DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – BIJLAGE 1 UITWERKING ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Resultaten tweede enquête financieel toezicht
PEILING NAAR VARIANTEN EN VOORKEUREN

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT - DEELRAPPORT 2

4 augustus 2017
ir. A.J. (Bjorn) Gossen
drs. C.J.C. (Carlo) Vreugde
Projectnummer: P002303

0/15

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

INHOUD
HOOFDSTUK 1

INLEIDING OP DIT RAPPORT .................................................................. 2

1.1

Opdracht aan BMC en afbakening van dit deelrapport ................................................ 2

1.2

Gevolgde aanpak en respons ...................................................................................... 2

1.3

Reacties op de opzet van de enquête ......................................................................... 4

HOOFDSTUK 2

KERNBEVINDINGEN UIT DE ENQUÊTE .................................................. 6

2.1

De toezichtsopdracht.................................................................................................... 6

2.2

De horizontale verantwoording .................................................................................... 7

2.3

Het verticale toezicht - de positionering ....................................................................... 7

2.4

Het verticale toezicht - de uitvoering ............................................................................ 9

HOOFDSTUK 3

INTEGRALE RESULTATEN ENQUÊTE .................................................. 11

3.0

Respondentinfo…………………………………………………………………………… 12

3.1

De toezichtsopdracht…………………………………………………………………….. 24

3.1.1
3.1.2
3.1.3

Aspecten waaruit de toezichtsopdracht moet bestaan……………………………………..…… 25
Suggesties ten aanzien van de inhoud van de toezichtsopdracht…………………………. 26
Formulering van de toezichtsopdracht………………………………………………………… 30

3.2

De horizontale verantwoording………………………………………………………… 31

3.2.1
3.2.2
3.2.3

Voorkeursvariant ten aanzien van versterking horizontale verantwoording……………………. 32
Mate waarin bestuur geëquipeerd is om de begroting te beoordelen………………………….. 33
Suggesties voor versterking van de horizontale verantwoording……………………………….. 34

3.3

Het verticale financieel toezicht………………………………………………………… 40

3.3.1
Aanpassen of handhaven van de huidige positionering………………………………………… 41
3.3.1.1 Voorkeuren qua eventuele alternatieve positionering………………………………………….. 42
3.3.2
Voorkeuren ten aanzien van oprichting van een kennisinstituut………………………………. 43
3.3.3
Verbetering nodig in huidige uitvoering verticaal financieel toezicht………………………….. 44
3.3.4
Verbeteracties die men nodig acht……………………………………………………………….. 45
3.3.5
Differentiatie in het verticaal financieel toezicht…………………………………………………. 49
3.3.5.1 Inrichting van het verticale financieel toezicht bij differentiatie…………………………………. 50
3.3.5.2 Verschil maken tussen organisaties onder toezicht bij differentiatie…………………………… 57
3.3.6
Mogelijkheden om verticaal toezicht anders vorm te geven om horizontale verantwoording
te versterken…………………………………………………………………………………………………….63
3.3.7
Samenhang tussen financieel en interbestuurlijk toezicht………………………………………. 75
3.3.8
Mogelijkheden om horizontale controlemechanismen anders vorm te geven……………….. 80

1/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Hoofdstuk 1 Inleiding op dit rapport
Dit hoofdstuk gaat in op de opdracht en afbakening, de gevolgde aanpak en de respons.
Hoofdstuk 2 gaat in op de kernbevindingen uit de enquête. Hoofdstuk 3 bevat de integrale
rapportage met alle resultaten en open tekstsuggesties uit de enquête.
1.1 Opdracht aan BMC en afbakening van dit deelrapport
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (verder: BZK) doet onderzoek
naar de doorontwikkeling van het financieel toezicht zoals dat door BZK zelf en door
provincies uitgevoerd wordt. Een van de aanleidingen voor dit onderzoek is het rapport
‘Maak verschil’ van de studiegroep Openbaar Bestuur waarin de aanbeveling is gedaan om
te bezien in welke mate deregulering binnen het openbaar bestuur mogelijk is.
Met dit onderzoek wil BZK de volgende onderzoeksvraag beantwoorden: hoe effectief is het
huidige financiële toezicht op gemeenten, provincies en GR’s en hoe kan deze effectiviteit
organisatorisch worden versterkt?
In het kader van dit onderzoek heeft BZK aan BMC Advies een tweetal vragen gesteld:
1. Hoe is het huidige financiële toezicht vormgegeven en wat zijn daarbij de
succesverhalen en de belangrijkste knelpunten die worden ervaren?
2. Welke voorkeuren hebben gemeenten, provincies, GR’en en BZK ten aanzien van
toezichtsvarianten?
In deelrapport 1 is de eerste vraag beantwoord. Dit deelrapport richt zich op de
beantwoording van de tweede vraag.
1.2 Gevolgde aanpak en respons
Op basis van haar eigen onderzoek en de uitkomsten uit deelrapport 1 is door BZK een
aantal varianten uitgewerkt en zijn de enquêtevragen opgesteld. Deze vragen zijn afgestemd
met de klankbordgroep en het landelijk vakberaad financieel toezicht. Naar aanleiding
daarvan heeft BZK op onderdelen aanpassingen doorgevoerd in de vragen en is de enquête
door BMC Onderzoek uitgezet.
De enquête is uitgezet onder zowel bestuurlijk als ambtelijk betrokkenen. Onderstaande
tabel geeft de 11 verschillende respondentgroepen weer. Dezelfde respondenten als bij de
eerste enquete zijn benaderd, aangevuld met deelnemers aan de regio-bijeenkomsten en
ambtelijk toezichthouders van provincies die aan de eerste enquête nog niet hadden
deelgenomen.
Uitvoerder van toezicht
Gemeente

Gemeenschappelijke regeling

Provincie

1. Ambtelijk toezichthouder

Ministerie van BZK

2. Portefeuillehouder financieel
toezicht
3. Ambtelijk toezichthouder

Object van toezicht
4. Griffier gemeenteraad
5. Portefeuillehouder financiën
6. Hoofd financiën /
concerncontroller
7. Hoofd financiën /
concerncontroller
8. Bestuurder
9. Statengriffier
10. Gedeputeerde financiën
11. Hoofd financiën /
concerncontroller

In totaal hebben 459 respondenten deelgenomen aan de enquête. De verdeling van de
respons ziet er als volgt uit:

2/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Respondent

%

aantal

Gemeente (onder toezicht) – Griffier gemeenteraad

22,7%

104

Gemeente (onder toezicht) – Portefeuillehouder financiën

15,9%

73

Gemeente (onder toezicht) – Hoofd financiën / concerncontroller

33,3%

153

Gemeenschappelijke regeling (onder toezicht) – Hoofd financiën /
concerncontroller
Gemeenschappelijke regeling (onder toezicht) – Bestuurder

7,0%

32

2,0%

9

Provincie (onder toezicht) – Statengriffier

1,3%

6

Provincie (onder toezicht) – Portefeuillehouder financiën

0,4%

2

Provincie (onder toezicht) – Hoofd financiën / concerncontroller

0,7%

3

Provincie (uitvoerder toezicht) – Portefeuillehouder financieel toezicht

1,5%

7

Provincie (uitvoerder toezicht) – Ambtelijk toezichthouder

13,7%

63

Ministerie van BZK (uitvoerder van toezicht) – Ambtelijk toezichthouder

1,5%

7

Totaal

100%

459

De percentages in bovenstaande tabel geven de relatieve verhouding aan van het aantal
respondenten ten opzichte van het totaal aantal respondenten. Voor de gemeenten en
provincies is de relatieve respons ten opzichte van het totaal als volgt:
Respondent

# respondenten

# totaal

% respons

Gemeente (onder toezicht) – Griffier gemeenteraad

104

388

26,8%

Gemeente (onder toezicht) – Portefeuillehouder
financiën
Gemeente (onder toezicht) – Hoofd financiën /
concerncontroller
Provincie (onder toezicht) – Statengriffier

73

388

18,8%

153

388

39,4%

6

12

50,0%

Provincie (onder toezicht) – Portefeuillehouder financiën

2

12

16,7%

Provincie (onder toezicht) – Hoofd financiën /
concerncontroller
Provincie (uitvoerder toezicht) – Portefeuillehouder
financieel toezicht

3

12

25,0%

7

12

58,3%

De exacte relatieve respons van gemeenschappelijke regelingen is niet bekend. Volgens het
dataportaal van de Nederlandse overheid 1 hebben alleen de Nederlandse gemeenten al 526
gemeenschappelijke regelingen. Het totaal aantal gemeenschappelijke regelingen ligt hoger.
Daarmee is de relatieve respons van gemeenschappelijke regelingen laag.
Als we in meer detail kijken naar de opbouw van de respons zien we dat:
• 10,6% van de respondenten onder toezicht aangeeft enige tijd ook onder preventief
toezicht te hebben gestaan in de periode 2014-2017;
• Van die 10,6% het grootste deel (58,5%) aangeeft dat dit met herindeling te maken had
en de rest met de financiële situatie;
• De 41 respondenten namens gemeenschappelijke regelingen zowel kleine als grotere
GR’en vertegenwoordigen 2. De zeer grote GR’en met meer dan 100 M€ omzet zijn niet
vertegenwoordigd;

1

https://data.overheid.nl/data/dataset/gemeenschappelijke-regelingen
Van de 41 respondenten werkt 20% voor een GR met minder dan 10 M€ omzet, 42,5% met een omzet tussen de
10 en de 50 M€ en 37,5% met een omzet tussen de 51 en 100 M€.
2

3/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

•

•

Van de 41 respondenten uit gemeenschappelijke regelingen er 7,7% onder toezicht
staan bij BZK omdat er ook een provincie in de GR participeert. Het restant kent geen
provinciale deelname en staat dus onder toezicht van een provincie;
De relatieve respons vanuit gemeenten per provincie redelijk goed overeenkomt met het
aandeel gemeenten dat elke provincie heeft. Overijssel en Noord-Holland zijn wat
oververtegenwoordigd.
Provincie

% respons

Flevoland

3

Fryslân

19

Gelderland

32

Groningen

15

Limburg

19

NoordBrabant
NoordHolland
Overijssel

35

3,6%
1,1%
6,8%
11,5%
5,4%
6,8%
12,6%

46
34

Utrecht

18

Zeeland

7

ZuidHolland

Drenthe

•

# respondenten
uit gemeenten3
10

# gemeenten
in provincie
12

relatief
aandeel
3,1%

6

1,5%

24

6,2%

54

13,9%

23

5,9%

33

8,5%

64

16,5%

16,5%

48

12,4%

25

6,4%

26

6,7%

13

3,4%

40

12,2%
6,5%
2,5%
14,4%

60

15,5%

278

100%

388

100%

De relatieve respons per gemeentegrootteklasse redelijk goed overeenkomt met het
relatieve aandeel gemeenten in elke klasse. Kleine gemeenten zijn wat
ondervertegenwoordigd in de enquête.
Gemeentegrootteklasse

# respondenten
uit gemeenten4

% respons

# gemeenten
in die
grootteklasse
121

relatief
aandeel

0-20.000

79

24,2%

20.000-50.000
50.001-100.000

168
43

51,5%
13,2%

189

48,7%

> 100.000

36

11,0%

47
31

12,1%
8,0%

326

100%

388

100%

31,2%

1.3 Reacties op de opzet van de enquête
Meerdere respondenten die aangeschreven zijn hebben per e-mail laten weten dat zij de
thematiek zoals die in de enquête aan de orde komt ingewikkeld vinden. Een aantal heeft
desondanks de enquête ingevuld, een aantal gaf aan het te ingewikkeld te vinden om dit te
kunnen beantwoorden. Dit geldt vooral voor respondenten die wat verder van het thema
afstaan, zoals griffiers. Dergelijke opmerkingen komen ook terug in de open antwoorden.

3

NB: dit betreft niet per se unieke gemeenten. Het kunnen ook drie respondenten uit dezelfde gemeente zijn
(griffier, ambtenaar, wethouder)
4
Zie opmerking 3. Daar komt bij dat het totaal aantal respondenten uit gemeenten ligt hier hoger. Niet iedereen
heeft ingevuld in welke provincie de gemeente ligt.
4/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Deze ingewikkeldheid van de thematiek kan een reden zijn voor het verloop van de
beantwoording van de enquête:
•
•

•

•

459 respondenten hebben de start vraag ‘organisatie’ beantwoord;
419 respondenten hebben vraag 1.1 beantwoord;
40 respondenten hebben na lezing van de introductie op deel 1 afgezien van
beantwoording en dus geen enkele inhoudelijke bijdrage geleverd
398 respondenten hebben vraag 2.1 beantwoord;
21 extra respondenten hebben na lezing van de introductie op deel 2 afgezien van het
verder afmaken van de enquête
393 respondenten hebben vraag 3.5 beantwoord;
de meeste respondenten die doorgegaan zijn met vraag 2 hebben de enquête ook
afgemaakt

Hierbij moet opgemerkt worden dat het normaal is bij online vragenlijsten dat gaandeweg
respondenten afhaken. Het aantal van 40 bij de start lijkt wel hoog.
Ten aanzien van de interpretatie van de vragen is door het vakberaad gemeentefinanciën na
afloop van de enquête schriftelijk een reactie aan BZK en aan BMC gegeven op mogelijke
interpretatieverschillen die zouden kunnen ontstaan door de vraagstelling. Het is aan BZK
om die reactie te betrekken bij de duiding van deze uitkomsten en het invoegen van de
uitkomsten in het overkoepelend onderzoeksrapport dat BZK opstelt.

5/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Hoofdstuk 2 Kernbevindingen uit de enquête
De enquête bestaat uit een drietal onderdelen: de toezichtsopdracht, de horizontale
verantwoording en het verticale financieel toezicht. Bij het verticale toezicht is ingegaan op
enerzijds de positionering en anderzijds de uitvoering. Dit hoofdstuk geeft per onderdeel van
de enquête de kernbevindingen aan.
2.1 De toezichtsopdracht
Ten aanzien van de toezichtsopdracht is gevraagd naar de aspecten waaruit deze moet
bestaan en naar het type formulering. Ook is gevraagd naar suggesties ten aanzien van de
inhoud.
Ten aanzien van de inhoud van de toezichtsopdracht kon men meerdere aspecten
aanvinken. In het rapport is alleen weergegeven hoe vaak elke categorie is aangegeven.
Hieronder hebben wij aangegeven welk percentage van de respondenten een aspect koos.
Aspect uit de toezichtsopdracht

# keer gekozen

% respondenten dat
hiervoor koos (N=419)

1. Structureel en reëel evenwicht

352

84,0%

2. De vermogenspositie
3. Het risicoprofiel
4. Het systeem van interne checks and balances

199
285
132

47,5%
68,0%
31,5%

7

1,7%

5. Weet niet / geen mening

Gevraagd is na te gaan welke combinaties van aspecten het meest genoemd zijn. Dit
overzicht volgt hieronder.
Aspect uit de toezichtsopdracht

frequentie

%

Structureel en reëel evenwicht, De vermogenspositie, Het risicoprofiel

91

21,7%

Structureel en reëel evenwicht, Het risicoprofiel

80

19,1%

Structureel en reëel evenwicht, De vermogenspositie, Het risicoprofiel, Het
systeem van interne checks and balances
Structureel en reëel evenwicht

50

11,9%

47

11,2%

Structureel en reëel evenwicht, De vermogenspositie

39

9,3%

Overige combinaties:

105

25,1%

7

1,7%

419

100%

Structureel en reëel evenwicht, Het risicoprofiel, Het systeem van interne checks
and balances
Het risicoprofiel, Het systeem van interne checks and balances
Structureel en reëel evenwicht, Het systeem van interne checks and balances

22

5,3%

21
18

5,0%
4,3%

Het risicoprofiel
Het systeem van interne checks and balances
De vermogenspositie, Het risicoprofiel
Structureel en reëel evenwicht, De vermogenspositie, Het systeem van interne
checks and balances
De vermogenspositie
De vermogenspositie, Het risicoprofiel, Het systeem van interne checks and
balances
De vermogenspositie, Het systeem van interne checks and balances

13
12
6
5

3,1%
2,9%
1,4%
1,2%

4
2

1,0%
0,5%

2

0,5%

Weet niet / geen mening

6/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Ten aanzien van de formulering van de toezichtsopdracht geeft 42% van de respondenten
de voorkeur aan een algemeen geformuleerde toezichtsopdracht en 52% aan een concreet
geformuleerde opdracht. De rest weet het niet of heeft geen mening.
Een integraal overzicht van de gedane suggesties is opgenomen in hoofdstuk 3.
2.2 De horizontale verantwoording
Ten aanzien van de horizontale verantwoording is gevraagd naar de variant die de voorkeur
heeft om de horizontale verantwoording te versterken. Daarbij kon men kiezen uit de
auditcommissie, model Duisenberg, de toezichtskamer en geheel door de
volksvertegenwoordiging. Slechts 1 voorkeur was mogelijk. 45% geeft als voorkeur aan de
horizontale verantwoording te willen versterken door de auditcommissie; 32% geheel door
de volksvertegenwoordiging.
Gevraagd naar de mate waarin het algemeen bestuur / de raad / Provinciale Staten op dit
moment voldoende geëquipeerd zijn om de begroting te beoordelen, geeft 51% als antwoord
voldoende, 18% goed en 2% uitstekend. 26% geeft aan dat deze gremia hiervoor
onvoldoende geëquipeerd zijn.
Diverse respondenten hebben suggesties gedaan voor versterking van de horizontale
verantwoording. Een integraal overzicht van de gedane suggesties is opgenomen in
hoofdstuk 3.
2.3 Het verticale toezicht - de positionering
Ten aanzien van de positionering van het verticale toezicht geeft 70,9% er de voorkeur aan
de huidige positionering te handhaven en geen enkele aanpassing nodig te achten.
22,6% (87 respondenten) willen de positionering wel (gedeeltelijk) aanpassen en 6,5% weet
het niet of heeft geen mening.
Aan de 87 respondenten die hebben aangegeven de positionering aan te willen passen is
gevraagd naar hoe dan wel:
• Ten aanzien van het toezicht op gemeenten geeft 13% van die groep aan dit te willen
handhaven bij provincies. 32% wil het afschaffen, 23% wil het verleggen naar BZK en
32% naar een centrale inspectie.
• Ten aanzien van het toezicht op provincies geeft 36% van die groep aan het te willen
handhaven bij BZK; 29% wil dit verleggen naar een centrale inspectie, 19% wil het
geheel afschaffen en 16% weet het niet of heeft geen mening.
• Ten aanzien van het toezicht op gemeenschappelijke regelingen van alleen provincies
geeft 27% van die groep aan het te willen handhaven bij BZK, 34% wil het verleggen
naar een centrale inspectie, 18% wil het geheel afschaffen en 22% weet het niet of heeft
geen mening.
• Ten aanzien van het toezicht op gemeenschappelijke regelingen van alleen gemeenten
geeft 13% van die groep aan het te willen handhaven bij provincies, 40% wil het
verleggen naar een centrale inspectie, 15% naar BZK en 28% wil het geheel afschaffen.
5% van de respondenten weet het niet of heeft geen mening.
• Ten aanzien van het toezicht op gemeenschappelijke regelingen waarin zowel
provincies als gemeenten vertegenwoordigd zijn geeft 30% van die groep aan het te
willen handhaven bij BZK, 39% wil het verleggen naar een centrale inspectie, 24% wil
het geheel afschaffen en 8% weet het niet of heeft geen mening.
Op onderdelen geven de 87 respondenten dus aan ook de huidige positionering te willen
handhaven.
7/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Als we de hoofdvraag en de verdiepingsvraag combineren en alleen uitgaan van de
respondenten die een mening hebben over de positionering, ontstaat onderstaand beeld:
Verticaal toezicht
op …

Afschaffen

Verleggen

Weet niet / geen
mening

Provincies

Handhaven bij
huidige
toezichthouder
85,9%

4,1%

6,4%

3,6%

Gemeenten

80,1%

7,4%

12,6%

0,0%

GR’en van alleen
provincies
GR’en van alleen
gemeenten
GR’en van
provincies en
gemeenten

83,9%

3,9%

7,5%

4,7%

80,7%

6,1%

12,2%

1,1%

84,7%

5,3%

8,3%

1,7%

Gevraagd is na te gaan welke categorie respondenten de voorkeur geeft aan aanpassing
van de positionering. Dit betreft onderstaande respondenten:
Respondent

Voor anders
positioneren

Gemeente (onder toezicht) – Griffier gemeenteraad

18

% van
totale
groep5
21%

Gemeente (onder toezicht) – Portefeuillehouder financiën

21

34%

Gemeente (onder toezicht) – Hoofd financiën /
concerncontroller
Gemeenschappelijke regeling (onder toezicht) – Hoofd
financiën / concerncontroller
Gemeenschappelijke regeling (onder toezicht) – Bestuurder

33

1

14%

Provincie (onder toezicht) – Statengriffier

1

20%

Provincie (onder toezicht) – Portefeuillehouder financiën

0

0%

Provincie (onder toezicht) – Hoofd financiën /
concerncontroller
Provincie (uitvoerder toezicht) – Portefeuillehouder financieel
toezicht
Provincie (uitvoerder toezicht) – Ambtelijk toezichthouder

0

Ministerie van BZK (uitvoerder van toezicht) – Ambtelijk
toezichthouder
Totaal

2

25%

9

29%

0%

0

0%

2

4%
33%

87

22%

Kijkend naar de samenstelling van de 72 respondenten uit gemeenten die kiezen voor
anders positioneren blijkt dat deze als volgt verdeeld zijn over de gemeentegrootteklassen:
Gemeentegrootteklasse

5

% respons
op enquête

# voor andere
positionering

relatief
aandeel

0-20.000

24,2%

13

18,1%

20.000-50.000

51,5%

37

51,4%

50.001-100.000
> 100.000

13,2%
11,0%

9
13

12,5%
18,1%

100%

72

100%

Met de totale groep bedoelen we de groep van dit respondenttype die deze vraag beantwoord heeft.

