Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 089

Urgentieprogramma Randstad

Nr. 81

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 maart 2011
Met deze brief wil ik u informeren over de selectie van drie marktpartijen
in het kader van de aanbestedingsprocedure ten behoeve van de
optimalisatie van de IJmeerverbinding en de westelijke ontwikkeling van
Almere. Deze aanbestedingsprocedure is september 2010 gestart in het
kader van het Rijk-Regioprogramma Amsterdam-Almere-Markermeer
(RRAAM).
De Basisrapportage Groot Project RRAAM en een voortgangsbrief waarin
wordt ingegaan op alle onderdelen van RRAAM ontvangt u conform
afspraak over enkele weken. In het AO Groot Project RRAAM op
17 november 2010 (kamerstuk 31 089, nr. 78) heb ik toegezegd u te
informeren in geval van majeure ontwikkelingen of zaken van materieel
belang die spelen in het kader van het Groot Project RRAAM, los van de
reguliere rapportagelijn. Vandaag wordt bekendgemaakt welke drie
marktpartijen de opdracht gegund krijgen om een vervoersconcept,
ontwerp en businesscase voor een IJmeerverbinding te maken. In deze
brief vindt u informatie over de marktuitvraag en de selectie.
Werkmaatschappij Amsterdam-Almere (WAA)
De marktuitvraag wordt uitgevoerd door de werkmaatschappij
Amsterdam-Almere (WAA). Rijk en regio hebben de WAA opgericht om de
westelijke ontwikkeling van Almere en de aanleg van een IJmeerverbinding te optimaliseren. De opdracht voor de werkmaatschappij is de
projecten zo vorm te geven dat de MKBA substantieel verbetert en de
budgettaire consequenties aanzienlijk worden beperkt.
Naast de WAA werken andere werkmaatschappijen en projecten in
onderlinge samenhang aan de verschillende onderdelen van de RRAAMopgave (zie Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 089, nr. 76). Het
alternatief Hollandse Brug werkt het rijk parallel uit, in afstemming met de
werkmaatschappijen.

kst-31089-81
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 089, nr. 81

1

Marktuitvraag: opdracht en procedure
De WAA heeft via een openbare Europese aanbestedingsprocedure
marktpartijen ingeschakeld om de innovatiekracht en expertise vanuit de
markt ten volle te benutten. De opdracht bestaat uit het maken van een
vervoersconcept, een ontwerp en een businesscase voor een OV-verbinding van Almere naar Amsterdam Zuid door of onder het IJmeer (inclusief
integratie daarvan in het bestaande OV-netwerk tot een functionerend
netwerk). De opdracht kent veel vrijheidsgraden, waaronder de route en
de modaliteit (bijvoorbeeld trein, metro, bus of magneetzweefbaan). Er
zijn enkele eisen waarvan niet mag worden afgeweken, o.a. drie essentiële
stations (Almere Pampus, Amsterdam IJburg en Zuidas). De opdracht
wordt aan drie marktpartijen gegund die elk een vergoeding van 300 000
euro ontvangen.
De procedure is gezamenlijk door rijk en regio vastgesteld. De gemeente
Almere is de aanbestedende partij.
De volgende stappen zijn doorlopen:
– Op vrijdag 8 oktober is de selectieprocedure van de optimalisatieuitvraag IJmeerlijn van start gegaan met het publiceren van de
Selectieleidraad.
– Tien marktconsortia uit binnen- en buitenland hebben zich vervolgens
aangemeld voor de optimalisatie-uitvraag.
– Op 3 december 2010 is bekend gemaakt welke zes partijen doorgaan
naar de gunningsfase Deze zes marktconsortia zijn uitgenodigd om
een inschrijving (bestaande uit een plan van aanpak en een visie op de
opgave) in te dienen. De consortia hebben de Gunningsleidraad
ontvangen waarin de kaders voor het gunningsproces zijn opgenomen.
– Op 7 december 2010 heeft de Tweede Kamer de motie Aptroot/de Mos
aangenomen (32 500 XII, nr. 19): «de regering wordt verzocht om voor
een IJmeerbrug Almere-Amsterdam, te gebruiken door openbaar
vervoer, (vracht)auto’s en fietsers, marktpartijen in een prijsvraag uit te
nodigen voorstellen te doen voor ontwerp, aanleg, financiering en
exploitatie; en om deze meervoudige studieopdracht onder te brengen
in de WAA.» Naar aanleiding van de motie is de marktconsortia de
suggestie gedaan om deze vraag mee te nemen in hun inschrijvingen:
een combinatie met een auto/fiets-verbinding en private bekostiging.
– De zes geselecteerde partijen hebben voor 28 januari 2011 een visie en
een plan van aanpak ingediend. Deze zijn getoetst aan de hand van de
criteria uit de Gunningsleidraad.
– De voorlopige gunning heeft op 25 februari 2011 plaatsgevonden. Het
gunningsbesluit wordt 14 maart openbaar gemaakt, na het verstrijken
van de wettelijke bezwaartermijn.
Bevindingen marktpartijen tot op heden
Uit de inschrijvingen van de marktpartijen valt het volgende op te maken:
– Er is perspectief op een forse kostenverlaging. Op basis van de nu
ingediende ideeën lijkt de besparing zeer indicatief van ca. 1 tot 3
miljard euro te kunnen oplopen. Het is nog onduidelijk of de kosten
voor de noodzakelijke aanpassing van het bestaande OV-netwerk
voldoende zijn meegenomen. Hoofdoorzaken van de besparingen zijn:
een metro in plaats van een trein waardoor gebruik kan worden
gemaakt van capaciteit van het Amsterdamse metronet, een kortere
route door het vermijden van het «IJland» in het Markermeer, het
omzeilen van de dure passage Diemerzee-dijk, een kortere brug of
tunnel door meer gebruik te maken van land.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 089, nr. 81

