2018D29749

LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat heeft een aantal
vragen voorgelegd aan de Minister van Economische Zaken over de brief
van 29 maart 2018 over de Gaswinning Groningen (33 529, nr. 457).
De voorzitter van de commissie,
Diks
De griffier van de commissie,
Jansma

nds-tk-2018D29749

1

Nr.
1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12
13

14
15

16

17

Vraag
Kunt u aangeven hoe rekening gehouden wordt met de uitspraak
van de heer Evers van het KNMI: «We moeten rekening houden
met een toename van bevingen en zwaardere bevingen» bij het
rondetafelgesprek van 17 mei 2018 ten aanzien van de voortgang
van de versterking?
Kunt u aangeven wanneer de adviesvragen rond veiligheidsrisico’s
en versterkingsopgave Groningen (Overheidsidentificatienummer
00000001003214369000, d.d. 20-04-2018) worden opgeleverd en
met kabinetsreactie naar de Kamer worden gestuurd?
Kunt u inzichtelijk maken wat de vorderingen zijn van NAM ten
aanzien van de 6.000 oude schadegevallen die nog afgehandeld
moeten worden?
Welke mogelijkheden ziet u om voor wat betreft de oude schadegevallen snel een oplossing te bieden bij deze al heel lang lopende
procedures nu voor veel gevallen een laatste inspanning van NAM
uit is gebleven of geen oplossing heeft geboden?
Is voor de oude niet door NAM afgehandelde schadegevallen
mogelijk om een bedrag beschikbaar te stellen dat alleen te
besteden is voor de verbouwing van het betreffende huis? Wat zijn
daarvan de voor- en nadelen?
Kunt u inzichtelijk maken wat de voortgang is ten aanzien van het
omschakelen op hoogcalorisch gas of andere energiebronnen van
de grote gebruikers van Gronings gas?
Kunt u aangeven of de effecten van geleidelijk winnen in de
afgelopen jaren te kwantificeren zijn? Wordt met het nieuwe
winningsplan het geleidelijk winnen losgelaten?
Zijn de mogelijkheden bekeken om extra stikstofcapaciteit uit de
markt in te kopen als voorgesteld door TNO tijdens het rondetafelgesprek van 17 mei 2018?
Hoe verloopt de schadeafhandeling van nieuwe schadegevallen
die worden aangeleverd bij de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO)?
Hoe worden de middelen besteed om grote afnemers van
laagcalorisch gas over te doen schakelen op een andere
energiebron?
Kunt u inzichtelijk maken hoe het staat met de besteding van
middelen ter compensatie van Groningen en de uitvoering van de
compensatiemaatregelen?
Kunt u inzichtelijk maken welke rol de Nationaal Coördinator
Groningen (NCG) nu nog heeft?
Wanneer werden er voor het laatst bonussen gegeven voor het
volume aan gaswinning, gashandel of gaswinsten, ergens in het
Nederlandse gasgebouw?
Worden alle mogelijkheden voor gasopslag in het binnen- en
buitenland ingezet, ongeacht de eigenaar van die opslagen?
Zijn, gelet op het gegeven dat Gasunie oude profielen lijkt te
gebruiken voor de marktvraag naar Gronings gas tot 2030 uit de
NEV2017, deze profielen nog wel actueel met alle aangekondigde
maatregelen om de gasvraag te verlagen en wat is de impact
daarvan om de toekomstige vraag naar Gronings gas?
Wordt de verschuiving van innovatiesubsidies van gaswinning
naar geothermie ook doorgezet bij Energie Beheer Nederland B.V.
(EBN), welke nog steeds mee-investeert in gasvelden?
Wat waren de jaarlijkse aardgasbaten voor de overheid vanaf 2010
tot en met 2017, onderverdeeld in baten uit het Groningenveld en
de kleine gasvelden? Wat is de totale omvang van de aardgasbaten
voor de regering uit het Groningenveld respectievelijk van de
kleine gasvelden uitgedrukt in de waarde van de euro van 2018?