8/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Ten opzichte van de respons op de gehele enquête blijkt uit bovenstaande tabel dat een
relatief groter aandeel van de 100.000+ gemeenten kiest voor andere positionering en
kleinere gemeenten juist relatief meer kiezen voor handhaven van de huidige positionering.
Die 13 respondenten uit 100.000+ gemeenten bestaan uit 3 griffiers, 6 ambtenaren en 4
bestuurders. Daarvan geven er 5 aan het toezicht op gemeenten af te willen schaffen, 7 het
te willen verleggen (waarvan 4 naar BZK en 3 naar een centrale inspectie) en 1 geeft geen
alternatief.

2.4 Het verticale toezicht - de uitvoering
In het verlengde van de vorige vraag is gevraagd of men de oprichting van een centraal
kennisinstituut toezicht gewenst vindt, ongeacht de positionering van het verticaal toezicht.
Dit instituut heeft tot doel om de horizontale verantwoording of het verticale toezicht te
faciliteren, zorg te dragen voor de nodige uniformering en om nieuwe inzichten op het gebied
van toezicht te verspreiden.
31% van de respondenten geeft aan dit gewenst te vinden; 53% ziet dit niet als wenselijk en
16% weet het niet of heeft geen mening.
In deel 1 van dit onderzoek is in de regiobijeenkomsten gesproken over de huidige uitvoering
van het verticale toezicht en verbetermogelijkheden. Een weergave daarvan is opgenomen
in deelrapport 1. In deze enquête is opnieuw gevraagd aan respondenten of zij, kijkend naar
de huidige uitvoering van het verticale financieel toezicht, daarin verbetering nodig achten.
44% van de respondenten vindt verbetering nodig, 46% niet en 10% weet het niet of heeft
geen mening.
We hebben in onderstaande tabel een uitsplitsing gemaakt van het beeld per
respondentgroep. Dat laat per groep zien welk percentage van elke groep verbetering nodig
acht in de uitvoering van het verticale toezicht.
Respondent

# dat
verbetering
nodig acht
36

% van
totale
groep6
43%

Gemeente (onder toezicht) – Portefeuillehouder financiën

21

34%

Gemeente (onder toezicht) – Hoofd financiën /
concerncontroller
Gemeenschappelijke regeling (onder toezicht) – Hoofd
financiën / concerncontroller
Gemeenschappelijke regeling (onder toezicht) – Bestuurder

67

51%

13

45%

2

25%

Provincie (onder toezicht) – Statengriffier

1

20%

Gemeente (onder toezicht) – Griffier gemeenteraad

Provincie (onder toezicht) – Portefeuillehouder financiën

0

0%

Provincie (onder toezicht) – Hoofd financiën /
concerncontroller
Provincie (uitvoerder toezicht) – Portefeuillehouder financieel
toezicht
Provincie (uitvoerder toezicht) – Ambtelijk toezichthouder

1

100%

3

60%

21

38%

4

67%

169

44%

Ministerie van BZK (uitvoerder van toezicht) – Ambtelijk
toezichthouder
Totaal

6

Met de totale groep bedoelen we de groep van dit respondenttype die deze vraag beantwoord heeft.

9/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Uit de tabel blijkt dat de relatief minder bestuurders van gemeenten en gemeenschappelijke
regeling verbetering nodig achten terwijl juist relatief meer portefeuillehouders financieel
toezicht van provincies, ambtenaren uit gemeenten en toezichthouders van BZK verbetering
nodig achten.
Aan de 44% respondenten die verbetering nodig achten is gevraagd wat de toezichthouder
wat hen betreft moet doen om de kwaliteit en toegevoegde waarde van het financieel
toezicht te versterken. Men kon meerdere antwoordopties aangeven en eigen alternatieven
toevoegen. In onderstaande tabel staan de antwoordopties die meer dan 50 keer gekozen
zijn. Een integraal overzicht staat in hoofdstuk 3.
Verbeteren van het verticale financieel toezicht door…

% genoemd

aantal

… verduidelijken van de juiste interpretatie van de gehanteerde normen

12.9%

92

… faciliteren van kennisuitwisseling tussen gemeenten en / of GR’en ten
aanzien van financiën
… meer adviserend dan controlerend

9.4%

67

8.7%

62

… de toezichtsaanpak meer op maat maken

8.1%

58

… het ontwikkelen en uitdragen van bijzondere expertise (bijvoorbeeld op
het gebied van risicomanagement, financiële constructies, etc.)

7.9%

56

… mondeling toelichting geven bij gemeenteraad / Provinciale Staten /
algemeen bestuur op de de toezichtsaanpak en eventuele geconstateerde
bevindingen

7.7%

55

Aan alle respondenten is gevraagd of zij voorstander zouden zijn van gedifferentieerd
verticaal financieel toezicht. Daarmee wordt bedoeld dat het verticaal financieel toezicht
verschillend kan worden ingericht al naar gelang de onder toezicht gestelde organisaties
verschillen. 54% van de respondenten geeft aan hier voorstander van te zijn, 31% geen
voorstander en 15% weet het niet of heeft geen mening.
Aan de 54% van de respondenten die voorstander zijn van gedifferentieerd verticaal
financieel toezicht is vervolgens open gevraagd in welk opzicht het verticale financieel
toezicht verschillend moet worden ingericht. Als suggesties zijn daarmee meegegeven
intensiteit, positionering, rol, anders. Uit de open antwoorden blijkt dat differentiering in
intensiteit het meest genoemd is. Ook is aan hen open gevraagd in welk opzicht de onder
toezicht gestelde organisaties dan van elkaar moeten verschillen, met als suggesties
omvang, begrotingsevenwicht, anders. Naast omvang en begrotingsevenwicht zijn
risicoprofiel en risicobeheersing veel genoemd. Een integraal overzicht van alle antwoorden
op deze open vragen is opgenomen in hoofdstuk 3.
Tot slot van de enquête is nog een drietal open vragen aan alle respondenten gesteld:
• Welke mogelijkheden zijn er om het verticale financieel toezicht anders vorm te geven
opdat horizontale verantwoording versterkt kan worden?
• Waar ziet u de samenhang tussen financieel toezicht en interbestuurlijk toezicht en
welke mogelijkheden ziet u om deze samenhang te benutten?
• Welke mogelijkheden zijn er om de horizontale controlemechanismen anders vorm te
geven opdat het verticale financieel toezicht kan worden verminderd?
De antwoorden die hierop gegeven zijn, zijn veelomvattend. Een integraal overzicht is
opgenomen in hoofdstuk 3. Daarbij is op verzoek van de opdrachtgever per antwoord
aangegeven van welk respondenttype deze afkomstig is.

10/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Hoofdstuk 3 Integrale resultaten enquête
Op de volgende pagina’s vindt u het integrale enquête rapport.
Dat rapport start met informatie over de respondenten. Daarna komen de volgende
onderdelen achtereenvolgens aan bod:
1. De toezichtsopdracht;
2. De horizontale verantwoording;
3. Het verticale financieel toezicht.

11/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

RESPONDENTINFO

12/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Voor welke organisatie werkt u en wat doet u?

#

Antwoord

%

Aantal

6

BZK – Financieel toezichthouder

1.5%

7

7

Gemeente – Onder toezichtgestelde ambtenaar

33.3%

153

8

Gemeente – Onder toezichtgestelde bestuurder

15.9%

73

9

Gemeente – Griffier

22.7%

104

10

Gemeenschappelijke regeling – Onder toezichtgestelde ambtenaar

7.0%

32

11

Gemeenschappelijke regeling – Onder toezichtgestelde bestuurder

2.0%

9

13/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

12

Provincie – Financieel toezichthouder

13.7%

63

13

Provincie – Gedeputeerde financieel toezicht

1.5%

7

14

Provincie – Onder toezichtgestelde ambtenaar

0.7%

3

15

Provincie – Onder toezichtgestelde bestuurder

0.4%

2

16

Provincie - Griffier

1.3%

6

Totaal

100%

459

14/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Heeft uw organisatie enige tijd onder preventief toezicht gestaan in de periode 2014/2015/2016/2017?
voor respondenten uit organisaties onder toezicht

#

Antwoord

%

Aantal

1

Ja

10.6%

42

2

Nee

89.4%

355

Totaal

100%

397

15/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Wat was de primaire aanleiding voor het preventief toezicht?
indien het antwoord op de vorige vraag ‘ja’ was

#

Antwoord

%

Aantal

1

Termijnoverschrijding

0.0%

0

2

Gemeentelijke herindeling

58.5%

24

3

Financiële situatie

41.5%

17

4

Weet niet

0.0%

0

Totaal

100%

41

16/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Exploitatieomvang in €
voor respondenten van gemeenschappelijke regelingen

#

Antwoord

%

Aantal

1

< 10 mln euro

20.0%

8

2

10-50 mln

42.5%

17

3

51-100 mln

37.5%

15

4

>100 mln

0.0%

0

Totaal

100%

40

17/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Type gemeenschappelijke regeling:
voor respondenten van gemeenschappelijke regelingen

#

Antwoord

%

Aantal

3

Eén of meerdere provincies nemen deel in de GR – het financieel toezicht ligt bij BZK

7.7%

3

4

Er nemen geen provincies deel in de GR – het financieel toezicht ligt bij de provincie

92.3%

36

Totaal

100%

39

18/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

In welke provincie werkt u?
voor respondenten van gemeenschappelijke regelingen

#

Antwoord

%

Aantal

1

Groningen

2.6%

1

2

Friesland(Fryslân)

7.7%

3

13

Drenthe

7.7%

3

14

Overijssel

0.0%

0

15

Flevoland

5.1%

2

16

Gelderland

7.7%

3

19/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

17

Utrecht

0.0%

0

4

Noord-Holland

38.5%

15

12

Zuid-Holland

2.6%

1

11

Zeeland

2.6%

1

10

Noord-Brabant

23.1%

9

9

Limburg

2.6%

1

Totaal

100%

39

20/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Wat is uw gemeente inwoners grootteklasse?
voor respondenten van gemeenten

#

Antwoord

%

Aantal

1

0-20.000

24.2%

79

2

20.000-50.000

51.5%

168

3

50.001-100.000

13.2%

43

4

> 100.000

11.0%

36

Totaal

100%

326

21/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

In welke provincie ligt uw gemeente?
voor respondenten van gemeenten

#

Antwoord

%

Aantal

1

Groningen

5.4%

15

2

Friesland(Fryslân)

6.8%

19

13

Drenthe

3.6%

10

14

Overijssel

12.2%

34

15

Flevoland

1.1%

3

16

Gelderland

11.5%

32

22/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

17

Utrecht

6.5%

18

4

Noord-Holland

16.5%

46

12

Zuid-Holland

14.4%

40

11

Zeeland

2.5%

7

10

Noord-Brabant

12.6%

35

9

Limburg

6.8%

19

Totaal

100%

278

23/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

1. DE TOEZICHTSOPDRACHT

24/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

1.1 Kunt u hieronder aangeven uit welk(e) aspect(en) de toezichtsopdracht naar uw voorkeur moet bestaan?
U kunt meerdere aspecten aanvinken.

#

Antwoord

%

Aantal

1

Structureel en reëel evenwicht

36.1%

352

2

De vermogenspositie

20.4%

199

3

Het risicoprofiel

29.2%

285

4

Het systeem van interne checks and balances

13.5%

132

5

Weet niet / geen mening

0.7%

7

Totaal

100%

975

25/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

1.2 Heeft u nog andere suggesties ten aanzien van inhoud van de toezichtsopdracht?

1.2 Heeft u nog andere suggesties ten aanzien van inhoud van de toezichtsop...
Lopende bezuinigingsrondes, naleving verslaggevingsvoorschriften
Toezicht niet alleen op afstand, maar veel meer ook op de soft control. Niet alleen de keiharde cijfers toetsten, maar ook
kwaliteit van organisatie en bestuur. Dit bepaalt in grote mate de kwaliteit van de harde cijfers.
nee
Vermogen is in toezichtsopdracht alleen relevant als weerdtsndscapaciteit in relatie tot gekwantificeerde risico's.
Lange termijn (>4 jaar) financieel beleid
neen
neen
geen
Nee
1. De kwaliteit van bestuur / governance. 2. De kasstroomprognoses in relatie tot de (meerjarige) schuldpositie en de
beheersing daarvan
Advies over de vermogenspositie en het risicoprofiel is aan te bevelen, als het beprekt blijft tot advies. Het systeem van
AO/IC wordt getoetst door de accountant
Risico profiel kan goede aanvulling zijn, is aanvullend
Neen
geen
risicogebieden monitoren bij significant risico
Provincie zou meer samen met de gemeente moeten optrekken en eerder plan van aanpak maken bij grote risico's.
schuldpositie
compliance
nee
onderdelen binnen het financiele proces die impact kunnen hebben op de financiele situatie binnen een gemeente.
hierbij kan je bijvoorbeeld denken aan onderhoud kapitaalgoederen en grondexploities. Uiteraard zijn er nog veel meer
en in het bijzonder afhankelijk van de gemeente. Maatwerk
Zie 1.1. Volgens de gemeentewet wordt nu alleen naar SRE gekeken. De ptovincie Limburg heeft echter al in 2005 het
toezicht gewijzigd, waardoor elke gemeente één keer in de 4 jaar op alle 4 punten uit 1.1 wordt onderzocht. Deze
gegevens worden neergelegd in een rapport. GS besluiten op basis van dit rapport of de gemeente voor 4 jaar repressief
toezicht kan krijgen. De gemeente ontvangt dit besluit met het rapport. Desgewenst kan de raad een presentatie van het
onderzoek/rapport krijgen.
Denk ook aan afstemming met rol van controlerend accountant.
Screening op basis van kengetallen, vergelijk met gemiddelde
kwaliteit van de begroting en van het P&C proces, mate waarin begroting en jaarrekening op elkaar aansluiten
Zo breed mogelijk want dan heeft het ook voor horizontale kant meerwaarde
26/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

N.v.t.
meerjarenraming zou er meer bij betrokken moeten worden/ in de lijn van duurzaam financieel evenwicht
De opdracht moet ruimte laten voor maatwerk. Risico's waar we mee te maken hebben gehad tonen aan dat je de
opdracht niet te veel dicht moet zetten.
nvt
Bij de toets op het structurele evenwicht niet naar de letter van het BBV reserves beoordelen maar de reserves op hun
doel beoordelen. Reden is dat soms conform het BBV een voorziening niet als zodanig gerubriceerd mag worden en dan
als reserve gerubriceerd wordt. Als er een jaarlijkse storting in die reserve gedaan wordt vanuit de exploitatie kan de
onttrekking aan die reserve hetzelfde beoordeeld worden als een onttrekking aan een voorziening ondanks dat die
onttrekking via de exploitatie loopt.
de governance van opgaven die d.m.v (regionale) samenwerking worden opgepakt
Voor het totaal beeld zijn alle vier punten van belang.(1.1)
Financieel toezicht zou in relatie moeten staan met beleid gemeente
neen
hoe zijn de bestuurlijke checks en balances
Gebruik maken van een uniforme toetspuntenlijst.
Nee
De vermogenspositie lijkt me belangrijk, maar dan wel op basis van jaarrekeningcijfers, dit is nl een echte balans, een
geprognostiseerde balans geeft hiervoor te weinig realiteitswaarde.
Bij financiële analyses ook een beleidsmatige onderbouwing geven / of in perspectief plaatsen met ontwikkelingen.
Nasrul ligt terecht op structureel en reëel evenwicht. Wij betrekken daar een breed spectrum aan andere aspecten bij
(zeker al wij een verdiepingsonderzoek bij de netreffende gemeente uitvoeren.
grondexpoitaties en onderhoud kapitaalgoederen
Bij het antwoord op vraag 1 ben ik er van uit gegaan dat toezicht op het risicoprofiel ook inhoud dat er een relatie wordt
gelegd met het benodigde vermogen om risico's af te dekken. Het werken met scenario's in het kader van toezicht is ook
aan te bevelen. In welke mate is de gemeente in staat 'schokken' op de begroting op te vangen. Primair is de gemeente
zelf verantwoordelijk voor haar financiele positie. De taak zal dus daar belegd moeten zijn waar hij hoort (primair de
gemeenteraad).
nee
neen
1.1. Nu wordt volgens de GW alleen naar SRE gekeken. De provincie Limburg heeft het toezicht in 2005 gewijzigd
waardoor elke gemeente één keer in de vier jaar op alle vier de punten (uit 1.1) wordt onderzocht. Deze gegevens
worden neergelegd in een rapport. Op basis van dit rapport besluiten GS of de gemeente voor 4 jaar repressief toezicht
kan krijgen. De gemeente ontvangt dit besluit en rapport. Voor 2005 voerde de provincie Limburg ook al
verdiepingsonderzoeken uit en die besteedde naast bovenvermelde punten ook nog aandacht aan waaraan de gemeente
haar geld uitgaf (aan de hand van begrotingsanalyse met vergelijkingen op basis van referentiegemeenten) en werd
flexibiliteit van de begroting zichtbaar gemaakt aan de hand van economische categorien.
Volgens de Gemeentewet wordt alleen naar het SRE gekeken. De provincie Limburg heeft sinds 2005 het toezicht
gewijzigd waardoor elke gemeente één keer in de vier jaar op alle vier de punten (uit 1.1) wordt onderzocht. Deze
gegevens worden neergelegd in een rapport.. Op basis van dit rapport besluiten GS of de gemeente voor vier jaar
repressief toezicht kan krijgen. De gemeente ontvangt dit besluit en het rapport. Daarnaast kan op verzoek een
presentatie aan de raad worden verzorgd.
De risico's van een gemeente lopen automatisch mee met optie 1 + 2. Een gemeente die alles op orde heeft, daar is de
toezichtintensiteit automatisch minder. Een risicoprofiel vooraf bepalen (op basis van het verleden) heeft weinig
toegevoegde waarde. Bij vaststelling van de begroting kan de raad (vanuit politieke overwegingen) onverwachte
27/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

besluiten nemen. Als toezichthouder worden we steeds verrast door sommige gemeenten. Deze ervaringen hebben we
ook opgedaan met onze proef in Brabant in de periode 2005-2010.
nee
neen
stand van zaken onderhoud kapitaalgoederen
Zie punt 1.1. Nu wordt volgens de GW alleen naar SRE gekeken. De provincie Limburg heeft het toezicht al in 2005
gewijzigd waardoor elke gemeente één keer in de vier jaar op alle 4 de punten (uit 1.1.) wordt onderzocht. Deze
gegevens worden neergelegd in een rapport. Op basis van dit rapport besluiten GS of de gemeente voor 4 jaar repressief
toezicht kan krijgen. De gemeente ontvangt dit besluit en rapport. Als de raad dat wil kan er een presentatie verzorgt
worden voor de raad, college, cie n.a.v. dit rapport.
Zie 1.1 Nu wordt volgens de GW alleen naar SRE gekeken. De provincie Limburg heeft het toezicht echter in 2005
gewijzigd waardoor elke gemeente één keer in de vier jaar op alle 4 de punten (uit 1.1) wordt onderzocht. Deze gegevens
worden neergelegd in een rapport. Op basis van dit rapport besluiten GS of de gemeente voor 4 jaar repressief toezicht
kan krijgen. De gemeente ontvangt dit besluit en rapport. Als de raad dat wil kan er een presentatie verzorgd worden
voor de raad n.a.v. dit rapport.
Sparringpartner zjn bij financiële dossiers buiten toezichtsvoorschriften om
Ik zie geen meerwaarde in een geprognosticeerde balans, wel in de meerjarenontwikkeling van de reserves als onderdeel
van het weerstandsvermogen/bufferfunctie.
Vooral op afstand blijven
Het financieel toezicht zou bij voorkeur terughoudend moeten zijn, op de voorwaarde dat het interne toezicht (inclusief
het horizontaal toezicht door de gemeenteraad) goed op orde is. Wellicht is het mogelijk om deze checks en balances
globaal te toetsen.
een structureel en reëel evenwicht zou zich altijd moeten richten op het meerjarenperspectief, dit biedt meer zekerheid
dan alleen het eerste jaar
minder nadruk leggen op structureel en reëel evenwicht, gelet op het grootste 'risico' zijnde de hoogte van de inkomsten
uit de algemene uitkering gemeentefonds
neen
Meer adviserende rol oppakken door vergelijkingen te maken met andere gemeenten / uitvoeringsorganisaties
nee
volgens mij is het een combinatie van de 3 opties, evenwicht, vermogen en risico.
Specifiek de kostendekkendheid van de leges als onderwerp en grondexploitaties
controle op interne audit
Nee, ik zie het als een verplichte controle. Dus dan zo beperkt mogelijk.
houdt het toezicht beperkt. Controlerende en toezichthoudende taak ligt bij de gemeenteraad. horizontaal toezicht moet
dus het uitgangspunt zijn
nee
Nee
Bij vermogenspositie meer aandacht voor omvang, aard en vooral verloop van bestemmingsreserves. Deze tellen nu niet
mee bij de vermogenspositie, maar zeggen veel over inhoeverre gemeenten hun taken & onderhoud mbt
kapitaalgoederen en vastgoed op niveau kunnen houden
28/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

De accountant houdt reeds toezicht op de kwaliteit van de AO/IC en adviseert via de Management Letter
neen
m.i. dient de lokale autonomie van de gemeente te worden gerespecteerd. Het toezicht zal daarom terughoudend
moeten zijn, om te voorkomen dat de toezichthouder op de stoel van het lokale bestuur gaat zitten. Lokaal gemaakte
keuzes dienen te worden gerespecteerd. Het Rijk/provincie moet niet via een achterdeur de lokale autonomie om zeep te
helpen. Meer aandacht voor risico's is wellicht goed, vooral ook zodat gemeenten van elkaar kunnen leren. De
toezichthouder wordt dan een soort kennismakelaar.
Wordt er ook gekeken wat er voor gedaan wordt voor het geld. Alleen budgetten zegt niet zoveel. Wellicht vergelijken
met soortgelijke gemeenten (bandbreedte bepalen of iets dergelijks).
Schuldenpositie
Een gesprek tussen partijen ook om het systeem van interne checks and balances te kunnen beoordelen.
Systeem van interne checks and balances alleen als daarmee rol accountant vervalt.

