Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 104

Langdurige zorg

Nr. 36

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 april 2015
Met deze brief voldoe ik aan uw verzoek uit de Regeling van werkzaamheden van 7 april 2015 om inzicht te geven over de verdeling van
middelen voor de langdurige zorg over de Wmo 2015, Wlz, Jeugdwet en
Zvw (Handelingen II 2014/15, nr. 72, Regeling van Werkzaamheden). Dit
naar aanleiding van een bericht in het AD van 5 april jl. Voorts voldoe ik
aan uw verzoek van 13 april 2015 om te reageren op een brief van de VNG
over NZa-cijfers over 2014. Ik zal eerst ingaan op de realisatiecijfers van de
NZa. Daarna ga ik in op de budgetten voor beschermd wonen, waarbij ik
de door uw Kamer gestelde vragen zal beantwoorden.
Verdeling middelen langdurige zorg
Er bestaan geen voornemens om meer te bezuinigen op de langdurige
zorg. Berichtgeving die dit wel suggereert klopt niet. De discussie die
gevoerd wordt met ondermeer de VNG gaat over de verdeling van het
beschikbare budget voor langdurige zorg. Gesprekken hierover worden
ieder jaar gevoerd, graag geef ik u hierin nader inzicht.
Zoals bekend worden de middelen voor langdurige zorg vanaf 2015
verdeeld over de Wmo 2015, Wlz, Jeugdwet en Zvw. Deze verdeling wordt
gemaakt op basis van inschattingen over het zorggebruik. Deze verdeling
kan worden aangepast als dit zorggebruik door de tijd verandert. Indien
meer mensen ondersteuning krijgen uit de Wmo betekent dat bijvoorbeeld dat minder mensen zorg krijgen uit de Wlz en andersom. Dat
betekent dat in dat geval middelen van de Wlz naar de Wmo 2015 zullen
verschuiven. Andersom geldt hetzelfde, immers: geld moet daar besteed
worden waar mensen er gebruik van maken.
In februari jl. zijn de realisatiecijfers AWBZ 2014 van de NZa beschikbaar
gekomen. Deze cijfers zijn conform de verdeling van de realisatiecijfers
AWBZ 2013 toegerekend aan de verschillende nieuwe wettelijke domeinen
(Wlz, Zvw, Jeugdwet en Wmo 2015). Uit deze informatie blijkt dat de

kst-34104-36
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 104, nr. 36

1

gerealiseerde uitgaven op de «AWBZ zorg» die per 1 januari 2015 onder
de Wmo en jeugdwet vallen en daarmee onder de verantwoordelijkheid
van gemeenten, lager zijn dan vooraf berekend. In tegenstelling tot de
ramingen, is in de AWBZ vorig jaar onderuitputting opgetreden op deze
terreinen. Ook blijken er op het gebied van langer thuis wonen danwel in
een instelling andere keuzes te zijn gemaakt door mensen. Dit heeft tot
gevolg dat op basis van het daadwerkelijke zorggebruik meer mensen
gebruik maken van zorg uit de Wlz en dus minder van ondersteuning
vanuit de Wmo. De vraag wat dit betekent voor de verdeling van de
middelen voor langdurige zorg is op dit moment onderwerp van
bestuurlijk overleg.
Dit bestuurlijk overleg is een vervolg op het bestuurlijk overleg met de
VNG van vorig voorjaar. Gemeenten hebben mij nadrukkelijk gevraagd
solidair te zijn als blijkt dat de groei anders is dan geraamd. Ik heb dit in
bestuurlijk overleg in oktober vorig jaar ook toegezegd, in het verlengde
van het in de bestuursafspraken vastgelegde uitgangspunt dat gemeenten
geen last (of profijt) mogen hebben van iets waar ze niets aan kunnen
doen bij het voldoen aan de jeugdhulpplicht en continuïteit van zorg en
ondersteuning. Daarom is de afspraak gemaakt dat als raming en
realisatie uit elkaar lopen, «het gesprek wordt aangegaan».
In de huidige besprekingen wordt zowel gesproken over de gevolgen van
voornoemde constatering voor het lopende jaar (2015) als de daarop
volgende jaren. Uiteraard zal ik uw Kamer op de hoogte houden van deze
ontwikkelingen.
Beschermd wonen
De zogeheten centrumgemeenten vervullen een regierol bij beschermd
wonen en ontvangen financiële middelen daarvoor via de integratieuitkering sociaal domein binnen het Gemeentefonds. Op het budget, circa
€ 1,4 miljard op basis van basisjaar 2013, is bij de decentralisatie geen
korting toegepast.
Ik heb u in december 2014 in de voortgangsrapportage Hervorming
Langdurige Zorg (Kamerstuk 34 104, nr. 1) reeds geïnformeerd over het
feit dat een aantal centrumgemeenten heeft aangegeven dat het budget
voor beschermd wonen niet toereikend lijkt. Ik heb eind november 2014
met de VNG afgesproken, dat in het voorjaar van 2015 aan de hand van
een analyse van de realisatiecijfers van de NZa over 2014 zou worden
bezien of het budget 2015 voor beschermd wonen/GGZ-C moet worden
bijgesteld. Daarbij heb ik aangegeven dat het mijn intentie was dat, als er
op dat moment sprake zou zijn van een macrotekort, ik daarin mijn
verantwoordelijkheid neem voor een oplossing. Als in het voorjaar van
2015 zou blijken dat het gaat om een vraagstuk van verkeerde verdeling,
dan – zo sprak ik met de VNG af – zijn gemeenten primair aan zet en wordt
er tussen gemeenten herverdeeld.
Naar aanleiding van een bestuurlijk overleg eind januari jl. doe ik op dit
moment samen met de VNG en in afstemming met de koepels van
aanbieders een nieuw onderzoek naar de historische verdeling van de
budgetten beschermd wonen over de centrumgemeenten. Dit onderzoek
zal op korte termijn gereed zijn. De resultaten ervan zullen naar
verwachting behulpzaam zijn om te kunnen vaststellen in hoeverre de
verdeling van middelen over de centrumgemeenten accuraat is.
Hieronder zal ik specifiek ingaan op de gestelde vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 104, nr. 36

