Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 583

Wijziging van de Wet op het financieel toezicht
en enige andere wetten ter implementatie van
de richtlijn markten voor financiële
instrumenten 2014 en van verordening
nr. 600/2014 van het Europees parlement en de
Raad van 15 mei 2014 betreffende markten voor
financiële instrumenten en tot wijziging van
verordening (EU) nr. 648/2012 (Wet
implementatie richtlijn markten voor financiële
instrumenten 2014)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
ALGEMEEN
§1. Inleiding
Dit wetsvoorstel strekt tot wijziging van de Wet op het financieel toezicht
ter implementatie van de richtlijn 2014/65/EU van het Europees parlement
en de Raad van 15 mei 2014 betreffende markten voor financiële
instrumenten en tot wijziging van richtlijn 2002/92/EG en richtlijn
2011/61/EU (herschikking)1 (hierna: MiFID II) en verordening nr. 600/2014
van het Europees parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende
markten voor financiële instrumenten en tot wijziging van verordening
(EU) nr. 648/20122 (hierna: de verordening). MiFID II en de verordening
vervangen de richtlijn markten voor financiële instrumenten (hierna:
MiFID I) uit 2004.3 MiFID I reguleert beleggingsdiensten en beleggingsactiviteiten van beleggingsondernemingen en stelt regels voor het exploiteren van handelsplatformen waarop financiële instrumenten worden
verhandeld. MiFID I heeft meer concurrentie (met name tussen handelsplatformen), Europese integratie en innovatie gebracht naast betere
bescherming van beleggers. De transparantievereisten zijn echter onder
andere achtergebleven bij de snelle ontwikkelingen van het landschap van
handelsplatformen en handelstechnieken. Door fragmentatie van de
handel is de informatie over koersvorming en liquiditeit van een financieel
instrument versnipperd over de diverse handelsplatformen. MiFID II dient
meer transparante Europese financiële markten te bewerkstelligen.

1

PbEU 2014, L 173.
PbEU 2014, L 173.
3
Richtlijn nr. 2004/39/EG van het Europees parlement en de Raad van de Europese Unie van
21 april 2004 betreffende markten voor financiële instrumenten, tot wijziging van de richtlijnen
85/611/EEG en 93/6/EEG van de Raad en van richtlijn 2000/12/EG van het Europees parlement
en de Raad en houdende intrekking van richtlijn 93/22/EEG van de Raad (PbEU 2004, L 145).
2

kst-34583-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

1

Aanvullend dient MiFID II ook enkele G20-afspraken4 in te lossen, door
minder zichtbare en beperkt gereguleerde delen van de markt transparanter te maken en het toezicht daarop te versterken. De regels richten
zich op alle afgeleide instrumenten (derivaten) die buiten handelsplatformen om (over-the-counter; otc) worden verhandeld en specifiek op
grondstoffenderivaten.5
Als gevolg van MiFID II zijn de generieke uitzonderingen (vrijstellingen) op
het toepassingsbereik van MiFID I beperkt. Zo is de handel in financiële
instrumenten met toepassing van een techniek van hoogfrequente
algoritmische handel (high-frequency algorithmic trading technique:
HFT)6 of door middel van directe elektronische toegang (direct electronic
access: DEA) onder de reikwijdte van MiFID II gebracht en vervalt de
generieke uitzondering voor handelaren in grondstoffenderivaten: zij zijn
in beginsel alleen nog uitgezonderd wanneer zij handelen in het verlengde
van hun niet-financiële hoofdactiviteit (lees: de fysieke handel) en geen
HFT toepassen. Ook de handel in (broeikasgas)emissierechten is onder de
reikwijdte van MiFID II gebracht (van emissierechten afgeleide instrumenten vielen al onder het bereik van MiFID I).
De gedragsregels voor beleggingsondernemingen zijn aangescherpt of
uitgebreid naar andere financiële instrumenten. Zo zijn de regels omtrent
provisies en de uitvoering van orders aangescherpt en is de passendheidstoets bij execution only dienstverlening uitgebreid. Er zijn daarnaast
nieuwe organisatorische eisen voor beleggingsondernemingen en
handelsplatformen geïntroduceerd. Tevens introduceert MiFID II een
vergunningplicht voor het verlenen van datarapporteringsdiensten. De
bevoegdheden van nationale toezichthoudende instanties en de European
Securities Market Authority (ESMA) zijn uitgebreid. Zo dienen toezichthoudende instanties de omvang van door marktpartijen aangehouden
posities in grondstoffenderivaten te monitoren en terzake positielimieten
vast te stellen. Daarnaast bevat MiFID II een geharmoniseerd regime voor
toelating van beleggingsondernemingen uit staten die geen lidstaat zijn.
MiFID II is gewijzigd door de richtlijn 2016/1034/EU van het Europees
parlement en de Raad van 23 juni 2016 tot wijziging van Richtlijn
2014/65/EU betreffende markten voor financiële instrumenten (hierna:
wijzigingsrichtlijn).7 De wijzigingsrichtlijn wijzigt de datum waarop de
lidstaten MiFID II moeten hebben omgezet in nationaal recht en de datum
waarop de lidstaten de bij of krachtens MiFID II vastgestelde voorschriften
moeten toepassen. Voorts is de reikwijdte uitgebreid van de generieke
uitzondering op MiFID II voor personen die uitsluitend voor eigen
rekening handelen in andere financiële instrumenten dan grondstoffenderivaten, emissierechten of van emissierechten afgeleide instrumenten en
die geen andere beleggingsdiensten verlenen of beleggingsactiviteiten
verrichten («own account exemption»).
De verordening bevat regels met betrekking tot handelstransparantie voor
cliënten en transactierapportage aan toezichthouders. De transparantieen rapportageregels gelden zowel voor aandelen en als voor andere
4

De G20 top in Pittsburgh van 24–25 september 2009, zie voor de verklaring:
http://www.oecd.org/g20/summits/pittsburgh/G20-Pittsburgh-Leaders-Declaration.pdf.
5
Artikel 2, aanhef en onderdeel 6, van de gedelegeerde verordening markten voor financiële
instrumenten 2014 inzake organisatorische eisen definieert het begrip «grondstof» als: fungible
goederen die kunnen worden geleverd, met inbegrip van metalen, metaalertsen, metaallegeringen en landbouwproducten, alsook energie, zoals elektriciteit.
6
Techniek van hoogfrequente algoritmische handel is een subcategorie van algoritmische
handel die zich kenmerkt door infrastructuur die bedoeld is om netwerk- en andere soorten
latenties te minimaliseren, het initiëren, genereren, geleiden of uitvoeren van orders door het
systeem zonder menselijk ingrijpen en een groot aantal berichten binnen een handelsdag.
7
PbEU 2016, L 175.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

2

financiële instrumenten zoals derivaten en obligaties. Ook worden via de
verordening belemmeringen voor toegang tot clearingfaciliteiten
opgeheven en de verplichte handel in derivaten op georganiseerde
platformen geregeld. Voorts bevat de verordening voorschriften op grond
waarvan toezichthouders bepaalde financiële instrumenten of financiële
diensten onder voorwaarden kunnen verbieden.
§2. Hoofdpunten van het wetsvoorstel
§2.1. Governance
MiFID II scherpt de corporate governance regels aan die gelden voor
beleggingsondernemingen en exploitanten van gereglementeerde
markten. De leden van het leidinggevend orgaan van beleggingsondernemingen dienen over voldoende kennis en vaardigheden te beschikken en
inzicht te hebben in de risico’s die inherent zijn aan de activiteiten van de
onderneming. Daarmee moet worden gewaarborgd dat de onderneming
op gezonde en prudente wijze wordt beheerd in het belang van de
beleggers en de marktintegriteit.
MiFID II verklaart de artikelen 88 (governance bepalingen) en 91 van de
richtlijn kapitaalvereisten8 van overeenkomstige toepassing op beleggingsondernemingen. Deze artikelen zien op het functioneren en de
samenstelling van het leidinggevend orgaan. Het leidinggevend orgaan
moet de algemene verantwoordelijkheid voor de beleggingsonderneming
dragen en hecht zijn goedkeuring aan de strategische doelstellingen, de
risicostrategie, en de interne governance van de onderneming. Het
leidinggevend orgaan dient verantwoording af te leggen over de
algemene strategie van de onderneming, rekening houdend met de
bedrijfsactiviteiten en het risicoprofiel van de onderneming.
Voor een beleggingsonderneming die significant is, wordt het aantal
uitvoerende en niet-uitvoerende bestuursfuncties gemaximeerd voor de
leden van het bestuur. Het combineren van een te groot aantal bestuursfuncties zou een lid van het bestuur kunnen beletten genoeg tijd te
besteden aan het vervullen van hun rol. Bestuursfuncties in organisaties
die niet hoofdzakelijk commerciële doelen nastreven, zoals organisaties
zonder winstoogmerk of liefdadigheidsorganisaties, worden niet in
aanmerking genomen voor het bepalen van het aantal bestuursfuncties
dat kan worden vervuld.
§2.2. Gedragsregels
a. informatieverplichtingen
Beleggingsondernemingen zullen meer informatie moeten verstrekken
aan cliënten. Zo dient de beleggingsonderneming voorafgaand aan de
dienstverlening de cliënt inzicht te geven in de totale kosten van een
beleggingsdienst en de kosten van een financieel instrument dat wordt
aangeboden of geadviseerd. De beleggingsonderneming dient deze
kosten samen te voegen, zodat de cliënt inzicht heeft in de totale kosten
en in het cumulatief effect van de kosten op het rendement. De cliënt kan
verzoeken om een uitsplitsing van de kosten. MiFID II introduceert verder
een aantal informatieverplichtingen voor beleggingsondernemingen die
beleggingsadvies verlenen. Een beleggingsonderneming moet voorafgaand aan het advies aan de cliënt mededelen of het advies op onafhankelijke basis wordt verstrekt en of het advies op een brede dan wel
8

Richtlijn nr. 2013/36/EU van het Europees parlement en de Raad van 26 juni 2103 betreffende
toegang tot het bedrijf van kredietinstellingen en het prudentieel toezicht op kredietinstellingen
en beleggingsondernemingen, tot wijziging van Richtlijn 2002/87/EG en tot intrekking van de
Richtlijnen 2006/48/EG en 2006/49/EG (PbEU 2013, L 176).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

3

beperktere analyse van de markt is gebaseerd. Indien het advies op
onafhankelijke basis wordt verstrekt dan mogen de financiële instrumenten die in het advies worden betrokken niet beperkt zijn tot financiële
instrumenten van ondernemingen die nauwe banden hebben met de
beleggingsonderneming of waarmee de beleggingsonderneming een
contractuele verplichting heeft. Tevens dient een beleggingsonderneming
die een cliënt adviseert de cliënt voorafgaand aan het advies te informeren of zij periodiek de geschiktheid van de financiële instrumenten zal
beoordelen die zij aan de cliënt heeft geadviseerd.
b. execution only dienstverlening
Het aantal financiële instrumenten dat zonder passendheidstoets via
execution only dienstverlening kan worden verkocht, wordt beperkt.
Indien bijvoorbeeld deelnemingsrechten in beleggingsinstellingen en
gestructureerde icbe’s via het execution only kanaal worden verkocht dan
dient een passendheidstoets te worden uitgevoerd. Deelnemingsrechten
in niet-gestructureerde icbe’s kunnen overigens nog wel zonder passendheidstoets worden verkocht. Voorts dient een passendheidstoets te
worden uitgevoerd voor aandelen, obligaties en geldmarktinstrumenten
indien het product een afgeleid instrument omvat. Hetzelfde geldt indien
een beleggingsonderneming execution only diensten verleent aan de
cliënt in combinatie met een nevendienst als bedoeld in onderdeel b van
de definitie van nevendienst in artikel 1:1 van de Wet op het financieel
toezicht (Wft).
c. verlenen van een beleggingsdienst in combinatie met een
andere dienst of product
Verder introduceert MiFID II een kader voor het verlenen van een
beleggingsdienst in combinatie met een andere financiële dienst of een
ander financieel product. In een dergelijke situatie dient de beleggingsonderneming de cliënt te informeren over de mogelijkheid om de verschillende producten of diensten afzonderlijk te kopen en over de kosten van
de verschillende componenten. In het kader van de geschiktheidstoets op
grond van artikel 4:23, vierde lid, van de Wft dient de beleggingsonderneming bij de beoordeling van de geschiktheid na te gaan of de gehele
dienstverlening of de combinatie van de financiële dienst en het financieel
product geschikt is voor de belegger. Indien de beleggingsonderneming
een passendheidstoets moet uitvoeren op grond van artikel 4:24, tweede
lid, van de Wft dient de beleggingsonderneming eveneens bij de
beoordeling van de passendheid na te gaan of de gehele dienstverlening
of de combinatie van de financiële dienst en het financieel product
passend is.
d. verzekeringen met een beleggingscomponent
Vaak worden door verzekeraars beleggingsverzekeringen aan cliënten
aangeboden als alternatief voor of ter vervanging van financiële instrumenten die onder de richtlijn vallen. Om niet-professionele cliënten te
beschermen en een gelijk speelveld voor soortgelijke producten te
creëren, is het van belang dat verzekeraars die verzekeringen met een
beleggingscomponent aanbieden aan dezelfde gedragsregels zijn
onderworpen als die gelden voor beleggingsondernemingen. Hetzelfde
geldt voor bemiddelaars die bemiddelen in verzekeringen met een
beleggingscomponent. Zo worden de regels betreffende het voorkomen
van belangenconflicten en informatieverstrekking aan cliënten van
overeenkomstige toepassing verklaard op verzekeraars die verzekeringen
met een beleggingscomponent aanbieden en op bemiddelaars die
bemiddelen in deze verzekeringen. Ook dient die verzekeraar of bemiddelaar zich op een eerlijke, billijke en professionele wijze in te zetten voor
de belangen van zijn cliënten. De verdere uitwerking van de normen die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

4

zien op beleggingsbescherming zal plaatsvinden bij de implementatie van
de richtlijn Verzekeringsdistributie.9
e. best execution
De best execution verplichting betreft de verplichting voor beleggingsondernemingen om bij het uitvoeren van orders het best mogelijke resultaat
voor hun cliënten te behalen. Klantorders kunnen op verschillende
plaatsen worden uitgevoerd. Beleggingsondernemingen die orders
uitvoeren hebben daarom, ook nu al, de verplichting om in het kader van
hun orderuitvoeringsbeleid te beoordelen op welke plaats van uitvoering
het beste resultaat voor de cliënt kan worden behaald. Beleggingsondernemingen dienen hierover verantwoording af te leggen aan hun cliënten.
Om de bescherming van beleggers op dit punt te versterken specificeert
MiFID II welke informatie een beleggingsonderneming minimaal aan haar
cliënten moet verstrekken om te voldoen aan het vereiste dat deugdelijke
informatie over het orderuitvoeringsbeleid aan cliënten wordt verstrekt.
Ook schrijft MiFID II voor dat een beleggingsonderneming voortaan
jaarlijks dient te rapporteren over de kwaliteit van uitvoering van de door
haar uitgevoerde orders en daarbij voor elke categorie financiële
instrumenten een overzicht geeft van de vijf belangrijkste plaatsen van
uitvoering voor de desbetreffende beleggingsonderneming. Met deze
informatie worden de cliënten van die beleggingsonderneming beter in
staat gesteld zich een oordeel te vormen over de wijze waarop de
beleggingsonderneming invulling geeft aan de best execution
verplichting.
Verder voert MiFID II voor plaatsen van uitvoering eveneens een rapportageplicht in. Beleggingsondernemingen worden daardoor beter in staat
gesteld zich een oordeel te vormen over de kwaliteit van uitvoering op de
desbetreffende plaats van uitvoering. Plaatsen van uitvoering zullen
voortaan jaarlijks moeten rapporteren over de kwaliteit van de uitvoering
van transacties op de betrokken plaats van uitvoering. Deze rapportage
bevat in ieder geval gegevens over de prijs, de kosten, de snelheid en
waarschijnlijkheid van uitvoering met betrekking tot individuele financiële
instrumenten. Vervolgens is het de bedoeling dat beleggingsondernemingen deze informatie meenemen in de verantwoording richting de
cliënt. In de overwegingen bij de Uitvoeringsrichtlijn markten voor
financiële instrumenten10 werd reeds stilgestaan bij onderhavig
voorschrift. Deze informatieplicht voor plaatsen van uitvoering werd niet
in de uitvoeringsrichtlijn geïntroduceerd om marktpartijen de kans te
geven om zelf met oplossingen te komen voor de verstrekking van
gegevens over de kwaliteit van uitvoering. Dit initiatief is echter onvoldoende van de grond gekomen, waardoor deze plicht voor plaatsen van
uitvoering alsnog is opgenomen.
§2.3. Handelsplatformen
Met MiFID II is een alomvattend regelgevend kader voor de handel in
financiële instrumenten geïntroduceerd. Die handel zal, waar toepasselijk,
plaatsvinden op multilaterale handelsplatformen, ongeacht de voor de
uitvoering van deze transacties gehanteerde verhandelingsmethode. Dit
om te garanderen dat de uitvoering van transacties van beleggers aan de
hoogste normen blijft beantwoorden en de integriteit en efficiëntie van
het financiële stelsel gehandhaafd blijft. Zo is in overeenstemming met
9

Richtlijn nr. 2016/97/EU van het Europees parlement en de Raad van 20 januari 2016 betreffende verzekeringsdistributie (herschikking) (PbEU 2016, L 26).
10
Richtlijn van de Commissie van 10 augustus 2006 tot uitvoering van richtlijn 2004/39/EG van
het Europees parlement en de Raad wat betreft de door beleggingsondernemingen in acht te
nemen organisatorische eisen en voorwaarden voor de bedrijfsuitoefening en wat betreft de
definitie van begrippen voor de toepassing van genoemde richtlijn (PbEU 2006, L 241).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

5

G-20 afspraken11 een verplichting geïntroduceerd om aandelen en
afgeleide instrumenten die moeten worden gecleared onder EMIR12 en die
voldoende liquide zijn, te verhandelen op een multilateraal handelsplatform.
Verder is een nieuw multilateraal handelsplatform geïntroduceerd: de
georganiseerde handelsfaciliteit (organised trading facility: OTF). Op een
OTF mogen uitsluitend obligaties, gestructureerde financiële producten,
emissierechten en van emissierechten afgeleide instrumenten worden
verhandeld. Anders dan op een gereglementeerde markt of een multilaterale handelsfaciliteit (MTF) vindt de orderuitvoering op een OTF op
discretionaire basis plaats. Zo beschikt de exploitant van een OTF over
discretionaire ruimte bij de beslissing tot het plaatsen of intrekken van een
order op het handelsplatform of bij de beslissing om een bepaalde
cliëntenorder niet te matchen met andere orders die op een bepaald
tijdstip in de systemen beschikbaar zijn, mits zij daarbij in overeenstemming handelen met de instructies van de cliënt en met de best
execution-verplichting. Een ander verschil met de gereglementeerde
markt en de MTF is dat een exploitant van een OTF op «zijn» handelsplatform in bepaalde omstandigheden voor eigen rekening mag handelen,
daaronder begrepen transacties waarbij gebruik wordt gemaakt van
matched principal trading. Matched principal trading (of back-to-back
trading) ziet op transacties (i) die worden gefaciliteerd door een derde die
zich gedurende de uitvoering van een transactie op zodanige wijze tussen
de koper en de verkoper plaatst dat hij daarbij nooit aan een marktrisico is
blootgesteld, (ii) waarbij de beide zijden van de transactie gelijktijdig
worden uitgevoerd en (iii) die worden geconcludeerd tegen een prijs die
de derde geen winst of verlies oplevert, anders dan de vooraf bekendgemaakte provisies of kosten voor de transactie.
Voor alle handelsplatformen geldt dat zij transparante en
niet-discriminerende regels vaststellen voor de toegang tot het platform.
Anders dan gereglementeerde markten en MTF’s, waarvoor vergelijkbare
vereisten blijven gelden ten aanzien van degenen die zij als leden of
deelnemers toelaten, moeten OTF’s in staat zijn de toegang te bepalen en
te beperken op grond van onder meer hun rol en verplichtingen jegens
hun cliënten.
Om potentiële risico’s voor de belangen van de beleggers te adresseren,
worden nadere regels vastgesteld met betrekking tot het opschorten,
onderbreken of uitsluiten van de handel van financiële instrumenten op
handelsplatformen. Zo is het van belang dat wanneer een beleggingsonderneming of een marktexploitant die een handelsplatform exploiteert, de
handel kan stopzetten omdat niet aan de voorschriften wordt voldaan, de
overige handelsplatformen zich bij dat besluit aansluiten als hun
toezichthoudende instanties daartoe besluiten, tenzij voortzetting van de
handel gerechtvaardigd is. Daarnaast worden nadere regels gesteld ten
aanzien van de gegevensuitwisseling en de samenwerking tussen de
toezichthoudende instanties met betrekking tot de opschorting, onderbreking en uitsluiting van de handel van een financieel instrument.
Alle handelsplatformen waarop grondstoffenderivaten worden
verhandeld, moeten over positiebeheerscontroles beschikken, die ten
minste in de nodige bevoegdheden voorzien om toezicht te houden op en
toegang te krijgen tot informatie over posities in grondstoffenderivaten,
om te verlangen dat deze posities worden verminderd of beëindigd en om
te verlangen dat liquiditeit aan de markt wordt verschaft om de gevolgen
11

http://www.oecd.org/g20/summits/pittsburgh/G20-Pittsburgh-Leaders-Declaration.pdf («All
standardized OTC derivative contracts should be traded on exchanges or electronic trading
platforms, where appropriate»).
12
Verordening nr. 648/2012 van het Europees parlement en de Raad van 4 juli 2012 betreffende
otc-derivaten, centrale tegenpartijen en transactieregisters (PbEU 2012, L 201).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

6

van een grote of dominante positie in een of meerdere grondstoffenderivaten te matigen. De door de toezichthoudende instanties vast te stellen
en toe te passen positielimieten voor grondstoffenderivaten en de
hiervoor bedoelde positiebeheerscontroles dienen op consistente wijze te
worden toegepast. Positielimieten en positiebeheerscontroles dienen
transparant en niet-discriminerend te zijn. Verder dienen zij te specificeren
hoe zij van toepassing zijn op personen, daarbij rekening houdend met de
aard van de marktdeelnemers en hun gebruik van tot de handel toegelaten (grondstoffenderivaten)contracten. Daarnaast dient de beleggingsonderneming of marktexploitant die een handelsplatform exploiteert
waarop wordt gehandeld in grondstoffenderivaten, emissierechten of van
emissierechten afgeleide instrumenten een geaggregeerde wekelijkse
uitsplitsing te publiceren van de posities van de verschillende categorieën
personen voor de verschillende grondstoffenderivaten, emissierechten en
van emissierechten afgeleide instrumenten die op het handelsplatform
worden verhandeld. Ten behoeve van het toezicht op de naleving van de
in MiFID II neergelegde voorschriften inzake positielimieten voor
grondstoffenderivaten dienen de hiervoor bedoelde beleggingsondernemingen of marktexploitanten op verzoek van de bevoegde toezichthouder
ten minste dagelijks een volledige en gedetailleerde uitsplitsing van de
posities van alle personen te verstrekken.
§2.4. Algoritmische handel
De technologie op het gebied van de effectenhandel heeft de afgelopen
tien jaar een sterke ontwikkeling doorgemaakt en wordt tegenwoordig op
grote schaal door marktdeelnemers gebruikt. Momenteel maken veel
marktdeelnemers gebruik van algoritmische handel, waarbij een
geautomatiseerd algoritme automatisch aspecten van orders bepaalt met
weinig of geen menselijk ingrijpen. Risico’s die kunnen voortvloeien uit
algoritmische handel worden door de richtlijn geadresseerd. Onder
algoritmische handel wordt niet verstaan het gebruik van algoritmen bij
de verwerking achteraf van uitgevoerde transacties.
Een specifieke subcategorie van algoritmische handel is de toepassing
van een techniek van hoogfrequente algoritmische handel, waarbij een
handelssysteem met hoge snelheid marktgegevens of marktsignalen
analyseert en vervolgens binnen een zeer korte tijdsspanne grote
aantallen orders doorzendt of aanpast in reactie op deze analyse.
Hoogfrequente algoritmische handel wordt gekenmerkt door (i) een
infrastructuur die is bedoeld om netwerklatenties en andere latenties te
minimaliseren; (ii) het initiëren, genereren, geleiden of uitvoeren van
orders door het systeem zonder menselijk ingrijpen, voor afzonderlijke
handelstransacties of orders; en (iii) een groot aantal berichten binnen de
handelsdag. Hoogfrequente algoritmische handel wordt meestal
aangewend door handelaren die voor eigen rekening handelen en is
doorgaans geen strategie op zich maar het gevolg van het gebruik van
geavanceerde technologie waarmee meer traditionele handelsstrategieën,
zoals marketmaking of arbitrage, worden uitgevoerd.
Algoritmische handel, waaronder hoogfrequente algoritmische handel,
heeft voordelen voor de markt en voor de marktdeelnemers in het
algemeen opgeleverd, zoals een ruimere marktdeelneming, een toegenomen liquiditeit, kleiner verschil tussen de biedprijzen en laatprijzen,
minder volatiliteit op korte termijn en een betere uitvoering van orders
van cliënten. Deze technologie brengt echter ook een aantal potentiële
risico’s met zich mee. Zo bestaat een (groter) risico op (i) overbelasting
van de systemen van handelsplatformen als gevolg van grote hoeveelheden orders; (ii) dat systemen voor algoritmische handel buitenproportioneel reageren op andere marktgebeurtenissen wat in het geval van een
reeds bestaand marktprobleem de volatiliteit kan vergroten; en (iii)
kunnen algoritmische handel of hoogfrequente algoritmische handels-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

7

technieken zich, net als elke andere handelsvorm, lenen voor bepaalde
misbruiken, die moeten worden verboden uit hoofde van de verordening
marktmisbruik.13
Om de potentiële risico’s die aan een toegenomen gebruik van algoritmische handel verbonden zijn te mitigeren, is een combinatie van
maatregelen en specifieke risicocontroles ingevoerd. Deze zijn toegespitst
op ondernemingen die algoritmische of hoogfrequente algoritmische
handelstechnieken aanwenden, ondernemingen die rechtstreekse
elektronische toegang aanbieden, en andere maatregelen toegespitst op
exploitanten van handelsplatformen waarop dergelijke ondernemingen
actief zijn. Deze maatregelen zijn een weerspiegeling en een voortzetting
van de door de ESMA in februari 2012 gepubliceerde richtsnoeren over
interne beheersing in een geautomatiseerde handelsomgeving voor
handelsplatformen, beleggingsondernemingen en bevoegde autoriteiten.14 Beleggingsondernemingen, marktexploitanten en handelsplatformen dienen robuuste maatregelen te treffen om te voorkomen dat
algoritmische handel of hoogfrequente algoritmische handelstechnieken
tot een onordelijke markt leiden en kunnen worden misbruikt. Handelsplatformen moeten er ook op toezien dat hun handelssystemen naar
behoren zijn getest om aan grotere orderstromen of marktspanningen het
hoofd te kunnen bieden, en dat de handelsplatformen met handelsonderbrekers zijn toegerust om de handel tijdelijk te kunnen stilleggen of te
beperken bij onverwachte koersschommelingen.
Hoogfrequente algoritmische handel wordt gefaciliteerd door de colocatie
van de voorzieningen van marktdeelnemers in de fysieke nabijheid van de
matchingsystemen van een handelsplatform. Om ordelijke en billijke
handelsvoorwaarden te garanderen is het van belang handelsplatformen
te verplichten colocatiediensten te verstrekken op niet-discriminerende,
billijke en transparante wijze.
Vergoedingsstructuren van de handelsplatformen zijn transparant, nietdiscriminerend en billijk. De vergoedingsstructuren dienen tevens geen
handelsvoorwaarden te bevorderen die de ordelijke werking van de markt
verstoren. Het is handelsplatformen toegestaan hun vergoedingen voor
geannuleerde orders aan te passen aan de tijdspanne tijdens welke de
order gold en de vergoedingen aan te passen aan elk financieel
instrument waarvoor zij gelden.
Om effectief toezicht te waarborgen en de Autoriteit Financiële Markten
(AFM) in staat te stellen tijdig passende maatregelen te nemen tegen
gebrekkige of op hol geslagen algoritmestrategieën moeten alle via
algoritmische handel gegenereerde orders worden gemarkeerd.
Markering stelt de AFM in staat orders die van verschillende algoritmes
afkomstig zijn, te identificeren en te onderscheiden en de door algoritmehandelaren gebruikte strategieën efficiënt te reconstrueren en te beoordelen. Daardoor moet het risico worden beperkt dat orders niet ondubbelzinnig aan een algoritmestrategie en een handelaar worden toegewezen.
Het markeren stelt de AFM in staat op te treden tegen strategieën die in
het kader van algoritmische handel worden toegepast en die tot misbruik
kunnen leiden of die risico’s voor de ordelijke werking van de markt met
zich mee kunnen brengen. Gezien het belang van liquiditeitsverschaffing
voor de ordelijke werking van de markten dient een beleggingsonderneming die zich ter uitvoering van een marketmakingstrategie bezighoudt
met algoritmische handel een overeenkomst aan te gaan met het
handelsplatform waarin haar verplichting om liquiditeit aan de markt te
verschaffen is gespecificeerd. Een dergelijke beleggingsonderneming
dient doorlopend als marketmaker op te treden gedurende een bepaald
13

Verordening (EU) nr. 596/2014 van het Europees parlement en de Raad van de Europese Unie
van 16 april 2014 betreffende marktmisbruik (PbEU 2014, L 173).
14
http://www.esma.europa.eu/system/files/esma_2012_122_en.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

8

deel van de handelstijden van het handelsplatform teneinde het handelsplatform van liquiditeit te voorzien. Voor alle ondernemingen die
hoogfrequente algoritmische handel toepassen wordt een vergunningplicht geïntroduceerd zodat deze ondernemingen aan organisatorische
eisen zijn onderworpen en onder toezicht staan.
§2.5. Directe elektronische toegang
Een beleggingsonderneming die directe elektronische toegang (direct
electronic access: DEA) tot een handelsplatform aanbiedt, zorgt ervoor dat
haar cliënten die van deze dienst gebruik maken, voldoen aan het
bepaalde ingevolge deze wet en de regels van het handelsplatform. De
beleggingsonderneming ziet toe op de orders en transacties die door
middel van DEA worden verricht zodat inbreuken op de regels van het
handelsplatform, handelsvoorwaarden die de ordelijke werking van de
markt verstoren of gedragen die tot marktmisbruik kunnen leiden worden
onderkend. De ondernemingen die DEA aanbieden blijven verantwoordelijk voor orders die door hun cliënten zijn ingegeven met gebruikmaking
van hun systemen of hun handelscodes.
DEA is een voorziening waarbij een lid, deelnemer of cliënt van een
handelsplatform een persoon toestaat van zijn handelscode gebruik te
maken, zodat de betrokken persoon in staat is orders met betrekking tot
een financieel instrument langs elektronische weg direct aan een
handelsplatform door te geven. Dit kan met inbegrip van een voorziening,
waarbij de persoon van de infrastructuur van het lid, deelnemer of cliënt
gebruik maakt, alsook alle verbindingssystemen die door het lid,
deelnemer of cliënt beschikbaar worden gesteld om de orders door te
geven (directe markttoegang) en een voorziening waarbij deze infrastructuur niet wordt gebruikt door deze persoon (gesponsorde toegang).
Personen die toegang hebben tot gereglementeerde markten of MTF’s
worden leden of deelnemers genoemd. Beide termen kunnen door elkaar
worden gebruikt. Deze termen omvatten niet gebruikers die uitsluitend
door middel van DEA toegang hebben tot handelsplatformen.
§2.6. Derdelandenbeleid beleggingsondernemingen
a. algemeen
MiFID II en de verordening bevatten regels met betrekking tot beleggingsondernemingen met zetel in een staat die geen lidstaat is en die
voornemens zijn actief beleggingsdiensten te verlenen of beleggingsactiviteiten te verrichten naar de Europese Unie. De verordening introduceert
een gemeenschappelijk regelgevend kader voor beleggingsondernemingen met zetel in een staat die geen lidstaat is waarvan de wetgeving
en het toezicht als effectief gelijkwaardig zijn erkend door de Europese
Commissie. Beleggingsondernemingen met zetel in deze staten kunnen
na inschrijving bij ESMA vrij in de Europese Unie beleggingsdiensten
verlenen aan en beleggingsactiviteiten verrichten voor in aanmerking
komende tegenpartijen en professionele beleggers in de zin van bijlage II,
afdeling I, van MiFID II. De beleggingsondernemingen die zich beperken
tot voornoemde diensten en activiteiten zullen niet onderworpen worden
aan toezicht in de lidstaten. De lidstaten blijven wel vrij om eigen regels te
stellen met betrekking tot beleggingsondernemingen uit staten die geen
lidstaat zijn die niet onder het voornoemde regime vallen.
MiFID II bepaalt daarbij dat lidstaten het vestigen van een bijkantoor
verplicht kunnen stellen voor beleggingsondernemingen uit staten die
geen lidstaat zijn, die voornemens zijn op hun grondgebied beleggingsdiensten te verlenen aan dan wel beleggingsactiviteiten te verrichten voor
niet-professionele beleggers en personen die op verzoek worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

9

behandeld als professionele beleggers overeenkomstig bijlage II, afdeling
II, van MiFID II. Indien een bijkantoor verplicht wordt gesteld, geeft MiFID
II aan welke eisen de lidstaten mogen stellen aan dergelijke bijkantoren.
Deze nieuwe regels die uit MiFID II en de verordening voortvloeien,
alsmede de ervaringen die de Nederlandsche Bank (DNB) en de AFM in
Nederland hebben met beleggingsondernemingen met zetel in een staat
die geen lidstaat is, geven aanleiding tot enkele aanpassingen van het
Nederlandse regelgevend kader met betrekking tot beleggingsondernemingen met zetel in een derde land.
b. huidig regelgevend kader
In Nederland zijn beleggingsondernemingen met zetel in een staat die
geen lidstaat is, in de regel onderworpen aan de vergunningplicht op
grond van artikel 2:96 van de Wft. Deze vergunningplicht geldt voor zowel
beleggingsondernemingen die voornemens zijn in Nederland een
bijkantoor te vestigen als beleggingsondernemingen die voornemens zijn
rechtstreeks vanuit een staat die geen lidstaat is in Nederland beleggingsdiensten te verlenen of beleggingsactiviteiten te verrichten. Deze
beleggingsondernemingen zijn onderworpen aan het toezicht van de AFM
en DNB. Beleggingsondernemingen met zetel in Australië, de Verenigde
Staten van Amerika of Zwitserland zijn op grond van artikel 10 van de
Vrijstellingsregeling Wft vrijgesteld van de vergunningplicht, voor zover
op hen voor het verlenen van de desbetreffende beleggingsdiensten of
het in de uitoefening van beroep of bedrijf handelen voor eigen rekening,
toezicht wordt uitgeoefend door de toezichthoudende instantie van de
staat van hun zetel. Het toezicht op het verlenen van beleggingsdiensten
in deze landen wordt geacht in voldoende mate waarborgen te bieden ten
aanzien van de belangen die de Wft beoogt te beschermen. Deze
beleggingsondernemingen zijn wel onderworpen aan verschillende
artikelen in het Deel Prudentieel toezicht financiële ondernemingen en het
Deel Gedragstoezicht financiële ondernemingen van de Wft. Beleggingsondernemingen met zetel in een staat die geen lidstaat is, die via een
bijkantoor of rechtstreeks in Nederland hun diensten aanbieden, kunnen
geen gebruik maken van het Europees paspoort voor het verlenen van
beleggingsdiensten of verrichten van beleggingsactiviteiten in een andere
lidstaat.
Beleggingsondernemingen uit derde landen kunnen te allen tijde kiezen
om in Nederland een dochteronderneming te vestigen die een vergunning
op grond van artikel 2:96 van de Wft dient aan te vragen. De dochteronderneming zal na vergunningverlening worden aangemerkt als een
beleggingsonderneming met zetel in Nederland en zal aan de regels van
de Wft dienen te voldoen. Deze beleggingsonderneming kan ook gebruik
maken van het Europees paspoort om beleggingsdiensten te verlenen of
beleggingsactiviteiten te verrichten naar andere lidstaten.
c. Europees regime – beleggingsondernemingen met zetel in een
staat die door de Europese Commissie als gelijkwaardig is
aangewezen
De verordening bevat regels voor beleggingsondernemingen met zetel in
een door de Europese Commissie als gelijkwaardig aangewezen staat, die
voornemens zijn om in de Europese Unie beleggingsdiensten te verlenen
aan dan wel beleggingsactiviteiten te verrichten voor professionele
beleggers. Deze regels zijn in de verordening vastgesteld teneinde de
bestaande verschillende nationale wet- en regelgeving op dit terrein te
harmoniseren alsook zekerheid te verschaffen en een uniforme behandeling te garanderen van beleggingsondernemingen met zetel in een staat
die geen lidstaat is. Op grond van de verordening kunnen beleggingsondernemingen uit derde landen in de Europese Unie beleggingsdiensten
verlenen aan dan wel beleggingsactiviteiten verrichten voor professionele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

10

beleggers, zonder de vestiging van een bijkantoor, indien zij zijn geregistreerd in een door ESMA daartoe bijgehouden register. De inschrijving in
dit register is voorbehouden aan beleggingsondernemingen met zetel in
een staat die geen lidstaat is ten aanzien waarvan de wetgeving en het
toezicht als gelijkwaardig is erkend door de Europese Commissie
overeenkomstig artikel 47 van de verordening. De Europese Commissie
kan een dergelijk besluit nemen met betrekking tot landen waarvan het
prudentiële- en bedrijfsvoeringkader gelijkwaardig wordt geacht aan het
kader dat voor beleggingsondernemingen in de Europese Unie geldt. Op
de beleggingsondernemingen die in het ESMA register zijn opgenomen,
zal geen toezicht in de Europese Unie worden gehouden. De beleggingsondernemingen dienen dit ook kenbaar te maken aan hun cliënten.
De artikelen uit de verordening werken rechtstreeks door in het Nederlands recht en behoeven in beginsel geen implementatie. Bepaalde
nationale regels zullen wel worden herzien in verband met deze artikelen
uit de verordening. Zo zullen beleggingsondernemingen met een
inschrijving bij ESMA niet meer onder de reikwijdte van de Wft vallen. Dat
houdt in dat eventuele vrijstellingen, waaronder de vrijstelling op grond
van artikel 10 van de Vrijstellingsregeling Wft, niet langer relevant zullen
zijn voor de beleggingsondernemingen die onder dit regime vallen.
d. nationaal regime – verplicht bijkantoor
Op grond van MiFID II kunnen lidstaten voorschrijven dat beleggingsondernemingen uit derde landen, die voornemens zijn op hun grondgebied
beleggingsdiensten te verlenen dan wel beleggingsactiviteiten te
verrichten, verplicht een bijkantoor moeten vestigen. Voorgesteld wordt
om gebruik te maken van deze mogelijkheid zowel voor dienstverlening
aan niet-professionele beleggers als voor professionele beleggers en in
aanmerking komende tegenpartijen. Het verplicht stellen van het vestigen
van een bijkantoor beoogt bij te dragen aan een betere bescherming van
de belegger. De AFM en DNB kunnen beter toezicht houden op de
naleving van de toepasselijke regels door een beleggingsonderneming
met zetel in een derde land indien een bijkantoor is gevestigd in
Nederland. Door het vereiste van een bijkantoor zal ook de administratie
van het bijkantoor beter toegankelijk zijn voor de toezichthouders.
Daarnaast zullen cliënten van de beleggingsonderneming een
aanspreekpunt in Nederland hebben waartoe zij zich kunnen wenden
indien zij vragen of klachten hebben over de dienstverlening. Ook zullen
de toezichthouders makkelijker contact kunnen leggen met de dagelijks
beleidsbepalers van het bijkantoor van de beleggingsonderneming om
zodoende de voor het toezicht relevante aangelegenheden te kunnen
adresseren. MiFID II introduceert een gemeenschappelijk regelgevend
kader betreffende de eisen die lidstaten mogen stellen aan de bijkantoren
van beleggingsondernemingen met zetel in een staat die geen lidstaat is
en die op hun grondgebied beleggingsdiensten verlenen aan of beleggingsactiviteiten verrichten voor niet-professionele beleggers. Deze eisen
zullen ook in Nederland gelden. Dezelfde eisen zullen ook gelden voor
bijkantoren van beleggingsondernemingen met zetel in een staat die geen
lidstaat is en die beleggingsdiensten verlenen aan of beleggingsactiviteiten verrichten voor professionele beleggers en in aanmerking komende
tegenpartijen.
e. nationaal regime – vrijstelling
Beleggingsondernemingen met zetel in Australië, de Verenigde Staten van
Amerika of Zwitserland zijn thans vrijgesteld van de in Nederland
geldende vergunningplicht, voor zover op hen voor het verlenen van de
desbetreffende beleggingsdiensten of het in de uitoefening van beroep of
bedrijf handelen voor eigen rekening, toezicht wordt uitgeoefend door de
toezichthoudende instantie van de staat van hun zetel. Het introduceren
van een verplicht bijkantoor voor beleggingsondernemingen met zetel in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

11

een staat die geen lidstaat is, zal ook gevolgen hebben voor deze
vrijstelling. Zo zullen beleggingsondernemingen met zetel in Australië, de
Verenigde Staten van Amerika of Zwitserland verplicht worden om in
Nederland een bijkantoor te vestigen, indien zij voornemens zijn in
Nederland beleggingsdiensten te verlenen aan niet-professionele
beleggers.
Voor beleggingsondernemingen met zetel in Australië, de Verenigde
Staten van Amerika of Zwitserland die beleggingsdiensten verlenen aan
professionele beleggers of in aanmerking tegenpartijen of in de uitoefening van beroep of bedrijf handelen voor eigen rekening, zal de
Vrijstellingsregeling Wft van kracht blijven zolang deze landen niet door
de Europese Commissie als gelijkwaardig zijn aangewezen overeenkomstig artikel 47 van de verordening. Deze beleggingsondernemingen
zijn op dit moment vrijgesteld van het prudentieel toezicht. In aanvulling
daarop, zal deze categorie beleggingsondernemingen ook vrijgesteld
worden van het gedragstoezicht door de AFM. De Vrijstellingsregeling Wft
neemt immers als uitgangspunt dat het toezicht op beleggingsondernemingen in de voornoemde landen adequaat is en voldoende bescherming
aan professionele beleggers biedt. Hiermee wordt het gemakkelijker voor
professionele beleggers in Nederland om beleggingsdiensten af te nemen
van beleggingsondernemingen uit de voornoemde landen. Wel zullen de
vrijgestelde beleggingsondernemingen aan die professionele beleggers
telkens kenbaar moeten maken dat zij niet onder toezicht in Nederland
staan.
Schematisch komt het derdelandenbeleid in Nederland als volgt eruit te
zien.