29/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

1.3 Zou u behoefte hebben aan een concreet geformuleerde toezichtsopdracht, of eerder aan een algemeen
geformuleerde toezichtsopdracht?

#

Antwoord

%

Aantal

1

Concreet geformuleerd

52.3%

216

2

Algemeen geformuleerd

41.9%

173

3

Weet niet / geen mening

5.8%

24

Totaal

100%

413

30/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

2. DE HORIZONTALE VERANTWOORDING

31/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

2.1 Kunt u hieronder aangeven welke variant qua horizontale verantwoording uw voorkeur heeft om de
horizontale verantwoording te versterken? Slechts 1 voorkeur is mogelijk

#

Antwoord

%

Aantal

1

Auditcommissie

45.0%

179

2

Model Duisenberg

8.0%

32

3

Toezichtskamer

9.0%

36

4

Geheel door volksvertegenwoordiging

31.7%

126

5

Weet niet / geen mening

6.3%

25

Totaal

100%

398

32/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

2.2 Wat is uw oordeel over de mate waarin het algemeen bestuur / de raad / Provinciale Staten op dit
moment voldoende geëquipeerd is om de begroting te beoordelen?

#

Antwoord

%

Aantal

1

Onvoldoende

25.7%

102

2

Voldoende

51.1%

203

3

Goed

17.9%

71

4

Uitstekend

1.8%

7

5

Weet niet / geen mening

3.5%

14

Totaal

100%

397

33/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

2.3 Heeft u suggesties ten aanzien van de versterking van horizontale verantwoording die voor het financieel
toezicht van belang kunnen zijn?

2.3 Heeft u suggesties ten aanzien van de versterking van horizontale veran...
vergroten kennis over begroting en leren waar de Raad wel over gaat en waarover niet
Provincie meer met raden in contact te brengen en waarstaatjegemeente een minder vrijblijvende status geven.
Wettelijke verplichting voor colleges opnemen.
aanpassen van programmabegrotingssystematiek
Verkiezingen 2018, afwachten wat er volgend jaar in de gemeenteraad komt.
Trainingen en infosessies over de begroting voor de raadsleden.
Uitleg aan de raad door middel van commissievergadering of inloopbijeenkomst helpt bij het begrijpen van de financiële
documenten. Daarnaast nieuwe raadsleden hierin meenemen. Dit moet op hoofdlijken en niet op detail, zie ook de
intepretatie van het BBV door de vele gestelde vragen. Het is voor de vaktechneuten ook niet altijd duidelijk wat wel en
niet mag. Die discussie moeten niet in de raad gevoerd worden maar vaktechnisch met de cie BBV.
Betere aansluiting tussen aangeboden info en het kennisniveau van raadsleden. Dat kan aan twee kanten door aanpassen
info en opleiden raadsleden.
Meer toetsing tav meerjaren perspectief incl structurele dekking
Een begroting moet primair worden gezien als een politiek document (beleidskader) waarin politieke keuzes worden
gemaakt. Het verengen van de begroting tot een financieel document dat technisch beoordeeld wordt, miskent de
politieke betekenis! Dat is werk voor de eigen volksvertegenwoordiging. De toezichthouder mag alleen marginaal
toetsen: blijven de autonome keuzes binnen de marges van wat wettelijk is toegestaan. Dat is een financieel-technische
exercitie.
Beter inzicht verkrijgen in het financieel beleid op lange termijn
neen
neen
Voor mij hoeft hier niets in te wijzigen. Maw een versterking is niet nodig, de controletoren voor gemeentefinancien is
wat mij betreft al te hoog.
geen aanleiding toe
Nee
Het (door)ontwikkelen van goede KPI's en sturen op gedegen kwalitatieve analyse daarvan.
Meer hoofdlijn/minder detaillering
Deze toezichthoudende rol ligt vooral bij raadsleden, die helaas niet altijd voldoende bagage hebben om financiële
stukken te kunnen beoordelen.
de kernvariabelen i.r.t. het financieel toezicht centraal plaatsen in het P&C-document en het bestuur daarover een
uitspraak laten doen
M.i hoeft er niets versterkt te worden. Vooral de accountantscontrole schiet zn doel helemaal voorbij. wij pleiten voor
minder, globaler toezicht
Sterkere product benaderde begroting met specifieke vermelding structurele ontwikkelingen
communicatie van de rol van de raad (duidelijker rol raad)
Heb het gevoel dat de provinciebestuur, bij een ondertoezichtstelling, ook de politiek mee laat wegen. De provincie zou
dan ook moeten worden getoest door de rijksoverheid.
34/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

einde rekenkamer(commissie) en meer op inhoud helpen van auditcommissie/raad
Voldoende geequipeerd, maar de kwaliteit van de raads- en commissieleden is een andere vraag.
vereenvoudig inzicht in inkomsten en uitgaven door per programma dit vast te (laten) stellen
Meer strategische financiële kennis bij raadsleden
Raadsleden vinden een begroting lastig te doorgronden; scholing aan begin van de periode voor alle raadsleden is een
voorwaarde.
Eenvoudig opgebouwde begroting met voldoende mogelijkheid tot 'doorklikken' naar detailinformatie
Versterken kennis en informatie
Alle opties muv toezichtskiamer hebben een politieke component in zich, en daarmee het risico van opportunisme
Griffie versterken met financiële expertise
Beknopte en transparante informatie verstrekken aan de raad
Raadsleden moeten worden ondersteund bij het doorgronden van de begrotingsstukken. De begroting moet minder voer
zijn voor specialisten. Door kennis van de begroting kunnen raadsleden ook beter sturen op het beleid. Dat moet dus
meer tussen de oren komen bij die raadsleden. BZK wil dit faciliteren met o.a. e-learning module over de begroting, maar
ook door verbeteren en actueel houden van de site 'waarstaatjegemeente'. Mer info hierover bij Mariëlle Oosterhout en
Josée Nan
De raadsleden meer mogelijkheden aanbieden om hun kennis te vergroten ten aanzien van financiën.
nvt
de kwaliteit van het lokale politieke kader is echter in veel gevallen onvoldoende om beoordelingen als boven genoemd
te maken.
de gemeenteraden audits commissies en rekenkamers minimaal eens per 4 jaar bijeen laten komen met de financieel
toezichthouders en de accountant.
Stop met al die extra en ook ingewikkelde regelgeving van bijv. een Commissie BBV. Soms komen er circulaires die de
zaken veel gecompliceerder en waziger maken.
Voldoende financiële deskundigheid is vaak slechts bij enkele raadsleden aanwezig. Deze deskundigheid verwatert in de
raad. Een concentratie van deze deskundigheid in een auditcommissie o.i.d. biedt meer kans om kennis te bundelen en in
te zetten.
Opleiding statenleden. Algemene kengetallen.
De ambtenaren financiën vormen gezamenlijk een oordeel, adviseren hun AB-lid en raad
een duidelijke handreiking vanuit minbzk, met standaardvragen. Opleiding en training.
Helderheid informatie in vast te stellen stukken.
Regelmatige publicatie aan raden en colelges over wat verticaal en horizontaal toezicht inhiudt. Gericht op
bewustwording van inhoud, rol en rolverdeling. Niet gericht op uitbreiding van toezicht en/of rollen maar gericht op het
bewust in meer of mindere mate benutten van het bestaande instrumentarium.toepassing van huidig instrumentrium.
Adagium: ''niet meer maar bewust en beter''
Toezichthouder kan in gemeenteraad toelichting geven
Training, infosessies met b.v. toezichthouder, strikt volgen BBV
Trainingen en infosesses voor de raadsleden over de begroting/financien.
Verdere vereenvoudiging financiële regelgeving en meer standaardisatie. Het is en blijft complex.
De raad is geen financieel specialist. Als je de raad toch in die rol wil hebben dan zal die moeten worden gefaciliteerd.Dit
zal plaatselijk verschillen.
35/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Nadrukkelijk belang financiele kennis onder aandacht politieke partijen brengen.
Pilot Duisenberg is gestart. In de loop van de komende periode zal moeten blijken of we dit structureel zullen gaan
invoeren.
begrijpelijke en vergelijkbare begroting. Relatie met de jaarrekening moet gemakkelijk te leggen zijn.
Bouw een check in op de toetsingskwaliteit van het algemeen bestuur: is dat bestuur voldoende onderlegd om de inhoud
van de stukken te doorgronden?
nvt
Goed: omdat, weliswaar achteraf, de provincie daarop controleert.
Regulier contact tussen raad en toezichthouder zoals dat ook het geval is met de accountant
Voorkomen moet worden dat er naast een accountant en een provinciaal toezichthouder een derde controleinstantie als
een auditcie gaat ontstaan.
Het informatiegehalte van de begroting moet omhoog en de raadsleden dienen beter opgeleid te worden
een handreiking vanuit bijv. VZG t.a.v. het beoordelen van stukken
betere scholing voor de gemeenteraad
neen
De financiële huishouding van de gemeente is dermate complex dat van raadsleden niet verwacht mag worden dat zij
over zoveel specifieke financiële kennis bezitten dat zij dit kunnen beoordelen. Bij voorkeur zou ik derhalve hiervoor een
rekenkamer als Toezichtkamer inzetten.
Het gaat om de meerwaarde die je t.o.v. elkaar kunt zijn. De provincie zou als sparringpartner meer ruimte vinden.
in ieder geval niet meer formele instituten optuigen zoals een rekenkamer; en maak onderscheid in grootte klasses; voor
een kleine gemeente zijn er snel veel kosten verbonden aan formele instituten
Meer op hoofdlijnen. Raadsleden worden nu vaak overstelpt met P&C-documenten en zien dan door de bomen het bos
niet meer en gaan zich concentreren op kleine (herkenbare) punten en vergeten de grote lijnen.
Democratie moet altijd voorop staan
De toezichthouder heeft op dit moment geen formele adviesfunctie richting de raad. Dit zou wel het kwaliteit van de
raad v.w.b. dit onderwerp kunnen verbeteren. De kwaliteit is nu heel wisselend bij raadsleden.
Duidelijke afspraken over loon- en prijs indexaties, waardoor zekerheid bestaat over een structurele begrotingsomvang.
Daarnaast moeten ombuigingen via de inhoud worden gedaan en niet via het geld.
Zorg ervoor dat een eenvoudige en goede beoordeling door Raadsleden (met ondersteuning 'professionals') mogelijk is
auditcommissie is in ons geval de Controlecommissie
Raad heeft onvoldoende expertise/capaciteit en tijd om dit goed te kunnen oppakken.
Verplichte cursus gemeentefinancien voor raadsleden
Verplichte basiscursus overheidsfinancien voor raadsleden
eb in mijn vorige banen vaker cursussen lezen begrotingen en jaarstukken verzorgd voor raadsleden. De kennis is echt
onvoldoende aanwezig. Daar moet echt meer aandacht voor komen.
Meer kennis gemeentefinancië
meer kennis in de raad
oplossen van de actuele problemen met het tijdig aanleveren accountants verklaring
Bij het antwoord op vraag 2.1 doe ik wel de aanname dat in de audit commissie dan alle fracties vertegenwoordigd zijn.
Dit om risico op informatieachterstand te verkleinen. Daarnaast dekt de term 'audit commissie' de lading niet. Beter zou
zijn 'Toetsingscommissie begroting'. Daarnaast is de vraag hoe je dit wettelijk in richt. Is een advies/oordeel over de
36/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

begroting door de commissie 'bindend'. En moet bij een negatief antwoord (begroting voldoet niet aan de wettelijke
criteria) de begroting weer terug naar de tekentafel van het college, of is dat oordeel aan de Raad (die kan immers ook
een niet sluitende begroting goed keuren).
nee
n.v.t.
Check door deelnemers GR (financieel adviseurs gemeenten)
Nee
Meer op basis van gesprekken en wat speelt in de organisatie, dan alleen op basis van ingediende stukken
De financiele deskundigheid is vaak maar bij enkele raadsleden aanwegig. Omdat er onvoldoende kennis is bij de raad
kan de raad zich geen gedegen oordeel geven over de begroting als document. Een concentratie van deskundigheid in de
auditcommissie lijkt de meeste kan van slagen te hebben.
De financiele deskundigheid is vaak bij enkele raadsleden aanwezig. Er wordt onvoldoende kennis bij elkaar gebracht om
als raad een gedegen oordeel te geven over de begroting als financieel document. Een concentratie van deze
deskundigheid in de auditcommissie lijkt de meeste kans van salgen te hebben.
Auditcommissie
Uitwerking van wetsartikelen in een concreet toezichtskader (o.a. hoe beoordeel je het sturcturele saldo van een
begroting)
De kennis over een solide begroting berust in eeste instantie bij het ambtelijk apparaat. Wellicht dat het college cq
wethouder financiën er nog enige kennis van heeft. Bij de raad (als orgaan) ontbreekt de kennis, de deskundigheid, de
interesse, de tijd, etc om een rol in het kader van financieel toezicht cq financiële verantwoording uit te kunnen voeren.
Deze gedachte is een politiek correct uitgangspunt, dat echter in de praktijk niet werkt en gaat ook in de praktijk niet
werken. BZK, kom eens uit die hoge ivoren toren en verlaat de theorie en baseer je op de praktijk.
Adequaat bezette griffie, goed cursusaanbod voor raadsleden, realisme (wet RGT werkt niet, stop ermee)
meer duidelijkheid over kengetallen en normen, meer scholing/aanspreekpunt bestuurders
neen
kennisniveau verhogen
suggestieve, slechte vraag
De financiële deskundigheid is vaak bij enkele raadsleden aanwezig. Er wordt onvoldoende kennis bij elkaar gebracht om
als raad een gedegen orrdeel te kunnen geven over de begroting als financieel document. Een concentratie van deze
deskundigheid in de auditcommissie lijkt de meeste kans van slagen te hebben.
De financiele deskundigheid is vaak bij enkele raadsleden aanwezig. Er wordt onvoldoende kennis bij elkaar gebracht om
als raad een gedegen oordeel te geven over de begroting als financieel document. Eeen concentratie van deze
deskundigheid in de auditcommissie lijkt de meeste kans van slagen te hebben.
Personele ondersteuning vanuit de gemeentelijke organisatie en meer actuele beleidsindicatoren
Behandelen technische vragen omtrent de begroting gebeurt al bij de meeste gemeenten. Cursus BBV bij installatie van
nieuwe raadsleden. Bij gewijzigde voorschriften een update voor de raadsleden.
Vertrekpunt voor de horizontale verantwoording is vertrouwen. Het college gaat in de ontwerp begroting in op de
financiële positie resp het structureel en reeël evenwicht. De raad mag vertrouwen op de juistheid van de informatie.
Overigens een aanbeveling op de BBV-regels op dit punt aan te passen. Elimineer uit de begroting alle incidentele posten
(baten en lasten en verrekeningen reserves).
Tweejaarlijks training (van een avond) aanbieden aan raadsleden door iemand van bijv. VNG opleidingen jaarlijks
wellicht instellen van toezichtskamer
Laat toezichtskamer zelfde beoordelingsfomulier gebruiken als de toezichthouder. Uniformeer dit voor provincies en
gemeenten. Kom tot een zelfbeoordeling van het evenwicht en verklaring daaromtrent door gemeenteraad en
provinciale staten.
37/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

ontwikkelen van meer inhoudelijke kennis
Meer duidelijke afspraken over de de zaken die er echt toe doen bij een (meerjaren)begroting ipv discussies over enkele
posten, futiliteiten of politieke issues. Belangrijker is uitvoering collegewerkprogramma gerelateerd aan de financiele
kaders, ook op een eenvoudiger manier.
Begrotingen bevatten relatief weinig onderbouwende cijfers of beleidsmateriaal voor zinvolle beoordeling. Te veel speelt
bij |(coaltiedeel van) de raad de politieke beoordeling een rol in plaats van de financieel-technische of beleidsmatig
beoordeling (dragen gekozen middelen bij aan doelbereiking c.q. effectiviteit?).
Bewustwording van de gemeenteraadsleden van hun rol hierin en de zaken waaraan zij in dit bestek aandacht kunnen
geven. Daarbij moet ook aandacht worden besteed aan de beperkte last die extra op de schouders van raadsleden wordt
gelegd. (Daarom ook mijn voorkeur om een toezichtskamer in te richten ipv de taak bij raadsleden te leggen. Ten
opzichte van taakverzwaring van raadsleden moet ook de vraag worden gesteld hoe zij hiervoor goed toegerust worden).
Training/opleiding volksvertegenwoordigers
Probleem is dat voor voldoende betrouwbaar inzicht meer (financiële) detailinfo nodig is. Dit staat weer haaks op
(be)sturen op hoofdlijnen. wellicht is een "staat van herkomst en bestedingen c.q. kasstroomoverzicht een mogelijkheid
om meer duidelijkheid te scheppen
Makkelijke toegankelijk vraagbaak P&C stukken gemeenten voor raadsleden en griffie
Een burgeraudit(commissie) toevoegen; financieel toezicht naast maatschappelijk (beoogde) effecten
Goed en open overleg met de accountant over bevindingen jaarcontrole
'Bewustwording' nog beter promoten (vnml. taak van griffies)
Onderlinge gemeentelijke toetsing (Gemeente A toetst D en B toetst S jaarlijks wisselend)
nee
Beter inzicht te geven aard van de kosten/opbregnsten per programma/programma-onderdeel en de de overheadkosten,
door in een digitale versie door te kunnen klikken naar nadere specificaties, meerjarentrends van ontwikkeleing geld en
indicatoren, en verwijzingen naar relevante beleidsdocumenten en definities van relevante indicatoren
Optie 1: aandacht voor de financiële advisering over GR-en door de gemeentelijke en provinciale financials. Optie 2:
opdracht accountant uitbreiden naar de begroting.
nee
delen van best practices door raadsleden zelf
nog meer commissies doet afbraak aan het democratisch proces en bevorderd langere doorlooptijden en bureaucratie
Kijken naar een algemeen kader voor een auditcommissie waarbij vooral aandacht moet zijn voor de technische kant van
de zaak en geen politiek bedreven wordt.
Meer deskundigheid, maar met oog voor de praktijk
De bestuursleden van een GR worden ondersteund door hun (financiële ambtenaren). Die zijn prima in staat om de P&C
stukken te beoordelen.
Zorg voor een doorontwikkeling van het BBV. Definieer een aantal effectindicatoren (op basis van de burgerpeiling
waarstaatjegemeente) die verplicht in begroting en jaarrekening moeten worden opgenomen. Zo krijgen gemeenteraden
inzicht in de relatie tussen maatschappelijk effect en financiele inspanning die nodig is/was om dit effect te bereiken
ondersteuning verbeteren
Ja, ik zou niet heel erg inzetten op instrumenten om het horizontale toezicht te versterken, omdat het verleden al vaker
heeft uitgewezen dat de gemeenteraad weinig interesse heeft in de techniek achter het bepalen van een structureel en
reeel evenwicht. Ik zou er wel een voorstander van zijn als in bijvoorbeeld het BBV een verplichte paragraaf over de
financiele positie van de gemeente wordt toegevoegd waarin in 1 oogopslag duidelijk naar voren komt wat het door de
gemeente gepresenteerde structurele begrotingsresultaat is voor de (meerjaren)begroting.
Betere opleiding raadsleden op gebied van financiën. Meer uniformiteit begroting en minder vrijheid.