2

Vragen van de SP-fractie:
–

Wat is er nu precies aan de hand rondom beschermd wonen naar
aanleiding van de berichtgeving in de media?

Voor een antwoord op deze vraag zij verwezen naar bovenstaande tekst.
–

Kunt u garanderen dat alle gemeenten zoals is beloofd, vijf jaar lang
beschermd wonen krijgen gefinancierd zonder dat dit tot extra kosten
voor gemeenten leidt?

In de Wmo 2015 is voor cliënten die op 31 december 2014 een indicatie
voor GGZ-C (beschermd wonen) hadden een overgangsrecht opgenomen
van vijf jaar (of korter als de indicatie eerder eindigt). Om gemeenten in
staat te stellen deze rechten van cliënten te honoreren heeft het kabinet
het budget voor beschermd wonen ongekort overgeheveld naar
gemeenten. Het kabinet heeft geen voornemens om alsnog te bezuinigen
waardoor gemeenten voor deze taak minder middelen beschikbaar
zouden hebben dan er in de AWBZ beschikbaar waren.
Vragen van de CDA-fractie:
–

Wat is de reactie van de Staatssecretaris op het bericht van de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) over 2014 waaruit blijkt dat het Rijk
in dat jaar minder geld heeft uitgegeven dan begroot aan AWBZdoelgroepen die vanaf 2015 onder de Jeugdwet en de Wmo vallen?
Kan dit NZa rapport worden meegestuurd?

Voor een antwoord op deze vraag zij verwezen naar bovenstaande tekst.
–

Voor beschermd wonen geldt toch de afspraak dat het budget zonder
korting overkomt? Hoe kan anders het overgangsrecht van 5 jaar voor
bestaande cliënten gegarandeerd worden?

Ja. Mede gelet op het overgangsrecht van vijf jaar heeft het kabinet
ervoor gekozen het budget voor beschermd wonen ongekort over te
hevelen.
–

Wat vindt de Staatssecretaris van het feit dat er in een aantal centrumgemeenten contracten voor een deel van het jaar zijn afgesloten?

Een beperkt aantal centrumgemeenten is, gelet op (soms forse) financiële
risico’s die werden voorzien, overgegaan op contractering beschermd
wonen voor een half jaar. Ik vind dit een onwenselijke situatie, die bij
zowel gemeenten als aanbieders voor onrust zorgt. Er is mij dan ook veel
aan gelegen om zo snel mogelijk duidelijkheid te bieden over de
budgetten, zodat gemeenten en aanbieders in de toekomst voor een
langere periode afspraken kunnen maken.
–

Volgens de VNG gaat het om een tekort 60 miljoen euro dat kan
oplopen tot 300 miljoen euro. Kan de Staatssecretaris aangeven om
hoeveel budget het precies gaat? Kan ook worden aangegeven wat de
verschillen per centrumgemeente zijn?