Niet-professionele
beleggers

Professionele beleggers

Vrijgestelde landen

Niet-vrijgestelde landen

Door Europese Commissie
equivalent verklaarde landen

Vergunning

Vergunning

Niet van toepassing

Verplicht bijkantoor in overeenstemming met artikel 39 van MiFID II

Verplicht bijkantoor in overeenstemming
met artikel 39 van MiFID II

Gedragstoezicht door AFM

Gedragstoezicht door AFM

Prudentieel toezicht door DNB

Prudentieel toezicht door DNB

Vrijstelling van vergunningplicht

Vergunning
Verplicht bijkantoor op grond van het
nationaal regime

Geen gedragstoezicht door AFM

Gedragstoezicht door AFM

Geen prudentieel toezicht door DNB

Prudentieel toezicht door DNB

Geen toezicht in de Europese
Unie na inschrijving in het
ESMA register

§3. Gestructureerde deposito’s
Het toepassingsbereik van MiFID II is uitgebreid tot zogenoemde
gestructureerde deposito’s. De reden hiervoor is dat gestructureerde
deposito’s opgang maken als beleggingsproduct, maar de in Europese
wet- en regelgeving neergelegde voorschriften die de belangen van
beleggers moeten beschermen (nog) niet van toepassing zijn op gestructureerde deposito’s. Naar het oordeel van de Europese wetgever verdient
het aanbeveling het vertrouwen van beleggers in gestructureerde
deposito’s te versterken door voorschriften vast te stellen die binnen de
gehele Europese Unie een adequaat niveau van beleggersbescherming
met betrekking tot gestructureerde deposito’s tot stand moeten brengen.15
Voor de toepassing van MiFID II wordt onder gestructureerde deposito
verstaan: een deposito als bedoeld in de richtlijn depositogarantie15

Zie overweging 39 van de preambule van MiFID II.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

12

stelsels16 dat op zijn vervaldatum volledig wordt terugbetaald, waarbij een
rente of premie wordt uitbetaald of een risico optreedt («is at risk»)
volgens een formule waarin rekening wordt gehouden met factoren als
een index of een combinatie van indexen, met uitzondering van deposito’s
met een variabele rente waarvan het rendement rechtstreeks gekoppeld is
aan een rente-index, een financieel instrument of een combinatie van
financiële instrumenten of een grondstof of een combinatie van grondstoffen.17 Omdat gestructureerde deposito’s beleggingsproducten zijn,
vallen deposito’s die uitsluitend aan rentetarieven zoals Euribor of Libor
zijn gekoppeld, waarbij het niet van belang is of die rentetarieven van
tevoren zijn vastgesteld dan wel vast of variabel zijn, buiten het toepassingsbereik van MiFID II. Ten aanzien van de toepasselijkheid van MiFID II
op banken of beleggingsondernemingen die aan cliënten gestructureerde
deposito’s verkopen of aan hen advies verlenen met betrekking tot deze
beleggingsproducten wordt in overweging 40 van de preambule van
MiFID II verder opgemerkt dat deze banken en beleggingsondernemingen
moeten worden begrepen als tussenpersoon op te treden voor de banken
die de gestructureerde deposito’s hebben uitgegeven en die op grond van
de richtlijn kapitaalvereisten deposito’s in ontvangst kunnen nemen.
§4. Toepasselijkheid richtlijn op beheerders van beleggingsinstellingen en
icbe’s
In artikel 2, eerste lid, onderdeel i, van MiFID II is bepaald dat instellingen
voor collectieve belegging, ongeacht of zij op communautair niveau
gecoördineerd zijn, alsmede beheerders en bewaarders van deze
instellingen, buiten de reikwijdte van de richtlijn vallen. Deze uitzondering
geldt in beginsel voor alle onderdelen van MiFID II, waaronder de
vergunningplicht, de kapitaalseisen en organisatorische eisen, eisen ten
aanzien van belangenconflicten, de gedragsregels, de best-execution
regels en de eisen in verband met markttransparantie en – integriteit.
Overweging 34 van de preambule van MiFID IIverbindt aan de uitzondering de voorwaarde dat instellingen voor collectieve belegging
onderworpen zijn aan specifieke regelgeving die direct op hun werkzaamheden is toegespitst.
Het verlenen van beleggingsdiensten door de beheerder van een
beleggingsinstelling of icbe in zijn hoedanigheid van beheerder vallen niet
onder de definitie van het verlenen van een beleggingsdienst (zoals het
portefeuillebeheer en het uitvoeren van orders ten behoeve van de
beleggingsinstelling respectievelijk icbe). Hierop is de specifieke regelgeving voor beheerders van beleggingsinstellingen respectievelijk
beheerders van icbe’s van toepassing. In artikel 1:19 van de Wft is
derhalve bepaald dat in- en verkopen van rechten van deelneming, dat
zou kunnen kwalificeren als het verlenen van een beleggingsdienst,
namelijk het uitvoeren van orders, niet onder het in de wet bepaalde met
betrekking tot die beleggingsdienst valt.
Een beheerder van een icbe is het toegestaan op grond van artikel 2:69c,
tweede lid, van de Wft individuele vermogens te beheren en te adviseren
over financiële instrumenten (= het verlenen van beleggingsdiensten)
naast het beheren van icbe’s. Daarvoor is geen aparte vergunning nodig
maar de artikelen 3:17, derde lid, 3:18, 3:53, eerste en derde lid, 3:57,
eerste tot en met derde lid en vijfde tot en met zevende lid, 4:9, derde lid,
16

Richtlijn 2014/49/EU van het Europees parlement en de Raad van 16 april 2014 inzake
depositogarantiestelsels (PbEU 2014, L 173).
17
In de definitie van «gestructureerde deposito» in artikel 4, eerste lid, onderdeel 43, van MiFID II
wordt in de aanhef verwezen naar «een deposito zoals gedefinieerd in artikel 2, lid 1, punt c)
van Richtlijn 2014/49/EU». Artikel 2, eerste lid, van laatstgenoemde richtlijn bevat geen
onderdeel c. Gedoeld wordt op artikel 2, eerste lid, onderdeel 3, van die richtlijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

13

4:11, eerste en derde tot en met vijfde lid, 4:14, eerste en tweede lid, 4:16,
4:18a tot en met 4:18e, 4:19, 4:20, eerste tot en met derde en zesde lid,
4:22, eerste lid, 4:23, eerste, derde tot en met zesde lid, 4:24, 4:25, 4:87,
4:89 en 4:90 en de verordening kapitaalvereisten zijn wel doorlopend van
toepassing op het verrichten van die activiteit of het verlenen van die
dienst. Artikel 6, vierde lid, van de richtlijn instellingen voor collectieve
belegging in effecten18 verklaart de artikelen 12, 13 en 19 van MiFID I van
toepassing op deze activiteiten en diensten, welke artikelen zijn
vernummerd tot artikelen 15, 16, 24 en 25 van MiFID II.
Daarnaast is het een beheerder van een beleggingsinstelling toegestaan
op grond van artikel 2:67a, tweede lid, van de Wft naast het beheren van
beleggingsinstellingen ook beleggingsdiensten te verlenen zoals het
beheren van individuele vermogens en het adviseren over financiële
instrumenten en het in de uitoefening van beroep of bedrijf ontvangen en
doorgeven van orders van cliënten met betrekking tot financiële instrumenten. Daarvoor is geen aparte vergunning nodig maar de artikelen
3:17, derde lid, 3:18, 3:53, eerste en derde lid, 3:57, eerste tot en met derde
lid en vijfde tot en met zevende lid, 4:9, derde lid, 4:11, eerste en derde tot
en met vijfde lid, 4:14, eerste en tweede lid, 4:16, 4:18a tot en met 4:18e,
4:19, 4:20, eerste tot en met derde en zesde lid, 4:22, eerste lid, 4:23,eerste,
derde tot en met zesde lid, 4:24, 4:25, 4:87, 4:89 en 4:90 en de verordening
kapitaalvereisten zijn wel doorlopend van toepassing op die activiteiten en
diensten. Artikel 6, zesde lid, van de richtlijn beheerders van alternatieve
beleggingsinstellingen verklaart de artikelen 12, 13 en 19 van MiFID I van
toepassing op deze beleggingsdiensten, welke artikelen zijn vernummerd
tot artikelen 15, 16, 24 en 25 van MiFID II.
Met betrekking tot de toepasselijkheid van de verordening op beheerders
van een icbe of beheerders van een beleggingsinstelling die tevens
(bepaalde) beleggingsdiensten verlenen, wordt het volgende opgemerkt.
Artikel 1, tweede lid, van de verordening bepaalt, voor zover van belang,
dat de verordening van toepassing is op beleggingsondernemingen
waaraan op grond van MiFID II een vergunning is verleend. De verordening is derhalve niet van toepassing op beheerders van een icbe of
beheerders van een beleggingsinstelling die op grond van hun
vergunning voor het aanbieden en beheren van rechten van deelneming
tevens (bepaalde) beleggingsdiensten mogen verlenen. Dit betekent
onder meer dat de in Titel IV van de verordening neergelegde
voorschriften inzake het aan de bevoegde toezichthouder melden van
transacties in financiële instrumenten niet op dergelijke beheerders van
toepassing zijn.
§5. Handhaving
Aangezien binnen de Europese Unie nationale rechtsstelsels met
betrekking tot onderzoeks- en handhavingsbevoegdheden van toezichthoudende autoriteiten sterk verschillen, heeft MiFID II tot doel deze
bevoegdheden te versterken en te harmoniseren. Zo bevat MiFID II, in
tegenstelling tot MiFID I, gedetailleerde minimumregels voor administratieve maatregelen en sancties.
Het harmoniseren van handhavingsbevoegdheden is al langere tijd een
trend in Europese richtlijnen en verordeningen op het gebied van de

18

Richtlijn nr. 2009/65/EG van het Europees parlement en de Raad van 13 juli 2009 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende bepaalde instellingen
voor collectieve belegging in effecten (icbe’s) (PbEU 2009, L 302).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

14

financiële markten. Zo bevat de richtlijn kapitaalvereisten19 gedetailleerde
artikelen over de bevoegdheden waarover de toezichthouder zou moeten
beschikken, zoals de bevoegdheid om stemrechten te schorsen20 en om
een verbod op te leggen om bepaalde beleidsbepalende functies uit te
oefenen.21 Verder worden in dezelfde richtlijn ook maximumbedragen
voor boetes voorgeschreven, die de toezichthouder moet kunnen
opleggen bij overtreding van voorschriften uit de richtlijn.22 Vergelijkbare
artikelen komen terug in andere Europese richtlijnen en verordeningen.23
De vereiste bevoegdheden zijn in de Wft opgenomen door specifieke
artikelen, uitzonderingen of aanvullingen in het leven te roepen voor de
overtredingen van voorschriften uit de desbetreffende Europese wet- en
regelgeving. Vanwege de grote hoeveelheid Europese voorschriften,
vormt deze werkwijze echter inmiddels een bedreiging voor de overzichtelijkheid en toegankelijkheid van de Wft en de consistentie van het
handhavingsinstrumentarium van de AFM en DNB. Om die reden wordt
voorgesteld om het handhavingsinstrumentarium in de Wft ter implementatie van Europese wet- en regelgeving (wijzigingsrichtlijn icbe’s24, MiFID
II en de verordening marktmisbruik25) waar mogelijk te stroomlijnen. Deze
Europese wet- en regelgeving leidt tot een aantal nieuwe bevoegdheden
voor de toezichthouders.
Allereerst wordt de bevoegdheid van AFM en DNB uitgebreid om aan
overtreders of personen die feitelijk leiding geven aan een overtreding
van de Wft een verbod op te leggen om bepaalde functies uit te oefenen.
Dit wordt geregeld in het nieuwe artikel 1:87. Hoewel dit artikel was
opgenomen in de consultatieversie van dit wetsvoorstel, is vanwege de
eerdere uiterste implementatiedatum van de wijzigingsrichtlijn icbe’s
voorgesteld het nieuwe artikel 1:87 opgenomen in de Implementatiewet
wijziging richtlijn icbe’s.26

19

Richtlijn 2013/36/EU van het Europees parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende
toegang tot het bedrijf van kredietinstellingen en het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen, tot wijziging van Richtlijn 2002/87/EG en tot intrekking
van de Richtlijnen 2006/48/EG en 2006/49/EG (PbEU 2013, L 176).
20
Artikel 67, tweede lid, onderdeel c, van de richtlijn kapitaalvereisten, geïmplementeerd in
artikel 1:86 van de Wft.
21
Artikel 67, tweede lid, onderdeel d, van de richtlijn kapitaalvereisten, geïmplementeerd in
artikel 1:87 van de Wft.
22
Artikel 66, tweede lid, onderdelen c, d en e, van de richtlijn kapitaalvereisten.
23
Zoals bijvoorbeeld de artikelen 110 en 111 van Richtlijn nr. 2014/59/EU van het Europees
parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende de totstandbrenging van een kader voor
het herstel en de afwikkeling van kredietinstellingen en beleggingsondernemingen en tot
wijziging van Richtlijn 82/891/EEG van de Raad en de Richtlijnen 2001/24/EG, 2002/47/EG,
2004/25/EG, 2005/56/EG, 2007/36/EG, 2011/35/EU, 2012/30/EU en 2013/36/EU en Verordeningen
(EU) nr. 1093/2010 en (EU) nr. 648/2012, van het Europees parlement en de Raad (BRRD, PbEU
2014, L 173), artikelen 61 en 63 van Verordening (EU) nr. 909/2014 van het Europees parlement
en de Raad van 23 juli 2014 betreffende de verbetering van de effectenafwikkeling in de
Europese Unie, betreffende centrale effectenbewaarinstellingen en tot wijziging van Richtlijnen 98/26/EG en 2014/65/EU en Verordening (EU) nr. 236/2012 (CSDR, PbEU 2014, L 257) en
artikelen 24 en 28b van Richtlijn 2013/50/EU van het Europees parlement en de Raad van
22 oktober 2013 tot wijziging van Richtlijn 2004/109/EG van het Europees parlement en de
Raad betreffende de transparantievereisten die gelden voor informatie over uitgevende
instellingen waarvan effecten tot de handel op een gereglementeerde markt zijn toegelaten,
Richtlijn 2003/71/EG van het Europees parlement en de Raad betreffende het prospectus dat
gepubliceerd moet worden wanneer effecten aan het publiek worden aangeboden of tot de
handel worden toegelaten en Richtlijn 2007/14/EG van de Commissie tot vaststelling van
concrete uitvoeringsvoorschriften van een aantal bepalingen van Richtlijn 2004/109/EG (PbEU
2013, L 293).
24
Richtlijn 2014/91/EU van het Europees parlement en de Raad van 23 juli 2014 tot wijziging van
richtlijn 2009/65/EG tot coördinatie van de wettelijke en bestuurlijke bepalingen betreffende
bepaalde instellingen voor collectieve belegging in effecten (icbe’s) wat bewaartaken,
beloningsbeleid en sancties betreft (PbEU 2014, L 257).
25
Verordening (EU) nr. 596/2014 van het Europees parlement en de Raad van 16 april 2014
betreffende marktmisbruik (PbEU 2014, L 173/1).
26
Stb. 2016, 91.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

15

Verder krijgt de AFM de bevoegdheid om een beleggingsonderneming de
bevoegdheid te ontzeggen om lid of deelnemer te zijn van een handelsplatform indien sprake is van een overtreding van de Wft of bij algemene
maatregel van bestuur aan te wijzen bindende EU-rechtshandelingen
(artikel 1:76a). Voorts wordt de mogelijkheid voor de AFM om degene die
een handelsplatform exploiteert of een beleggingsonderneming met
systematische interne afhandeling te verplichten om de handel in een
financieel instrument op te schorten of te onderbreken gestroomlijnd (zie
de artikelen 1:77d en 1:77e).
Ten slotte noopt recente Europese regelgeving, waaronder MiFID II, de
wijzigingsrichtlijn icbe’s en de verordening marktmisbruik, tot wijziging
van artikel 1:81 dat de hoogte van de boetes bepaalt die de AFM en DNB
kunnen opleggen bij overtredingen van de Wft. De huidige maxima van
artikel 1:81 sluiten niet meer aan bij de hoogte van de boetes uit de
verschillende Europese richtlijnen en verordeningen. In plaats van het
toevoegen van specifieke artikelen voor specifieke Europese wetgevingshandelingen, zoals tot op heden in dergelijke gevallen is gebeurd, wordt
voorgesteld om artikel 1:81 in zijn geheel te herzien. Het nominale
boetemaximum voor de derde categorie wordt daarom verhoogd van € 4
miljoen tot € 5 miljoen. Voor kapitaalkrachtige ondernemingen geldt
verder dat de maximumboete voor overtredingen in de derde categorie 10
procent van de netto-omzet bedraagt. De wijzing van de boeteregeling
maakt echter geen onderdeel uit van dit wetsvoorstel. Vanwege een
eerdere uiterste implementatiedatum is de wijziging van artikel 1:81
opgenomen in de Wet implementatie verordening en richtlijn marktmisbruik (Stb. 2016, 297). Voor een nadere toelichting wat betreft de wijziging
van de systematiek van de bestuurlijke boete, wordt dan ook verwezen
naar de toelichting bij voornoemde wet.27
§6. Gevolgen voor het bedrijfsleven
§6.1. Inleiding
Hieronder worden de administratieve lasten en de nalevingskosten voor
het bedrijfsleven weergegeven als gevolg van de implementatie van
MiFID II in dit wetsvoorstel en de daarop gebaseerde lagere regelgeving.
Voor de berekening van de gevolgen voor het bedrijfsleven is aangesloten
bij de handleiding voor het definiëren en meten van administratieve
lasten voor het bedrijfsleven. Aan dit wetsvoorstel zijn geen administratieve lasten en nalevingskosten verbonden voor burgers, alleen voor het
bedrijfsleven. Bij deze implementatie is ook rekening gehouden met het
integraal afwegingskader en de bedrijfseffectentoets.
§6.2. Betrokken ondernemingen
Dit voorstel van wet is onder meer van toepassing op beleggingsondernemingen, datarapporteringsdienstverleners en marktexploitanten. In deze
paragraaf worden deze ondernemingen gekwantificeerd en onderverdeeld
in sectoren. De gehanteerde cijfers zijn aangeleverd door de AFM, mede
op basis van gegevens uit haar openbaar Wft-register met betrekking tot
onder toezicht staande ondernemingen.
Het toepassingsbereik van MiFID II is breder dan het toepassingsbereik
van MiFID I. Implementatie van MiFID II in de Wft leidt onder meer tot een
uitbreiding van de begrippen «financieel instrument» en «verrichten van
een beleggingsactiviteit». Voorts worden enige in artikel 1:18 van de Wft
opgenomen reikwijdtebepalingen aangepast omdat enkele generieke
uitzonderingen op de werkingssfeer van MiFID II zijn gewijzigd. Als gevolg

27

Kamerstukken II 2015/16, 34 455, nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

16

hiervan zullen bepaalde ondernemingen aan de Wft worden onderworpen
die thans buiten het toepassingsbereik vallen.
Onderstaand overzicht is mede gebaseerd op de opsomming van
beleggingsdiensten en beleggingsactiviteiten in bijlage I, deel A, bij MiFID
II. Deze opzet leidt ertoe dat dubbeltellingen van beleggingsondernemingen kunnen plaatsvinden omdat dezelfde beleggingsonderneming
meerdere beleggingsdiensten kan verlenen of beleggingsactiviteiten kan
verrichten: een handelaar voor eigen rekening die orders doorgeeft, valt
zowel onder categorie (1) als onder categorie (3). Het overzicht bevat
daarnaast het totaal aantal beleggingsondernemingen (255) dat in het
openbaar Wft-register van de AFM is opgenomen. Verder vermeldt het
overzicht het aantal marktexploitanten dat een in Nederland gelegen of
beheerde gereglementeerde markt exploiteert (2) en het aantal datarapporteringsdienstverleners (3) dat naar verwachting een Wft-vergunning
dient aan te vragen. Ten aanzien van beleggingsondernemingen met zetel
in een andere lidstaat die hun bedrijf in Nederland uitoefenen op basis
van een «Europees paspoort» wordt onderscheid gemaakt tussen
beleggingsondernemingen die hun bedrijf uitoefenen vanuit een in
Nederland gelegen bijkantoor (55) en beleggingsondernemingen die
grensoverschrijdend door middel van het verrichten van diensten (zonder
bijkantoor) in Nederland actief zijn (2324). Het overzicht maakt daarnaast
onderscheid tussen beleggingsondernemingen met zetel in Australië, de
Verenigde Staten of Zwitserland (78) die naar Nederland beleggingsdiensten verlenen (en die zijn vrijgesteld van de Wft) respectievelijk
beleggingsondernemingen met zetel in een staat die geen lidstaat is die
naar Nederland beleggingsdiensten verlenen (derde land) (12).
Beleggingsondernemingen
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Ontvangen en doorgeven van orders
Uitvoeren van orders voor rekening van cliënten
Handelen voor eigen rekening
Individueel vermogensbeheer
Beleggingsadvies
Overnemen en/of plaatsen van emissies met plaatsingsgarantie
Het plaatsen van financiële instrumenten met een plaatsingsgarantie
Exploiteren van een MTF
Exploiteren van een OTF
Exploiteren van een gereglementeerde markt
Verlener van datarapporteringsdiensten
Beleggingsondernemingen met zetel in andere lidstaten actief in NL
vanuit een bijkantoor (EP)*
Beleggingsondernemingen uit andere lidstaten actief in NL door middel
van het verrichten van diensten (EP)*
Beleggingsondernemingen met zetel in een derde land, met uitzondering van Australië, de Verenigde Staten en Zwitserland, actief in NL
Beleggingsondernemingen met zetel in Australië, de Verenigde Staten
en Zwitserland actief in NL (Vr Wft)**

255
183
62
16
171
203
2
25
3
Schatting: 2
(nieuw)
2
Schatting: 3
(nieuw)
55
2.324
12
78

* EP = Europees Paspoort
** Vr Wft = Op grond van artikel 10, eerste lid, van de Vrijstellingsregeling Wft geldt een vrijstelling als bedoeld in artikel 2:104, eerste en tweede lid, van de Wft.

Als gevolg van MiFID II kunnen de volgende nieuwe categorieën van
vergunningplichtige ondernemingen worden onderscheiden:
1. ondernemingen die een OTF exploiteren;
2. ondernemingen die datarapporteringsdiensten verlenen;
3. ondernemingen die beleggingsdiensten verlenen of beleggingsactiviteiten verrichten met betrekking tot het «nieuwe» financieel instrument
emissierechten; en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

17

4. ondernemingen die door de wijzigingen van de generieke uitzonderingen van artikel 2, eerste lid, van MiFID II onder de werkingssfeer van
MiFID II komen te vallen.
Ad 1
De lijst van beleggingsdiensten en beleggingsactiviteiten in bijlage I, deel
A, bij MiFID II is uitgebreid met een nieuw onderdeel: het exploiteren van
een OTF. Degene die voornemens is een OTF te exploiteren dient in
beginsel te beschikken over een vergunning als bedoeld in artikel 2:96,
eerste lid, van de Wft. Uitgezonderd van deze vergunningplicht is de
marktexploitant waaraan een vergunning als bedoeld in artikel 5:26,
eerste lid, van de Wft is verleend en ter zake waarvan de Minister van
Financiën heeft vastgesteld dat de marktexploitant voldoet aan het
bepaalde ingevolge 2:99 van de Wft. Het is lastig om in te schatten
hoeveel initiatieven zullen worden genomen om een OTF in Nederland op
te richten. Momenteel verwachten wij dat twee OTF’s in Nederland zullen
worden opgericht. De hiervoor bedoelde initiatieven zullen waarschijnlijk
worden genomen door entiteiten die reeds als beleggingsonderneming of
marktexploitant over een Wft-vergunning beschikken. Dit zou (kunnen)
betekenen dat in verband met deze nieuwe beleggingsactiviteit geen
nieuwe vergunningen op grond van artikel 2:96 behoeven te worden
verleend, maar wel reeds verleende vergunningen moeten worden
uitgebreid. Naast de kosten in verband met de vergunningaanvraag, de
geschiktheids- en betrouwbaarheidstoets en de kosten in verband met het
doorlopend toezicht door de AFM, zal degene die voornemens is een
OTF-handelsplatform op te richten moeten investeren in onder meer
IT-systemen.
Ad 2
In MiFID II en in dit voorstel van wet wordt een vergunningplicht voor het
verlenen van datarapporteringsdiensten geïntroduceerd. Het verlenen van
een datarapporteringdienst wordt niet beschouwd als het verlenen van
een beleggingsdienst of het verrichten van een beleggingsactivititeit.
Immers, het verlenen van een datarapporteringsdienst is niet opgenomen
in bijlage I, deel A, bij MiFID II. De verwachting is dat drie ondernemingen
met zetel in Nederland voornemens zijn het bedrijf van datarapporteringsdienstverlener te gaan uitoefenen. Op dit moment kan niet worden
aangegeven voor welke te onderscheiden datarapporteringsdienst(en)
deze ondernemingen een Wft-vergunning zullen aanvragen.
Ad 3 en 4
Als gevolg van de wijziging van de definitie van het begrip «financieel
instrument», waaronder begrepen de uitbreiding met het nieuwe
onderdeel 11 van bijlage I, deel C, bij MiFID II als gevolg waarvan
emissierechten worden aangemerkt als financieel instrument, en de
wijziging van enige in artikel 2, eerste lid, van MiFID II opgenomen
generieke uitzonderingen (vrijstellingen) van MiFID II wordt een aantal
ondernemingen onder het toepassingsbereik van MiFID II gebracht dat
daar voorheen buiten viel. Waarschijnlijk zal een zeer belangrijk deel van
de ondernemingen dat handelt in emissierechten ook reeds handelen in
(andere) financiële instrumenten en derhalve reeds onder de werkingssfeer van MiFID II vallen. Alleen beleggingsondernemingen die uitsluitend
in emissierechten handelen, zullen als gevolg van de uitbreiding van het
begrip financieel instrument met het nieuwe onderdeel 11 onder de
werkingssfeer van MiFID II worden gebracht. Op dit moment kan niet
exact worden becijferd hoeveel ondernemingen als gevolg van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

18

hiervoor geschetste wijzigingen onder het toepassingsbereik van MiFID II
komen te vallen. Naar verwachting zullen dat er circa dertig zijn.
Door de wijziging van enkele generieke uitzonderingen op MiFID II zullen
verschillende in Nederland gevestigde marktpartijen niet langer buiten het
toepassingsbereik van die richtlijn en van de Wft vallen. Dit heeft tot
gevolg dat deze marktpartijen, tenzij zij gebruik kunnen maken van een
ontheffing of vrijstelling, over een op basis van de Wft verleende
vergunning moeten beschikken, indien zij hun bedrijf willen blijven
uitoefenen. In verband hiermee zullen circa 50 handelaren voor eigen
rekening en handelaren en brokers in grondstoffen, die tevens bedrijfsmatig handelen in (grondstoffen)derivaten, een Wft-vergunning (moeten)
aanvragen.
§6.3. Gedragsregels
a. informatieverplichtingen
Beleggingsondernemingen die beleggingsadvies verlenen dienen
voorafgaand aan het advies aan de cliënt mede te delen of het advies op
onafhankelijke basis wordt verstrekt en het advies op een brede dan wel
beperktere analyse van de markt is gebaseerd. Tevens dient de beleggingsonderneming de cliënt te informeren of zij periodiek de geschiktheid
van de financiële instrumenten zal beoordelen die zij de cliënt heeft
geadviseerd. Een hoogopgeleide medewerker zal 50 uur nodig hebben om
de bestaande documenten aan de nieuwe informatieverplichtingen aan te
passen. De eenmalige nalevingskosten ten aanzien van de aanvullende
informatieverplichtingen zullen € 2.700 (€ 54 * 50) per beleggingsonderneming bedragen. Er zijn 203 beleggingsondernemingen die beleggingsadvies verlenen dus in totaal bedragen de eenmalige nalevingskosten
€ 548.100 (203 * € 2.700).
b. uitbreiding passendheidstoets
Beleggingsondernemingen zullen bij execution only dienstverlening vaker
een passendheidstoets dienen uit te voeren omdat minder financiële
instrumenten kunnen worden aangeboden zonder een passendheidstoets
uit te voeren. Hiervoor dienen met name ICT-systemen te worden
aangepast. De eenmalige nalevingskosten hiervoor worden geschat op
€ 20.000 per beleggingsonderneming. Ongeveer 50 beleggingsondernemingen verlenen execution only dienstverlening, derhalve zullen de totale
eenmalige nalevingskosten naar schatting € 20.000 * 50 = € 1.000.000
bedragen.
De structurele nalevingskosten voor het periodiek onderhoud van de
ICT-systemen op dit punt zullen naar schatting € 3.000 per beleggingsonderneming bedragen. Dit betekent dat de totale structurele nalevingskosten naar verwachting € 150.000 (€ 3.000 * 50) zullen bedragen.
c. transparantie kosten dienstverlening en product
Een beleggingsonderneming dient de kosten van de beleggingsdienstverlening en de kosten van het financieel instrument samen te voegen, zodat
de cliënt inzicht heeft in de totale kosten en in het cumulatief effect van de
kosten op het rendement. De informatie over de kosten van de beleggingsdienstverlening en de kosten van het financieel instrument dient een
beleggingsonderneming nu al te verstrekken aan een niet-professionele
belegger maar niet op geaggregeerd niveau. Bovendien dient de
beleggingsonderneming deze informatie straks ook te verstrekken aan de
professionele belegger. Een hoogopgeleide medewerker zal 60 uur nodig
hebben om de informatie over de kosten van de beleggingsdienstverlening en de kosten van elk financieel instrument in kaart te brengen. De
eenmalige nalevingskosten voor het verzamelen en verstrekken van deze
informatie aan beleggers worden geschat op € 3.240 (€ 54 * 60) en de
doorlopende nalevingskosten zullen naar verwachting € 1.080 (€ 54 * 20)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

19

per beleggingsonderneming bedragen. Ervan uitgaande dat 240 beleggingsondernemingen adviseren of individuele vermogens beheren,
worden de eenmalige totale nalevingskosten geschat op € 777.600 (240 *
€ 3.240) en de totale structurele nalevingskosten op € 259.200 (240 *
€ 1.080).
d. best execution
De wijzigingen in de regels rond best execution zorgen voor additionele
nalevingskosten. Ten eerste introduceert het nieuwe zevende lid van
artikel 4:90b de verplichting voor beleggingsondernemingen die orders
voor cliënten uitvoeren om jaarlijks informatie over de kwaliteit van de
uitvoering alsmede om voor elke categorie financiële instrumenten een
overzicht van de belangrijkste vijf plaatsen van uitvoering voor de
beleggingsonderneming openbaar te maken. Geschat wordt dat een
hoogopgeleide medewerker circa 40 uur à € 54 per uur bezig is om een
dergelijk overzicht te compileren. De structurele nalevingskosten per
beleggingsonderneming worden geschat op € 2.160 (40 * € 54). Deze
verplichting is van toepassing op de 62 beleggingsondernemingen die
orders voor cliënten uitvoeren. De totale structurele nalevingskosten
worden geschat op € 133.920 (62 * € 2.160). Ten tweede zullen ook
plaatsen van uitvoering jaarlijks een overzicht moeten publiceren omtrent
de kwaliteit van de uitvoering van transacties op de desbetreffende plaats
van uitvoering. Er zijn 42 plaatsen van uitvoering (handelsplatformen,
beleggingsondernemingen met systematische internalisatie en marketmakers). Het zal een hoogopgeleide medewerker ongeveer 40 uur à € 54
per uur kosten om een dergelijk overzicht op te stellen. De structurele
nalevingskosten per plaats van uitvoering worden geschat op € 2.160 (40
* € 54). De totale structurele nalevingskosten worden geschat op € 90.720
(42 * € 2.160).
§6.4. Verplicht bijkantoor voor beleggingsondernemingen uit derde
landen
Op grond van het wetsvoorstel worden beleggingsondernemingen uit
derde landen, die voornemens zijn in Nederland beleggingsdiensten te
verlenen dan wel beleggingsactiviteiten te verrichten, verplicht om een
bijkantoor te vestigen. De verplichting om een bijkantoor in Nederland te
vestigen komt ook te gelden voor beleggingsondernemingen met zetel in
Australië, de Verenigde Staten van Amerika of Zwitserland, die thans op
grond van artikel 10 van de Vrijstellingsregeling Wft zijn vrijgesteld van de
vergunningplicht, voor zover zij voornemens zijn om beleggingsdiensten
te verlenen aan of beleggingsactivteiten te verrichten voor niet-professionele beleggers.
a. vergunningaanvraag
Ondernemingen met zetel in een staat die geen lidstaat is en die beleggingsdiensten verlenen of beleggingsactiviteiten verrichten naar
Nederland dienen reeds over een vergunning te beschikken. Deze
verplichting komt ook te gelden voor beleggingsondernemingen met zetel
in Australië, de Verenigde Staten van Amerika of Zwitserland, voor zover
zij voornemens zijn beleggingsdiensten te verlenen aan dan wel beleggingsactiviteiten te verrichten naar Nederland voor niet-professionele
beleggers. Naar schatting zullen ongeveer 45 beleggingsondernemingen
worden geraakt door deze maatregel. De regels met betrekking tot de
wijze waarop de aanvraag voor vergunning wordt ingediend, zullen op het
niveau van een algemene maatregel van bestuur worden vastgesteld. De
eenmalige administratieve lasten als gevolg van het verstrekken van
informatie aan de AFM teneinde een vergunning te verkrijgen alsmede het
verzamelen en bewaren van deze gegevens, zullen naar schatting € 3.240
(60 uur * € 54) bedragen. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

20

medewerker van de beleggingsonderneming (uitgaande van een uurtarief
van € 54) ongeveer 60 uur besteedt aan dit proces. De kosten voor de
aanvraag van de vergunning zelf bedragen € 2.700. De totale eenmalige
administratieve lasten voor het aanvragen van een vergunning bedragen
in dat geval circa € 267.300 (45 (beleggingsondernemingen) * (€ 3.240 +
€ 2.700)).
Daarnaast komen de kosten voor het toetsen van beleidsbepalers en
medebeleidsbepalers. De kosten voor de geschiktheidstoets bedragen
€ 1.500 en voor de betrouwbaarheidstoets bedragen € 1.000 (ingeval de
persoon niet eerder is getoetst, anders zijn de kosten € 200).
b. oprichten bijkantoor
De inhoudelijke nalevingskosten houden verband met het oprichten en in
stand houden van een bijkantoor. Daarbij kan gedacht worden aan
eenmalige oprichtingskosten en jaarlijkse operationele kosten. De
eenmalige oprichtingskosten worden geschat op € 50.000. De operationele kosten zullen afhangen van de omvang en de activiteiten van het
bijkantoor. Deze kosten worden geschat op € 125.000 per jaar voor een
klein bijkantoor met twee (part-time) werknemers. Ervan uitgaande dat
circa 45 beleggingsondernemingen een bijkantoor in Nederland vestigen,
zullen de totale eenmalige oprichtingskosten ca. € 2.250.000 (45 *
€ 50.000) en de jaarlijkse operationele kosten € 5.625.000 (45 * € 125.000)
bedragen.
c. toezichtkosten
De AFM brengt beleggingsondernemingen jaarlijks een heffing in
rekening in verband met het doorlopend toezicht op de naleving van de
Wft. De gemiddelde heffing in verband met het doorlopend toezicht op
het bijkantoor wordt geschat op een bedrag van ongeveer € 14.000 per
beleggingsonderneming.
§6.5. Exploiteren van een OTF
Voor het exploiteren van een OTF is een vergunning vereist op grond van
artikel 2:96, eerste lid, van de Wft (het verrichten van een beleggingsactiviteit), tenzij de exploitant van de OTF een marktexploitant is die beschikt
over een vergunning als bedoeld in artikel 5:26, eerste lid, van de Wft.
Zoals hiervoor reeds aangegeven verwachten wij dat in Nederland twee
OTF’s zullen worden opgericht. De kosten voor de aanvraag van een
vergunning als bedoeld in artikel 2:96, eerste lid, voor het exploiteren van
een OTF bedragen € 5.500. Daarnaast zijn kosten verbonden aan de
administratieve voorbereiding en begeleiding van de vergunningaanvraag. Geschat wordt dat een hoogopgeleide medewerker van een
gemiddelde beleggingsonderneming hieraan circa 60 uur zal besteden,
hetgeen tegen een uurtarief van € 54 neerkomt op een eenmalig bedrag
van € 3.240 per vergunningsaanvraag (60 * € 54).
Voorts zal de beleggingsonderneming of de marktexploitant rekening
moeten houden met kosten die verband houden met de toetsing van de
geschiktheid en betrouwbaarheid van de (mede)beleidsbepalers van zijn
onderneming. De kosten die zijn gemoeid met de geschiktheids- en
betrouwbaarheidstoets bedragen respectievelijk € 1.500 en € 1.000
(indien de te toetsen persoon reeds is getoetst, bedragen de kosten
€ 200).
De AFM zal jaarlijks een heffing in rekening brengen in verband met het
doorlopend toezicht op de naleving van de Wft door de beleggingsonderneming of marktexploitant. De gemiddelde heffing in verband met het
doorlopend toezicht wordt geschat op een bedrag van € 14.000 per
beleggingsonderneming of marktexploitant.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

21

Een beleggingsonderneming of marktexploitant die een handelsplatform
exploiteert en de deelnemers of leden van het handelsplatform dienen de
beursklokken die zij hanteren te synchroniseren. Dit om de datum en tijd
van aan te melden verrichtingen te registreren. Omdat op dit moment nog
niet duidelijk is op welke tijdseenheid de beursklokken moeten worden
gesynchroniseerd, is het maken van een schatting van de nalevingkosten
op dit moment niet mogelijk.
§6.6. Algoritmische handel en DEA
Een beleggingsonderneming die zich bezighoudt met algoritmische
handel dient op grond van artikel 2:96, eerste lid, van de Wft, te
beschikken over een vergunning voor het verlenen van beleggingsdiensten dan wel het verrichten van beleggingsactiviteiten indien de
beleggingsonderneming voor eigen rekening handelt.
De kosten voor de aanvraag van een vergunning als bedoeld in artikel
2:96, eerste lid, bedragen circa € 5.000. Daarnaast zijn kosten verbonden
aan de administratieve voorbereiding en begeleiding van de vergunningaanvraag. Geschat wordt dat een hoogopgeleide medewerker van een
gemiddelde beleggingsonderneming hieraan circa 60 uur zal besteden,
hetgeen tegen een uurtarief van € 54 neerkomt op een eenmalig bedrag
van € 3.240 per vergunningsaanvraag (60 * € 54).
Voorts zal de beleggingsonderneming rekening moeten houden met
kosten die verband houden met de toetsing van de geschiktheid en
betrouwbaarheid van de (mede)beleidsbepalers van zijn onderneming. De
kosten die zijn gemoeid met de geschiktheids- en betrouwbaarheidstoets
bedragen circa € 1.500 (indien de te toetsen persoon reeds is getoetst,
bedragen de kosten € 200).
De AFM zal jaarlijks een heffing in rekening brengen in verband met het
doorlopend toezicht op de naleving van de Wft door de beleggingsonderneming. De gemiddelde heffing in verband met het doorlopend toezicht
wordt geschat op een bedrag van € 14.000 per beleggingsonderneming.
Daarnaast introduceert MiFID II een bewaar- en rapportageverplichting
voor de beleggingsonderneming die zich bezighoudt met algoritmische
handel. Zo dient de beleggingsonderneming de AFM en de toezichthoudende instantie van de lidstaat van het handelsplatform waar de beleggingsonderneming zich als deelnemer aan of lid van het handelsplatform
met algoritmische handel bezighoudt, hiervan in kennis te stellen en dient
een beleggingsonderneming die zich met een techniek voor hoogfrequente algoritmische handel bezighoudt de gegevens van al haar
geplaatste orders, met inbegrip van annuleringen van orders, uitgevoerde
orders en prijsopgaven op de handelsplatformen te bewaren. De
nalevingskosten die uit deze bewaar- en rapportageverplichting voortvloeien zullen beperkt zijn.
Verder introduceert MiFID II de verplichting voor deelnemers en leden van
een gereglementeerde markt om hun algoritmen te testen. De markexploitant dient testomgevingen aan te bieden om deze tests te faciliteren.
Het is op dit moment niet mogelijk om een schatting te maken van de
nalevingskosten met betrekking tot het aanbieden van deze testomgevingen omdat onvoldoende duidelijk is wat de vereisten zullen zijn voor
het adequaat testen van algoritmen. ESMA zal ontwerpen ontwikkelen van
technische reguleringsnormen. De Europese Commissie zal op basis
hiervan regels vaststellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

22

MiFID II introduceert verder een aantal rapportageverplichtingen voor de
beleggingsonderneming die DEA verleent. Zo dient de beleggingsonderneming de AFM in kennis te stellen van door haar geconstateerde
inbreuken op de regels van het handelsplatform, handelsvoorwaarden die
de ordelijke werking van de markt verstoren of gedragingen die op
marktmisbruik kunnen wijzen. Daarnaast stelt de beleggingsonderneming
de AFM en het handelsplatform waartoe de beleggingsonderneming DEA
verleent in kennis van de overeenkomst tussen haar en de cliënt waarin
de dienstverlening is vastgelegd. De nalevingskosten die hieruit voortvloeien zullen beperkt zijn.
§6.7. Verlenen van datarapporteringsdiensten
Ondernemingen die voornemens zijn datarapporteringsdiensten te
verlenen, dienen daartoe eenmalig een vergunning aan te vragen. Bij
algemene maatregel van bestuur zal worden geregeld welke informatie de
aanvrager van de vergunning zal moeten verstrekken bij de aanvraag van
de vergunning. De aanvrager zal in dat kader kosten maken ten behoeve
van de administratieve voorbereiding en begeleiding van de vergunningaanvraag. Naar verwachting zullen hiermee circa 60 uur gemoeid zijn
tegen een uurtarief van € 54 hetgeen resulteert in eenmalige administratieve lasten van € 3.240 (60 * € 54) per datarapporteringsdienstverlener.
De kosten voor de vergunningaanvraag zelf worden geschat op € 5.000.
Een andere kostenpost houdt verband met de toetsing van de geschiktheid en betrouwbaarheid van de (mede)beleidsbepalers van de datarapporteringsdienstverlener. De kosten die zijn gemoeid met de
geschiktheids- en betrouwbaarheidstoets bedragen respectievelijk € 1.500
en € 1.000 (indien de te toetsen persoon reeds eerder is getoetst,
bedragen de kosten € 200).
Jaarlijks zal door de AFM een heffing in rekening worden gebracht in
verband met het doorlopend toezicht op de naleving van de Wft. De
gemiddelde heffing in verband met het doorlopend toezicht wordt geschat
op een bedrag van € 14.000 per datarapporteringsdienstverlener.
§6.8. Uitbreiding werkingssfeer en uitbreiding definitie financieel
instrument
Ondernemingen die beleggingsdiensten verlenen of beleggingsactiviteiten verrichten dienen over een vergunning als bedoeld in artikel 2:96
van de Wft te beschikken. De ondernemingen die als gevolg van de
wijziging van de in artikel 2, eerste lid, van MiFID II neergelegde generieke
uitzonderingen of als gevolg van de uitbreiding van het begrip financieel
instrument onder de werkingssfeer van MiFID II komen te vallen dienen
derhalve over een dergelijke vergunning te beschikken. De kosten voor de
aanvraag van een vergunning voor het uitoefenen van het bedrijf van
beleggingsonderneming bedragen € 5 500. Daarnaast zijn er kosten
gemoeid met de administratieve voorbereiding en begeleiding van de
vergunningaanvraag. Geschat wordt dat een hoogopgeleide medewerker
van een gemiddelde beleggingsonderneming hieraan circa 60 uur zal
besteden, hetgeen tegen een uurtarief van € 54 neerkomt op een
eenmalig bedrag van € 3.240 (60 * € 54) per beleggingsonderneming.
Voorts zal een beleggingsonderneming rekening moeten houden met
kosten die verband houden met de toetsing van de geschiktheid en
betrouwbaarheid van de (mede)beleidsbepalers van zijn onderneming. De
kosten die zijn gemoeid met de geschiktheids- en betrouwbaarheidstoets
bedragen respectievelijk € 1.500 en € 1.000 (indien de te toetsen persoon
reeds eerder is getoetst, bedragen de kosten € 200).
De AFM zal jaarlijks een heffing in rekening brengen in verband met het
doorlopend toezicht op de naleving van de Wft door de beleggingsonder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

23

neming. De gemiddelde heffing in verband met het doorlopend toezicht
wordt geschat op een bedrag van € 14 000 per beleggingsonderneming.
§6.9. Voorschriften met betrekking tot positielimieten voor grondstoffenderivaten
Dit voorstel van wet introduceert positielimieten die van toepassing zijn
op personen die posities aanhouden in grondstoffenderivaten die worden
verhandeld op een handelsplatform of in otc-derivaten die in economische zin gelijkwaardig zijn aan de hiervoor bedoelde grondstoffenderivaten. Uit de voorschriften met betrekking tot positielimieten vloeien
eenmalige nalevingskosten en structurele nalevingskosten voort. Die
kosten houden onder meer verband met informatietechnologie (IT) en
personeelskosten, waaronder begrepen opleidingskosten. Het is op dit
moment moeilijk vast te stellen hoeveel ondernemingen met zetel in
Nederland zullen moeten voldoen aan de voorschriften inzake positielimieten voor grondstoffenderivaten. De groep van ondernemingen die
deze voorschriften moet naleven, bestaat niet uitsluitend uit beleggingsondernemingen. Artikel 1, zesde lid, van MiFID II bepaalt namelijk dat
ondernemingen die onder het toepassingsbereik van een generieke
uitzondering op MiFID II vallen ook moeten voldoen aan de in MiFID II
opgenomen voorschriften inzake positielimieten. Vooralsnog lijkt het
realistisch ervan uit te gaan dat 100 ondernemingen met zetel in
Nederland posities in grondstoffenderivaten zullen aanhouden. De
gemiddelde eenmalige nalevingskosten per onderneming worden geschat
op € 150.000. Uitgaande van 100 ondernemingen worden de totale
eenmalige nalevingskosten geschat op € 15.000.000. De gemiddelde
structurele nalevingskosten per onderneming worden geschat op
€ 75.000. Uitgaande van 100 ondernemingen worden de totale structurele
nalevingskosten geschat op € 7.500.000.
§6.2a. Uitvoeringslasten toezichthouder
Als gevolg van MiFID II, de verordening en de daarop gebaseerde lagere
Europese regelgeving (in de vorm van gedelegeerde handelingen en
technische standaarden) zal het takenpakket van de AFM worden
uitgebreid. De AFM verwacht dat de uitvoering van het toezicht vanaf
3 januari 2018, de datum vanaf welke de hiervoor genoemde Europese
wet- en regelgeving moeten worden toegepast, jaarlijks ten minste 10 fte
(€ 1,5 mln. op basis van € 150.000 per fte) zal vergen en dat de met IT
samenhangende kosten jaarlijks € 533.000 zullen bedragen. In de aanloop
naar 3 januari 2018 zal de AFM in 2016 en 2017 kosten moeten maken ter
voorbereiding op het toezicht op de hiervoor bedoelde wet- en regelgeving. Hierbij kan worden gedacht aan het binnen ESMA-verband
tezamen met de toezichthoudende instanties van andere lidstaten
concipiëren van lagere regelgeving (level 3-regelgeving), het ontwikkelen
van toezichtstrategieën en het actief communiceren met stakeholders. De
AFM verwacht dat de benodigde capaciteit hiervoor zal variëren tussen 6
fte (€ 900.000) in 2016 en 15 fte (€ 2,25 mln.) in 2017. Daarnaast moet in
2017 rekening worden gehouden met 4 fte (€ 600.000) voor de beoordeling en afhandeling van vergunningaanvragen en 1,5 fte (€ 225.000) in
2016 ter voorbereiding hierop. De totale capaciteitsbehoefte van de AFM
is derhalve (6 + 1,5=) 7,5 fte in 2016 (€ 1,125 mln.) en (15 + 4=) 19 fte in
2017 (€ 2,85 mln.).
§7. Marktconsultaties
Op 5 juni 2015 is dit wetsvoorstel formeel ter consultatie voorgelegd aan
belanghebbenden. De looptijd van deze consultatie betrof vier weken (van
5 juni 2015 tot en met 6 juli 2015).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

24

Reacties zijn ontvangen van de Association of Proprietary Traders (APT),
DSI, Dutch fund and asset management association (DUFAS), Euronext,
Eumedion, Koepel van financieel adviseurs en financieel planners (SEH en
FFP), de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), Nuon Energy N.V.,
DNB, de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) en de Vereniging van
Vermogensbeheerders & Adviseurs (VV&A). Naar aanleiding van de
consultatiereacties is een aantal technische wijzigingen doorgevoerd.
Daarnaast is de wettekst of de memorie van toelichting naar aanleiding
van de ontvangen reacties op de onderstaande punten aangepast en
verduidelijkt.
§7.1. Definitie Effectenkrediet
Naar aanleiding van opmerkingen van de NVB en de AFM is de definitie
van effectenkrediet komen te vervallen. Er kan worden volstaan met de
definitie van nevendienst. Onderdeel 2 van de definitie van nevendienst in
artikel 1:1 van de Wft omvat het verstrekken van effectenkrediet.
§7.2. Vakbekwaamheid
De VEB benadrukt in haar consultatiereactie dat bij beleggingsondernemingen alle natuurlijke personen die beleggingsdiensten of nevendiensten aan cliënten verlenen namens de beleggingsonderneming
vakbekwaam dienen te zijn. De VEB acht het wenselijk dat dit expliciet in
artikel 4:9, derde lid, wordt vermeld. Tevens merkt de VEB op dat artikel
25, eerste lid, van MiFID II ook van toepassing is op werknemers of andere
natuurlijke personen die de cliënt, namens de beleggingsonderneming,
uitsluitend informeren. Dit blijkt volgens de VEB niet duidelijk uit artikel
4:9, derde lid. Artikel 4:9, derde lid, is naar aanleiding van deze opmerkingen van de VEB aangepast.
§7.3. Gedragsregels
Naar aanleiding van de consultatiereacties van AFM en DNB zijn de
artikelen die van toepassing worden verklaard op de door een beheerder
van een beleggingsinstelling te verrichten activiteit of te verlenen dienst
als bedoeld in artikel 2:67a, tweede lid, of op de door een beheerder van
een icbe te verrichten activiteit of te verlenen dienst als bedoeld in artikel
2:69c, tweede lid, uitgebreid. Zo is artikel 3:57, eerste tot en met derde lid
en vijfde tot en met zevende lid, betreffende de solvabiliteitseisen en de
verordening kapitaalvereisten aan de opsomming in artikel 1:19, tweede
lid, toegevoegd. Tevens zijn onder meer de artikelen 4:18a tot en met
4:18e (classificeren van cliënten) en 4:25 (zorgvuldige behandeling van
cliënten) toegevoegd.
§7.4. Best execution
Door de APT wordt gesteld dat de rapportageplicht die artikel 4:90e
introduceert in het kader van best execution onbedoeld op alle marketmakers van toepassing is. Wanneer een marketmaker uitsluitend voor
eigen rekening handelt, zo stelt de APT, heeft de informatie die een
dergelijke marketmaker op grond van artikel 4:90e moet openbaren geen
toegevoegde waarde in het kader van best execution. Marketmakers die
voor eigen rekening handelen voeren immers geen orders uit voor
cliënten. Deze mogelijk te brede werking wordt onderkend. De richtlijn
biedt echter geen ruimte om rekening te houden met de beschreven
problematiek: artikel 27, derde lid, van MiFID II verplicht alle plaatsen van
uitvoering om gegevens over de kwaliteit van de uitvoering openbaar te
maken. Tevens wordt onder MiFID II (en daarop gebaseerde lagere
regelgeving) een marketmaker als plaats van uitvoering gezien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