2

Nr.
18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

Vraag
Welke zijn de best beschikbare openbare kaarten van het gasnet
voor Groningens gas respectievelijk hoogcalorisch gas en kunnen
die kaarten naar de Kamer gestuurd worden?
Wat is de omvang van de kosten die vanaf 2012 jaarlijks gemaakt
zijn door de overheid voor de advisering door de instanties die de
regering adviseren of ten behoeve daarvan onderzoek verrichten
zoals het Staatstoezicht op de Mijnen, KNMI en TNO?
Hoe verhouden de uitgaven voor de maatschappelijke organisaties
zich tot de uitgaven voor de advisering en onderzoek?
Kan worden toegelicht in hoeverre de door TNO gepresenteerde
opties (tijdens het rondetafelgesprek over de Gaswinning in
Groningen op 17 mei 2018) om sneller naar beneden te gaan in het
tijdspad kunnen worden ingepast?
Waarom is het doel van de wet Minimalisering gaswinning
Groningerveld, te weten de afbouw van de gaswinning in
Groningen, niet in de voorgestelde wetstekst zelf opgenomen?
Hoe moet de voorgenomen discretionaire bevoegdheid van de
Minister om alle belangen gewicht toe te kennen worden geduid?
Kan het voorgenomen afwegingskader worden toegelicht?
Kan worden verduidelijkt onder welke omstandigheden de Minister
in de gaswinning kan ingrijpen, dat wil zeggen over kan gaan tot
wijziging van de operationele strategie?
Kan worden toegelicht hoe de verschuiving van verantwoordelijkheid voor het te winnen niveau van de NAM naar de Staat van
invloed is voor wat betreft de aansprakelijkheid?
Kan worden verduidelijkt op welke wijze benodigde zorgplichten
vastgelegd zullen worden?
Wie is aansprakelijk voor het nemen van preventieve maatregelen
om schade te voorkomen?
Wie is wanneer en op welke gronden verantwoordelijk voor de
schadeafhandeling en schadevergoedingen? Bij wie komt de
versterkingsverplichting te liggen? Hoe verhoudt zich dit tot het
schrappen van het wetsartikel dat schade moet worden
voorkomen?
Hoe gaan veiligheidsbelang en veiligheidsbeleving zich verhouden
tot leveringszekerheid en maatschappelijk belang?
Hoe verhoudt zich de voorgestelde samenhang tussen leveringszekerheid enerzijds en veiligheidsbelang anderzijds zich tot het
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het recht op
ongestoord genot van de woning?
Kan worden toegelicht waarom het jaarlijks plan van de beheerder
van het gastransportnet en daarmee ondernemingen die een direct
commercieel belang hebben aan de grondslag komen te liggen
van de door de Minister vast te stellen operationele strategie? In
hoeverre is hier sprake van tegengestelde belangen?
Op welke wijze worden transparantie en controleerbaarheid
geborgd?
In hoeverre worden belangen van bewoners buiten het zogenaamde effectgebied van het Groningerveld meegenomen? Kan
worden verduidelijkt wat hun rechten zijn?
Op welke wijze worden andere ministeries bij besluitvorming
omtrent de gaswinning betrokken?

