker of patiënt op te
bouwen. In de topsport bestaat zo’n systeem, om (op afstand) een sporter
te begeleiden en te monitoren, nog niet. Dit project moet resulteren in
meer datamanagement en dossiervoering rondom topsporters. De
gegevens zijn belangrijk om individuele prestaties te verbeteren en de
opbrengsten van de programma’s te monitoren en evalueren. Om
gegevens systematisch te verzamelen en in samenhang te analyseren
willen NOC*NSF, de topsportbonden en de topsportcentra richting 2020
een sterke basisinfrastructuur, geworteld in het veld, opzetten die:
1) topsporters zelf in staat stelt inzicht te krijgen over de invloed van
specifieke factoren (zoals bijvoorbeeld slaap en voeding) op de eigen
prestatie;
2) het voor de staf rondom een sporter (coaches, fysiotherapeuten,
artsen) mogelijk maakt gerichter individuele begeleiding te geven aan
topsporters en talenten;
3) het voor NOC*NSF mogelijk maakt meer sturing op statusverwerving
en integraal advies te geven over begeleiding van (individuele)
topsporters;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 30 234, nr. 176

5

4)

het voor (derden) partijen makkelijker maakt om over lange termijn
integraal overzicht te verkrijgen over bijvoorbeeld in-door-uitstroom,
topsport en onderwijs, type blessures en prestatieontwikkeling.

Het is een meerjarig project waarbij de focus in 2018 ligt op de selectie
van het systeem en de eerste aanzet tot implementatie via de Centra voor
Topsport en Onderwijs (CTO’s). Vanaf het begin zal de waarborging van de
privacy van de sporters een cruciaal uitgangspunt zijn.
Voorbeeld: integraal sport datamanagementsysteem/dossier
Een sporter valt geblesseerd uit tijdens een internationale wedstrijd.
De sportarts stelt een diagnose en slaat dit op in het digitale dossier
van de sporter. De sporter vliegt terug naar Nederland, waar zijn
fysiotherapeut op basis van de diagnose meteen weet welke
behandeling gestart moet worden. De krachttrainer volgt de
behandelingen van de fysiotherapeut in het dossier en past de
belastbaarheid van zijn trainingsprogramma daar op aan. De coach
volgt de behandeling en blijft daardoor op de hoogte van het herstel
van zijn sporter.
6. Een betere en meer toegankelijke opleiding van Nederlandse
topcoaches
Coaches helpen sporters om het maximale uit zichzelf te halen. Bonden
merken dat het steeds moeilijker is om voldoende potentiële topcoaches
te vinden. In de huidige Nederlandse topsport zijn ongeveer 300 tot 400
«arbeidsplaatsen» voor een gekwalificeerde niveau 5 coach. Jaarlijks
worden er gemiddeld maar 5 coaches voor dat niveau opgeleid. Dat
betekent dat onze huidige coaches 80 jaar moeten werken voordat er een
opvolger paraat staat. Daarom is het van belang dat we zowel op de korte
als lange termijn actie ondernemen. De toegang tot de opleiding, de
leerlijnen en inhoud zijn vaak onduidelijk. Het is belangrijk om die route
duidelijker en beter uit te zetten, zodat het voor meer coaches makkelijker
wordt deze te volgen. Met de extra financiële middelen wordt een start
gemaakt om dit knellende probleem op te lossen door de instroom in
topcoach 5 opleiding te vergroten naar 30 coaches per jaar. Daarnaast
wordt ingezet op een verbetering van de leerlijnen; van talentcoach naar
topcoach. Deze maatregelen moeten er toe leiden dat 90 extra coaches
zich na 2020 hebben gekwalificeerd tot Topcoach 5.
7. De ontwikkeling van nieuwe kansrijke medailleonderdelen en sporten
Het programma van de Olympische en Paralympische Spelen is steeds in
ontwikkeling. Het IOC biedt in het kader van de Agenda 2020 kansen aan
nieuwe sporten en aan nieuwe medailleonderdelen, die onder andere
moeten bijdragen aan een grotere gelijkheid in deelname van mannen en
vrouwen. In een aantal van deze nieuwe sporten en onderdelen is
Nederland kansrijk om medailles te behalen op het mondiale podium.
Deze sporters worden op dit moment echter nog niet (financieel)
ondersteund. Een deel van de extra middelen worden daarom ingezet om
deze sporters de kans geven zich verder te ontwikkelen en medailles te
gaan behalen op het mondiale podium. Dat betekent dat zij vanuit de
extra middelen worden ondersteund met trainingsfaciliteiten, begeleiding
door coaches en experts, benodigde materialen en deelname aan
internationale evenementen. Voorbeelden zijn de Mixed Team Relay in
triatlon, de mixed dubbel tafeltennis, mixed para-roeien, para-badminton
en 3x3 basketbal.
Daarnaast krijgen sportbonden na de winterspelen van 2018 de
gelegenheid een investeringsplan in te dienen gericht op de Spelen van
2022. Ook wintersporten die op dit moment nog geen ondersteuning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 30 234, nr. 176

6

ontvangen, maar wel kansrijk blijken te zijn in de toekomst, kunnen door
deze extra middelen daardoor ondersteund gaan worden.
Vervolg
Voor de hier boven geschetste plannen zal NOC*NSF op korte termijn een
subsidieaanvraag indienen. Ik ga er met de Minister van Financiën voor
zorgen dat het geld zo snel mogelijk wordt uitgekeerd zodat onze talenten,
topsporters, coaches/begeleiders en bonden hier nog in 2018 in de praktijk
profijt van kunnen hebben.
Tot en met 2020 wil ik vasthouden aan de uitgangspunten van het huidige
topsportbeleid en daarmee het talent, de sporter maar ook de bonden
duidelijkheid wil geven.
Vanaf volgend jaar ga ik, in aanloop naar de volgende Olympische cyclus
2020–2024, opnieuw bekijken hoe ons totale budget voor topsport kan
worden ingezet om het hoogste rendement uit topsport te halen. Ik zal
voor het antwoord op die vraag de uitkomsten van de beleidsdoorlichting
sport, de sport toekomstverkenning en de adviezen van de Nederlandse
sportraad betrekken. Daarnaast gaat NOC*NSF de prestaties van de
afgelopen jaren evalueren en internationale trends opnieuw in kaart
brengen. Ook die informatie is behulpzaam in het bepalen van het
topsportbeleid voor de volgende Olympische cyclus.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 30 234, nr. 176

7