25

§7.5. Derdelandenbeleid beleggingsondernemingen
Door DUFAS en de NVB zijn vragen gesteld over het voorgestelde artikel
1:19c. Artikel 1:19c, onderdeel a, verwerkt artikel 42 van MiFID II en artikel
46, vijfde lid, van de verordening. DUFAS en de NVB merken op dat met
betrekking tot beleggingsondernemingen met zetel in een staat die geen
lidstaat is, die uitsluitend op initiatief van een cliënt met zetel of
woonplaats in Nederland, beleggingsdiensten verlenen aan of beleggingsactiviteiten verrichten voor die cliënt, ook de hoofdstukken van het Deel
Gedragstoezicht financiële markten, die gebaseerd zijn op MiFID II, buiten
toepassing moeten worden verklaard. Naar aanleiding hiervan is het
voorgestelde onderdeel a van artikel 1:19c aangepast, zodat de hoofdstukken 5.2 en 5.9 van het Deel Gedragstoezicht financiële markten niet
van toepassing zijn.
Het in het consultatiedocument voorgestelde artikel 1:19c, aanhef en
onderdeel b, bepaalde dat de Wft, met uitzondering van het Deel
Gedragstoezicht financiële markten, niet van toepassing is op beleggingsondernemingen met zetel in een staat die geen lidstaat is, die beleggingsdiensten verlenen aan of beleggingsactiviteiten verrichten voor in
aanmerking komende tegenpartijen en professionele beleggers als
bedoeld in bijlage II, afdeling I, van MiFID II, voor zover de beleggingsondernemingen in overeenstemming met artikel 46 van de verordening zijn
opgenomen in het ESMA register. De NVB merkt op dat met betrekking tot
deze beleggingsondernemingen de Wft in zijn geheel buiten toepassing
moet worden verklaard. Deze beleggingsondernemingen staan niet onder
toezicht in de lidstaten. Het van toepassing verklaren van het Deel
Gedragstoezicht financiële markten zou daarom niet in deze context
passen. Deze opmerking van de NVB snijdt hout wat betreft de onderwerpen die door MiFID II en de verordening worden bestreken. Het Deel
Gedragstoezicht financiële markten bevat ook normen die niet uit MiFID II
of de verordening voortvloeien. Naar aanleiding van de opmerkingen van
de NVB is het wetsvoorstel aangepast en worden alleen de hoofdstukken
5.2 en 5.9 van het Deel Gedragstoezicht financiële markten, die gebaseerd
zijn op MiFID II, buiten toepassing verklaard.
Door de NVB zijn ook vragen gesteld over de verhouding tussen het
voorgestelde artikel 2:102a en artikel 46, vierde lid, van de verordening.
Artikel 2:102a verwerkt artikel 47, derde lid, van de verordening. De
notificatieprocedure voor dienstverrichting naar Nederland vanuit een
andere lidstaat wordt van overeenkomstige toepassing verklaard op
beleggingsondernemingen met zetel in een staat die geen lidstaat is en
ten aanzien waarvan de wetgeving en het toezicht als gelijkwaardig is
erkend door de Europese Commissie, indien deze beleggingsondernemingen een bijkantoor hebben gevestigd in een lidstaat in overeenstemming met artikel 39 van MiFID II en voornemens zijn in Nederland
beleggingsdiensten te verlenen aan of beleggingsactiviteiten te verrichten
voor in aanmerking komende tegenpartijen of professionele beleggers in
de zin van bijlage II, afdeling I, van MiFID II. Op grond van de verordening
kunnen deze beleggingsondernemingen zonder vergunning van de AFM
en zonder inschrijving bij ESMA overeenkomstig artikel 46, vierde lid, van
de verordening, beleggingdiensten verlenen of beleggingsactiviteiten
verrichten in Nederland. Voor het verlenen van beleggingsdiensten of het
verrichten van beleggingsactiviteiten vanuit een in Nederland gelegen
bijkantoor naar een andere lidstaat wordt verwezen naar artikel 2:129a.
Euronext vraagt zich af welke consequenties het wetsvoorstel heeft voor
beleggingsondernemingen met zetel in de Verenigde Staten van Amerika,
Australië en Zwitserland, die thans op grond van de Vrijstellingsregeling
Wft zijn vrijgesteld van de vergunningplicht. Op grond van het wets-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

26

voorstel dienen beleggingsondernemingen met zetel in Australië, de
Verenigde Staten van Amerika of Zwitserland, op dezelfde wijze als
beleggingsondernemingen met zetel in een staat die geen lidstaat is, een
bijkantoor te vestigen in Nederland indien zij voornemens zijn in
Nederland beleggingsdiensten te verlenen aan dan wel beleggingsactiviteiten te verrichten voor niet-professionele beleggers. Voor zover deze
ondernemingen beleggingsdiensten verlenen aan dan wel beleggingsactiviteiten verrichten voor professionele beleggers en in aanmerking
komende tegenpartijen, blijft de huidige vrijstelling in stand. Deze
vrijstelling zal ook blijven gelden voor beleggingsondernemingen met
zetel in Australië, de Verenigde Staten van Amerika of Zwitserland, die in
de uitoefening van hun beroep of bedrijf voor eigen rekening handelen.
§7.6. De ontzegging van de bevoegdheid om bepaalde functies uit te
oefenen (artikel 1:87)
Zoals in paragraaf 5 is aangegeven, is artikel 1:87 (nieuw), dat deel
uitmaakte van de consultatieversie van dit wetsvoorstel, opgenomen in de
Implementatiewet wijziging richtlijn icbe’s. Hieronder wordt ingegaan op
de consultatiereacties naar aanleiding van artikel 1:87.
DUFAS en de NVB hebben gevraagd naar de verhouding tussen de
bevoegdheid van artikel 1:87 en de bevoegdheid van de AFM en DNB om
te oordelen dat de betrouwbaarheid van bestuurders (of commissarissen)
van een financiële onderneming niet buiten twijfel staat of dat de
bestuurders (of commissarissen) ongeschikt zijn in het kader van de
betrouwbaarheids- en geschiktheidstoets. Vooropgesteld wordt dat de
twee genoemde bevoegdheden ieder een andere functie hebben. De
toetsing van bestuurders op betrouwbaarheid en geschiktheid dient ertoe
om vooraf te kunnen bepalen of personen in staat zullen zijn om hun
functie goed te vervullen. Een ontzegging om bepaalde functies uit te
oefenen als bedoeld in artikel 1:87 is daarentegen een sanctie naar
aanleiding van een ernstige overtreding van de Wft. Bovendien worden
alleen bestuurders en commissarissen getoetst op betrouwbaarheid en
geschiktheid, terwijl de ontzegging van de bevoegdheid om bepaalde
functies uit te oefenen op grond van artikel 1:87 ook betrekking heeft op
andere functies bij financiële ondernemingen of marktexploitanten. Dit is
ook door de Europese richtlijnen en verordeningen voorgeschreven. Ter
implementatie van de Europese wet- en regelgeving volstaat niet de
reguliere toetsing op betrouwbaarheid en geschiktheid van beleidsbepalers en medebeleidsbepalers van financiële ondernemingen. De
toezichthouder dient overigens in haar besluit op grond van artikel 1:87
aan te geven welke functies niet mogen worden uitgeoefend. Dit wordt tot
uitdrukking gebracht met de woorden «bepaalde functies» in artikel 1:87,
eerste lid.
Euronext vraagt waarom artikel 1:87 ook van toepassing wordt verklaard
op marktexploitanten terwijl artikel 70, zesde lid, van MiFID II bepaalt dat
de bevoegdheid om een permanent verbod op te leggen om leidinggevende functies in beleggingsondernemingen te bekleden slechts geldt ten
aanzien van het leidinggevend orgaan van een beleggingsonderneming.
Artikel 70, zevende lid, van MiFID II bepaalt echter dat lidstaten de
bevoegdheid hebben om sancties op te leggen in aanvulling op artikel 70,
zesde lid. Van deze bevoegdheid is gebruik gemaakt door de ontzegging,
bedoeld in artikel 1:87, ook van toepassing te verklaren op marktexploitanten. De reden hiervoor is dat de mogelijkheid om de bevoegdheid te
ontzeggen om voor onbepaalde tijd de functie als beleidsbepaler of
medebeleidsbepaler uit te oefenen, niet alleen is opgenomen in MiFID II
maar ook in de richtlijn kapitaalvereisten, de gewijzigde richtlijn icbe’s, de
verordening centrale effectenbewaarinstellingen en de verordening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

27

marktmisbruik.28 De mogelijkheid om de bevoegdheid te ontzeggen om
de functie als beleidsbepaler of medebeleidsbeplaer uit te oefenen is met
andere woorden een vast onderdeel van het handhavingsinstrumentarium
voor toezichthoudende instanties dat op Europees niveau wordt voorgeschreven. Daarbij past dat het ook deel uitmaakt van het handhavingsinstrumentarium van de Wft en van toepassing is op de door de Wft
gereguleerde ondernemingen (te weten financiële ondernemingen en
marktexploitanten).
§7.7. Beleggersgiro
De NVB en de VEB verzoeken om te verduidelijken dat een beleggersgiro
niet kan worden aangemerkt als een beleggingsonderneming met
systematische interne afhandeling of als MTF.
De activiteiten van een lijdelijke of passieve beleggersgiro (een afzonderlijke rechtspersoon, doorgaans een stichting) beperken zich tot het
bewaren en administreren van aan cliënten van de vergunninghoudende
beleggingsonderneming toebehorende financiële instrumenten. Het
beheer van de voor die cliënten aangehouden rekeningen in financiële
instrumenten en geldrekeningen ligt in handen van de beleggingsonderneming.29 De activiteiten an de beleggersgiro kwalificeren niet als
beleggingsdienst of beleggingsactiviteit in de zin van MiFID II, maar als
een (niet-vergunningplichtige) nevendienst.30
Een beleggingsonderneming kan gebruik maken van een beleggersgiro bij
het verlenen van (bepaalde) beleggingsdiensten. De beleggingsonderneming biedt haar cliënten de mogelijkheid aan financiële instrumenten
ten titel van beheer en bewaring in eigendom te doen verkrijgen door de
beleggersgiro, tegen verkrijging van een vordering luidende in die
financiële instrumenten jegens de beleggersgiro. De beleggingsonderneming kan opdrachten tot koop en verkoop van cliënten met betrekking
tot deze financiële instrumenten salderen tot een verzamelorder die via
een handelsplatform wordt afgewikkeld. De beleggersgiro zelf, die louter
passief van aard is, en die niet behoeft te beschikken over een vergunning
als beleggingsonderneming mag geen koop- en verkoopopdrachten met
betrekking tot financiële instrumenten van zijn cliënten ontvangen,
doorgeven of uitvoeren.

28

Zie onder meer artikel 98, tweede lid, onderdeel g, van richtlijn 2009/65/EG van het Europees
parlement en de Raad van 13 juli 2009 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen betreffende bepaalde instellingen voor collectieve belegging in effecten (PbEU
2009, L 302) (richtlijn icbe’s) en artikel 1, lid 16, van richtlijn 2014/91/EU van het Europees
parlement en de Raad van 23 juli 2014 tot wijziging van richtlijn 2009/65/EG tot coördinatie van
de wettelijke en bestuurlijke bepalingen betreffende bepaalde instellingen voor collectieve
belegging in effecten (icbe’s) wat bewaartaken, beloningsbeleid en sancties betreft (PbEU
2014, L 257) dat artikel 99, zesde lid, onderdeel d, van de richtlijn icbe’s wijzigt, artikel 63,
tweede lid, onderdeel d, van Verordening (EU) nr. 909/2014 van het Europees parlement en de
Raad van 23 juli 2014 betreffende de verbetering van de effectenafwikkeling in de Europese
Unie, betreffende centrale effectenbewaarinstellingen en tot wijziging van Richtlijnen 98/26/EG
en 2014/65/EU en Verordening (EU) nr. 236/2012 (PbEU 2014, L 257), artikel 30, tweede lid,
onderdelen e en f, van de Verordening (EU) nr. 596/2014 van het Europees parlement en de
Raad van 16 april 2014 betreffende marktmisbruik (verordening marktmisbruik) en houdende
intrekking van Richtlijn 2003/6/EG van het Europees parlement en de Raad en Richtlijnen
2003/124, 2003/125/EG en 2004/72/EG van de Commissie (PbEU 2014, L 173), artikel 111,
tweede lid, onderdeel c, van Richtlijn nr. 2014/59/EU van het Europees parlement en de Raad
van 15 mei 2014 betreffende de totstandbrenging van een kader voor het herstel en de
afwikkeling van kredietinstellingen en beleggingsondernemingen en tot wijziging van Richtlijn
82/891/EEG van de Raad en de Richtlijnen 2001/24/EG, 2002/47/EG, 2004/25/EG, 2005/56/EG,
2007/36/EG, 2011/35/EU, 2012/30/EU en 2013/36/EU en Verordeningen (EU) nr. 1093/2010 en
(EU) nr. 648/2012, van het Europees parlement en de Raad (PbEU 2014, L 173).
29
Artikel 6:17, aanhef en onderdeel d, van de Nadere Regeling gedragstoezicht financiële
ondernemingen Wft.
30
Zie bijlage I, deel B, onder 1, van MiFID II.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

28

Voor de beantwoording van de vraag of een beleggingsonderneming die
gebruik maakt van een beleggersgiro kwalificeert als beleggingsonderneming met systematische internalisatie is bepalend of de beleggingsonderneming bij het uitvoeren van orders van cliënten handelt voor eigen
rekening en dit handelen op georganiseerde, frequente, systematische en
aanzienlijke basis geschiedt.31 Hiervan zal doorgaans geen sprake zijn
omdat de beleggingsonderneming die gebruik maakt van een beleggersgiro uitsluitend voor rekening en risico van zijn cliënten handelt.
Voorts verzoekt de NVB om te verduidelijken dat een beleggersgiro niet
kwalificeert als een handelsplatform. Een handelsplatform in de zin van
MiFID II is een door een marktexploitant of beleggingsonderneming
geëxploiteerd multilateraal systeem dat meerdere koop- en verkoopintenties van derden met betrekking tot financiële instrumenten op zodanige
wijze binnen dit systeem samenbrengt dat daaruit een overeenkomst
voortvloeit.32 Een beleggersgiro kan niet worden aangemerkt als een
handelsplatform omdat – zoals hiervoor reeds uiteengezet – een beleggersgiro louter passief van aard is. Zijn activiteiten beperken zich tot het
houden en administreren van financiële instrumenten die toebehoren aan
de cliënten van de beleggingsonderneming die van de beleggersgiro
gebruik maakt.
Daarnaast werpt de NVB de vraag op of artikel 23, tweede lid, van de
verordening van toepassing is op een beleggersgiro of op de beleggingsonderneming die een beleggersgiro aanbiedt die koop- en verkoopopdrachten van cliënten van de beleggersgiro saldeert. Artikel 23, tweede
lid, van de verordening kan, aldus de NVB, suggereren dat een beleggersgiro moet worden omgezet in een MTF.
Een van de uitgangspunten van de verordening is dat handelssystemen in
financiële instrumenten behoorlijk gereguleerd moeten worden en dat die
handelssystemen moeten beschikken over een vergunning als handelsplatform of als beleggingsonderneming met systematische interne
afhandeling. Voorts bepaalt de verordening dat alle georganiseerde
handel in financiële instrumenten moet worden uitgevoerd op gereglementeerde handelsplatformen en dat die handel transparant dient te
zijn.33 Artikel 23, tweede lid, van de verordening geeft hieraan uitvoering
door te bepalen dat een beleggingsonderneming die een intern matchingsysteem exploiteert dat op multilaterale basis cliëntenorders in (bepaalde)
eigenvermogensinstrumenten uitvoert, moet beschikken over een
vergunning voor het exploiteren van MTF.
Een louter passieve beleggersgiro valt niet onder het toepassingsbereik
van artikel 23, tweede lid, van de verordening omdat dit artikellid
uitsluitend ziet op beleggingsondernemingen. Ook kan een beleggersgiro
geen koop- en verkoopopdrachten van zijn cliënten uitvoeren door deze
opdrachten te salderen. Indien dergelijke opdrachten worden gesaldeerd,
zal dit geschieden door de beleggingsonderneming die van de beleggersgiro gebruik maakt (en niet door de beleggersgiro zelf).
Een beleggingsonderneming die orders met betrekking tot (bepaalde)
eigenvermogensinstrumenten uitvoert door koop- en verkoopopdrachten
van cliënten van de door haar gebruikte beleggersgiro te salderen, zal in
de regel niet onder het toepassingsbereik van artikel 23, tweede lid, van
de verordening vallen omdat er geen sprake is van tenminste drie
daadwerkelijk actieve leden of gebruikers, die elk op alle anderen kunnen
inwerken met betrekking tot de prijsvorming (artikel 18, zevende lid, van
MiFID II).

31

Artikel 4, eerste lid, onderdeel 20, van MiFID II.
Artikel 4, eerste lid, onderdelen 21 tot en met 24, van MiFID II.
33
Overwegingen 6 en 10 van de preambule van de verordening.
32

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

29

§7.8. Overgangsrecht
N.V. NUON Energy verzoekt de Europese wetgever en de Nederlandse
wetgever om passende overgangstermijnen vast te stellen voor de
situatie dat een marktpartij die als «nevenactiviteit» van zijn hoofdbedrijf
handelt in grondstoffenderivaten niet langer gebruik kan maken van de
(gewijzigde) «ancillary business exemption» van artikel 1:18, aanhef en
onderdeel h, van de Wft en die daardoor binnen het toepassingsbereik
van MiFID II valt. In artikel 95 van MiFID II zijn enige overgangsbepalingen
opgenomen. Deze bepalingen zien echter niet op de hiervoor geschetste
situatie. MiFID II staat lidstaten niet toe om enig aanvullend overgangsrecht vast te stellen. Mede om die reden kan niet tegemoet worden
gekomen aan het onderhavige verzoek.
§7.9. Datum inwerkingtreding
DUFAS merkt in haar consultatiereactie (terecht) op dat de geconsulteerde
tekst ten onrechte bepaalt dat het voorstel van wet met ingang van 3 juli
2016 in werking treedt. Artikel 93 van MiFID II, zoals gewijzigd door artikel
1, zevende lid, van de wijzigingsrichtlijn, bepaalt dat de lidstaten MiFID II
uiterlijk op 3 juli 2017 moeten hebben omgezet in nationaal recht en dat zij
de bepalingen die uitvoering geven aan MiFID II, met uitzondering van de
bepalingen die de artikelen 65, tweede lid, en 92 implementeren, vanaf
3 januari 2018 moeten toepassen. Mede naar aanleiding van de hiervoor
aangehaalde consultatiereactie is het in dit voorstel van wet opgenomen
artikel dat de inwerkingtreding regelt aangepast.
§8. Transponeringstabel
Implementatie van richtlijn 2014/65/EU van het Europees parlement en de
Raad van 15 mei 2014 betreffende markten voor financiële instrumenten
en tot wijziging van richtlijn 2002/92/EG en richtlijn 2011/61/EU
(herschikking) (PbEU 2014, L 173).
Afkortingen:
Awb:
Bgfo:
Bgm:
Bmf:
Bpr:
BuEU:
Regeling grensoverschrijdende
samenwerking
Richtlijn verzekeringsbemiddeling:

Wft:

Richtlijn 2014/65/EU

Wft

Artikel 1, leden 1 en 2

Behoeft geen implementatie

Algemene Wet Bestuursrecht
Besluit Gedragstoezicht financiële
ondernemingen Wft
Besluit gereglementeerde markten Wft
Besluit markttoegang financiële
ondernemingen Wft
Besluit Prudentiële regels Wft
Besluit uitvoering EU-verordeningen
financiële markten
Regeling taakuitoefening en grensoverschrijdende samenwerking financiële
toezichthouders Wft
Richtlijn nr. 2002/92/EG van het
Europees parlement en de Raad van de
Europese Unie van 9 december 2002
betreffende verzekeringsbemiddeling
(PbEU 2002, L9)
Wet op het financieel toezicht

Omschrijving beleidsruimte

Toelichting op de keuze bij de
invulling van de beleidsruimte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

30

Richtlijn 2014/65/EU

Wft

Artikel 1, lid 3
Artikel 1, lid 4
Artikel 1, lid 5
Artikel 1, lid 6

Behoeft geen implementatie
4:2e
4:91m
Artikelen 1:2, lid 1,1:18, aanhef,
en 1:19a, lid 1, aanhef
Behoeft geen implementatie
Artikel 1:18, onderdeel c
Artikel 1:18, onderdeel a

Artikel 1, lid 7
Artikel 2 lid 1, onderdeel a
Artikel 2 lid 1, onderdeel b
Artikel 2 lid 1, onderdeel c
Artikel 2 lid 1, onderdeel d,
Artikel 2 lid 1, onderdeel e
Artikel 2 lid 1, onderdelen f en g
Artikel 2 lid 1, onderdeel h
Artikel 2 lid 1, onderdeel k
Artikel 2 lid 1, onderdeel i
Artikel 2 lid 1, onderdeel j
Artikel 2 lid 1, onderdeel l
Artikel 2 lid 1, onderdeel m
Artikel 2 lid 1, onderdeel n
Artikel 2 lid 1, onderdeel o
Artikel 2 lid 2
Artikel 3 lid 1
Artikel 4 lid 1
Artikel 4 lid 2

Artikel 5 lid 1
Artikel 5 lid 2
Artikel 5 lid 3
Artikel 5 lid 3

Artikel 5 lid 3

Artikel 5 lid 4
Artikel 6
Artikel 7 lid 1
Artikel 7 lid 2
Artikel 7 lid 3
Artikel 7 lid 4
Artikel 7 lid 5
Artikel 8 onderdeel a
Artikel 8 onderdeel b
Artikel 8 onderdeel c
Artikel 8 onderdeel d
Artikel 8 onderdeel e
Artikel 9 lid 1
Artikel 9 lid 2

Artikel 9 lid 3, eerste alinea
Artikel 9 lid 3, tweede alinea
Artikel 9 lid 4
Artikel 9 lid 5
Artikel 9 lid 6
Artikel 10 lid 1

Artikel 10 lid 2
Artikel 10 lid 3
Artikel 11 lid 1, eerste alinea

Omschrijving beleidsruimte

Toelichting op de keuze bij de
invulling van de beleidsruimte

Artikel 1:18, onderdeel d
Artikel 1:18, onderdeel g
Artikel 1:18, onderdeel f
Artikel 1:18, onderdeel b
Artikel 1:2 lid 1
Artikel 1:18, onderdeel e
Artikel 1:15
Artikel 1:18, onderdeel h
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Artikel 1:19a
Artikel 1:19b
Behoeft geen implementatie
Artikel 2:104 en Artikel 11
Vrijstellingsregeling Wft
Artikel 1:1
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot de
Europese Commissie)
Artikel 2:96
Artikel 2:97 lid 7
Artikel 1:107
Artikel 2, tabel 2, Regeling
grensoverschrijdende
samenwerking
Artikelen 1:107 en 1:108 en de
Regeling grensoverschrijdende
samenwerking
Artikelen 1:1 en 4:84
Artikel 2:99 leden 1 en 5
Artikel 2:99 lid 1
Artikel 2:99 lid 3, artikel 41 lid 1,
onderdelen f, j en k, Bmf
Artikel 1:102 lid 3
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot ESMA)
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot ESMA)
Artikel 1:104 lid 1, onderdelen
a, e en f
Artikel 1:104 lid 1, onderdelen b
en c
Artikel 1:104 lid 1, onderdeel d
Artikel 1:104 lid 1, onderdeel d
Behoeft geen implementatie
Artikel 4:9.0a
Artikel 4:9.0a lid 2 en tabel 2
van de Regeling grensoverschrijdende samenwerking
Artikel 31e Bgfo
Artikel 31e Bgfo
Artikel 2:99
Artikel 2:99 lid 1
Artikel 4:83
Artikelen 2:99 lid 2 en artikel 41
lid 1, onderdeel o, Bmf
Artikelen 3:99 en 3:100
Artikel 2:99 jo. 4:13
Artikelen 1:75 lid 1, 3:104 leden
2 en 3, 3:105 leden 3 en 4
Artikelen 3:95 lid 1, onderdeel
c, en 3:103

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

31

Richtlijn 2014/65/EU

Wft

Artikel 11 lid 1, tweede alinea
Artikel 11 lid 2
Artikel 11 lid 3
Artikel 11 lid 4

Artikel 3:103
Artikel 1:62
Artikel 3:103 leden 1 en 2
Artikelen 1:75 lid 1, 3:104 leden
2 en 3, 3:105 leden 3 en 4
Artikel 1:106b
Artikel 1:106c leden 1, 2 en 3
Artikel 1:106 lid 4
Afdelingen 3.6. en 3.7 van de
Awb
Artikel 1:106d
Artikel 1:106e
Behoeft geen implementatie
Artikelen 3:99 en 3:100
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot de
lidstaten)
Artikel 3:95 lid 2
Artikel 1 Grondwet
Artikel 3:258 lid 1, onderdeel c
Artikel 2:99 lid 1, onderdeel i,
en de artikelen 3 en 48 Bpr
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot de
lidstaten)
Artikelen 4:11 en 4:14, lid 2,
onderdeel b
Artikelen 4:14, lid 2, aanhef en
onderdeel c, onder 4°, en 4:88
Bgfo
Artikel 3:17 lid 3, en de artikelen
23 en 24 van het Bpr
Artikel 37 Bgfo
Artikel 30 Bgfo
Artikel 4:14 lid 2, aanhef en
onderdeel c, en artikel 35 Bgfo
Bgfo
Artikel 4:87
Artikel 4:89a
Artikel 4:1 lid 2
Behoeft geen implementatie

Artikel 12 lid 1
Artikel 12 lid 2
Artikel 12 lid 3
Artikel 12 lid 4
Artikel 12 lid 5
Artikel 12 lid 6
Artikel 12 leden 7 t/m 9
Artikel 13 leden 1 en 2
Artikel 13 lid 3

Artikel 13 lid 4
Artikel 13 lid 5
Artikel 14
Artikel 15
Artikel 16 lid 1

Artikel 16 lid 2
Artikel 16 lid 3, eerste alinea
Artikel 16 lid 3, tweede t/m zesde alinea
Artikel 16 lid 4
Artikel 16 lid 5, eerste alinea
Artikel 16 lid 5, tweede alinea
Artikel 16 lid 6
Artikel 16 lid 7
Artikel 16 leden 8 en 9
Artikel 16 lid 10
Artikel 16 lid 11, eerste alinea
Artikel 16 lid 11, tweede alinea t/m zesde
alinea
Artikel 16 lid 12

Artikel 17 lid 1
Artikel 17 lid 2

Artikel 17 lid 3
Artikel 17 lid 4
Artikel 17 lid 5

Artikel 17 lid 6
Artikel 17 lid 7

Artikel 18 lid 1
Artikel 18 lid 2
Artikel 18 lid 3
Artikel 18 lid 4
Artikel 18 lid 5
Artikel 18 lid 6
Artikel 18 lid 7
Artikel 18 lid 8
Artikel 18 lid 9
Artikel 18 lid 10

Omschrijving beleidsruimte

Toelichting op de keuze bij de
invulling van de beleidsruimte

Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot de
Europese Commissie)
Artikel 4:91n lid 2
Artikel 4:91n, leden 1, 2 en 5,
Bgfo en Regeling grensoverschrijdende samenwerking
Artikel 4:91n lid 3
Artikel 4:91n lid 4
Artikel 4:91o en Regeling
grensoverschrijdende
samenwerking
Artikel 4:91p
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot ESMA
en de Europese Commissie)
Artikel 4:91a lid 1
Artikel 4:91a leden 3 en 4
Artikel 4:91a lid 5
Bgfo
Artikel 4:91a lid 11
Artikel 4:91a leden 6 en 7
Artikel 4:91aa
Artikel 4:91a lid 8
Artikel 4:91a lid 9
Artikel 4:91a lid 10 en Regeling
grensoverschrijdende
samenwerking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

32

Richtlijn 2014/65/EU

Wft

Artikel 18 lid 11

Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot ESMA
en de Europese Commissie)
Artikel 4:91d lid 1
Behoeft geen implementatie
(wordt reeds geregeld door
implementatie van artikel 53
van MiFID II)
Bgfo
Behoeft geen implementatie
(wordt reeds geregeld door
implementatie van de artikelen
24, 25, 27 en 28 van MiFID II)
Artikel 4:91d lid 2
Artikel 4:91da lid 1
Artikel 4:91da leden 3 en 4
Artikel 4:91da lid 2
Artikel 4:91da leden 5, 6 en 7
Artikel 4:91da lid 7
Artikel 4:91da, leden 8, 9 en 10
Artikel 4:2 lid 2 Awb en Artikel
1:74
Behoeft geen implementatie
(wordt reeds geregeld door
implementatie van de artikelen
24, 25, 27 en 28 van MiFID II)
Behoeft geen implementatie,
volgt uit systematiek van de
Wft.
Artikel 19 Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
Artikelen 94 en 95 Bgfo
Artikelen 1:24 en 1:25
Artikelen 1:72 en 1:74
Artikel 4:88
Artikel 167b Bgfo
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot de
Europese Commissie)
Artikel 4:90 lid 1
Bgfo
Artikel 4:19 lid 2
Artikelen 4:20 leden 1 en 2, en
4:22 lid 1 en artikel 58 Bgfo
Artikel 58a Bgfo
Artikel 58 Bgfo
Artikel 58 Bgfo
Artikelen 4:19 en 4:20 lid 6
Volgt uit de systematiek van de
wet
Artikel 4:20 en artikel 58a Bgfo
Artikelen 168a leden 1 en 2 en
168aa Bgfo
Artikelen 168a leden 1 en 2 en
168aa Bgfo
Artikelen 168a lid 2 en 168aa
Bgfo
Artikelen 168a lid 2 en 168aa
Bgfo
Artikelen 168a lid 2 en 168aa
Bgfo
Artikel 4:90 lid 2 en artikel
168ab Bgfo
Artikel 58, leden 4 en 5 Bgfo
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Artikel 4:9 lid 3
Artikel 4:23 lid 1
Artikel 4:23 lid 4
Artikel 4:24 leden 1 t/m 3 en 7
Artikel 4:24 lid 5

Artikel 19 lid 1
Artikel 19 lid 2

Artikel 19 lid 3
Artikel 19 lid 4

Artikel 19 lid 5
Artikel 20 lid 1
Artikel 20 lid 2
Artikel 20 lid 3
Artikel 20 lid 4
Artikel 20 lid 5
Artikel 20 lid 6
Artikel 20 lid 7
Artikel 20 lid 8

Artikel 21 lid 1

Artikel 21 lid 2, eerste volzin
Artikel 21 lid 2, tweede volzin
Artikel 22, eerste volzin
Artikel 22, tweede volzin
Artikel 23 leden 1 en 2
Artikel 23 lid 3
Artikel 23 lid 4

Artikel 24 lid 1
Artikel 24 lid 2
Artikel 24 lid 3
Artikel 24 lid 4, aanhef
Artikel 24 lid 4, onderdeel a
Artikel 24 lid 4, onderdeel b
Artikel 24 lid 4, onderdeel c + tweede alinea
Artikel 24 lid 5
Artikel 24 lid 6
Artikel 24 lid 7, onderdeel a
Artikel 24 lid 7, onderdeel b
Artikel 24 lid 8
Artikel 24 lid 9, eerste alinea, onderdelen a
en b
Artikel 24 lid 9, tweede alinea
Artikel 24 lid 9, derde alinea
Artikel 24 lid 10
Artikel 24 lid 11
Artikel 24 leden 12 t/m 14
Artikel 24 lid 12 t/m 14
Artikel 25 lid 1
Artikel 25 lid 2, eerste alinea
Artikel 25 lid 2, tweede alinea
Artikel 25 lid 3
Artikel 25 lid 4

Omschrijving beleidsruimte

Toelichting op de keuze bij de
invulling van de beleidsruimte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

33

Richtlijn 2014/65/EU

Wft

Artikel 25 lid 5
Artikel 25 lid 6, eerste en tweede alinea
Artikel 25 lid 6, derde alinea
Artikel 25 lid 6, vierde alinea
Artikel 25 lid 7
Artikel 25 lid 8 t/m 11
Artikel 26
Artikel 27 lid 1, eerste alinea
Artikel 27 lid 1, tweede en derde alinea
Artikel 27 lid 2
Artikel 27 lid 3

Artikel 4:89 leden 1 en 5
Artikel 4:23 lid 3, Bgfo
Bgfo
Bgfo
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Artikel 4:25c
Artikel 4:90a lid 1
Artikel 4:90a leden 3 en 4
Artikel 168ab BGfo
Artikel 1:1
Artikel 4:90b leden 3 en 11
Artikel 4:90e
Artikel 4:90b lid 1
Artikel 4:90b leden 3 en 5
Artikel 4:90b lid 7
Artikel 4:90b lid 8
Artikel 4:90b lid 9
Behoeft geen implementatie
(bepalingen richten zich tot de
Europese Commissie respectievelijk ESMA)
Artikel 4:90 lid 1
Artikel 4:90d leden 2 en 3

Artikel 27 lid 4
Artikel 27 lid 5
Artikel 27 lid 6
Artikel 27 lid 7
Artikel 27 lid 8
Artikel 27 leden 9 en 10

Artikel 28 lid 1
Artikel 28 lid 2

Artikel 28 lid 3

Artikel 29 lid 1
Artikel 29 lid 2, eerste alinea
Artikel 30 lid 1
Artikel 30 lid 2
Artikel 30 lid 3
Artikel 30 lid 4
Artikel 30 lid 5

Artikel 31 lid 1
Artikel 31 lid 2
Artikel 31 lid 3
Artikel 31 lid 4

Artikel 32 lid 1
Artikel 32 lid 2

Artikel 32 lid 3

Artikel 32 lid 4

Artikel 33 leden 1 t/m 5 en 7
Artikel 33 lid 6, eerste volzin

Omschrijving beleidsruimte

Toelichting op de keuze bij de
invulling van de beleidsruimte

Deze bepaling betreft de
verplichting voor
beleggingsonder-nemingen
om limietorders die niet
onmiddellijk kunnen worden
uitgevoerd openbaar te
maken. Lidstaten hebben de
optie om te bepalen dat de
openbaarmaking exclusief
plaatsvindt door de order
door te geven aan een
handelsplatform.

Van deze optie is, evenals bij
de implementatie van MiFID I,
geen gebruik gemaakt. Een
beleggingsonderneming behoudt
daarmee de vrijheid om de
niet-uitgevoerde limietorder op
de in haar oordeel meest
geëigende wijze openbaar te
maken.

Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot de
Europese Commissie)
Artikel 1:1
Artikel 2:97 leden 5 en 6
Artikel 4:89a
Artikel 4:18b lid 1
Artikel 1:1
Artikel 4:18b lid 3
Artikel 4:18b lid 2
Artikel 1:1
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot de
Europese Commissie)
Artikel 4:91b leden 1 en 2
Regeling grensoverschrijdende
samenwerking
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot de
Europese Commissie)
Artikel 4:91c lid 1
Artikelen 1:77d, 4:91da en,
5:32g en 5:32i leden 2 tot en
met 5 en Regeling grensoverschrijdende samenwerking
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot ESMA
en de Europese Commissie)
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot de
Europese Commissie)
Artikel 4:91eb
Regeling grensoverschrijdende
samenwerking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

34

Richtlijn 2014/65/EU

Wft

Artikel 33 lid 6, tweede volzin

Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot ESMA)
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot de
Europese Commissie)
Artikel 2:98 lid 2, onderdeel b
Behoeft geen implementatie
Artikel 4:1 lid 1
Artikel 2:129 lid 1

Artikel 33 lid 8

Artikel 34 lid 1, eerste volzin
Artikel 34 lid 1, tweede volzin
Artikel 34 lid 1, derde volzin
Artikel 34 lid 2, eerste volzin, onderdelen a
en b
Artikel 34 lid 2, tweede alinea
Artikel 34 lid 3
Artikel 34 lid 4
Artikel 34 lid 5
Artikel 34 lid 6
Artikel 34 lid 7, eerste alinea
Artikel 34 leden 8 en 9

Artikel 35 lid 1, eerste alinea
Artikel 35 lid 1, tweede alinea
Artikel 35 lid 2
Artikel 35 lid 3
Artikel 35 lid 4
Artikel 35 lid 5
Artikel 35 lid 6
Artikel 35 lid 7
Artikel 35 lid 8
Artikel 35 lid 9
Artikel 35 lid 10
Artikel 35 leden 11 en 12

Artikel 36 lid 1
Artikel 36 lid 2
Artikel 37 lid 1
Artikel 37 lid 2, eerste alinea
Artikel 37 lid 2, tweede alinea
Artikel 38
Artikel 39 leden 1 en 2

Artikel 39 lid 3
Artikel 40
Artikel 41 lid 1
Artikel 41 lid 2
Artikel 42
Artikel 43
Artikel 44 lid 1, eerste alinea
Artikel 44 lid 1, tweede alinea
Artikel 44 lid 1, derde alinea
Artikel 44 lid 1, vierde alinea
Artikel 44 leden 2 en 3
Artikel 44 lid 4
Artikel 44 lid 5
Artikel 44 lid 6
Artikel 45 lid 1
Artikel 45 lid 2 t/m 6
Artikel 45 lid 7, eerste alinea
Artikel 45 lid 7, tweede alinea

Artikel 2:129 lid 1, onderdeel a,
onder 3, en artikel 2:129 lid 2
Artikel 2:129 leden 1 en 2
Artikel 2:129 lid 3
Artikel 2:129 lid 5
Artikel 2:103a lid 1
Artikel 2:103a leden 1 en 2
Behoeft geen implementatie
(bepalingen richten zich tot de
ESMA en de Europese
Commissie)
Artikel 2:98 lid 2, onderdeel a
Artikel 4:1 lid 2
Artikelen 2:100, 2:101, 2:127 en
2:128
Artikel 2:128 leden 1 en 2
Artikel 2:128 leden 3 en 6
Artikel 2:128 leden 1 en 2
Artikel 2:101
Artikel 2:128 lid 4
Artikel 2:128a
Artikel 4:1 lid 2
Artikel 1:56
Artikel 2:128 leden 5 en 6
Behoeft geen implementatie
(bepalingen richten zich tot
ESMA en de Europese
Commissie)
Artikel 5:32e
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Artikel 5:32m
Artikel 1:47
Behoeft geen implementatie
Artikel 2:99a

Omschrijving beleidsruimte

Toelichting op de keuze bij de
invulling van de beleidsruimte

Lidstaatoptie om bijkantooreis te introduceren voor
beleggingsonder-nemingen
uit staten die geen lidstaat
zijn en die voornemens zijn
op het grondgebied van een
lidstaat hun bedrijf uit te
oefenen.

Van deze lidstaat-optie is
gebruik gemaakt teneinde de
bescherming van beleggers te
verbeteren.

Artikel 2:96
Artikel 2:99a lid 3
Artikel 2:99a
Artikel 4:1 lid 1, onderdeel b
Artikel 1:19c, onderdeel a
Artikel 1:104
Artikel 5:26 lid 1
Artikel 5:27
Artikel 1:1
Artikel 5:27 lid 2
Artikel 1:72 e.v.
Artikel 1:102
Artikel 1:104 lid 1
Regeling grensoverschrijdende
samenwerking
Artikel 5:29 lid 1
Artikel 5:29a
Artikel 5:27 lid 1, onderdeel a
Artikel 5:29 lid 3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

35

Richtlijn 2014/65/EU

Wft

Artikel 45 lid 8
Artikel 45 lid 9

Artikel 5:29 lid 7 (oud) en Bgm
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot ESMA)
Artikel 5:32d
Artikel 5:32l
Artikel 5:30 lid 1
Artikel 5:30 lid 2
Artikel 5:30a lid 1, onderdelen a
en b
Artikel 5:30b lid 1, onderdeel a,
en lid 3
Besluit gereglementeerde
markten
Artikel 5:30a lid 1, onderdeel c
Artikel 5:30a lid 1, onderdeel e,
lid 2, Besluit gereglementeerde
markten en Regeling grensoverschrijdende samenwerking
Artikel 5:30a lid 1, onderdeel d
en Besluit gereglementeerde
markten
Artikel 5:30c
Artikel 5:30b lid 1, onderdeel c
Artikel 5:30b lid 1, onderdelen d
en e
Artikel 5:30b lid 1, onderdeel b,
en Besluit gereglementeerde
markten
Artikel 1:74
Behoeft geen implementatie
Artikel 5:30d lid 1
Artikel 5:30d lid 2 en Besluit
gereglementeerde markten
Behoeft geen implementatie
Artikel 5:30e
Behoeft geen implementatie
Artikel 5:32a
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot ESMA)
5:32g lid 1
Artikelen 1:77d, 4:91db en,
5:32g en 5:32i en Regeling
grensoverschrijdende
samenwerking
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot ESMA
en de Europese Commissie)
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot de
Europese Commissie)
Artikel 5:32b lid 1
Artikel 5:32b lid 2
Artikel 5:32c
Behoeft geen implementatie
(wordt reeds geregeld
door implementatie van de
artikelen 24, 25, 27 en 28 van de
richtlijn)
Artikel 5:32b lid 3
Artikel 5:26 lid 2
Artikel 5:32f
Artikel 1:51 lid 6
Artikel 5:32l lid 2
Artikel 5:32 leden 1 en 2
Artikel 5:32 lid 2 en Regeling
grensoverschrijdende
samenwerking
Artikel 5:32 lid 4
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot de
Europese Commissie)

Artikel 46 lid 1
Artikel 46 leden 2 en 3
Artikel 47 lid 1
Artikel 47 lid 2
Artikel 48 lid 1
Artikel 48 lid 2
Artikel 48 lid 3
Artikel 48 lid 4
Artikel 48 lid 5

Artikel 48 lid 6

Artikel 48 lid 7
Artikel 48 lid 8
Artikel 48 lid 9
Artikel 48 lid 10

Artikel 48 lid 11
Artikel 48 leden 12 en 13
Artikel 49 lid 1
Artikel 49 lid 2
Artikel 49 leden 3 en 4
Artikel 50 lid 1
Artikel 50 lid 2
Artikel 51 leden 1 tot en met 5
Artikel 51 lid 6
Artikel 52 lid 1
Artikel 52 lid 2

Artikel 52 lid 3

Artikel 52 lid 4

Artikel 53 lid 1
Artikel 53 lid 2
Artikel 53 lid 3
Artikel 53 lid 4

Artikel 53 lid 5
Artikel 53 lid 6, eerste alinea
Artikel 53 lid 6, tweede alinea
Artikel 53 lid 6, derde alinea
Artikel 53 lid 7
Artikel 54 lid 1
Artikel 54 lid 2

Artikel 54 lid 3
Artikel 54 lid 4

Omschrijving beleidsruimte

Toelichting op de keuze bij de
invulling van de beleidsruimte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

36

Richtlijn 2014/65/EU

Wft

Artikel 55 lid 1

Behoeft geen implementatie
(bepaling legt lidstaat
verplichting op om iets niet te
doen)
Artikel 1:47
Artikel 1:109a
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot ESMA)
Artikel 5:89a leden 1 en 4
Artikel 5:89b
Artikel 5:89a lid 2
Behoeft geen implementatie
Artikel 5:89a lid 3
Artikel 5:89a lid 1
Artikel 5:89c
Regeling grensoverschrijdende
samenwerking
Artikel 5:89e leden 1 en 2
Artikelen 5:89a lid 2, tweede
volzin, en
5:89e lid 2, aanhef en onderdeel
b
Artikel 5:89e lid 1, tweede
volzin
Regeling grensoverschrijdende
samenwerking
5:89a lid 1
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot ESMA
en de Europese Commissie)
Artikel 5:89d
Artikel 5:89b
Artikel 5:89f leden 1 en 2
Artikel 5:89g
Artikel 5:89h
Artikelen 5:89f lid 3 en 5:89g lid
3
Behoeven geen implementatie
Artikel 2:103c lid 1
Artikel 2:103c lid 3 en Artikel
2:103e lid 2
Artikel 1:107 lid 2, onderdeel b
Behoeft geen implementatie
Artikel 1:102 lid 6
Behoeft geen implementatie,
volgt uit systematiek van de
Wft.
Artikel 2:103c lid 2
Artikel 2:103c lid 2 en Artikel
2:103e, lid 1
Bmf
Artikel 1:102 lid 6
Behoeft geen implementatie
Artikel 1:104 lid 1, onderdelen f
en k
Artikel 1:104 lid 1, onderdelen b
en c
Artikel 1:104 lid 1, onderdeel d
Artikel 1:104 lid 1, onderdeel m
Artikelen 4:9 leden 1 en 6, 4:10
lid 1 en Artikel 5:29 lid 3
Behoeft geen implementatie
(Bepaling richt zich tot ESMA)
Artikel 2:103d
Artikel 4:14 lid 1
Bgfo
Bgfo
Bgfo
BuEU
Behoeft geen implementatie
Artikelen 1:46 tot en met 1:50a

Artikel 55 lid 2
Artikel 56, eerste en tweede volzin
Artikel 56, derde volzin
Artikel 57 lid 1
Artikel 57 leden 1, 2 en 9
Artikel 57 lid 3
Artikel 57 lid 4
Artikel 57 lid 5
Artikel 57 lid 6

Artikel 57 lid 8
Artikel 57 lid 9

Artikel 57 lid 10, eerste volzin
Artikel 57 lid 10, tweede volzin
Artikel 57 lid 11
Artikel 57 lid 12

Artikel 57 lid 13
Artikel 57 lid 14
Artikel 58 lid 1
Artikel 58 lid 2
Artikel 58 lid 3
Artikel 58 lid 4
Artikel 58 leden 5, 6 en 7
Artikel 59 lid 1
Artikel 59 lid 2
Artikel 59 lid 3, eerste alinea
Artikel 59 lid 3, tweede alinea
Artikel 59 lid 3, derde alinea
Artikel 59 lid 4

Artikel 60 lid 1
Artikel 60 lid 2
Artikel 61 leden 1 en 2
Artikel 61 lid 3
Artikel 61 leden 4 en 5
Artikel 62 onderdeel a
Artikel 62 onderdeel b
Artikel 62 onderdeel c
Artikel 62 onderdeel d
Artikel 63 lid 1
Artikel 63 lid 2
Artikel 63 lid 3
Artikel 63 lid 4
Artikel 64
Artikel 65
Artikel 66
Artikel 67 lid 1
Artikel 67 lid 2
Artikel 68

Omschrijving beleidsruimte

Toelichting op de keuze bij de
invulling van de beleidsruimte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

37

Richtlijn 2014/65/EU

Wft

Artikel 69 lid 1
Artikel 69 lid 2 onderdeel a
Artikel 69 lid 2 onderdeel b

Hoofdstukken 1.3 en 1.4
Artikel 1:72 jo. artikel 5:17 Awb
Artikel 1:72 jo. artikel 5:16 Awb
en artikel 1:74 lid 1
Artikel 1:72 jo. artikelen 5:15 lid
1 en 5:17 Awb
Artikel 1:72 jo. artikelen 5:16 en
5:17 Awb
Artikel 18 Wed en Eerste Boek,
titel IV, derde afdeling, Sv
Artikel 1:87
Artikel 1:72 jo. artikel 5:16 Awb
en artikel 1:74 lid 1
Artikel 161 Sv
Artikel 1:72 jo. artikel 5:15 lid 3
Awb
Artikel 1:72 jo. artikelen 5:16
Awb en 5:17 Awb en artikel 1:74
lid 1
Artikelen 1:75 en 1:79 Wft
Hoofdstuk 1.4
Artikel 1:77d
Artikel 1:77e
Artikel 5:89i
Artikelen 5:89a, 5:89d en 5:89i
Artikel 1:94
Voor zover relevante bepalingen op grond van de Wet op de
economische delicten
strafrechtelijk zijn te vervolgen,
volgt dit reeds uit artikel 25
Wed jo. artikel 126n Sv

Artikel 69 lid 2 onderdeel c
Artikel 69 lid 2 onderdeel d
Artikel 69 lid 2 onderdeel e
Artikel 69 lid 2 onderdeel f
Artikel 69 lid 2 onderdeel g
Artikel 69 lid 2 onderdeel h
Artikel 69 lid 2 onderdeel i
Artikel 69 lid 2 onderdeel j

Artikel 69 lid 2 onderdeel k
Artikel 69 lid 2 onderdeel l
Artikel 69 lid 2 onderdeel m
Artikel 69 lid 2 onderdeel n
Artikel 69 lid 2 onderdeel o
Artikel 69 lid 2 onderdeel p
Artikel 69 lid 2 onderdeel q
Artikel 69 lid 2 onderdeel r

Artikel 69 lid 2 onderdeel s

Artikel 69 lid 2 onderdeel t
Artikel 69 lid 2 onderdeel u
Artikel 70 lid 1, eerste alinea

Artikel 70 lid 1, tweede alinea

Artikel 70 lid 1, derde alinea

Artikel 70 lid 2
Artikel 70 lid 3

Artikel 70 lid 4

Artikel 70 lid 5

Artikel 70 lid 6 onderdeel a
Artikel 70 lid 6 onderdeel b
Artikel 70 lid 6 onderdeel c
Artikel 70 lid 6 onderdeel d
Artikel 70 lid 6 onderdeel e

Behoeft geen implementatie
(volgt reeds uit artikel 42 van
Verordening (EU) nr. 60/2014)
Artikel 32 Bgfo
Artikel 1:87
Behoeft geen implementatie
(volgt reeds uit systematiek van
de wet)
Behoeft geen implementatie
(bepaling bevat een lidstaatoptie)

Omschrijving beleidsruimte

Toelichting op de keuze bij de
invulling van de beleidsruimte

Deze bevoegdheid hoeft
alleen geïmplementeerd te
worden wanneer het
nationale recht dit toestaat.

