Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 628

Politie

Nr. 994

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 22 december 2020
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Justitie en Veiligheid over
de brief van 4 november 2020 over Gebiedsgebonden Politiezorg (GGP)
en politiecapaciteit (Kamerstuk 29 628, nr. 958), over de brief van
6 november 2020 over Halfjaarbericht politie (Kamerstuk 29 628, nr. 986),
over de brief van 12 november 2020 over de contouren vernieuwd stelsel
integriteit en interne onderzoeken politie (Kamerstuk 28 844, nr. 220), over
de brief van 14 juli 2020 over het ontwerpbesluit houdende wijziging van
het Besluit verdeling sterkte en middelen politie in verband met de
flexibilisering van de operationele inzet (Kamerstuk 29 628, nr. 968) en
over de brief van 23 november 2020 over de reactie op verzoek commissie
over het ontwerpbesluit houdende wijziging van het Besluit verdeling
sterkte en middelenpolitie in verband met de flexibilisering van de
operationele inzet (Kamerstuk 29 628, nr. 990).
De vragen en opmerkingen zijn op 7 december 2020 aan de Minister van
Justitie en Veiligheid voorgelegd. Bij brief van 18 december 2020 zijn de
vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De adjunct-griffier van de commissie,
Burger

kst-29628-994
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

1

Inhoudsopgave
I.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
bewindspersoon
1.
Vragen en opmerkingen vanuit de VVD-fractie
2.
Vragen en opmerkingen vanuit de CDA-fractie
3.
Vragen en opmerkingen vanuit de D66-fractie
4.
Vragen en opmerkingen vanuit de GroenLinks-fractie
5.
Vragen en opmerkingen vanuit de SP-fractie
6.
Vragen en opmerkingen vanuit de ChristenUnie-fractie
7.
Vragen en opmerkingen vanuit de SGP-fractie

blz.
2
2
9
18
23
30
33
36

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
Minister van Justitie en Veiligheid:
1. Vragen en opmerkingen vanuit de VVD-fractie
Gebiedsgebonden Politiezorg (GGP) en politiecapaciteit
De leden van de VVD-fractie willen beginnen met het uitspreken
van grote waardering voor alle politiemensen, zowel voor
beroepspersoneel als voor politievrijwilligers, die niet alleen dag
en nacht klaar staan voor onze veiligheid, maar ook waakzaam en
dienstbaar zijn als het gaat om het handhaven van de coronaregels. Dit kan niet vaak genoeg gezegd en getoond worden.
Voorts delen de leden van de VVD-fractie uw zorg over de
bestaande politiecapaciteit die zich op dit moment in een dal
bevindt. Terecht constateert u daarbij dat hierbij ook de hoge
werkdruk als gevolg van demonstraties en de extra inzet een rol
speelt. Voornoemde leden maken zich daarom ook zorgen over de
toenemende drukte richting en rond de jaarwisseling. Het
handhaven van het tijdelijke vuurwerkverbod vraagt veel van
onze agenten, zowel bij de aanpak van vuurwerkhandelaren en
hun opslagplaatsen, als bij de aanpak van jongeren die onze
wijken onveilig maken. 1) Welke gevolgen heeft dit naar
verwachting voor de werkdruk bij de politie? Lukt het in deze
periode om de roosters rond te krijgen zonder onevenredige druk
op individuele agenten?
Antwoord VVD vraag 1, dit is tevens het antwoord op ChristenUnie
vraag 2: Het tijdelijk vuurwerkverbod is een van de maatregelen die de
overheid treft met het primaire doel om de druk op de zorg te verminderen. De politie heeft steun uitgesproken voor het tijdelijke vuurwerkverbod. Het verkoopverbod zorgt ervoor dat minder vuurwerk in omloop
zal zijn. De verwachting is dat door het tijdelijk vuurwerkverbod er minder
kleine incidenten zullen plaatsvinden tijdens de jaarwisseling zelf. De
politie is tijdig begonnen met de voorbereidingen op de jaarwisseling en
houdt daarbij ook rekening met evt. verstoringen van de openbare orde.
De inzet tijdens de jaarwisseling zal fors hoger zijn dan normaal.
2) Welke aanvullende, preventieve maatregelen kunnen burgemeesters nemen om in probleemwijken rond de jaarwisseling
onrust te voorkomen zonder dat dit tot zeer zware belasting van
de politiecapaciteit zal leiden? Bent u met burgemeesters reeds in
gesprek of en wanneer deze kunnen worden ingezet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

2

Antwoord VVD vraag 1, in combinatie met het tweede deel van vraag 2
van de ChristenUnie en het laatste deel van vraag 2 van D66: Burgemeesters hebben verschillende bestuurlijke instrumenten om in
aanvulling op de strafrechtelijke mogelijkheden de openbare orde te
handhaven. Ik heb u over de bestuurlijk mogelijkheden geïnformeerd per
brief van 20 februari 2020 over straatterreur en bij brief van 5 juni 2020
over afspraken jaarwisseling.1
De aan het woord zijnde leden lezen verder dat alle beslissingen
genomen zijn die konden worden genomen om over een aantal
jaar een verjongde en uitgebreide politieorganisatie te hebben
staan. Hoewel deze leden positief zijn over deze inzet, baart deze
opmerking extra zorgen met betrekking tot de gevolgen van de
nu te nemen maatregelen die daarmee onvermijdelijk betekenen
dat bepaalde taken in beperktere dan gewenste omvang zullen
worden uitgevoerd. U spreekt daarbij in uw brief over het maken
van scherpe keuzes die zullen variëren per regio. 3) Voornoemde
leden zijn benieuwd welke scherpe keuzes u hierbij specifiek
voor ogen heeft en om welke redenen. Welke taken zullen het
eerst niet meer worden verricht? Biedt dit voldoende ruimte om
in situaties van nood adequaat te kunnen reageren?
Antwoord vraag 3 VVD: Zoals ik in mijn brief van 4 november heb
aangegeven, wordt per eenheid het besluit genomen over wélke
maatregelen worden getroffen. Deze keuze maakt de politiechef in de
eerste maanden van het nieuwe jaar, samen met het gezag en in overleg
met vakbonden en medezeggenschap. Met inachtneming van de lokale
situatie zullen zij bezien wat extra nodig is om de collega’s in de
24/7-roosterdienst (incidentafhandeling) te ontlasten en wat aanvaardbaar
is om van elders, vanuit andere onderdelen, (in) te leveren. Dat kan dus
per eenheid verschillen. Het garanderen van de 24/7 incidentafhandeling
en dus het adequaat reageren in noodsituaties is het primaire doel van de
aangekondigde maatregelen.
4) En hoe wordt de politiebijstand tussen regio’s effectief
ingericht zodat deze organisatie van die bijstand niet gepaard
gaat met belasting van te veel fte’s?
Antwoord vraag 4 VVD: De coördinatie van bijstandsverzoeken ligt bij de
Landelijke Eenheid. In mijn brief van 4 november heb ik aangegeven dat
een van de maatregelen die wordt bezien is of er mogelijkheden zijn voor
de eenheden om elkaar in deze situatie te ontlasten middels een vorm van
bovenregionale bijstand. Als dat het geval blijkt, zal met de Landelijke
Eenheid worden besproken hoe dit zo efficiënt mogelijk kan worden
ingeregeld.
Overigens worden ook de mogelijkheden bezien voor «slimme» samenwerking tussen eenheden, om de capaciteit zo efficiënt mogelijk in te
zetten. Ook hier zal sprake zijn van maatwerk.
Een ander punt waar de leden van de VVD-fractie consequent
aandacht voor vragen zijn de ontwikkelingen rondom de werving
voor de dienst Bewaken en Beveiligen. Deze leden zijn blij dat we
als kabinet en Kamer in staat zijn geweest om snel op te schalen
bij Bewaken en Beveiligen, en hier structureel ook de nodige
middelen voor vrij maken. Maar tegelijkertijd, zoals u ook in het
notaoverleg politie van 15 oktober 2020 aangaf, is het nog niet
gelukt om voldoende mensen te werven voor deze functies.
5) Deze leden zijn dan ook benieuwd hoe het nu staat met de
1