3

Nr.
30

31

32
33
34
35
36

37
38

39

40

41

42

43

44

45

Vraag
In hoeverre is, gelet op wat TNO in het rondetafelgesprek van
17 mei 2018 aangaf namelijk dat de huidige stikstofcapaciteit
zodanig benut zou kunnen worden dat winning uit het Groningerveld nu al fors terug zou kunnen worden gebracht en de suggestie
van TNO dat de gasopslag bij Langelo nu al gevuld zou kunnen
worden met hoogcalorisch gas vermengd met stikstof, dat het
geval? Wat zou dit betekenen voor de winning van Gronings gas?
En in hoeverre zijn daar risico’s aan verbonden voor de inwoners
boven de gasopslag in Langelo?
Kunt u een gedetailleerd overzicht geven van de verdeling van de
aardgasopbrengsten tussen Exxon, Shell en de Staat onder het
huidige gasgebouw? Kunt u daarbij aangeven hoe de aardgasbaten tot nu toe in euro’s zijn verdeeld?
Hoeveel gas zal er onder de kabinetsplannen in de grond blijven
zitten?
Wat is de waarde van het gas dat in de grond blijft zitten?
Van wie is de juridische en economische eigendom van dit gas?
Heeft u voor de toekomst een andere verdeling van de aardgasopbrengsten op het oog? Zo ja, hoe komt deze verdeling eruit te zien?
Worden de kosten van schadeherstel en versterking verdeeld
tussen Exxon, Shell en de Staat conform de verhoudingen van de
aardgasopbrengsten?
Op welke wijze kan de Staat afdwingen bij de NAM dat de winning
op termijn daadwerkelijk naar nul gaat?
Waarom is er bij het aangaan van de overeenkomst tussen Exxon,
Shell en de Staat niet voorzien in een einddatum of andere
gronden om de overeenkomst te beëindigen? Onder welke
omstandigheden kan het huidige contract wel worden beëindigd?
Heeft de NAM druk uitgeoefend op de Staat om onder bestaande
aansprakelijkheden uit te komen, in lijn met de uitspraak: «De
invloed van de NAM verder zal verminderen: waar NAM minder
controle kan uitoefenen kan zij ook minder verantwoordelijkheden
voor dragen»?
Kunt u bevestigen dat de NAM voor eeuwig aansprakelijk blijft
voor schade als gevolg van de gaswinning? Blijven de achterliggers van de NAM ook aansprakelijk mocht de NAM failliet gaan of
anderszins ophouden te bestaan?
Op welke manier kan verzekerd worden dat Shell en Exxon
aansprakelijk blijven voor schadeherstel en versterking mocht de
NAM niet meer bestaan of niet meer aan haar verplichtingen
kunnen voldoen?
De NAM beloofde dividenduitkeringen op te schorten; wat is de
substantie van deze belofte? Is deze toezegging juridisch bindend?
Zal de NAM over 2018, 2019 en 2020 dividend uitkeren? Kan de
Staat dividenduitkeringen tegenhouden mochten Shell en Exxon
per se uit willen keren?
In hoeverre is de NAM verplicht reserves aan te houden om aan
aansprakelijkheidsverplichtingen te kunnen voldoen? Hoe
verhouden de huidige reserves zich tot de verwachte schade?
Klopt het dat er in de huidige berekeningen van de toekomstige
vraag naar Gronings gas gebruik wordt gemaakt van verouderde
schattingen, zoals dhr. Peters aangaf tijdens het rondetafelgesprek? Zo ja, kun u inzichtelijk maken hoe de toekomstige vraag
naar Gronings gas op basis van nieuwe schattingen berekend kan
worden?
Wat is het huidige en te verwachten effect van het besluit om de
winning van Gronings gas naar nul terug te brengen op de
internationale markt en handel?

4

Nr.
46

47

48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58

59

60

61
62
63
64

65

66

67

Vraag
Hoe ziet het verdere proces eruit voor de tweehonderd grootgebruikers, gelet op hetgeen in de brief (Kamerstuk 33 529, nr. 457)
staat dat er inmiddels gesprekken zijn gevoerd met industriële
grootverbruikers, die de Groningsgas brief hebben ontvangen en
wat is de huidige stand van zaken?
Wat zijn de randvoorwaarden voor bedrijven om over te stappen
op andere vormen van gas? Zijn deze voldoende in beeld
gebracht? Zo ja, hoe wordt hier verder mee omgegaan? Zo nee,
wanneer verwacht men hier duidelijkheid in te kunnen scheppen
en wie is in verband daarmee aan zet?
Wat is de stand van zaken van het afbouwen van contracten met
partijen in het buitenland?
Welke effecten worden verwacht op de prijs van (Gronings) gas?
Welke stikstofcapaciteit bestaat er nu en welke behoefte bestaat er
nu voor een nieuwe stikstoffabriek?
Op welke wijze worden huishoudens betrokken bij de afbouw van
Gronings gas?
Welke mogelijkheden ziet u om bij gasimport naast prijs ook te
sturen op CO2-afdruk?
Welke mogelijkheden ziet u om bij gasimport naast prijs ook te
sturen op CO2-afdruk?
Welke mogelijkheden ziet u om bij gasimport naast prijs ook te
sturen op CO2-afdruk?
Welke mogelijkheden ziet u om bij gasimport naast prijs ook te
sturen op CO2-(voet)afdruk?
Welke mogelijkheden ziet u om te grote afhankelijkheid van
specifieke landen te voorkomen?
Welke mogelijkheden ziet u om de beschikbare capaciteit van de
gasopslag bij Norg beter te benutten?
Hoe wordt de verhoogde seismische energie in de eerste vier
maanden van 2018 ten opzichte van heel 2017 meegenomen in de
herziening van de versterkingsoperatie?
Hoe wordt de verhoogde seismische energie in de eerste vier
maanden van 2018 ten opzichte van heel 2017 meegenomen in de
herziening van de veiligheidsnormen?
Klopt het dat met leveringszekerheid «voldoende voorraad om aan
de vraag te kunnen voldoen» werd bedoeld, ongeacht waar die
vraag op was gebaseerd? Is dit nog steeds het uitgangspunt van
leveringszekerheid?
Wat is het minimale niveau van gaswinning om de huidige
basisinfrastructuur van gas te kunnen voorzien?
Wat is het minimale niveau van gaswinning om de huidige
woningvoorraad van gas te kunnen voorzien?
Gaat bij wet worden vastgesteld dat de gaswinning over vier jaar
gedaald moet zijn naar 4 miljard Nm3 per jaar?
Wanneer kan de optie om het gasopslagveld Norg anders in te
zetten in het systeem om op die manier maximaal 5 miljard kuub
gas minder te winnen uit het Groningenveld, zoals voorgesteld
door TNO, worden ingezet en wat is de impact op de vraag naar
Gronings gas?
Klopt het dat de helft van het Gronings gas naar het buitenland
wordt geëxporteerd?
Wanneer is het laatste contract afgesloten?
Kan worden toegelicht waarom er niet op een eerder moment voor
gekozen is geen nieuwe exportcontracten meer aan te gaan om zo
de vraag naar Gronings gas te verminderen?
Zijn er duurzame alternatieven te bedenken waardoor er geen
ombouw van hoog- naar laagcalorisch gas hoeft plaats te vinden?
Welke gevolgen heeft deze investering voor de uiteindelijke
overgang naar een klimaatneutrale energievoorziening?