Op dit moment staat het
Nederlands recht niet toe dat
buiten het kader van een
strafrechtelijk onderzoek
verkeersgegevens van
telecomproviders worden
opgevraagd.

Deze bepaling geeft lidstaten
de mogelijkheid om geen
bestuursrechtelijke sancties
in nationale wet- en
regelgeving op te nemen,
wanneer er voor inbreuken
reeds strafrechtelijke sancties
bestaan.

Van deze optie wordt geen
gebruik gemaakt: in Nederland
is het mogelijk om inbreuken
op de Wft bestuursrechtelijk of
strafrechtelijk te handhaven
volgens het una via-beginsel.

Behoeft geen implementatie
(de Europese Commissie en
ESMA zullen op de hoogte
worden gesteld)
Artikel 5:1 van de Awb
Behoeft geen implementatie
(volgt reeds uit systematiek van
de wet)
Behoeft geen implementatie
(volgt reeds uit systematiek van
de wet)
Behoeft geen implementatie
(volgt reeds uit systematiek van
de wet)
Artikel 1:94
Artikelen 1:75 en 1:79
Artikel 1:104
Artikel 1:87
Artikel 1:76d

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

38

Richtlijn 2014/65/EU

Wft

Artikel 70 lid 6 onderdeel f

Artikel 1:81 (wordt geïmplementeerd met de Wet
implementatie verordening en
richtlijn marktmisbruik)
artikel 1:81 (wordt geïmplementeerd met de Wet implementatie verordening en richtlijn
marktmisbruik)
Artikel 1:81 (wordt geïmplementeerd met de Wet
implementatie verordening en
richtlijn marktmisbruik)
Behoeft geen implementatie
(vanwege de aard van de
bepaling)
Artikel 1:97 (wordt geïmplementeerd met de Wet
implementatie verordening en
richtlijn marktmisbruik)
Behoeft geen implementatie
(volgt reeds uit systematiek van
de wet)
Artikel 3:4 Awb
Regeling taakuitoefening en
grensoverschrijdende
samenwerking financiële
toezichthouders Wft
Artikel 5:68 (wordt geïmplementeerd door de Wet
implementatie verordening en
richtlijn marktmisbruik)
artikel 8:1 Awb
Behoeft geen implementatie
(volgt uit de Awb)
Artikel 4:17
Behoeft geen implementatie
(samenwerking bestaat reeds
middels het grensoverschrijdende buitengerechtelijke
klachtennetwerk voor financiële
diensten (FIN-NET))
Regeling grensoverschrijdende
samenwerking
Behoeft geen implementatie,
volgt reeds uit Afdeling 1.5.1
Artikel 4:27 lid 1
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich niet tot
lidstaat)
Artikel 1:51 lid 1
Behoeft geen implementatie
(bepaling hangt samen met
lidstaatoptie artikel 70 lid 1,
tweede alinea)
Artikel 1:51 lid 3
Behoeft geen implementatie
(de AFM is reeds aangewezen
als contactpunt voor ESMA)
Artikel 1:54a
Artikel 1:51 lid 1
Artikel 1:59
Artikel 5:89i leden 2 en 3
Regeling grensoverschrijdende
Samenwerking
Regeling grensoverschrijdende
Samenwerking
Behoeft geen implementatie
(bepalingen richten zich tot de
Europese Commissie respectievelijk ESMA)
Artikelen 1:55 tot en met 1:56a

Artikel 70 lid 6 onderdeel g

Artikel 70 lid 6 onderdeel h

Artikel 70 lid 7

Artikel 71

Artikel 72 lid 1

Artikel 72 lid 2
Artikel 73 lid 1

Artikel 73 lid 2

Artikel 74 lid 1
Artikel 74 lid 2
Artikel 75 lid 1
Artikel 75 lid 2

Artikel 75 lid 3
Artikel 76
Artikel 77
Artikel 78

Artikel 79 lid 1, eerste alinea
Artikel 79 lid 1, tweede alinea

Artikel 79 lid 1, derde en vierde alinea
Artikel 79 lid 1, vijfde alinea

Artikel 79 lid 2
Artikel 79 lid 3
Artikel 79 lid 4
Artikel 79 lid 5
Artikel 79 lid 6
Artikel 79 lid 7
Artikel 79 leden 8 en 9

Artikel 80 lid 1

Omschrijving beleidsruimte

Toelichting op de keuze bij de
invulling van de beleidsruimte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

39

Richtlijn 2014/65/EU

Wft

Artikel 80 leden 2 en 3

Behoeft geen implementatie
(bepalingen richten zich tot
ESMA)
Artikel 1:51
Artikel 1:90
Artikel 1:89 e.v.
Artikel 1:89
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot ESMA)
Behoeft geen implementatie
(vanwege de aard van de
bepaling)
Regeling grensoverschrijdende
Samenwerking
Artikelen 1:51 en 1:56b
Artikel 1:60 lid 2
Artikel 1:60 lid 3
Artikelen 1:47a en 1:60
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich tot ESMA)
Behoeft geen implementatie
(bepaling bevat lidstaatoptie)

Artikel 81 lid 1, eerste volzin
Artikel 81 lid 1, tweede volzin
Artikel 81 lid 2
Artikel 81 lid 3
Artikel 81 lid 4
Artikel 81 lid 5

Artikel 82
Artikel 83
Artikel 84 lid 1
Artikel 84 lid 2
Artikel 84 lid 3
Artikel 84 lid 4
Artikel 85 lid 1

Artikel 85 lid 2
Artikel 86 lid 1
Artikel 86 lid 2
Artikel 86 lid 3
Artikel 86 lid 4

Artikel 87
Artikel 88
Artikelen 89, 89bis en 901

Artikel 91 (artikel 2 van de richtlijn verzekeringsbemiddeling)
Artikel 91 (artikel 13bis van de richtlijn
verzekeringsbemiddeling)
Artikel 91 (artikel 13ter van de richtlijn
verzekeringsbemiddeling)
Artikel 91 (13 quater van de richtlijn
verzekeringsbemiddeling)
Artikel 91 (artikel 13quinquies lid 1 van de
richtlijn verzekeringsbemiddeling)
Artikel 91 (artikel 13quinquies lid 2 van de
richtlijn verzekeringsbemiddeling)
Artikel 91 (artikel 13sexies van de richtlijn
verzekeringsbemiddeling)
Artikel 92 lid 1 (artikel 4 lid 1, onderdeel r,
van de richtlijn beheerders van alternatieve
beleggingsinstellingen)
Artikel 92 lid 2, onderdeel a, (artikel 33 van
de richtlijn beheerders van alternatieve
beleggingsinstellingen)
Artikel 92 lid 2, onderdeel b, onder 1 (artikel
33 van de richtlijn beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen)

Omschrijving beleidsruimte

Toelichting op de keuze bij de
invulling van de beleidsruimte

Een lidstaat van
ontvangst kan voor statistische doeleinden verlangen
dat een beleggingsonderneming die een bijkantoor op
het grondgebied van die
lidstaat heeft,
aan die lidstaat een periodiek
verslag van de werkzaamheden van dit
bijkantoor doet toekomen.

Evenals bij de implementatie
van MiFID I wordt geen gebruik
gemaakt van deze optie.
Dergelijke verslagen zijn in het
kader van het toezicht niet
nodig. Gelet op de daarmee
verband houdende administratieve lastenverzwaring
is het niet wenselijk om deze
bevoegdheid in de Wft op te
nemen.

Artikel 4:86 en Beleidsregel
Informatieverstrek-king
Artikel 1:58a
Artikel 1:58b
Artikel 1:58c
Behoeft geen implementatie
(vanwege de aard van de
bepaling)
Regeling grensoverschrijdende
samenwerking
Artikel 1:65
Behoeft geen implementatie
(Bepalingen richten zich tot de
Europese Commissie)
Artikel 1:1
Behoeft geen implementatie
Artikel 4:15 leden 3 en 5
Artikel 4:88 lid 4
Artikel 4:24a leden 1 en 2
Artikel 4:19 lid 2
Behoeft geen implementatie
(bepaling richt zich o.a. tot de
Europese Commissie)
Behoeft geen implementatie

Behoeft geen implementatie

Artikelen 1:19, 2:98 lid3, 2:103b
en 4:1, lid 7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

40

Richtlijn 2014/65/EU

Wft

Artikel 92 lid 2, onderdeel b, onder 2 (artikel
33 van de richtlijn beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen)
Artikel 93
Artikel 94
Artikel 95
Artikel 96
Bijlage I onderdeel D

Artikel 2:126a

Verordening (EU) 600/2014

Wft

Artikel 15 lid 1, tweede alinea, eerste volzin

Artikelen 1:107 lid 2, subonderdeel 11, 2:99 lid 4 en 4:26 lid 6
Artikelen 1:107 lid 2, subonderdeel 11, 2:99 lid 4 en 4:26 lid 6
Artikel 1:77f
Artikel 1:19c, onderdeel a
Artikelen 2:102a en 2:129a

Artikel 18 lid 4, eerste volzin
Artikel 42
Artikel 46 lid 5, derde alinea
Artikel 47 lid 3
1

Omschrijving beleidsruimte

Toelichting op de keuze bij de
invulling van de beleidsruimte

Omschrijving beleidsruimte

Toelichting op de keuze bij de
invulling van de beleidsruimte

Artikel X
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Artikel 1:1

Artikel 89bis is opgenomen in artikel 1, vijfde lid, van de wijzigingsrichtlijn.

ARTIKELSGEWIJS
ARTIKEL I
A (artikel 1:1)
1. Beleggingsonderneming met systematische interne afhandeling
De definitie van beleggingsonderneming met systematische interne
afhandeling wordt aangepast in verband met de introductie in de richtlijn
van een nieuw handelsplatform: de georganiseerde handelsfaciliteit
(organised trading facility; OTF). Verder zijn in de definitie limieten voor
frequente en systematische basis en voor een aanzienlijke basis
opgenomen om een objectieve en effectieve toepassing van de definitie te
garanderen. Of de uitvoering van transacties op frequente en systematische basis plaatsvindt, wordt gemeten aan de hand van het aantal
otc-transacties in het financieel instrument die de beleggingsonderneming
voor eigen rekening verricht bij het uitvoeren van orders van cliënten. Of
dit op aanzienlijke basis geschiedt, wordt gemeten aan de hand van de
omvang van de door de beleggingsonderneming verrichte otc-handel in
verhouding tot de totale handel van de beleggingsonderneming in een
specifiek financieel instrument, of aan de hand van de omvang van de
door de beleggingsonderneming verrichte otc-handel in verhouding tot de
totale handel in een specifiek financieel instrument in de Europese Unie.
2. Financieel instrument
Dit onderdeel wijzigt de definitie van financieel instrument in artikel 1:1
van de Wft. Deze definitie wordt aangepast aan de opsomming van
financiële instrumenten in bijlage I, deel C, bij MiFID II. De onderdelen 1, 2,
3, 8 en 9 van die bijlage zijn ongewijzigd overgenomen uit MiFID I en
behoeven hier derhalve geen nadere toelichting.
In onderdeel 4 van de opsomming van financiële instrumenten in bijlage I,
deel C, bij MiFID II, dat wordt verwerkt in onderdeel d van de definitie van
financieel instrument in artikel 1:1, wordt een verwijzing naar
(broeikasgas)emissierechten opgenomen. Onder MiFID I was die
verwijzing neergelegd in onderdeel 10 van de opsomming van financiële
instrumenten. Als gevolg van de verplaatsing van die verwijzing kwalificeren van emissierechten afgeleide instrumenten niet als grondstoffenderivaat. Immers, op grond van artikel 2, eerste lid, onderdeel 30, van de
verordening zijn de in onderdeel 4, van bijlage I, deel C, bij MiFID II

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

41

genoemde derivaten geen grondstoffenderivaten. Dit heeft onder meer tot
gevolg dat de in dit voorstel van wet opgenomen voorschriften inzake het
vaststellen en toepassen van positielimieten en positiebeheercontroles
voor grondstoffenderivaten (zie onder meer de artikelen 5:89a tot en met
5:89e) niet van toepassing zijn op van emissierechten afgeleide instrumenten. In verband met de hiervoor bedoelde verplaatsing van de
verwijzing naar (broeikasgas)emissierechten is tevens onderdeel j van de
definitie van financieel instrument in artikel 1:1 aangepast.
In bijlage I, deel C, onderdeel 5, bij MiFID II, wordt de verwijzing naar
rentetermijncontracten (forward rate agreements) vervangen door een
verwijzing naar termijncontracten (forwards). Rentetermijncontracten zijn
een subcategorie van termijncontracten. Termijncontracten kunnen anders
dan rentetermijncontracten een andere onderliggende waarde hebben
dan rente (kosten of -opbrengsten) of (valuta)wisselkoersen. Onderhavige
wijziging wordt verwerkt in onderdeel e van de definitie van financieel
instrument in artikel 1:1 van de Wft.
Bijlage I, deel C, onderdeel 6, bij MiFID II is ingrijpend gewijzigd. In dat
onderdeel is een verwijzing naar het nieuwe handelsplatform, de OTF,
opgenomen. Als gevolg van deze wijziging kwalificeren de in onderdeel 6
bedoelde grondstoffenderivaten(contracten), die worden verhandeld op
een OTF en die door middel van materiële levering kunnen worden
afgewikkeld, als financieel instrument. Onder MiFID I werden dergelijke
grondstoffenderivaten(contracten), indien zij werden verhandeld op een
gereglementeerde markt of een MTF, reeds aangemerkt als financieel
instrument.
Van de hoofdregel dat alle op een handelsplatform verhandelde grondstoffenderivaten(contracten) die materieel kunnen worden afgewikkeld
kwalificeren als financieel instrument zijn uitgezonderd «voor de
groothandel bestemde energieproducten» die worden verhandeld op een
OTF en die materieel moeten worden afgewikkeld. Voor de groothandel
bestemde energieproducten als bedoeld in artikel 4, eerste lid, onderdeel
58, van MiFID II worden reeds op adequate wijze gereguleerd door
sectorspecifieke regels ter voorkoming van marktmisbruik. Die regels zijn
neergelegd in de Verordening EU nr. 1227/2011 van het Europees
parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende de integriteit en
transparantie van de groothandelsmarkt voor energie (REMIT).34 Om te
voorkomen dat ten aanzien van voor de groothandel bestemde energieproducten een onnodige opeenstapeling van Europese wet- en regelgeving plaatsvindt, vallen deze grondstoffenderivaten(contracten) buiten
de reikwijdte van MiFID II (REMIT-uitzondering).
Ingevolge overweging 10 van de preambule van MiFID II moet het
toepassingsbereik van de REMIT-uitzondering beperkt blijven opdat deze
uitzondering niet tot regelgevingarbitrage leidt. In verband hiermee zal de
Europese Commissie voorzien in een gedelegeerde handeling waarin
nader wordt bepaald wat met de zinsnede «moet worden afgewikkeld
door middel van materiële levering» wordt bedoeld. Wat betreft de eis dat
materieel afgewikkeld moet worden, zal tenminste sprake moeten zijn van
een afdwingbare en bindende verplichting om materieel te leveren. Een
dergelijke verplichting kan niet ongedaan worden gemaakt, zonder recht
op financiële afwikkeling (in contanten) of door middel van compensatietransacties, behalve in het geval van overmacht, wanbetaling of een
andere bonafide reden waardoor de verplichting tot materiële afwikkeling
niet kan worden nagekomen.
Het in REMIT neergelegde wetgevingskader ziet op spotcontracten en
grondstoffenderivaten(contracten) voor elektriciteit en gas, maar niet op
vergelijkbare contracten met olie of kolen als onderliggende waarde. Als
gevolg daarvan vallen materieel af te wikkelen grondstoffenderivaten(contracten) voor kolen of olie die worden verhandeld op een OTF buiten het
34

PbEU 2011, L 326.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

42

toepassingsbereik van de REMIT-uitzondering. Dergelijke grondstoffenderivatencontracten, die op grond van artikel 4, tweede lid, onderdeel 16,
van MiFID II zijn aangemerkt als «C.6-energiederivatencontracten»,
kwalificeren (wel) als financieel instrument. Zij vallen daarmee binnen de
reikwijdte van MiFID II.
Met betrekking tot de C.6-energiederivatencontracten is enig overgangsrecht opgenomen in artikel 95 van MiFID II dat een soepele overgang
moet bewerkstelligen naar de in de artikelen 4 en 11, derde lid, van
Verordening (EU) Nr. 648/2012 van het Europees parlement en de Raad
van 4 juli 2012 betreffende otc-derivaten, centrale tegenpartijen en
transactieregisters (PbEU 2012, L 201) (EMIR) neergelegde verplichtingen
inzake clearing en risico-beperkingstechnieken.
Bijlage I, deel C, onderdeel 7, bij MiFID II dat reeds deel uitmaakt van
MiFID I bevat een «restcategorie» van grondstoffenderivaten(contracten).
Het gaat daarbij om derivatencontracten, niet zijnde spotcontracten, die
niet onder het toepassingsbereik van onderdeel 6 van bijlage I, deel C,
vallen. Deze derivatencontracten moeten materieel kunnen worden
afgewikkeld en niet voor commerciële doeleinden zijn bestemd en de
kenmerken van andere afgeleide instrumenten (derivaten) hebben. MiFID
II wijzigt onderdeel 7 van bijlage I, deel C, bij MiFID I. Omdat artikel 4 van
EMIR een clearingverplichting voor (bepaalde) derivaten(contracten)
bevat, is het niet langer noodzakelijk om de slotzinsnede van onderdeel 7,
die betrekking heeft op clearing en afwikkeling, te handhaven. Die
zinsnede («waarbij onder andere in aanmerking wordt genomen of de
clearing en afwikkeling via erkende clearinghouses geschiedt en of
regelmatig sprake is van «margin calls» (verzoek om extra zekerheden)»)
vervalt net als de vergelijkbare zinsnede van onderdeel 10 van bijlage I,
deel C. De hiervoor beschreven wijziging van bijlage I, deel C, onderdeel
7, noopt niet tot aanpassing van onderdeel g van de definitie van
financieel instrument in artikel 1:1 van de Wft.
De opsomming van financiële instrumenten in bijlage I, deel C, bij MiFID II
is uitgebreid met een nieuw onderdeel 11. In onderdeel k van de definitie
van financieel instrument wordt dit nieuwe onderdeel verwerkt. Als
gevolg van deze uitbreiding worden (broeikasgas)emissierechten
bestaande uit eenheden waarvan is vastgesteld dat deze in overeenstemming zijn met de vereisten van Richtlijn 2003/87/EG van het Europees
parlement en de Raad van 13 oktober 2003 tot vaststelling van een
regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de
Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad (PbEU
2003, L 275) (EU-emissiehandelssysteem) onder het toepassingsbereik
van MiFID II en (derhalve) van de Wft gebracht. De reden voor deze
uitbreiding zijn enige op de secundaire spotmarkten voor dergelijke
emissierechten vastgestelde frauduleuze praktijken die naar het oordeel
van de Europese wetgever het vertrouwen in het
EU-emissiehandelssysteem kunnen ondermijnen.
3. Gekwalificeerde belegger
De verwijzigingen naar de richtlijn markten voor financiële instrumenten
in de definitie van gekwalificeerde belegger worden vervangen door
verwijzingen naar de richtlijn markten voor financiële instrumenten 2014.
Tevens wordt de verwijzing naar de uitvoeringsrichtlijn vervangen door
een verwijzing naar de gedelegeerde verordening markten voor financiële
instrumenten 2014 inzake organisatorische eisen.
4. Grondstoffenderivaat
Artikel 2, eerste lid, onderdeel 30, van de verordening merkt twee
categorieën van financiële instrumenten aan als grondstoffenderivaat. De
eerste (nieuwe) categorie betreft financiële instrumenten als bedoeld in
onderdeel c van de definitie van effect met betrekking tot een in onderdeel
j van de definitie van financieel instrument genoemde grondstof of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

43

onderliggende waarde. Tot de in laatstgenoemd onderdeel opgesomde
onderliggende waarden behoren onder meer klimaatvariabelen, vrachttarieven, inflatiepercentages, activa, rechten en indices. De tweede
categorie van financiële instrumenten die onderdeel uitmaakt van het
begrip grondstoffenderivaat zijn de in de onderdelen e, f, g en j van de
definitie van financieel instrument in artikel 1:1 van de Wft genoemde
afgeleide instrumenten. Onderhavige wijziging verwerkt artikel 4, eerste
lid, onderdeel 50, van MiFID II.
5. In aanmerking komende tegenpartij
De onderdelen j, l en m van de definitie van in aanmerking komende
tegenpartij komen te vervallen. Dat wil zeggen dat een marketmaker
(onderdeel j), een persoon of een vennootschap die voor eigen rekening
handelt in grondstoffen en grondstoffenderivaten (onderdeel l) en een
plaatselijke onderneming (onderdeel m) niet langer kwalificeren als een in
aanmerking komende tegenpartij. Een icbe is toegevoegd als in
aanmerking komende tegenpartij (zie onderdeel d). Deze aanpassingen
verwerken artikel 30, tweede lid, van MiFID II.
6. Multilaterale handelsfaciliteit
De definitie van multilaterale handelsfaciliteit is aangepast omdat niet
alleen een beleggingsonderneming maar ook een marktexploitant een
dergelijk handelsplatform kan exploiteren.
7. Nevendienst
Het aanhouden van effectenrekeningen bovenaan de houderschapsketen
is uitgezonderd van de definitie van nevendienst. Deze uitzondering is
gebaseerd op bijlage I, deel B, onderdeel 1, van MiFID II waarin de
nevendiensten zijn opgenomen.
8. Plaats van uitvoering
Aangezien de definitie van plaats van uitvoering alleen relevant is in het
kader van de verplichting voor beleggingsondernemingen om bij het
uitvoeren van orders het best mogelijke resultaat voor hun cliënten te
behalen, wordt die definitie verplaatst naar artikel 4:90b.
9. Uitvoeringsrichtlijn markten voor financiële instrumenten en uitvoeringsverordening markten voor financiële instrumenten
De definities van uitvoeringsrichtlijn markten voor financiële instrumenten
en de uitvoeringsverordening markten voor financiële instrumenten
kunnen vervallen aangezien deze richtlijn en verordening zijn vervangen.
10. Verrichten van een beleggingsactiviteit
De definitie van het verrichten van een beleggingsactiviteit wordt
gewijzigd in verband met de introductie van de OTF.
11. In de alfabetische rangschikking wordt een aantal nieuwe definities
ingevoegd.
Algoritmische handel
De definitie van algoritmische handel strekt tot de implementatie van
artikel 4, eerste lid, onderdeel 39, van MiFID II. Algoritmische handel
wordt gedefinieerd als de handel in financiële instrumenten waarbij met
weinig of geen menselijk ingrijpen automatisch individuele parameters
van de order worden bepaald. Dit ingrijpen betreft onder meer het besluit
of de order moet worden geïnitieerd, het tijdstip, de prijs of de omvang
van de order of hoe de order nadat die is ingevoerd moet worden
beheerd. Systemen die uitsluitend worden gebruikt voor de routering van
orders naar één of meer handelsplatformen, het verwerken van orders
waarbij geen sprake is van het bepalen van handelsparameters, de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

44

bevestiging van orders of het verwerken van (na de handel) uitgevoerde
transacties vallen niet onder deze definitie. Dit betekent dat systemen voor
de routering van orders naar één of meer handelsplatformen waarbij wel
sprake is van het bepalen of aanpassen van handelsparameters (zoals bij
zogeheten smart order routers) wel tot algoritmische handel worden
gerekend. Ten aanzien van algoritmische handel, waaronder mede
verstaan een techniek van hoogfrequente algoritmische handel, zal de
Europese Commissie technische reguleringsnormen vaststellen.
Datarapporteringsdienst
De definitie van datarapporteringsdienst verwerkt bijlage I, deel D, bij
MiFID II. Met de term datarapporteringsdienst wordt gedoeld op goedgekeurde publicatieregelingen (approved publication arrangements; APA’s)
als bedoeld in artikel 4, eerste lid, onderdeel 52, van MiFID II, verstrekkers
van een consolidated tape (consolidated tape providers) als bedoeld in
artikel 4, eerste lid, onderdeel 53, van MiFID II of goedgekeurde rapporteringsmechanismen (approved reporting mechanisme; ARM’s) als bedoeld
in artikel 4, eerste lid, onderdeel 54, van MiFID II.
Datarapporteringsdienstverlener
De definitie van datarapporteringsdienstverlener verwerkt artikel 4,
tweede lid, onderdeel 50, van MiFID II. Met degene die datarapporteringsdiensten verleent, wordt gedoeld op een persoon die op grond van de Wft
bevoegd is een APA, een consolidated tape te verstrekken of een ARM te
exploiteren.
DEA
De definitie van DEA strekt tot de implementatie van artikel 4, eerste lid,
onderdeel 41, van MiFID II. Ongeacht de vorm van de geboden DEA
moeten ondernemingen die een dergelijke toegang bieden, de
geschiktheid van personen die van deze dienst gebruik maken, toetsen en
ervoor zorgen dat dit gebruik aan risicocontroles onderworpen is. De
ondernemingen die een dergelijke toegang bieden, blijven verantwoordelijk voor orders en transacties in financiële instrumenten die met
gebruikmaking van hun systemen of hun handelscodes worden verricht.
Indien een persoon gebruik maakt van de infrastructuur en tevens van alle
verbindingssystemen van de aanbieder van de DEA dan is sprake van
directe markttoegang (direct market access). Deze aanbieder kan een
cliënt, deelnemer of lid van het handelsplatform zijn. Wordt de infrastructuur niet door de persoon gebruikt dan is sprake van gesponsorde
toegang (sponsored access). De definitie van DEA zal nader worden
uitgewerkt door de Europese Commissie. Personen die uitsluitend via
DEA verbonden zijn met een handelsplatform worden gebruikers
genoemd. Personen die (rechtstreeks) toegang hebben tot handelsplatform worden leden of deelnemers genoemd.
Georganiseerde handelsfaciliteit
De definitie van georganiseerde handelsfaciliteit strekt tot implementatie
van artikel 4, eerste lid, onderdeel 23, van MiFID II. Naast de al bestaande
gereglementeerde markt en MTF introduceert MiFID II een nieuw
handelsplatform: de georganiseerde handelsfaciliteit (OTF). Op dit nieuwe
handelsplatform kunnen uitsluitend obligaties, gestructureerde financiële
producten, emissierechten en afgeleide financiële instrumenten worden
verhandeld. De beleggingsonderneming die een dergelijk handelsplatform
exploiteert, beschikt in sommige gevallen over de mogelijkheid om voor
eigen rekening te handelen of gebruik te maken van matched principal
trading.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

45

Handelsplatform
De definitie van handelsplatform verwerkt artikel 4, eerste lid, onderdeel
24, van MiFID II. Een gereglementeerde markt, MTF en OTF kwalificeert als
een handelsplatform.
Multilateraal systeem
De definitie van multilateraal systeem strekt tot implementatie van artikel
4, eerste lid, onderdeel 19, van MiFID II. Een multilateraal systeem is een
systeem of faciliteit waarin meerdere koopintenties of verkoopintenties
van derden met betrekking tot financiële instrumenten op elkaar kunnen
inwerken. De koopintenties en verkoopintenties zien zowel op orders,
koersen als blijken van belangstelling.
Techniek van hoogfrequente algoritmische handel
De definitie van techniek van hoogfrequente algoritmische handel in
artikel 1:1 strekt tot de implementatie van artikel 4, eerste lid, onderdeel
40, van MiFID II. Hoogfrequente algoritmische handel is een subcategorie
van algoritmische handel. Het is een handelstechniek welke wordt
gekenmerkt door een infrastructuur die is bedoeld om netwerklatenties en
andere latenties te minimaliseren35, het zonder menselijk ingrijpen
initiëren, genereren, geleiden of uitvoeren van orders door het systeem en
een groot aantal orders, noteringen of annuleringen binnen de
handelsdag. Bij het bepalen van wat wordt verstaan onder een groot
aantal berichten binnen de handelsdag, moet rekening worden gehouden
met de identiteit van de cliënt die gebruik maakt van de techniek, de duur
van de waarnemingsperiode, de vergelijking met de totale marktactiviteit
gedurende die periode en de relatieve concentratie of fragmentatie van de
activiteit.
Uitvoering van orders voor rekening van cliënten
De definitie van uitvoering van orders voor rekening van cliënten verwerkt
artikel 4, eerste lid, onderdeel 5, van MiFID II. Onder uitvoering van orders
voor rekening van cliënten wordt mede verstaan het sluiten van overeenkomsten tot verkoop van door een bank of beleggingsonderneming
uitgegeven financiële instrumenten op het tijdstip van de uitgifte daarvan.
Deze aanvulling op de in MiFID I opgenomen definitie van uitvoeren van
orders voor rekening van cliënten heeft als doel om de reikwijdte van de
definitie te verduidelijken ter bescherming van beleggers. De verduidelijking ziet op de situatie dat banken of beleggingsondernemingen op de
primaire markt door henzelf uitgegeven financiële instrumenten bij
uitgifte verhandelen zonder daarbij te adviseren. Dit soort dienstverlening
is te beschouwen als het uitvoeren van orders voor rekening van cliënten
en is een beleggingsdienst (zie onderdeel b van de definitie van het
verlenen van een beleggingsdienst in artikel 1:1 van de Wft).

35

De netwerklatenties kunnen onder andere worden geminimaliseerd door gebruik te maken
van co-locatie of proximity hosting. Onder co-locatie wordt verstaan: het beperken van de
latentie door de server waarop de handelsalgoritmes draaien te plaatsen in hetzelfde gebouw
als waar de server van het handelsplatform waarop de orders worden gematcht. Door gebruik
te maken van co-locatie behoeven de handelsdata slechts een minimale afstand af te leggen
en kunnen berichten (zoals orderboekgegevens, transactiegegevens, koersgegevens en andere
notificaties) met minimale vertraging worden verstuurd en ontvangen. Een alternatief voor
co-locatie is proximity hosting. Hierbij worden de servers waarop de handelsalgoritmes
draaien, geplaatst in een datacentrum dat gevestigd is tussen de fysieke locaties van een
aantal handelsplatformen en dus niet in hetzelfde gebouw als waar de server staat die de
orders matcht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

46

Verzekering met een beleggingscomponent
De definitie van verzekering met een beleggingscomponent is gebaseerd
op de in artikel 91 van MiFID II opgenomen wijziging van artikel 2 van de
richtlijn verzekeringsbemiddeling.36 Een verzekering met een beleggingscomponent is een levensverzekering als bedoeld in artikel 975 van Boek 7
van het Burgerlijk Wetboek (BW). Een levensverzekering is in het BW
omschreven als een sommenverzekering in verband met het leven of de
dood gesloten met dien verstande dat een ongevallenverzekering niet als
levensverzekering wordt beschouwd. De afkoopwaarde of uitkering van
een verzekering met een beleggingscomponent is geheel of gedeeltelijk,
direct of indirect, afhankelijk van ontwikkelingen op de financiële markten
of andere markten. De afkoopwaarde of de uitkering op de einddatum
hangt bijvoorbeeld geheel of gedeeltelijk af van hoe de beleggingsinstellingen, waarin is belegd, presteren. In artikel 2, lid 13, van de richtlijn
verzekeringsbemiddeling is een aantal type levensverzekeringen
uitgezonderd van de definitie van verzekering met een beleggingscomponent. Het gaat dan om een overlijdensrisicoverzekering die uitsluitend
uitkeert bij overlijden of een natura-uitvaartverzekering. De levensverzekeringen die uitgezonderd worden op basis van de beschrijvingen onder de
onderdelen c, d en e van artikel 2, lid 13, zijn in de definitie van verzekering met een beleggingscomponent opgenomen als een verzekering die
fiscaal gefaciliteerd is om te voorzien in een pensioeninkomen. In
Nederland kennen wij het zogenaamde driepijlermodel waarin door
middel van (onder andere) fiscale wetgeving het opbouwen en uitkeren
van een pensioeninkomen gefaciliteerd wordt. Hieronder vallen bedrijfspensioenregelingen en pensioenproducten waarvoor een wettelijk
voorgeschreven financiële bijdrage van de werkgever is vereist en waarbij
de werkgever of de werknemer geen vrijheid heeft in de keuze van het
pensioenproduct of de aanbieder (zogenaamde tweede pijler pensioen) en
individuele pensioenproducten die fiscaal gefaciliteerd worden (derde
pijler pensioen).
B (artikel 1:2)
In artikel 1:2, eerste lid, wordt een verwijzing naar de afdelingen 5.9.1,
5.9.2 en 5.9.3 van de Wft opgenomen. Hiermee wordt bewerkstelligd dat
de in die afdelingen opgenomen voorschriften met betrekking tot
positielimieten en positiebeheerscontroles voor grondstoffenderivaten
respectievelijk rapportageverplichtingen met betrekking tot positie in
grondstoffenderivaten van toepassing zijn op de in artikel 1:2, eerste lid,
genoemde instellingen. Deze wijziging strekt tot implementatie van artikel
1, zesde lid, van MiFID II. Laatstgenoemd artikel bepaalt dat de artikelen 57
en 58 van MiFID II «tevens» van toepassing zijn op personen die op grond
van artikel 2 van die richtlijn zijn vrijgesteld. De artikelen 57 en 58 van
MiFID II zijn geïmplementeerd in de afdelingen 5.9.1, 5.9.2 en 5.9.3 van de
Wft.
De aan artikel 1:2, eerste lid, toe te voegen zinsnede beperkt de reeds in
dat artikellid opgenomen uitzondering voor internationale publiekrechtelijke instellingen waarin of waaraan een of meer lidstaten deelnemen tot
instellingen die als doel hebben het bijeenbrengen van financiële
middelen en het verlenen van financiële bijstand ten behoeve van hun
leden, die te maken hebben met of bedreigd worden door ernstige
financiële problemen, zoals het Europese Stabiliteitsmechanisme.

36

Richtlijn nr. 2002/92/EG van het Europees parlement en de Raad van 9 december 2002
betreffende verzekeringsbemiddeling (PbEG 2003, L 9).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

47

C (artikel 1:18)
Het gewijzigde artikel 1:18 strekt tot implementatie van verschillende
onderdelen van artikel 2, eerste lid, van MiFID II. Artikel 2, eerste lid,
bepaalt welke activiteiten, personen, instellingen en ondernemingen
buiten de reikwijdte van MiFID II vallen.
Het huidige artikel 1:18, aanhef en onderdeel c, dat strekt tot implementatie van artikel 2, eerste lid, onderdeel k, van MiFID I, bevat een generieke
uitzondering voor personen wier hoofdbedrijf bestaat in het voor eigen
rekening handelen in grondstoffen en grondstoffenderivaten. Omdat deze
generieke uitzondering niet in MiFID II is overgenomen, komt onderdeel c
van artikel 1:18, zoals dit thans luidt, te vervallen. Personen die voor eigen
rekening handelen in grondstoffenderivaten, emissierechten of van
emissierechten afgeleide instrumenten kunnen onder het toepassingsbereik van een generieke uitzondering vallen, indien zij voldoen het
bepaalde in artikel 1:18, aanhef en onderdeel h, (nieuw).
De in artikel 1:18, aanhef en onderdeel f, opgenomen generieke uitzondering houdt verband met de aanwijzing van (broeikasgas)emissierechten
als financieel instrument (zie bijlage I, deel C, onderdeel 11, bij MiFID II).
Onderdeel f van artikel 1:18, eerste lid, bevat een generieke uitzondering
voor personen die verplichtingen ingevolge het Europese systeem voor
de handel in de broeikasgasemissierechten dienen na te leven. Gedoeld
wordt op exploitanten in de zin van Richtlijn nr. 2003/87/EG van het
Europees parlement en de Raad van 13 oktober 2003 tot vaststelling van
een regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de
Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad (PbEU
2003, L 275). Opgemerkt wordt dat de exploitanten die gebruik willen
maken van onderhavige generieke uitzondering aan de voorwaarden van
de generieke uitzondering van artikel 1:18, aanhef en onderdeel h, moeten
voldoen. Zij moeten met andere woorden kunnen aantonen dat sprake is
van een nevenactiviteit van hun hoofdbedrijf. Om van de generieke
uitzondering van artikel 1:18, aanhef en onderdeel f, gebruik te kunnen
maken is verder van belang dat de exploitanten bij het handelen in
emissierechten geen orders van cliënten mogen uitvoeren of andere
beleggingsdiensten (aan derden) mogen verlenen. Zij mogen uitsluitend
voor eigen rekening in emissierechten handelen. Indien een exploitant
een techniek van hoogfrequente algoritmische handel toepast, valt hij
binnen het toepassingsbereik van MiFID II en is de Wft van toepassing.
Tenslotte wordt opgemerkt dat onderhavige uitzondering uitsluitend ziet
op emissierechten en niet op van emissierechten afgeleide instrumenten.
Onderdeel f van artikel 1:18 verwerkt artikel 2, eerste lid, onderdeel e, van
MiFID II.
Onderdeel g van artikel 1:18 verwerkt de eerste volzin van artikel 2, eerste
lid, onderdeel d, van MiFID II, zoals gewijzigd door artikel 1, eerste lid, van
de wijzigingsrichtlijn. Artikel 1:18, aanhef en onderdeel g, behelst een
generieke uitzondering op de Wft, met uitzondering van het deel
Gedragstoezicht financiële ondernemingen, voor personen die uitsluitend
voor eigen rekening handelen in andere financiële instrumenten dan
grondstoffenderivaten, emissierechten of van emissierechten afgeleide
instrumenten. Personen die van deze «own account exemption» gebruik
willen maken, mogen geen andere beleggingsdiensten verlenen of
beleggingsactiviteiten verrichten dan het handelen voor eigen rekening in
de hiervoor genoemde financiële instrumenten. Personen die (wel) voor
eigen rekening handelen in grondstoffenderivaten, emissierechten of van
emissierechten afgeleide instrumenten kunnen, indien zij aan de daartoe
gestelde voorwaarden voldoen, gebruik maken van de generieke
uitzondering van artikel 1:18, aanhef en onderdeel h.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

48

Onderdeel g van artikel 1:18 bepaalt dat personen die marketmaker zijn
geen gebruik kunnen maken van de «own account exemption». Het is
personen die gebruik willen maken van de generieke uitzondering van
artikel 1:18, aanhef en onderdeel g, evenmin toegestaan om voor eigen
rekening orders van cliënten uit te voeren of een techniek van hoogfrequente elektronische handel toe te passen. Overweging 63 van de
preambule van MiFID II merkt ten aanzien van de aanwending van een
dergelijke techniek op dat alle ondernemingen die een techniek van
hoogfrequente elektronische handel toepassen over een (op basis van die
richtlijn verleende) vergunning moeten beschikken. Die vergunningplicht
waarborgt dat op deze ondernemingen de in MiFID II opgenomen
organisatorische eisen van toepassing zijn en dat zij onder adequaat
toezicht staan.
Subonderdeel ii van artikel 2, eerste lid, onderdeel d, bepaalt dat de «own
account exemption» niet van toepassing is op personen die lid zijn van of
deelnemer zijn in een gereglementeerde markt of MTF of die door middel
van DEA toegang hebben tot een handelsplatform. Artikel 1, eerste lid,
van de wijzigingsrichtlijn wijzigt dat subonderdeel ii waardoor het
toepassingsbereik van de «own account exemption» wordt uitgebreid. Als
gevolg van die uitbreiding kunnen niet-financiële entiteiten (non financials), die lid zijn van of deelnemer zijn in een gereglementeerde markt of
MTF of die door middel van DEA toegang hebben tot een handelsplatform, (wel) gebruik maken van deze generieke uitzondering wanneer
zij transacties uitvoeren (in andere financiële instrumenten dan grondstoffenderivaten, emissierechten of van emissierechten afgeleide instrumenten) waarvan objectief kan worden aangetoond dat zij de risico’s
verminderen die rechtstreeks verband houden met de commerciële
activiteiten of treasury financing activiteiten van de niet-financiële
entiteiten of van de groepen waartoe deze behoren. De in artikel 1, eerste
lid, van de wijzigingsrichtlijn opgenomen aanpassing van subonderdeel ii
voorkomt (onder meer) dat niet-financiële entiteiten die hun valutarisico’s
willen afdekken middels van valuta afgeleide instrumenten (FX products)
die zij als lid van of deelnemer in een handelsplatform voor eigen
rekening kopen onder het toepassingsbereik van MiFID II komen te vallen.
De tekst van de in artikel 1, eerste lid, van de wijzigingsrichtlijn
opgenomen hedging exemption, die is verwerkt in artikel 1:18, onderdeel
g, is ontleend aan artikel 10, derde lid, van EMIR.37
De tweede volzin van artikel 2, eerste lid, onderdeel d, verduidelijkt de
samenloop van verschillende in dat eerste lid opgenomen generieke
uitzonderingen (of in termen van MiFID II: vrijstellingen). Op grond van die
tweede volzin behoeven personen die bij of krachtens onderdeel a, i of j
van artikel 2, eerste lid, van MiFID II zijn vrijgesteld niet te voldoen aan de
in artikel 2, eerste lid, onderdeel d, opgenomen voorwaarden om te
worden vrijgesteld. Daarmee brengt de tweede volzin van artikel 2, eerste
lid, onderdeel d, tot uitdrukking dat personen op basis van meerdere
generieke uitzonderingen kunnen worden uitgezonderd van MiFID II,
indien zij telkens voldoen aan de bij de desbetreffende generieke
uitzondering gestelde voorwaarden. Echter, een persoon is niet uitgezonderd, indien hij onder het bereik van de ene generieke uitzondering
diensten verleent of activiteiten verricht die niet mogen worden verleend
of verricht onder het bereik van een andere uitzondering. Zo kan een
persoon die onder het toepassingsbereik van de generieke uitzondering
van artikel 2, eerste lid, onderdeel d, valt en die het derhalve niet is
37

Overweging 21 van de preambule bij MiFID II bepaalt dat voor de toepassing van die richtlijn
en van de verordening activiteiten waarvan objectief kan worden vastgesteld dat zij risico’s
verminderen die rechtstreeks verband houden met de commerciële activiteiten of de treasury
financing activiteiten en intragroeptransacties, moeten worden bezien op een wijze die
consistent is met EMIR.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

