Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2410
Vragen van het lid Van Meenen (D66) aan de ministers van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap en voor Primair en Voortgezet Onderwijs over de
voorbereidingen in het funderend onderwijs op de komst van Oekraïense
vluchtelingen (ingezonden 9 maart 2022).
Antwoord van Minister Wiersma (Primair en Voortgezet Onderwijs), mede
namens de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (ontvangen
13 april 2022).
Vraag 1
Op welke wijze bereidt u zich voor op de komst van Oekraïense vluchtelingenkinderen en jongvolwassenen in het funderend onderwijs en mbo, zodat
alle leerplichtige kinderen en jongeren onderwijs krijgen?
Antwoord 1
Op verschillende locaties in het land zijn tijdelijke onderwijsvoorzieningen
gestart voor kinderen uit Oekraïne. Na hun vlucht voor de oorlog krijgen
enkele honderden leerlingen weer voor het eerst les in onder meer Arnhem
en Ederveen.
Het is belangrijk dat Oekraïense vluchtelingenkinderen en jongvolwassenen
snel een plek in het onderwijs krijgen. Voor minderjarige vluchtelingen uit
Oekraïne in Nederland wordt het noodzakelijke onderwijs primair in het
gangbare nieuwkomersonderwijs aangeboden, in de vorm van nieuwkomersscholen (po) en internationale schakelklassen (vo). Scholen en gemeenten die
vragen hebben over het onderwijs aan Oekraïense leerlingen kunnen
voortaan terecht op de website www.onderwijsvooroekraine.nl. Daar kunnen
zij veel informatie vinden over bijvoorbeeld het organiseren van lessen, het
inzetten van leraren uit Oekraïne, en over lesmateriaal. Scholen kunnen
daarnaast ondersteuning krijgen van LOWAN. LOWAN ondersteunt de
scholen die het onderwijs aan nieuwkomers verzorgen in zowel het Primair
Onderwijs als het Voortgezet Onderwijs. In regio’s waar de bestaande
nieuwkomersvoorzieningen, ook in een opgeschaalde variant, onvoldoende
zijn, zet het Ministerie van OCW in op het opzetten van extra, tijdelijke
centrale onderwijsvoorzieningen. Het Ministerie van OCW werkt nu samen
met verschillende betrokken partijen uit hoe op korte termijn grote aantallen
Oekraïense kinderen en jongvolwassenen een veilige en goede plek in het
onderwijs kan worden geboden.

ah-tk-20212022-2410
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 2
Welke lessen zijn er geleerd uit de periode instroom van Syrische vluchtelingen naar aanleiding van de oorlog in Syrië, waardoor we nu beter kunnen
inspelen op de huidige situatie?
Antwoord 2
De periode van de verhoogde instroom naar aanleiding van de oorlog in
Syrië stelde het Nederlands onderwijs net als nu voor een grote uitdaging.
Het is belangrijk om de gevolgen van de extra toename van vluchtelingen in
goede banen te leiden. Onderwijs en het leren van de Nederlandse taal zijn
belangrijk om zoveel mogelijk een normaal leven op te kunnen pakken in
Nederland. Voor het primair en het voortgezet onderwijs zijn naar aanleiding
van de situatie rondom de vorige periode van hoge instroom structureel
bekostigingsregelingen ingesteld voor het onderwijs aan nieuwkomers. Deze
hoeven nu niet opnieuw te worden opgezet, maar kunnen met een kleine
wijziging ook direct voor deze groep worden ingezet. Daarnaast is de
afgelopen jaren de beschikbare ondersteuning voor nieuwkomersonderwijs
door LOWAN nader geprofessionaliseerd. Een voorbeeld hierbij zijn leerlijnen
voor nieuwkomersleerlingen die met ondersteuning van OCW zijn doorontwikkeld.
Vraag 3
Beschikt het LOWAN over voldoende capaciteit en middelen om scholen te
ondersteunen die het eerste opvangonderwijs bieden?
Antwoord 3
OCW subsidieert de ondersteuningsorganisaties LOWAN-po (via de PO-Raad)
en LOWAN-vo (zelfstandig). Omdat er grote aantallen Oekraïense kinderen
worden verwacht, en LOWAN een kleine organisatie is, wordt LOWAN
versterkt met extra middelen van OCW. Zo krijgt LOWAN de mogelijkheid om
zich op korte termijn uit te breiden, om zo veel mogelijk scholen te kunnen
ondersteunen die het eerste opvangonderwijs aanbieden. Er is hier een
speciale helpdeskfunctie voor ingericht. Daarnaast kunnen scholen en
gemeenten ook terecht op de website www.onderwijsvooroekraine.nl. Op de
website kunnen zij veel informatie vinden over bijvoorbeeld het organiseren
van lessen, het inzetten van leraren uit Oekraïne en over lesmateriaal.
Vraag 4
Hoe worden de scholen en roc’s ondersteund in het ontvangen van Oekraïense vluchtelingenkinderen en jongeren? Kunnen deze scholen en roc’s naast
onderwijs ook een vorm van traumaverwerking bieden in samenwerking met
professionele jeugdhulpverleners?
Antwoord 4
Scholen die onderwijs bieden aan vluchtelingenkinderen kunnen hiervoor
ondersteuning krijgen van LOWAN. Deze organisatie biedt handvatten aan
scholen omtrent het lesgeven aan getraumatiseerde kinderen. In het mbo
werkt OCW nauw samen met de MBO Raad en onderwijsinstellingen om de
huidige capaciteit en de mogelijkheden om op te schalen in kaart te brengen.