De VNG heeft vorige week dinsdag in een bestuurlijk overleg een mogelijk
tekort voor beschermd wonen van «tientallen miljoenen euro’s» voor de
«nadeelgemeenten’genoemd. Een bedrag van € 60 miljoen of een
potentieel tekort van € 300 miljoen is niet genoemd. De VNG heeft mij tot
op heden geen compleet en/of actueel overzicht kunnen overleggen van
de situatie in de 43 centrumgemeenten. Ik heb met de VNG afgesproken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 104, nr. 36

3

om gezamenlijk alle contracten/(subsidie)beschikkingen voor beschermd
wonen van de 43 centrumgemeenten in beeld te brengen, zodat duidelijk
wordt voor welke bedragen en op welke wijze er is gecontracteerd.
–

Wat betekent dit voor de toegang van nieuwe cliënten voor beschermd
wonen?

Gemeenten hebben op grond van de Wmo 2015 de opdracht cliënten te
voorzien van de maatwerkvoorziening beschermd wonen, als op basis van
het onderzoek (zoals omschreven in de Wmo 2015) blijkt dat de cliënt
daarvoor in aanmerking komt. Een eventueel financieel tekort ontslaat de
gemeente niet van die plicht.
–

Blijft de Staatssecretaris bij de concretisering van zijn bestuurlijke
afspraken (brief 19 december 2014, kenmerk 700098–130952 DMO)

Ja. In de genoemde brief (die vanuit mijn ministerie is verzonden aan het
college van B&W van Purmerend) is opgenomen dat ik niet alleen ten
aanzien van een eventueel macrotekort mijn verantwoordelijkheid zal
nemen, maar zo nodig ook wat betreft het verdeelvraagstuk (hoewel over
dat laatste is afgesproken dat de bal primair bij de VNG/gemeenten ligt).
In de brief aan Purmerend wordt duidelijk gemaakt dat daar waar sprake
is van juridische of contractuele belemmeringen, in die zin dat gemeenten
geen geld meer kunnen vrijmaken, door mij in redelijkheid zal worden
gehandeld. Voorts wordt in de brief opgemerkt dat ik eveneens mijn
verantwoordelijkheid zal nemen indien sprake is van bestuurlijke onwil
om middelen te herverdelen.
–

Hoe en wanneer gaat de Staatssecretaris dit concretiseren?

Eerst is nodig dat de uitkomsten van het nieuwe historische verdeelmodel
en de analyse van alle contracten/(subsidie)beschikkingen van de 43
centrumgemeenten beschikbaar zijn, zoals hierboven beschreven. Daarna
ga ik met de VNG opnieuw in overleg. Streven is om zo spoedig mogelijk,
doch uiterlijk in de meicirculaire van het Gemeentefonds, duidelijkheid te
bieden aan gemeenten.
Vragen van de PVV-fractie:
–

Klopt het dat er gesprekken gaande zijn tussen de VNG en het Rijk over
kortingen op het zorgbudget?

Voor meer informatie hierover zij verwezen naar de tekst over de
realisatiecijfers aan het begin van deze brief.
–

Klopt het dat er plannen zijn om tot 300 miljoen euro te korten op de
zorgbudgetten?

Met het genoemde bedrag wordt mogelijk gedoeld op het eerder
genoemde verschil tussen de aanvankelijke raming en de raming die op
basis van de meest recente realisatiecijfers gemaakt is. Naar nu duidelijk
is geworden, is een te groot bedrag toebedeeld aan de Wmo 2015,
oplopend naar ruim € 300 mln in 2018. Eerder in deze brief is hier
uitgebreider op ingegaan.
–

Op basis van welke cijfers is er besloten om te gaan snijden in het
budget? Kunnen deze cijfers(rapport) aan de Kamer toegezonden
worden? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 104, nr. 36

4

Voor een antwoord op deze vraag zij verwezen naar de tekst over
realisatiecijfers aan het begin van deze brief.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M.J. van Rijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 104, nr. 36

5