49

toegestaan om als marketmaker op te treden in andere financiële
instrumenten dan grondstoffenderivaten, emissierechten of van emissierechten afgeleide instrumenten niet onder het bereik van een andere
generieke uitzondering optreden als marketmaker in de hiervoor bedoelde
financiële instrumenten omdat hij daarmee de voorwaarden van de
generieke uitzondering van artikel 2, eerste lid, onderdeel d, schendt.
Artikel 1:18, aanhef en onderdeel h, verwerkt artikel 2, eerste lid,
onderdeel j, van MiFID II. Voor de generieke uitzondering van artikel 1:18,
aanhef en onderdeel h, komen personen in aanmerking die voor eigen
rekening handelen, met in begrip van marketmakers, in grondstoffenderivaten, emissierechten of van emissierechten afgeleiden instrumenten,
met uitzondering van personen die voor eigen rekening handelen bij het
uitvoeren van orders van cliënten, alsmede personen die beleggingsdiensten verlenen aan de cliënten of leveranciers van hun hoofdbedrijf,
maar die niet voor eigen rekening handelen in grondstoffenderivaten,
emissierechten of van emissierechten afgeleide instrumenten.
De Wft, met uitzondering van het Deel Gedragstoezicht financiële
markten, is niet van toepassing op deze beide categorieën van personen,
indien de hiervoor beschreven activiteiten nevenactiviteiten zijn van hun
hoofdbedrijf op groepsniveau, en hun hoofdbedrijf (als onderdeel van een
groep als bedoeld in artikel 4, tweede lid, onderdeel 34, van MiFID II) niet
is het verlenen van beleggingsdiensten, het verrichten van beleggingsactiviteiten, het uitoefenen van het bedrijf van bank of het optreden als
marketmaker met betrekking tot grondstoffenderivaten. Personen die
gebruik maken van een techniek van hoogfrequente algoritmische handel
komen evenmin in aanmerking voor de uitzondering van artikel 1:18,
aanhef en onderdeel h.
Of een activiteit een nevenactiviteit van het hoofdbedrijf is, zal worden
verduidelijkt door middel van door de Europese Commissie vast te stellen
technische reguleringsnormen. Bij de vaststelling van die normen moet
rekening worden gehouden met de in artikel 2, vierde lid, van MiFID II
neergelegde criteria. Het doel van de uitzondering van artikel 1:18, aanhef
en onderdeel h, is volgens overweging 20 van de preambule van MiFID II
ervoor te zorgen dat niet-financiële ondernemingen die in een mate in
(bepaalde) financiële instrumenten handelen die niet in verhouding staat
tot de omvang van (de investeringen in) hun hoofdbedrijf, onder het
toepassingsbereik van MiFID II vallen.
Artikel 1:18, aanhef en onderdeel h, onder 4°, dat artikel 2, eerste lid,
onderdeel j, derde gedachtestreepje, van MiFID II verwerkt, regelt dat een
onderneming die gebruik maakt van onderhavige generieke uitzondering
de AFM daarvan jaarlijk in kennis moet stellen. De AFM kan de betrokken
onderneming verzoeken aan haar te berichten op grond waarvan zij van
mening is dat zij voldoet aan de voorwaarden voor deze ancillary business
uitzondering.
D (artikel 1:19)
In artikel 1:19, tweede lid, wordt geregeld dat indien het een beheerder
van een beleggingsinstelling is toegestaan een activiteit te verrichten of
een dienst te verlenen als bedoeld in artikel 2:67a, tweede lid, van de Wft
of een beheerder van een icbe is toegestaan activiteiten te verrichten of
diensten te verlenen als bedoeld in artikel 2:69c, tweede lid, van de Wft
een aantal artikelen van de Wft van overeenkomstige toepassing is op het
verrichten van die activiteiten en het verlenen van die diensten. Het gaat
dan onder meer over de eigen vermogenseis, de solvabiliteitseis, de
organisatorische vereisten, de informatieverstrekking aan cliënten, de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

50

cliëntclassificatie, de passendheidstoets en geschiktheidstoets. Hiermee
wordt uitvoering gegeven aan artikel 6, vierde lid, van de richtlijn icbe’s en
artikel 6, zesde lid, van de richtlijn beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen. Dienstverlening samenhangend met het beheer van
beleggingsinstellingen en icbe’s zoals de inkoop of verkoop van rechten
van deelneming valt niet onder de definitie van het verlenen van een
beleggingsdienst op grond van artikel 1:19, eerste lid.
E (artikel 1:19a)
Artikel 1:19a verwerkt artikel 2, eerste lid, onderdeel n, van MiFID II. Het
eerste lid van artikel 1:19a bepaalt dat transmissiesysteembeheerders als
bedoeld in artikel 2, onderdeel 4, van richtlijn 2009/72/EG van het
Europees parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot
intrekking van Richtlijn 2003/54/EG of artikel 2, onderdeel 4, van Richtlijn
2009/73/EG van het Europees parlement en de Raad van 13 juli 2009
betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor
aardgas en tot intrekking van Richtlijn 2003/55/EG buiten de reikwijdte van
de Wft vallen.38 Transmissiesysteembeheerders vallen buiten de
reikwijdte van de richtlijn (en van de Wft) omdat voor hen sectorspecifieke
Europese wet- en regelgeving geldt, zij een specifieke certificeringsprocedure hebben doorlopen en onder toezicht van sectorspecifieke
toezichthouders staan (zie ook overweging 35 van de preambule van
MiFID II).
Aan de in artikel 1:19a, eerste lid, opgenomen generieke uitzondering voor
transmissiesysteembeheerders zijn enkele voorwaarden verbonden. In de
eerste plaats dienen zij hun taken uit te voeren overeenkomstig de beide
in artikel 1:19a, eerste lid, aanhef en onderdeel a, onder 1°, genoemde
richtlijnen, de in artikel 1:19a, eerste lid, onderdeel a, onder 2° en 3°,
genoemde verordeningen en de overeenkomstig die richtlijnen en
verordeningen vastgestelde netwerkcodes of richtsnoeren (artikel 1:19a,
eerste lid, onderdeel a, onder 4°). Voorts geldt de generieke vrijstelling
slechts voor zover de transmissiesysteembeheerders beleggingsdiensten
verlenen of beleggingsactiviteiten verrichten met betrekking tot grondstoffenderivaten ten behoeve van de in artikel 1:19a, eerste lid, onderdelen a,
b, en c, beschreven taken. Op grond van artikel 1:19a, eerste lid, onderdeel
b, vallen ook de personen die in naam van de transmissiesysteembeheerder als dienstverlener optreden teneinde de hiervoor beschreven
taken van transmissiesysteembeheerders uit te voeren buiten de reikwijdte van de Wft.
In de aanhef van artikel 1:19a wordt een verwijzing naar de afdelingen
5.9.1, 5.9.2 en 5.9.3 van de Wft opgenomen. Voor de achtergrond van deze
wijziging, die artikel 1, zesde lid, van MiFID II verwerkt, wordt verwezen
naar de toelichting op artikel 1:2 van de Wft.
Artikel 1:19a, tweede lid, bepaalt dat transmissiesysteembeheerders
binnen de reikwijdte van de Wft vallen, indien zij een platform voor de
secundaire handel in financiële transmissierechten exploiteren of
beheren.
(artikel 1:19b)
Artikel 1:19b implementeert artikel 2, eerste lid, onderdeel o, van MiFID II.
Op grond van het eerste lid van artikel 1:19b zijn de in de Wft opgenomen
voorschriften met betrekking tot het verlenen van beleggingsdiensten of
het verrichten van beleggingsactiviteiten niet van toepassing op centrale
effectenbewaarinstellingen (CSD’s) als bedoeld in artikel 2, eerste lid,
38

PbEU 2009, L 211.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

51

onderdeel 1, van de verordening centrale effectenbewaarinstellingen, die
uitsluitend diensten verlenen als bedoeld in de afdelingen A en B van de
bijlage bij die verordening (CSD-diensten). Tot deze CSD-diensten behoren
de in die bijlage limitatief opgesomde hoofdactiviteiten («kerndiensten»)
van CSD’s, zoals het exploiteren van een effectenafwikkelsysteem, als
bepaalde (niet-bancaire) nevendiensten van CSD’s die geen krediet- of
liquiditeitsrisico inhouden.
Teneinde concurrentieverstoring tussen verschillende verleners van
CSD-diensten te voorkomen, zijn CSD’s waaraan het ingevolge de
verordening centrale effectenbewaarinstellingen is toegestaan – in het
kader van hun nevendiensten – beleggingsdiensten te verlenen of
beleggingsactiviteiten verrichten onderworpen aan MiFID II, zij het met
enige uitzonderingen, en aan de verordening (zie overweging 79 van de
preambule van de verordening centrale effectenbewaarinstellingen). De
hiervoor bedoelde uitzonderingen vloeien voort uit de artikelen 71, eerste
lid, en 73, tweede alinea, van de verordening centrale effectenbewaarinstellingen. Artikel 71, eerste lid, wijzigt artikel 2, eerste lid, onderdeel o,
van MiFID II.
(artikel 1:19c)
Artikel 1:19c, onderdeel a, verwerkt artikel 42 van MiFID II en artikel 46,
vijfde lid, derde alinea, van de verordening. Op grond van artikel 42 van
MiFID II mogen lidstaten beleggingsondernemingen met zetel in een staat
die geen lidstaat is niet onderwerpen aan de vergunningplicht van artikel
39 van MiFID II, indien zij uitsluitend op initiatief van een in de Europese
Unie gevestigde of gesitueerde niet-professionele belegger of professionele belegger als bedoeld in bijlage II, afdeling II, van MiFID II, een
beleggingsdienst verlenen of een beleggingsactiviteit verrichten. Artikel
46, vijfde lid, derde alinea, van de verordening bevat een soortgelijke
bepaling ten aanzien van beleggingsdiensten die worden verleend aan, en
beleggingsactiviteiten die worden verricht voor, in een lidstaat gevestigde
in aanmerking komende tegenpartijen of professionele beleggers in de zin
van bijlage II, afdeling I, van MiFID II.
Beide artikelen worden geïmplementeerd in artikel 1:19c, aanhef en
onderdeel a. Op grond van deze bepaling zijn de artikelen uit de Wft, met
uitzondering van de hoofdstukken 5.1 en 5.3 tot en met 5.8, niet van
toepassing op beleggingsondernemingen met zetel in een staat die geen
lidstaat is die beleggingsdiensten verlenen aan of beleggingsactiviteiten
verrichten voor cliënten met zetel of woonplaats in Nederland, voor zover
deze dienstverlening uitsluitend door die cliënten is geïnitieerd. Indien een
beleggingsonderneming uit een derde land diensten aan cliënten of
potentiële cliënten in Nederland aanbiedt, dan wel beleggingsdiensten of
beleggingsactiviteiten samen met nevendiensten promoot of daarvoor
reclame maakt, worden deze diensten niet aangemerkt als diensten die
uitsluitend op eigen initiatief van de cliënt worden verleend. In een
dergelijk geval geldt de uitzondering van artikel 1:19c niet en is de Wft
onverkort van toepassing. Dit geldt ook indien de beleggingsonderneming
voornemens is andere beleggingsdiensten te verlenen of beleggingsactiviteiten te verrichten, in aanvulling op de beleggingsdiensten of beleggingsactiviteiten die door de cliënt zijn geïnitieerd.
Artikel 1:19c, aanhef en onderdeel b, verwerkt artikel 46 van de verordening. Op grond van artikel 46 van de verordening mogen beleggingsondernemingen met zetel in een staat die geen lidstaat is beleggingsdiensten verlenen aan of beleggingsactiviteiten verrichten voor in
aanmerking komende tegenpartijen en professionele beleggers in de zin
van bijlage II, afdeling I, van MiFID II, indien zij zijn geregistreerd in een
door ESMA daartoe bijgehouden register. De inschrijving in het register is
alleen mogelijk voor beleggingsondernemingen met zetel in een staat die
geen lidstaat is waarvan de wetgeving en het toezicht als gelijkwaardig is
erkend door de Europese Commissie overeenkomstig artikel 47 van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

52

verordening. Een beleggingsonderneming met zetel in een staat die geen
lidstaat is en die is ingeschreven in het register van ESMA, behoeft geen
vergunning aan te vragen bij de toezichthoudende instantie van de
lidstaat waar zij actief wil zijn
F (artikel 1:22)
In artikel 1:22 wordt de verwijzing naar de leden van artikel 4:9 aangepast
vanwege de vernummering van artikel 4:9, derde en vierde lid, tot artikel
4:9, vierde en vijfde lid.
G (artikel 1:51)
Artikel 83 van MiFID II bepaalt op welke gronden een toezichthouder
samenwerking met een toezichthoudende instantie van een andere
lidstaat met betrekking tot een beleggingsonderneming kan weigeren. Ten
opzichte van MiFID I is een grond om samenwerking te weigeren, namelijk
dat de samenwerking «gevaar zou kunnen opleveren voor de soevereiniteit, de veiligheid of de openbare orde van de aangezochte lidstaat»,
vervallen. Artikel 1:51, vierde lid, wordt om die reden aangepast. De AFM
kan na inwerkingtreding van onderhavig wetsvoorstel niet langer
vanwege het gevaar voor de Nederlandse soevereiniteit, de nationale
veiligheid of de openbare orde besluiten de verstrekking van gegevens of
inlichtingen aan de toezichthoudende instantie van een andere lidstaat
achterwege te laten. Deze weigeringsgrond blijft echter wel relevant,
indien de toezichthoudende instantie van een andere lidstaat de AFM
verzoekt om gegevens of inlichtingen te verstrekken met betrekking tot
een beheerder van een beleggingsinstelling, een beheerder van een icbe,
een beleggingsinstelling of een icbe (zie het vijfde lid (nieuw) van artikel
1:51).
De wijziging van het zevende lid (nieuw) strekt tot implementatie van
artikel 53, zesde lid, van MiFID II. Ten opzichte van MiFID I is de term
«binnen een redelijke termijn» vervangen door «zonder onnodige
vertraging». In artikel 1:51, zevende lid (nieuw) wordt daarom de term
«binnen een redelijke termijn» vervangen door de term «onverwijld».
H (artikel 1:54a)
Artikel 1:54a regelt dat de AFM afspraken over de uitoefening van haar
toezicht maakt met de relevante toezichthoudende instantie van de andere
lidstaat waar een marktexploitant met zetel in Nederland voorzieningen
heeft getroffen waardoor het voor deelnemers of leden mogelijk is om
vanuit die lidstaat op de gereglementeerde markt van die marktexploitant
te handelen Onder MiFID II wordt het voor de marktexploitant mogelijk
om ook een OTF of MTF te exploiteren zonder dat hij daarvoor over een
aparte vergunning voor het verrichten van beleggingsactiviteiten dient te
beschikken (zie artikel 2:97, zevende lid). Ook wanneer de marktexploitant
een OTF of MTF in een andere lidstaat exploiteert, is het voor het toezicht
noodzakelijk dat de relevante toezichthoudende instanties afspraken
maken over de uitoefening van het toezicht. Om die reden wordt in artikel
1:54a gereglementeerde markt telkens vervangen door handelsplatform.
I en J (artikelen 1:55 en 1:56)
Voorgesteld wordt in de artikelen 1:55, eerste lid, en 1:56, eerste lid, een
verwijzing naar de datarapporteringsdienstverlener op te nemen. Hierdoor
kunnen de AFM en DNB samenwerken met de toezichthoudende
instanties van andere lidstaten teneinde gegevens of inlichtingen bij een
bijkantoor van een datarapporteringsdienstverlener te (laten) verifiëren of
het (laten) verrichten van een onderzoek. De AFM en DNB dienen bij die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

53

toezichtsactiviteiten de ingevolge artikel 80, derde lid, van MiFID II door
ESMA ontworpen en door de Europese Commissie vastgestelde reguleringsnormen in acht te nemen. De wijziging van de artikelen 1:55, eerste
lid, en 1:56, eerste lid, verwerkt artikel 80, eerste lid, van MiFID II.
K (artikel 1:56b)
De in dit onderdeel opgenomen wijzigingen houden verband met artikel
83 van MiFID II. In artikel 1:56b, eerste lid, vervalt de grond voor de AFM
om te weigeren te voldoen aan een verzoek om samenwerking bij het
verrichten van onderzoek of het verifiëren van gegevens of inlichtingen
met betrekking tot een beleggingsonderneming indien het onderzoek of
de verificatie zich niet verdraagt met de Nederlandse soevereiniteit, de
nationale veiligheid of de openbare orde. Deze weigeringsgrond blijft
bestaan voor verzoeken om samenwerking bij het verrichten van
onderzoek of het verifiëren van gegevens of inlichtingen met betrekking
tot een beheerder van een beleggingsinstelling, beheerder van een icbe,
beleggingsinstelling of icbe (zie tweede lid (nieuw) van artikel 1:56b).
L (artikel 1:58c)
Deze wijziging houdt verband met artikel 86, derde lid, van MiFID II.
Daarin is een verwijzing naar OTF opgenomen. Artikel 1:58c, tweede lid,
van de Wft wordt overeenkomstig aangepast.
M (artikel 1:60)
De in artikel 1:60 opgenomen wijziging implementeert artikel 84, eerste en
tweede lid, van MiFID II. In artikel 84, eerste lid, wordt duidelijk gemaakt
dat bij de vergunningverlening aan een beleggingsonderneming voortaan
ook de relevante toezichthoudende instantie van een andere lidstaat
geraadpleegd moet worden, indien de beleggingsonderneming een
dochtermaatschappij is van een marktexploitant met zetel in een andere
lidstaat. Dit is opgenomen in artikel 1:60, tweede lid, van de Wft.
Artikel 84, tweede lid, van MiFID II bepaalt dat bij de vergunningverlening
aan een marktexploitant de relevante toezichthoudende instantie van de
desbetreffende lidstaat moet worden geraadpleegd, wanneer de marktexploitant een dochtermaatschappij is van een bank of verzekeringsonderneming of de marktexploitant anderzijds onder zeggenschap staat van een
persoon die zeggenschap uitoefent over een bank of verzekeringsonderneming waaraan in een andere lidstaat een vergunning is verleend.
Hetzelfde geldt voor de vergunningverlening aan een marktexploitant die
dochtermaatschappij is van een groepsmaatschappij van een bank of
verzekeringsonderneming waaraan in een andere lidstaat een vergunning
is verleend. Dit wordt opgenomen in artikel 1:60, derde lid.
N (artikel 1:65)
In artikel 1:65, tweede lid, zijn de toezichthoudende instanties van staten
die geen lidstaat zijn (derde landen) opgenomen waarmee de AFM
vertrouwelijke gegevens of inlichtingen kan uitwisselen. Aan artikel 1:65,
tweede lid, worden twee toezichthoudende instanties toegevoegd
waarmee de AFM vertrouwelijke gegevens of inlichtingen met betrekking
tot een beleggingonderneming of handelsplatform kan uitwisselen. Het
gaat om de toezichthoudende instanties uit derde landen die zich bezig
houden met het toezicht op personen die op markten voor emissierechten
actief zijn (onderdeel e) en de toezichthoudende instanties die zich bezig
houden met het toezicht op personen die op markten voor landbouwgrondstoffenderivaten actief zijn (onderdeel f).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

54

O (artikel 1:76d)
Artikel 1:76d introduceert de bevoegdheid voor de AFM om beleggingsondernemingen tijdelijk de bevoegdheid te ontzeggen om deelnemer of lid
te zijn van een gereglementeerde markt of MTF dan wel cliënt te zijn van
een OTF. Hiermee wordt artikel 70, zesde lid, onderdeel e, van MiFID II
geïmplementeerd. Op grond van artikel 1:76d, eerste lid, kan de AFM een
beleggingsonderneming tijdelijk de toegang tot een handelsplatform
ontzeggen. De AFM kan van die bevoegdheid gebruik maken, indien
bijvoorbeeld problemen optreden met een bepaald handelsalgoritme,
ondanks de procedures en maatregelen die de beleggingsonderneming
en het handelsplatform ten aanzien van algoritmische handel moeten
treffen. Door de toegang tot het handelsplatform van de desbetreffende
beleggingsonderneming tijdelijk te ontzeggen, wordt onrust op de markt
voorkomen, terwijl de beleggingsonderneming in de tussentijd kan
werken aan een oplossing van de hiervoor bedoelde problemen.
P (artikelen 1:77d, 1:77e en 1:77f)
Dit onderdeel voegt twee nieuwe artikelen in met betrekking tot de
bevoegdheden van de AFM inzake opschorting, onderbreking en
uitsluiting van de handel in financiële instrumenten op handelsplatformen. Deze bevoegdheden waren reeds opgenomen in MiFID I en
geïmplementeerd in het Deel Gedragstoezicht financiële ondernemingen
van de Wft ten aanzien van handel op MTF’s en het Deel Gedragstoezicht
financiële markten van de Wft ten aanzien van de handel op gereglementeerde markten. Daar MiFID II enkele aspecten van deze bevoegdheden
wijzigt, wordt van de gelegenheid gebruik gemaakt om de al bestaande
Wft-artikelen inzake opschorting, onderbreking en uitsluiting van de
handel in financiële instrumenten op handelsplatformen te stroomlijnen.
Derhalve kunnen de artikelen 4:4b, 5:32h en 5:32i van de Wft vervallen: de
inhoud van deze artikelen wordt verwerkt in de nieuwe artikelen 1:77d en
1:77e.
Artikel 1:77d, eerste lid, bevat de reeds bestaande bevoegdheid van de
AFM om de exploitant van een handelplatform of een beleggingsonderneming met systematische interne afhandeling middels een aanwijzing te
verplichten om de handel in een financieel instrument op te schorten of te
onderbreken, indien dit noodzakelijk is voor de bescherming van de
belangen van de beleggers in dit financieel instrument of de ordelijke
handel daarin.
Artikel 1:77d, tweede tot en met vierde lid, implementeert de artikelen 32,
tweede lid, en 52, tweede lid, van MiFID II. Artikel 1:77d, tweede lid,
bepaalt dat wanneer de handel in een financieel instrument is opgeschort
of onderbroken op een handelsplatform of bij een beleggingsonderneming met systematische interne afhandeling de AFM middels een
aanwijzing ook alle andere handelsplatformen of beleggingsondernemingen met systematische interne afhandeling waarop het desbetreffende financieel instrument wordt verhandeld, verplicht om de handel in
dat financieel instrument op te schorten of te onderbreken. Het maakt
daarbij niet uit of de handel uit eigen beweging door de exploitant van het
handelsplatform of de beleggingsonderneming met systematische interne
afhandeling is opgeschort of onderbroken of dat dit is geschiedt op
aanwijzing van de AFM. De hiervoor geschetste bevoegdheid van de AFM
is ook van toepassing, indien de handel in een financieel instrument in
een andere lidstaat is opgeschort of onderbroken. Wel geldt dat de
opschorting of onderbreking het gevolg moet zijn van een vermoedelijke
overtreding van de verordening marktmisbruik of van een overnamebod.
De AFM maakt geen gebruik van deze bevoegdheid wanneer toepassing
daarvan de bescherming van de belangen van de beleggers in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

55

financieel instrument of het ordelijk verloop van de handel daarin
aanzienlijk zou kunnen schaden.
Het derde lid van artikel 1:77d bepaalt dat wanneer de AFM een
aanwijzing als bedoeld in het eerste of tweede lid van dat artikel geeft, de
opschorting of onderbreking van de handel in het financieel instrument
ook ziet op daarvan afgeleide instrumenten (derivaten) als bedoeld in de
onderdelen d tot en met j van de definitie van financieel instrument in
artikel 1:1. Alleen wanneer het niet noodzakelijk is voor de doelstelling van
de opschorting of onderbreking van de handel in het onderliggende
financieel instrument, kan de opschorting of onderbreking van de handel
van daarvan afgeleide instrumenten achterwege blijven.
Het vierde lid van artikel 1:77d bepaalt dat de AFM het besluit tot
opschorting of onderbreking van de handel onverwijld openbaar maakt en
dat de AFM de toezichthoudende instanties van andere lidstaten van dat
besluit in kennis stelt.
In artikel 1:77e is de inhoud van de huidige artikelen 4:4b, tweede lid, en
5:32h, tweede lid, van de Wft opgenomen. Inhoudelijk is er geen wijziging
beoogd.
Op grond van artikel 1:77f, dat strekt tot implementatie van artikel 42 van
de verordening, kan de AFM of DNB, kort samengevat, de verkoop van
bepaalde financiële instrumenten of gestructureerde deposito’s verbieden
of beperken. Ook ten aanzien van andere beleggingsdiensten of -activiteiten kan een verbod worden opgelegd of kunnen beperkingen worden
gesteld. Er is sprake van een brede bevoegdheid: een verbod of beperking
kan ook worden opgelegd met betrekking tot financiële instrumenten of
gestructureerde deposito’s voordat deze op de markt zijn gebracht. Verder
is een verbod of beperking tijdelijk van aard: alleen zolang wordt voldaan
aan de in artikel 42 van de verordening opgenomen voorwaarden kan een
verbod of beperking worden opgelegd.
De bevoegdheid kan worden ingezet, indien de hiervoor genoemde
activiteiten aanleiding geven tot ernstige bezorgdheid met betrekking tot
beleggersbescherming, het ordelijk functioneren en de integriteit van de
financiële markten of de grondstoffenmarkten, of de stabiliteit van het
financiële stelsel. Er hoeft derhalve geen sprake te zijn van een overtreding. Samen met de in artikel 42, tweede lid, van de verordening
opgenomen voorwaarde dat bestaande wet- en regelgeving onvoldoende
is om de ernstige bezorgdheid weg te nemen, kan hieruit worden afgeleid
dat de bevoegdheid alleen in uitzonderlijke gevallen kan worden ingezet.
Normaal gesproken zullen bijvoorbeeld de eisen die MiFID II en de
verordening stellen aan beleggingsondernemingen afdoende zijn om de
beleggersbescherming en het ordelijk functioneren van de financiële
markten te borgen. Van een uitzonderlijke situatie kan bijvoorbeeld sprake
zijn, indien zich (technologische) ontwikkelingen voor doen die aanleiding
geven tot een situatie waarin het ordelijk functioneren van de financiële
markten bedreigd wordt, maar waarin de wet- en regelgeving nog niet
voorziet, waardoor niet effectief kan worden opgetreden. Naast de
hierboven besproken meer inhoudelijke voorwaarden, dient de AFM of
DNB zich aan bepaalde procedurele vereisten te houden. Zo moeten
bijvoorbeeld de toezichthoudende instanties van de andere lidstaten
geraadpleegd worden, moet ESMA minimaal een maand van te voren op
de hoogte worden gesteld en dient de AFM respectievelijk DNB een
kennisgeving van het opgelegde verbod of de opgelegde beperking op
haar website te publiceren.
Q (artikel 1:87)
In artikel 1:87, eerste lid, wordt een verwijzing naar de datarapporteringsdienstverlener opgenomen. Als gevolg van die wijziging kan de toezicht-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

56

houder aan een natuurlijke persoon die werkzaam is bij een datarapporteringsdienstverlener een tijdelijk verbod opleggen om binnen een dergelijke instelling een leidinggevende functie uit te oefenen.
Vanwege het ingrijpende karakter daarvan kan de toezichthouder het
tijdelijke verbod alleen opleggen bij een ernstige overtreding van de Wft
die bij artikel 1:81 beboetbaar is gesteld met een boete van de derde
categorie. Het tijdelijke verbod kan worden opgelegd aan de natuurlijke
persoon die de overtreding heeft begaan, daarvoor opdracht heeft
gegeven of die daaraan feitelijk leiding heeft gegeven. De toezichthouder
dient in een besluit tot het opleggen van een tijdelijk verbod aan te geven
welke functie of functies niet of niet langer mogen worden uitgevoerd
door de hiervoor bedoelde natuurlijke persoon. De voorgestelde wijziging
van artikel 1:87, eerste lid, strekt tot implementatie van artikel 69, tweede
lid, onderdeel f, van MiFID II.
Op grond van het derde lid van artikel 1:87 kan de bevoegdheid worden
ontzegd om voor onbepaalde tijd een leiddinggevende funcie uit te
oefenen bij een financiële onderneming of marktexploitant. Voorgesteld
wordt het toepassingsbereik van artikel 1:87, derde lid, uit te breiden tot
de datarapporteringsdienstverlener. Deze wijziging is gebaseerd op artikel
70, zevende lid, van MiFID II dat bepaalt dat lidstaten de bevoegdheid
hebben om sancties op te leggen in aanvulling op het zesde lid van dat
artikel.
R (artikel 1:93b)
De in artikel 1:93b, eerste lid, van de Wft opgenomen verwijzing naar
artikel 56, eerste lid, derde volzin, van MiFID I wordt vervangen door een
verwijzing naar de vrijwel gelijkluidende vijfde volzin van artikel 79, eerste
lid, van MiFID II. Een belangrijk verschil tussen beide volzinnen is dat de
AFM op grond van artikel 79, eerste lid, vijfde volzin, ook wordt aangewezen als contactpunt voor de toepassing van de verordening.
S (artikel 1:102)
Op grond van artikel 61, derde lid, van MiFID II dient binnen zes maanden
na ontvangst van een aanvraag van een vergunning voor het uitoefenen
van het bedrijf van datarapporteringsdienstverlener op die aanvraag te
worden beslist. Artikel 1:102, zesde lid, dat het hiervoor genoemde
richtlijnartikel verwerkt, bepaalt dat de AFM in afwijking van de algemene
beslistermijn van dertien weken binnen zesentwintig weken na ontvangst
op de aanvraag dient te beslissen. Indien de AFM niet binnen die dertien
weken op de aanvraag beslist, informeert zij de aanvrager hierover.
T (artikel 1:104)
De voorgestelde wijziging van artikel 1:104, eerste lid, verwerkt artikel 62
van MiFID II. Artikel 1:104, eerste lid, regelt de situaties waarin een
toezichthouder de door hem verleende vergunning kan wijzigen, geheel of
gedeeltelijk kan intrekken dan wel nadere voorschriften aan de vergunning kan verbinden. In artikel 1:104, eerste lid, onderdeel f, wordt een
verwijzing naar de datarapporteringsdienstverlener opgenomen zodat de
toezichthouder de vergunning die is verleend aan de datarapporteringsdienstverlener kan wijzigen, geheel of gedeeltelijk kan intrekken dan wel
nadere voorschriften aan de vergunning kan verbinden, indien de
datarapporteringsdienstverlener gedurende meer dan zes maanden zijn
bedrijf heeft gestaakt. Voorts wordt in artikel 1:104, eerste lid, onderdeel k,
een verwijzing naar de datarapporteringsdienstverlener opgenomen.
Onderdeel k ziet op de situatie dat de vergunninghouder uitdrukkelijk
heeft aangegeven zijn bedrijf niet of niet langer te zullen uitoefenen. Het
nieuwe artikel 1:104, eerste lid, onderdeel m, regelt dat de toezichthouder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

57

de vergunning van een datarapporteringsdienstverlener kan wijzigen,
geheel of gedeeltelijk kan intrekken dan wel nadere voorschriften aan de
vergunning kan verbinden, indien de datarapporteringsdienstverlener de
bij of krachtens de verordening gestelde regels op ernstige wijze en
stelselmatig heeft overtreden.
U (artikel 1:107)
Aan artikel 1:107, derde lid, van de Wft wordt een onderdeel toegevoegd.
Deze aanpassing houdt verband met het nieuwe artikel 4:91ea. Op grond
van laatstgenoemd artikel kan een MTF die aan de daartoe in 4:91ea
gestelde voorwaarden voldoet, worden geregistreerd als zogenoemde
mkb-groeimarkt. Artikel 1:107, derde lid, onderdeel o, bewerkstelligt dat
mkb-groeimarkten worden geregistreerd in het openbaar register van
artikel 1:107, eerste lid.
V (artikelen 2:58, 2:63, 2:78, 2:83, 2:89 en 2:94)
In de artikelen 2:58, 2:63, 2:78, 2:83, 2:89 en 2:94 wordt de verwijzing naar
de leden van artikel 4:9 aangepast vanwege de in dit voorstel van wet
opgenomen wijzigingen van laatstgenoemd artikel.
W (artikel 2:97)
Artikel 2:97, zevende lid, strekt tot implementatie van artikel 5, tweede lid,
van MiFID II. Het exploiteren van een OTF of MTF kwalificeert als het
verrichten van een beleggingsactiviteit. Op grond van artikel 2:96 is een
vergunning vereist voor het verrichten van een beleggingsactiviteit.
Artikel 5, tweede lid, van MiFID II geeft aan dat in afwijking van de
vergunningplicht een marktexploitant een OTF of MTF kan exploiteren,
mits wordt voldaan aan de in artikel 2:99, eerste lid, opgenomen
voorwaarden die gelden voor vergunningverlening aan een beleggingsonderneming. Dat wil zeggen dat een marktexploitant een OTF of MTF kan
exploiteren, indien de Minister van Financiën (mede op basis van advies
van de AFM) vaststelt dat de marktexploitant voldoet aan de vergunningeisen die gelden voor het verrichten van de hiervoor bedoelde beleggingsactiviteiten. Bij de beoordeling of de marktexploitant aan de eisen
voor de exploitatie van een OTF of MTF voldoet, dient zoveel mogelijk
rekening te worden gehouden met de toetsing die reeds in het kader van
de vergunning voor het exploiteren en beheren van een gereglementeerde markt heeft plaatsgevonden. Voorwaarden die in dat kader al zijn
getoetst, worden niet opnieuw getoetst.
X (artikel 2:98)
Aan artikel 2:98 wordt een lid toegevoegd. Het derde lid verwerkt artikel
92, tweede lid, onderdeel b, van MiFID II (gedeeltelijk). Op grond van
artikel 6, vierde lid, aanhef en onderdeel b, van de richtlijn beheerders van
alternatieve beleggingsinstellingen (AIFMD) kan een lidstaat een
beheerder van een beleggingsinstelling toestaan om op basis van zijn
ingevolge de AIFMD verleende vergunning (in de lidstaat van zijn zetel)
bepaalde andere activiteiten te verrichten of diensten te verlenen die niet
kwalificeren als het beheren van een beleggingsinstelling of het
aanbieden van rechten van deelneming in een beleggingsinstelling. Het
gaat daarbij om het beheren van een individueel vermogen, het in de
uitoefening van beroep of bedrijf adviseren over financiële instrumenten,
bewaring en administratie van rechten van deelneming in beleggingsinstellingen en icbe’s en het in de uitoefening van beroep of bedrijf
ontvangen en doorgeven van orders van cliënten met betrekking tot
financiële instrumenten. Omdat artikel 33 van de AIFMD, dat het beheer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

58

van beleggingsinstellingen in andere lidstaten regelt, daarin niet voorziet,
bestaat de hiervoor geschetste mogelijkheid om andere activiteiten te
verrichten of diensten te verlenen niet in de situatie dat de beheerder van
een beleggingsinstelling voornemens is de activiteiten of diensten van
artikel 6, vierde lid, van de AIFMD in een andere lidstaat te verrichten of te
verlenen. Als gevolg hiervan dient de beheerder van een beleggingsinstelling, die beschikt over een door de lidstaat van zijn zetel ingevolge de
AIFMD verleende vergunning, te voldoen aan de (extra) aanvullende
nationale voorschriften van de andere lidstaat alvorens hij naar die andere
lidstaat (vanuit een in die andere lidstaat gelegen bijkantoor of door
middel van dienstverrichting) de hiervoor bedoelde activiteiten kan
verrichten of diensten kan verlenen. Die nationale voorschriften kunnen
inhouden dat de beheerder van een beleggingsinstelling in die andere
lidstaat een (nieuwe) afzonderlijke juridische entiteit dient op te richten
alvorens hij in die lidstaat de in artikel 6, vierde lid, van de AIFMD
genoemde activiteiten mag verrichten of diensten mag verlenen. Om deze
belemmering van de grensoverschrijdende verlening van geharmoniseerde beleggingsdiensten weg te nemen, wordt artikel 33 van de AIFMD
gewijzigd door artikel 92 van MiFID II. Het derde lid van artikel 2:98
bewerkstelligt dat aan de beheerder van een beleggingsinstelling, die
beschikt over een in de lidstaat van zijn zetel verleende vergunning als
bedoeld in artikel 6, eerste lid, van de AIFMD op grond waarvan het hem
is toegestaan activiteiten of diensten als bedoeld in artikel 6, vierde lid,
van de AIFMD te verrichten of te verlenen, door de andere lidstaat waarin
of waarnaar hij die activiteiten wil verrichten of diensten wil verlenen niet
kan worden onderworpen aan extra nationale voorschriften, indien hij de
relevante kennisgevingvereisten in acht neemt en handelt overeenkomstig
de door de lidstaat van zijn zetel verleende vergunning. In verband
hiermee bepaalt artikel 2:98, derde lid, dat de hiervoor bedoelde
beheerder van een beleggingsinstelling niet wordt onderworpen aan de
vergunningplicht van artikel 2:96 van de Wft.39
Y (artikel 2:99)
De wijzigingen van artikel 2:99, eerste lid, van de Wft houden verband met
de introductie van artikel 2:99a waarin wordt voorgeschreven dat een
beleggingsonderneming met zetel in een staat die geen lidstaat is en die
voornemens is om in Nederland beleggingsdiensten te verlenen of
beleggingsactiviteiten te verrichten een bijkantoor in Nederland dient te
vestigen. In artikel 2:99a worden de eisen opgenomen waaraan het in
Nederland gelegen bijkantoor van een beleggingsonderneming met zetel
in een staat die geen lidstaat is, dient te voldoen. Om het onderscheid
tussen artikel 2:99 en artikel 2:99a duidelijk te maken wordt in de aanhef
van artikel 2:99, eerste lid, aangegeven dat de aanvrager van een
vergunning met zetel in Nederland dient te voldoen aan het bepaalde in
artikel 2:99, eerste lid. Het in het eerste lid, tweede volzin, van artikel 2:99
bepaalde wordt ook overbodig door de introductie van artikel 2:99a.
Z (artikel 2:99a)
Artikel 2:99a verwerkt de artikelen 39 tot en met 41 van MiFID II. Artikel 39,
eerste lid, van MiFID II geeft lidstaten de mogelijkheid om voor te
schrijven dat een beleggingsonderneming met zetel in een staat die geen
lidstaat is een bijkantoor moet vestigen op hun grondgebied, indien die
beleggingsonderneming voornemens is in die lidstaat beleggingsdiensten
te verlenen aan niet-professionele beleggers of personen die op verzoek
worden behandeld als professionele beleggers overeenkomstig bijlage II,
39

Vergelijk artikel 1 van de Tijdelijke regeling richtlijn markten voor financiële instrumenten 2014
(Stcrt. 2014, 20159).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

59

afdeling II, van MiFID II. Voorgesteld wordt om het verplichte bijkantoor
ook te introduceren voor beleggingsondernemingen die beleggingsdiensten verlenen aan of beleggingsactiviteiten verrichten voor professionele beleggers of in aanmerking komende tegenpartijen. In lijn met
artikel 39 van de richtlijn wordt in artikel 2:99a, eerste lid, onderdeel a, de
verplichting geïntroduceerd tot het vestigen van een bijkantoor in
Nederland voor een beleggingsonderneming met zetel in een staat die
geen lidstaat is die in Nederland beleggingsdiensten wil verlenen. Deze
beleggingsondernemingen zijn onderworpen aan de vergunningplicht op
grond van artikel 2:96 van de Wft. De toepasselijke vergunningeisen zijn
opgenomen in artikel 2:99a, waaronder ook het vereiste van het vestigen
van een bijkantoor (het eerste lid). De verplichte vestiging van een
bijkantoor verplicht de beleggingsonderneming niet om alle diensten
vanuit het bijkantoor te verlenen. Het is immers denkbaar dat een
beleggingsonderneming met zetel in een staat die geen lidstaat is voor
bepaalde diensten gebruik maakt van expertise die bij buitenlandse
onderdelen van de beleggingsonderneming aanwezig is. Het bijkantoor
kan onderdelen van de dienstverlening uitbesteden, maar blijft daarbij
verantwoordelijk voor de dienstverlening en is het aanspreekpunt voor de
cliënten in Nederland. De overige vergunningeisen volgen uit artikel
2:99a, eerste en tweede lid. Een van de eisen betreft het beschikken over
een minimumbedrag aan eigen vermogen. Hierbij geldt dat het eigen
vermogen vrij beschikbaar is voor het bijkantoor (zie artikel 39, tweede lid,
onderdeel c, van MiFID II). Het derde lid van artikel 2:99a bepaalt dat bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur regels worden gesteld met
betrekking tot de gegevens die bij een vergunningaanvraag moeten
worden overgelegd.
AA (artikel 2:100)
Artikel 2:100, derde lid, komt te vervallen. Artikel 2:100, derde lid, (nieuw)
verwerkt artikel 35, tweede lid, laatste volzin, van MiFID II. Op grond van
MiFID II zijn de artikelen die van toepassing zijn op een bijkantoor
eveneens van toepassing op een verbonden agent die in een andere
lidstaat is gevestigd. Het is daarbij niet relevant of de desbetreffende
beleggingsonderneming in die andere lidstaat ook een bijkantoor heeft.
AB (artikel 2:102a)
Artikel 2:102a verwerkt artikel 47, derde lid, van de verordening. Op grond
van het laatstgenoemde artikel kan een beleggingsonderneming met zetel
in een staat die geen lidstaat is en ten aanzien waarvan de wetgeving en
het toezicht als gelijkwaardig zijn erkend door de Europese Commissie en
die een bijkantoor heeft gevestigd in een lidstaat in overeenstemming met
de voorschriften die voortvloeien uit artikel 39 van MiFID II, beleggingsdiensten verlenen aan of beleggingsactiviteiten verrichten voor in
aanmerking komende tegenpartijen of professionele beleggers in de zin
van bijlage II, afdeling I, van MiFID II in andere lidstaten zonder dat het
nodig is in die andere lidstaten een bijkantoor te vestigen. In artikel 2:102a
wordt de in de artikelen 2:100 en 2:102 neergelegde notificatieprocedure,
die geldt voor het verrichten van diensten naar Nederland vanuit een
andere lidstaat, van overeenkomstige toepassing verklaard.
AC (artikel 2:103a)
Artikel 2:103a verwerkt artikel 34, zevende lid, van MiFID II. Artikel 2:103a,
eerste lid, bepaalt dat een beleggingsonderneming die een MTF exploiteert en die voornemens is om in een andere lidstaat voorzieningen te
treffen waardoor in de lidstaat gevestigde gebruikers, deelnemers of
leden toegang krijgen tot deze MTF verplicht zijn een dergelijk voornemen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

60

mede te delen aan de AFM. Het eerste lid van artikel 2:103a wordt zodanig
gewijzigd dat een beleggingsonderneming die een OTF exploiteert
eveneens verplicht is een voornemen om in een andere lidstaat dergelijke
voorzieningen te treffen aan de AFM mede te delen. Het eerste lid is ook
van toepassing op een exploitant van een gereglementeerde markt die
een OTF of MTF in Nederland exploiteert. Voorts wordt in artikel 2:103a,
eerste lid, een verwijzing opgenomen naar de «gebruikers» van een OTF
of MTF. Onder gebruikers van dergelijke voorzieningen moeten, op grond
van overweging 16 van de preambule van MiFID II, worden verstaan
personen die uitsluitend langs directe elektronische weg toegang hebben
tot handelsplatformen. Personen die toegang hebben tot gereglementeerde markten of MTFs worden leden of deelnemers genoemd, waarbij
beide termen door elkaar kunnen worden gebruikt.
Artikel 2:103a, tweede lid, bepaalt, conform artikel 34, zevende lid, van
MiFID II, dat de AFM onverwijld aan de toezichthoudende instantie van de
relevante lidstaat de identiteitsgegevens dient mede te delen van de leden
of deelnemers aan de OTF of MTF.
AD (artikel 2:103b)
Het nieuwe artikel 2:103b, dat artikel 92 van MiFID II implementeert, ziet
op de situatie dat een beheerder van een beleggingsinstelling met zetel in
een andere lidstaat als bedoeld in artikel 2:98, derde lid, van de Wft
voornemens is door middel van een bijkantoor in Nederland of door
middel van dienstverrichting naar Nederland activiteiten of diensten als
bedoeld in artikel 6, vierde lid, van de AIFMD te verrichten of te verlenen.
Het gaat daarbij om het beheren van individueel vermogen, het geven van
beleggingsadvies, het doorgeven en ontvangen van orders van cliënten
met betrekking tot financiële instrumenten en het bewaren en administreren van rechten van deelneming in belggingsinstellingen of icbe’s.40
Artikel 2:103b bepaalt dat een dergelijke beheerder van een beleggingsinstelling pas kan overgaan tot het daadwerkelijk in Nederland verrichten of
verlenen van de hiervoor bedoelde activiteiten of diensten nadat de AFM
daarvan, overeenkomstig de notificatieprocedure van artikel 33 van de
AIFMD, in kennis is gesteld.41
AE (de artikelen 2:103c, 2:103d, 2:103e en 2:103f)
artikel 2:103c
Artikel 2:103c, eerste lid, van de Wft, dat 59, eerste lid, van de MiFID II,
verwerkt, introduceert een vergunningplicht voor het in Nederland
verlenen van datarapporteringsdiensten. Het eerste lid van artikel 2:103c
bevat net als de overeenkomstige bepalingen in het Deel Markttoegang
financiële ondernemingen Wft een verbodstelsel. Op grond van dat
verbod is het een ieder verboden in Nederland datarapporteringsdiensten
te verlenen, tenzij de AFM daartoe een vergunning heeft verleend.
Het tweede lid van artikel 2:103c bepaalt dat de AFM in een door haar te
verlenen vergunning voor het in Nederland verlenen van datarapporteringsdiensten moet vermelden voor welke in de definitie van datarapporteringsdienst in artikel 1:1 van de Wft onderscheiden werkzaamheden zij
de vergunning verleent. Daarbij dient de AFM onderscheid te maken
tussen de volgende werkzaamheden: het exploiteren van een goedgekeurde publicatieregeling, het verstrekken van een consolidated tape en
het exploiteren van een goedgekeurd rapporteringsmechanisme. Artikel
2:103c, tweede lid, verwerkt artikel 60, eerste lid, van MiFID II.