Mbo-scholen kunnen trauma’s signaleren en intensief samenwerken met
professionele hulpverleners om deze vluchtelingen passende ondersteuning
te bieden. Het uitgangspunt is om met deze ondersteuning vluchtelingen een
goede en veilige plek in het onderwijs te geven.
Vraag 5
Zijn er al schoolbesturen bezig met het voorbereiden van taalklassen en
internationale schakelklassen?
Antwoord 5
Op verschillende plekken zijn gemeenten en scholen samen met andere
partners bezig dit onderwijs te organiseren en op een aantal plekken gaan
gevluchte Oekraïense kinderen al naar school. Deze gemeenten en schoolbesturen proberen zo goed mogelijk de huidige nieuwkomersvoorzieningen op
te schalen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 6
Is al contact met Ingrado over de verwachte toename van minderjarige
vluchtelingen?
Antwoord 6
Ja, OCW heeft contact met Ingrado over de rol van leerplichtambtenaren als
gevolg van de Oekraïense vluchtelingenstroom. Deze kinderen zijn namelijk
leerplichtig. Daarnaast maakt Ingrado deel uit van de klankbordgroep voor
het funderend onderwijs aan Oekraïense kinderen die door OCW is ingesteld.
Vraag 7
Tijdens de instroom van Syrische vluchtelingen is er een maatwerkbekostiging gekomen met een vast bedrag per nieuwkomer en extra peilmomenten
op scholen voor leerlingaantallen, zodat scholen die te maken kregen met een
flinke leerlingstijging adequate bekostiging ontvingen, overweegt u om dit
opnieuw in te stellen voor aankomend jaar? Zo ja, hoe wilt u dit inrichten?
Antwoord 7
Ook voor Oekraïense kinderen ontvangen scholen nieuwkomersbekostiging
via DUO. Voor leerlingen in het primair onderwijs moet hiervoor een
aanvraag worden ingediend. OCW past de bekostigingsregeling aan om
formeel vast te leggen dat ook Oekraïense kinderen binnen de doelgroep van
de nieuwkomersbekostiging vallen. Naast deze bekostigingsregeling biedt
OCW de mogelijkheid voor aanvullende maatwerkbekostiging onder bepaalde
voorwaarden. De reguliere nieuwkomersbekostiging wordt vier keer per jaar
uitgekeerd op basis van vier peildata. Omdat het aantal Oekraïense leerlingen
op een school snel kan veranderen, kunnen scholen vanaf nu maandelijks
bijhouden aan hoeveel nieuwkomers ze lesgeven. De bekostiging wordt
daarop aangepast en is daarmee voor de scholen beter op maat.
Vraag 8
Zijn de gegevens van het COA en DUO of BRON gekoppeld, zodat er een
beeld is van het aantal leerplichtige kinderen en de daadwerkelijke onderwijsdeelname?
Antwoord 8
Scholen worden opgeroepen om de Oekraïense leerlingen in te schrijven.
Deze gegevens komen in ROD (voorheen BRON), het systeem bij DUO,
terecht. Er zit een vertraging in het proces van inschrijving en de beschikbare
gegevens uit ROD. Om die reden is er nog geen volledig beeld van het aantal
Oekraïense leerlingen in Nederland en op welke scholen zij precies zijn
ingeschreven. Het precieze aantal leerplichtige leerlingen is nog niet
beschikbaar, maar op basis van gegevens over de instroom en inschattingen
van J&V over het percentage minderjarige (37%) wordt uitgegaan van
ongeveer 6.000–7.000 leerlingen. De instroom wordt dagelijkse geüpdatet met
een overzicht van de ontheemden per veiligheidsregio. De gegevens zullen
ook op gemeentelijk niveau beschikbaar komen.
Het COA heeft een andere rol in de instroom van Oekraïense vluchtelingen,
ten opzichte van andere vluchtelingenstromen. Oekraïners zijn Europeanen,
zij kunnen met een biometrisch paspoort zonder visum vrij reizen naar de
Europese Unie. Hierdoor is een asielaanvraag geen voorwaarde voor een
legaal kortdurend verblijf in Nederland. Op dit moment is niet bekend
hoeveel vluchtelingen er naar Nederland komen en dan een asielaanvraag
zullen doen. Echter hebben alle kinderen in Nederland, ongeacht de
verblijfsstatus, recht op onderwijs en zijn leerplichtig. De gemeenten hebben
hier een belangrijke rol in. Vanuit de gemeentelijke opvanglocaties worden
kinderen aangemeld op school. Daarnaast wordt het belang om kinderen aan
te melden op school ook benadrukt in de communicatie richting gastgezinnen
die Oekraïners opvangen.
Voor leerlingen in het primair onderwijs moet een aanvraag worden
ingediend voor nieuwkomerbekostiging. Op die manier wordt per peildatum,
waarbij de eerstvolgende 1 mei is in het po en 1 juli is in het vo, duidelijk
hoeveel nieuwkomerskinderen deelnemen aan het onderwijs. Voor het
voortgezet onderwijs gebruikt het Register Onderwijsdeelnemers (ROD,
voorheen BRON) de gegevens van de Basis Registratie Personen (BRP) om de
aanvullende bekostiging voor nieuwkomers te bepalen. DUO stelt op basis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

daarvan per peildatum ambtshalve vast voor hoeveel nieuwkomers in het
onderwijs bekostiging wordt ontvangen. Verder kunnen personen met de
Oekraïense nationaliteit worden ingeschreven in de BRP op aangifte van
verblijf en adres bij de gemeente waar zij (tijdelijk) verblijven. Op basis
daarvan kan meer inzicht worden verkregen in het aantal leerplichtige
kinderen in Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4