5

Nr.
68
69

70

71

72

73

74

75
76

77
78

79
80

81
82

83

84
85
86
87

88
89

Vraag
Welke snellere en goedkopere stikstofproductiefaciliteiten worden
er in de industrie en in andere landen toegepast?
Kan worden toegelicht waarom wordt gekozen voor het aanboren
en exploreren van een nieuw gasveld in de Noordzee in plaats van
in te zetten op duurzamere bronnen en/of productieprocessen?
Kan worden toegelicht wat wordt bedoeld met de kanttekening dat
«in principe» in 2022 geen industriële grootverbruikers meer zijn
die laagcalorisch gas gebruiken?
Wat wordt precies verstaan onder «publieke kosten» als gevolg
van aanpassingen in en/of aan het netwerk? Op welke wijze zullen
deze kosten worden opgevangen?
Waar is de bandbreedte van 40% op gebaseerd? Op welke wijze
kan er een meer nauwkeurige inschatting van de kosten worden
gemaakt?
Zijn er claims te verwachten van grootverbruikers die versneld op
andere bronnen moeten overschakelen? Zo ja, hoe hoog kunnen
deze uitvallen en hoe wordt dat begroot? Zo nee, kan dat worden
gegarandeerd?
Staat het genoemde laagcalorisch gasveld op de Noordzee in
contact met het Groningenveld? Wat is de kosten-batenverhouding
van dit specifieke veld voor de staat?
Hoeveel Gronings gas kan jaarlijks minder geproduceerd worden
bij volledige isolatie van de sociale woningbouwvoorraad?
Waarom is ervoor gekozen om de Minister van Landbouw Natuur
en Voedselkwaliteit toe te laten zien op de verminderde gasvraag
door de glastuinbouwsector? Is gezien de benodigde alternatieve
warmtebronnen het niet meer voor de hand liggend om dit onder
verantwoordelijkheid van de Minister van Economische Zaken en
Klimaat te houden?
Welke gevolgen heeft minder vlak winnen voor het risico op
bevingen?
Kan het voorgestelde tijdspad worden vertaald naar de verwachte
vermindering van de gasbaten en de gevolgen daarvan voor de
komende begrotingen?
Op welke wijze wordt de Kamer geïnformeerd over de voortgang
en impact van de voorgestelde maatregelen?
Hoe denkt u wettelijk om te gaan met situaties waarin de berekende en opgelegde hoeveelheid te winnen gas hoger is dan de
minimale hoeveelheid die nodig is voor gebruik? Kan een
dergelijke hoeveelheid additioneel worden opgeslagen voor later
gebruik?
Bestaan er al afspraken over het inkopen van extra stikstof?
Hoe wordt de onrust over de versterkingsopgave onder gedupeerden weggenomen? Blijven zij tot na de zomer in onzekerheid of
kunnen er nu garanties worden gegeven?
Welke capaciteit zal de nieuw te bouwen stikstoffabriek bij
Zuidbroek krijgen, gaat het om 7 dan wel om 10 miljard kuub (bcm)
per jaar?
Waarom is de locatie Zuidbroek gekozen voor deze fabriek?
Hoe verhoudt de bouw van deze stikstoffabriek zich met het aldaar
geplande windmolenpark, welke afspraken zijn daarover gemaakt?
Hoeveel elektriciteit vraagt de stikstoffabriek per jaar en met het
elektriciteitsgebruik van hoeveel huishoudens komt dit overeen?
Is er een inkeerregeling voor afnemers van Gronings gas die bij
nader inzien dat Gronings gas op dat moment niet nodig hebben,
hoewel ze eigenlijk contractueel verplicht zijn het af te nemen?
Klopt het dat gas niet ingekocht wordt als Gronings gas maar
slechts per energie-eenheid?
Is het een mogelijkheid om contracten met bedrijven te sluiten om
tijdelijk geen Gronings gas te gebruiken?