40
41

Vergelijk artikel 2:67a, tweede lid, van de Wft.
Vergelijk artikel 1, tweede lid, aanhef en onderdeel b, van de Tijdelijke regeling richtlijn
markten voor financiële instrumenten 2014 (Stcrt. 2014, 20159).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

61

artikel 2:103d
In het eerste lid van artikel 2:103d zijn de eisen opgenomen waaraan de
aanvrager moet voldoen om een vergunning als bedoeld in artikel 2:103c,
eerste lid, te verkrijgen. In artikel 2:103d, eerste lid, onderdelen a, b en c,
wordt verwezen naar de artikelen 4:9, eerste lid, 4:10, eerste lid, en 4:14,
eerste lid, van de Wft. Deze vergunningeisen zijn ontleend aan het
bepaalde in artikel 63, eerste en vierde lid, van MiFID II. Artikel 2:103d,
tweede lid, bepaalt welke gegevens de aanvrager bij de vergunningaanvraag dient te overleggen. Voorts bevat het tweede lid van artikel 2:103d
een wettelijke grondslag om bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur nadere regels te kunnen stellen met betrekking tot de bij de
vergunningaanvraag te overleggen gegevens.
Tenslotte wordt opgemerkt dat de AFM geen gehele of gedeeltelijke
ontheffing van de in het eerste lid van artikel 2:103d neergelegde
vergunningeisen kan verlenen, omdat de richtlijn niet in een zodanige
bevoegdheid voorziet.
artikel 2:103e
In artikel 2:103e, dat artikel 59, tweede lid, van MiFID II verwerkt, zijn twee
uitzonderingen op de vergunningplicht van artikel 2:103c, eerste lid,
opgenomen. Op grond van het eerste lid van artikel 2:103e geldt de
vergunningplicht voor het in Nederland verlenen van datarapporteringsdiensten niet voor een beleggingsonderneming die beschikt over een
door de AFM verleende vergunning als bedoeld in artikel 2:96, eerste lid,
van de Wft voor het exploiteren van een MTF of OTF, indien de beleggingsonderneming (jegens de AFM) aantoont dat zal worden voldaan aan
de in artikel 2:103d, eerste lid, neergelegde eisen. Die laatste voorwaarde
strekt tot uitvoering van de in artikel 59, tweede lid, eerste volzin, van
MiFID II opgenomen zinsnede «mits eerst is vastgesteld dat deze deze titel
naleven». Artikel 2:103c, tweede lid, regelt dat het verbod van artikel
2:103c, eerste lid, niet van toepassing is op een marktexploitant waaraan
een vergunning als bedoeld in artikel 5:26, eerste lid, van de Wft is
verleend en die voornemens is tevens datarapporteringsdiensten te
verlenen. Ook voor een dergelijke marktexploitant geldt dat het hiervoor
bedoelde verbod alleen dan niet voor hem geldt, indien hij aantoont dat
zal worden voldaan aan de eisen genoemd in artikel 2:103d, eerste lid. De
in artikel 59, tweede lid, eerste volzin, van MiFID II opgenomen zinsnede
«die een handelsplatform exploiteert» is niet verwerkt in artikel 2:103e,
tweede lid, omdat een marktexploitant per definitie een handelsplatform,
een gereglementeerde markt, exploiteert. Het derde lid van artikel 2:103e,
dat de tweede volzin van artikel 59, tweede lid, implementeert, bepaalt dat
een vergunning als bedoeld in het eerste en tweede lid van artikel 2:103e
dient te vermelden welke in de definitie van datarapporteringsdienst in
artikel 1:1 van de Wft onderscheiden diensten de (vergunninghoudende)
beleggingsonderneming respectievelijk marktexploitant mag verlenen.
artikel 2:103f
Het voorgestelde artikel 2:103f, aanhef en onderdeel a, dat artikel 60,
tweede lid, van MiFID II implementeert, ziet op de situatie dat een
datarapporteringsdienstverlener met zetel in een andere lidstaat
voornemens is in Nederland datarapporteringsdiensten te verlenen.
Indien deze datarapporteringsdienstverlener beschikt over een door de
toezichthoudende instantie van die andere lidstaat verleende vergunning
voor het verlenen van datarapporteringsdiensten kan hij op basis van het
aan die vergunning verbonden Europees paspoort in Nederland datarapporteringsdiensten verlenen. Dit kan de datarapporteringsdienstverlener
rechtstreeks doen door middel van dienstverrichting naar Nederland dan
wel vanuit een in Nederland gelegen bijkantoor. MiFID II bevat geen eis
van notificatie voor (vergunninghoudende) datarapporteringsdienstverleners met zetel in een lidstaat die voornemens zijn in een andere lidstaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

62

datarapporteringsdiensten te verlenen. Dit betekent dat een dergelijke
datarapporteringsdienstverlener in Nederland datarapporteringsdiensten
mag verlenen zonder dat hij de toezichthoudende instantie van die andere
lidstaat of de AFM van dat voornemen in kennis moet stellen. Door het
achterwege laten in MiFID II van een notificatievereiste voor het grensoverschrijdend verlenen van datarapporteringsdiensten worden de met
een dergelijke eis verband houdende administratieve lasten en nalevingskosten vermeden en wordt voorkomen dat moet worden gewacht op het
verstrijken van bepaalde termijnen, voordat kan worden aangevangen
met het verlenen van datarapporteringsdiensten.
Artikel 2:103f, aanhef en onderdeel b, bevat een met onderdeel a van dat
artikel vergelijkbare regeling voor beleggingsondernemingen met zetel in
een andere lidstaat die voornemens zijn in Nederland datarapporteringsdiensten te verlenen. Indien een dergelijke beleggingsonderneming
beschikt over een door de toezichthoudende instantie van die andere
lidstaat verleende vergunning voor het exploiteren van een MTF of OTF
op basis waarvan het de beleggingsonderneming is toegestaan om tevens
(bepaalde) datarapporteringsdiensten te verlenen, kan de beleggingsonderneming in Nederland datarapporteringsdiensten verlenen zonder dat
een notificatieprocedure behoeft te worden doorlopen. Onderdeel b van
artikel 2:103f verwerkt artikel 59, tweede lid, van MiFID II.
Alhoewel geen eis van notificatie geldt, zal een (vergunninghoudende)
datarapporteringsdienstverlener met zetel in een andere lidstaat die
voornemens is in Nederland een goedgekeurd rapporteringsmechanisme
als bedoeld in onderdeel c van de definitie van datarapporteringsdienst in
artikel 1:1 te exploiteren, zich in de praktijk (wel) bij de AFM moeten
melden voordat hij deze datarapporteringsdienst in Nederland kan
verlenen. De AFM zal de exploitant van het goedgekeurd rapporteringsmechanisme immers toegang tot haar systemen moeten verlenen, zodat
die exploitant (namens een of meerdere beleggingsondernemingen)
bijzonderheden van transacties in financiële instrumenten kan rapporteren
aan de AFM.
AF (artikel 2:104)
Het voorgestelde derde lid van artikel 2:104 bevat een grondslag om bij
ministeriële regeling vrijstelling te kunnen verlenen van de in 2:99a, eerste
lid, van die wet, bedoelde voorschriften. Laatstgenoemd artikel regelt dat
de AFM op aanvraag een vergunning kan verlenen aan een beleggingsonderneming met zetel in een staat die geen lidstaat is die voornemens is in
Nederland beleggingsdiensten te verlenen, indien die beleggingsonderneming voldoet aan het bepaalde in artikel 2:99a, eerste lid. Aan een
gehele of gedeeltelijke vrijstelling van de in artikel 2:99a, eerste lid,
bedoelde voorschriften kunnen voorschriften worden verbonden. De
woorden «geheel of gedeeltelijk» in het derde lid van artikel 2:104 maken
duidelijk dat de vrijstelling kan worden beperkt tot een of meerdere van de
in artikel 2:99a, eerste lid, opgenomen of daarop gebaseerde onderdelen.
Het voornemen bestaat om op basis van artikel 2:104, derde lid, beleggingsondernemingen met zetel in een staat de geen lidstaat is waar het
financieel toezicht op deze financiële ondernemingen voldoende
waarborgen biedt ten aanzien van de belangen die de Wft beoogt te
beschermen, vrij te stellen van een of meerdere van de artikel 2:99a,
eerste lid, genoemde voorschriften, indien deze beleggingsondernemingen voornemens zijn in Nederland uitsluitend beleggingsdiensten te
verlenen aan in aanmerking komende tegenpartijen of professionele
beleggers in de zin van bijlage II, afdeling I, van MiFID II.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

63

AG (artikel 2:126a)
Artikel 2:126a ziet op de situatie dat een Nederlandse beheerder van een
beleggingsinstelling met zetel in Nederland, die beschikt over een op
grond van artikel 2:65 van de Wft verleende vergunning voor het
uitoefenen van zijn beroep of bedrijf, het voornemen heeft de in artikel
2:67a, tweede lid, van de Wft bedoelde activiteiten of diensten in een
andere lidstaat te verrichten of te verlenen. Het gaat daarbij om de
volgende activiteiten of diensten: het beheren van een individueel
vermogen, het in de uitoefening van beroep of bedrijf adviseren over
financiële instrumenten, bewaring en administratie van rechten van
deelneming in beleggingsinstellingen en icbe’s en het in de uitoefening
van beroep of bedrijf ontvangen en doorgeven van orders van cliënten
met betrekking tot financiële instrumenten. Deze activiteiten en diensten
kunnen vanuit een bijkantoor gelegen in een andere lidstaat worden
verricht of verleend of rechtstreeks (zonder bijkantoor) door middel van
het verrichten van diensten naar die andere lidstaat. Echter, de hiervoor
bedoelde Nederlandse beheerder van een beleggingsinstelling is daartoe
alleen bevoegd, indien de aan hem ingevolge de Wft verleende
vergunning voor het uitoefenen van zijn beroep of bedrijf (ook) ziet op het
verrichten van of het verlenen van de in artikel 2:67a, tweede lid, bedoelde
activiteiten of diensten. Voorts regelt artikel 2:126a de nadere
voorwaarden waaraan moet zijn voldaan voordat die Nederlandse
beheerder van een beleggingsinstelling daadwerkelijk kan overgaan tot
het verrichten van of het verlenen van de hiervoor bedoelde activiteiten of
diensten. Tot die nadere voorwaarden behoort onder meer het hebben
doorlopen van de notificatieprocedure van artikel 2:121d van de Wft en
het overleggen (aan de AFM) van een programma van werkzaamheden
dat in ieder geval vermeldt welke activiteiten of diensten als bedoeld in
artikel 2:67a, tweede lid, de beheerder voornemens is te verrichten of te
verlenen in die andere lidstaat.
Het voorgestelde artikel 2:126a strekt tot implementatie van artikel 92,
tweede lid, van MiFID II dat de artikelen 4, eerste lid, onderdeel r, en 33
van de AIFMD wijzigt.42
AH (artikel 2:127)
De voorgestelde wijzigingen van artikel 2:127 houden verband met artikel
35 van MiFID II. Het eerste lid van artikel 2:127 wordt aangepast om
inconsistenties in de tekst te herstellen. Op grond van dat eerste lid kan
een beleggingsonderneming met zetel in Nederland die een vergunning
als bedoeld in artikel 2:96 van de Wft heeft en een beheerder van een icbe
met een vergunning als bedoeld in artikel 2:69b, eerste lid, aanhef en
onderdeel a, van de Wft vanuit een in een andere lidstaat gelegen
bijkantoor beleggingsdiensten verlenen of beleggingsactiviteiten
verrichten, mits de AFM met dit voornemen instemt. Artikel 2:127, derde
lid, bevat een verwijzing naar artikel 2:122, eerste lid. Laatstgenoemd
artikel ziet op beheerders van icbe’s en niet op beleggingsondernemingen.
In verband hiermee wordt in artikel 2:127, derde lid, het begrip «beleggingsondernemingen»vervangen door het begrip «beheerders van een
icbe». Het vierde lid van artikel 2:127 verwerkt artikel 35, tweede lid, van
MiFID II. In artikel 35, tweede lid, van MiFID II is bepaald dat een beleggingsonderneming die gebruik wil maken van een verbonden agent die
gevestigd is in een lidstaat waar de beleggingsonderneming geen
bijkantoor heeft, de notificatieprocedure voor bijkantoren dient te volgen.
De verbonden agent die in een andere lidstaat is gevestigd, is onderworpen aan de artikelen die gelden voor bijkantoren. Een beheerder van
42

Vergelijk artikel 3 van de Tijdelijke regeling richtlijn markten voor financiële instrumenten 2014
(Stcrt. 2014, 20159).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

64

een icbe kan geen gebruik maken van een verbonden agent in een andere
lidstaat.
AI (artikel 2:128)
De in dit onderdeel opgenomen wijziging van artikel 2:128, tweede lid,
verwerkt artikel 35, derde lid, van MiFID II. De wijziging, die van
technische aard is, betreft de aanpassing van een verwijzing. Het
gewijzigde vijfde lid van artikel 2:128, dat artikel 35, tiende lid, van MiFID II
verwerkt, bepaalt dat voorgenomen wijzigingen met betrekking tot de
verstrekte gegevens op grond van artikel 2:127, tweede lid, ten minste een
maand voordat de wijzigingen worden doorgevoerd, dienen te worden
gemeld aan de AFM.
AJ (artikel 2:128a)
Artikel 2:128a verwerkt artikel 35, zevende lid, van MiFID II. Op grond van
het laatstgenoemde artikel geldt een notificatieprocedure voor een bank
met zetel in een lidstaat die voornemens is om in een andere lidstaat
beleggingsdiensten of beleggingsactiviteiten alsmede nevendiensten te
verlenen respectievelijk te verrichten door middel van een in de andere
lidstaat gevestigde verbonden agent. Deze notificatieprocedure komt
grotendeels overeen met de notificatieprocedure die geldt voor een
beleggingsonderneming die voornemens is een bijkantoor te vestigen in
een andere lidstaat. Op grond van artikel 2:128a, eerste lid, dient een bank
met zetel in Nederland, die een vergunning van de Europese Centrale
Bank of DNB heeft op grond waarvan zij beleggingsdiensten kan verlenen
en die voornemens is om in een andere lidstaat beleggingsdiensten te
verlenen door middel van een in een andere lidstaat gevestigde
verbonden agent, daarvoor instemming van de AFM te verkrijgen. Het
tweede lid van artikel 2:128a bepaalt dat de gegevens die bij een
dergelijke aanvraag moeten worden meegestuurd, worden vastgesteld bij
of krachtens een algemene maatregel van bestuur. De AFM zal in beginsel
instemmen met een dergelijk voornemen van de bank, tenzij zij, gelet op
het voornemen van de bank, van oordeel is dat de bedrijfsvoering van de
bank of haar financiële positie niet toereikend is (derde lid). De AFM
vraagt advies aan DNB alvorens zij op de aanvraag beslist. De AFM dient
binnen drie maanden na ontvangst van de aanvraag een besluit te nemen
en daarvan mededeling te doen aan de toezichthoudende instantie van de
lidstaat waar de verbonden agent is gevestigd alsmede aan DNB en de
bank zelf. Het vierde lid van artikel 2:128a bepaalt dat de AFM binnen twee
maanden na de datum van de mededeling, bedoeld in het vierde lid, een
mededeling aan de bank doet over de eventuele voorwaarden die de
toezichthoudende instantie in de lidstaat van ontvangst heeft verbonden
aan het uitvoeren van de werkzaamheden in die lidstaat. Artikel 35,
zevende lid, vierde alinea, van MiFID II bepaalt dat indien de toezichthoudende instantie van de lidstaat van herkomst niet reageert binnen twee
maanden na de datum van verzending van de mededeling van de AFM, de
bank kan aanvangen met het verlenen van desbetreffende beleggingsdiensten in de andere lidstaat door middel van de verbonden agent.
Artikel 2:128a laat onverlet de regels die voor banken gelden op grond van
afdeling 2.3.2 van de Wft. In die afdeling zijn onder meer de regels
opgenomen voor het verlenen van diensten door een bank vanuit een in
een andere lidstaat gelegen bijkantoor.
AK (artikel 2:129)
De wijziging van artikel 2:129, eerste lid, verwerkt artikel 34, tweede lid,
van MiFID II. Artikel 2:129, eerste lid, wordt aangepast om inconsistenties
in de wettekst te herstellen. In het gewijzigde eerste lid wordt onderscheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

65

gemaakt tussen een beleggingsonderneming met zetel in Nederland die
een vergunning als bedoeld in artikel 2:96 van de Wft heeft en een
beheerder van een icbe die een vergunning als bedoeld in artikel 2:69b,
eerste lid, aanhef en onderdeel a, van de Wft heeft. In het eerste lid,
aanhef en onderdeel 1, onder 3°, wordt de verwijzing naar beleggingsactiviteiten verwijderd omdat een verbonden agent alleen beleggingsdiensten
kan verlenen als bedoeld in onderdeel a, b of d van de definitie van
«verlenen van een beleggingsdienst» in artikel 1:1 van de Wft.
De aanpassing van artikel 2:129, tweede lid, verwerkt artikel 34, derde lid,
van MiFID II en betreft een technische wijziging die verband houdt met de
aangepaste nummering van de artikelen in MiFID II. Het derde lid verwerkt
artikel 34, vierde lid, van MiFID II. Artikel 2:129, vijfde lid, verwerkt artikel
34, vijfde lid, van MiFID II. Dit artikel bepaalt dat een bank die voornemens
is beleggingsdiensten te verlenen naar een andere lidstaat door middel
van een verbonden agent, de identiteitsgegevens van deze verbonden
agent moet meedelen aan de toezichthoudende instantie van de lidstaat
van herkomst. Voor zover het een verbonden agent betreft die in de
lidstaat van herkomst is gevestigd, dient de toezichthoudende instantie in
de lidstaat van herkomst de identiteitsgegevens van de verbonden agent
door te zenden aan de toezichthoudende instantie van de lidstaat van
ontvangst, die deze gegevens publiceert. Deze notificatieprocedure is
grotendeels hetzelfde als de notificatieprocedure die voor een beleggingsonderneming geldt met betrekking tot het verlenen van beleggingsdiensten door middel van een verbonden agent. Derhalve wordt artikel
2:129, eerste en tweede lid, van overeenkomstige toepassing verklaard op
banken. Het vorengaande houdt in dat een bank met zetel in Nederland
die een vergunning voor de uitoefening van het bedrijf van bank van de
Europese Centrale Bank of DNB heeft op grond waarvan zij tevens
beleggingsdiensten mag verlenen en die voornemens is om voor de
eerste maal naar een andere lidstaat beleggingsdiensten te verlenen, de
identiteitsgegevens van de verbonden agent moet meedelen aan de AFM.
De AFM zendt deze gegevens, uiterlijk een maand na ontvangst daarvan,
aan de toezichthoudende instantie die in de lidstaat van ontvangst als
contactpunt is aangewezen op grond van artikel 79, eerste lid, van MiFID
II. Het ligt in de rede dat de AFM met betrekking tot deze notificatieprocedure waar nodig samenwerkt met DNB. Dit artikel laat de regels die
voor banken gelden op grond van afdeling 2.3.2. onverlet. In die afdeling
zijn onder meer de regels voor het verrichten van diensten door een bank
naar een andere lidstaat opgenomen.
AL (artikel 2:129a)
Artikel 2:129a verwerkt artikel 47, derde lid, van de verordening. Op grond
van het laatstgenoemde artikel kan een beleggingsonderneming met zetel
in een staat die geen lidstaat is en ten aanzien waarvan de wetgeving en
het toezicht als gelijkwaardig is erkend door de Europese Commissie en
die een bijkantoor heeft gevestigd in een lidstaat in overeenstemming met
de voorschriften die voortvloeien uit artikel 39 van MiFID II, beleggingsdiensten verlenen aan of beleggingsactiviteiten verrichten voor in
aanmerking komende tegenpartijen of professionele beleggers in de zin
van bijlage II, afdeling I, van MiFID II naar een andere lidstaat zonder dat
het nodig is in die andere lidstaat een bijkantoor te vestigen. Artikel 2:129
van de Wft is van overeenkomstige toepassing op beleggingsondernemingen als bedoeld in artikel 2:129a.
AM (artikel 3:259)
De in artikel 3:259, eerste lid, opgenomen verwijzing naar MiFID I wordt
vervangen door een verwijzing naar MiFID II.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

66

AN (artikel 3A:56)
In de aanhef van artikel 3A:56 van de Wft wordt niet langer verwezen naar
de artikelen 4:4b en 5:32g van die wet, maar naar de artikelen 1:77d en
1:77e van de Wft. De voorgestelde wijziging van artikel 3A:56 is noodzakelijk omdat de inhoud van de artikelen 4:4b en 5:32g wordt opgenomen
in de artikelen 1:77d en 1:77e. In verband hiermee komen de artikelen 4:4b
en 5:32g te vervallen.
AO (artikel 4:1)
Aan het eerste lid van artikel 4:1 wordt een onderdeel h toegevoegd.
Artikel 4:1, eerste lid, aanhef en onderdeel h, bewerkstelligt dat het Deel
Gedragstoezicht financiële ondernemingen van de Wft, tenzij anders is
bepaald, van toepassing is op datarapporteringsdienstverleners als
bedoeld in artikel 1:1 van de Wft die bevoegd zijn in Nederland datarapporteringsdiensten te verlenen. Datarapporteringsdienstverleners moeten
op grond van de Wft voldoen aan de in afdeling 2.2.12a van die wet
neergelegde vergunningplicht en vergunningeisen en aan enige in het
Deel Gedragstoezicht financiële ondernemingen van de Wft opgenomen
gedragsregels (de artikelen 4:9, eerste lid, 4:10, eerste lid, artikel 4:11,
eerste en derde lid, en artikel 4:14, eerste en tweede lid, van de Wft).
Artikel 4:1, tweede lid, verwerkt artikel 35, achtste lid, van MiFID II. Op
grond van artikel 35, achtste lid, van MiFID II is de toezichthoudende
instantie van de lidstaat van ontvangst verantwoordelijk voor de naleving
door het bijkantoor van een beleggingsonderneming van de in dat artikel
genoemde artikelen uit MiFID II en de verordening. Artikel 4:1, tweede lid,
verwijst naar de artikelen in de Wft waarin de desbetreffende artikelen uit
MiFID II zijn verwerkt. Daarnaast verwijst dit artikel naar de artikelen uit de
verordening die rechtstreeks van toepassing zijn. De AFM houdt op grond
van artikel 4:1, tweede lid, toezicht op het bijkantoor ten aanzien van de
beleggingsdiensten en beleggingsactiviteiten die door het desbetreffende
bijkantoor in Nederland worden verleend, onderscheidenlijk verricht. De
AFM houdt echter geen toezicht op beleggingsondernemingen als
bedoeld in artikel 2:102a van de Wft die vanuit een in een andere lidstaat
gelegen bijkantoor naar Nederland beleggingsdiensten verlenen of
beleggingsactiviteiten verrichten.
Het nieuwe zevende lid van artikel 4:1 regelt dat het bepaalde ingevolge
het Deel Gedragstoezicht financiële ondernemingen van de Wft in
beginsel niet van toepassing is op beheerders van een beleggingsinstelling met zetel in een andere lidstaat als bedoeld in artikel 2:98, derde
lid, van de Wft, die door middel van een bijkantoor in Nederland activiteiten of diensten als bedoeld in artikel 6, vierde lid, van de AIFMD
verrichten of verlenen. Echter, artikel 4:1, zevende lid, bepaalt tevens dat
enige in het Deel Gedragstoezicht financiële ondernemingen opgenomen
artikelen van toepassing zijn op de hiervoor bedoelde beheerders van
beleggingsinstellingen. Die artikelen bevatten onder meer voorschriften
met betrekking tot de bedrijfsvoering, de informatieverstrekking aan
cliënten en de passendheidstoets. Artikel 4:1, zevende lid, verwerkt artikel
92 van MiFID II. Een beheerder van een beleggingsinstelling is het niet
toegestaan om in zijn lidstaat van herkomst uitsluitend de in artikel 6,
vierde lid, van de AIFMD bedoelde activiteiten of diensten te verrichten of
verlenen (zie artikel 2:67a, vierde lid, aanhef en onderdeel a, van de Wft).
Het is een dergelijke beheerder van een beleggingsinstellingn op grond
van artikel 92, tweede lid, aanhef en onderdeel a, van MiFID II echter wel
toegestaan in een andere lidstaat uitsluitend de hiervoor bedoelde
activiteiten of diensten te verrichten of te verlenen. In verband hiermee
regelt het voorgestelde achtste lid van artikel 4:1, dat eveneens strekt tot
implementatie van artikel 92 van MiFID II, dat het bepaalde ingevolge het
Deel Gedragstoezicht financiële ondernemingen van de Wft niet van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

67

toepassing is op beheerders van een beleggingsinstelling met zetel in een
andere lidstaat, die door middel van dienstverrichting in Nederland de in
artikel 6, vierde lid, van de AIFMD bedoelde activiteiten of diensten in
verrichten of verlenen.
AP (artikel 4:2e)
In paragraaf 2.7 van het algemeen deel van deze toelichting is uiteengezet
waarom de Europese wetgever gestructureerde deposito’s onder het
toepassingsbereik van MiFID II heeft gebracht en wat voor de toepassing
van MiFID II moet worden verstaan onder een gestructureerde deposito.43
Onderhavig artikel regelt welke in het Deel Gedragstoezicht financiële
ondernemingen van de Wft opgenomen voorschriften van toepassing zijn
op banken en beleggingsondernemingen die aan cliënten gestructureerde
deposito’s verkopen of aan hen advies verlenen met betrekking tot
dergelijke beleggingsproducten. De hiervoor bedoelde voorschriften
hebben onder meer betrekking op vakbekwaamheid, integere en
beheerste bedrijfsuitoefening, informatieverstrekking aan cliënten, de
passenheidsheidstoets en geschiktheidstoets. Artikel 4:2e van de Wft
verwerkt artikel 1, vierde lid, van MiFID II.
AQ (artikel 4:4b)
De inhoud van artikel 4:4b wordt opgenomen in de artikelen 1:77d en
1:77e. In verband hiermee komt artikel 4:4b te vervallen.
AR (artikel 4:8)
Artikel 4:8, vierde lid, bepaalt dat afdeling 4.2.1 van de Wft niet van
toepassing is op beleggingsondernemingen die voor de uitoefening van
het bedrijf van bank een door DNB verleende vergunning hebben.
Hetzelfde geldt voor beleggingsondernemingen die voor de uitoefening
van het bedrijf van financiële instelling een door DNB verleende verklaring
van ondertoezichtstelling hebben. Artikel 4:9, derde en vierde lid, wordt
op deze beleggingsondernemingen van toepassing verklaard om te
bewerkstelligen dat werknemers en andere natuurlijke personen die onder
verantwoordelijkheid van de beleggingsonderneming cliënten informeren
over financiële instrumenten of die zich rechtstreeks bezighouden met het
verlenen van een beleggingsdienst of een nevendienst aan cliënten
vakbekwaam zijn.
In artikel 4:8, vijfde en zesde lid, wordt de verwijzing naar de leden van
artikel 4:9 aangepast vanwege de vernummering van artikel 4:9, derde en
vierde lid, tot artikel 4:9, vierde en vijfde lid.
AS (artikel 4:9)
De voorgestelde wijzigingen van artikel 4:9, eerste en zevende lid, (nieuw)
strekken tot implementatie van artikel 63, eerste lid, van MiFID II. In artikel
4:9, eerste lid, eerste volzin, wordt een verwijzing opgenomen naar de
datarapporteringsdienstverlener. Hiermee wordt bewerkstelligd dat het
dagelijks beleid van een datarapporteringsdienstverlener moet worden
bepaald door personen die geschikt zijn in verband met de uitoefening
van dat bedrijf. Indien binnen de datarapportingsdienstverlener een
orgaan is belast met het toezicht op het beleid en de algemene gang van
zaken van de datarapporteringsdienstverlener, dienen op grond van artikel
4:9, eerste lid, tweede volzin, de personen die dat toezicht uitoefenen
daartoe geschikt te zijn. Onderhavige wijziging van artikel 4:9, eerste lid,
verwerkt artikel 63, eerste lid, eerste en tweede volzin, van MiFID II.
43

Zie artikel 4, eerste lid, onderdeel 43, van MiFID II.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

68

In artikel 4:9, zevende lid, (nieuw) wordt een verwijzing naar de datarapporteringsdienstverlener opgenomen. Artikel 4:9, zevende lid, (nieuw)
bepaalt dat wanneer een vergunninghoudende marktexploitant die
voornemens is tevens het bedrijf van datarapporteringsdienstverlener uit
te oefenen, en de personen die het dagelijks beleid van dat bedrijfzullen
bepalen dezelfde zijn als degenen die het dagelijks beleid van de door die
marktexploitant geëxploiteerde gereglementeerde markt bepalen, worden
die personen geacht te voldoen aan de in artikel 4:9, eerste lid,
opgenomen geschiktheidseis. Dit betekent dat in deze bijzondere situatie
de geschiktheid van de personen die het bedrijf van de datarapporteringsdienstverlener zullen leiden niet opnieuw getoetst behoeven te worden.
De wijziging van artikel 4:9, zevende lid, (nieuw) strekt tot implementatie
van artikel 63, eerste lid, laatste volzin, van MiFID II. In artikel 4:9, zevende
lid, (nieuw) kan de verwijzing naar de dagelijks beleidsbepalers van een
multilaterale handelsfaciliteit komen te vervallen aangezien op grond van
artikel 2:97, zevende lid, marktexploitanten met zetel in Nederland die
voor het exploiteren of beheren van een gereglementeerde markt een
vergunning als bedoeld in artikel 5:26, eerste lid, hebben een georganiseerde handelsfaciliteit of een multilaterale handelsfaciliteit kunnen
exploiteren, indien de marktexploitant voldoet aan de eisen van 2:99.
Hieruit blijkt reeds dat de geschiktheid van de dagelijks beleidsbepalers
niet opnieuw behoeft te worden getoetst.Artikel 4:9, derde lid, verwerkt
artikel 25, eerste lid, van MiFID II. Artikel 4:9, derde lid, bepaalt dat de
beleggingsonderneming ervoor dient te zorgen dat haar werknemers en
andere natuurlijke personen die zich onder haar verantwoordelijkheid
cliënten informeren over financiële instrumenten of die zich rechtstreeks
bezighouden met het verlenen van een beleggingsdienst of een nevendienst aan cliënten vakbekwaam zijn. Een beleggingsonderneming dient
haar werknemers voldoende tijd en middelen te geven om deze kennis en
bekwaamheid te verwerven (zie overweging 79 van de preambule van
MiFID II).
AT (artikel 4:9a)
In artikel 4:9a, eerste, tweede en vierde lid, wordt de verwijzing naar de
leden van artikel 4:9 aangepast vanwege de vernummering van artikel 4:9,
derde en vierde lid, tot artikel 4:9, vierde en vijfde lid.
AU en AVU (artikelen 4:9b en 4:9.0a)
Artikel 4:9b wordt vernummerd tot artikel 4:9.0a omdat artikel 4:9b
betrekking heeft op de samenstelling en het functioneren van het bestuur.
Het is logisch om dit artikel te plaatsen na artikel 4:9 over de geschiktheid
van degenen die het dagelijks beleid bepalen van een financiële onderneming. Artikel 4:9a gaat namelijk niet over de samenstelling en het
functioneren van het bestuur maar schrijft voor dat er een informatiesysteem inzake beroepskwalificaties is.
Uitgangspunt is dat alle leden van het leidinggevend orgaan van een
beleggingsonderneming voldoende tijd besteden aan de vervulling van
hun functies en bekend zijn met de bedrijfsactiviteiten van de beleggingsonderneming. Het combineren van een te groot aantal bestuursfuncties
zou een lid van het leidinggevend orgaan kunnen beletten genoeg tijd te
besteden aan het vervullen van die rol. Daarom is het aantal bestuursfuncties dat een lid van het bestuur van een beleggingsonderneming
tegelijkertijd in verschillende ondernemingen kan vervullen, beperkt.
Bestuursfuncties in organisaties die niet hoofdzakelijk commerciële
doelen nastreven, zoals organisaties zonder winstoogmerk of liefdadigheidsorganisaties, dienen bij het bepalen van het aantal toegestane
bestuursfuncties buiten beschouwing te blijven (zie ook overweging 54

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

69

van de preambule van MiFID II). Artikel 4:9.0a verwerkt artikel 9, tweede
lid, van MiFID II. Op grond van het tweede lid kan de AFM de leden van
het bestuur van de beleggingsonderneming die significant is,
toestemming verlenen om een extra niet-uitvoerende bestuursfunctie te
vervullen. Deze toestemming kan door de AFM bij de vergunning worden
gegeven of op een later tijdstip.
AW (artikel 4:9c)
In artikel 4:9c wordt de verwijzing naar de leden van artikel 4:9 aangepast
vanwege de vernummering van artikel 4:9, derde en vierde lid, tot artikel
4:9, vierde en vijfde lid.
AX (artikel 4:10)
De voorgestelde wijziging van artikel 4:10, eerste lid, verwerkt artikel 63,
eerste lid, van MiFID II. In artikel 4:10, eerste lid, eerste volzin, wordt een
verwijzing opgenomen naar de datarapporteringsdienstverlener. Deze
wijziging bewerkstelligt dat het dagelijks beleid van een datarapporteringsdienstverlener moet worden bepaald door personen waarvan de
betrouwbaarheid buiten twijfel moet staan. Deze wijziging implementeert
artikel 63, eerste lid, eerste volzin, van MiFID II.
AY en AZ (artikelen 4:11 en 4:14)
Voorgesteld wordt in de artikelen 4:11, eerste lid, en 4:14, eerste lid, van
de Wft een verwijzing op te nemen naar de dataraporteringsdienstverlener. Deze wijzigingen bewerkstelligen dat personen die in Nederland
datarapporteringsdiensten verlenen de in de artikelen 4:11 en 4:14
opgenomen voorschriften dienen na te leven. De wijzigingen houden
verband met het nieuwe artikel 2:103d, eerste lid, waarin de eisen voor de
verlening van een vergunning voor het in Nederland verlenen van
datarapporteringsdiensten zijn neergelegd.
AAA (artikel 4:15)
De voorgestelde aanpassing van artikel 4:15 verwerkt de in artikel 91 van
MiFID II opgenomen wijziging van artikel 13ter van de richtlijn verzekeringsbemiddeling.44 Het nieuwe derde lid van artikel 4:15 bepaalt dat bij
algemene maatregel van bestuur regels kunnen worden gesteld ten
aanzien van het tegengaan van belangenconflicten tussen de financiëledienstverlener en cliënten en tussen cliënten onderling voor zover het
gaat om het adviseren of bemiddelen in een verzekering met een
beleggingscomponent door een financiëledienstverlener. In de praktijk zal
het veelal gaan om bemiddelaars in verzekeringen. Op grond van het
vijfde lid (nieuw) kunnen bij algemene maatregel van bestuur eveneens
regels worden gesteld ten aanzien van het tegengaan van belangenconflicten tussen de financiëledienstverlener en cliënten en tussen cliënten
onderling indien het gaat om verzekeraars die een verzekering met een
beleggingscomponent aanbieden ofl daarin adviseren.
AAB (artikel 4:16)
In artikel 4:16, tweede lid, kan «beleggingsonderneming» komen te
vervallen omdat de regels met betrekking tot uitbesteding zijn
opgenomen in de artikelen 30 tot en met 32 van de gedelegeerde

44

Richtlijn nr. 2002/92/EG van het Europees parlement en de Raad van 9 december 2002
betreffende verzekeringsbemiddeling (PBEG 2003, L 9).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

70

verordening richtlijn markten voor financiële instrumenten 2014 inzake
organisatorische eisen.
AAC (artikel 4:18b)
Artikel 4:18b, eerste lid, verwerkt artikel 30, eerste lid, van MiFID II. In het
eerste lid van artikel 4:18b wordt opgenomen dat bepaalde artikelen met
betrekking tot beleggersbescherming niet hoeven te worden toegepast
wanneer de beleggingsonderneming diensten verleent aan in aanmerking
komende tegenpartijen. Dit voorschrift was reeds in artikel 19 van MiFID I
opgenomen. Artikel 30, eerste lid, van MiFID II breidt het aantal artikelen
uit dat van toepassing is op het verlenen van beleggingsdiensten aan in
aanmerking komende tegenpartijen. In overweging 104 van de preambule
bij MiFID II wordt opgemerkt dat de financiële crisis heeft aangetoond dat
er grenzen zijn aan het vermogen van professionele partijen om het aan
hun beleggingen verbonden risico in te schatten. In verband hiermee
wordt het aantal informatie- en rapportageverplichtingen aan in
aanmerking komende tegenpartijen uitgebreid. Beleggingsondernemingen zullen ook aan in aanmerking komende tegenpartijen passende
informatie moeten verstrekken over de beleggingsonderneming en haar
dienstverlening, de plaatsen van uitvoering en alle kosten en bijbehorende lasten.
De in artikel 4:18b, tweede lid, opgenomen wijziging herstelt een foutieve
verwijzing.
Artikel 4:18b, derde lid, verwerkt artikel 30, tweede lid, van MiFID II. De
opsomming van artikelen in het derde lid van artikel 4:18b wordt in
overeenstemming gebracht met de in het eerste lid van dat artikel
opgenomen opsomming van artikelen. Verder vervalt de laatste volzin van
artikel 4:18b, derde lid. De keuzemogelijkheid voor in aanmerking
komende tegenpartijen om als niet-professionele belegger te worden
behandeld is thans opgenomen aangezien artikel 71, derde lid, van de
gedelegeerde verordening markten voor financiële instrumenten 2014
inzake organisatorische eisen.
AAD (artikel 4:19)
Artikel 4:19, vierde lid, vervalt omdat de regels met betrekking tot
informatieverstrekking door beleggingsondernemingen zijn opgenomen
in artikel 39 van de gedelegeerde verordening richtlijn markten voor
financiële instrumenten 2014 inzake organisatorische eisen.
AAE (artikel 4:23)
Artikel 4:23 heeft betrekking op de dienstverlening aan professionele
beleggers en niet-professionele beleggers. De zogenaamde geschiktheidsverklaring hoeft alleen te worden verstrekt aan niet-professionele
beleggers op grond van artikel 4:23, derde lid. Op grond van dat artikellid
dient een beleggingsonderneming die een niet-professionele belegger
adviseert, de belegger op een duurzame drager een geschiktheidsverklaring te verstrekken. Dat wil zeggen dat de beleggingsonderneming de
belegger dient te informeren over hoe het advies aan de voorkeuren,
beleggingsdoelstellingen en andere kenmerken van de niet-professionele
belegger beantwoordt. Bij andere kenmerken van de belegger dient in
ieder geval te worden gedacht aan de kennis en ervaring van de belegger
en de risicobereidheid. Artikel 4:23, derde lid, verwerkt artikel 25, zesde
lid, tweede alinea, van MiFID II.
Het vierde lid verwerkt artikel 25, tweede lid, tweede alinea, laatste volzin,
van MiFID II en bepaalt dat de geschiktheidstoets door een beleggingsonderneming ook dient te worden uitgevoerd indien sprake is van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

71

adviseren of beheren van een individueel vermogen in combinatie met
een andere financiële dienst of financieel product. De beleggingsonderneming dient in een dergelijk geval ook de geschiktheid te beoordelen van
de gehele dienstverlening respectievelijk de geschiktheid van de combinatie van de financiële dienst en het financieel product.
AAF (artikel 4:24)
Artikel 4:24, tweede lid, verwerkt artikel 25, derde lid, eerste alinea, laatste
volzin, van MiFID II. Een beleggingsonderneming dient de zogenoemde
passendheidstoets uit te voeren, indien sprake is van het verlenen van een
beleggingsdienst, zonder dat sprake is van adviseren, het beheren van
een individueel vermogen of verlenen van een bij algemene maatregel
van bestuur aan te wijzen andere financiële dienst. De passendheidstoets
dient ook te worden uitgevoerd indien sprake is van het verlenen van een
beleggingsdienst in combinatie met een andere financiële dienst of een
financieel product. De beleggingsonderneming dient in een dergelijk
geval de passendheid te beoordelen van de gehele dienstverlening
respectievelijk de passendheid van de combinatie van de financiële dienst
en het financieel product. Hierbij kan worden gedacht aan een effectenhypotheek in combinatie met het uitvoeren van orders voor een cliënt. Het
vijfde lid (nieuw) verwerkt artikel 25, vierde lid, van MiFID II (inclusief de in
de wijzigingsrichtlijn opgenomen aanpassing van het vierde lid). Op
grond van het vijfde lid is een beleggingsonderneming onder bepaalde
voorwaarden niet verplicht een passendheidstoets te verrichten, indien de
beleggingsonderneming beleggingsdiensten verleent op initiatief van de
cliënt ten aanzien van bepaalde «niet-complexe» financiële instrumenten.
Het aantal financiële instrumenten waarvoor geen passendheidtoets hoeft
te worden uitgevoerd, wordt beperkt. Zo moet straks wel een passendheidstoets worden uitgevoerd ten aanzien van het verlenen van beleggingsdiensten met betrekking tot deelnemingsrechten in beleggingsinstellingen of gestructureerde icbe’s (zie het vijfde lid, onderdelen a en d).
Hetzelfde geldt voor aandelen, obligaties en geldmarktinstrumenten
indien zij een afgeleid instrument omvatten. Bovendien mogen obligaties
en geldmarktinstrumenten niet worden verkocht zonder passendheidstoets indien deze producten een zodanige structuur hebben dat het voor
een cliënt moeilijk is om de risico’s ervan te kunnen begrijpen (vijfde lid,
onderdelen b en c). Indien een beleggingsonderneming beleggingsdiensten verleent op initiatief van de cliënt in combinatie met een
nevendienst als bedoeld in onderdeel b van de definitie van nevendienst
in artikel 1:1 dient altijd een passendheidstoets te worden uitgevoerd, ook
als de dienstverlening uitsluitend «niet-complexe financiële instrumenten» omvat. Het verlenen van dergelijke dienstverlening is complexer
en het is voor de cliënt moeilijker de transactie te begrijpen. Overigens
houdt de (Europese) term «niet-complexe financiële instrumenten» geen
verband met de (Nederlandse) term «complex product», een term die
wordt gebruikt om aan te geven of er al dan niet een verplichting tot het
beschikbaar houden of verstrekken van een financiële bijsluiter bestaat in
verband met het aanbieden van een bepaald financieel product. De
beleggingsonderneming dient bij het verlenen van beleggingsdiensten op
initiatief van de cliënt altijd aan te geven richting de cliënt dat zij de
geschiktheid van de financiële dienst of het financieel product voor de
cliënt niet heeft beoordeeld.
AAG (artikel 4:25c)
Artikel 4:25c wordt aangepast zodat de tekst beter aansluit bij de tekst van
artikel 26 van MiFID II (vgl. artikel 20 van MiFID I). Artikel 4:25c, aanhef en
onderdeel a, ziet op de situatie dat de ene beleggingsonderneming (A)
opdracht geeft aan een andere beleggingsonderneming (B) om een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

72

beleggingsdienst of nevendienst te verlenen voor een cliënt. In onderdeel
a van artikel 4:25c wordt geregeld dat beleggingsonderneming B mag
afgaan op de door beleggingsonderneming A verstrekte cliëntgegevens.
Beleggingsonderneming B hoeft derhalve niet nogmaals gegevens van de
cliënt in te winnen alvorens zij tot het verlenen van de beleggingsdienst of
nevendienst overgaat. Beleggingsonderneming A blijft verantwoordelijk
voor de volledigheid en juistheid van de cliëntgegevens die zij heeft
verstrekt aan beleggingsonderneming B. Vanzelfsprekend is beleggingsonderneming B, die via beleggingsonderneming A instructies of orders
van een cliënt ontvangt, verantwoordelijk voor het op basis van de
verstrekte gegevens verlenen van de beleggingsdienst of nevendienst in
overeenstemming met de desbetreffende artikelen van het deel Gedragstoezicht financiële ondernemingen.
AAH (artikel 4:83)
Artikel 4:83, tweede lid, verwerkt artikel 9, zesde lid, tweede alinea, van
MiFID II. Het tweede lid van artikel 4:83 voorziet in de mogelijkheid dat de
AFM, bij wijze van afwijking van de eis van tweehoofdige dagelijkse
leiding, op aanvraag ontheffing verleent van het vier-ogen-beginsel en
daarmee een eenhoofdige dagelijkse leiding toestaat. De beleggingsonderneming die verzoekt om te mogen volstaan met één dagelijkse
beleidsbepaler, dient dan wel passende maatregelen te treffen ter
waarborging van de continuïteit van en controle op de werkzaamheden
van haar enige beleidsbepaler, opdat de belangen van de cliënten niet
worden geschaad door afwezigheid van een medeverantwoordelijke
tweede beleidsbepaler en de beheerste en integere bedrijfsvoering wordt
gewaarborgd. Hierbij kan onder andere worden gedacht aan maatregelen
voor het geval dat de werkzaamheden van de beleggingsonderneming
moeten worden beëindigd door het overlijden van de natuurlijke persoon,
diens onbekwaamheid of andere, vergelijkbare omstandigheden.
AAI (artikel 4:88)
Artikel 4:88, vierde lid, verwerkt de in artikel 91 van MiFID II opgenomen
wijziging van artikel 13 quater, eerste lid, van de richtlijn verzekeringsbemiddeling. In het vierde lid van artikel 4:88 worden de regels omtrent het
voorkomen, beheren en openbaar maken van belangenconflicten van
overeenkomstige toepassing verklaard op het aanbieden van verzekeringen met een beleggingscomponent danwel het adviseren of bemiddelen in verzekeringen met een beleggingscomponent. De verzekeraar en
de bemiddelaar dienen een adequaat beleid te voeren ter zake van het
voorkomen en beheersen van belangenconflicten. Indien de organisatorische of administratieve regelingen voor het beheersen van belangenconflicten ontoereikend zijn om redelijkerwijs te mogen aannemen dat het
risico dat de belangen van de cliënten worden geschaad, zal worden
voorkomen, stelt de verzekeraar of de bemiddelaar (alvorens over te gaan
tot het doen van zaken) zijn cliënten op de hoogte van het belangenconflict (zie het tweede lid).
AAJ (artikel 4:89a)
Artikel 4:89a verwerkt artikel 16, tiende lid, van MiFID II. Een beleggingsonderneming sluit met niet-professionele beleggers geen financiëlezekerheidsovereenkomsten die leiden tot overdracht («Title Transfer Collateral
Arrangements») met als doel om huidige of toekomstige verplichtingen
(al dan niet voorwaardelijk) van niet-professionele beleggers te
waarborgen of af te dekken. Bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur kunnen regels worden gesteld met betrekking tot de voorwaarden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