38/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

behalve versterken van de raad zou het ook kunnen helpen om de verantwoordingscriteria eenvoudig te laten zijn en
gedurende een hele raadsperiode ongewijzigd te laten. Dat vergemakkelijkt vergelijking en het opsporen van trends
Vind het lastig hierop een antwoord te geven, omdat ik moeite heb met het fenomeen "horizontale verantwoording".
Vertrouwen is goed, controle is beter. En laat dat vooral plaatsvinden door een externe, van het AB onafhankelijke.
geef een aantal standaard vragen die een Audi Cie (of ander gremium) zich zelf kan stellen ten aanzien van de
beoordeling van de begroting
vraag 2.2 dient te worden onderverdeeld in de 3 partijen. Provincie = voldoende kennis; AB / raad = kennisniveau
toereikend?
Deskundigheidsbevordering volksvertegenwoordigers
Griffiers betrekken bij het verder ontwikkelen van horizontaal. Zij hebben een coach rol naar raadsleden. Zeker bij
nieuwe raadsleden.
van belang is te beseffen dat de raad een lekenbestuur betreft en het vakgebied financiën complexe materie is. er dient
sprake te zijn van vertrouwen van de raad in het bestuur en de organisatie. Vertrouwen dat wordt versterkt door het
toezicht van de provincie en de assuranceverklaring van de door de raad aangestelde accountant. Als het aan dat
vertrouwen schort dient daaraan te worden gewerkt. Ik vergelijk altijd met een chirurg in het ziekenhuis. Die ga je ook
niet controleren hoe hij een open hart operatie heeft gedaan, immers daar hebben de meeste mensen geen kaas van
gegeten, dus laten wij dat over aan bv. de IGZ.
Vaak is de kennis binnen het bestuur van de gemeente sterk afhankelijk van de grote. Een begroting zou veel meer op
hoofdlijnen moeten. Detailinvulling van beleid volgt per beleidsonderwerp.
Geëquipeerde wethouders
Geef vooral de commissie van de rekening (daarin gefaciliteerd door de accountant) een rol in de voorbereiding van de
beoordeling van de begroting/jaarrekening
Cijfers krijgen pas betekenis met uitleg. Lokaal kan het erg verschillen hoe we met deze cijders omgaan. De meicirculaire
als uitgangspunt lijkt helder. Maar niet iedere gemeente interpreteert die hetzelfde. Nemen we de reëel groei meerjarig
helemaal mee of slecht een deel er van (zoals in mijn gemeente). De voorschriften neigen steeds meer naar een
voorgeschreven model. Zorg er voor dat dit model dan eenduidig is en overal wordt toegepast. Zo ontstaat een meer
gestandaardiseerde toezichtscheck en vergelijkingsmateriaal
Nee
Betere afstemming met Interbestuurlijk toezicht
Wij zijn een GR van Waterschappen. Zij houden toezicht d.m.v. platform van Eigenaren. Hiermee is het toezicht beter
belegd, dichter bij de Eigenaren die risico dragen

39/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

3. HET VERTICALE FINANCIEEL TOEZICHT

40/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

3.1 Wat heeft uw voorkeur als het gaat om de positionering van het verticale financieel toezicht?

#

Antwoord

%

Aantal

4

Handhaven van de huidige positionering

71.4%

282

5

Aanpassen van de huidige positionering

22.0%

87

6

Weet niet / geen mening

6.6%

26

Totaal

100%

395

41/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

3.1.1 Kunt u hieronder per onder toezichtgestelde organisatie aangeven welke positionering van het verticale
financieel toezicht uw voorkeur heeft?
voor respondenten die op de vorige vraag ‘aanpassen van de huidige positionering’ hebben gekozen

Vraag
#

Verleggen van
provincies
naar BZK

Handhaven
bij provincies

Verleggen
naar centrale
inspectie

Geheel
afschaffen

Weet niet /
geen mening

Totaal

6

Toezicht op gemeenten

22.6%

19

13.1%

11

32.1%

27

32.1%

27

0.0%

0

84

7

Toezicht op provincies

36.3%

29

0.0%

0

28.7%

23

18.8%

15

16.3%

13

80

26.6%

21

0.0%

0

34.2%

27

17.7%

14

21.5%

17

79

29.5%

23

0.0%

0

38.5%

30

24.4%

19

7.7%

6

78

15.0%

12

12.5%

10

40.0%

32

27.5%

22

5.0%

4

80

8

9

10

42/88

Toezicht op GR’en waarin
alleen provincies
vertegenwoordigd zijn
Toezicht op GR’en waarin
zowel provincies als
gemeenten
vertegenwoordigd zijn
Toezicht op GR’en waarin
alleen gemeenten
vertegenwoordigd zijn

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

3.2 Vindt u de oprichting van een dergelijk kennisinstituut gewenst?

#

Antwoord

%

Aantal

1

Ja

31.0%

122

2

Nee

53.2%

209

3

Weet niet / geen mening

15.8%

62

Totaal

100%

393

43/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

3.3 Als u kijkt naar de huidige uitvoering van het verticale financieel toezicht, is daarin wat u betreft
verbetering nodig?

#

Antwoord

%

Aantal

3

Ja

43.7%

171

4

Nee

46.0%

180

5

Weet niet / geen mening

10.2%

40

Totaal

100%

391

44/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

3.4 Wat moet de toezichthouder wat u betreft doen om de kwaliteit en toegevoegde waarde van het
financieel toezicht te versterken? (meerdere opties mogelijk)
voor respondenten die op de vorige vraag ‘ja’ hebben geantwoord
#

Antwoord

%

Aantal

4

Verduidelijken van de juiste interpretatie van de gehanteerde normen

12.9%

92

5

Faciliteren van kennisuitwisseling tussen gemeenten en / of GR’en ten aanzien van financiën

9.4%

67

6

Mondeling toelichting geven bij gemeenteraad / Provinciale Staten / algemeen bestuur op de de
toezichtsaanpak en eventuele geconstateerde bevindingen

7.7%

55

7

Intensiveren van de dialoog op ambtelijk niveau

5.9%

42

8

Intensiveren van de dialoog op bestuurlijk niveau

6.0%

43

9

Voorlopige conclusies voorleggen voor wederhoor voordat deze naar gemeenteraad / Provinciale
Staten / algemeen bestuur gaan

6.9%

49

10

De toezichtsaanpak meer op maat maken

8.1%

58

11

Uitkomsten en interventies van financieel toezicht openbaar publiceren

4.8%

34

12

Met een bepaalde frequentie (bijvoorbeeld 1x / 4 jaar) een diepte-onderzoek doen in de
organisatie als dit gewenst is gezien het risicoprofiel

5.6%

40

13

Meer adviserend dan controlerend

8.7%

62

14

Meer gebruik maken van ICT toepassingen (bijvoorbeeld big data)

4.3%

31

15

Het ontwikkelen en uitdragen van bijzondere expertise (bijvoorbeeld op het gebied van
risicomanagement, financiële constructies, etc.)

7.9%

56

16

Het mobiliseren van bestuurlijk draagvlak bij de onder toezicht gestelde organisatie

2.0%

14

17

De toezichthouder zou het debat in de gemeenteraad/provinciale staten/algemeen bestuur
moeten faciliteren

5.2%

37

18

Anders, namelijk:

4.6%

33

Totaal

100%

713

Anders, namelijk:
Anders, namelijk:

Voor welke organisatie
werkt u en wat doet u?

Vind het toezicht vooral geldverspilling. Wil het wel graag toelichten, maar niet hier.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Uitgangspunt moet zijn dat de volksvertegenwoordiging zelf verantwoordelijk is. Vooral
dus terugtrekken. Het is niet helder wanneer er meerdere organen betrokken zijn. Als er
sprake is van toezichthoudende activiteiten dan moet de volksvertegenwoordiging het
aanspreekpunt zijn

Provincie - Griffier

Toezicht scheiden van de politiek/bestuurlijke context.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder

45/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Toezicht meer op afstand en meer erkennen dat gemeenten ook zelf uiteraard streven
naar een duurzaam gezonde financiële situatie.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Stoppen met generiek toezicht dan wel het onderdeel financieel toezicht hier uit laten.
Nu gebeurt dit dubbel en is inefficiënt.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

organisaties die over meerdere jaren bewezen hebben de zaken voor elkaar te hebben
(trackrecord) niet meer jaarlijks te controleren maar met een interval

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

ook wettelijk meer mogelijkheden geven bijvoorbeeld in relatie tot vermogen.

Provincie – Financieel
toezichthouder

Onderdeel gaan uitmaken van het totale toezichtspakket. Ambtelijke afdelingen, raads
auditcommissie, rekenkamer en accountant. Zodat er een complementair geheel
ontstaat.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Onafhankelijkheid van toezicht heeft mijn voorkeur, omdat een provincie via toezicht
eisen stelt aan de gemeenten en via andere afdelingen een tegenstrijdig belang
neerleggen of zelf als provincie niet voldoen aan de opgelegde eisen aan de gemeenten.

Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Niet zozeer de inhoud van documenten toetsen, maar ook de kennis en kunde van het
algemeen bestuur op het gebied van gemeentefinanciën beoordelen.
Niet elk jaar opnieuw dezelfde vragen stellen, waarop hetzelfde antwoord komt.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder

niet alleen de interpretatie van de normen is belangrijk, ook de invulling van de
normeringen, om zo uniformiteit van data/gegevens/informatie te garanderen.
Minder toezicht. Administratieve lasten van toezicht voor gemeenten zijn momenteel
veel te hoog!

Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder

Minder controles, we zijn echt doorgeschoten

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

meer uniformiteit tussen de provincies, meer voorspelbaarheid, betere handreikingen
voor raadsleden en ambtelijk

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Meer thematische onderzoeken. Afhankelijk van actualiteiten zoals in het verleden rond
de grondpositie van gemeenten of decentralisaties.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Meer richten op lange termijn financieel beleid gericht op doelstellingen

Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder

Meer praktischere vormgeving van de beoordeling van de financiele stukken van de
toekomstige partnergemeenten. Nu dient document van de handtekening door PH van
alle partnergemeennten te worden voorzien om de financien van de evt te vormen
nieuwe gemeente te bewaken -> administratieve rompslomp. Wellicht dat de provincie
deze toezichtstaak zelfstandig kan uitvoeren en alleen bij twijfel de partnergemeenten
betrekt.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Meer diepgang in de advisering door breder te kijken / beleidsmatiger.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

46/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Meer aandacht voor de kwaliteit van de financiële functie bij de gemeente.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Lokale afstemming over de onderliggende normen en parameters maar daarbij wel zoveel
mogelijk aansluiten bij de bijvoorbeeld door de BBV verplicht gestelde (financiele)
parameters en de definitie daarvan. Geeft eenduidigheid in de interpretatie en voorkomt
hogere werklast.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Kennisinstituut goede optie of toch uit provincie tillen. Verschillen tussen provincies erg
groot en bij iedere provincie is aantal medewerkers dat zich bezighoudt met financieel
toezicht beperkt. Daarmee kwaliteit toezicht (te) sterk afhankelijk van kwaliteit specifieke
medewerkers.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Ik zou graag af en toe willen sparren over bijzondere ontwikkelingen met de
toezichthouder. Bijv. over outputfinanciering. Verder zou ik het prettig vinden, wanneer
voor kleine organisaties zoals de GR waar ik werk minder regels zouden gelden dan voor
grote organisatie.

Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Ik vraag mij af wat de toegevoegde waarde is van een provincie (voor in dit geval een
gemeente) als je als gemeente groter wordt (meer kenniskwaliteit), openheid naar
burgers en instellingen moet verbeteren (dus inzicht/"verantwoording") en sites hebt als
"waarstaatjegemeente".

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

het loslaten van stokpaardjes, bijv. de paragraaf kapitaalgoederen

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Het is bijzonder onwenselijk dat een overheidslaag die politieke doelen nastreeft bij
gemeenten ook nog eens toezichthouder is bij diezelfde gemeenten

Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder

De uniformiteit van het financieel toezicht versterken. Nu is het naar het oordeel van 12
provincies. Het IPO zou een meer sturende rol moeten vervullen. NB Mogelijk wordt de
uniformiteit opgelost door een centraal toezichtorgaan, maar de nadelen (grotere
afstand) zijn groter.

Provincie – Financieel
toezichthouder

De kwaliteit van de medewerkers moet omhoog. Daarnaast zouden zij op de werkvloer
van de gemeente ervaring moeten opdoen. Men heft over het algemeen geen idee hoe
het bij de gemeente aan toe gaat.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

De aangevinkte opties worden op dit moment al toegepast, waarbij de eerste
(verduidelijking van de juiste interpretatie van de gehanteerde normen) nog extra
aandacht vraagt.

Provincie – Financieel
toezichthouder

Datum jaarrekening opschuiven van 15 juli naar 15 september. 15 juli sluit niet meer aan
bij de huidige praktijk waarbij de gemeente van vele GR-en de gegevens moet hebben

Gemeente – Griffier

Bij een GR worden bestuurders ondersteund door hun financiële ambtenaren, die kunnen
uitstekend adviseren. Daar is geen verticaal toezicht nodig. Bij provincies en gemeenten is
de toezichthouder juist een controlerend adviserend orgaan op de begroting, net zoals
een accountant dat is op de jaarrekening. Een onafhankelijk advies van BZK kan juist de
raadsleden en statenleden ondersteunen.

Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

47/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Afstemming met Interbestuurlijk toezicht

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Adviseren over de kwaliteit van de onderliggende beleidsanalyses

Gemeente – Griffier

48/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

3.5 Zou u voorstander zijn van gedifferentieerd verticaal financieel toezicht? Hiermee wordt bedoeld dat het
verticaal financieel toezicht verschillend kan worden ingericht al naar gelang de onder toezicht gestelde
organisaties verschillen.

#

Antwoord

%

Aantal

1

Ja

54.2%

212

2

Nee

30.7%

120

4

Weet niet / geen mening

15.1%

59

Totaal

100%

391

49/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

3.5.1 In welk opzicht moet het verticale financieel toezicht dan verschillend worden ingericht? (intensiteit,
positionering, rol, anders)
voor respondenten die op de vorige vraag ‘ja’ hebben geantwoord

3.5.1 In welk opzicht moet het verticale financieel toezicht dan verschille...
Meer of minder intensief op basis van gezonde financien.
gemeentegrootte (boven 100000 inwoners uitsluitend horizontaal)
intensiteit
Intensiteit
In intensiteit, als de zaken goed voorelkaar zijn dan kan het minder intensief. Indien er vraagpunten zijn dan meer
diepteonderzoek en dan ook gedurende het jaar en niet alleen de vastgestelde momenten.
intensiteit, afhankelijk van behoefte. Zie hierna.
Ingeval de begroting wel in evenwicht is maar de weerstandscapaciteit gering, zou de intensiteit van het toezicht
vergroot kunnen worden (halfjaarcijfers) om aantasting van het evenwicht te kunnen monitoren.
Intensiteit afhankelijk maken van risico profiel
intensiteit
Gemeenten die het goed doen en ook jaarlijks een goedkeurende accountantsverklaring krijgen zouden vrijgesteld
moeten worden van verticaal toezicht.
meer of minder intensief afhankelijk van risicoprofiel, vermogenspositie, etc.
Intensiteit afhankelijk stellen van algemene financiele positie
volledig horizontaal. bij verzoek horizontale toezichthouder inmenging verticaal.
Afhankelijk van gemeentebeeld
Risicogerichte benadering, met focus en hogere intensiteit op organisaties met hoog risicoprofiel.
Positionering liever los van politiek/bestuurlijke context
intensiteit en positionering
Intensiteit, 2 of 3 keer per jaar overleg over voortgang
Inhoud
intensiteit en positionering
alleen richten om organisatie die geen structureel financieel gezond beeld hebben
positionering, door dezelfde toezichthouder bij gelijksoortige gemeenten, c.q. betere onderlinge afstemming
intensiteit (tussenvorm tussen repressief en preventief toezicht)
Afhankelijk van bijvoorbeeld de omvang van de begroting en het risicoprofiel
Intensiteit, als het goed gaat mag de intensiteit lager zijn
naar aanleiding van bevindingen van eerste scan/toets specifiek inzoomen op vraagstukken/knelpunten
50/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

meer maatwerk en flexibiliteit
Risico-gestuurd
gezonde financiële organisatie met sluitende meerjarenbegroting geen/weinig toezicht
Op basis van het risicoprofiel dat is vastgesteld
de intensiteit zou afhankelijk van de financiele siutaie mogen verschillen. ook kan het zijn dat naar eene aantal
aanvullende zaken wordt gekeken (bijvoorbeeld naar de ontwikkeling van de schuldpositie).
intensiteit obv risicoprofiel
Afhankelijk van de problematiek; bij hoge schuldenbalans plafond instellen zodat bestuurders de schuld niet groter
maken.
intensiteit
intensiteit
De rol van de accountant komt in deze enquete onvoldoende uit de verf. Afhankelijk van het oordeel van de accountant
(de primaire toezichthouder) kan het toezicht daarna ingevuld worden
intensiteit en rol
intensiteit
intensiteit bij grotere risico's
Risk-based, rekening houdende met (kwantitatieve en kwalitatieve) materialiteit
Intensiteit en poditioneting
Intensiteit
Intensiteit verschillend
intensiteit en rol
Intensiteit afhankelijk stellen aan financiele positie en risico´s.
meer gericht op risico's die een bedreiging vormen voor het begrotingsevenwicht
intensiteit
Intensiteit
afhankelijk van entiteit verschil in toezichtsopdracht en (intensiteit van) uitvoering
Intensiteit varieert met kwaliteit financiële situatie en financiële functie, bij zwakke fin pos en fin functie zal
toezichthouder ook meer advies geven en niet alleen formele toezichthouder zijn. Positionering verandert pas als art. 12
aan de orde komt en de inspecteur van BZK een aparte rol krijgt.
Afhankelijk van financiële positie in relatie tot de risico's
Intensiteit
verschil in intensiteit toezicht afhankelijk van scores obv kengetallen
Hoger risicoprofiel-intensiever toezicht. Meerdere toezichtsmomenten
in intensiteit wat betreft frequentie overleg toezichthouder - gemeenten: bij geconstateerde ''afwihjkingen'' tov
''normale situatie'' of bij niet direct te verklaren wijzigingen in begrotingsbeeld of weerstandsvermogen (vermogen in de
zin van weerst capaciteit gedeeld door fin omvang risicico's ) of bij echte bijzonderheden uit een accountntsrapport.
51/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

