Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

33 258

Voorstel van wet van de leden Van Raak, Fokke,
Koşer Kaya, Voortman, Segers, Thieme en Klein
houdende de oprichting van een Huis voor
klokkenluiders (Wet Huis voor klokkenluiders)

Nr. 40

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 mei 2019
Hierbij bied ik u het rapport aan van de Commissie van onderzoek inzake
de procedure van werving, selectie en benoeming van de voorzitter van
het Huis voor klokkenluiders1.
1. Aanleiding
Op 17 september 2018 hebben twee melders onder het regime van een
klokkenluidersmelding een aantal door hen waargenomen vermoedens
van misstanden met betrekking tot het Huis voor klokkenluiders aan mij
gemeld. De meldingen hadden betrekking op:
1) het algemeen functioneren van het Huis; en
2) de benoemingsprocedure van de huidige voorzitter van het Huis.
Het eerste deel van de melding heb ik aan de Nationale ombudsman
doorgezonden, omdat ik op dit punt niet bevoegd ben. Deze heeft
besloten geen onderzoek in te stellen. Voor de behandeling van het
tweede punt van de melding heb ik een externe commissie gevraagd
onderzoek te doen naar de benoemingsprocedure. Ik heb u hierover op
19 december 2018 per brief geïnformeerd2. Met het rapport van de
commissie en deze brief informeer ik u over de wijze waarop ik het
tweede deel van de melding heb afgehandeld.
2. Samenstelling en opdracht
Op 29 januari heb ik de Commissie van onderzoek inzake de procedure
van werving, selectie en benoeming van de voorzitter van het Huis voor
klokkenluiders ingesteld3, bestaande uit:
– mr. P.J. Biesheuvel (voorzitter): voormalig lid van de Tweede Kamer;
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Kamerstuk 33 258, nr. 38.
3
Stc. 2019, nr. 5652.
2

kst-33258-40
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 258, nr. 40

1

–
–

mr. dr. J.L.W. Broeksteeg: universitair hoofddocent staats- en bestuursrecht, Radboud Universiteit; en
prof. dr. G.W. Dubbink: hoogleraar bedrijfsethiek, Universiteit van
Tilburg.
Opdracht commissie
a. onderzoek te doen naar het verloop van de procedure van
werving, selectie en benoeming van de huidige voorzitter van het
Huis voor klokkenluiders, in het licht van het vermoeden van een
misstand in de zin van artikel 1, onder d, van de Wet Huis voor
klokkenluiders, dat bij het ministerie is gemeld;
b. een oordeel te geven over deze procedure en de wijze waarop
deze in dit geval is uitgevoerd, mede in het licht van de specifieke
eisen die aan het voorzitterschap worden gesteld in artikel 3c van
de Wet Huis voor klokkenluiders; en
c. een weging te maken van haar bevindingen, mede in relatie tot
de uitkomst van de procedure.