73

waaronder het sluiten van financiëlezekerheidsovereenkomsten met een
professionele belegger is toegestaan.
AAK (artikel 4:90)
In artikel 4:90, tweede lid, is een grondslag opgenomen om bij algemene
maatregel van bestuur regels op te nemen met betrekking tot de beloning
van werknemers van een beleggingsonderneming. Een beleggingsonderneming dient er bijvoorbeeld voor te zorgen dat zij de prestaties van haar
werknemers niet zodanig beloont dat er conflicten ontstaan met de plicht
om in het belang van de klant te handelen.
AAL (artikel 4:90a)
De voorgestelde wijziging van artikel 4:90a, eerste lid, implementeert
artikel 27, eerste lid, van MiFID II. Die wijziging behelst een redactionele
aanpassing ten opzichte van MIFID I. In het kader van de best execution
verplichting wordt niet langer voorgeschreven dat beleggingsondernemingen alle redelijke maatregelen nemen om het best mogelijke resultaat
voor hun cliënten te behalen, maar dat zij daartoe toereikende maatregelen nemen. Het begrip «toereikende maatregelen» is evenals «alle
redelijke maatregelen» een algemeen principe waar in de praktijk door de
beleggingsonderneming zelf invulling aan zal moeten worden gegeven,
waarbij de huidige marktpraktijk als uitgangspunt kan worden genomen.
Het bepaalde in artikel 4:90a, tweede en vijfde lid, is opgenomen in artikel
59, eerste en derde lid, van de gedelegeerdeverordening markten voor
financiële markten 2014 inzake organisatorische eisen. Derhalve kunnen
het tweede en vijfde lid van artikel 4:90a vervallen.
AAM (artikel 4:90b)
Artikel 4:90b, derde lid, wordt opnieuw vastgesteld ter implementatie van
artikel 27, derde en vijfde lid, van de richtlijn. Artikel 27, derde lid, van
MiFID II bevat in het kader van de best execution verplichting de plicht
voor beleggingsondernemingen om cliënten deugdelijke informatie over
hun orderuitvoeringsbeleid te verstrekken. Dit artikel was reeds
opgenomen in MIFID I en geïmplementeerd in artikel 4:90b, derde lid.
Hoewel de kern van deze informatieplicht niet wijzigt, zijn in artikel 27,
derde en vijfde lid, van MiFID II enkele wijzigingen aangebracht die tot
doel hebben de bescherming van beleggers te verbeteren. Zo is in artikel
27, vijfde lid, van MiFID II de informatieverplichting verder uitgewerkt. In
de informatie over het orderuitvoeringsbeleid moet de beleggingsonderneming op een duidelijke, voldoende nauwkeurige en voor cliënten
begrijpelijke wijze uitleggen hoe de beleggingsonderneming orders voor
cliënten uitvoert. Deze verduidelijking wordt opgenomen in artikel 4:90b,
derde lid, eerste volzin.
Verder schrijft artikel 27, derde lid, van MiFID II voor dat beleggingsondernemingen na uitvoering van een order een cliënt moeten mededelen op
welke plaats van uitvoering die order werd uitgevoerd. Artikel 4:90b,
derde lid, laatste volzin, dat artikel 27, derde lid, van MiFID II verwerkt, is
complementair aan de rapportage die plaatsen van uitvoering op grond
van artikel 4:90e, eerste lid, jaarlijks dienen te publiceren over de kwaliteit
van uitvoering op de desbetreffende plaats van uitvoering. Door de
informatie van beleggingsondernemingen over de door hen gebruikte
plaatsen van uitvoering te combineren met voornoemde jaarlijkse
rapportages, kunnen cliënten zich eenvoudig informeren over de kwaliteit
van uitvoering op de gebruikte plaatsen van uitvoering.
In dit kader zijn ook de wijzigingen opgenomen in artikel 4:90b, zevende
en achtste lid (nieuw), relevant. Artikel 4:90b, zevende lid, verwerkt artikel
27, zesde lid, van MiFID II. Op grond van het zevende lid van artikel 4:90b

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

74

dient een beleggingsonderneming jaarlijks te rapporteren over de
kwaliteit van uitvoering van de door haar uitgevoerde orders. Tevens dient
een beleggingsonderneming voor elke categorie financiële instrumenten
een overzicht van de belangrijkste vijf plaatsen van uitvoering te geven.
Cliënten van die beleggingsonderneming worden daardoor beter in staat
gesteld zich een oordeel te vormen over de mate waarin de beleggingsonderneming voldoet aan de best execution verplichting. Overigens zal de
Europese Commisie technische reguleringsnormen opstellen omtrent de
inhoud en de vorm van de gegevens die op grond van artikel 4:90b,
zevende lid, openbaar gemaakt moeten worden (artikel 27, tiende lid, van
MiFID II). Op grond van het achtste lid (nieuw) dient de beleggingsonderneming de hiervoor bedoelde rapportage, evenals de informatie die
plaatsen van uitvoering op grond van artikel 4:90e zullen rapporteren, in
de evaluatie van haar beleid voor orderuitvoering te betrekken. Dit zal de
kwaliteit van die evaluatie en bijgevolg van het beleid voor orderuitvoering ten goede komen, waar uiteindelijk de belegger van zal profiteren.
De tweede en derde volzin van artikel 4:18b, achtste lid, (nieuw) met
betreking tot de frequentie van de hiervoor bedoelde evaluatie vervallen,
omdatr artikel 66, eerste lid, van de gedelegeerde verordening markten
voor financiële instrumenten 2014 inzake organisatorische eisen bepaalt
wanneer en hoe vaak de evaluatie moet plaatsvinden.
De wijziging van artikel 4:90b, vijfde lid, houdt verband met de introductie
van de OTF. De verwijzing naar de gereglementeerde markt en de MTF is
daarom vervangen door een verwijzing naar het handelsplatform,
waaronder gereglementeerde markt, OTF en MTF worden begrepen.
In artikel 4:90b, elfde lid, is de definitie van plaats van uitvoering
opgenomen. Als plaats van uitvoering wordt beschouwd een handelsplatform, een beleggingsonderneming met systematische interne
afhandeling, een marketmaker of een andere liquiditeitsverschaffer of
entiteit die in een staat die geen lidstaat is een soortgelijke taak verricht
als die van een van de voornoemde partijen. Deze definitie is thans
opgenomen in artikel 1:1 van de Wft, maar wordt verplaatst naar artikel
4:90b, omdat deze definitie alleen relevant is in het kader van de
verplichting voor beleggingsondernemingen om bij het uitvoeren van
orders het best mogelijke resultaat voor hun cliënten te behalen.
Inhoudelijk is geen wijziging beoogd.
Artikel 4:18b, twaalfde lid, bevat een delegatiegrondslag om bij algemene
maatregel van bestuur nadere regels te stellen met betrekking tot de
informatieverstrekking aan niet-professionele beleggers over het
orderuitvoeringsbeleid. Deze delegatiegrondslag was nodig, omdat een
deel van de regels omtrent best execution in de MiFID
I-uitvoeringsrichtlijn zijn opgenomen en zijn geïmplementeerd in het
BGfo. Onder MiFID II zal een belangrijk deel van de materie die in
uitvoeringsrichtlijn markten voor financiële instrumenten wordt geregeld,
worden opgenomen in de op MiFID II en de verordening gebaseerde
uitvoeringsverordeningen, waardoor implementatie bij algemene
maatregel van bestuur wellicht niet langer nodig is. De delegatiegrondslag wordt daarom als een bevoegdheid geformuleerd in plaats van
een verplichting. Uiteraard zal alleen van de delegatiegrondslag gebruik
worden gemaakt, indien uitvoeringsrichtlijnen of uitvoeringsverordeningen onder MiFID II daartoe nopen en implementatie bij algemene
maatregel van bestuur passend is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

75

AAN (artikel 4:90c)
Het bepaalde in 4:90c is opgenomen in artikel 60 van de gedelegeerdeverordening markten in financiële instrumenten 2014 inzake organisatorische
eisen. Derhalve kan artikel 4:90c vervallen.
AAO (artikel 4:90d)
De wijziging van artikel 4:90d, tweede lid, die artikel 28, tweede lid, van
MiFID II verwerkt, strekt tot uitbreiding van de verplichting voor beleggingsondernemingen om limietorders die vanwege de marktomstandigheden niet onmiddellijk worden uitgevoerd onmiddellijk openbaar te
maken. Het toepassingsbereik van deze openbaarmakingsplicht zal
daardoor niet meer alleen betrekking hebben op aandelen die zijn
toegelaten tot de handel op een gereglementeerde markt, maar ook op
aandelen die op andere handelsplatformen worden verhandeld.
De in het vierde lid van artikel 4:90d opgenomen delegatiegrondslagwordt
als bevoegdheid geformuleerd in plaats van een verplichting. De reden
voor deze wijziging is dat een belangrijkdeel van de materie die in de
(huidige) uitvoeringsrichtlijn markten voor financiële instrumenten wordt
geregeld en die is geïmplementeerd in het Bgfo in het MiFID II-regime zal
worden opgenomen in een uitvoeringsverordening waardoor implementatie bij of krachtens algemene maatregel van bestuur niet langer nodig is.
Uiteraard zal alleen van de delegatiegrondslag gebruik worden gemaakt,
indien uitvoeringsrichtlijnen of uitvoeringsverordeningen onder MiFID II
daartoe nopen en implementatie bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur passend is.
AAP (artikel 4:90e)
Het huidige artikel 4:90e komt te vervallen omdat de regels omtrent het
bewaren van gegevens zijn opgenomen in artikel 25 van de verordening.
De regels omtrent het melden van transacties zijn opgenomen in artikel 26
van de verordening. De verordening heeft rechtstreekse werking zodat de
daarin opgenomen voorschriften niet behoeven te worden opgenomen in
de Wft.
Het nieuwe artikel 4:90e introduceert voor plaatsen van uitvoering, dat wil
zeggen (exploitanten van) handelsplatformen, beleggingsondernemingen
met systematische interne afhandeling, marketmakers of andere
liquiditeitsverschaffers of entiteiten die in een staat die geen lidstaat is
een soortgelijke taak verrichten, de plicht om jaarlijks kosteloos te
rapporteren over de kwaliteit van de uitvoering van transacties op de
plaats van uitvoering. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om gegevens over de
prijs, de kosten en de snelheid en waarschijnlijkheid van uitvoering van
transacties. Artikel 4:90e implementeert artikel 27, derde lid, van MiFID II.
De informatie over de kwaliteit van uitvoering stelt beleggingsondernemingen en beleggers beter in staat om te beoordelen of aan de best
execution plicht wordt voldaan en komt dus de bescherming van
beleggers ten goede.
AAQ (opschrift paragraaf 4.3.7.2.)
Het opschrift van paragraaf 4.3.7.2. wordt aangepast aangezien de regels
die gelden voor een MTF van overeenkomstige toepassing worden
verklaard op het door MiFID II geïntroduceerde nieuwe type handelsplatform voor (bepaalde) financiële instrumenten: de OTF.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

76

AAR (artikel 4:91.0a)
Artikel 4:91.0a bepaalt dat paragraaf 4.3.7.2. van overeenkomstige
toepassing is op een marktexploitant die een MTF of OTF exploiteert.
Artikel 2:96, zevende lid, regelt dat een dergelijke marktexploitant niet
behoeft te beschikken over een vergunning als bedoeld in artikel 2:96,
eerste lid, indien hij voldoet aan de in artikel 2:99 genoemde vereisten.
AAS (artikel 4:91a)
Artikel 4:91a wordt aangepast ter implementatie van artikel 18 van MiFID II
met uitzondering van artikel 18, zevende lid. Artikel 4:91a is zowel van
toepassing op de MTF als de OTF. Hierdoor komt het vereiste dat de
regels en procedures niet discretionair zijn te vervallen. Een beleggingsonderneming die een OTF exploiteert kan namelijk in bepaalde gevallen
gebruik maken van discretionaire regels en procedures. Verder wordt in
het vijfde lid bepaald dat de beleggingsonderneming op objectieve criteria
gebaseerde transparante en niet-discretionaire regels vaststelt voor de
toegang tot de MTF of OTF en deze regels handhaaft. Dat de beleggingsonderneming dient te beschikken over regels en procedures om mogelijke
potentiële negatieve gevolgen voor de exploitatie of de goede werking
van de MTF of OTF belangenconflicten te signaleren en te beheersen zal
bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden geïmplementeerd op basis van artikel 4:14, tweede lid, van de Wft.
Artikel 4:91a, negende lid, wordt aangepast omdat de inhoud van de
(huidige) artikelen 4:4b en 4:91a, negende lid, wordt opgenomen in de
artikelen 1:77d en 1:77e van de Wft.
Op grond van het negende lid van artikel 4:91a is de AFM bevoegd om de
handel in een financieel instrument op te schorten of te onderbreken. In
het tiende lid is opgenomen dat de beleggingsonderneming een
beschrijving van de werking van de MTF of OTF, waaronder de banden
met of deelnemingen van een handelsplatform of een beleggingsonderneming met systematische interne afhandeling die in eigendom is van de
beleggingsonderneming of marktexploitant die de MTF of OTF exploiteert,
alsmede een lijst van hun deelnemers, leden of gebruikers verstrekt aan
de AFM en ESMA. Tenslotte bepaalt het elfde lid dat de artikelen 5:30a tot
en met 5:30d van overeenkomstige toepassing zijn op een beleggingsonderneming die een MTF of OTF exploiteert. In deze artikelen zijn
voorschriften opgenomen met betrekking tot de systemen, procedures en
regelingen van een handelsplatform (artikel 5:30a), beleggingsondernemingen die op het handelsplatform een marketmakingstrategie uitvoeren
(artikel 5:30b), het toestaan van DEA tot een handelsplatform (artikel
5:30c) en de minimale verhandelingseenheid voor de handel in bepaalde
financiële instrumenten (artikel 5:30d).
AAT (artikelen 4:91aa en 4:91ab)
artikel 4:91aa
Artikel 4:91aa strekt tot implementatie van artikel 18, zevende lid, van
MiFID II. Om de werking van het prijsvormingsproces op een MTF of OTF
te waarborgen dient de MTF of OTF ten minste drie daadwerkelijk actieve
leden of gebruikers te hebben, die elk met betrekking tot de prijsvorming
kunnen inwerken op de andere leden of gebruikers van de MTF of OTF.
artikel 4:91ab
Artikel 4:91ab verwerkt artikel 50 van MiFID II en bepaalt dat een beleggingsonderneming die een MTF of OTF exploiteert en hun deelnemers of
leden de beursklokken die zij hanteren synchroniseren om de datum en
tijd van aan te melden verrichtingen te registreren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

77

AAU (artikel 4:91b)
Artikel 4:91b verwerkt artikel 31, eerste lid, van MiFID II. De beleggingsonderneming die een MTF of OTF exploiteert ziet niet alleen toe op
transacties die haar deelnemers, leden en gebruikers via haar systemen
verrichten maar ook op de orders met betrekking tot verrichte transacties
en annuleringen. Daarnaast dient de beleggingsonderneming de
benodigde middelen in te zetten om dit toezicht doeltreffend uit te voeren
en inbreuken op de regelingen en procedures, bedoeld in artikel 4:91b,
eerste lid, en handelsvoorwaarden die de ordelijke werking van de markt
verstoren, gedragingen die op marktmisbruik kunnen wijzen of systeemstoringen in verband met een financieel instrument, vast te kunnen
stellen.
AAV (artikel 4:91c)
De tekst van het huidige artikel 4:91c van de Wft vervalt omdat de
openbaarmaking door de beleggingsonderneming van de via haar
systemen afgegeven actuele biedprijzen en laatprijzen en de diepte van de
markt tegen deze prijzen voor tot de handel op een MTF toegelaten
aandelen zoals voorgeschreven door MIFID I is verplaatst naar de artikelen
3 en 4 van de verordening. Een verordening heeft rechtstreekse werking
zodat het daarin opgenomen voorschrift niet meer hoeft te worden
opgenomen in de Wft.
De tekst van het «nieuwe» artikel 4:91c strekt tot de implementatie van
artikel 32 van MiFID II. Artikel 4:91c, eerste lid, bepaalt dat de beleggingsonderneming die een MTF of OTF exploiteert de handel in een financieel
instrument niet kan opschorten, onderbreken of van de handel kan
uitsluiten, indien de maatregel de belangen van de beleggers of de
ordelijke werking van de markt aanzienlijk zou kunnen schaden. De
beleggingsonderneming kan in een overeenkomst met de uitgevende
instellingen die financiële instrumenten hebben uitgegeven die worden
verhandeld op de MTF of OTF afspreken in welke gevallen zij de handel in
een financieel instrument of een afgeleid financieel instrument dat
verband houdt met het financieel instrument of daarnaar verwijst
opschort, onderbreekt of van de handel uitsluit.
Artikel 4:91c, tweede lid, bepaalt dat indien de beleggingsonderneming de
handel in een financieel instrument opschort, onderbreekt of een
financieel instrument van de handel uitsluit, de beleggingsonderneming
hetzelfde dient te doen voor van het financieel instrument afgeleide
financiële instrumenten. Alleen wanneer het niet noodzakelijk is ter
ondersteuning van de doelstelling van de opschorting, onderbreking of
uitsluiting van de handel van het financieel instrument, kan de
opschorting, onderbreking of uitsluiting van de handel van afgeleide
financiële instrumenten achterwege blijven.
AAW (artikel 4:91d)
De tekst van het huidige artikel 4:91d vervalt omdat de openbaarmaking
van de prijs, de omvang en het tijdstip van de via de systemen van een
MTF uitgevoerde transacties in aandelen die tot de handel op een
gereglementeerde markt zijn toegelaten zoals voorgeschreven door MiFID
I is verplaatst naar artikel 6 van de verordening.
De tekst van het «nieuwe» artikel 4:91d strekt tot de implementatie van
artikel 19 van MiFID II en ziet op de specifieke eisen voor de exploitatie
van een MTF. Een beleggingsonderneming die een MTF exploiteert stelt
niet-discretionaire regels vast voor de uitvoering van orders via haar
systeem en implementeert deze regels (eerste lid). Verder is het de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

78

beleggingsonderneming die een MTF exploiteert niet toegestaan orders
van cliënten uit te voeren voor eigen rekening (tweede lid). Aangezien
handelen voor eigen rekening ook matched principal trading omvat
betekent dit dat de beleggingsonderneming die een MTF exploiteert ook
geen gebruik mag maken van matched principal trading.
De eis dat de beleggingsonderneming beschikt over specifieke regelingen
en systemen om alle risico’s van betekenis voor de exploitatie te onderkennen, maatregelen om deze risico’s te beperken en over regelingen
voor een efficiënte en tijdige afhandeling van de transacties en voldoende
financiële middelen om een ordelijke werking te bevorderen, zal bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur worden geïmplementeerd.
Artikel 4:14, tweede lid, onderdeel a, van de Wft biedt hiervoor de
grondslag.
AAX (artikel 4:91da)
Artikel 4:91da, met uitzondering van het zevende lid, strekt tot de
implementatie van artikel 20 van MiFID II. Artikel 4:91da ziet op de
specifieke eisen voor de exploitatie van een OTF. Een beleggingsonderneming die een OTF exploiteert dient regelingen te treffen om te
voorkomen dat via de OTF orders van cliënten worden uitgevoerd door te
handelen met eigen kapitaal van de beleggingsonderneming. Handelen
voor eigen rekening is, met uitzondering van matched principal trading
(MPT), alleen toegestaan als het een order van een cliënt betreft in een
staatsobligatie waarvoor geen liquide markt is, als bedoeld in artikel 4,
eerste lid, onderdeel 25, van MiFID II (tweede lid).
Verder is het de beleggingsonderneming die een OTF exploiteert
uitsluitend toegestaan om gebruik te maken van MPT in gestructureerde
financieringsproducten, emissierechten en bepaalde afgeleide financiële
instrumenten, indien de cliënt daarmee heeft ingestemd (derde lid). De
beleggingsonderneming kan geen MPT toepassen ten aanzien van orders
van cliënten met betrekking tot afgeleide financiële instrumenten die aan
de clearingverplichting op grond van artikel 5 van EMIR zijn onderworpen
(vierde lid). Verder is het niet toegestaan om de exploitatie van een
beleggingsonderneming met systematische interne afhandeling en een
OTF binnen dezelfde juridische entiteit plaats te laten vinden (vijfde lid).
Een verbinding tussen een OTF en een andere OTF of een beleggingsonderneming met systematische interne afhandeling is zodanig dat
interactie tussen de ingevoerde order op de OTF en de ingevoerde order
op de andere OTF of de beleggingsonderneming met systematische
interne afhandeling niet mogelijk is (zesde lid).
Het is een beleggingsonderneming die een OTF exploiteert toegestaan om
een andere beleggingsonderneming te verzoeken om op te treden als
marketmaker indien laatstgenoemde beleggingsonderneming geen
nauwe banden heeft met de beleggingsonderneming die de OTF
exploiteert (zevende lid).
De beleggingsonderneming die een OTF exploiteert, voert de orders op de
OTF op discretionaire wijze uit en beschikt over discretionaire ruimte bij
de beslissing tot het plaatsen of intrekken van een order op de OTF die zij
exploiteert. Tevens beschikt de beleggingsonderneming over discretionaire ruimte bij de beslissing om een order van een cliënt niet te matchen
met andere orders die in de systemen van de door haar geëxploiteerde
OTF beschikbaar zijn, mits zij handelt in overeenstemming met de
instructies van de cliënt en met het bepaalde ingevolge de artikelen 4:90a,
4:90b en 4:90e van de wet (achtste lid). De beleggingsonderneming kan
zelf beslissen of, wanneer en het aantal orders van cliënten door het
systeem worden gematcht (negende lid). Ook kan de beleggingsonderneming ten behoeve van de totstandkoming van transacties in andere
financiële instrumenten dan aandelen onderhandelingen tussen cliënten
faciliteren teneinde twee of meer potentieel met elkaar verenigbare

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

79

handelsintenties in een transactie bij elkaar te brengen (tiende lid). Het
elfde lid van artikel 4:91da bevat een verwijzing naar de definitie van MPT
in artikel 4, eerste lid, onderdeel 38, van MiFID II.
AAY (artikel 4:91ea)
Artikel 4:91ea strekt tot implementatie van artikel 33 van MiFID II. Artikel
33 introduceert de mkb-groeimarkt. De mkb-groeimarkt is een nieuwe
subcategorie binnen het type handelsplatform MTF. De introductie van
mkb-groeimarkten dient de toegang van kleine en middelgrote ondernemingen tot de kapitaalmarkten te bevorderen. Op grond van artikel 4:91ea,
eerste lid, kan de AFM op aanvraag van een exploitant van een MTF dit
handelsplatform (indien de MTF in Nederland is gelegen of functioneert)
registreren als mkb-groeimarkt. De AFM kan tot een dergelijke registratie
overgaan, indien zij een daartoe strekkend verzoek ontvangt van die
MTF-exploitant en de MTF voldoet aan het bepaalde in artikel 4:91ea,
eerste lid, onderdelen a tot en met g. Naar het oordeel van de Europese
wetgever levert een mkb-groeimarkt pas voordelen op voor mkb-ondernemingen, indien ten minste vijftig procent van de uitgevende instellingen
waarvan de financiële instrumenten zijn toegelaten tot de handel op de als
mkb-groeimarkt geregistreerde MTF in de categorie mkb-ondernemingen
valt (artikel 4:91ea, eerste lid, onderdeel a). Of de mkb-groeimarkt aan dit
criterium voldoet, moet ieder kalenderjaar worden beoordeeld. Indien
tijdelijk niet aan het criterium van vijftig procent wordt voldaan, behoeft
dat niet onmiddellijk tot een doorhaling van de registratie van de MTF als
mkb-groeimarkt te leiden ingeval een redelijk vooruitzicht bestaat dat met
ingang van het volgende kalenderjaar wel aan het criterium van vijftig
procent wordt voldaan (zie overweging 135 van de preambule van MiFID
II).
De op grond van artikel 4:91ea, eerste lid, onderdeel b, vast te stellen
passende criteria voor de toelating van financiële instrumenten (van de
uitgevende instellingen, bedoeld in artikel 4:91ea, eerste lid, onderdeel a)
tot de handel op de mkb-groeimarkt hebben zowel betrekking op de
initiële toelating tot de handel als op de doorlopende toelating tot de
handel. Via de op grond van artikel 33, achtste lid, van MiFID II door de
Europese Commissie vast te stellen gedelegeerde handelingen zullen de
in artikel 4:91ea, eerste lid, bedoelde passende criteria nader worden
uitgewerkt.
Of een uitgevende instelling voor de toepassing van artikel 4:91ea, eerste
lid, onderdeel a, kwalificeert als mkb-onderneming moet op grond van
artikel 4:91ea, tweede lid, worden beoordeeld op basis van de marktkapitalisatie van de uitgevende instelling in de drie voorafgaande kalenderjaren. De gemiddelde marktkapitalisatie in die tijdsperiode, die wordt
berekend op basis van de eindejaarskoersen van de drie voorafgaande
jaren, dient gemiddeld minder dan € 200 000 000 te bedragen (zie artikel
4, eerste lid, onderdeel 13, van MiFID II). Op grond van artikel 4:91ea,
derde lid, kan de AFM de registratie van een MTF als mkb-groeimarkt
doorhalen, indien de exploitant van de MTF daarom verzoekt of indien de
MTF niet (langer) voldoet aan het bepaalde ingevolge artikel 4:91, eerste
lid, onderdelen a tot en met g. De AFM informeert ESMA zo spoedig
mogelijk over iedere registratie van een mkb-groeimarkt en over het
doorhalen van de registratie.
De in artikel 4:91ea, eerste lid, neergelegde voorwaarden voor registratie
van een MTF als mkb-groeimarkt laten onverlet dat de beleggingsonderneming of de marktexploitant die deze MTF exploiteert nadere regels kan
stellen ten aanzien van de uitgevende instellingen waarvan de financiële
instrumenten zijn toegelaten tot de handel op de MTF. Deze in artikel
4:91ea, vierde lid, neergelegde bevoegdheid is gebaseerd op artikel 33,
vierde lid, van MiFID II.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

80

Artikel 4:91ea, vijfde lid, dat strekt tot implementatie van artikel 33,
zevende lid, van MiFID II, bepaalt onder welke voorwaarden een financieel
instrument dat is toegelaten tot de handel op een mkb-groeimarkt op een
andere mkb-groeimarkt mag worden verhandeld. Indien aan die
voorwaarden is voldaan en het financieel instrument op een «andere»
mkb-groeimarkt wordt verhandeld, gelden, aldus artikel 4:91ea, vijfde lid,
tweede volzin, voor de uitgevende instelling die het financieel instrument
heeft uitgegeven geen verplichtingen met betrekking tot de voorschriften
omtrent het behoorlijk ondernemingsbestuur van die «andere»
mkb-groeimarkt en de informatieverstrekking door dat handelsplatform.
Artikel 4:91ea, zesde lid, bevat een wettelijke grondslag om bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur nadere regels te kunnen
stellen met betrekking tot de passendecriteriavoor de initiële en doorlopende toelating tot de handel op de mkb-groeimarkt van financiële
instrumenten van uitgevende instellingen (artikel 4:91ea, eerste lid,
onderdeel b). Tevens kunnen bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur nadere regels worden gesteld met betrekking tot de in artikel
4:91ea, eerste lid, onderdeel c, bedoelde informatie die bij initiële
toelating van een financieel instrument op een mkb-groeimarkt openbaar
moet worden gemaakt. Artikel 33, derde lid, onderdeel c, van MiFID II
bepaalt dat aan die verplichting tot openbaarmaking kan worden voldaan
door bij een openbare bieding in samenhang met de initiële toelating tot
de handel van een financieel instrument op de MTF over te gaan tot
publicatie van een geëigend toelatingsdocument of een prospectus,
indien aan de in de richtlijn prospectus neergelegde vereisten voor het
opstellen, goedkeuren en verspreiden van het prospectus wordt voldaan.
Voorts bepaalt artikel 4:91ea, zesde lid, aanhef en onderdeel c, dat bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur nadere regels kunnen worden
gesteld met betrekking tot de passende doorlopende periodieke verslaggeving, bedoeld in artikel 4:91ea, derde lid, onderdeel d. Deze nadere
regels kunnen onder meer betrekking hebben op de wijze waarop de
hiervoor bedoelde periodieke verslaggeving algemeen verkrijgbaar moet
worden gesteld. Op grond van artikel 33, derde lid, onderdeel d, van
MiFID II kan de in dat onderdeel bedoelde passende doorlopende
periodieke verslaggeving bijvoorbeeld geschieden in de vorm van een
door een accountant («auditor») geverifieerd bestuursverslag.
AAZ (artikel 4:91h)
Artikel 4:91h, dat artikel 27, tweede lid, van de richtlijn markten voor
financiële markten verwerkt, vervalt omdat MiFID II geen met laatstgenoemd artikel vergelijkbare bepaling bevat.
AAAA (artikelen 4:91m, 4:91n, 4:91o en 4:91p)
artikel 4:91m
De artikelen in paragraaf 4.3.7.5. richten zich niet alleen tot een beleggingsonderneming die zich bezighoudt met algoritmische handel, die DEA
tot een handelsplatform aanbiedt of die voor andere personen als
clearinginstelling optreedt maar ook tot deelnemers of leden van een MTF
of een gereglementeerde markt die op grond van artikel 1, vijfde lid, van
MiFID II (dat wordt geïmplementeerd in de artikelen 1:15 en 1:18,
onderdelen c, f en h) niet vergunningplichtig zijn.
artikel 4:91n
Artikel 4:91n verwerkt artikel 17, met uitzondering van het vijfde en zesde
lid, van MiFID II. In artikel 4:91n zijn de eisen opgenomen voor een
beleggingsonderneming die zich bezighoudt met algoritmische handel.
De beleggingsonderneming dient de AFM en de toezichthoudende
instantie van de lidstaat van het handelsplatform waar de beleggingson-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

81

derneming zich als deelnemer of lid aan het handelsplatform met
algoritmische handel bezighoudt, in kennis te stellen van het feit dat zij
zich bezighoudt met algoritmische handel (eerste lid). De AFM kan op
grond van artikel 1:74 van de Wft van de beleggingsonderneming
verlangen dat zij een beschrijving verstrekt van de aard van haar
strategieën op het gebied van algoritmische handel, informatie over de
handelsparameters of handelslimieten die voor de systemen gelden, de
belangrijkste compliance- en risicocontroles die zij heeft opgezet en
informatie over het testen van haar systemen. Daarnaast kan de AFM de
beleggingsonderneming om nadere informatie vragen over haar
algoritmische handel en de daartoe gebruikte systemen.
Een beleggingsonderneming «houdt zich bezig met» algoritmische
handel, indien de handelingen die zij verricht vallen binnen de definitie
van algoritmische handel opgenomen in artikel 1:1 van de Wft. De
beleggingsonderneming dient te beschikken over interne procedures om
te waarborgen dat haar handelssystemen voldoende capaciteit hebben,
aan handelsdrempels en handelslimieten onderworpen zijn en voorkomen
dat foutieve orders worden verzonden of dat de systemen anderszins op
zodanige wijze functioneren dat dit de ordelijke werking van de markt kan
verstoren. Daarnaast dienen haar handelssystemen niet te kunnen worden
aangewend voor een doel dat in strijd is met de verordening marktmisbruik of met de regels van een handelsplatform waarmee de beleggingsonderneming is verbonden. De beleggingsonderneming ziet erop toe dat
deze systemen volledig getest zijn en worden gecontroleerd zodat aan de
vereisten, bedoeld in het tweede lid, wordt voldaan. Een beleggingsonderneming die zich met een techniek voor hoogfrequente algoritmische
handel bezighoudt, bewaart de gegevens van al haar geplaatste orders,
met inbegrip van annuleringen van orders, uitgevoerde orders en
prijsopgaven op handelsplatformen en stelt deze op verzoek ter
beschikking van de AFM (derde lid). Daarnaast zijn aanvullende eisen
opgenomen voor een beleggingsonderneming die algoritmische handel
gebruikt ter uitvoering van een marketmakingstrategie (vierde lid). In dit
geval dient de beleggingsonderneming doorlopend als marketmaker op te
treden gedurende een bepaald deel van de handelstijden van het
handelsplatform, behalve in geval van bijzondere omstandigheden.
Verder dient de beleggingsonderneming een overeenkomst te sluiten met
het handelsplatform en over interne procedures te beschikken die
waarborgen dat de beleggingsonderneming te allen tijde voldoet aan de
verplichtingen die zijn opgenomen in de overeenkomst. Voor de
toepassing van artikel 4:91n wordt een beleggingsonderneming die zich
bezighoudt met algoritmische handel bij het handelen voor eigen
rekening ook geacht een marketmakingstrategie uit te voeren indien haar
strategie onder meer bestaat uit het gelijktijdig op een of meerdere
handelsplatformen afgeven van concurrerende vaste biedprijzen en
laatprijzen voor een of meer financiële instrumenten zodat de gehele
markt op regelmatige en frequente basis van liquiditeit wordt voorzien
(vijfde lid). De AFM kan op grond van artikel 1:74 aan de beleggingsonderneming informatie vragen over de toepassing van de algoritmische
handel.
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden
gesteld met betrekking tot de vorm en inhoud van de kennisgeving,
bedoeld in het eerste lid en de vorm voor het bewaren van de gegevens,
bedoeld in het derde lid, door de beleggingsonderneming die zich
bezighoudt met een techniek voor hoogfrequente algoritmische handel.
artikel 4:91o
Artikel 4:91o strekt tot implementatie van artikel 17, vijfde lid, MiFID II.
DEA tot een handelsplatform is toegestaan, indien de beleggingsonderneming die DEA verleent, beschikt over interne procedures om de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

82

passendheid van DEA voor personen die hiervan gebruik willen maken te
toetsen.45 Voorts zorgt die beleggingsonderneming ervoor dat de
personen die van DEA gebruik maken, voldoen aan het bepaalde
ingevolge de Wft en de regels van het handelsplatform (eerste lid). Zo
dient de beleggingsonderneming de cliënten die van DEA gebruik maken
te beletten vooraf vastgestelde handelsdrempels en kredietdrempels te
overschrijden en controleert zij de handel van deze cliënten. Verder ziet de
beleggingsonderneming toe op de orders en transacties in financiële
instrumenten die door middel van DEA worden verricht om inbreuken op
de regels van het handelsplatform, handelsvoorwaarden die de ordelijke
werking van de markt verstoren of gedragingen die op marktmisbruik
kunnen wijzen, te onderkennen en de AFM hiervan in kennis te stellen
(tweede lid).
Tevens sluit de beleggingsonderneming een overeenkomst met de cliënt
die van gebruik maakt waarin de uit de dienstverlening voortvloeiende
rechten en plichten zijn vastgelegd, en waarin is vastgelegd dat de
beleggingsonderneming verantwoordelijk blijft voor de naleving van de
Wft (derde lid). Daarnaast stelt de beleggingsonderneming die directe
elektronische toegang tot een handelsplatform aanbiedt de AFM en het
handelsplatform waartoe de beleggingsonderneming directe elektronische toegang verleent in kennis van de gesloten overeenkomst met de
cliënt (vierde lid). Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
kunnen regels worden gesteld met betrekking tot de vorm en inhoud van
de kennisgeving, bedoeld in het tweede en vierde lid.
artikel 4:91p
Artikel 4:91p strekt tot implementatie van artikel 17, zesde lid, van MiFID II.
Een beleggingsonderneming die voor andere personen optreedt als een
clearinginstelling beschikt over een beheerste en integere bedrijfsvoering
om te waarborgen dat zij uitsluitend clearingdiensten verricht voor
personen die geschikt zijn46 en dat aan die personen eisen worden gesteld
om de risico’s voor de beleggingsonderneming en de markt te verminderen. Tevens sluit de beleggingsonderneming met de betrokken
personen een overeenkomst waarin de rechten en plichten zijn vastgelegd
die voorvloeien uit de dienstverlening.
AAAC (artikel 5:29)
Ter implementatie van artikel 45, achtste lid, van MiFID II vervalt artikel
5:29, zevende lid. Artikel 5:29, zevende lid, regelt dat een voorgenomen
wijziging met betrekking tot beleidsbepalers door de AFM tegengehouden
kan worden indien de wijziging een concrete bedreiging vormt voor de
gezonde en prudente bedrijfsvoering of exploitatie van de gereglementeerde markt. Ten opzichte van MiFID I is deze passage komen te vervallen
in MiFID II, waardoor geen expliciet criterium meer bestaat voor het
onthouden van instemming. De eis dat de AFM moet instemmen met een
voorgenomen wijziging met betrekking tot beleidsbepalers en medebeleidsbepalers (opgenomen in artikel 5:29, zesde lid, van de Wft) blijft
gelden.
45

Voor het bepalen van de passendheid van DEA worden de personen die daarvan gebruik
willen maken ten minste getoetst op de criteria opgenomen in artikel 25, tweede lid, van de
door ESMA opgestelde ontwerp Regulatory technical and implementing standards – Annex I,
RTS 6, https://www.esma.europa.eu/system/files/2015-esma-1464_annex_i__draft_rts_and_its_on_mifid_ii_and_mifir.pdf.
46
De geschiktheid van de personen wordt getoetst aan de hand van de aard, omvang en
complexiteit van de activiteiten die de personen verrichten en ten minste op de criteria
opgenomen in artikel 25, eerste lid, van de door ESMA opgestelde ontwerp Regulatory
technical and implementing standards – Annex I, RTS 6, https://www.esma.europa.eu/system/
files/2015-esma-1464_annex_i_-_draft_rts_and_its_on_mifid_ii_and_mifir.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

83

AAAD (artikel 5:29a)
Artikel 5:29a, dat artikel 45, tweede tot en met zesde lid, van MiFID II
implementeert, introduceert (in navolging van vergelijkbare eisen die op
grond van de richtlijn kapitaalvereisten voor banken en beleggingsondernemingen gelden) eisen met betrekking tot de samenstelling en het
functioneren van het bestuur van een marktexploitant en van het orgaan
dat is belast met toezicht. Deze eisen betreffen onder meer een limitering
van het aantal functies dat een bestuurder of lid van het toezichthoudend
orgaan tegelijk kan uitoefenen en het instellen van een benoemingscomité.
Voor de vormgeving van het artikel is aangesloten bij de artikelen 3:8,
derde lid, en 4:9.0a. Dit houdt in dat ook ten behoeve van artikel 5:29a de
vergelijkbare regeling omtrent limitering van bestuurs- en toezichtsfuncties uit Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek niet van toepassing is op
marktexploitanten van significante omvang (zie artikel 5:29a, eerste lid,
onderdeel b). De methodiek voor de wijze van telling van relevante
functies is in beide regelingen namelijk zodanig verschillend dat een
gelijktijdige toepassing van beide regelingen niet goed mogelijk is. Het
Burgerlijk Wetboek bepaalt dat voor de telling van relevante functies het
voorzitterschap van de raad van commissarissen dubbel telt, terwijl MiFID
II een dergelijke dubbeltelling niet kent. Ook limiteren de artikelen 142a en
152a van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek het aantal commissariaten op
vijf waar MiFID II dit aantal beperkt tot vier.
Verder wordt in artikel 5:29a, eerste lid, onderdeel c, aangegeven wat voor
de begrippen uitvoerende bestuursfunctie en niet-uitvoerende bestuursfunctie de equivalente begrippen zijn naar Nederlands recht. Als uitvoerende bestuursfuncties worden aangemerkt de functies van bestuurder en
van uitvoerende bestuurder, indien de bestuurstaken bij een rechtspersoon zijn verdeeld over uitvoerende bestuurders en niet-uitvoerende
bestuurders. Als niet-uitvoerende bestuursfunctie worden aangemerkt de
functies van commissaris en van niet uitvoerende bestuurder, indien de
bestuurstaken bij een rechtspersoon zijn verdeeld over uitvoerende
bestuurders en niet-uitvoerende bestuurders.
Analoog aan de artikelen 3:8, derde lid, en 4:9.0a wordt voorzien in een
grondslag om bij of krachtens algemene maatregel van bestuur invulling
te geven aan het begrip «significant». MiFID II geeft aan dat dit afhangt
van de aard, omvang of complexiteit van de desbetreffende onderneming,
maar vult dit criterium niet concreet in. Tevens wordt voorzien in een
grondslag om bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nadere
regels te stellen met betrekking tot de geschiktheid van de personen die
het dagelijks beleid van de onderneming bepalen, alsmede betreffende de
samenstelling van het bestuur en het orgaan dat belast is met het toezicht.
AAAE (artikel 5:30)
De wijziging in artikel 5:30 verwerkt artikel 47 van MiFID II. In artikel 5:30,
eerste lid, aanhef en onderdeel f, wordt verduidelijkt dat de gereglementeerde markt over voldoende financiële middelen dient te beschikken om
een ordelijke werking van de markt te bevorderen, onder meer gelet op de
aard en omvang van de risico’s waaraan zij is blootgesteld. Deze eis volgt
reeds uit MiFID I, maar wordt nu tekstueel aangepast om beter aan te
sluiten bij MiFID II: in MiFID I werd namelijk de formulering «gamma en de
graad van de risico’s» gebruikt, terwijl in artikel 47 van MiFID II de
formulering «aard en omvang van de risico’s» wordt gebruikt.
Artikel 5:30, derde lid, verwerkt artikel 47, tweede lid, van MiFID II. In het
derde lid wordt verduidelijkt dat een marktexploitant op de gereglementeerde markten waarop hij actief is geen orders van cliënten mag
uitvoeren met eigen kapitaal, met inbegrip van van MPT.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

84

AAAF (artikelen 5:30a, 5:30b, 5:30c, 5:30d en 5:30e)
artikel 5:30a
Artikel 5:30a strekt tot implementatie van artikel 48, eerste lid en vierde tot
en met zesde lid, van MiFID II.
Een marktexploitant die een gereglementeerde markt exploiteert, dient te
beschikken over systemen, procedures en regelingen om te waarborgen
dat zijn handelssystemen voldoende capaciteit hebben om volumepieken
in orders en orderberichten op te vangen. Verder moeten deze systemen,
procedures en regelingen, ordelijke handel waarborgen onder zeer
gespannen marktomstandigheden («conditions of severe market stress»).
De hiervoor bedoelde systemen, procedures en regelingen moeten
volledig zijn getest teneinde te waarborgen dat aan de hiervoor
geschetste voorwaarden wordt voldaan (eerste lid, onderdeel a).
Daarnaast moeten deze systemen, procedures en regelingen de continuïteit van de bedrijfsuitoefening waarborgen teneinde de continuïteit van
de dienstverlening te waarborgen in geval van een storing van de
handelssystemen van de marktexploitant (eerste lid, onderdeel b). Verder
beschikt de marktexploitant over systemen, procedures en regelingen om
orders af te wijzen die van tevoren vastgestelde volumedrempels en
prijsdrempels overschrijden of duidelijk foutief zijn (eerste lid, onderdeel
c).
Daarnaast beschikt de marktexploitant over systemen, procedures en
regelingen om te voorkomen dat systemen voor algoritmische handel tot
onordelijke handelsomstandigheden op de markt kunnen leiden, en alle
onordelijke handelsomstandigheden die door algoritmische handelssystemen ontstaan, te beheersen (eerste lid, onderdeel d). Op deelnemers en
leden rust de verplichting om algoritmen te testen. De marktexploitant
biedt hiertoe testomgevingen aan. Voorts moet de marktexploitant in staat
zijn om in uitzonderlijke gevallen een transactie te annuleren, te wijzigen
of te corrigeren (eerste lid, onderdeel e). Van een uitzonderlijke situatie
kan sprake zijn wanneer beleggers in een financieel instrument handelen
tegen prijzen die (duidelijk) niet correct zijn omdat gedurende een korte
periode aanzienlijke koersbewegingen in het financieel instrument zijn
geweest.
Verder beschikt de marktexploitant over parameters die ertoe kunnen
leiden dat de handel tijdelijk wordt stilgelegd of beperkt als op de
gereglementeerde markt of op een aanverwante markt gedurende een
korte periode aanzienlijke koersbewegingen in een financieel instrument
zijn (tweede lid). De marktexploitant meldt elke materiële wijziging in de
parameters om de handel stil te leggen aan de AFM. Indien de gereglementeerde markt van essentieel belang is voor de liquiditeit van het
financieel instrument, stelt de marktexploitant de AFM in kennis van het
stilleggen van de handel in een financieel instrument (derde lid). Op basis
hiervan kan de AFM komen tot een gecoördineerde respons voor de
gehele markt en bepalen of het passend is de handel stil te leggen op
andere handelsplatformen waar het financieel instrument wordt
verhandeld, tot de handel op de oorspronkelijke markt wordt hervat.
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels
worden gesteld met betrekking tot de systemen, procedures en regelingen
om te voorkomen dat systemen voor algoritmische handel tot onordelijke
handelsomstandigheden leiden of bijdragen en het beheersen van
onordelijke handelsomstandigheden die ontstaan door het gebruik van
algoritmische handelssytemen, de parameters om de handel stil te
leggen. Tevens kunnen nadere regels worden gesteld met betrekking tot
de wijze waarop de marktexploitant de AFM in kennis dient te stellen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

85

materiële wijzigingen van parameters en van het stilleggen van de handel
in een financieel instrument.
artikel 5:30b
Artikel 5:30b strekt tot implementatie van artikel 48, tweede lid en achtste
tot en met elfde lid, van MiFID II. Zo zorgt de marktexploitant ervoor dat
een door hem geëxploiteerde gereglementeerde markt overeenkomsten
sluit met beleggingsondernemingen die op de door hem geëxploiteerde
gereglementeerde markt een marketmakingstrategie uitvoeren. Voorts
dient de gereglementeerde markt over regelingen te beschikken die
waarborgen dat met een voldoende aantal beleggingsondernemingen een
overeenkomst wordt gesloten. Daarnaast zorgt de marktexpoitant ervoor
dat de gereglementeerde markt door middel van markeringen van
deelnemers of leden aan kan geven welke orders het resultaat zijn van
algoritmische handel, welke algoritmen voor de totstandkoming van de
orders zijn gebruikt en welke personen de orders hebben geïnitieerd en
verstrekt zij deze informatie op verzoek aan de AFM. Verder zorgt de
marktexploitant ervoor dat de gereglementeerde markt beschikt over
transparante, billijke en niet-discriminerende regels inzake co-locatiediensten en over transparante, billijke en niet-discriminerende vergoedingsstructuren die geen stimulansen inhouden om orders te plaatsen, te
wijzigen of te annuleren of transacties uit te voeren op een wijze die
leiden tot onordelijke handelsomstandigheden of marktmisbruik. Alleen
indien de gereglementeerde markt verplichtingen tot marketmaking
oplegt voor specifieke aandelen of een samenstelling van aandelen (een
zogenoemd «mandje» van aandelen) mag de gereglementeerde markt
hiervoor kortingen aan die marketmakers op de vergoedingsstructuur
geven.
Verder is het de marktexploitant toegestaan om vergoedingen voor
geannuleerde orders aan te passen aan de tijdspanne tijdens welke de
order gold en de vergoedingen aan te passen aan elk financieel
instrument waarvoor zij gelden. Ook kan de marktexploitant, om de extra
belasting van de systemen te weerspiegelen, een hogere vergoeding in
rekening brengen voor a) het plaatsen van een order die naderhand wordt
geannuleerd dan voor een order die wordt uitgevoerd, b) aan deelnemers
met een hoge verhouding van geannuleerde orders tot uitgevoerde orders
en c) aan deelnemers die zich met een techniek voor hoogfrequente
algoritmische handel bezighouden.
Artikel 5:30b, tweede lid, bepaalt voor de toepassing van dit artikel
wanneer een beleggingsonderneming die zich bezighoudt met algoritmische handel wordt geacht een marketmakingstrategie uit te voeren.
Op grond van het derde lid van artikel 5:30b kunnen bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur nadere regels worden gesteld met
betrekking tot de inhoud van de overeenkomst tussen de marktexploitant
en de beleggingsondernemingen die op de door hem geëxploiteerde
gereglementeerde markt een marketmakingstrategie uitvoeren. Hierbij
kan worden gedacht aan de rechten en verplichtingen die voortvloeien uit
de overeenkomst (bijvoorbeeld de verplichting om liquiditeit te
verschaffen).
Daarnaast kunnen bij of krachtens algemene maatregel van bestuur regels
worden gesteld met betrekking tot de vorm en inhoud van de informatie
over de markering van orders die het resultaat zijn van algoritmische
handel die op verzoek van de AFM dient te worden verstrekt. Op grond
van artikel 1:74 van de Wft kan de AFM de marktexploitant verzoeken
gegevens over het orderboek ter beschikking te stellen zodat zij de handel
kan monitoren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

86

artikel 5:30c
Artikel 5:30c strekt tot implementatie van artikel 48, zevende lid, van MiFID
II. De marktexploitant beschikt over systemen, procedures en regelingen
om te waarborgen dat DEA uitsluitend wordt verleend door deelnemers of
leden van de gereglementeerde markt, waaraan door de Europese
Centrale Bank of DNB een vergunning is verleend voor de uitoefening van
het bedrijf van bank of beleggingsonderneming (eerste lid, onderdeel a).
Daarnaast beschikt de marktexploitant over normen inzake risicocontroles
en drempels voor de handel via DEA (eerste lid, onderdeel b). Tevens is de
marktexploitant in staat om onderscheid te maken tussen orders of
handelstransacties van een persoon die van DEA gebruik maakt en orders
of handelstransacties van de betrokken deelnemer of het betrokken lid dat
DEA verleent. Tevens is de marktexploitant in staat om de eerstgenoemde
orders of handelstransacties afzonderlijk stop te zetten (eerste lid,
onderdeel c). Tenslotte beschikt de marktexploitant over regels om de
verlening van DEA op te schorten of te beëindigen, indien de gebruiker
van deze toegang niet aan artikel 5:30c voldoet (eerste lid, onderdeel d).
De deelnemer of het lid van de gereglementeerde markt die of dat DEA
verleent, beschikt over interne procedures om de passendheid van DEA
voor personen die van deze dienst gebruik willen maken te toetsen47 en
draagt er zorg voor dat bij het uitvoeren van orders en handelstransacties
via DEA de toepasselijke regels worden nageleefd.
artikel 5:30d
Artikel 5:30d verwerkt artikel 49 van MiFID II. Een marktexploitant past
voor aandelen, representatieve certificaten (depository receipts),
beursverhandelde rechten van deelneming in beleggingsinstellingen en
icbe’s, certificaten en soortgelijke financiële instrumenten regelingen toe
met betrekking tot de minimale verhandelingseenheid van de financiële
instrumenten die zijn toegelaten tot de handel op de door hem geëxploiteerde gereglementeerde markt. Bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur kunnen nadere regels gesteld met betrekking tot deze regelingen.
Zo dienen deze regelingen het liquiditeitsprofiel van het desbetreffende
financieel instrument op verschillende markten weer te geven en geven zij
inzicht in het gemiddelde verschil tussen de biedprijzen en laatprijzen. De
regelingen houden daarnaast rekening met de wenselijkheid van redelijk
stabiele prijzen, waarbij het verschil tussen de biedprijzen en laatprijzen
niet nodeloos wordt beperkt en de omvang van de minimale verhandelingseenheid is afgestemd op ieder financieel instrument. ESMA
ontwikkelt ontwerpen van technische reguleringsnormen tot vaststelling
van de minimale verhandelingseenheid of van verhandelingseenheidregelingen voor specifieke aandelen, representatieve certificaten, beursverhandelde fondsen, icbe’s, certificaten en soortgelijke financiële instrumenten,
voor zover dat noodzakelijk is om de goede werking van de markten te
waarborgen.
artikel 5:30e
Artikel 5:30e strekt totimplementatie van artikel 50 van MiFID II. Artikel
5:30e bepaalt dat een marktexploitant en de deelnemers aan of leden van
de door hem geëxploiteerde gereglementeerde markt de door hen
gebruikte beursklokken synchroniseren om de datum en tijd van aan te
melden verrichtingen te registreren.