intensiteit
financieel zwakke gemeenten intensiever toezicht t.o.v. financieel sterke gemeenten
Intensiteit
Intensiteit
Zoals hiervoor gezegd wil ik dit niet te veel aan de voorkant inkaderen. De plaatselijke financiele positie / risico's moet
centraal staan. Daar moet het toezicht op in kunnen spelen.
intensiteit
intensiteit vh toezicht en op te leggen maatregelen
intensiteit van het toezicht en of harde normen dan wel zachte normen worden gesteld.
Intensiteit kan verschillen.
Intensiteit afhankelijk van de financiële positie van de organisatie.
Maatwerk per gemeente is wat mij betreft een goed alternatief.
Vooral afstemming op het risico. Maar dat kan nu ook al. In maatwerk gevallen kan ik me een onafhankelijker positie
voorstellen: bv inschakeling van een andere toezichthouder.
intensiteit
Intensiteit
aansluitend bij risicoprofiel en kwaliteit van de interne controle en inrichting van de systemen
Preventief toezicht positioneren onder BZK
Op alle genoemde opzichten. Iedere organisatie is namelijk verschillend en heeft te maken met verschillende
problematieken.
Afgestemd op het risicoprofiel en professionaliteit.
intensiteit kan bij een kleinere gemeente lager; wellicht meer adviserend dan controlerend
Toezichtsvormen, tussenvorm tussen repressief en preventief.
rekening houden met de situatie per organisatie; dus meer ruimte als het kan en minder ruimte als het noodzakelijk is
Rekening houdend met de specifieke situatie van een gemeente.
Een gemeente die in financiële problemen dreigt te komen/komt (als voorbeeld) moet qua intensiteit en rolinvulling
anders worden benaderd. Daarbij hoeft nog geen sprake van preventief toezicht.
intensiteit
Toezicht op GR dient primair plaats te vinden door de verantwoordelijke deelnemende gemeenten. In dat opzicht is het
wellicht zinvol om ook gemeenten in de toekomst GR te laten consolideren en/of deelnemingen in GR op basis van netto
vermogenswaarde op de balans te zetten. De financiele resultaten van de GR (en bijv. schuldenpositie) drukken dan ook
op de gemeentebegroting en vallen daarmee onder direct financieel toezicht van de gemeente. Voor wat betreft
gemeenten zelf is de intensiteit af te stemmen op risico klassen. Gemeenten die negatief scoren op de financiele
kengetallen komen dan onder zwaarder toezicht dan gemeenten die goed scoren op deze kengetallen. Daarnaast kan de
toezichthouder meer gaan werken met early warning signalen. Bijv gemeenten met toenemende schuldenposities cq die
fors investeren en groei gemeenten zijn vergen een andere aanpak dan beheergemeenten. Ook gemeenten die van groei
naar beheer overgaan vallen in een verhoogde risico categorie (is er straks voldoende geld om alle nieuwbouwwijken
duurzaam te onderhoud).
intensiteit en rol
52/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

positionering en rol
Minder gedetailleerd onderzoek. Meer op procedures letten dan grote aantallen facturen controleren.
Toegespitst op de schaal van de gemeente
Elke gemeente is verschillend en qua grote en samenstelling en kan een andere aanpak gewenst zijn. Het
begrotingsevenwicht (meerjarig) kan het uitgangspunt zijn, bij 'probleemgevallen' is een andere aanpak noodzakelijk.
Intensiteit, gesprek met het bestuur ipv ambtelijk
Intensiteit aanpassen aan de feitelijke risico's
Intensiteit, positionering en rol laten afhangen van risicoprofiel.
intensiteit, positionering
Rekening houden met financiële risico's en impact. G
intensiteit
afhandelijk van de financiële situatie van de gemeente de raad informeren daarover als toezichthouder
intensiteit, diepgang
intensiteit
Intensiteit van de onderwerpen
met name meer aandacht bij GR. Vertegenwoordigers in AB en DB hebben moeten om een minder positieve zienswijze
vanuit de raad aan het bestuur mede te delen
Intensiteit
INTENSITEIT
intensiteit op basis van risicoinschatting
De boven genoemde criteria, verder: toetsingscriteria aanpassen aan organisatie (o.a. risicoprofiel)
Intensiteit
intensiteit
intensiteit op basis van begrotingsevenwicht, risicopositie
Dit wordt al verschillend ingericht, er is geen toezichthouder die opdezelfde manier Amsterdam behandls als
haarlemerliede.
Afhankelijk van de financiele positie van de gemeente kan deze rol verschillend inhoud worden gegeven.
Intensiteit.
intensiteit onderwerpen
Dwingendheid van aanbevelingen toezichthouder over financiële documenten en financiële positie (van advies tot
randvoorwaarde)
liefst geen toezicht. indien het er wel is dan naar risicoprofiel, laag risico = weinig toezicht
Intensiteit afhankelijk van risicoprofiel
intensiteit
rol en intensiteit
53/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Meer direct contact tussen provinciaal toezichthouder en raad. Bij gemeenschappelijke regelingen moeten de
gemeenteraden hun rol beter oppakken.
Intensiteit afh van risicoprofiel. van aandachtspunt tot advies tot en met aanwijzing om zaken op te pakken. Positionering
van al het toezicht bij 1 centrale BZK toezichthouder. Faciliterend naar algemene besturen afh van risicoprofiel.
rol
aangepast aan de financiële risico's, minder intensief indien geen of weinig risico
Meer maatwerk per gemeente. Ook afhankelijk van de risico's per gemeente.
Intensiteit. Bijv.tav lichte gemeenschappelijke regelingen zoals een muziekschool.
rol/anders => gericht op risicoprofiel
Geen verticaal toezicht op 'kleine' gemeenschappelijke regelingen
Risico gericht: slechts toezicht als is aangetoond dat men het lokaal niet zelf kan
Zowel intensiteit als rol
Intensiteit en rol; hoe vaak en wanneer
Meer integrale benadering specifiek per gemeente. Is er een probleem en hoe wordt dit opgepakt. Dus categoriseren en
toezicht daarop aanpassen.
Intensiteit: toezicht meer op basis van risicoinschatting.
op basis van trackrecord (zie eerdere opmerking)
Meer maatwerk
intensiteit
Intensiteit
Maatwerk verlenen en inspelen op behoeftes individuele gemeenten. Voor de ene gemeente volstaat een jaarlijks
presentatie aan de raad, voor een andere gemeente is het beter bij moeilijke keuzes het gesprekt te zoeken met
inspecteur en raadsleden. De eerste perdioe van het fin. toezicht meer begeleiding nodig dan later in het proces.
intensiteit
Intensiteit
Passend bij de (financiele) situatie v/d gemeente (stimulering, ambities, toekomst(visie))
Rol
Intensiteit
meer maatwerk gericht op aard van de organisatie
intensiteit
intensiteit
intensiteit
Gemeenschappelijke regelingen versterkt toezicht
Intensiteit (bijv. 1 x in de 4 jaar specifieke aandacht, of bij bijzonderheden) en rol (consultatiemogelijkheid ipv alleen
controle)
Maatwerk voor grote en kleine gemeenten.
54/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Meer maatwerk voor grote en kleine gemeenten
De intensiteit en wijze waarop toezicht wordt uitgeoefend, kan voor keline gemeenten anders zijn dan voor grote
gemeenten ivm andere problematieken die daar spelen.
Met name op het gebied van intensiteit en diepgang afhankelik van het risicoprofiel
intensiteit laten afhangen van de prestaties in de afgelopen periode
Overheden onder BZK, GR van gemeenten onder regionaal orgaan, bij problemen kwartaalrapportages
risicoprofiel moet meer bepalend zijn.
Indien de begroting aan alle eisen voldoet, alleen een brief "akkoord". Wanneer er tips ter verbetering zijn of geen
begrotingsevenwicht is, dan uitleg aan raden/Staten en helpende hand naar de organisatie.
intensiteit
Intensiteit
intensiteit
Meer risicogericht, maak door middel van een scan duidelijk in welke risico-categorie een
gemeenten/gemeenschappelijke regeling valt en pas hier de intensiteit van het begrotingsonderzoek vervolgens op aan
(dun waar het kan en dik waar het moet). M.a.w. risicogericht en proportioneel toezicht. En provincie is degene met
informatie over alle gemenenten, dus maak hier ook meer gebruik van dmv publiceren van data, goede voorbeelden, etc.
intensiteit
Strenger toezicht waar de kwaliteit van de financiële functie minder is. Daarbij is 'kwaliteit' breed bedoeld: aantal
mensen, ervaringen uit verleden, risico bij uitvan van kernpersonen e.d.
intentisiteit (toezicht op afstand of aanwijzingen geven als uitersten)
Intensiteit afhankelijk van het risico profiel (of wanneer men onder toezicht staat). Rol mag naar meer adviserend gaan
wanneer eerste signalen/opmerkingen biet adequaat worden overgenomen en uitgevoerd
intensiteit
beoordeling obv risico inventarisatie
preventief intensiever, dan repressief.
zoals nu feitelijk gebeurd: op de organisatie (en hun financiele positie) gerichte vragen stellen. Dus dit weer niet
uniformeren
afhankelijk van financiele positie gemeente toezicht intensiveren
Intensiteit omhoog, positionering meer centraal
naast het formele toezicht zou er vooral ook informeel contact moeten zijn. Dat vindt in ons geval al wel plaats op
ambtelijk niveau, al wordt het dan door de provincie wel vrij formeel ingestoken. Het zou mi ook goed zijn als dit op
bestuurlijk niveau wordt besproken, bijvoorbeeld tijdens bezoeken van GS aan de gemeente.
Meer risico gericht, intensiteit aanpassen aan 'staat' van de organisatie (meer maatwerk)
Intensiteit
Intensiteit, terugkoppeling
Het gaat om maatwerk. Een mix van factoren maakt of een organisatie financieel gezond is.
rol
intensiteit en rol
adhv een risicoprofiel
55/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

intensiteit
op basis van risicoanalyse (aspecten als genoemd bij vraag 1.1)
In intensiteit
Afhankelijk van het risicoprofiel, kan de intensiteit dan verschillen.
Meer maatwerk, afhankelijk van risicoprofiel van een gemeente/GR/Provincie. Organisaties kunnen zelf een in control
statement opstellen waaruit blijkt in hoeverre ze compliant zijn. Dit is input voor het risicoprofiel en zou mede de mate
van toezicht kunnen bepalen.
geen idee
Positionering van toezicht van GR van waterschappen anders beleggen dan toezicht van GR van gemeentes
intensiteit

56/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

3.5.2 In welk opzicht moeten de onder toezicht gestelde organisaties dan van elkaar verschillen? (omvang,
begrotingsevenwicht, anders)
voor respondenten die op vraag 3.5 ‘ja’ hebben geantwoord

3.5.2 In welk opzicht moeten de onder toezicht gestelde organisaties dan va...
Omvang, begrotingsevenwicht en risicoprofiel
begrotingsevenwicht structureel
Omvang en met name begrotingsevenwicht
Op basis van risico ananlyse die gericht is op de toezichtsaspecten
afhankelijk van bv risicoprofiel
Begrotingsevenwicht is uitgangspunt in alle gevallen. Zo dat niet het geval is, neemt nu al het toezicht toe (preventief). Bij
ontoereikende weerstandscapaciteit zou de ontwikkeling van risico's met een halfjaarrapportage gemonitord kunnen
worden.
Gericht op onafhankelijke financiele normen en kengetallen ( m.n. Trendmatige ontwikkeling)
begrotingsevenwicht. mate van 'in control' zijn
Verticaal toezicht zou als vangnet moeten dienen voor organisaties die "dat verdienen", dat wil zeggen het financieel niet
op orde hebben.
risicoprofiel, vermogenspositie, begrotingsevenwicht, etc.
Begrotingsevenwicht
afhankelijk van horizontale democratische wens
Begrotingsevenwicht
Omvang, risicoprofiel, ontwikkeling van de vermogens- en schuldpositie op basis van toekomstige kasstromen, kwaliteit
van interne beheersing
risicoprofiel
Begrotingsevenwicht en bestuurskracht
Accountant moet inzoomen op specifieke kenmerken
degene aanspreken die het volgens de normen niet goed doen
begrotingsevenwicht en wijze verwerking opgenomen voorschriften ihkv BBV
naar gelang de aard van de financiële problematiek
zie boven
Begrotingsevenwicht en een goede interne controle systeem
specifieke problematiek (bodem, sociaal domein, grex etcetera) en daarop gerichte risico's die van invloed zijn op
structureel en reeel evenwicht en vermogenspositie
ongeveer gelijkwaardig
57/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Begrotingsevenwicht
begrotingsevenwicht en risicoprofiel
Risicoprofiel
de financiele situatie van de gemeente zou daar aaneliding toe moeten geven.
omvang irt risiciprofiel
Afhankelijk van het begrotingsevenwicht, hoe zorgelijker de situatie hoe intenser het overleg en toezicht.
anders... gericht op maatwerk. kwetsbaarheden constateren en gezamenlijk PvA maken en bewaken
risicoprofiel
het regiem kan verschillen, nooit de aspecten, die moeten zuiver objectief en gelijk blijven
risicoprofiel
begrotingsevenwicht
risicoprofiel
omvang, risico's
Omvang en eveneicht
Begrotingsevenwicht
GR met centraal toezicht, provincies en gemeenten globale controle
omvang en risico
Financiele positie en risico´s.
aard (GR kan altijd terugvallen op bijdrage deelnemers); omvang niet want ook kleine gemeente met merdere grex'en
kan omvallen
geen onderscheid
De algemene financiële positie.
structuur en omvang
Een onder toezicht gestelde organisatie die zelf actief werkt aan (een verbetering van) een goede fin. pos. en fin. functie
wordt anders benaderd dan een organisatie, waarvoor dit niet geldt.
De betrouwbaarheid van de beheersing van de risico's (het in control zijn)
Risicoprofiel
Niet
In de mate van risicoprofiel
zie 3.5.1. een aanpassing in frequwntie ''toezichtsoverleg'' tussen toezichthoduer en gemeenten alleen nadat beiden
begrijpen/delen dat er sprake is van bijzodnere situatie.
omvang (mn bij gem regelingen)
financieel zwak versus financieel sterk
risico's, begrotingsevenwicht
58/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

omvang (begroting en jaarrekening]
In mijn praktijk met bv preventieve gemeenten zie ik dat klein of groot niet zo veel zegt.
begrotingsevenwicht en risico's
ze verschillen altijd van elkaar, het gaat om de gehele situatie
op basis van het risicoprofiel wordt het toezicht ingericht.
Omvang, resultaten uit het verleden.
met name het risicobeeld en het begrotingsevenwicht is van belang.
In het algemeen: financiele risico's. Vooral bij de GR-en zie ik ook wel omvang, waarbij toezicht geen toegevoegde
waarde heeft.
begrotingsevenwicht
Omvang van de begrotingsproblematiek
risicoprofiel en kwaliteit van de systemen
Begrotingsevenwicht
Organisatie verschillen per definitie van elkaar.
idem
omvang; risico
Omvang begroting, omvang risico's.
afhankelijk van de taak en de relaties met andere partijen
Maatwerk
Dit moet echt maatwerk zijn.
omvang en begrotingsevenwicht
Zie antwoord onder 3.5.1.
omvang en begrotingsevenwicht
omvang
Vooral op basis van omvang.
Omvang, dus andere aanpak
zie 1
Risicoprofiel
omvang, soort activiteiten/branche
risicoprofiel
anders, naast omvang, begrotingsevenwicht etc. ook meer risicogedreven
Omvang, risico's en vertrouwen over het in de afgelopen jaren gevoerde beleid
59/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

begrotingsevenwicht, risicoprofiel
professionaliteit, ervaringen vanuit het verleden, risico's
risicoprofiel
financiële situatie en risico's
afhankelijk van risicoprofiel
risico's van de organisaties
BEGROTINGSEVENWICHT, GOVERNANCE
risicoprofiel
mate professionaliteit, risicoprofiel
Vermogenspositie
vanuit een risicogerichte insteek
niet met name gemeenten en verbonden partijen moeteen eenduidig behandeld worden, de provincies moeten
rechtstreeks aan de deelnemende gemeenten bevindingen kenbaar maken als die effect hebben op begrotingsevenwicht
of de risicopositie, dat versterkt de rol van de raden. Rapportage zou plaats moeten vinden voor de
begrotingsbehandeling van de gemeente
suggestieve vraag, dit lijkt me niet iets om landelijk vast te stellen.
Begrotingsevenwicht en financiele postitie.
Het toezicht blijft hetzelfde. maar je gaat nadrukkelijker met de gemeente praten over problemen en oplossingen zowel
op ambtelijk als bestuurlijk niveau.
financiele situatie en risico's
Begrotingsevenwicht en stabiliteit in organisatie
risicoprofief
risicoprofiel
omvang
begrotingsevenwicht
Gemeente of verbonden partij: dit is het belangrijkste verschil. Verder is ook onderscheid mogelijk tussen
gemeenschappelijke regelingen onderling (op grond van een risico-analyse)
Intensiteit toezicht is afhankelijk van mate van structureel en reeel evenwicht, wijziging in vermogenspositie en
risicoprofiel
begrotingsevenwicht
qua risico en omvang
Onderscheid maken in risico's en afhankelijk daarvan meer maatwerk leveren.
Risico's die behoren bij taakuitvoering door gemeenschappelijke regelingen.
risicoprofiel
Omvang gemeenschappelijke regeling

60/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Aantoonbare beheersing van de begroting
omvang, complexiteit
'gezondheid' van de organisatie (zowel qua organisatie als financieel)
Hoeft in principe niet. Omvang is niet bepalend op basis van risicoprofiel en balansanalyse. Dit aan de hand van een
aantal relevante kengetallen.
Verschillen financiële positie op basis van dataanalyse (vermogenspositie, begrotingsevenwicht, tijdig voldoen aan
verplichtingen mbt aanlevering financiële stukken, enz.)
organisaties hoeven niet van elkaar te verschillen maar gedragingen van die organisaties
Naast omvang etc ook kijken naar aard problematiek, samenstelling bevolking, etc
risicoinschatting
Begrotingsevenwicht en risicoprofiel
Hoe lang is de onder toezicht periode, hoe ingrijpend zijn de bezuinigingen?
begrotingsevenwicht
Meer of minder risico
Omvang zowel € als maatschappelijke opgaven
begrotingsevenwicht, "in control zijn"
Begrotingsevenwicht. Organisaties die gedurende lange perioden jaarlijks sluitende begroting voorleggen marginaal
toetsen.
complexiteit, problematiek
omvang, begrotingsevenwicht en risico's
afhankelijk van de probleemgebieden
Risico's, wijze van bekostiging (gemeentefonds vs output) en omzet
omvang van de begroting en inwoners
omvang, structuurkenmerken
Wijze waarop de organisatie is georganiseerd, resultaten uit het verleden, omvang
omvang en begrotingsevenwicht
Gaat om algemene overheidstaken dan wel specifieke opdracht
Verschil in risico volgen, geeft verschil tussen organisaties
Nvt, in principe heeft elke kleine gemeente recht op evenveel aandacht als een grote.
risicoprofiel
Anders
omvang
BIj gemeenten: structureel evenbwicht in het begrotingsjaar of pas sprake van structureel evenwicht in de laatste
jaarschijf. Bij realiteit van de ramingen (verplichte paragrafen, risico's en taakstellingen): hoog, laag of
61/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

normaalrisicoprofiel. BIj gemeenschappelijke regelingen sluit aan bij omvang van de regeling (bijvoorbeeld bijdragen
gemeenten) en bij samenwerkingsverbanden in het sociaal domein (hoog risico vanwege alle onzekerheden)
begrotingsevenwicht
kwaliteit van de financiële functie minder is. Daarbij is 'kwaliteit' breed bedoeld: aantal mensen (dus relatie met omvang),
ervaringen uit verleden, risico bij uitvan van kernpersonen e.d.
opgave, financiële positie incl risicoprofiel
GR diepgaander beoordelen op meerjarig begrotingsevenwicht, en vermogenspositie (incl reserves).
begrotingsevenwicht
risico
Bepalend is het begrotingsevenwicht te allen tijde.
omvang en begrotingstotaal roepen vanzelf verschillende vragen(toezicht) op.
begrotingsevenwicht
maakt niet uit
De provincie zou een goed beeld moeten hebben van de betreffende gemeente en op basis daarvan de intensiteit van
het toezicht moeten bepalen. Dat vraagt lef en creativiteit van de toezichthoudende ambtenaren.
Omvang risico's, begrotingsevenwicht
Risico's
Begrotingsevenwicht, risico's
Met name de grootte van gemeente en de omvang van een GR bepalen de mate van toezicht. Met name bij een GR
zouden de deelnemende gemeenten gebruik kunnen maken van de toezichthoudende rol. Nu is er bijna geen toezicht en
beoordeeld iedere gemeente zelf de financiële positie.
omvang; onderwerp
begrotingsevenwicht
er zijn fin sterke en zwakke gemeenten, meerjarenraming 4 jaar positief of pas na jaar 1 bv
begrotingsevenwicht
op basis van de bevindingen van de risicoanalyse. Voorgaande jaren of nulmeting
Al naar gelang het risicoprofiel verschilt
Risicoprofiel. Dus o.a. scores op bovengenoemde zaken en dus niet begrotingsomvang > € 5 mio en dus intensief
Per organisatie zal een risicoprofiel opgesteld moeten worden. De brandweer kent voor elk wat omvangrijker pand een
aanvalsplan bij calamiteiten. Toezicht zal meer op risicoprofiel geent moeten worden.
omvang en risicoprofiel
De eigenaren van een GR bepalen wie toezicht moet houden
risico's

62/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

3.6 Welke mogelijkheden zijn er om het verticale financieel toezicht anders vorm te geven opdat horizontale
verantwoording versterkt kan worden?