6

Nr.
90

91

92

93
94

95

96

97

98

99

100

101

102

103

104
105

Vraag
Hoeveel potentie is er voor het midden- en kleinbedrijf (mkb) om
minder aardgas te gebruiken? Hoe wordt minder aardgasverbruik
onder mkb’ers gestimuleerd?
Hebben inmiddels alle aangeschreven bedrijven gehoor gegeven
aan de oproep om met een schriftelijke reactie te komen? Zo nee,
welke stappen onderneemt u in richting van de betreffende
bedrijven?
Is er inmiddels zicht op het identificeren van de grootverbruikers
die een aansluiting hebben op regionale netten? Hoeveel bedrijven
zijn benaderd?
Hoever liggen de grootverbruikers van het hoogcalorisch gasnet?
Kan de afstand per bedrijf aangegeven worden?
Welke van deze bedrijven kunnen gemakkelijk zonder veel extra
kosten overschakelen op hoogcalorisch gas? Welk van deze
bedrijven kunnen dat vanwege de te grote afstand tot het
hoogcalorisch gasnet niet en wat zijn voor deze bedrijven de
alternatieven in de zin van bijvoorbeeld duurzame warmte?
Wordt er actief aangestuurd op verduurzaming of wordt de
afweging voor verduurzaming of omschakeling naar hoogcalorisch
gas geheel aan de bedrijven zelf gelaten?
Klopt het dat voorgestelde alternatieven van Duitsland bij lange na
niet genoeg zullen zijn om aan de gewenste vraagvermindering te
kunnen voldoen? Welke andere alternatieven of aanvullende
maatregelen zijn denkbaar? Welke afspraken zijn hierover met
Duitsland gemaakt?
Kan worden toegelicht waarom het tot dusver niet is gelukt tot
concrete afspraken te komen met de buurlanden? Op welk moment
gaat de gaskraan voor hen definitief dicht, ongeacht of zij al dan
niet alternatieven voorhanden hebben?
Welke andere alternatieven of aanvullende maatregelen zijn
denkbaar om ook voor België en Frankrijk tot een verminderde
vraag te komen? Welke afspraken zijn hierover te maken?
Op welke wijze wordt gegarandeerd dat huishoudens niet een
torenhoge rekening voor de benodigde verduurzamingsmaatregelen gepresenteerd krijgen? Welke maatregelen en/of tegemoetkomingen zijn denkbaar?
Op welke wijze wordt de 90 miljoen euro uit de klimaatenveloppe
ingezet, met andere woorden: welke maatregelen en/of tegemoetkomingen aan huishoudens worden hiermee bekostigd?
Hoe kan de bandbreedte van 0.4–1.8 miljard Nm3 laagcalorisch gas
in de gebouwde omgeving worden verklaard? Op welke wijze kan
er een meer nauwkeurige inschatting worden gemaakt?
Kan worden toegelicht wat het kost om een eengezinswoning «van
het gas» af te krijgen? Dit met als voorbeeld een jaren »30-woning,
een jaren »70-woning, een jaren »90-woning en een nieuwbouwwoning met een gasaansluiting?
Wat is inmiddels meer te zeggen over afspraken met netbeheerders over hoe de afsluitkosten voor huishoudens zo laag mogelijk
te houden?
Is er een gedetailleerd noodplan of afschakelplan voor aardgas
opgesteld, ook op bedrijfsniveau?
Kunt u een reactie geven op de tijdens het rondetafelgesprek over
de gaswinning in Groningen van 17 mei 2018 gedane voorstel voor
de alternatieve inzet van de Norg gasberging?

7