Kamerstuk 28 684, nr. 622.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

3

werving en selectie zodat de dienst Bewaken en Beveiligen op
orde is en de agenten die uit andere teams zijn gehaald ook terug
kunnen om daar hun oorspronkelijk taak te vervullen. Graag zien
voornoemde leden ook de langetermijnanalyse die hierbij hoort.
Het is van belang te realiseren dat, helaas, het aantal te beveiligen personen mogelijk zal stijgen. 6) Wat betekent dit voor de
dienst Bewaken en Beveiligen? Welk termijn heeft u voor ogen
om dit helemaal op orde te hebben en kunt u toezeggen de Kamer
actief te informeren over de voortgang?
Antwoord vraag 4, 5 en 6 VVD: Zoals ik u in mijn brief van 18 juni jl.2 heb
geïnformeerd, is het aantal bedreigingen de afgelopen jaren toegenomen
en zijn de complexer, langduriger en extremer in omvang en zwaarte
geworden. Het aantal personen en objecten dat langdurig en intensief
bewaakt wordt is toegenomen en zal naar verwachting niet verminderen.
Samen met Openbaar Ministerie, NCTV, politie en Defensie heb ik
maatregelen genomen om het Stelsel Bewaken en Beveiligen te
versterken. Hierover heb ik uw Kamer bericht in verschillende brieven. De
versterkingsmaatregelen zijn gericht op het flexibiliseren en verder
professionaliseren van het stelsel, zowel regionaal als landelijk.
Ter ontlasting van de druk op de capaciteit van de regionale eenheden
wordt informatieanalysecapaciteit versterkt (29 fte), wordt geïnvesteerd in
uitbreiding van de capaciteit voor cameratoezicht en in de uitvoering van
minder zichtbare beveiligingsmaatregelen. Tevens worden 10 vaste teams
Bewaken en Beveiligen ingericht (120 fte), die specifiek belast zijn met de
uitvoering van bewaking- en beveiligingsmaatregelen. De vaste teams
Bewaken en Beveiligen zullen de bewakingseenheden in de basisteams
niet vervangen, maar wel een aantal taken overnemen. Zo worden de
bewakingseenheden ontlast. Echter, ook als de teams Bewaken en
Beveiligen volledig gevuld zijn, zullen de bewakingseenheden nodig
blijven voor optreden in het hogere geweldspectrum. Een aantal pilots
moet duidelijk gaan maken hoe o.a. de samenwerking met de bewakingseenheid in de basisteams het beste kan worden vormgegeven. Overigens
zijn de bewakingseenheden nooit bedoeld voor langdurige inzet zoals nu
bij Brachium. De politie beraadt zich op hoe die balans hersteld kan
worden.
Zoals ik uw Kamer per brief van 13 november jl. heb geïnformeerd3, vindt
op dit moment de eerste tranche van capaciteitsuitbreiding plaats, zowel
materieel als personeel. Volgens planning zijn de eerste teams Bewaken
en Beveiligen in de eerste helft 2021 operationeel inzetbaar. Ik zal u in de
komende halfjaarberichten telkens informeren over hoe het staat met de
opbouw van deze aanvullende capaciteiten.
Gelet op het bovenstaande is de werving en selectie van personeel voor
de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB) slechts
gedeeltelijk relevant. Er zijn op dit moment 50 vacatures bij de DKDB
(peildatum:1 oktober 2020) voor de uitvoering van persoonsbeveligingstaken. De korpschef heeft mij verzekerd dat de inspanningen van de
politie onverminderd gericht zijn op het zo spoedig mogelijk vervullen van
de vacatures van de DKDB.
Bij de ervaren werkdruk speelt ook de ondersteuning van de
werkgever mee wanneer je als agent te maken krijgt met
(fysieke) dreiging en/of geweld. In het notaoverleg politie gaf u
aan dat het doen van aangifte door de werkgever in de taskforce
onder leiding van burgemeester Van Bijsterveldt aan de orde zou
komen en hier plannen voor worden ontwikkeld, en dat het
2
3

Kamerstuk 29 991, nr. 281.
Kamerstuk 29 991, nr. 292.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

4

betrokken wordt bij het actieplan wapens en jongeren
(Kamerstuk 28 684, nr. 637). Nu lazen de aan het woord zijnde
leden in dat laatste plan alleen over de aangifte bij incidenten
met wapens, maar niet zozeer over aangifte bij geweld tegen
hulpverleners zoals de agenten. 7) Kunt u aangeven welke
stappen op dit moment worden gezet zodat door de politieorganisatie altijd aangifte wordt gedaan wanneer een van hun agenten
te maken heeft gekregen met geweld en/of bedreiging? Zijn er al
maatregelen bekend om dit beter in te richten die voortvloeien
uit de eerder genoemde taskforce?
Antwoord vraag 7 VVD: Niet in alle gevallen van geweld of bedreiging
wordt door de individuele politieambtenaar aangifte of melding gedaan.
De politie stimuleert het doen van aangifte door politieambtenaren
wanneer er sprake is van geweld of bedreiging tegen hen gericht.
Overeenkomstig de Eenduidige Landelijke Afspraken kiest de politieambtenaar in beginsel domicilie op het adres van de werkgever. Ook kan de
werkgever besluiten aangifte te doen. Iedere politie-eenheid heeft een
GTPA-afdeling die politieambtenaren ondersteunt gedurende het
vervolgtraject. De politie is daarnaast steeds in gesprek met haar
werknemers om het belang van het doen van aangifte en melding te
benadrukken. De Taskforce hoopt eind februari maatregelen bekend te
kunnen maken om agressie en geweld tegen hulpverleners tegen te gaan.
8) Tot slot op dit punt, de problematiek van personen met
verward gedrag die veel vergt van de politiecapaciteit, terwijl
deze mensen primair zorg nodig hebben. De leden van de
VVD-fractie hebben daarover recent een motie (Kamerstuk
29 628, nr. 978) ingediend, die unaniem is aangenomen, en zijn
benieuwd of het overleg met relevante partners reeds is gestart
om «streettriageteams» te starten die kunnen gaan zorgen voor
een sluitende aanpak.
Antwoord vraag 8 VVD: De brief waarin ik u hier nader over informeer
heeft uw Kamer op 17 december jl. ontvangen. Met deze brief heb ik
voldaan aan mijn toezegging tijdens het Nota overleg Politie van
15 oktober jl. om u te informeren over de pilot die loopt op het gebied van
streettriage in het kader van een goede aanpak voor mensen met verward
gedrag.
Halfjaarbericht Politie
9) De leden van de VVD-fractie zijn benieuwd naar de voortgang
van de structurele inbedding van het netwerk «Roze in Blauw» en
de stand van zaken omtrent andere netwerken binnen de politie
zoals het Joods of het Caribisch netwerk.
Antwoord vraag 9 VVD, dit is tevens antwoord op vraag 13 SGP: De politie
hecht groot belang aan de kennis en inzichten van de informele
netwerken, onder andere Roze in Blauw, het Joods netwerk en het
Caribisch netwerk. Daarom is de organisatie bezig met verdere inbedding
van de formele Netwerken Divers Vakmanschap (NDV), waarmee ook de
werkzaamheden van de informele medewerkersnetwerken worden
geborgd. Deze netwerken (NDV) worden in de eenheden gepositioneerd
als het portaal voor vakmanschap. Het streven is dat medewerkers
voldoende tijd en ruimte krijgen om zich voor het werk in te zetten. De
professionalisering van het NDV komt terug bij de uitwerking van «Politie
voor Iedereen», waarover de Kamer zal worden geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

5

Contouren vernieuwd stelsel integriteit en interne onderzoeken
politie
De leden van de VVD-fractie delen de opvatting dat de integriteit
van de politieorganisatie van onmiskenbaar belang is en hoewel
zij het uiterste vertrouwen hebben dat het overgrote deel van de
politiemensen integer is, heeft EncroChat ook zeer schadelijke
vormen van corruptie aan het licht gebracht. Corruptie is een
zeer groot probleem wanneer de aanpak van ondermijnende
criminaliteit door de politie door diezelfde criminaliteit via
corruptie wordt ondermijnd. Deze leden maken zich hier grote
zorgen over, evenals over het feit dat zij deze signalen uit de
krant moesten vernemen en de beantwoording van Kamervragen
veel vragen onbeantwoord liet. 10) Kunt u kenschetsen wat de
aard en omvang van de gevonden corruptie is? Hoe diep zit dit in
de politieorganisatie en hoeveel agenten zijn hierbij betrokken?
Antwoord vraag 10 VVD: Zoals ik u ook in mijn antwoord op de door u
gestelde Kamervragen4 en in mijn brief5 over het vernieuwd stelsel
interne onderzoeken en integriteit heb aangegeven kan ik geen uitspraken
doen over de aard en omvang van de gevonden corruptie aangezien het
lopende strafrechtelijke onderzoeken betreffen onder het gezag van de
officier van justitie. Dit betekent dat ik ook geen uitspraken over het aantal
betrokken agenten. Ik wijs ook op de nieuwe mogelijkheden om a-typische
bevragingen tijdiger te signaleren dan nu het geval is.
11) Hoe kunnen we het overgrote deel van de agenten dat integer
is beschermen tegen corruptie?
Antwoord vraag 11 VVD: Er wordt voortdurend gekeken op welke wijze de
politie kan worden beschermd tegen corruptie. Ik ben samen met de
korpschef van mening dat de stappen die hij heeft gezet met het
vernieuwde stelsel interne onderzoeken en integriteit de goede richting
hebben, evenals het laatstelijk aangenomen wetsvoorstel screening van
3 november jl.6, alsmede het bevorderen van bewustwording en vroege
signalering in de politie.
12) Is uw beeld dat de informatie verkregen uit EncroChat op dit
punt volledig is geïnventariseerd of verwacht u de komende tijd
nog meer zeer zorgwekkende signalen?
Antwoord vraag 12 VVD: Het is niet uit te sluiten dat in de lopende
opsporingsonderzoeken meer gevallen van corruptie naar boven komen.
13) Op welke manier gaat u de Kamer proactief bij nieuwe
signalen informeren?
Antwoord vraag 13 VVD: Het is goed om een onderscheid te maken
tussen individuele gevallen en signalen van bredere misstanden. Ten
aanzien van individuele gevallen is de wijze van afdoening en communicatie daarover aan de korpschef. In het jaarverslag politie wordt jaarlijks
gerapporteerd over integriteit. Als ik signalen heb van bredere ontwikkelingen bespreek ik die met de korpschef en indien daar aanleiding toe is,
informeer ik uw Kamer daarover op een zo kort mogelijke termijn.
Daarnaast wordt uw Kamer met enige regelmaat geïnformeerd over de
preventieve en repressieve maatregelen die de politie neemt op het
4

Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 796.
Kamerstuk 28 844, 220.
6
Handelingen I 2020/21, nr. 5, item 8.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