3.6 Welke mogelijkheden zijn er om het verticale financieel toezicht anders...

Voor welke organisatie
werkt u en wat doet u?

Richtlijnen voor inrichting begroting op die onderdelen

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

dat was bij WRGT ook geen probleem

Gemeente – Griffier

weet ik niet

geen concrete ideeen

Meer het gesprek aangaan met organisatie en bestuur.

Intensiveren van de relatie tussen 1e toezichthouder en vertcale toezichthouder.

Eerder mogelijke gevaren met elkaar delen
Een analyse van het jaarrekeningresultaat kan inzicht bieden in de deugdelijkheid van de
begroting: als een gemeente jaarlijks een positief rekeningresultaat heeft en dat wordt
veroorzaakt door ruimte in de begroting en niet door incidentele meevallers, dan zegt dat
iets over de degelijkheid van de begroting. Daarnaast is van belang bij de analyse na te
63/88

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

gaan in hoeverre de verschillen ten opzichte van de laatste bestuursrapportage nieuw en
onvoorzienbaar waren. Als er veel nieuwe, maar voorzienbare verschilllen (of bij
bestuursrapportages over het hoofd geziene afwijkingen) waren, dan zegt dat iets over de
mate waarin een gemeente financieel in control is.
Verticaal toezicht maakt horizontaal toezicht niet sterker, integendeel. Het primaat moet
liggen bij horizontaal toezicht.
Intensivering van overleg op bestuurlijk niveau en volksvertegenwoordiging (raad)

Hoeft wat mij betreft niet verstekt te worden.

nvt

meer op hoofdlijn

hebben niets met elkaar te maken
Zie mijn commentaar hiervoor. Wij zitten niet te wachten op uitbreiding van de
controletoren. Onze raad krijgt voor elke P&C-vergadering de mogelijkheid geboden om de
technische toelichting bij te wonen, daarnaast kunnen schriftelijke vragen worden gesteld
en biedt de commissiebehandeling meer dan voldoende momenten om de controlerende
rol op te pakken. Ik constateer ook dat mn raads- en commissieleden nu al hun handen vol
hebben en weinig geneigd zijn om nog meer tijd kwijt te zijn.
Verticaal toezicht intensiveren afhankelijk van begrotingsevenwicht, voor het overige
overlaten aan horizontale veranbtwoording
op vraagbasis, verder afschaffen
N.v.t.
Toezicht centraliseren onder BZK en een kwaliteits- en efficiency slag maken

Meer gericht op 'managementcontrol' in plaats van toezicht op begrotingsevenwicht.
Het verticale financieel toezicht werkt uitstekend. In een financieel moeilijke periode heeft
de Provincie een financiele onevenwichtigheid geconstateerd en heeft ook geholpen
middels advies naar de toekomst. De gemeenteraad heeft voldoende tools om het
horizontale toezicht te verbeteren indien gewenst
overleg, volgorde

Rapportage vert toezicht bespreken in de horizontale lijn

Geen idee
verbreden insteek financieel toezicht naast alleen het structureel en reeel evenwicht
ondersteund door de wet- en regelgeving
64/88

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Provincie – Financieel
toezichthouder

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

M.i. niet nodig!

De spelregels en de resultaten in de jaarrekening opnemen

wat mij betreft loskoppelen verticaal toezicht en horizontale verantwoording.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

Streven naar meer gedetailleerde uniforme begrotingen/verslaglegging.

Gemeente – Griffier

Uniformiteit aanbrengen in het gehanteerde toezichtinstrumentarium (gebruikte analyse
modellen).

Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder

Er zijn heel veel tools/informatie die de raad kan gebruiken voor haar rol

de auditcommissie

Meer leunen on een goede interne controle systeem

meer ruimte voor maatwerk en flexibiliteit geven.
Driehoeksoverleg tussen verticale toezichthouder, partij waar toezicht op wordt gehouden
en de accountant van laatst genoemde partij
meer aandacht voor lokale politieke hot items

Meer begeleiding van raadsleden vanuit de toezicht, waar moet men op letten
de vraag is of het horizontale toezicht versterkt moet worden. De raad is prima in staat om
iets te vinden van de financiele positie van de gemeente. Punt is eerder dat ze niet in staat
is om iets te doen met dit inzicht. Vragen om de schuldpositie af te bouwen en
tegelijkertijd ongedekte moties aannnemen staat haaks op elkaar maar is wel de politieke
werkelijkheid. Mijn zorg naar aanleiding van dit onderzoek / deze vraag is dat we het
toezicht op de gemeenten nog verder gaan aanscherpen. het toezicht door de accounntant
is afgelopen jaren enorm verscherpt, leidt tot heel veel extra werk waardoor we niet perse
ook verder in control komen. De uitdaging de komende jaren zou wat onze gemeente
betreft ook niet zijn om nog meer controles van externe partijen (als eebn accountant of
een provincie) te genereren maar onm dit juist af te bouwen. meer provinciaal toezicht
sluit niet aan op onze beleving van wat nu nodig is. Wat nu nodig is is een vermindering
van de lastendruk. Een brief van deze sterkking heeft het college van onze gemeenmte
(maar ook andere gemeenten) recent naar BZK gestuurd. Ik hoop dat daarmee iets
gebeurt. Alleen dan voelt een andere / scherpere toetsing door de provincie als een
toegevoegde waarde.
stresstest verplicht invoeren, zelfde ijkpunten realiseren, uniforme rapportage

rol van accountants terugdringen en meer bij de overheid zelf leggen

65/88

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Meer interactie: plan, do, check, act
Als de kengetallen teveel afwijken van het gemiddelde concrete plan van aanpak opstellen
en toezicht houden dat de verbeterstappen worden uitgevoerd. Via gemeentefonds
sturing geven.
Provincie kan gemeenteraad eerder en beter informeren over bevindingen van verticaal
toezicht, zodat gemeenteraad zijn verantwoordelijkheid kan nemen om evt. in te grijpen
meer dialoog tussen toezichthouder en gemeente

Versterken informatiepositie Raad

dat vraagt meer dan een regel aan kan

kennisoverdracht

Via p&c cyclus
risicogericht en proportioneel toezicht
Verticaal toezicht via beperkte kengetallen

Geen suggesties
dan moet het verticale toezicht transparanter en uniformer zijn. Gemeenteraadsleden
kunnen dan gemakkelijk zien wat de verticale toezichthouder vindt en zichzelf vergelijken
met de buren.
meer proactief informeren richting bestuursorgaan
Het financieel toezicht beter uitdragen naar gemeenteraden dmv presentaties,
kennisbijeenkomsten etc.
nvt
nog meer communicatief en kwaliteit van toezichthouders daarop afstemmen
Vanuit het verticale toezicht zou er meer aandacht kunnen worden besteedt aan de
horizontale verantwoording. Hiertoe zal denk ik wel de wet gewijzigd moeten worden.
Eigen beleid gemeenten. Uiteraard kan de adviserende rol van de toezichthouder ingezet
kunnen worden al zal er dan wel een scheiding moeten komen tussen advies en toezicht.
Wellicht gebruik maken van de accountant al kost dat wel veel financiële middelen.
Overigens mis ik punt 3.4
Als toezichthouder wijzen wij de raad in onze schriftelijke en mondelinge contacten met de
raad op zijn verantwoordelijkheden volgens de Gemeentewet en op mogelijkheden om
daar invulling aan te geven. Veel meer kan het toezicht niet doen. Oneerbiedig gezegd: je
kunt de ezel wel naar de hooiberg brengen, maar je kunt hem niet dwingen te gaan eten.

66/88

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
BZK – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Financieel
toezichthouder

Provincie – Financieel
toezichthouder

Provincie – Financieel
toezichthouder

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Juist verticaal toezicht versterken. Concreter en meer op maat.
Het verticale toezicht moet ondersteunend zijn aan het horizontale toezicht. Horizontaal
toezicht maakt gebruik van de concrete eisen die gesteld zijn door verticaal toezicht zoals
structureel evenwicht begroting, risico's grondvoorraad e.d.
Meer aanhaken op de plaatselijke/gemeentelijke situatie waarbij meer intensiteit nodig is
als 3.5.1. en 3.5.2 minder goed geregeld zijn.
Risico rapportage

Geen idee

Versterking horizontale verantwoording is niet nodig

Horizontaal toezicht kan versterkt worden door duidelijker vooraf te communiceren,
handreikingen te publiceren, zelfevaluatie-instrumenten ter beschikking te stellen.
Informatievoorziening.
rapportages over horizontale verantwoording eerder beschikbaar. Meer inhoudelijke
betekenis kunnen geven aan de ''uitkosmt'' van het huidige stoplichtmodel. Huidig
stoplichtmodel is te rigide. Huidige toepassing leidt niet tot goed mogelijke versobering
van verticaal toezicht en gedragen verbtering horizontaal toezicht. Eerdere reacties op dit
onderwero aan provincie (door gemeente Zoetermeer) vallen ''in het water''.
meer verbindend optreden tussen gemeenten zodat gemeenten van elkaar kunnen leren
Verticaal is randvoorwaardeijk om horizontaal de raad in stelling te brengen ten opzichte
van college
Zie vraag 3.4 (versterking kwaliteit en toegevoegde waarde)
Niet alleen het gesprek aangaan met de financiële contactpersonen, maar ook met de
raadsleden.
zit niet echt in andere vormgeving maar meer in de dialoog/communcatie waar raden/alg
besturen gebruik kunnen maken van de kennis van de toezichthouder, drempel zou hier
misschien meer weg moetn. Die drempel is overigens niet overal

Provincie – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Provincie - Griffier

Provincie – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Provincie – Gedeputeerde
financieel toezicht
Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Financieel
toezichthouder

Niet. Heeft geen toegevoegde waarde. Wordt vaak alleen ervaren als een waarschuwend
vingertje. Leg gewoon de eindverantwoording waar die hoort, bij de gemeenteraad.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

nee

Provincie - Griffier

geen mening

Gemeente – Griffier

minimaal 1 keer per jaar tekst en uitleg geven aan gemeenteraad (of andere
verantwoordelijke)
Transparantie! Het toezicht moet zich veel meer laten zien om de raad te faciliteren. Ook
leert de ervaring met de Grondexploitatie dat het adaptiever mag. Inzetten van
voorspellende waarden bijvoorbeeld en inspelen op ontwikkelingen zoals regionalisering.
Zie het governancevraagstuk bij gemeenteraden.

Provincie – Financieel
toezichthouder

aan de voorkant van het proces goede voorbeelden delen, informatie uitwisselen
67/88

Provincie – Gedeputeerde
financieel toezicht
Provincie – Gedeputeerde
financieel toezicht

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Voor niet-financiele mensen leesbare begrotingsbrieven, presentaties in de raad,
toezichtsbrief nadrukkelijk agenderen in de raad.

Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Financieel
toezichthouder

dialoog met de provincie.

Gemeente – Griffier

directere relatie toezichthouder-raad, bijv. dmv presentaties over het toezicht

nvt

maatwerk
Voor mij zit die vooral in het verkleinen van de afstand tussen toezichthouder en raad.
Vooral transparantie kan hier veel in doen: ontsluiten van allerlei data die de
toezichthouder heeft, gesprekspartner voor (een vertegenwoordiging van) de raad, net als
de accountant is. Het faciliteren van nieuwe raden: wat is financieel toezicht, wie is uw
toezichthouder, waar kijkt die naar, wat vindt hij van de positie van uw gemeente etc.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder

Breder perspectief

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

Geen idee.

Gemeente – Griffier

verticaal toezicht is nu al vrij marginaal toetsend. Binnen die kaders is voldoende ruimte
voor een sterk horizontaal toezicht

Gemeente – Griffier

Voorafgaand aan de begrotingsvaststelling een standpunt van toezichthouder vragen

?
Door maatwerk te leveren, kunnen aandachtspunten beter benoemd worden.
de essentie is dat de toezichthouder de organisatie begrijpt en kan sparren met de GR

toezichthouder kan vanuit waarneming suggesties geven hoe verbeteringen mogelijk zijn in
de governance
Formaliseren adviesfunctie.
geen nieuwe gedachten
Geen noodzaak deze nu te veranderen

Flexibiliteit en meer gedifferentieerde kennis bij toezichthouder opbouwen

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Griffier
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Griffier
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

Verticaal toezicht is teveel gericht op de ambtelijke organisatie en het college. Ga als
toezichthouder het gesprek aan met de raad (bijvoorbeeld de auditcommissie).

Gemeente – Griffier

Door meer kleuring te geven aan het advies (beleidsmatig/bredere kijk)

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

68/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Zie vragen 1.1 en 1.2. De presentatie aan de raad waardoor deze beter geïnformeerd wirdt
over de financiële positie en functie van de gemeente (naast de informatie die B&W,
accountant en (evt.) de audit commissie verstrekken.

Provincie – Financieel
toezichthouder

Onvoldoende kennis van zaken

Gemeente – Griffier

Communicatie tussen verticale toezichthouder en gemeenteraad; aldus ontstaat een
verbinding tussen verticaal en horizontaal en worden deze complementair

Gemeente – Griffier

aanwijzingen en toelichtingen concreter + versterken advisering

Gemeente – Griffier

Nadrukkelijk communiceren van het oordeel van een toezichthouder (wie dat dan ook mag
zijn) met een duidelijke toelichting waarom tot een bepaald oordeel wordt gekomen. Dus
niet alleen repressief of preventief, maar bijvoorbeeld een score A t/m D (vergelijk bij
woningcorporaties). Door overbrengen van toezicht in aparte autoriteit (niet zijnde een
bestuurslaag als de Provincie) biedt ook mogelijkheden. Zij kunnen bevoegdheid krijgen in
te grijpen: 1. Herstelplan opstellen, 2. Financiele taak/verantwoordelijkheid weghalen bij
college (externe verantwoordelijk). etc.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

advies

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

?

Gemeente – Griffier

Geen mening

Andere insteek van de aaccountant en de AFM.

Maatwerk leveren per organisatie
Specifieke op gemeente toegesneden normen
ik heb hier geen beeld bij.

Bestuur organisaties verklaring laten tekenen dat begroting structureel in evenwicht is en
de vermogens positie op orde is

Geen mening

geen idee

Meer vertegenwoordiging door financieel toezicht in raadsvergaderingen.

Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

auditcommissierapporten meenemen; geven een objectief beeld van een subjectief
ingebrachte begroting. Niet alle daadwerkelijke informatie is terug te vinden in de
begroting. Het gaat om hetgeen tussen de regels staat, wat je mogelijk kunt meenemen
vanuit een audit.
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
69/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

uitgebreidere analyse/ rapportage
meer kennis overbrengen naar raden; verplichte financiële training voor raadsleden (en
vooral wethouders)
?

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

Hetgeen Limburg doet. Presentatie geven an de raad waardoor de raad beter
geinformeerd wordt over de financiele positie en financiele functie van de gemeente,
naast de informatie door het college van B&W en accountant. Meer kennis overbrengen
naar raden. Verplichte financiele training voor raadsleden.
Herkenbare rol van de toezichthouder, uitdragen van het gezamenlijk belang van
toezichthouder en onder toezicht gestelde.

Provincie – Financieel
toezichthouder

n.v.t.

Gemeente – Griffier

Vanuit financieel toezicht niet investeren in versterking van de horizontale
verantwoording. Verloren energie.

ik snap de vraagstelling niet: verticaal toezicht draagt bij aan een betere horizontale
verantwoording, maar is niet het doel

Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Provincie – Financieel
toezichthouder

zie antwoord hierboven

Gemeente – Griffier

kan ik niet overzien

Maatwerk, minder bemoenis van BZK e.d.
De gemeenteraad leert graag van de onderzoeksresultaten van de toezichthouder. Dat is
nu al zo.
De raad bewust maken van het belang van financieel toezicht. Dit kun je doen door middel
van seminars, presentaties etc. De presentatie aan de raad waardoor de raad beter
geïnformeerd wordt over de financiële positie en functie van de gemeente naast de
informatie die het college B&W en accountant verstrekt. Dus meer kennis overbrengen
naar de raad. (Verplichte) financiële training voor raadsleden.
Zie 1.1 en 1.2 Wat Limburg doet. De presentatie aan de raad waardoor de raad beter
geinformeerd wordt over de financiele positie en financiele functie van de gemeente naast
de informatie door het college B&W en accountant.

BZK – Financieel
toezichthouder

Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder

Provincie – Financieel
toezichthouder

Door gegevensuitwisseling door toezichthouder aan gemeenten (big data). Door
gegenereerde trends en actuele! indicatoren kan gemeente zichzelf 'spiegelen'

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

meer aandachtspunten van de professionals voor de raad als horizontaal toezichthouder
en betrokken vrijwilliger

Gemeente – Griffier

geen, toets bij grote risico's of het goed gaat. Voor de rest vertrouw op de onder toezicht
gestelde organisatie
?

vergelijkingsmateriaal (waaronder mbv big-data)
Ik neig naar optie D; afschaffen verticaal toezicht. Hoe minder controle, hoe beter. Dwingt
de raad om ook haar controlerende rol nadrukkelijk te pakken. Gemeente hebben echter
ook een gezamenlijk belang om via art.12 claim op het gemeentefonds te voorkomen.
Verder accountantscontrole aanpassen. Geen interne reviews of controleren van de
70/88

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

collega accountants. De jaarrekening is 15 maart gereed en op 26/6, twee uur voor de
raadsvergadering voor vaststelling komt het verslag en de acc.verklaring beschikbaar. Zo
kan de raad haar rol ook niet pakken. Tenslotten kengetallen afschaffen. Voorbeeld:
verticale financieel toezicht naar landelijk

Gemeente – Griffier

Meer interactie tussen toezichthouder en gemeenteraad. Meer informatie van de
toezichthouder voor de gemeente in de vorm van handreikingen, specials,
regiobijeenkomsten, raadsvergaderingen, congressen, webinars etc.

Provincie – Financieel
toezichthouder

Raadsbijeenkomsten organiseren

Provincie – Financieel
toezichthouder

Zie eerdere opm. nl door toezichtskamer een beoordeling cf toezichthouder te laten doen.
Toezichthouder doet dan alleen nog review. Werken met evenwichtsverklaring (meerjarig)
door raad en provinciale staten.

BZK – Financieel
toezichthouder

kennisteams vormen

Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
bestuurder

Zie antwoorden vraag 3.4

Gemeente – Griffier

Raad een toetsingskader meegeven zoals nu bijv. al met de kengetallen gebeurt

Provincie – Financieel
toezichthouder

weet niet

Gemeente – Griffier

inzet verticiale toezicht meer risicogestuurd, 'in control statement' vanuit gemeente
het ontwikkelen en uitdragen van bijzondere expertise en vandaaruit adviseren indien daar
behoefte aan is
Tijdig kaders aangeven aan b&w en raad (begrotingscirculaire en concrete toetspunten)
Dat kan middels meer openheid/verantwoording/duidelijkere afspraken/vertrouwen
Terugtrekken / loslaten. Duidelijk maken dat de verantwoordelijkheid ligt bij de horizontale
toezichthouder. (Die overigens ook verantwoording af moet leggen aan de kiezer)
Meer directe communicatie, verdieping in onderwerpen
Maak informatie openbaar op het moment dat het toegevoegde waarde heeft voor de
raad.
-

meer communicatie, verduidelijking, verantwoording afleggen
aansluiting zoeken bij andere toezichtvormen (bijv. inspecties/waarderingskamer/externe
audits en niet te vergeten accountants)
weet ik zo niet
?

71/88

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Provincie - Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

toezichtgestelde
ambtenaar
Stel een variabel pakket op en maak daar periodiek samen met de gemeente keuzes uit.
Natuurlijk zitten er in het variabele pakket ook een aantal vaste standaarden. Laat
uiteindelijk periodiek de gemeenteraad besluiten hoe het verticale financiele toezicht eruit
ziet. Dan krijg je echt maatwerk
instellen van een overkoepelend kenniscentrum waar verplicht de begroting en
jaarrekening naar toe gestuurd moet worden zodat dit centrum tips kan geven op
financieel terrein (gevraagd of ongevraagd)

Gemeente – Griffier

Gemeente – Griffier

vaker toezicht houden

Gemeente – Griffier

Via de accountant laten lopen

Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

Minder controle en toetsing, meer hulp om in control te komen irt tot € geformuleerde
ambities.