De commissie heeft documenten bestudeerd, waaronder de melding
inclusief bijgevoegde stukken en de op verzoek van de commissie door
mijn ministerie aangereikte documenten, openbare bronnen geraadpleegd en een reeks gesprekken gevoerd. Op 9 mei 2019 heeft de
commissie aan mij gerapporteerd.
3. Hoofdlijnen rapport
Bij haar werkzaamheden heeft de commissie zich gericht op de totstandkoming van de profielschets, de adequaatheid van de gevolgde
procedure, de open- en eerlijkheid van de gevolgde procedure, de mate
waarin eerdere ervaringen van de kandidaten met klokkenluiderszaken
aan de orde zijn geweest en de mate waarin nevenfuncties van de huidige
voorzitter van het Huis voor klokkenluiders afdoende zijn beoordeeld. Op
basis van het bestudeerde materiaal concludeert de commissie over de
gevolgde procedure dat:
«de werving- en selectieprocedure die heeft geleid tot de benoeming van
de huidige voorzitter van het Huis voor Klokkenluiders in essentie
adequaat en objectief is uitgevoerd. De gemaakte keuzes zijn redelijk.
Hierdoor is de ontstane vacature voor een voorzitter van het Huis voor
klokkenluiders op een open en eerlijke wijze vervuld.»
Ten aanzien van de vraag of sprake is van een misstand schrijft de
commissie:
«De onderzoekscommissie komt dan ook tot de slotsom dat bij de
werving- en selectieprocedure die heeft geleid tot de benoeming van de
huidige voorzitter van het Huis voor klokkenluiders geen sprake is
geweest van een «misstand» als bedoeld in de omschrijving die is
opgenomen in artikel 1, onderdeel d, onder 2°, van de Wet Huis voor
klokkenluiders.»
Op twee punten plaatst de commissie kanttekeningen bij de gevolgde
procedure: het gemis van een »onafhankelijke derde» bij de werving- en
selectieprocedure en de late beoordeling van de nevenactiviteiten van de
(kandidaat-)voorzitter door de zogenaamde Commissie incompatibiliteiten. Gelet op deze twee punten adviseert de commissie om:
– voortaan een persoon die geen band heeft met mijn ministerie of het
Huis voor klokkenluiders of in elk geval op enige afstand staat op te
nemen in de selectiecommissie voor voorzitter en leden van het Huis;
en
– de geldende procedure voor de beoordeling van nevenactiviteiten van
de voorzitter voor het Huis voor klokkenluiders nader uit te werken. De
commissie doet daarbij de suggestie om het mandaat van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 258, nr. 40

2

Commissie incompatibiliteiten uit te breiden, zodat deze de nevenactiviteiten van zowel de zittende voorzitter en leden, maar in het vervolg
ook van kandidaat-voorzitter en kandidaat-leden beoordeelt.
4. Reactie en vervolg
Ik vind het van groot belang dat personen er melding van maken, als zij
een misstand vermoeden. Ook vind ik het van belang dat er vervolgens
zorgvuldig onderzoek naar een dergelijke melding wordt gedaan. Dat was
voor mij de reden om een externe onderzoekscommissie in te stellen voor
de melding over de benoemingsprocedure van de huidige voorzitter van
het Huis voor klokkenluiders. Ik ben de commissie erkentelijk voor het
gedegen onderzoek dat zij binnen een kort tijdsbestek heeft uitgevoerd.
Ik onderschrijf de conclusie van de commissie. De beide aanbevelingen
van de commissie neem ik over:
– In het vervolg zal bij de werving en selectie van de voorzitter en leden
van het Huis voor klokkenluiders een onafhankelijke derde worden
betrokken. Ik zal ervoor zorgen dat de benoemingsprocedure wordt
vastgelegd, waarvan dit aspect onderdeel uitmaakt.
– Ik zal vastleggen dat de Commissie incompatibiliteiten ook tot taak
krijgt mij te adviseren over mogelijke incompatibiliteiten van nevenfuncties van de kandidaat-voorzitter en -leden van het Huis voor
klokkenluiders. Indien ik van mening ben dat er sprake is van een niet
verenigbare nevenfunctie kan de beoogde voorzitter of het beoogd lid
de nevenfunctie staken of, indien deze daarin niet bewilligt, kan ik
afzien van benoeming. Ook zal de procedure scherper worden
vastgelegd, zodat de rollen van diverse betrokkenen duidelijk zijn. Het
Instellingsbesluit commissie incompatibiliteiten Huis voor klokkenluiders zal voor de zomer in lijn met het voorgaande worden gewijzigd.
Met de uitvoering van deze aanbevelingen van de commissie Biesheuvel
wordt de benoemingsprocedure voor de voorzitter en leden van het Huis
aangescherpt. Ik zie dat als een onderdeel van de grote opgave om de
positie en het functioneren van het Huis voor klokkenluiders te verbeteren,
zoals met u besproken tijdens het recente Algemeen Overleg op 25 april
2019.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 258, nr. 40

3