6

gebied van haar integriteits-, autorisatie- en screeningsbeleid. Tevens heb
ik reeds toegezegd in het komende halfjaarbericht in te gaan op de
voortgang van de verschillende maatregelen.
14) Welke stappen zet u of heeft u reeds gezet in de aanpak van
de aan het licht gekomen corruptie? 15) Welke gevolgen heeft
deze corruptie gehad voor uw beleid en daarmee de aanpak van
ondermijning? Als u dit vanwege veiligheidsredenen niet
openbaar kunt delen, kunt u dit alsnog vertrouwelijk met de
Kamer bespreken tijdens een besloten technische briefing,
uiteraard zonder daarbij in te gaan op strafrechtelijke onderzoeken?
Antwoord vraag 14 en 15 VVD: In het kader van het brede offensief tegen
georganiseerde, ondermijnende criminaliteit heb ik geïnvesteerd in de
capaciteit van de Rijksrecherche en het OM, om corruptie binnen de
overheid aan te pakken. Hierover heb ik u geïnformeerd bij brief van
18 juni jl. over de uitwerking van het breed offensief (Kamerstuk 29 911,
nr. 281) en bij brief van 13 oktober 2020 over het «Onderzoek Encrochat»
(Kamerstuk 29 628, nr. 975). Zoals ik u heb toegezegd in mijn Kamerbrief
van 12 november jl.7 heb ik de Rijksrecherche gevraagd of zij in een
besloten technische briefing meer kan vertellen over corruptie. Het is aan
de rijksrecherche welke informatie zij met de Kamer wil en kan delen. Ook
heb ik u bij brief van 12 november 2020 geïnformeerd over de maatregelen om de interne VIK-onderzoeken bij de politie, die onder mijn
verantwoordelijkheid valt, aan te scherpen8.
Ontwerpbesluit houdende wijziging van het Besluit verdeling
sterkte en middelen politie in verband met de flexibilisering van
de operationele inzet
De leden van de VVD-fractie zijn positief over de flexibilisering
van de middelen waardoor 2% van de middelen tijdelijk anders
ingezet kan worden indien dit gewenst is. Dit biedt de politieorganisatie meer flexibiliteit om in te spelen op actuele ontwikkelingen. 16) Wel vragen deze leden hoe gekomen is tot de 2% en
hoe het gebruik hiervan zich verhoudt tot toekomstige wijzigingen van het Besluit verdeling sterkte en middelen politie
omdat het gebruik van de bandbreedte ook een signaal kan zijn
dat permanente wijziging van het besluit gewenst is.
Antwoord vraag 16 VVD: Er is gekozen voor een percentage van twee
procent per begrotingsjaar om voldoende ruimte te geven om alternatieve
besteding van middelen mogelijk te maken zonder dat de omvang van de
operationele formatie die van belang is voor het politiewerk te zeer onder
druk komt te staan9.
De voorgestelde bandbreedte is van toepassing op de operationele
formatie binnen een eenheid, niet op de verdeling van de sterkte over de
eenheden, zoals opgenomen in de bijlage van het Besluit verdeling sterkte
en middelen politie. Toepassing van de voorgestelde bandbreedte kan
voor de burgemeesters van de gemeente in het gebied waarin een
regionale eenheid de politietaak uitvoert en de hoofdofficier van justitie
aanleiding geven de verdeling binnen een eenheid te wijzigen.

7

Kamerstuk 28 844, nr. 220.
Kamerstuk 28 844, nr. 220.
9
Het begrip «operationele formatie» wordt hier gebruikt om tot uitdrukking te brengen dat het
dient te gaan om structureel gefinancierde operationele functies bij de politie.
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

7

Tot slot willen de leden van de VVD-fractie stilstaan bij de
situatie rondom politievrijwilligers. Politievrijwilligers zijn
professionals die met hun inzet, expertise en enthousiasme een
hele belangrijke bijdrage leveren aan de politie-inzet. Deze leden
hebben dit standpunt vaker ingebracht; verdringing van beroepspersoneel door politievrijwilligers moet voorkomen worden en
tegelijkertijd moeten vrijwilligers de erkenning krijgen voor de
bijdrage die zij leveren en waar we ook niet zonder kunnen (of
willen). 17) Politievrijwilligers geven aan dit niet terug te zien bij
u. Kunt u hier nader op ingaan? Kunt u verder ingaan op het feit
dat er toezeggingen zijn gedaan aan politievrijwilligers (potentiële, nieuwe en degenen die wachten op doorstroommogelijkheden) over doorstroomopleidingen en instroomplekken en dat er
grote vragen bestaan over of en hoe deze afspraken gestand
worden gedaan?
Wat de aan het woord zijnde leden betreft moet het klaar zijn met
het niet serieus nemen van politievrijwilligers en de redelijke
wensen die zij op tafel leggen.
Antwoord vraag 17 VVD, dit is tevens het antwoord op vraag 7 SGP:
Politievrijwilligers zijn van grote waarde zijn voor de politieorganisatie.
Dat is altijd mijn positie geweest. Mijn waardering voor politievrijwilligers
is en blijft groot.
Politievrijwilligers zijn een volwaardig deel van de politie; beroepspersoneel en politievrijwilligers doen de taakuitvoering met én naast elkaar.
De korpschef en ik willen de politievrijwilligers graag behouden. De
politie, de politievakorganisaties en de Landelijke Organisatie van
Politievrijwilligers (LOPV) hebben de afgelopen jaren gewerkt aan
landelijk beleid voor politievrijwilligers om te voorkomen dat het aantal
vrijwilligers afneemt, zoals afgesproken in het Regeerakkoord. Er is onder
meer een meerjarenprogramma opgesteld voor het opleiden en
behouden van de huidige politievrijwilligers. Vanuit het Regeerakkoord
heb ik extra middelen beschikbaar gesteld voor het verzorgen van
doorstroomopleidingen voor politievrijwilligers.
Zoals blijkt uit mijn eerdere beantwoording op vragen van de leden Van
Dam10 en Yeşilgöz-Zegerius11 en uit mijn brief van 20 november 202012
heeft de Politieacademie, conform het meerjarenprogramma en Regeerakkoord, doorstroomopleidingen voor vrijwilligers ontwikkeld. Deze
opleidingen worden momenteel aangeboden. Vrijwilligers kunnen ook
terecht bij het EVC-bureau van de Politieacademie.
Zoals ik ook eerder heb toegelicht, zullen in 2021 geen vrijwilligersopleidingen starten13. Dat komt doordat de Politieacademie absolute prioriteit
moet geven aan het opleiden van grote aantallen aspiranten en de
vernieuwing van de basispolitieopleiding. In 2021 zal de vernieuwde
basispolitieopleiding voor beroepskrachten van start gaan. Vervolgens
ontwikkelt de Politieacademie nieuwe vrijwilligersopleidingen voor zowel
nieuwe instromers als doorstromers. Op deze wijze blijft het vrijwilligersonderwijs één-op-één aansluiten bij het onderwijs voor beroepskrachten.
De LOPV heeft in overleg met de korpsleiding begrip uitgesproken voor de
tijdsfasering. De LOPV wordt periodiek op de hoogte gehouden van en
betrokken bij de initiatieven rond het onderwijs voor politievrijwilligers,
laatstelijk op 3 december jl.
10

Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 231.
Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 3716.
12
Kamerstuk 29 628, nr. 991.
13
Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 231.
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

8

In de Regeling Vervroegd Uittreden politie is afgesproken om de
mogelijkheid te verkennen om politievrijwilligers in de jaren 2021–2025
tijdelijk als beroepsambtenaar aan te stellen voor de uitvoering van de
politietaak. Politievrijwilligers zijn goed bekend met de organisatie en
kunnen derhalve snel bijspringen. Het voordeel van een tijdelijke
aanstelling als beroepsmedewerker is dat zij meer uren dan het maximum
voor executieve vrijwilligers van 576 uren werkzaam te zijn.
2. Vragen en opmerkingen vanuit de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de stukken geagendeerd voor het schriftelijk overleg
politie.
Gebiedsgebonden Politiezorg (GGP) en politiecapaciteit
De leden van de CDA-fractie maken zich grote zorgen over de
beschikbare capaciteit binnen de basisteams van de politie.
1) Deelt u de opvatting dat de totale politiecapaciteit qua
formatieplaatsen nog nooit zo groot geweest is als thans het
geval is? 2) Wijst dit er niet op dat de capaciteit permanent
verkeerd verdeeld is over de onderdelen van de politie, leidend
tot een permanente onderbezetting van de basisteams? 3 Kunt u
aangeven of het meer structureel herverdelen van capaciteit en
taken ten faveure van de basisteams onderdeel uitmaakt van de
gedachtenvorming tussen u, het Ministerie van J&V en de
korpsleiding om de huidige problematiek blijvend het hoofd te
bieden?
4) De leden van de CDA-fractie vragen of u kunt aangeven of bij
het oplossen van de capaciteitsproblemen in de basisteams
rekening wordt gehouden met de volgende opties:
– het eerlijker verdelen van vacatures over alle onderdelen van
de politie, niet alleen binnen de basisteams;
– het meer sturen op bezetting dan op formatie;
– het kritisch beschouwen van boventalligheid op tactisch en
strategisch niveau binnen het korps;
– het terugdringen van administratieve lasten, bijvoorbeeld de
taken die samenhangen met reiskostendeclaraties en BVCM;
– het terugdringen van langdurig verzuim, met name door
aandacht te geven aan personeelsleden die uit beeld geraakt
zijn;
– het ontschotten van de politieorganisaties, bijvoorbeeld door
meer taken binnen de basisteams bijeen te brengen;
– het reduceren van de capaciteit die besteed wordt aan
intelligence, ten faveure van de opsporing;
– het heroverwegen van de 9-urige dienstverbanden die per
maand netto twee dienstverbanden schelen qua inzetbaarheid?
Antwoord vraag 1–4 CDA: Het klopt dat de operationele formatie niet
eerder zo hoog was, te weten 52.204 fte. Vanaf 2024–2025 zullen de
operationele formatie en bezetting weer in balans zijn, ook in de GGP. In
de tussenliggende jaren zal er nog sprake zijn van onderbezetting en
zullen er relatief veel aspiranten zijn, die minder inzetbaar zijn dan
volledig opgeleide operationele medewerkers. Deze problemen, hoe
ernstig ook, zijn van tijdelijke aard. Zoals ik heb gemeld in mijn brief14 van
4 november jl. zal er de komende jaren wel sprake zijn werk- en
roosterdruk in de GGP. De politie, de politievakbonden en ik hebben
daarom een pakket aan mogelijke maatregelen geïdentificeerd, die
14