Gemeente – Griffier

Richtlijnen (ook aan accountants), informatieve bijeenkomst raden

Gemeente – Griffier

Periodiek eenvoudige rapportages aanleveren

Gemeente – Griffier

wat werkt er niet goed in de huidige vorm? huidige vorm van verticaal toezicht geeft input
aan de Raad voor toets op horizontale verantwoording.

Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

Verticaal meer marginaal toetsen door verbeteren financiële expertise bij raadsleden.

meer toetsing vooraf

sessies beleggen met raadsleden en hun wijzen op de mogelijkheden van ondersteuning

Plicht om expliciet besluit te nemen door het algemeen bestuur over de conclusies en
aanbevelingen van het verticale toezicht

geen idee

intensiever contact, adviserende rol versterken.

eenduidige inrichting en categorieën
Het (verticale) financieel toezicht wordt pas belangrijk van belang voor het AB van de GR
als er sprake is van preventief toezicht. Door meer een adviesfunctie te vervullen of
transparanter te zijn in waar er naar gekeken wordt, zou toezicht concreter naar het AB (en
gemeenteraden van de partners) kunnen worden gecommuniceerd.
Voorlichting geven aan raadsleden.
er wordt nu al gekeken naar eervaringen met gmeeenten en de risico's. dit ljikt mij de
juiste afweging

72/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

meer voorlichting geven aan raadsleden
centralisatie bij BZK of een aparte ZBO die echt onafhankelijk is en die waarborgt dat er
geen verschillen zijn qua beoordeling tussen provinciale toezichthouders. Nu wil dat van
provincie tot provincie (sterk) verschillen, wat natuurlijk niet terecht is.
Door ook een niet politieke auditcommissie in het toezicht te betrekken

Communicatie tussen deze geledingen kan beter. Nu slechts dan, als de problemen er al
zijn. Preventie is beter
meer adviserend rondom begroting, dan controleren na jaarrekening
Afschaffen

Uitleg en advies aan raden en Staten.

?

Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
bestuurder
Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
BZK – Financieel
toezichthouder

minder verticaal toezicht en in de plaats daarvan advisering/scholing aan raden aanbieden
om nog beter toegerust te zijn op hun toezichthoudende rol

Gemeente – Griffier

Meer in normatief verstrekken aan algemeen bestuur

Provincie – Financieel
toezichthouder

meer adviesrapportages /aanbevelingen

Gemeente – Griffier

Zoals reeds aangegeven, juist niet teveel inzetten op verbetering horizontale toezicht
Meer fte bij financieel toezicht zodat je ook tijd hebt om de horizontale verantwoording te
versterken
Openbaar publiceren van de uitkomsten van het verticale toezicht

Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

weet ik niet

Gemeente – Griffier

Door b.v. de accountantsrol, zoals nu in de Gemeentewet is verankerd, bij de hogere
toezichtshouder onder te brengen. In dit geval bij de provincie. Geeft wellicht wel veel
bestuurlijke drukte...

Gemeente – Griffier

periodiek verdiepingsonderzoeken doen afhankelijk van de situatie

Door uniforme en meer specifieke eisen en normeringen voor Gr-en te ontwikkelen
geen mening
?

ik snap de vraag niet
Deskundigheidsbevordering van raadsleden stimuleren en daarmee de controlerende taak
intensiveren c.q. het bieden van handreikingen.
73/88

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Griffier

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

zie eerder

weet niet
Ik kan mij voorstellen dat er bijvoorbeeld meer gewerkt wordt met peer reviews, waarbij
de provincie meer haar toezicht hanteert op basis van benchmarks.
Heldere beoordelingscriteria/ jaarlijks oordeel publiceren obv deze criteria

Minder intensief en meer steunend op horizontale verantwoording

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

Betere terugkoppeling vanuit toezichthouder naar raad

Gemeente – Griffier

Een inspectiedienst en dus één normering en een landelijk gedeelde toezichtfilosofie zou
duidelijkheid verschaffen. De toezichthouder heeft meer een adviserende rol dan een
controlerende rol. De toezichthouder geeft verbeterpunten aan.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

Centraliseren zoals eerder voorgesteld.
opheffen van de provincies
standaardisering

duidelijke afspraken maken en nakomen
Centraliseren bij een centrale landelijke inspectie.
Integraler. Met alle stakeholders. Zal afstemming vragen maar werkt uiteindelijk efficiënter
en effectiever.
meer het dialoog aangaan daarbij gevoel/indruk krijgen van de fin.positie en minder rigide
de regels volgen
Zie voorgaande antwoorden

Verdere uitbouw IBT

geen idee
De provincie geeft de raad instructies over de manier waarop zij de begroting dient te
beoordelen.

74/88

Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
BZK – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde
ambtenaar

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

3.7 Waar ziet u de samenhang tussen financieel toezicht en interbestuurlijk toezicht en welke mogelijkheden
ziet u om deze samenhang te benutten?

Omschrijf hier uw antwoord:
Overleg met de accountants, rol van binnenlandse zaken bij het vaststellen van
regelgeving.
?
Zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden mi /afstemming ambtelijk/bestuurlijk
Interbestuurlijk toezicht zou zich meer moeten richten op inhoudelijke
beleidsontwikkeling in vergelijkende zin (relatieve score tov andere besturen) terwijl
financieel toezicht zich moet richten op financiële maatstaven in absolute zin (voldoet
wel/niet aan te stellen eisen).
Voldoet het beleid aan finaciele doelstellingen welke op lange termijn gesteld worden.
zie niet onmiddellijk de toegevoegde waarde om deze keuze te maken. Wordt onnodig
ingewikkeld.
samenhang op provinciaal niveau (interbestuurlijk en financieel toezicht thans)
interbestuurlijk toezicht is bureaucratisch gedrocht
niet te veel poespas, financieel toezicht preventief / repressief staat los van andere zaken

75/88

Voor welke organisatie
werkt u en wat doet u?
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

geen
Minder toezicht en een versterking van de gemeentelijke autonomie. Dat sluit aan bij de
gedachte om het gemeentelijk belastinggebied uit te breiden.
Keuzemogelijkheden zijn onleesbaar. Nogmaals ik ben best tevreden met de huidige
situatie. Een provinciaal toezichthouder die ons met raad en daad bijstaat en waar wij
constructief overleg voeren over ons solide financiële beleid.
Kies voor een integrale aanpak, waarin alle aspecten die van belang zijn voor het houden
van goed toezicht in één keer worden meegenomen.
Die samenhang zie ik nu hoegenaamd niet. Een eerste stap zou zijn om binnen gemeentes
de slag te maken van het sturen op standaarden, via het sturen op resultaten en het
sturen op lerend vermogen, naar een omgevingsgerichte sturing. De rol van de
toezichthouder zou dan gericht moeten zijn op het faciliteren van deze beweging.
Ik wil graag een ander aspect onder de aandacht brengen en dat is het toezicht door de
externe accountant. In het verleden werd door de accountant nog advies gegeven aan de
organisatie en de raadsleden. Deze adviserende rol lijkt op de achtergrond te geraken,
omdat er steeds meer gevraagd wordt van de accountant, door o.a. strenger toezicht van
de AFM. De accountantscontrole lijkt een puur technische controle te worden terwijl de
gemeenteraad gebaat kan zijn bij een goed financieel advies. De controle wordt een
'moetje' in plaats dat het iets bijdraagt aan de bedrijfsvoering. Daarnaast hebben steeds
meer gemeenten moeite om een accountant te vinden die de controle wil uitvoeren. De
vraag is hoe hiermee om te gaan. Zouden de controles door de Provincie uitgevoerd
kunnen worden? Of zou iedere regio een interne accountantsdienst kunnen opzetten? Of
zou de adviserende rol overgenomen kunnen worden door de Provincie? Dit lijkt me een
interessante vraag om middels een volgende enquete voor te leggen
periodiek overleg (1 x per jaar) tussen toezichthouder en auditcommissie
M'n bestuurskracht tov begrotingsevenwicht. Dit ie je terugkomen bij enkele
gemeenschappelijke regelingen
begrijp de vraag niet goed genoeg om deze te beantwoorden
Nieuwe structuren bedenken is m.i. absoluut niet aan de orde. Schept alleen nog meer
burocratie en mensen die anderen controleren op basis van nog meer te bedenken regels.
Expliciet opnemen van de spelregels en deze op een centrale plaats in de jaarrekening
opnemen. Evt aangevuld met de financiële kengetallen.
geen

Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder

Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

n.v.t.

Gemeente – Griffier

Samenhang ligt er op het terrein van de risicogerichte benadering/aanpak. Benutten van
deze samenhang kan plaatsvinden bij de presentatie van de uitkomsten van de
onderzoeken bijv. door middel van een stoplichtmodel presentatie.

Provincie – Financieel
toezichthouder

?
Samenhang is te vinden in de beoordeling van een goed intern controle beleid en daar in
opgenomen bestuurlijke toezicht.
Samenhang hoeft er niet altijd te zijn. Vaak is het wel zo dat financiele en interbestuurlijke
problemen tezamen gaan. Problematiek in gezamenlijk overleg bespreken/oplossen.
vanuit interbestuurlijk toezicht het financiële risico beoordelen en op basis daarvan
intensiteit financieel toezicht vormgeven.
financieel zwakke gemeenten hebben mogelijk ook minder sterke (financiële)
bestuurders. Zorg dat je niet alleen ambtelijk voldoende financiële kennis aanwezig hebt,
maar ook bestuurlijk. Dit is een lastige.
ik zie daar geen directe relatie tussen.
Hoeft niet persé directe samenhang te zijn. Mogelijkheden van (verplichte) kengetallen
verder te onderzoeken/integreren
76/88

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

IBT door de provincie stelt nu niet veel voor. Er zijn geen sancties aan verbonden met als
gevolg dat het toezicht vrijblijvend is. Kengetallen; netto schuldquote, solvabiliteitsratio,
grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit mogen maximaal x
procent afwijken van het gemiddelde. Verkeerslichtmodel bij groen eens per jaar globaal
toezicht, oranje extra toezicht en plan van aanpak voor verbetering. Bij rood onder
verscherpt toezicht en toezicht op uitvoering verbeterplan.
? Het interbestuurlijk toezicht mag wel een paar onsjes minder in nederland. De wetgever
moet er allereerst voor zorgen dat slechts één laag verantwoordelijk is voor uitvoering.
Het is altijd Rijk en Provincie of Rijk en gemeente, nu is het op veel te veel plaatsen en
Rijk en provincie en gemeente en ZBO's. Daar worden burgers horendol van. Nogmaals,
financieel toezicht moet ontdaan zijn van elke mogelijkheid voor politieke beïnvloeding.
Vandaar een voorkeur voor slechts de accountant (met zijn eigen strikte regiem) en
afhankelijk van het oordeel van de accountant (geen, beperking, goedkeurende
verklaring) door BZK een toezichregiem.
Lange termijn, grote risico projecten, gemeente overstijgende pricessen
Geen
Geen
Geen. Financieel toezicht heeft een andere doelstelling dan het bestuurlijk toezicht wat
vooral politiek gekleurd is.
Een weinig bestuurskrachtige gemeente heeft meestal ook de financiën niet goed voor
elkaar of eerder andersom: een slechte financiële positie zegt iets over besluitvorming
door raad en college.
?
Nee, ik zie geen samenhang
zo lang het financieel toezicht een specifiek toezichtarragement blijft is de samenhang
beperkt als het gaat om uitvoering. vanzelfsprekend kunnen de oordelen vanuit de
verschillende domeinen wel met elkaar gedeeld worden om zo een meer integraald beeld
te verkrijgen van de onder toezichtstaande organisatie
Te weinig info om hier een gefundeerd oordeel over te vellen. beetje kort door de bocht
zo om even in een enquette te doen. Wellicht zijn er mogelijkheden om dit verder uit te
diepen,
Onduidelijke vormgeving antwoordmogelijkheden!!! IBT heeft vooral tot doel het
provinciale toezicht dat niet in specifieke regelgeving is uitgewerkt vorm te geven en te
coördineren. Financieel toezicht is wel in specifieke regelgeving uitgewerkt en heeft zijn
eigen vormgeving. In alle gevallen dat de provincie en gemeente(n) samenwerken, kan
financieel toezicht (achtergrond)informatie leveren. Dit is niet beperkt tot IBT.
IBT en financieel toezicht staan los van elkaar.
Interbestuurlijk toezicht hoort tot het minimum beperkt te zijn
Wat mij betreft zijn dit losstaande zaken en zie ik dus niet direct samenhang
Kengetallen en normen bepalen zodat bij afwijking norm bepaalde acties verplicht volgen,
met als doel een gezondere toekomstige situatie
de samenhang zit in de vraag of de gemeente het systeem van toezicht / controle goed
heeft ingericht. Hoe functioneert de raad in zijn rol van controlerend orgaan? Wordt dat
voldoende ondersteund, is er voldoende kennis in de raad. Zijn de taken fomeel
uitgewerkt en hoe werkt het in de praktijk. Door de controlerende rol over de volle
breedte (financiënt, IBT, WNT, AvG, Ensia, ...) te versterken, kan gewerkt worden aan een
77/88

Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder

Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder

Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
BZK – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Financieel
toezichthouder

Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie - Griffier
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

actieve controlerende rol van de raad, en een op verantwoorden, leren en verbeteren
gerichte cultuur gevestigd worden. Dat kan voor alle gebieden tegelijk.
vooraf afstemming bij uitvoering nieuwe (financiële) voorschriften en onduidelijkheden
over en weer wegnemen
het interbestuurlijk toezicht is gebaseerd op deelterreinen; de meerwaarde zit in de
onderlinge afstemming van die deelterreinen. Het geheel geeft aanleiding te komen tot
een overkoepelend oordeel over de gemeente. Doen problemen op één deelterrein zich
ook bij de andere deelterreinen voor? Is het een bestuurlijk of ambtelijk probleem? Is
binnen de gemeente de wisselwerking tussen de diverse deelterreinen goed? Wat is de
mentaliteit/houding/instelling van de gemeente?
Samenhang is er in het geheel. Financiën die gezond zijn is randvoorwaarde om andere
taken goed uit te voeren en daarvoor is zicht voor raad erg van belang. Wil er ook op
wijzen dat voor de Rijksheer taak van de Cdk breed inzicht van belang is. En bestuurlijke
crises beginnen niet zelden met financiële problemen.
De (kwaliteit van de) uitvoering van gemeentelijke (wettelijke) taken wordt mede
beïnvloed door de financiële positie van de gemeente. De financiële positie heeft een
signaalfunctie naar andere toezichtsdomeinen (en vice versa).
Er zit een duidelijke samenhang tussen financieel toezicht en interbestuurlijk toezicht.
Door kennis van de financiële situatie heb je tevens meer inzicht op de andere terreinen.
Uiteindelijk moet er geld zijn om het beleid uit te kunnen voeren. Er worden andere
keuzes gemaakt als de gemeente er financieel niet goed voorstaat. Er zou wel meer
samenhang mogen komen, dan momenteel het geval is.
Ik zie geen samenhang tussen financieel toezicht en interbestuurlijk toezicht. Het IBT kijkt
terug daar waar financieel toezicht juist vooruit kijkt. Hier zit geen enkele match.
zie hierboven geen keuzemogelijkheden voor antwoord. Lijkt op een fout in de opmaak.
Financieel toezicht en interbestuurlijk toezicht staat wat mij betreft ver van elkaar.
Interbestuurlijk toezicht is domeingerelateerd bv RO en staat los van algemeen financieel
toezicht.
Op dezelfde wijze terugkoppelen.
Ik zie het bestuurlijk toezicht dat de provincie doet als een geheel, ook al kan het
financieel toezicht de status "preventief" inzetten waar dat op andere terreinen niet kan.
De manier waarop de provincie toezicht houdt is hetzelfde. Wij hebben dat ook
organisatorisch vorm gegeven. Naar buiten toe vind ik het belangrijk dat je transparant
bent over de uitvoering van alle wettelijke taken. Dus zowel in wat je van elkaar verwacht
als hoe je de gemeenten beoordeelt.
informatie over gemeenten delen. risico's gemeenten in beeld brengen interne
samenwerking toezichthouders
FT geeft een brede blik op beleidsvoornemens incl financien. Kennis kan goed benut
worden binnen IBT om een compleet beeld te krijgen van de kwaliteit van een
gemeentebestuur. Daarnaast vergroot stroomlijning van de werkwijzen van al el van.het
toezicht de voorspelbaarheid. IBT is een belangrijk instrument om de kwaliteit van het
openbaar bestuur te meten. FT is daar integraal onderde
Praktisch gezien is het in onze provincie bij hetzelfde organisatieonderdeel
ondergebracht.
Op het moment zijn we content zoals het gaat.
?
Ik zie een 2 ledige samenhang: het gaat allebei om het uitvoeringsnivau van wettelijke
taken en de insteek vanuit het toezicht is identiek: op basis van vertrouwen, risicogericht,
proportioneel etc. (= manier van werken). Dat verschillende instrumenten kunnen worden
gebruikt, preventief toezicht, schorsing vernietiging, taakverwaarlozing doet aan de
inhoudelijke samenhang niet af.
zo min mogelijk
78/88

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Provincie – Financieel
toezichthouder

Provincie – Gedeputeerde
financieel toezicht
Provincie – Financieel
toezichthouder

Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Griffier
Provincie – Financieel
toezichthouder

Provincie – Gedeputeerde
financieel toezicht

Provincie – Gedeputeerde
financieel toezicht
Provincie – Financieel
toezichthouder

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Dit is mij echt te theoretisch en specialistisch.

Gemeente – Griffier

In het interbestuurlijk toezicht wordt informatie opgedaan over de sterkte/zwakte van het
gecontroleerde bestuur en diens riskante c.q. risicomijdende gedrag. Dat zal zijn weerslag
hebben op de performance op financieel gebied. dat is weer relevant voor het financiële
toezicht. Anderzijds moet worden voorkomen, dat de toezichthoudende instantie zich via
de financiële toezicht-lijn invloed poogt te hebben op de inhoudelijk te varen koers bij de
onder toezicht staande partij.

Gemeente – Griffier

Combinatie van beleid waarop financiën betrekking heeft
De IBT kleurendiagnose ook "echt" gaan toepassen voor allen

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder

Ik zie financieel toezicht als integraal onderdeel van het interbestuurlijke toezicht.

Gemeente – Griffier

controle van de jaarrekening door accountants. De controle(plicht) slaat soms te veel
door, ook in het kader van reviews van de ene accountant bij de andere.

Gemeente – Griffier

Geen mening.
Als griffier sta ik te ver van de materie af om hier een goed advies over te kunnen geven.
Meer samenwerking tussen het horizontaal toezicht en het verticaal toezicht. De
provincie gaat het gesprek aan met de gemeenteraad.
Ik zie samenhang doordat het wat meer diepgang geeft. Echter ik mis het plaatsen van de
constateringen in het grote geheel van ontwikkelingen waar een gemeente zich
voorgeplaatst ziet.
Niet
niet
Nee. Voor mij geen samenhang.
soms verwarrend
?
Het interbestuurlijke toezicht zou meer moeten leunen op het financiële toezicht.
Teveel rompslomp. Als zeer kleine gemeente gaat hier veel te veel tijd mee verloren, waar
de burger niets voor terug krijgt.
Goede mogelijkheid om via quick scan meerdere onderwerpen te bezien.
Beperkte tot geen samenhang; financiën en inhoude verschillen
Het gaat erom of een organisatie in control is. Alleen financieel toezicht zegt niets over
het op orde zijn van de archieftaak o.i.d. Financiën is uiteindelijk een afgeleide van alle
andere taken. Enige synergie tussen de diverse toezichtstaken (clustering) zou dan wel
beter zijn.
?
Nee, geen samenhang.
Ik zie geen samenhang tussen financieel toezicht en interbestuurlijk toezicht.

79/88

Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Griffier
Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Griffier
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
BZK – Financieel
toezichthouder
Provincie – Financieel
toezichthouder

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

3.8 Welke mogelijkheden zijn er om de horizontale controlemechanismen anders vorm te geven opdat het
verticale financieel toezicht kan worden verminderd?

