Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

809
Vragen van het lid Moorlag (PvdA) aan de Minister en Staatssecretaris van
Economische Zaken en Klimaat over de bescherming van consumenten bij een
faillissement van een energieleverancier (ingezonden 9 oktober 2019).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
25 november 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020,
nr. 430.
Vraag 1
Kent u het bericht «Consumentenbond wil bescherming tegen faillissement
energiebedrijf»1 en herinnert u zich de antwoorden op de eerdere vragen van
het lid Moorlag over dit onderwerp?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat consumenten te weinig zicht hebben op de financiële
gezondheid van een energieleverancier? Zo ja, hoe kan dat verbeterd
worden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Zie beantwoording onder vraag 5.
Vraag 3 en 4
Deelt u de mening dat de Autoriteit Consument en Markt (ACM) als toezichthouder te laat op de hoogte kan komen van een dreigend faillissement van
een energiebedrijf en te laat kan ingrijpen? Zo ja, hoe komt dat? Zo nee,
waarom niet?
Deelt u de mening dat de ACM ruimere bevoegdheden moet krijgen om
eerder en dieper in de cijfers van de energieleveranciers te kunnen kijken en
strengere toetredingseisen te stellen? Zo ja, hoe gaat u hiervoor zorgen? Zo
nee, waarom niet?

1

https://www.consumentenbond.nl/nieuws/2019/consumentenbond-wil-bescherming-tegenfaillissement-energiebedrijf
2
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 2239

ah-tk-20192020-809
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 3 en 4
De energiemarkt is een geliberaliseerde markt waarin consumenten tussen
tientallen leveranciers kunnen kiezen. In een geliberaliseerde markt kan een
leverancier failliet gaan. Het faillissement van een energieleverancier brengt
voor consumenten vervelende consequenties met zich mee, zoals onzekerheid over de energielevering en ook financiële consequenties. Tegelijkertijd is
leveringszekerheid voor consumenten zo’n groot publiek belang dat er
regelgeving is om de leveringszekerheid te borgen, juist in geval van een
faillissement. Daarom is gegarandeerd dat een consument nooit zonder
elektriciteit of gas zit op het moment dat zijn energieleverancier failliet gaat.
Dit is geregeld in de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Besluiten
vergunning levering gas- en elektriciteit aan kleinverbruikers.
Daarnaast zijn eisen gesteld om als energieleverancier op de consumentenmarkt te kunnen opereren. De energieleverancier die aan een consument
levert, moet beschikken over een vergunning. De eisen die aan deze
vergunning gesteld worden zien op de benodigde organisatorische, financiële
en technische kwaliteiten voor een goede uitvoering van de taak van een
energieleverancier. Met andere woorden; er wordt getoetst of de aanvrager
de consument goed kan bedienen. Met de vergunningseisen is bedoeld te
voorkomen dat bedrijven zich te lichtvaardig aanmelden voor deze taak en
bijvoorbeeld onvoldoende kennis hebben van de energiemarkt. Ook na
vergunningverlening zijn energieleveranciers verplicht om aan deze vergunningvereisten te blijven voldoen. De ACM houdt toezicht op deze drie
aspecten. De consument kan bij de ACM ConsuWijzer klachten indienen of
vragen stellen over bijvoorbeeld tijdigheid van facturering en jaarafrekening,
dit kan ook signalen opleveren voor de ACM. Daarnaast vraagt de ACM in het
najaar aan leveranciers of zij voldoende geëquipeerd zijn voor het komende
jaar. Onlangs heeft de ACM vergunninghouders aangeschreven dat indien zij
voorzien of behoren te voorzien dat zij niet langer in staat zullen zijn om de
plicht tot levering aan kleinverbruikers na te komen of indien zij een
surseance van betaling of een faillissement aanvragen, dit onverwijld te
melden bij de ACM.3
Mede naar aanleiding van de motie Beckerman e.a.4 over eisen aan energieleveranciers, wordt onderzocht in de aanloop naar de nieuwe Energiewet of
aan de levering aan kleinverbruikers strengere eisen moeten worden gesteld.
Dit zal mogelijk tot een aanscherping van de vergunningseisen en het toezicht
door ACM daarop leiden.
Vraag 5
Deelt u de mening dat gedupeerden na een faillissement van hun energieleverancier gecompenseerd moeten worden, bijvoorbeeld uit een op te richten
waarborgfonds, voor schade die zij ondervinden vanwege teveel betaalde
energiebelasting, btw en netwerkkosten? Zo ja, hoe gaat u hiervoor zorgen?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2 en 5
Consumenten kunnen er van uitgaan dat alle leveranciers die aan hen
leveren, in het bezit zijn van een leveringsvergunning. Dit betekent dat de
ACM voor verlening van de vergunning heeft getoetst of de leverancier
voldoet aan de organisatorische, financiële en technische kwaliteiten voor een
goede uitvoering van zijn taak.
Bij een faillissement van een leverancier verliest de consument eventueel een
deel van het voorschotbedrag (inclusief doorberekende netwerkkosten en
belastingen), een eventueel betaalde waarborgsom en eventueel een
toegezegde (cashback) bonus. Dit is echter inherent het gevolg van het
faillissementsrechtelijk stelsel. Ten aanzien van de netwerkkosten kan het
voorkomen dat de netbeheerder bij een faillissement van de energieleverancier al een of twee maanden niet zijn netwerkkosten van de leverancier
betaald heeft gekregen. De Tarievencode elektriciteit en de Tarievencode gas
bepalen dat dan deze gemiste inkomsten inclusief btw (maximaal 2 maanden)

3

https://www.acm.nl/sites/default/files/documents/2019–11/format-brief-lv-naleving-besluitenleveringszekerheid.pdf
4
Gewijzigde motie Beckerman c.s. over strengere eisen aan energieleveranciers, Kamerstuk
30 196, nr. 664

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

verwerkt mogen worden in de toekomstige tarieven van alle afnemers van
die betreffende netbeheerder. Op deze manier worden deze kosten omgeslagen op alle afnemers van de regionale netbeheerders.
Ten aanzien van het compenseren van consumenten voor vooruitbetaalde
termijnbedragen bij een faillissement van een energieleverancier uit
bijvoorbeeld een waarborgfonds heb ik in de beantwoording van eerdere
Kamervragen over de gevolgen van faillissementen van energiebedrijven
voor consumenten5 toegelicht welke grote risico’s ik zie bij een dergelijk
fonds in de energiesector. Deze risico’s acht ik nog steeds reëel en de
mogelijke gevolgen ervan op de energiemarkt acht ik niet in proportie tot de
gevolgen van een faillissement van een energieleverancier.

5

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 2239

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3