Kamerstuk 29 628, nr. 985.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

9

momenteel verder worden uitgewerkt. Deze maatregelen zijn er primair
op gericht om de medewerkers die zijn belast met incidentafhandeling de
komende jaren te ontlasten, totdat de structurele versterking van de
politie is voltooid. We kijken daarbij naar alles en zeker ook naar de
suggesties die u in uw vraag aanreikt. Deze maatregelen worden
genomen naast lopende inspanningen ten aanzien van het terugdringen
van ziekteverzuim en het verlagen van administratieve lasten. De
korpschef en ik bezien doorlopend of de organisatie-inrichting nog
voldoende aansluit bij wat de maatschappij en daarmee het politievak
vergen.
5) De aan het woord zijnde leden vragen of het beeld klopt dat
een groot deel van de basisteams, tot een derde van de formatie,
onder de sterkte functioneert vanwege detachering van personeel
elders binnen de organisatie, bij bijvoorbeeld inzet voor Mobiele
Eenheid en Bewaken en Beveiligen, bijstand aan tijdelijke teams,
ziekteverlof of persoonlijke ontwikkeltrajecten. Klopt het beeld
dat de basisteams hier aanzienlijk meer onder lijden dan andere
onderdelen van de politieorganisatie?
Antwoord vraag 5 CDA: De bezetting van de basisteams varieert in tijd,
maar de problematiek in de basisteams is ook niet overal hetzelfde. Zoals
in de hier van belang zijnde kamerbrief vermeld doet zich de druk nu het
meest voelen in de basisteams in de grootstedelijke gebieden. Over de
oorzaken van deze werk- en roosterdruk heb ik in diezelfde brief aangegeven dat er sprake is van een samenstel van factoren die overal spelen,
maar niet overal op dezelfde manier. De door u genoemde factoren spelen
daarbij ook een rol. Op sommige plekken is er nog sprake van lichte
overbezetting, terwijl er op andere plekken sprake is van onderbezetting,
die overigens nergens oploopt tot een derde van de formatie. Zoals ik heb
gemeld in mijn brief15 van 4 november jl. leiden plaatselijke onderbezetting en andere factoren in de GGP tot inzetbaarheids- en inplanbaarheidsvraagstukken, waardoor werk- en roosterdruk ontstaat. Het knelt
vooral bij de politiemedewerkers die in de basisteams belast zijn met
incidentafhandeling. Derhalve worden momenteel extra maatregelen
uitgewerkt om de druk op de GGP te verlichten.
6) De leden van de CDA-fractie vragen hoeveel mensen «in het
blauw» er thans feitelijk binnen de basisteams van de Nederlandse politie beschikbaar zijn om nachtdiensten noodhulp te
draaien. Hoeveel nachtdiensten moeten deze mensen gemiddeld
genomen per periode van vier weken draaien om het rooster rond
te krijgen?
Antwoord vraag 6 CDA: Op peildatum 31 oktober jl. waren in de basisteams ruim 12.000 medewerkers zonder nachtdienstontheffing
beschikbaar voor het draaien van nachtdiensten in de 24/7 noodhulp. Deze
medewerkers hebben in 2020 gemiddeld 2,5 nachtdienst per periode van
vier weken gedraaid.
7) Voornoemde leden vragen of de sterkte van de Nederlandse
politie meegroeit met de bevolkingstoename. 8) Hoe zit dit voor
het politieteam Utrecht West (waaronder de Vinex-wijk Leidsche
Rijn)? Kunt u voor dit team voor de periode 2012–2020 per jaar de
bevolkingstoename in het verzorgingsgebied afzetten tegen de
omvang van het basisteam? Hoe verhoudt zich dat tot elkaar?

15

Kamerstuk 29 628, nr. 985.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

10

Antwoord vragen 7 en 8 CDA: De formatie van de politie groeit op basis
van de structurele meerjarenreeksen zoals die in de begrotingsstukken zijn
aan te treffen. De betreffende begrotingsreeksen maken een groei van de
politieorganisatie mogelijk met ruim meer dan 2000 fte. Zoals bepaald in
artikel 39 van de Politiewet, verdelen in iedere eenheid de burgemeesters
en de hoofdofficier van justitie de beschikbare politiecapaciteit over de
onderdelen van de eenheid, waaronder de basisteams. Zij worden
daarover geadviseerd door de politiechef van de eenheid. Daarbij zullen
met name aspecten die van invloed zijn op werkdruk en een goede
taakuitvoering door de politie een rol spelen, zoals bijvoorbeeld de komst
van een omvangrijke nieuwe woonwijk, de komst of juist het verdwijnen
van een bedrijventerrein, bepaalde problematiek die in de wijk speelt,
enzovoort. Zo is ook de omvang van het basisteam Utrecht-West bepaald.
Voor dit team geldt dat de bezetting tussen het eerste meetmoment in
2014 en 2020 geschommeld heeft tussen ongeveer 110 en 120 fte
(momenteel: 112 fte). De bevolking is in die periode gestegen van
ongeveer 74.500 naar 91.000 personen.
9) De leden van de CDA-fractie vragen of u de mening deelt dat
de komende jaren reeds alle beschikbare opleidingscapaciteit
nodig zal zijn om aan de reguliere vervangingsvraag (gelet op de
uitstroom van zo’n 14.000 tot 17.000 politiemensen) te kunnen
voldoen. Deelt u de inschatting dat het een niet erg realistisch
scenario is om nog meer te investeren in het werven – buiten de
bestaande planning om – van nog meer aspirant-politiemensen?
Antwoord vraag 9 CDA: Alle beschikbare capaciteit van de Politieacademie voor het basispolitieonderwijs is in ieder geval tot 2024 nodig voor
het opleiden van aspiranten om de uitbreiding van de operationele
politiecapaciteit met 2.400 fte te realiseren en alle vertrekkende
medewerkers te vervangen. Vanaf 2024 ontstaat er in het basispolitieonderwijs weer ruimte voor het opleiden van extra aspiranten. De Politieacademie is nog wel in staat om extra zijinstromers met specialistische
kennis op te leiden, omdat deze opleidingen deels uitbesteed kunnen
worden aan externe partijen en slechts enkele maanden in beslag nemen.
10) De aan het woord zijnde leden verbazen zich in hoge mate
over het feit dat de leden van de vrijwillige politie geen extra
uitkering krijgen (á 300 euro) zoals de beroepspolitiemensen die
wel krijgen. Deze leden vragen of u zich bewust bent van het feit
dat vrijwilligers in hoge mate de gaten in het politierooster
dichtlopen en dat zij – naast hun hoofdbaan – juist een extra
inspanning leveren in deze coronatijd. Bent u bereid ook deze
vrijwilligers een passende coronawaardering te doen toekomen?
Antwoord vraag 10 CDA: De korpschef en ik hebben grote waardering
voor politievrijwilligers. Zij zijn een welkome en belangrijke aanvulling op
het beroepspersoneel, zeker in deze tijden van capaciteitsdruk. Executieve
politievrijwilligers zullen een eenmalige uitkering van € 150 netto
ontvangen als blijk van waardering voor hun inzet. Dit wordt gefinancierd
vanuit politiemiddelen. Politievrijwilligers in de ondersteuning ontvangen
om fiscale redenen geen extra uitkering
Halfjaarbericht Politie
Overzicht huidige publiekslocaties
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het
overzicht van huidige publiekslocaties van september 2020. Deze
leden zijn u dankbaar voor het verstrekken van deze lijst. Zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

11

hebben echter wel enkele vragen. Zij lezen dat de functie van een
publiekslocatie een districtsbureau kan zijn. 11) Deze leden
vragen u te verduidelijken wat dit precies betekent. Zijn er
teambureaus overgegaan in districtsbureaus? Heeft dit gevolgen
voor de openingstijden van deze publiekslocatie in vergelijking
met een teambureau? Heeft dit consequenties voor de servicegerichtheid van de politie? Zo ja, waarom is dit dan zo gedaan? Kan
op een districtsbureau altijd aangifte worden gedaan? Kunt u in
algemene zin schetsen welk serviceniveau – qua openingstijden
en de mogelijkheid tot het doen van aangifte – voor welk type
publiekslocatie geldt?
Antwoord vraag 11 CDA: In de in het overzicht huidige publiekslocaties
genoemde districtsbureaus is er de mogelijkheid om aangifte te doen. In
deze gevallen dient het districtsbureau tevens als huisvesting voor het
basisteam in het betreffende gebied. Er zijn geen teambureaus
overgegaan in districtsbureaus. Bij inpandige huisvesting van een
teambureau in een districtsbureau blijft dit functioneren als een
zelfstandig onderdeel. Dit heeft geen gevolgen voor openingstijden en de
servicegerichtheid van deze publiekslocaties. Teambureaus die gevestigd
zijn in districtsbureaus hebben ruime openingstijden, vaak ook buiten
kantoortijden. Met het lokaal gezag worden door de politie afspraken
gemaakt over de openingstijden van publiekslocaties. Deze openingstijden kunnen dus naar gelang de lokale situatie verschillen.
In de inrichting van de politie is gekozen voor het robuuste basisteam als
bouwsteen voor de basispolitiezorg. Deze teams hebben idealiter op één
plek in het teamgebied hun uitvalsbasis. Het voordeel van één
teambureau per robuust team is onder andere samen kunnen briefen,
betere samenwerkingsmogelijkheden (recherche, ondersteuning) en het
doen van aangifte en daarmee hoogwaardiger dienstverlening voor de
burger.16 Teambureaus zijn tijdens kantoortijden geopend.
Passend bij het dienstverleningsconcept worden er verder moderne
politieposten ingericht: circa 100 grotere posten en ongeveer 250 kleinere
posten. Dit past bij een fijnmazig netwerk van locaties voor dienstverlening naar de burger. Waar mogelijk wordt de lokale huisvestingsbehoefte gecombineerd met de huisvesting van bijvoorbeeld gemeenten.
Grotere politieposten worden ingezet in verband met ligging (afstand tot
teambureau en omgevingsfactoren en «hotspot» problematiek). Zij
fungeren als ondersteuningslocatie voor het basisteam, met mogelijkheden voor het doen van aangifte, opkomen en briefen en als uitvalsbasis
voor een deel van het basisteam. Grotere politieposten zijn op afspraak
(tijdens kantoortijden) geopend.
Kleinere politieposten worden ingezet ten behoeve van de borging van de
lokale verankering/dienstverlening, bij voorkeur op goed toegankelijke
plaatsen zoals een gemeentehuis. Het is een plaats om aangifte te doen,
waarbij openingstijden en aanwezigheid in nauw overleg met lokaal
bestuur per locatie worden vastgesteld. Kleinere politieposten zijn op
afspraak (tijdens kantoortijden) geopend. Een kleinere politiepost kan
verder fungeren als uitvalsbasis voor de wijkagent en aanloopplek voor de
diender op straat (noodhulp en handhavingstaken).
In het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie (LOVP) is verder afgesproken
dat politie en lokaal gezag doorlopend de werking van dienstverlening,
bereikbaarheid en beschikbaarheid w.o. de openingstijden van de politie
in relatie tot het huisvestingsplan bezien. In goed overleg stellen zij de
uitvoering van het huisvestingsplan zo nodig bij.
16