2

–

–

–

De consortia geven aan dat een trein geen goede optie is voor de
IJmeerverbinding. Deze moet meelopen met het bestaande drukke
spoor, kan geen scherpe bochten maken en minder snel stijgen dan
een metro.
De consortia leveren kritiek op de bedachte locatie van het eiland in
het Markermeer. Deze zou te kostbaar zijn. Eén partij verplaatst het
«IJland» naar het IJmeer, de andere gaan uit van alleen binnendijks
bouwen.
De meeste partijen geven gemotiveerd aan een combinatie met een
IJmeerweg geen zinvol idee te vinden: een weg zorgt voor minder
reizigers op de OV-verbinding, het extra autoverkeer kan niet goed
worden afgewikkeld in Amsterdam en het heffen van tol is minder
zinvol door de gratis alternatieve route via de Hollandse brug.

Selectie drie partijen
De volgende drie marktconsortia zijn onderbouwd met een gewogen
toetsing van de criteria als beste uit de selectie naar voren gekomen:
– Movares / Rebelgroup
– Mott MacDonald / MNO Vervat BV
– Jacobs / APPM / Posad
Deze drie consortia bieden alle een metro-oplossing aan, in verschillende
brug- en tunnelvarianten.
De WAA is naar aanleiding van de motie Aptroot/De Mos met de drie
partijen in gesprek gegaan of een van hen een verkenning kan uitvoeren
naar het toevoegen van een tolweg. Zij hebben aangegeven dit niet zinvol
te vinden, met als belangrijkste argumenten dat de haalbaarheid van een
IJmeerverbinding vermindert door de combinatie met een weg (hogere
kosten) en tolheffing onvoldoende oplevert. Ik heb daarom besloten
parallel aan de marktuitvraag een studie uit te zetten naar een gecombineerde weg-OV-verbinding via het IJmeer.
De marktconsortia is ook gevraagd een fietsverbinding en private
financiering mee te nemen. Hier is positief op gereageerd en dit wordt
uitgewerkt.
Een spoor-oplossing via de Hollandse Brug wordt parallel buiten de
marktuitvraag uitgewerkt.
Vervolg
De drie marktconsortia krijgen een half jaar de tijd voor de uitvoering van
de opdracht. Zij werken in deze periode verschillende brug- en tunnelopties uit.
Aan maatschappelijke organisaties verenigd in het RRAAM-werk onder
leiding van dhr. Van Woerkom wordt de mogelijkheid geboden hun visie
en aandachtspunten mee te geven aan de marktpartijen. Doel van deze
actie is marktpartijen gelegenheid te geven hun plannen met de ideeën,
wensen en reacties van de maatschappelijke organisaties te verrijken.
Na de uitvoering van de opdracht in september 2011 beoordeelt de WAA
de resultaten en combineert de beste ideeën vanuit de markt en de studie
naar de IJmeerweg tot alternatieven («cherry picking»). In deze fase zullen
ook combinaties worden gemaakt met de andere werkmaatschappijen,
bijvoorbeeld met de geoptimaliseerde natuur- en recreatiemaatregelen
van de werkmaatschappij Markermeer-IJmeer. Eind 2011 worden
voorstellen geformuleerd voor nader te onderzoeken integrale alternatieven (zeef 1 volgens de Sneller en Beter werkwijze). Een beperkt aantal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 089, nr. 81

3

integrale alternatieven wordt in 2012 nader onderzocht in een planMER en
MKBA. Eind 2012 heeft het kabinet gepland een voorkeursbesluit te
nemen over de ontwikkeling van Almere in de vorm van een concept
Rijksstructuurvisie. Bij deze besluitvorming worden actuele prognoses van
de woningbehoefte en fasering betrokken, conform het verzoek in de
motie De Rouwe (31 089, nr. 80).
De minister van Infrastructuur en Milieu,
M. H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 089, nr. 81

4