Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 570 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2021

Nr. 156

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BASIS- EN VOORTGEZET
ONDERWIJS EN MEDIA
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 december 2020
Tijdens het mediabegrotingsdebat op 30 november jl. (Kamerstuk 35 570
VIII, nr. 149) heeft de heer Kwint (SP) enkele moties ingediend. Ik heb
daarop toegezegd u nog voor de stemmingen over twee van deze moties
een inhoudelijke reactie te sturen. Dit zijn de moties inzake ervoor zorg te
dragen dat niemand die voor de publieke omroep werkt meer betaald
krijgt dan de WNT-norm1 en verplichte aansluiting van alle mediabedrijven bij de geschillencommissie Auteurscontractenrecht2.
Appreciatie motie niemand bij de publieke omroep boven de WNT-norm
Allereerst wil ik hier nogmaals benadrukken dat dit Kabinet zich sterk inzet
om de salarissen van topfunctionarissen en presentatoren bij de publieke
omroep binnen maatschappelijk verantwoorde grenzen te brengen. Voor
bestuurders, toezichthouders en presentatoren in dienst van een publieke
omroep is dit, op een klein aantal contracten uit het verleden na, ook
gerealiseerd. Naast de Wet normering topinkomens (WNT) waar dit voor
topfunctionarissen is geregeld, kent de publieke omroep op grond van de
Mediawet het Beloningskader Presentatoren in de Publieke Omroep
(BPPO). Het eerste deel van deze motie acht ik dan ook overbodig, want
dit is reeds geregeld. Het tweede deel van deze motie maakt deze heel erg
breed. In de volle breedte van deze motie vind ik dat echter onverstandig.
Ik ontraad daarom deze motie.
De motie verzoekt de regering ervoor te zorgen dat niemand die voor de
publieke omroep werkt – of dit nu in dienstverband of in opdracht is –
meer geld betaald krijgt voor zijn werkzaamheden voor de publieke
omroep dan het WNT-maximum. In de eerste plaats gaat de motie voorbij
aan de inzet van het Kabinet in de afgelopen jaren om ervoor te zorgen
1
2

kst-35570-VIII-156
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 35 570 VIII, nr 130.
Kamerstuk 35 570 VIII, nr 131.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 156

1

dat de salarissen van presentatoren niet boven het WNT-maximum
uitkomen. Het positieve effect hiervan is al te zien. De aantallen laten
volgens opgave van de NPO en omroepen zien dat er sprake is van een
sterke afname: in 2019 waren er nog 8 (11 in 2018, 17 in 2017) presentatoren die boven het maximum van het BPPO verdienen. Deze afname zal
de komende jaren logischerwijs doorzetten.
In de tweede plaats laten de cijfers van de omroepen zien dat ook voor
presentatoren die niet in dienst zijn bij een publieke omroep, het aantal
gevallen waarin een presentator tevens eigenaar is van het productiebedrijf gering is: volgens de omroepen hebben 7 presentatoren momenteel
ook een eigen productiebedrijf. Van deze 7 programma’s werd in één
geval het programma eerder door de omroep zelf geproduceerd. In totaal
zijn er ruim 300 presentatoren waarmee een omroep dit jaar in enigerlei
vorm een verbintenis heeft. Tegen deze achtergrond gaat het te ver om
nadere inkomensbeperkingen op te leggen die zich uitstrekken tot de
private sector.
In zijn huidige vorm is de motie zoals gezegd te breed en zal ik deze
ontraden. Wel kan ik indien u dat wenst een onafhankelijk onderzoek laten
doen naar de bezoldiging van externe presentatoren die werken bij de
publieke omroep zodat er een goed beeld ontstaat van waar en in welke
omvang het probleem zich voordoet. Het zou kunnen dat het om een klein
aantal gevallen gaat. Ook kan ik indien u dat wenst onderzoeken wat
juridisch de (on)mogelijkheden zijn om de salarissen van externe
presentatoren bij de publieke omroep binnen de perken te houden.
Appreciatie motie verplichte aansluiting geschillencommissie
auteursrechten
Zoals ik in het debat heb aangegeven, ben ik het met de heer Kwint eens
dat het wenselijk is dat makers en uitvoerende kunstenaars bij geschillen
met hun exploitant over hun exploitatieovereenkomst terecht kunnen bij
laagdrempelige alternatieve geschilbeslechting.
Een algemene verplichting voor alle mediabedrijven om zich aan te
sluiten bij de geschillencommissie auteurscontractenrecht komt mijns
inziens echter in strijd met de richtlijn Auteursrecht in de Digital Single
Market (verder: de richtlijn) en staat op gespannen voet met artikel 17 van
de Grondwet, artikel 6 EVRM en artikel 47 van het Handvest. Daarom
ontraad ik de motie.
Artikel 21 van de richtlijn verplicht lidstaten om te regelen dat bepaalde
auteurscontractenrechtelijke geschillen kunnen worden onderworpen aan
een vrijwillige procedure voor alternatieve geschillenbeslechting. In
Nederland wordt hierin voorzien door de geschillencommissie Auteurscontractenrecht. Makers en exploitanten die dit wensen kunnen hun
geschillen aan deze geschillencommissie voorleggen. Het verplichten van
alle mediabedrijven om zich bij de geschillencommissie aan te sluiten zou
het vrijwillige karakter wegnemen waarmee Nederland het risico loopt dat
artikel 21 van de richtlijn onjuist wordt geïmplementeerd. In het evaluatieonderzoek van de Wet auteurscontractenrecht werpen onderzoekers
bovendien de vraag op of verplichte deelname aan alternatieve geschilbeslechting in overeenstemming is met artikel 6 EVRM, artikel 17 Grondwet
en artikel 27 van het Handvest. Uit de arresten Alassini en Menini van het
Hof van Justitie van de EU zou afgeleid kunnen worden dat verplichte
mediation en niet-bindend advies onder voorwaarden wel toelaatbaar zijn,
maar verplicht bindend advies, zelfs met de mogelijkheid van volledig
(hoger) beroep bij de rechter, mogelijk niet. De onderzoekers komen
daarom tot de aanbeveling dat subsidie verlenende instanties deelname

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 156

2

aan de geschillencommissie auteurscontractenrecht verplicht moeten
stellen in de subsidievoorwaarden. Mijn ambtsgenoot, de Minister voor
Rechtsbescherming, heeft u reeds gemeld dat ik deze aanbeveling met
een positieve grondhouding bezie.
Ik zal mede in dat licht in gesprek gaan met de NPO over de mogelijkheid
om in de eerstvolgende prestatieovereenkomst op te nemen dat de
omroepen die met publieke middelen worden bekostigd zich aansluiten
bij de geschillencommissie auteurscontractenrecht. Parallel daaraan zal ik
ook onderzoeken wat wettelijk en bestuursrechtelijk mogelijk is om deze
met publieke gelden gefinancierde organisaties te verplichten zich aan te
sluiten bij de geschillencommissie auteurscontractenrecht, mocht het
langs de weg van afspraken niet lukken.
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 156

3