Kamerstuk 29 628, nr. 497.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

12

Moties en toezeggingen
12) De leden van de CDA-fractie vragen waarom het openbaar
ministerie (OM) geen aanleiding ziet om uitgangspunten ten
aanzien van burgeropsporing in een landelijke richtlijn vorm te
geven. Enerzijds wordt steeds vaker de hulp ingeroepen van
burgers (bijvoorbeeld grootschalige burgerparticipatie bij cold
cases of bij cybercrime) en anderzijds zijn we collectief buitengewoon ongelukkig met mensen die menen zich als pedojager te
buiten te mogen gaan aan «burgeropsporing». Erkent u dat het
de realiteit is – zeker op digitaal gebied – dat burgers niet met de
handen over elkaar blijven zitten en dat het ook buitengewoon
nuttig kan zijn als zij binnen wettelijke grenzen een bijdrage
leveren aan de opsporing met hun burgeronderzoek? 13) Wanneer
bent u bereid om invulling te geven aan de motie van de leden
Van Dam en Den Boer (Kamerstuk 35 000 VI, nr. 44) die oproept
beleid te formuleren ten aanzien van burgerparticipatie in de
opsporing? Waarom is er – gezien de maatschappelijke ontwikkeling – na twee jaar nog steeds geen invulling aan deze motie
gegeven?
Antwoord vraag 12 en 13 CDA: OM en Politie gaan hun leidende principes
volgend jaar duidelijker en explicieter met het publiek delen. Dat vind ik
een goede zaak. Verder ga ik nader met het OM en de politie in gesprek
om helder te krijgen wat er nog meer nodig is om opsporing door burgers
in goede banen te leiden.
Centraal in de leidende principes is het uitgangspunt dat opsporing is
voorbehouden aan opsporingsambtenaren die daarbij de bevoegdheden
uitoefenen op grond van het Wetboek van Strafvordering. Dat neemt niet
weg dat de politie burgers mag aanmoedigen om de «ogen en oren» te
zijn van de politie en kennis over criminaliteitsfenomenen over te dragen,
mits dat gebeurt binnen de grenzen van de wet en niet in strijd is met een
integer en behoorlijk strafproces. Uit de ervaringen van politie en OM tot
nu toe blijkt dat het omgaan met burgerparticipatie in de opsporing
maatwerk is en afhangt van de wijze en vorm van samenwerking
(kennisdeling, informatieverstrekking door burgers na opsporingsberichtgeving, melding of aangifte van een strafbaar feit, overname na burgeraanhouding op heterdaad, burgerinzet bij vermissing van personen etc.)
en de aard van de criminaliteit. In een aantal gevallen laat de burger zich
echter niet snel tegenhouden als men onrecht vermoedt. In het geval van
de pedojagers is door OM en politie duidelijk aangegeven waar de
grenzen liggen. Met hen ben ik van mening dat het inzetten van lokprofielen door burgers ongewenst is, omdat dit snel leidt tot strafbare
uitlokking en eigenrichting17.
Voortgang ICT-vernieuwing
14) De leden van de CDA-fractie vragen of u kunt aangeven
wanneer de BVH-applicatie uitgefaseerd wordt. 15) Wanneer is de
PVR-module voor winkeldiefstallen operationeel? 16) Deelt u de
constatering dat de ICT-planning niet bijster toetsbaar is daar
waar het gaat om geformuleerde doelstellingen en termijnen?
Antwoord 14, 15 en 16 CDA: Uw kamer heeft op 17 december jl. mijn brief
ontvangen met een actuele planning van het Programma Vernieuwd
Registeren (PVR) bij de politie. Dit naar aanleiding van de motie van de
leden Van Dam en Buitenweg. Daarbij ben ik ingegaan op het tijdpad van
17

https://www.om.nl/actueel/nieuws/2020/11/13/politie-en-om-stop-met%E2%80%98pedojagen%E2%80%99.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

13

PVR, inclusief de in gebruik name van PVR-Winkeldiefstal, de te bereiken
doelstellingen, en de beëindiging van de BVH. Tevens heb ik een
meerjarenplanning bijgevoegd en de wijze waarop de Kamer in het
vervolg wordt geïnformeerd, met als doel een toetsbaar beeld te geven
van de doelstellingen en termijnen.
Contouren vernieuwd stelsel integriteit en interne onderzoeken
politie
De leden van de CDA-fractie hebben met ontstentenis kennisgenomen van de conclusies van het onderzoek naar de kwaliteit van
interne onderzoeken. Het rapport geeft aanleiding verschillende
vragen te stellen. 17) Uit het rapport blijkt dat door de tekortschietende kwaliteit in VIK-onderzoeken mensen beschadigd zijn
geraakt. Voornoemde leden vragen op welke wijze u gaat
bevorderen dat deze schade bespreekbaar wordt gemaakt met
betrokkenen en hersteld wordt. Bent u bereid hier door een
onafhankelijke commissie naar te laten kijken? Deelt u de
opvatting van deze leden dat het formuleren van goede
voornemens voor de toekomst hier niet volstaat, maar dat het de
politie zou passen om gemaakte fouten te herstellen?
Antwoord vraag 17 CDA: Dat het hele systeem verbeteringen behoeft
betekent niet automatisch dat in alle zaken fouten zijn gemaakt. Er staan,
zoals bekend rechtsgangen voor de belanghebbende open. Als de rechter
oordeelt dat de conclusie niet terecht is, dan wordt deze uiteraard
hersteld. In zaken waarin de rechter heeft geoordeeld dat de beslissing
geheel of gedeeltelijk in stand kan blijven, geeft onderhavig rapport geen
aanleiding om tot heropening van deze zaken over te gaan. Evenwel staat
het stelsel van vertrouwenspersonen tot en met de politieombudsmanfunctionaris ter beschikking om zo nodig en niet-juridisch te bezien of
zaken anders hadden gemoeten. Hiermee beschikt de politie over een
voldoende toegerust stelsel waardoor er voor een commissie naar mijn
oordeel geen aanvullende opgave ligt.
18) De leden van de CDA-fractie vragen of u kunt aangeven wat
bedoeld wordt – ten aanzien van de uitvoering van de motie van
het lid Van Dam (Kamerstuk 29 628, nr. 981) over het
werkklimaat binnen de Landelijke Eenheid – met de zinsnede: «Er
is vanuit de leiding van de Landelijke Eenheid dan ook extra
aandacht voor». Bent u bereid om uit te leggen wat die «extra
aandacht» feitelijk inhoudt? Beseft u dat deze breed aangenomen
motie strekt tot het feitelijk (met een extra persoon) versterken
van de korpsleiding van de Landelijke Eenheid om inhoud te
geven aan de menselijke maat van de eenheid? Zou het niet
verstandig zijn om hierin te investeren, zeker nu begin 2021 ook
nog rapportages van de Inspectie Justitie en Veiligheid ten
aanzien van deze eenheid te verwachten zijn?
Antwoord vraag 18 CDA: Zoals ik u in mijn brief van 12 september18 heb
aangegeven is het goed dat er bij de Landelijke Eenheid van de politie,
extra aandacht is voor integriteit en een veilig werkklimaat en dat er
opvolging wordt gegeven aan signalen van misstanden. Zo is er door de
eenheidsleiding een impuls gegeven aan verschillende (bestaande)
trajecten en programma’s binnen de diensten van de Landelijke Eenheid.
Daarnaast wordt op dit moment wordt door de Inspectie van Justitie en
Veiligheid onderzoek verricht naar het werkklimaat binnen een aantal
afdelingen van de Landelijke Eenheid en de gevolgen hiervan voor de
18