3.8 Welke mogelijkheden zijn er om de horizontale controlemechanismen ander...
Zorgvuldige en kritische houding ventileren

Voor welke organisatie
werkt u en wat doet u?
Gemeente – Griffier

zorgen voor één uitvraag op basis van gevalideerde informatie en uniforme definities

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Zorg ervoor dat de regels voor accountantscontrole zo worden ingericht, dat de
accountant met een algemene beoordeling de raad kan adviseren. Veel minder in details
treden wanneer dit niet relevant is voor het algemene beeld

Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder

Zoals gezegd: meer samenhang in het totale toezichtsprofiel brengen.
Zie voorgaande. Meer verantwoordelijkheid neerleggen bij gemeente ('in control
statement')
Zie hiervoor. Als je de raad in die rol wil zetten dan moet je dat (beter) faciliteren.
zie eerdere opm. Nl toezichtskamer en werken met meerjarige evenwichtsverklaring.
Zie eerder (normenringen etc)
Zie antwoord 3.8.
zie antwoord 3.6

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Gedeputeerde
financieel toezicht
BZK – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

zie 3.7

Gemeente – Griffier

ze versterken elkaar, maar ik geloof niet dat als je er 1 versterkt dat de andere verminderd
kan worden

Provincie – Financieel
toezichthouder

80/88

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Wij zijn van mening dat verticaal financieel toezicht niet moeten worden verminderd
omdat juist door de onafhankelijke positie van dit toezicht meer garantie is op een
objectief oordeel. Bij het horizontale toezicht spelen altijd elementen van afhankelijkheid
en/of politieke overwegingen mee.
Wij zijn van mening dat verticaal financieel toezicht niet moet worden verminderd omdat
juist door de onafhankelijke positie van dit toezicht meer garantie is op een objectief
oordeel. Bij het horizontale toezicht spelen altijd elementen van afhankelijkheid en/of
politieke overwegingen
Wij zijn van mening dat verticaal financieel toezicht niet moet worden verminderd omdat
juist door de onafhankelijke positie van dit toezicht meer garantie is op een objectief
oordeel. Bij het horizontale toezicht spelen altijd elementen van afhankelijkheid en/of
politieke overwegingen mee.
Wij zijn niet van mening dat verticaal toezicht verminderd moet worden, omdat juist door
de onafhankelijke positie van dit toezicht meer garantie is op een objectief oordeel. Bij het
horizontaal toezicht spelen altijd elementen van afhankelijkheid en/of politieke
overwegingen een rol.
weet niet. Volgens mij moet vertivaal niet verminderd worden ook al wordt horizontaal
verbeterd (versterkt) iers zijn rol.
weet niet
weet niet
weet niet
Weet ik niet.
We zijn van mening dat verticaal toezicht niet moet worden verminderd omdat juist door
de onafhankelijke positie van dit toezicht er voor kan zorgen dat er sprake is van een
objectief beeld. Bij het horizontale toezicht spelen altijd elementen van onafhankelijkheid
en/of politieke overwegingen mee.
Wat geldt voor verbeteren van financiële expertise bij raadsleden geldt ook voor andere
toezichtsgebieden zoals archief, omgevingswetgeving etc.
Wanneer volksvertegenwoordigers meer kennis hebben over hoe zij financiële stukken
moeten beoordelen kunnen zijn een deel van de rol van de toezichthouder overnemen.
vraag of horizontaal toewzicht niet wordt overschat
Vooral buiten werking stellen van dubbele functies die er nu legio zijn.
Volksvertegenwoordigers beter faciliteren. Informatievoorziening daarop beter
afstemmen en de kwaliteit daarvan bevorderen.
vertrouwen geven wanneer de gemeente haar zaakjes financieel structureel op orde
heeft.
Verticale toezicht hoeft niet zozeer verminderd te worden als wel anders vorm gegeven.
Verticaal toezicht moet beslist verminderd, maar versterkt.
Verticaal toezicht hoeft niet verminderd te worden.
verticaal meer risicogericht inzetten op basis van horizontale systeemcontroles
Verticaal /onafhankelijk blijft nodig
Versterking financiele kennis en versterking integriteit. De raden hebben een
controlerende vertegenwoordigende taak, maar bedrijven bovenal (partij)politiek.
Versterkenn posities auditcommissies
81/88

Provincie – Financieel
toezichthouder

Provincie – Financieel
toezichthouder

Provincie – Financieel
toezichthouder

Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
BZK – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Griffier
Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Gedeputeerde
financieel toezicht
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

versterken kennis van gemeenteraad/auditcie
Verplichte rapportage vanuit horizontale toezichthouder aan verticale toezichthouder
verplichte modelverordeningen
vermindering dient niet het uitgangspunt te zijn als maatwerk de insteek is
verdere scholing raad
Verbeteren interne checks en balances, kwaliteit ambtelijk apparaat
Verbeterde informatievoorziening zodat sneller inzage en correctie mogelijk is. Betere en
snellere digitale info.
Van mij hoeft het verticaal financieel toezicht niet te verminderen.
Uitgaan van vertrouwen, minder accountantscontrole maar wel 'verplicht' een gesprek
met de accountant.
Taak audit comité uitbreiden en deze ondersteunen met specialistische kennis
suggetieve vraag, financieel toezicht moet worden versterkt, niet verminderd.
standaarden verstrekken
sessies beleggen met raadsleden en hun wijzen op de mogelijkheden van ondersteuning
Rol van de raad verstevigen. Daardoor kan het verticale toezicht verminderen
risicoprofilering/IBT
regels omtrent "in control" zijn aanscherpen, zodat organisaties in een lager risicoprofiel
terecht komen
raad heeft voldoende mogelijkheden

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Griffier
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Provinciaal toezicht laten aanschuiven bij het overleg van de auditcommissie. In
auditcommissie ook oppositie vertegenwoordiging.
Professionaliseren horizontaal toezicht
overleg over wie doet wat/voorkoming dubbels
opleiding raadsleden, scheiden van belangen (beleidsdoelen realiseren versus gezonde
financiële positie = spanningsveld). Overigens lijken mij deze opties niet reëel.
Op provinciaal niveau kenniscentra inrichten
Op dit moment goed evenwicht, ieder brengt weer een andere deskundigheid en
invalshoek in
Nvt
nvt
nog meer standaardisatie raakt de eigen inkleuring van de lokale gemeente!
Nog meer bewustwording bij volksvertegenwoordiging.

82/88

Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
BZK – Financieel
toezichthouder

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Niet

Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

n.v.t.

Gemeente – Griffier

n.v.t.
n.v.t.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder

n.v.t.

Gemeente – Griffier

moet dat dan?

Gemeente – Griffier

meer verantwoordelijkheid neerleggen bij + steeksproefsgewijze controle hierop
meer verantwoordelijkheid leggen bij algemeen bestuur (raad of auditcie)

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

meer uniformeren
meer professionals in de raad die tijd krijgen om zich voor toezichtsfunctie in te zetten

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Meer mogelijkheden voor scholing raadsleden. Vraagbaak raadsleden financieel toezicht.
Vaste controle indicatoren met duidelijke standaarden.

Gemeente – Griffier

meer kwalititeit, kennis en onafhankelijkheid rekenkamercommissies en auditcommissies

Gemeente – Griffier

Meer invoeren van kengetallen
Meer indicatoren vanuit provinciale informatie waarop gemeente (raad) zelf in
toezichtsrol kan spiegelen
meer in dialoog gaan, meer duidelijkheid over kengetallen en normen
Meer gerichtheid op controle op het "waarom" in plaats van op het "wat" en "hoe"
Meer algemene criteria middels een soort dashboard icm een stoplichtmodel
mee ophouden. niet alles willen controleren. Gemeenten en GRén kunnen autonoom
afwegingen maken en leggen verantwoording af aan hun opdrachtgevers/kiezers.
Mandateren
lastig.
kwam eerder al aan de orde
kengetallen
Kan ik niet gioed inschatten
kan al in huidige situatie
Inzicht bieden / realtime begroten en bijsturen
investeren in scholing vd raad
Inventariseren waar de grootste risico's liggen, daar het horizontale toezicht op richten

83/88

Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Griffier
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

interne controle intensiveren op basis van een controleplan.
intern controller onafhankelijk van college (desnoods voor meerdere gemeenten als kleine
gemeente), advies bij systematiek, opleiden ambtenaren/college/raad
Interbestuurlijk toezicht toetst op de kwaliteit van (een deel! van) de gemeentelijke taken.
Als de gemeente een krap sluitende begroting heeft maar de uitvoering van haar taken is
onvoldoende, dan heeft ze een fiunancieel probleem als ze de uitvoering van haar taken
moet verbeteren.
Intensivering bestuurlijk overleg
Integratie van interbestuurlijk toezicht in reguliere stukken planning en control
Integrale benadering altijd beter.
instellen van onafhankelijke regionale rekenkamers
Ik zie geen mogelijkheden maar raadsbijeekomsten en uitleg kan helpen.
Ik zie er niet veel omdat in mijn ogen fiancieel toezicht een nauwe relatie heeft met
europese regels over schuldenquota etc.
Ik zie de noodzaak voor wijziging niet
Ik vind de verwachtingen over de rol en de financiele expertise van de raad erg hoog. Om
dit te kunnen waarmaken denk ik dat de raad hulp constructies in de interne organisatie
en / of extra faciliteiten nodig heeft.
Ik vind dat laatste geen doel op zich, verticaal toezicht zou best mogen worden versterkt
en dus niet verminderd.
IBT groen, begroting automaisch goedgekeurd
horizontaal versterken en resultaten zichtbaar maken
Horizontaal toezicht moet zich meer richten op het vermogen vastgelegd beleidsdoelen te
realiseren. Keuzes maken (kaderstellen) en de uitvoering monitoren (controleren). Het
verticale toezicht moet zich beperken tot toetsing asn financieel-technische criteria:
begrotingsevenwicht en toereikende weerstandscapaciteit.
horizontaal is sterk genoeg
Horizontaal en verticaal toezicht zouden los van elkaar moeten staan zodat iedereen
zelfstandig verantwoordelijk is
Het provinciaal toezicht wordt afgestemd met het toezicht van de accountant, de
rekenkamercommissie, de auditcommissie.
Het feit dat er een verticale externe financieel toezichthouder is zorgt er (mede)voor dat
gemeenten geen onverantwoorde financiële besluiten nemen. Wanneer die externe blik
ontbreekt laten politici zich sneller leiden tot de waan van de dag.
Het college samen met achterliggende organisatie gewoon hun werk laten doen om raad
goed te informeren en goede besluitvorming van de raad voor te bereiden
Harmoniseren van heldere, vergelijkbare KPI's met goede kwalitatieve analyse, zodat
goede benchmark en sturing mogelijk is.
governance indicatoren?
Goede informatievoorziening aan de raad en de risico's goed beschrijven.
Goede en tijdige informatie aan de raad. bijv. afwijkingen van > (bedrag) binnen 4 weken
melden aan de raad,
84/88

Gemeente – Griffier
Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Griffier
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Griffier
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Goede benchmarkgegevens. Als organisatie binnen bandbreedte valt geen verticaal
toezicht nodig.
Goede afspraken maken over de gewenste vorm en inhoud van horizontaal toezicht,
waardoor alleen nog getoetst hoeft te worden of het horizontale toezicht goed wordt
uitgevoerd

Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder

geen; horizontaal toezicht moet door raad en dat zijn per definitie geen professionals.

Gemeente – Griffier

Geen. Het vertikale toezicht wordt gerealiseerd door professionals. Die ontbreken veelal
binnen het horizontale toezicht. Inwoners hebben er recht op dat een goed financieel
beleid extra geborgd wordt dmv het toezicht. Zie het als zelfreinigend vermogen van de
overheid. Dit draagt bij aan vertrouwen in openbaar bestuur.

Provincie – Financieel
toezichthouder

Geen voorstander van vermindering van verticaal financieel toezicht
Geen reden om verticaal financieel toezicht te verminderen.
geen mogelijkheden. Verticaal toezicht niet verminderen.
geen mening
GEEN MENING
Geen idee
geen idee
geen
geen
Geen
Extra ondersteuning van de raad door de raadsgriffie/rekenkamer/afdeling Financien:
Technische bijeenkomsten
Er zijn wel mogelijkheden die hangen nauw samen met de capaciteit, in kwantitatieve en
in kwalitatieve zin,van de horizontale toezichthouder.
Eenvoudig ingerichte en leesbare documenten n
Eenduidigheid in rapporteren / bbv regels
Een versterking van het instrumentarium van de gemeenteraad om controle op de
gemeenschappelijke regelingen uit te oefenen. Dit is essentieel, omdat er steeds meer
gemeentelijke taken worden uitbesteed aan verbonden partijen. De verticale
toezichthouder is er om toezicht op de gemeenten te houden, maar de gemeenten dienen
zelf een vorm van 'diagonaal toezicht' uit te oefenen op de gemeenschappelijke
regelingen.
Een van de problemen is dat raad en college geen directe gevolgen ondervinden als de
financiele positie slecht is. Een gemeente kan in principe niet failliet gaan en financieel
onverstandige beslissingen raken de raadsleden niet in de eigen portemonee. Andersom
zou er een systeem van financiele prikkel ontwikkelt kunnen worden. Nu krijgen
gemeenten met een slechte financiele positie eventueel art 12 geld. Je zou ook andersom
kunnen redeneren. Gemeenten die het financieel goed doen krijgen hier iets voor terug.
Bijvoorbeeld in de vorm van een lagere rente om goedkoper te financieren. Dit systeem is
er nu niet/beperkt. Dat geeft een extra prikkel aan de lokale democratie/raad om het goed
te doen cq de zaakjes op orde te hebben.
85/88

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Griffier
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Provincie – Financieel
toezichthouder

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Een leesbaar stuk van de accountant tbv het interbestuurlijk toezicht.

Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde bestuurder

Dus meer integraal op basis van vooraf bepaalde informatie/kengetallen waaruit blijkt in
welke categorie het toezicht valt en welk regime van toepassing is. Uitvoeren door 1
centrale instantie. Weg met de versnippering en de overlaps.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

duidelijkheid en naleving

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Duidelijke afspraken over de rollen taken en bevoegdheden tussen gemeenten en
gemeenschappelijke regelingen op de uitvoering van taken en de daaraan gekopelde
financiën (m.n. stucturele doorrekening van loon en prijs). Hierdoor kan de
gemeenschappelijke regeling een gezond financieel beleid voeren met de daarbij
behorende kwalitatieve invulling van haar taken. Hierdoor kan het verticale financiële
toezicht verminderd worden.

Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Door gebruik te maken van big data en data analyse de controle deel geautomiseerd
plaats laten vinden.
Door focusaanwijzingen van onafhankelijke specialisten
door een koppeling in de P&C documenten te leggen tussen beleidseffecten en financiele
inspanningen krijgt de gemeenteraad veel meer inzicht en kan verticaal toezicht worden
verminderd
Door een bepaalde kwaliteit te eisen van de interne processen en dit eventueel te
certificeren.
Door de Raad meer mee te nemen in het financiële besluitvormingsproces en door
verbetering informatiepositie van de Raad.
Door de organisaties zelf zichtbaar te laten maken (op basis van een gestructureerde
vragenlijst) hoe compliant de organsatie is en waar nog aan verbeterpunten wordt
gewerkt. De accountnat zou dit in zijn reviews kunnen meenemen. .
Door bestuur een verklaring te laten ondertekenen of organisatie in control is, of dat
begroting strutureel sluitend is. Bij rechtmatigheid, wat nooit echt bestuurlijk heeft
geleefd, zie je nu dat als verklaring moet worden getekend men graag wil zien dat
organisatie ook rechtmatig handelt.
Door auditcommissie
dit gaat er vanuit dat het verticaal toezicht verminderd zou moeten worden. Zaak is dat
verticaal toezicht vanuit kennis en kunde wordt gevoerd. Toesting op huisige punten is
prima, vet aangevuld met beperkt aantal gemeente specifieke punten.
Die mogelijkheden zijn beperkt. We moeten niet teveel verwachten van horizontaal
toezicht.
Deze zit wat mij betreft vooral in het vergroten van vertrouwen. Door regelmatig met
elkaar gesprekken te voeren. Minder formalistisch.
Deze mogelijkheden zie ik niet. Ik denk dat het horizontale toezicht nooit van voldoende
kwaliteit kan worden om het verticale financieel toezicht te kunnen verminderen.
De raadsleden beter opleiden om de begroting te lezen. Verder is verticaal financieel
toezicht al redelijk beperkt.
De mogelijkheden zijn beperkt. Daarom moet het verticale financieel toezicht niet worden
verminderd.
de mate waarin veticaal toezicht plaatsvindt is prima
De controlerende rol van de raad is politiek van aard waarbij zij zonodig B&W ter
verantwoording roept. Er is geen horizontaal toeizcht maar horizontale verantwoording.
Dat zou onderzoek kunnen uitwijzen

86/88

Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Griffier
Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Dan zal er verbetering moeten komen in de kennis op financieel technisch gebied bij het
controlerend orgaan. Of een deskundig orgaan zal hen daarbij moeten helpen (auditor,
accountant)
conform advies cie Depla om "in control verklaring" door bestuur af te geven
college opdragen vaker te rapporteren op een aantal kerncijfers
Bijvoorbeeld een conclusie uit het accountantsverslag dat een gemeente zijn processen op
orde heeft. Daarnaast duidelijkere verantwoordelijkheid (en daardoor ook rolneming) bij
de horizontale toezichthouder
Bij GR-en kan het verticale financieel toezicht afgeschaft worden omdat de bestuurders
voldoende en kwalitatieve ondersteuning hebben. Bij provincies of gemeenten die
voldoende/kwalitatieve rekenkamers of auditcommissies hebben kan het toezicht daar
ook verminderen, omdat het horizontaal al goed wordt uitgevoerd.
Bij een GR vormgeven van het horizontale toezicht door gemeentes of waterschappen
Bij de tussen- en eindmeting is nadrukkelijk aangegeven dat de raad zich niet ziet als
toezichthouder, maar als controleur. Een samenhang tussen financieel toezicht en IBT is er
niet omdat het financieel toezicht zich richt op de voldende begroting (toekomst) en het
IBT zich richt op het afgelopen jaar (verleden) . Het verschil is twee jaar!
Bij de raadsleden moet tussen de oren komen dat begroting en beleid geen gescheiden
zaken zijn.
betere ondersteuning
betere kennis aanwezig binnen organisaties
Beter geoutilleerde rekenkamers die adviseren over p&c documenten
Bestuurlijk het dialoog aangaan en daarmee besef creeren bij het bestuur.
Bestaande horizontale controlemechanismen zijn voldoende. Verticaal toezicht kan
beperkt zijn tot enkele kengetallen mbt horizontaal toezicht en grondvoorraad e.d.

Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Griffier
Provincie - Griffier
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
BZK – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Griffier
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie - Griffier

benchmarking-big data-voorkomen overlap

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Bedrijfsbezoek door provincie en de genomen maatregelen in praktijk beoordelen.
Bijvoorbeeld het kapitaalgoederen beheer: als er maatregelen zijn genomen om dit op
orde te krijgen dit ook in praktijk beoordelen. Dus lang de afdeling openbare werken en de
beheersprogrammas bekijken inclusief de financiele vertaling daarvan

Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

Auditcommissie van de raad op vaste onderdelen laten controleren

Gemeente – Onder
toezichtgestelde bestuurder

auditcommissie sterkere positie in de kaders van toezicht en sturen op prestaties
Andere mogelijkheden dan die reeds de revue zijn gepasseerd ken ik niet maar ik ben wel
een voorstander van minder verticaal toezicht. De gemeenten moeten meer zelf
verantwoordelijk worden dus meer horizontaal toezicht.
Als raads dezelfde toetspunten hanteerd als toezichthouder zal oordeel toezichthouder
niet als verassing komen en kan gemeente hierop anticiperen.
Algemeen: rol accountant uitbreiden naar begroting, financiële kennis en advisering bij de
GR-partners vergroten tav relevante toezichtspunten.
Algemeen bestuur beter informeren cq opleiden
Afhankelijk van de onderzoeksopdracht van de toezichthouder.
87/88

Gemeente – Griffier
Gemeente – Griffier
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeenschappelijke
regeling – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Provincie – Financieel
toezichthouder
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

DOORONTWIKKELING FINANCIEEL TOEZICHT – RESULTATEN 2E ENQUÊTE FINANCIEEL TOEZICHT

Actieve discussie in de raad, meer betrekken van inwoners en organisaties uit de
gemeente. De raad ook kaders voor de horizontale controle laten vaststellen. Het toezicht
meer richten op maatschappelijke vragen, ipv. technische systeemvereisten.

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar

?

Provincie - Griffier

?

Gemeente – Griffier

?
?
?

88/88

Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar
Gemeente – Onder
toezichtgestelde ambtenaar