47

Voor het bepalen van de passendheid van directe elektronische toegang worden de personen
die daarvan gebruik willen maken ten minste getoetst op de criteria opgenomen in artikel 25,
tweede lid, van de ESMA Regulatory technical and implementing standards – Annex I, RTS 6,
https://www.esma.europa.eu/system/files/2015-esma-1464_annex_i__draft_rts_and_its_on_mifid_ii_and_mifir.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

87

AAAG (artikel 5:32)
Artikel 5:32 verwerkt artikel 54, tweede lid, van MiFID II. De marktexploitant ziet niet alleen toe op transacties die de deelnemers of leden via
de gereglementeerde markt verrichten, maar ook op de orders met
inbegrip van verrichte transacties en annuleringen. De marktexploitant zet
de benodigde middelen in om dit toezicht uit te voeren en inbreuken op
regels en procedures als bedoeld in artikel 5:32, eerste lid, handelsvoorwaarden die de ordelijke werking van de markt verstoren, gedragingen die
op marktmisbruik kunnen wijzen of systeemstoringen in verband met een
financieel instrument, vast te kunnen stellen.
AAAH (artikel 5:32g)
Artikel 5:32g verwerkt artikel 52 van MiFID II. De marktexploitant kan in
een overeenkomst met uitgevende instellingen afspreken in welke
gevallen hij de handel in een financieel instrument of een afgeleid
financieel instrument dat verband houdt met het financieel instrument of
daarnaar verwijst opschort, onderbreekt of van de handel uitsluit. De
marktexploitant kan niet overgaan tot het opschorten, onderbreken of het
van de handel uitsluiten van een financieel instrument indien dit de
belangen van de beleggers of het ordelijk functioneren van de markt
aanzienlijk zou kunnen schaden.
Op grond van het tweede lid dient een marktexploitant die de handel in
een financieel instrument opschort, onderbreekt of een financieel
instrument van de handel uitsluit hetzelfde te doen voor afgeleide
financiële instrumenten van het financieel instrument. Alleen wanneer het
niet noodzakelijk is voor de doelstelling van de opschorting of onderbreking van de handel in het onderliggende financieel instrument, kan de
opschorting of onderbreking van de handel van afgeleide financiële
instrumenten achterwege blijven.
Op grond van het derde lid maakt de marktexploitant de beslissing
openbaar dat hij de handel in een financieel instrument opschort,
onderbreekt of het financieel instrument uitsluit van de handel. Tevens
stelt hij de AFM hiervan in kennis.
AAAI (artikelen 5:32h tot en met 5:32j)
De artikelen 5:32h en 5:32i komen te vervallen. De inhoud van deze
artikelen wordt opgenomen in de artikelen 1:77d en 1:77e. Er is geen
inhoudelijke wijziging beoogd.
Artikel 5:32j van de Wft vervalt omdat de openbaarmaking door de
marktexploitant van de via de gereglementeerde markt afgegeven actuele
biedprijzen en laatprijzen en de diepte van de markt tegen deze prijzen
voor tot de handel op de gereglementeerde markt toegelaten aandelen
zoals voorgeschreven door MIFID I is verplaatst naar de artikelen 3 en 4
van de verordening. Een verordening heeft rechtstreekse werking zodat de
daarin opgenomen voorschriften niet meer behoeven te worden verwerkt
in de Wft.
AAAJ (artikel 5:32l)
Dit onderdeel verwerkt artikel 46, tweede lid, onderdeel a, van MiFID II. Op
grond van artikel 5:32l, eerste lid, onderdeel c, van de Wft dient een
marktexploitant ook de informatie over zijn eigendomsstructuur en die
van de door hem geëxploiteerde of beheerde gereglementeerde markt
openbaar te maken (zie eerste lid, onderdeel a).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

88

AAAK (artikelen 5:89a tot en met 5:89i)
artikel 5:89a
Het eerste lid van artikel 5:89a verwerkt artikel 57, eerste lid, van MiFID II.
Artikel 5:89a, eerste lid, behelst een verplichting voor de AFM om
zogenoemde positielimieten vast te stellen ten aanzien van grondstoffenderivaten die worden verhandeld op een gereglementeerde markt, OTF of
MTF. Een positielimiet ziet op de omvang van een nettopositie die een
persoon op enig moment in dergelijke grondstoffenderivaten mag
aanhouden. De vaststelling van een positielimiet door de AFM dient te
geschieden overeenkomstig de in artikel 57, vijfde lid, van MiFID II
neergelegde procedure. In dat kader dient de AFM steeds ESMA te
informeren over haar voornemen om een positielimiet vast te stellen, met
het verzoek aan ESMA daarover te adviseren. Indien de AFM een
positielimiet vaststelt die afwijkt van het door ESMA afgegeven advies,
meldt de AFM dit onverwijld en met redenen omkleed op haar website.
De in artikel 5:89, eerste lid, neergelegde verplichting heeft tot doel het
voorkomen van marktmisbruik en het bevorderen van ordelijke
koersvormings- en afwikkelingsvoorwaarden, waaronder begrepen het
voorkomen van marktverstorende posities. Artikel 57, eerste lid, eerste
alinea, onderdeel b, van MiFID II bepaalt dat positielimieten in het
bijzonder dienen te waarborgen dat er convergentie is tussen de prijzen
van derivaten in de maand waarin het grondstoffenderivatencontract of
economisch gelijkwaardig otc-derivatencontract moet worden afgewikkeld
(door middel van materiële levering of door middel van contanten) en de
prijzen op de spotmarkt voor de onderliggende grondstof.
Artikel 5:89a, tweede lid, verwerkt artikel 57, tweede en negende lid, van
MiFID II. De eerste volzin van artikel 5:89a, tweede lid, bepaalt dat iedere
positielimiet een duidelijke kwantitatieve drempel dient te bevatten voor
de maximumomvang van een positie die een persoon mag aanhouden.
Voorts bevat artikel 5:89a, tweede lid, een wettelijke grondslag om bij
algemene maatregel van bestuur nadere regels te kunnen stellen met
betrekking tot de eisen waaraan een positielimiet moet voldoen. Hiermee
wordt gedoeld op de in artikel 57, negende lid, van MiFID II neergelegde
eisen zoals het vereiste dat een positielimiet transparant en niet-discriminerend is.
Artikel 5:89a, derde lid, verwerkt de tweede alinea van artikel 57, vierde
lid, van MiFID II. Het derde lid bepaalt onder welke omstandigheden de
AFM een door haar eerder vastgestelde positielimiet dient te herzien en
dat de AFM bij een herziening de hiervoor beschreven berekeningsmethode in acht moet nemen.
Artikel 5:89a, vierde lid, bepaalt dat positielimieten niet van toepassing
zijn op posities in grondstoffenderivaten en in economisch gelijkwaardige
otc-derivatencontracten, die door of voor rekening van een niet-financiële
entiteit worden aangehouden, waarvan objectief kan worden vastgesteld
dat zij de risico’s verminderen die rechtstreeks verband houden met de
commerciële activiteit van die entiteit. Artikel 5:89, vierde lid, strekt tot
implementatie van artikel 57, eerste lid, tweede alinea, van MiFID II.
artikel 5:89b
Artikel 5:89b verwerkt artikel 57, eerste en veertiende lid, aanhef en
onderdeel b, van MiFID II. Het eerste lid van artikel 5:89b bepaalt dat de
omvang van een nettopositie in een grondstoffenderivaat, die een in
Nederland gevestigde persoon op enig moment mag aanhouden, de op
dat grondstoffenderivaat toepasselijke positielimiet als bedoeld in artikel
57, eerste lid, van MiFID II niet mag overschrijden. Het gaat hierbij om
posities in grondstoffenderivaten die worden verhandeld op een in
Nederland of in een andere lidstaat gelegen of beheerd handelsplatform
waarvoor de AFM respectievelijk de relevante toezichthoudende instantie
van een andere lidstaat overeenkomstig artikel 57 van MiFID II een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

89

positielimiet heeft vastgesteld (zie artikel 57, veertiende lid, aanhef en
onderdeel b, van MiFID II). Een positielimiet die van toepassing is op een
(bepaald) op een handelsplatform verhandeld grondstoffenderivaat is
eveneens van toepassing op buiten een handelsplatform verhandelde
otc-derivatencontracten die in economische zin gelijkwaardig zijn aan het
hiervoor bedoelde grondstoffenderivaat. Indien de omvang van een
positie in een grondstoffenderivaat (of een otc-derivatencontract) die een
in Nederland gevestigde persoon inneemt de toepasselijke positielimiet
dreigt te overschrijden dan wel overschrijdt, kan de AFM op grond van de
haar ingevolge de Wft toekomende bevoegdheden handhavend optreden
(vgl. artikel 5:89i, eerste lid, van de Wft). Op grond van artikel 57, twaalfde
lid, aanhef en onderdeel c, van MiFID II zal ESMA technische reguleringsnormen ontwerpen die criteria bevatten om te kunnen vaststellen of een
grondstoffenderivatencontract kwalificeert als een otc-derivatencontract
dat in economische zin gelijkwaardig is aan een op een handelsplatform
verhandeld grondstoffenderivaat. De Europese Commissie is bevoegd de
hiervoor bedoelde technische reguleringsnormen vast te stellen.
Het tweede lid van artikel 5:89b bepaalt dat bij de vaststelling van de
omvang van een nettopositie als bedoeld in artikel 5:89b, eerste lid, zowel
het (relevante) op een handelsplatform verhandelde grondstoffenderivaat
als de met dat grondstoffenderivaat economisch gelijkwaardige
otc-derivatencontracten, in aanmerking moeten worden genomen. Voorts
dienen bij de vaststelling van de omvang van een nettopositie ook
posities te worden meegenomen die voor rekening van de hiervoor
bedoelde persoon worden aangehouden. Artikel 57, veertiende lid, aanhef
en onderdeel b, van MiFID II bepaalt dat ESMA ontwerpen van technische
reguleringsnormen dient te ontwikkelen teneinde te kunnen vaststellen óf
de posities van een persoon moeten worden geaggregeerd op groepsniveau. De Europese Commissie is bevoegd tot vaststelling van deze
technische reguleringsnormen.
Het toepassen van positielimieten door de AFM op grond van artikel
5:89b, tweede lid, zal veelal niet in real time kunnen geschieden, omdat de
AFM niet steeds en in real time over alle relevante handelsinformatie met
betrekking tot op en buiten handelsplatformen verhandelde grondstoffenderivaten zal (kunnen) beschikken. In afdeling 5.9.3. van dit voorstel van
wet is geregeld wanneer, wie, welke handelsinformatie met betrekking tot
grondstoffenderivaten, emissierechten of van emissierechten afgeleide
instrumenten aan de AFM respectievelijk de exploitant van het handelsplatform waarop in deze financiële instrumenten wordt gehandeld, moet
verstrekken.
De laatste volzin van artikel 57, eerste lid, van MiFID II, die wordt verwerkt
in artikel 5:89b, derde lid, behelst een uitzondering op het positielimietenregime van MiFID II. Positielimieten zijn niet van toepassing op posities
die door of voor rekening van entiteiten die geen financiële onderneming
zijn («niet-financiële entiteiten») worden aangehouden en die de risico’s
die rechtstreeks verband houden met de commerciële activiteiten van
deze niet-financiële entiteiten objectief verminderen (hedging exemption).
Overweging 127 van de preambule van MiFID II verduidelijkt dat de
hiervoor bedoelde commerciële activiteiten verband moeten houden met
de onderliggende grondstof (van het relevante grondstoffenderivaat).
artikel 5:89c
Artikel 5:89c, dat artikel 57, zesde lid, van MiFID II verwerkt, ziet op de
situatie dat een grondstoffenderivaat in aanzienlijke hoeveelheden wordt
verhandeld op handelsplatformen in meer dan een lidstaat. Indien zich
een dergelijke situatie voordoet, stelt de zogenoemde centrale bevoegde
autoriteit de unieke positielimiet vast die bij de handel in dat grondstoffenderivaat(contract) moet worden toegepast. De centrale bevoegde
autoriteit in de zin van artikel 57, zesde lid, van MiFID II is de toezichthoudende instantie van de lidstaat waar het handelsplatform wordt geëxploi-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

90

teerd of beheerd met het grootste handelsvolume in het grondstoffenderivaat(contract). Artikel 57, zesde lid, van MiFID II bewerkstelligt dat in alle
lidstaten waarin hetzelfde grondstoffenderivaat wordt verhandeld op een
handelsplatform dezelfde (unieke) positielimiet ten aanzien van dat
grondstoffenderivaat geldt. Hiermee wordt het risico verminderd dat de
toezichthoudende instanties van die lidstaten afwijkende limieten
(kunnen) vaststellen met betrekking tot hetzelfde grondstoffenderivaat en
dat de handel in dat grondstoffenderivaat(contract) zich verplaatst naar de
lidstaat die de minst stringente positielimiet toepast. Op grond van artikel
5:89c, tweede lid, dient de AFM bij het vaststellen van een unieke
positielimiet de in artikel 57, zesde lid, van MiFID II neergelegde procedure
in acht te nemen. Indien de AFM voornemens is een unieke positielimiet
vast te stellen of te herzien, dient zij de toezichthoudende instanties van
de andere lidstaten waar het grondstoffenderivaat in aanzienlijke
hoeveelheden op een handelsplatform wordt verhandeld, hierover te
raadplegen. Ingeval de betrokken toezichthoudende instanties geen
overeenstemming kunnen bereiken over de vast te stellen unieke
positielimiet, geven zij schriftelijk de redenen aan waarom zij van oordeel
zijn dat de (voorgestelde) unieke positielimiet niet voldoet aan de in artikel
5:89a, eerste lid, opgesomde doelstellingen van een positielimiet: het
voorkomen van marktmisbruik en het bevorderen van ordelijke koersvormingsvoorwaarden en afwikkelingsvoorwaarden. Indien sprake is van een
geschil tussen de betrokken toezichthoudende instanties, schikt ESMA dat
geschil op grond van artikel 19 van verordening nr. 1095/2010 van het
Europees parlement en de raad van 24 november 2010 tot oprichting van
een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Autoriteit voor
effecten en markten), tot wijziging van besluit nr. 716/2009/EG en tot
intrekking van besluit 2009/77/EG van de Commissie (PbEU 2010, L 331).
Om hun toezichthoudende en handhavende taak ten aanzien van de
unieke positielimiet te kunnen vervullen, moeten de hiervoor bedoelde
toezichthoudende instanties samenwerkingsovereenkomsten aangaan
teneinde de onderlinge uitwisseling van relevante gegevens te bevorderen.
Op grond van artikel 57, twaalfde lid, aanhef en onderdeel d, van MiFID II
ontwikkelt ESMA een ontwerp van een technische reguleringsnorm ten
behoeve van de invulling van de in het zesde lid van dat artikel
opgenomen begrippen «hetzelfde grondstoffenderivaat» en «aanzienlijke
hoeveelheden». Daarnaast bepaalt onderdeel g van laatstgenoemd
artikellid dat ESMA ontwerpen van technische reguleringsnormen
ontwikkelt ter bepaling van de berekeningsmethode om het handelsplatform met het grootste handelsvolume in een grondstoffenderivaat
vast te stellen.
artikel 5:89d
Artikel 5:89d verwerkt artikel 57, dertiende lid, van MiFID II. Op grond van
artikel 5:89d, eerste lid, kan de AFM, indien sprake is van bijzondere
omstandigheden een positielimiet vaststellen die meer restrictief is dan
een positielimiet die door de AFM op grond van artikel 5:89a kan worden
vastgesteld. Van die bevoegdheid kan de AFM uitsluitend gebruik maken,
indien dit met het oog op de liquiditeit en ordelijke werking van de
desbetreffende markt objectief gerechtvaardigd en evenredig is. Artikel
5:89d, tweede lid, bepaalt dat de AFM op haar website de bijzonderheden
publiceert van de restrictievere positielimiet, die zij voornemens is met
toepassing van artikel 5:89d, eerste lid, vast te stellen. Een dergelijke meer
restrictieve positielimiet geldt voor ten hoogste zes maanden, te rekenen
vanaf de datum van bekendmaking op de website van de AFM. Indien de
reden voor toepassing van die restrictievere positielimiet voortduurt, kan
de AFM de hiervoor bedoelde periode van zes maanden telkens verlengen
met ten hoogste zes maanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

91

Ingeval de AFM voornemens is om met toepassing van artikel 5:89d,
eerste lid, een meer restrictieve positielimiet vast te stellen, meldt zij dit
aan ESMA onder gelijktijdige verstrekking van een motivering voor dat
voornemen. Tevens verzoekt zij ESMA advies uit te brengen met
betrekking tot dat voornemen. ESMA is op grond van artikel 57, dertiende
lid, tweede alinea, van MiFID II gehouden binnen 24 uur (na ontvangst van
de melding) advies uit te brengen over de vraag of zij de restrictievere
positielimiet noodzakelijk acht om de hiervoor bedoelde bijzondere
omstandigheden aan te pakken.
Indien de AFM, nadat ESMA daaromtrent negatief heeft geadviseerd, met
toepassing van artikel 5:89d, eerste lid, een meer restrictieve positielimiet
vaststelt, meldt zij dit onverwijld op haar website en geeft zij daarbij een
volledige uiteenzetting van de redenen waarom zij een dergelijke
werkwijze volgt.
artikel 5:89e
Het voorgestelde artikel 5:89e, eerste lid, dat artikel 57, achtste lid, van
MiFID II verwerkt, bepaalt dat bij de handel in grondstoffenderivaten(contracten) op een handelsplatform positiebeheerscontroles worden
toegepast. Positie-beheerscontroles hebben tot doel het voorkomen van
marktmisbruik en het bevorderen van ordelijke koersvormingsvoorwaarden en afwikkelingsvoorwaarden. Positiebeheerscontroles dienen de
exploitant of beheerder van een handelsplatform waarop in grondstoffenderivaten wordt gehandeld in ieder geval te voorzien van bevoegdheden
die hem in staat stellen om toezicht te houden op de handel in grondstoffenderivaten en hem toegang te verschaffen tot informatie over posities in
deze financiële instrumenten. Ook moet de exploitant of beheerder van
het handelsplatform op basis van de positiebeheerscontroles maatregelen
kunnen treffen om de gevolgen van een grote of dominante positie in
grondstoffenderivaten te matigen en om (tijdelijk) liquiditeit te laten
verschaffen.
Artikel 5:89e, tweede lid, verwerkt artikel 57, achtste en negende lid, van
MiFID II. Het tweede lid van artikel 5:89e bevat een wettelijke grondslag
om bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nadere regels te
kunnen stellen met betrekking tot de bevoegdheden van de beleggingsonderneming of marktexploitant die een in Nederland gelegen handelsplatform exploiteert of beheert waarop wordt gehandeld in grondstoffenderivaten. Zo dient de beleggingsonderneming of de marktexploitant de
bevoegdheid te hebben om te eisen dat een persoon weer tijdelijk voor
liquiditeit op de markt zorgt voor een overeengekomen prijs en omvang
met de bedoeling de effecten van een te grote of dominante positie in
grondstoffenderivaten te beperken (zie artikel 57, achtste lid, onderdeel d).
Verder bepaalt artikel 5:89e, tweede lid, dat er regels kunnen worden
gesteld met betrekking tot de kenmerken waaraan positiebeheerscontroles moeten voldoen. Zo moeten positiebeheerscontroles onder meer
transparant en niet-discriminerend zijn en dienen zij te specificeren op
welke wijze zij van toepassing zijn op een persoon die op dat handelsplatform een positie in grondstoffenderivaten heeft ingenomen. De
tweede volzin van artikel 5:89e, eerste lid, dat artikel 57, tiende lid, eerste
volzin, van MiFID II verwerkt, bepaalt dat de exploitant van het handelsplatform waarop grondstoffenderivaten worden verhandeld de AFM op de
hoogte stelt van de kenmerken van de door hem op het handelsplatform
toegepaste positiebeheerscontroles.
artikel 5:89f
Het voorgestelde artikel 5:89f, eerste lid, van de Wft behelst een rapportageverplichting voor beleggingsondernemingen en marktexploitanten die
een in Nederland gelegen handelsplatform exploiteren of beheren waarop
wordt gehandeld in grondstoffenderivaten, emissierechten of van
emissierechten afgeleide instrumenten. Op grond van het eerste lid van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

92

artikel 5:89f dienen deze beleggingsondernemingen en marktexploitanten
wekelijks een rapport te publiceren dat een geaggregeerde uitsplitsing
geeft van de verschillende categorieën van personen voor de verschillende categorieën van grondstoffenderivaten, emissierechten of van
emissierechten afgeleide instrumenten die op hun handelsplatform
worden verhandeld. Zij dienen tevens een afschrift van dat wekelijks
rapport naar de AFM te zenden. Deze (wekelijkse) rapportageverplichting
geldt uitsluitend, indien zowel het aantal personen als het aantal en de
omvang van hun openstaande posities de ingevolge artikel 58, zesde lid,
van MiFID II door de Europese Commissie vastgestelde drempelwaarden
overschrijdt. Op grond van dat zesde lid moet de Europese Commissie bij
de vaststelling van de drempelwaarden rekening houden met het totale
aantal openstaande posities, de omvang van die posities en het totale
aantal personen dat een positie aanhoudt. Artikel 5:89f, eerste lid,
verwerkt artikel 58, eerste lid, aanhef en onderdeel a, van MiFID II alsmede
de tweede alinea van dat artikellid.
Het derde lid van het nieuwe artikel 5:89f, dat strekt tot implementatie van
artikel 58, eerste lid, aanhef en onderdeel b, van MiFID II, bevat eveneens
een rapportageverplichting voor de hiervoor bedoelde beleggingsondernemingen en marktexploitanten. Op een daartoe strekkend verzoek van de
AFM dienen zij ten minste een keer per dag een volledige uitsplitsing te
verstrekken van alle handelsposities in grondstoffenderivaten, emissierechten of van emissierechten afgeleide instrumenten die worden
aangehouden door personen die op hun handelsplatform in deze
financiële instrumenten handelen.
Artikel 5:89f, vierde lid, dat artikel 58, vierde lid, van MiFID II (gedeeltelijk)
verwerkt, bevat een wettelijke grondslag om bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur nadere regels te kunnen stellen met betrekking tot
het wekelijks rapport, bedoeld in het eerste lid van artikel 5:89f.
artikel 5:89g
Artikel 5:89g, eerste en tweede lid, dat het tweede lid van artikel 58 van
MiFID II implementeert, bevat een rapportageverplichting voor beleggingsondernemingen die buiten een handelsplatform handelen in
grondstoffenderivaten, emissierechten of van emissierechten afgeleide
instrumenten. Op grond van het eerste lid van artikel 5:89g dient een
dergelijke beleggingsonderneming ten minste een keer per dag een
volledige uitsplitsing te verstrekken van haar posities alsmede van de
posities van haar cliënten, de cliënten van die cliënten tot aan de
eindcliënt in op een handelsplatform verhandeld grondstoffenderivaten,
emissierechten of van emissierechten afgeleide instrumenten en daarmee
gelijkwaardige otc-derivatencontracten aan de toezichthoudende instantie
van de lidstaat waar dat handelsplatform is gelegen of functioneert.
Artikel 5:89g, tweede lid, ziet op de situatie dat de grondstoffenderivaten,
emissierechten of van emissierechten afgeleide instrumenten, waarover
informatie moet worden opgenomen in een volledige uitsplitsing (zoals
hiervoor beschreven), in aanzienlijke hoeveelheden worden verhandeld
op handelsplatformen in verschillende jurisdicties. Indien zich een
dergelijke situatie voordoet, dient de betrokken beleggingsonderneming
de volledige uitsplitsing te verstrekken aan de toezichthoudende instantie
van de lidstaat van het handelsplatform met het grootste handelsvolume
in de relevante grondstoffenderivaten, emissierechten of van emissierechten afgeleide instrumenten. Op grond van het slot van artikel 58,
tweede lid, van MiFID II dient de verstrekking van de hiervoor bedoelde
(volledige) uitsplitsing te geschieden in overeenstemming met artikel 22
van de verordening (dat artikel bevat de verplichting om transacties in
financiële instrumenten aan de relevante toezichthoudende instantie te
melden) en indien van toepassing met artikel 8 van Verordening EU nr.
1227/2011 van het Europees parlement en de Raad van 25 oktober 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

93

betreffende de integriteit en transparantie van de groothandelsmarkt voor
energie (PbEU 2011, L326) (REMIT).
Het derde lid van artikel 5:89g verwerkt gedeeltelijk artikel 58, vierde lid,
van MiFID II. Artikel 5:89g bevat een wettelijke grondslag om bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur nadere regels te kunnen
stellen met betrekking tot de volledige uitsplitsingen, bedoeld in het
eerste en tweede lid van artikel 5:89g.
artikel 5:89h
Het nieuwe artikel 5:89h dat strekt tot implementatie van artikel 58, derde
lid, van MiFID II, introduceert een rapportageverplichting ten behoeve van
het toezicht op de naleving van de in de artikelen 5:89a en 5:89b van de
Wft neergelegde voorschriften met betrekking tot positielimieten voor
grondstoffenderivaten. Anders dan de in de artikelen 5:89f en 5:89g van
de Wft neergelegde rapportageplichten ziet onderhavige rapportageplicht
niet op emissierechten en van emissierechten afgeleide instrumenten,
maar uitsluitend op grondstoffenderivaten. De reden hiervoor is dat
vorenbedoelde voorschriften met betrekking tot positielimieten niet van
toepassing zijn op van emissierechten afgeleide instrumenten omdat zij
niet kwalificeren als grondstoffenderivaten als bedoeld in artikel 2, eerste
lid, onderdeel 30, van de verordening. Op grond van de rapportageplicht
van artikel 5:89h dient een deelnemer of lid van een gereglementeerde
markt of een MTF en een cliënt van een OTF dagelijks aan de exploitant
van het handelsplatform waarop hij in grondstoffenderivaten handelt
informatie te verstrekken over de bijzonderheden van de door hem in deze
financiële instrumenten aangehouden posities alsmede over de bijzonderheden van de posities van zijn cliënten, van hun cliënten tot en met de
eindcliënt.
artikel 5:89i
Met het eerste lid van het nieuwe artikel 5:89i worden de onderdelen o en
p van artikel 69, tweede lid, van MiFID II geïmplementeerd. Artikel 5:89i
introduceert in het kader van de regeling inzake positielimieten een
nieuwe bevoegdheid voor de AFM om van een persoon te verlangen om
met betrekking tot een grondstoffenderivaat waarop een positielimiet van
toepassing is geen nieuwe overeenkomsten meer af te sluiten dan wel om
de positie in dat grondstoffenderivaat af te bouwen. Deze bevoegdheid is
relevant voor de situatie waarin de desbetreffende persoon de positielimiet nog niet overschreden heeft. In het geval van overschrijding is
namelijk sprake van een inbreuk op de voorschriften inzake positielimieten en kan de AFM de situatie herstellen door het geven van een
aanwijzing op grond van artikel 1:75 of het opleggen van een last onder
dwangsom op grond van artikel 1:79.
De bevoegdheid van artikel 5:89i, eerste lid, kan alleen worden ingezet
indien sprake is van een dreigende overschrijding van de positielimiet. Dit
is bijvoorbeeld het geval indien een belegger een order plaatst waarmee
hij, indien de order wordt uitgevoerd, de positielimiet zal overschrijden.
De bevoegdheid zal in de praktijk met name relevant zijn voor de situatie
dat de exploitant zijn positiebeheersconstroles niet of onvoldoende heeft
ingezet. Een exploitant van een in Nederland geëxploiteerd handelsplatform dient op grond van het artikel 5:89e positiebeheercontroles toe te
passen ten aanzien van grondstoffenderivaten waarop een positielimiet
van toepassing is. Onderdeel van deze controles is dat de exploitant van
een handelsplatform kan eisen dat een persoon een positie tijdelijk of
definitief beëindigt of vermindert en eenzijdig passende actie kan
ondernemen indien de betrokken persoon dit nalaat. Bij een dreigende
overschrijding is het derhalve eerst aan de exploitant van het handelsplatform om passende actie te ondernemen. Wanneer de exploitant dat
nalaat, ligt het voor de hand dat AFM optreedt tegen de exploitant van het
handelsplatform. In situaties waarin een dergelijk optreden mogelijk niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

94

tijdig het gewenste effect sorteert, kan de AFM met een eigenstandige
bevoegdheid toch snel een einde maken aan een dreigende overschrijding
van een positielimiet.
Een tweede situatie waarin de bevoegdheid van artikel 5:89i relevant kan
zijn, is de situatie dat het desbetreffende grondstoffenderivaat op
meerdere in Nederland geëxploiteerde handelsplatformen wordt
verhandeld. Een positielimiet wordt namelijk vastgesteld onafhankelijk
van het aantal handelsplatformen waarop het grondstoffenderivaat wordt
verhandeld. Een exploitant van een handelsplatform heeft uiteraard
inzicht in de posities op zijn handelsplatform, maar niet in de posities die
beleggers in het desbetreffende grondstoffenderivaat eventueel hebben
ingenomen op andere handelsplatformen. De exploitant kan in dat geval
niet altijd goed beoordelen of sprake is van een dreigende overschrijding
van de positielimiet. Op grond van artikel 5:89f, tweede lid, dient de
exploitant op verzoek van de AFM rapportages aan te leveren omtrent de
handelsposities van personen die handelen op het handelsplatform. Op
basis van deze rapportages kan de AFM beoordelen of beleggers een
positielimiet over verschillende handelsplatformen heen naleven.
Het tweede en derde lid van artikel 5:89i implementeren artikel 79, vijfde
lid, van MiFID II. Laatstgenoemd artikel regelt ten eerste dat wanneer een
toezichthouder een persoon verbiedt om met betrekking tot een grondstoffenderivaat nieuwe overeenkomsten af te sluiten dan wel om de
positie in het grondstoffenderivaat af te bouwen, deze toezichthouder de
toezichthoudende instanties van de overige lidstaten en ESMA hiervan in
kennis stelt. De melding dient in principe minimaal 24 uur voordat het
besluit wordt genomen, te worden gemaakt. Dit is opgenomen in het
derde lid van artikel 5:89i. Wanneer een melding wordt ontvangen van een
toezichthoudende instantie van een andere lidstaat kan de AFM besluiten
om aan dezelfde persoon een vergelijkbare aanwijzing te geven, wanneer
dat naar haar oordeel noodzakelijk is om het doel van de toezichthoudende instantie van de andere lidstaat te verwezenlijken. Dit is
opgenomen in het tweede lid van artikel 5:89i.
AAAL (artikel 6:3)
De wijzigingen opgenomen in dit onderdeel zijn technisch van aard en
dienen om artikel 6:3, tweede lid, te actualiseren met het oog op de
introductie van de OTF en aan te passen vanwege de verplaatsing van de
inhoud van artikel 4:4b (bevoegdheid voor de AFM om de handel op te
schorten of te onderbreken) naar de artikelen 1:77d en 1:77e.
AAAM (bijlage artikel 1:79)
In de bijlage bij artikel 1:79 worden de artikelen opgenomen ten aanzien
waarvan de toezichthouder een last onder dwangsom kan opleggen.
AAAN (bijlage artikel 1:80)
In de bijlage bij artikel 1:80 worden de artikelen opgenomen ten aanzien
waarvan de toezichthouder een bestuurlijke boete kan opleggen.
ARTIKEL II
In artikel 26, eerste en tweede lid, van de Invoerings- en aanpassingswet
Wet op het financieel toezicht worden de verwijzingen naar artikel 4:9,
vierde lid, en 4:15, vierde lid, aangepast vanwege de vernummering van
artikel 4:9, vierde lid, tot artikel 4:9, vijfde lid, en artikel 4:15, vierde lid, tot
artikel 4:15, vijfde lid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

95

ARTIKELEN III, V en VI
De in de artikelen II, IV en V opgenomen wijzigingen van respectievelijk
Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, de Wet giraal effectenverkeer en de
Wet handhaving consumentenbescherming houden verband met de
introductie in de Wft van een nieuw type handelsplatform voor (bepaalde)
financiële instrumenten: de OTF.
ARTIKEL IV
Met de implementatie van de MiFID II ontstaat voor een aantal nieuwe
activiteiten een vergunningplicht of een registratiemogelijkheid. Voor het
toezicht dat de AFM en DNB hierop uitoefenen, brengen zij tarieven in
rekening op grond van de Wet bekostiging financieel toezicht (Wbft). De
volgende wijzigingen leiden tot aanpassing van de Wbft:
a. de introductie van de vergunning voor het exploiteren van een OTF;
b. de introductie van de vergunning voor datarapporteringsdientsverleners;
c. de introductie van de mogelijkheid om een in Nederland gelegen of
beheerde multilaterale handelsfaciliteit als mkb-groeimarkt te laten
registreren;
d. jaarlijkse melding door personen die gebruik maken van de uitzondering, bedoeld in artikel 1:18, aanhef, onderdeel h, onder 4°.
Ad a: exploiteren van een OTF.
Voor beleggingsondernemingen of marktexploitanten die een OTF
exploiteren (hierna: exploitanten van een OTF), gaan dezelfde tarieven
gelden als die voor beleggingsondernemingen die een MTF exploiteren.
Voor de werkzaamheden die de AFM in het kader van de aanvraag voor
een vergunning, een ontheffing of een wijziging uitvoert, brengt zij een
uurtarief in rekening van € 175 tot een maximum van € 100.000. Dit
gebeurt op basis van de eenmalige toezichthandelingen met de codes
Wft.A1.10, Wft.A2.09 en Wft.A3.09. Voor de toetsing van bestuurders
betreft het € 1.000 voor het toetsen van de betrouwbaarheid (code
Wft.A7.01 of Wft.A8.01) en € 1.500 voor het toetsen van de geschiktheid
(code Wft.A7.03 of Wft.A8.03).
Exploitanten van een OTF gaan daarnaast een heffing betalen voor het
doorlopend toezicht van de AFM. Zij worden daartoe in bijlage 2 toegevoegd aan de categorie «Infrastructuur: marktexploitanten en exploitanten
van een MTF». Partijen in deze categorie betalen gezamenlijk 2,3% van de
totale kosten die de AFM doorberekent. Omdat nog onzeker is of het
toevoegen van deze nieuwe partijen aan de categorie ook zal leiden tot
een grotere toezichtinspanning voor het toezicht op deze groep blijft dit
percentage ongewijzigd. De heffing voor partijen in deze categorie zal na
de wijziging zijn opgebouwd uit een bedrag dat afhankelijk is van het type
vergunning waarover zij beschikken en een variabel bedrag dat afhangt
van het aantal transacties dat op de relevante OTF tot stand is gekomen.
Exploitanten van een OTF komen tevens onder doorlopend toezicht te
staan van DNB en dragen om die reden bij aan de kosten voor dit
doorlopend toezicht. Zij vallen als beleggingsondernemingen in de
categorie «Beheerders van beleggingsinstellingen en van icbe’s alsmede
bewaarders alsmede beleggingsondernemingen» van Bijlage II van de
Wbft. De heffing voor partijen in deze categorie is afhankelijk van het type
vergunning, van de activiteiten die zij verrichten en van het beheerd
vermogen. Aangezien exploitanten van een OTF geen beheerd vermogen
hebben, betalen zij alleen een minimumbedrag en een vast bedrag voor
de activiteit die zij verrichten. Deze bedragen worden per jaar door de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

96

Minister vastgesteld. Naar schatting zal de heffing in 2016 rond de
€ 8.500,- bedragen. Om deze heffing in rekening te kunnen brengen is de
maatstaf van de categorie waartoe de exploitanten van een OTF gaan
behoren als volgt aangepast. Onder «vergunning en type beleggingsdienst of -activiteit» wordt naar huidig recht onder meer verwezen naar
«het op grond van een vergunning als bedoeld in artikel 2:96 Wft
verrichten van een van de beleggingsactiviteiten genoemd in de onderdelen a of b van het in artikel 1:1 Wft gedefinieerde begrip «verrichten van
een beleggingsactiviteit». Deze zinsnede is gewijzigd zodat alle beleggingsactiviteiten daaronder vallen. Ook is aangevuld dat er een apart
bedrag kan gelden voor een combinatie van beleggingsactiviteiten, omdat
aan een partij die zowel een MTF als een OTF exploiteert maar één keer
een tarief in rekening wordt gebracht.
Ad b: datarapporteringsdienstverleners
Voor de aanvraag voor een vergunning voor of een wijziging van de
vergunning van datarapporteringsdienstverleners zal een uurtarief van
€ 175 gaan gelden, zoals dit ook geldt voor een gereglementeerde markt,
MTF en OTF. Voor de toetsing van bestuurders betreft het € 1.000 voor de
betrouwbaarheid (code Wft.A7.01 of Wft.A8.01) en € 1.500 voor de
geschiktheid (code Wft.A7.03 of Wft.A8.03).
Datarapporteringsdienstverleners gaan daarnaast een heffing betalen
voor het doorlopend toezicht van de AFM. Ook zij worden daartoe in
bijlage 2 toegevoegd aan de categorie «Infrastructuur: marktexploitanten
en exploitanten van een MTF». Zoals hiervoor bij onderdeel a toegelicht
betalen partijen in deze categorie gezamenlijk 2,3% van de totale kosten
die de AFM doorberekent. Omdat nog onzeker is of het toevoegen van
datarapporteringsdienstverleners in de hiervoor genoemde categorie ook
zal leiden tot een grotere toezichtinspanning voor het toezicht op deze
groep blijft dit percentage ongewijzigd. De heffing voor partijen in deze
categorie zal na de wijziging zijn opgebouwd uit een bedrag dat afhankelijk is van het type vergunning waarover zij beschikken en een variabel
bedrag dat afhangt van het aantal transacties dat tot stand is gekomen.
Voor datarapporteringsdienstverleners betekent dit dat zij uitsluitend een
vast bedrag dienen te betalen omdat zij geen transacties uitvoeren.
Ad c: registratie als mkb-groeimarkt
Op grond van artikel 4:91ea kan een marktexploitant of een exploitant van
een MTF een door hem geëxploiteerde MTF laten registreren als
mkb-groeimarkt. Deze registratie vindt plaats op grond van artikel 1:107,
derde lid, onderdeel o. Voorafgaand aan de registratie controleert de AFM
of aan de voorwaarden van artikel 4:91ea is voldaan. Voor deze werkzaamheden wordt een vast bedrag van € 2.000 in rekening gebracht op grond
van de eenmalige toezichthandeling met code Wft.A6.15. De reden voor
het in rekening brengen van een vast bedrag is dat een registratie als
mkb-groeimarkt slechts beperkte aanvullende eisen stelt aan de vergunninghoudende marktexploitant of exploitant van een MTF. Voor geheel
nieuwe partijen, die de door hen geëxploiteerde MTF als mkb-groeimarkt
willen laten registreren, geldt dat zij eerst een vergunning als marktexploitant of exploitant van een MTF moeten aanvragen. Voor de aanvraag
van een dergelijke vergunning geldt een uurtarief van € 175 per uur voor
de werkzaamheden die de AFM daarvoor verricht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

97

Ad d. jaarlijkse melding als bedoeld in artikel 1:18, aanhef en onderdeel h,
onder 4°
Op grond van artikel 1:18, aanhef en onderdeel h, onder 4°, dienen de
personen die van de generieke uitzondering van artikel 1:18, aanhef en
onderdeel h, gebruik maken dat jaarlijks te melden aan de AFM. De AFM
neemt deze melding op in haar administratie. Aangezien van de
meldingen geen openbaar register wordt bijgehouden, zijn met de
verwerking beperkte kosten gemoeid, zodat gekozen is voor het
gematigde tarief van € 50 (eenmalige toezichthandeling Wft.A6.16).
Voor zover het bovenstaande wijzigingen oplevert voor de heffingen voor
eenmalige toezichthandelingen, wijzigen zij bijlage I van de Wbft en zijn zij
opgenomen in subonderdeel A van artikel II, onderdeel B. Voor zover het
wijzigingen oplevert voor de heffingen voor het doorlopend toezicht,
wijzigen zij bijlage II van de Wbft en zijn zij opgenomen in subonderdeel B
van artikel II, onderdeel B.
ARTIKEL VII
De voorgestelde wijziging van artikel 1, onder 2°, van de Wet op de
economische delicten voegt enige bepalingen toe aan de zinsnede met
betrekking tot de Wft. Hierdoor kan terzake van een overtreding van
krachtens deze bepalingen gestelde voorschriften overeenkomstig de Wet
op de economische delicten een straf of maatregel worden opgelegd.
ARTIKEL VIII
Dit artikel bevat een overgangsregeling met betrekking tot de in artikel
2:99a, eerste lid, aanhef en onderdeel a, neergelegde nieuwe vergunningseis (met betrekking tot het in Nederland vestigen van een bijkantoor)
voor beleggingsondernemingen met zetel in een staat die geen lidstaat is
die voornemens zijn in Nederland beleggingsdiensten te verlenen of
beleggingsactiviteiten te verrichten. Deze beleggingsondernemingen
dienen te beschikken over een vergunning van de AFM en dienen een
bijkantoor in Nederland te vestigen voordat zij in Nederland beleggingsdiensten mogen verlenen of beleggingsactiviteiten mogen verrichten. De
bijkantooreis geldt op dit moment niet voor het verlenen van diensten aan
uitsluitend professionele beleggers. Op grond van artikel 2:99a, eerste lid,
aanhef en onderdeel a, geldt straks een bijkantooreis voor deze beleggingsondernemingen, tenzij zij in een ingevolge de Vrijstellingsregeling
Wft vrijgesteld derde land gevestigd zijn. Om hen in de gelegenheid te
stellen een bijkantoor op te richten, behoeven zij pas vanaf 3 januari 2019
aan deze eis te voldoen.
ARTIKEL X
Dit artikel bepaalt dat het voorstel van wet op een bij koninklijk besluit te
bepalen tijdstip in werking treedt. Het tijdstip van inwerkingtreding kan
voor de verschillende artikelen of onderdelen daarvan verschillend
worden vastgesteld.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 583, nr. 3

98