Kamerstuk 28 844, nr. 220.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

14

taakuitvoering. Na ommekomst van dit rapport zal door de Korpschef
bekeken worden welke verdere maatregelen nodig gevonden worden. Na
hierover met hem gesproken te hebben, waarbij ik vanzelfsprekend de
motie van uw Kamer zal betrekken, zal ik u nader informeren.
19) Ten aanzien van de casus Horst/Peel aan de Maas bestaat bij
de leden van de CDA-fractie de vraag welke betekenis het rapport
naar de kwaliteit van de VIK-onderzoeken voor deze casus heeft.
Klopt de berichtgeving dat vanuit de vakbonden gevraagd is om
een onafhankelijk onderzoek te laten verrichten binnen dit
basisteam, de betrokken sector en de eenheid, gericht op
leiderschap? Bent u bereid dit onderzoek uit te laten voeren?
Antwoord vraag 19 CDA: Nog voor het gereed komen van het politierapport naar de kwaliteit van de VIK-onderzoeken is het onderzoek in deze
casus al onder de aandacht gekomen van de Korpschef. Vanuit de
korpsleiding is vervolgens toegezien op het verdere verloop en de
kwaliteit van het eerder in gang gezette onderzoek. In de thans lopende
procedures van bezwaar en mogelijk beroep wordt bezien of het
onderzoek, de in navolging daarvan genomen, rechtspositionele beslissingen kan dragen. Ik acht het zorgvuldig om dit af te wachten.
20) Bent u bereid om – gelet op de uitkomsten van het onderzoek
naar de VIK-onderzoeken – overeenkomstig de eerder ingediende
initiatiefnota «Onveilig buiten, veilig binnen» een studie te laten
verrichten naar een nieuw gemodelleerd tuchtrecht binnen de
Politie, gericht op leren en ontwikkeling? Het huidige tuchtrecht
is afrekenrecht en leidt tot weinig leerproces, zowel individueel
als collectief. Op welke wijze denkt u hier verandering in te
kunnen brengen?
Antwoord vraag 20 CDA: Het is van groot belang dat de politieorganisatie
zowel «buiten» als «binnen» veilig is. Daarom zijn de aanbevelingen van
de interne review overgenomen. De inrichting van het huidige stelsel van
disciplinaire afdoening van de politie (hierna: politietuchtrecht) is
voldoende toegerust. Het politietuchtrecht is een voldoende doordacht,
onafhankelijk en beproefd systeem waarin alle nodige procedurele
waarborgen zijn ingebouwd om te komen tot een rechtvaardige
afdoening. Ik zie momenteel geen aanleiding om een onderzoek te laten
doen naar een nieuwer gemodelleerd tuchtrecht binnen de politie. Wel is
er noodzaak voor verbetering in de uitvoering hiervan. De vernieuwingen
die momenteel worden ingezet omtrent het VIK-stelsel19 en het traject wat
is ingezet met de stelselherziening geweldsaanwending opsporingsambtenaar zijn goede stappen vooruit. Hierbij staat het versterken van het
lerend vermogen zowel op individueel niveau als op het niveau van de
organisatie centraal. Hiervoor is geen (verdere) wijziging van het
politietuchtrecht nodig.
Ontwerpbesluit houdende wijziging van het Besluit verdeling
sterkte en middelen politie in verband met de flexibilisering van
de operationele inzet.
21) De leden van de CDA-fractie vragen of u bereid bent om voor
de toepassing van deze flexibilisering de komende vijf jaren de
basispolitie uit te zonderen, gelet op de forse tekorten die zich
juist «in het blauw» voordoen. Zo nee, waarom niet?

19

Kamerstuk 28 844, nr. 220.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

15

Antwoord vraag 21 CDA: De toepassing van de bandbreedte vereist een
breed gedragen besluit van de politiechef, de burgemeesters van de
gemeenten in het gebied van de regionale eenheid en de hoofdofficier
van justitie. Zoals aangegeven in mijn brief van 4 november jl., zullen er
op korte termijn afhankelijk van de regionale en lokale situatie aanvullende maatregelen worden genomen op eenheidsniveau door de
politiechef samen met het gezag om de druk op de basisteams door de
huidige onderbezetting te verlichten.20 Een uitzondering als door de leden
van de CDA-fractie bepleit is dan ook niet nodig.
Overig
22) De leden van de CDA-fractie vragen of u kunt uitleggen
waarom de motie van het lid Van Dam (Kamerstuk 35 300 VI,
nr. 53) waarin de regering wordt verzocht om in nauwe samenwerking met de gemeente Utrecht te bezien of er door middel
van een pilot geëxperimenteerd kan worden met het uitbreiden
van taken van boa’s op het vlak van de verkeershandhaving nog
steeds niet uitgevoerd wordt. Deze leden begrijpen dat de
bevoegdheden van de boa’s in Utrecht gedurende de pilot met
drie feiten worden uitgebreid: het niet voeren van verlichting op
de fiets, het handheldgebruik van telecommiddelen op de fiets en
roodlichtnegatie op de fiets. Voornoemde leden vragen waarom
de bevoegdheden van de boa’s gedurende de pilot met slechts
drie feiten zijn uitgebreid. Veroorzaken niet juist brom- en
snorfietsers veel overlast? Waarom krijgen boa’s niet de
mogelijkheid om tijdens de proef ook daarop te handhaven? Zou
dat niet juist ook de politietaken kunnen verlichten? Wat vindt u
daarvan? Bent u daarnaast bekend met de aangenomen motie in
de Utrechtse Gemeenteraad21 waarin gesteld wordt dat er met de
proef uiterlijk januari 2021 gestart moet worden? Levert uw
ministerie nog een bijdrage om te bevorderen dat de proef
succesvol kan starten? Vindt u dat het aantal feiten waarvoor
boa’s in de proef kunnen handhaven uitgebreid zou moeten
worden naar bijvoorbeeld asociaal rijgedrag of gemotoriseerd te
hard rijden?
Antwoord vraag CDA 22: Zoals ik in de verzamelbrief verkeershandhaving22 van 5 november jl. heb gemeld heeft de pilot in Utrecht
vertraging opgelopen omdat er in Utrecht momenteel als gevolg van de
Covid19-crisis niet voldoende capaciteit beschikbaar is. Het afgelopen jaar
zijn de nodige voorbereidingen getroffen om de pilot in Utrecht te kunnen
gaan starten. De gemeente Utrecht heeft kenbaar gemaakt in februari te
starten met de pilot.
Het uitgangspunt van het huidige stelsel is dat handhaving van overtredingen die de verkeersveiligheid betreffen een taak is van de politie, de
boa’s handhaven op overtredingen die de leefbaarheid raken. Met de drie
feiten die ik heb genoemd in mijn brief van 5 november, kunnen de boa’s
gaan handhaven op feiten die op het scheidsvlak van leefbaarheid en
verkeersveiligheid liggen. Bij deze feiten is vooral sprake van (potentieel)
gevaar voor de overtreder zelf en minder voor andere deelnemers. Ook is
er gekozen om eerst met drie overtredingen te beginnen om de pilot niet
te complex te maken. Vanuit het ministerie is meegedacht over het
projectplan voor de pilot en het vormgeven van de evaluatie. De
uitvoering van een nulmeting en de evaluatie worden door het ministerie
bekostigd zodat de resultaten van de pilot straks goed beoordeeld kunnen
20

Kamerstuk 29 628, nr. 985.
https://ris2.ibabs.eu/Reports/ViewListEntry/Utrecht/4a00df81–53aa-410c-80e6–2456bea0cfa4.
22
Kamerstuk 29 398, nr. 880.
21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

16

worden en er op basis hiervan een besluit genomen kan worden over het
vervolg.
23) De leden van de CDA-fractie vragen of u kunt aangeven hoe
het staat met de uitvoering van de motie van de leden Van Dam
en Van den Berg (Kamerstuk 33 628, nr. 69) waarin de regering
wordt verzocht de aanbesteding van de medische arrestantenzorg
te beperken tot een marktverkenning. Is deze marktverkenning
reeds afgerond? Staat u nog steeds achter uw voornemen om
medische arrestantenzorg aan te besteden? Is een proces tot
aanbesteding reeds begonnen? Hoe krijgt de GGD een faire kans
om de medische arrestantenzorg binnen het takenpakket te
behouden?
Antwoord vraag CDA 23: De marktverkenning heeft deze zomer plaatsgevonden. Deze is inmiddels afgerond en leidde tot de bevestiging dat er
sprake is van een markt. Een marktconsultatie/-verkenning is een
onderzoeksinstrument dat in de voorbereiding van een (Europees)
aanbestedingstraject wordt ingezet om te onderzoeken hoe de markt eruit
ziet en wat haar (on)mogelijkheden zijn. De voorbereidingen voor de start
van de aanbesteding zijn door de politie getroffen. Het gaat hierbij om
eerstelijnszorg die ook door GGD-en kan worden aangeboden.
24) De aan het woord zijnde leden zijn benieuwd naar de
herziening van de Wet wapens en munitie (Wwm). Deze leden
vragen hoe het staat met de plannen om zowel qua architectuur
als qua feitelijke uitvoering de wet opnieuw vorm te geven. Op
welke termijn kan de Kamer daar nadere informatie over
verwachten?
Antwoord vraag 24 CDA: (Indien de brief inzake de herziening van de
Wwm nog niet naar de Kamer is verzonden:)
Zoals aangekondigd in mijn brief van 6 mei 202023 streef ik er naar uw
Kamer op korte termijn nader per brief te informeren over de voortgang
van het traject inzake de herziening van de Wet wapens en munitie. In de
toegezegde brief zal ik u nader informeren over de reikwijdte van dit
traject en de onderwerpen die ik ga verkennen en uitwerken.
(Indien de brief inzake de herziening van de Wwm wel naar de Kamer is
verzonden:)
In mijn brief van ... heb ik u geïnformeerd over de voortgang van het
traject inzake verdere herziening van de Wet wapens en munitie, zoals
toegezegd in mijn brief van 6 mei 202024. Na mijn brief van 6 mei 2020
heb ik met alle partijen de eerder opgehaalde uitgangspunten geactualiseerd. Dit heeft geresulteerd in elf onderwerpen die ik ga verkennen en
uitwerken teneinde te beoordelen of, en onder welke voorwaarden, een
wetswijziging nodig is. Deze onderwerpen zijn in lijn met de uitgangspunten zoals ik deze met u in 201725 heb gedeeld. Ik zie nu geen
aanleiding voor een nog grotere en meer omvattende stelselwijziging van
de Wet wapens en munitie. Het stelsel werkt goed, echter wel zie ik
aanleiding om op en aantal punten het stelsel verder te versterken en te
verduidelijken.
25) De leden van de CDA-fractie vragen of u – naast de ziekte
PTSS – bekend bent met het begrip «Moral Injury»? Deze leden
vragen of de politie op de hoogte is van deze ziekte of
23

Kamerstuk 33 033, nr. 28.
Kamerstuk 33 033, nr. 28.
25
Kamerstuk 29 628, nr. 754, bijlage moties en toezeggingen, p. 2.
24

