Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2119
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister voor
Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening over de rampzalige renovatie van
het Binnenhof (ingezonden 7 maart 2023).
Antwoord van Minister De Jonge (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening)
(ontvangen 3 april 2023).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht dat de renovatie van het Binnenhof fors
duurder wordt en langer gaat duren?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Heeft u de bereidheid om orde op zaken te stellen bij het Rijksvastgoedbedrijf, dat de verbouwing in goede banen moet leiden, helemaal als bronnen
tegen De Telegraaf spreken van een «zooitje» aldaar? Graag een gedetailleerd
antwoord.
Antwoord 2
In de zesde voortgangsrapportage heb ik u geïnformeerd over de governance
van het programma Binnenhof renovatie. Halfjaarlijks informeer ik uw kamer
via voortgangsrapportages over de stand van zaken, planning en risico’s. In
grote en complexe programma’s zoals deze zal er altijd sprake zijn van
wisselingen in personele zin. Adequate maatregelen zijn echter genomen om
de continuïteit in de aansturing van de renovatie aan de zijde van het RVB te
borgen.
Vraag 3
Wie is er verantwoordelijk voor het feit dat het hele project nu al ruim 50
procent duurder is dan in 2015 werd begroot? Graag een gedetailleerd
antwoord met daarbij hoe verantwoordelijken hiervoor worden of al zijn
aangepakt.

1

ah-tk-20222023-2119
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

De Telegraaf, «Binnenhof bodemloze put: renovatie fors duurder en duurt langer», 4 maart
2023, https://www.telegraaf.nl/nieuws/1995584243/binnenhof-bodemloze-put-renovatie-forsduurder-en-duurt-langer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Zoals beschreven in de Review Governance Renovatie Binnenhof van de heer
Remkes d.d. 14 juni 2021 en de brief aan de Kamer over datzelfde onderwerp
van juli 2021 zijn de Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
en het Rijksvastgoedbedrijf verantwoordelijk voor de kaders van tijd en
budget.
Zoals eerder in de voortgangsrapportages is aangegeven is het uitgangspunt
in de renovatie van het Binnenhofcomplex dat het project binnen de
afgesproken randvoorwaarden gerealiseerd zal worden: sober en doelmatig
en binnen de vastgestelde kaders, inclusief prijspeilcorrectie met inbegrip van
4 disclaimers: marktspanning, extra eisen beveiliging, extra eisen duurzaamheid, onvoorziene technische uitvoeringsrisico’s. Het actuele budget past
binnen deze randvoorwaarden. Middels voortgangsrapportages wordt de
Kamer ook geïnformeerd over eventuele veranderingen.
Vraag 4
Wilt u de regie in handen nemen en komen met een duidelijk plan van
aanpak inclusief tijdspad? Graag een gedetailleerd antwoord.
Antwoord 4
In de achtste voortgangsrapportage ben ik ingegaan op het herijken van de
planning vanwege diverse ontwikkelingen, verschuivingen en een beter
inzicht in de uitvoering. Hierin zijn een aantal uitdagingen benoemd die
leiden tot deze herijking. Zoals toegezegd zal hier in de negende voortgangsrapportage nader op worden ingegaan. Ik verwacht deze negende voortgangsrapportage op korte termijn aan de Kamer te doen toekomen.
Vraag 5
Bent u bekend met het feit dat de economische impact van de sluiting van
het Binnenhof voor de stad Den Haag gigantisch is?2 Zo ja, hoe gaat u de
stad Den Haag compenseren? Graag een gedetailleerd antwoord.
Antwoord 5
Het Binnenhof bevindt zich in het drukke centrum van Den Haag. Voor
ondernemers en omwonenden hebben de werkzaamheden een grote impact.
In de zevende voortgangsrapportage heb ik u toegelicht dat de gemeente Den
Haag en het RVB zich gezamenlijk inspannen om de bezoekersaantallen
tijdens de renovatieperiode op peil te houden. Zo draagt het RVB bij door een
informatiecentrum, een uitzichtpunt en rondleidingen te organiseren.
In de brief aan de Tweede Kamer d.d. 16 december 2021 over de Stand van
Zaken Binnenhof renovatie ben ik ingegaan op het schadeprotocol voor
ondernemers die buitenproportionele inkomensschade lijden als gevolg van
de renovatie. Indien ondernemers inkomensschade ondervinden kunnen zij
een beroep doen op deze regeling.
Vraag 6
Wat komt er terecht van de belofte om de historische Hofgracht gedeeltelijk
te laten terugkeren?3 Graag een gedetailleerd antwoord.
Antwoord 6
In de zesde voortgangsrapportage is toegelicht dat er een gracht en brug zal
worden aangelegd ter hoogte van de Mauritstoren en de Raad van State. In
de achtste voortgangsrapportage is toegelicht dat dit ontwerp en de
integratie hiervan met de Hofweg verder wordt uitgewerkt. Over het verdere
verloop informeer ik uw Kamer via de reguliere voortgangsrapportages.

2

De Telegraaf, «Rapport: sluiting Binnenhof kost stad Den Haag honderden miljoenen», 16 maart
2023, https://www.telegraaf.nl/nieuws/57926930/rapport-sluiting-binnenhof-kost-stad-den-haaghonderden-miljoenen.
3
De Telegraaf, «Historische hofgracht rondom Binnenhof keert terug», 14 mei 2021, https://
www.telegraaf.nl/nieuws/1555538294/historische-hofgracht-rondom-binnenhof-keert-terug.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 7
Zou u volgaarne de bereidheid willen hebben om het stadsbelang voor
stikstofdwang te stellen door ervoor te zorgen dat stikstoffabels de binnenstad niet voor lange tijd op slot zullen zetten? Graag een gedetailleerd
antwoord.
Antwoord 7
In de achtste voortgangsrapportage is toegelicht dat onderzocht wordt wat de
Porthos-uitspraak van 2 november 2022 van de Afdeling Bestuursrechtspraak
van de Raad van State betekent in relatie tot het project Renovatie Binnenhof.
Over de impact van deze uitspraak informeer ik de Kamer in de negende
voortgangsrapportage. Ik verwacht de negende voortgangsrapportage op
korte termijn aan de Kamer te doen toekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3