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

17

aandoening. Wordt deze onderscheiden van PTSS en in hoeverre
wordt deze aandoening erkend als zijnde een beroepsziekte?
Antwoord vraag 25 CDA: PTSS is een psychiatrische diagnose die verwijst
naar pathologische angsten en andere ontregelingen die het resultaat zijn
van een ingrijpende gebeurtenis. Moral injury verwijst niet naar de angst
maar naar de intense innerlijke wroeging waaronder een politiemens kan
lijden als gevolg van een handeling die in strijd is met zijn/haar eigen
morele overtuigingen. Het gaat over gewetensconflict en schuldgevoel.
Het gaat over wat politiemensen gevraagd is te doen en waarmee zij
akkoord gingen, maar waarover ze achteraf pijnlijke twijfels hebben. Het is
dan ook geen (beroeps)ziekte, maar een gevoelde zonde.
3. Vragen en opmerkingen vanuit de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de stukken op de agenda. Zij hebben nog enkele
vragen over de impact van corona op het politiewerk, over
datagebruik door de politie en over de invulling van de politiefunctie.
Coronamaatregelen
De leden van de D66-fractie hebben grote waardering voor de
bijdrage die de politie levert gedurende de coronacrisis. Zowel
het virus zelf als de coronamaatregelen hebben een grote impact
op het werk van de politie. Tijdens het notaoverleg politie van
15 oktober 2020 hebben de aan het woord zijnde leden gevraagd
naar de capaciteit van coronatesten voor de politie.
1) Kunt u een update geven over de beschermingsmiddelen en de
testcapaciteit?
Antwoord vraag 1 D66, dit is tevens het antwoord op vraag 5
ChristenUnie: Sinds 30 november heeft de politie toegang tot snelteststraten die zijn opgezet door een commerciële partij. Deze testen zijn door
de politie ingekocht. Hierdoor kunnen politieagenten aanspraak maken op
een sneltest teneinde onnodig lang wachten op een testuitslag te
voorkomen en is de capaciteit van het testen vergroot. De politie beschikt
over voldoende beschermingsmiddelen voor de toerusting van de
medewerkers. Hierover zijn ook Kamervragen26 door het lid Van Raak (SP)
gesteld die ik 20 november jongstleden heb beantwoord.
Tijdens het notaoverleg vuurwerk van 3 november 2020 en het
schriftelijk overleg van 24 september 2020 over jaarwisseling en
vuurwerk hebben de leden van de D66-fractie bij het kabinet
aandacht gevraagd voor de aanstaande jaarwisseling en de druk
op de politiecapaciteit die dit met zich mee zal brengen. De
afgelopen weken wordt er al veel vuurwerk afgestoken terwijl
dat al jaren verboden is. Daarnaast zijn er berichten over een
toename van illegaal vuurwerk.27 2) Hoe verhoudt het huidige
gebruik van illegaal vuurwerk zich tot dezelfde periode vorig
jaar? Wat zegt dat over de verwachting van gebruik van illegaal
vuurwerk bij de jaarwisseling? Herkent u het beeld dat de handel
in illegaal vuurwerk professionaliseert? Hoe wordt hiertegen
opgetreden?

26
27

Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 870.
https://www.ad.nl/binnenland/criminelen-zien-lucratief-verdienmodel-navo-bunkers-vol-metvuurwerk~ab7db634/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

18

Antwoord vraag 2 D66, dit is tevens het antwoord op laatste deelvraag
vraag 2 VVD: Dit jaar wordt en is weer stevig ingezet op de opsporing van
illegaal vuurwerk. Tot eind november heeft de politie in Nederland zo’n
45.000 kilo vuurwerk in beslag genomen. In dezelfde periode vorig jaar
was dat nog zo’n 30.000 kilo. Door samenwerking met de Duitse justitie is
vlak over de grens met Duitsland 50.000 kilo vuurwerk bestemd voor de
Nederlandse markt in beslag genomen en zijn enkele Nederlandse
verdachten aangehouden. De politie kan niet inschatten hoeveel illegaal
vuurwerk Nederlanders in bezit hebben.
De politie zet in opdracht van het Openbaar Ministerie op verschillende
manieren in op de opsporing van vuurwerk. De politie ziet dat de handel
op de sociale media toeneemt en treedt daar tegen op.
3) Ten aanzien van het politieonderwijs ontvangen de aan het
woord zijnde leden graag een update van de stand van zaken. Met
welke beperkingen heeft de Politieacademie op dit moment nog
te maken? Wordt daardoor nog meer vertraging verwacht?
Antwoord vraag 3 D66: De politie heeft in een vroeg stadium van de
coronacrisis het basispolitieonderwijs aangemerkt als een kritisch proces
voor de politieorganisatie.
Met inachtneming van de RIVM-richtlijnen heeft het basispolitieonderwijs
derhalve zoveel mogelijk doorgang gevonden. De achterstanden die zijn
opgelopen, zullen naar verwachting begin volgend jaar zijn ingelopen.
Tot 1 juni van dit jaar zijn er ten aanzien van het uitvoeren van het
vakspecialistisch politieonderwijs beperkingen geweest. In de periode na
1 juni is hierin verandering gekomen en kon het fysieke vaardigheidsonderwijs deels weer worden uitgevoerd. Vakspecialistische opleidingen en
trainingen waar een certificaat aan verbonden is, zijn net als het basis
politieonderwijs zoveel mogelijk doorgegaan. Van veel vakspecialistische
opleidingen is de vorm aangepast; deze hebben vaak op alternatieve wijze
doorgang kunnen vinden. Een deel van de vakspecialistische trainingen
en opleidingen is opgeschort; deze worden 2021 ingehaald.
Datagebruik
De leden van de D66-fractie maken zich zorgen over de tekortkomingen in de ICT-systemen van de politie die door onderzoek van
Bits of Freedom in kaart zijn gebracht.28 De politie beschikt over
een enorme hoeveelheid aan persoonsgegevens en vertrouwelijke
informatie, waarvan het essentieel is dat deze voldoende
beschermd worden. Daarnaast maakt de politie in toenemende
mate gebruik van datatechnologie, waardoor ook het belang van
een goed functionerende ICT-infrastructuur toeneemt. Volgens
het onderzoek voldoen geen van de 36 «mission critical»systemen aan de regels rond privacy en informatiebeveiliging die
in de Wet politiegegevens (Wpg) en het beleid van de politie zijn
vastgelegd.
4) Kunt u een reactie geven op de bevindingen van Bits of
Freedom met betrekking tot de ICT-infrastructuur van de politie?
Hoe duidt u de risico’s die in het onderzoek worden benoemd?
Kunt u in het bijzonder ingaan op het probleem dat agenten die
van functie wisselen toegang behouden tot hun database uit de
voorgaande functie? Welke maatregelen worden genomen om de
risico’s van de verouderde systemen te mitigeren zolang die nog

28

https://www.bitsoffreedom.nl/2020/11/19/ict-systemen-politie-niet-op-orde-iedereen-de-dupe/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

19

niet vervangen zijn? Welke lessen uit de huidige tekortkomingen
worden er meegenomen in de evaluatie van de Wpg?
Antwoord vraag 4 D66, tevens antwoord op vraag 11 GroenLinks: Sinds
1 januari 2019 geldt de verplichting om privacy en beveiligingseisen bij
het ontwerp van nieuwe ICT-systemen mee te nemen. Deze verplichting
volgt uit de implementatie van de richtlijn gegevensbescherming
opsporing en vervolging29. Voorafgaand aan de wettelijke verplichting
was de politie al gestart met beleid op het gebied van privacy en security
by design. De politie heeft met deze nulmeting uit 2018/2019 inzicht willen
krijgen in hoeverre een aantal van de huidige ICT systemen voldoet aan
deze nieuwe verplichtingen in de Wpg en aan het eigen beleid op dit
terrein.
Ten tijde van deze nulmeting voldeed het grootste deel van de 36
onderzochte applicaties niet aan de wettelijke eisen. De mate waarin en de
oorzaken hiervan zijn divers en zijn niet enkel gelegen in de betreffende
ICT systemen. Vernieuwde regelgeving en de mogelijkheden van
ICT-legacy systemen maken dit tot een technisch buitengewoon
ingewikkeld vraagstuk. De politie is naar aanleiding van dit onderzoek een
verbetertraject gestart. Eind 2019 was op een groot aantal van de
applicaties verbetering zichtbaar ten opzichte van de nulmeting. Deze
tussentijdse meting laat ook zien dat het verbetertraject nog niet is
afgerond. Daarom is in 2020 verder gewerkt aan verbetering en dit zal
worden voortgezet in 2021. De kosten van de verbetermaatregelen zijn
opgenomen in de begroting van de politie. Voor een aantal applicaties
geldt dat echte verbetering gepaard zal moeten gaan met vernieuwing. De
mitigerende maatregelen hangen af van de geconstateerde risico’s en
kunnen per situatie verschillen. Een voorbeeld van een mitigerende
maatregel is het beperken van de toegang tot gegevens, waarvan de
bewaartermijn is verstreken, tot het strikt noodzakelijke. Hierdoor zijn deze
gegevens niet meer breed toegankelijk maar gaan ze niet verloren voor
bijvoorbeeld cold case onderzoeken. Ik verwijs voor een nadere
toelichting naar mijn brief van 4 februari 2019.30
Dat de naleving van de Wet politiegegevens moeilijk is voor de betrokken
organisaties is al langere tijd bekend. Bij de evaluatie van de Wpg31 en de
audits naar de naleving van de wet door de politie32 is reeds gebleken dat
de huidige wet, de politiepraktijk en de ICT ondersteuning op punten niet
goed op elkaar kunnen aansluiten. Het structureel verbeteren van de
destijds geconstateerde situatie vraagt om tijd, aandacht en zorgvuldigheid. De korpschef heeft maatregelen genomen om de naleving te
verbeteren en zal dit blijven doen. Uit de meest recente audit blijkt dat de
politie op een aantal belangrijke onderwerpen inmiddels groen scoort.33
Daarin zie ik een stijgende lijn.
Ten slotte is een vernieuwing van het huidige wettelijk kader nodig. De
problemen kunnen echter niet worden opgelost door alleen de wet aan te
passen. De ervaringen met de huidige Wpg laten zien dat bij het ontwerp
van een nieuw wettelijk kader al nagedacht moet worden over de
implementatie en toekomstige naleving van de wet. De Minister voor
Rechtsbescherming heeft uw Kamer onlangs geïnformeerd over de
noodzaak van ketenbrede vernieuwing van het wettelijk kader, het proces
daartoe en de uitgangspunten die daarbij zullen worden gehanteerd.34

29

Richtlijn 2016/680.
Kamerstuk 29 628, nr. 859.
31
Kamerstuk 33 842, nr. 2.
32
Kamerstuk 33 842, nr. 3.
33
Kamerstuk 33 842, nr. 5.
34
Kamerstuk 32 761, nr. 173.
30

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

20

In de omgang met bijzondere persoonsgegevens achten de aan
het woord zijnde leden het ook van belang dat er aandacht is
voor het gebruik van sociale media door de politie. Tijdens het
algemeen overleg politie van 17 april 2019 werd u erop geattendeerd dat de richtlijnen die de politie daartoe zelf heeft opgesteld
niet altijd worden nageleefd, bijvoorbeeld als het gaat om het
delen van de stem van niet-verdachte personen die daar geen
expliciete toestemming voor hebben gegeven. 5) Kunt u aangeven
welke vorderingen er zijn gemaakt in het naleven van de
instructie omtrent het gebruik van sociale media door de politie?
Welke maatregelen worden er daarnaast genomen om in de
breedte bewustzijn te creëren binnen de politieorganisatie over
de regels omtrent bescherming van persoonsgegevens?
Antwoord vraag 5 D66: Ten tijde van het AO politie in april 2019 was
korps-interne instructie «Beeld op social media» van kracht, die instructies
bevat voor politiemedewerkers die met social media werken. Rond die tijd
leek er in een aantal zaken die ook de media gehaald hebben bij
medewerkers nog rolonduidelijkheid te bestaan over social media en de
daarbij horende afspraken en instructies. Dit heeft de politie aangepakt
door een communicatiestrategie om dit breed onder de aandacht te
brengen. Deze bestond uit het onder de aandacht brengen van de
instructie via de hiërarchische lijn, bespreking in diverse interne gremia en
communicatie via internet.
In 2020 is het beleid inzake social media herijkt. Nieuw is dat er meer
aandacht wordt besteed aan de vraag hoe medewerkers om moeten gaan
met de scheiding tussen privé en werk in social media: welke ruimte én
welke verantwoordelijkheden politiemedewerkers hebben. De
Beroepscode is hierin leidend. Dit beleid krijgt vanaf 2021 een plek binnen
het introductieprogramma van het korps, waardoor dit alle nieuwe
medewerkers bereikt. Door continue aandacht te besteden aan dit
onderwerp probeert de politie zoveel mogelijk medewerkers te bereiken
en incidenten tot een minimum te beperken.
Een van de data-gestuurde systemen waar de politie mee werkt is
het Criminaliteits Anticipatie Systeem (CAS).35 De leden van de
D66-fractie hebben tijdens de behandeling van de begroting van
het Ministerie van Justitie en Veiligheid voor het jaar 2021 vragen
gesteld over de effectiviteit van dit systeem. U gaf aan dat de
effectiviteit – net als bij ander politiewerk – moeilijk te meten is
vanwege de vele andere factoren die ook een rol spelen.36 De aan
het woord zijnde leden merken op dat er bij «ander politiewerk»
vaak wel kennis over de effectiviteit bestaat op basis van
jarenlang onderzoek, terwijl predictive policing systemen als het
CAS gebruik maken van relatief nieuwe technieken die in
Nederland voor het eerst landelijk werden uitgerold. Zij achten
het daarom van belang dat er op enige wijze criteria worden
vastgesteld aan de hand waarvan succes van het systeem wel kan
worden getoetst en dat deze toetsing vervolgens ook plaatsvindt.
6) Bent u bereid te onderzoeken hoe de effectiviteit van het
CAS-systeem wel vastgesteld kan worden en aan de hand
daarvan concrete doelstellingen en indicatoren op te stellen die
gemonitord kunnen worden?

35
36

https://www.politie.nl/nieuws/2017/mei/15/05-cas.html.
Schriftelijke antwoorden op vragen gesteld tijdens de eerste termijn van de begrotingsbehandeling van het Ministerie van Justitie en Veiligheid (Kamerstuk 35 570 VI) op 25 november
2020 (Noot bij Handelingen II 2020/21, nr. 29, debat over de Begroting Justitie en Veiligheid
2021).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

21

Antwoord vraag 6 D66: Het doel van het CAS in algemene zin is de
voorkoming van diverse soorten criminaliteit. CAS moet dus bijdragen
aan een betere taakuitvoering. Voor CAS en andere vormen van predictive
policing geldt dat de mate van succes ligt aan de combinatie van het
middel (predictive) en het gebruik er van (policing).
Het CAS werkt volgens het idee van «informatiegestuurde politie»: de
(verhoogde) aanwezigheid van de politie op plekken en tijdstippen waar
een verhoogde kans is op bepaalde typen delicten kan bijdragen aan de
voorkoming ervan. CAS onderbouwt op basis van meerdere informatiebronnen waar de kans op criminaliteit hoger is. Door middel van een
statistische berekening (een algoritme) worden hotspots inzichtelijk
gemaakt. De wetenschap achter deze statistische kansberekening is
overigens niet bijzonder, althans hier wordt uitgegaan van reeds langer
bekende verbanden tussen daders, delicten en locaties. In het gebruik
ervan wordt de statistische berekening in CAS niet ingezet als een
deterministische uitspraak op basis waarvan inzet moet plaatsvinden37.
Het interpreteren van de uitkomsten van CAS is afhankelijk van contextuele kennis, oordelen van specialisten en kennis en ervaring van de
agenten uit de teams. Omdat er meerdere factoren zijn die bepalen waar
politiecapaciteit wordt ingezet, is het moeilijk om aan te tonen welke inzet
is gebaseerd op de resultaten van CAS, en dus wat de effectiviteit van dit
systeem is. De vraag in welke mate gebruik van het CAS in een bepaald
geval heeft bijgedragen aan het voorkomen of bestrijden van criminaliteit
is dan ook complex. Ook in de wetenschap wordt benadrukt dat de
effectiviteit van systemen die predictive policing ondersteunen bij onze
politie moeilijk meetbaar zijn38. Dit is niet voorbehouden aan het CAS
maar ziet op elke vorm van informatie gestuurd politiewerk. Tegelijkertijd
is naar mate de politie meer technieken gebruikt als ondersteuning bij het
politiewerk, de vraag of de (wijze van) inzet van deze techniek ook
bijdraagt aan een betere taakuitvoering steeds relevanter. Er zal daarom
gestart worden met een onderzoek naar het meten van effectiviteit van dit
soort systemen in het politiewerk, waarbij CAS als voorbeeld gebruikt zou
kunnen worden.
Politiefunctie
De leden van de D66-fractie achten het van belang dat er een
duidelijke visie ten grondslag ligt aan het veiligheidsbeleid van de
regering ten aanzien van de functie die verschillende actoren in
het veiligheidslandschap vervullen. De motie van het lid Den Boer
(Kamerstuk 35 000 VI, nr. 79) riep de regering daarom op om in
samenwerking met de Wetenschappelijke Raad voor het
Regeringsbeleid (WRR) een visie te ontwikkelen. De aan het
woord zijnde leden zijn verheugd dat u daartoe gesprekken heeft
gevoerd met de WRR, die op dit moment bezig is met een
verkenning. Deze leden waren in eerste instantie wel verbaasd
niets terug te lezen over de rol van de buitengewoon opsporingsambtenaar (boa), terwijl de motie daar expliciet om vroeg en
voornoemde leden van mening zijn dat de rol van de boa en de
samenwerking tussen politie en boa’s een van de kernelementen
is in het huidige veiligheidsdebat. U gaf in de schriftelijke
antwoorden op vragen gesteld tijdens de eerste termijn van de
begrotingsbehandeling van het Ministerie van Justitie en
Veiligheid aan dat de samenwerking wel degelijk bij de
verkenning betrokken wordt. 7) Kunt u toelichten hoe dit aspect
37
38

Zie Tijdschrift voor de Politie, nummer 6/7, 2019, pagina 40 e.v.
Zie «Predicitve policing ontcijferd, een etnografie van het «Criminaliteits Anticipatie Systeem»
in de praktijk», Waardenburg, Sergeeva & Huysman, in Cahier Politiestudies, Jaargang 2020/1,
nr 54, pag.69 e.v.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

22

in de verkenning terugkomt, gegeven dat de WRR spreekt van
twee maatschappelijke trends39 – digitalisering en private
partijen die veiligheidstaken op zich nemen – die allebei los staan
van de samenwerking met boa’s? Kunt u tevens toelichten wat
het te verwachten tijdspad is van de verkenning en eventuele
vervolgstappen?
Antwoord vraag 7 D66: De WRR heeft naar aanleiding van de motie Den
Boer c.s, die een behoorlijke reikwijdte kent wat betreft de samenwerking
tussen publieke en private veiligheidsactoren, zelf bepaald eerst een
verkenning uit te voeren of het nodig is om de toekomst van de samenwerking tussen politie en andere veiligheidsactoren nader te doordenken.
Die verkenning loopt nu. Daarbij heeft de WRR heeft ervoor gekozen de
aandacht te vestigen op twee ontwikkelingen, namelijk de ontwikkeling
van de private veiligheidssector en de digitalisering in het veiligheidsdomein. Voorts ontwikkel ik gelijktijdig met de lopende BOA-pilots een
nadere verkenning op het BOA-stelsel passend binnen de politiefunctie. In
samenspraak met de WRR doe ik onderzoek naar de visie van burgers op
dit geheel, daarin heeft de kwestie van de boa in het veiligheidsdomein
een plaats. Ik streef ernaar de uitkomsten van mijn onderzoek tijdig aan de
WRR te leveren opdat zij daar kennis van kan nemen alvorens hij zijn
verkenning afrondt.
4. Vragen en opmerkingen vanuit de GroenLinks-fractie
Gebiedsgebonden Politiezorg (GGP) en politiecapaciteit
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met zorg kennisgenomen van de brief over GGP en politiecapaciteit. U beschrijft
dat er momenteel bij de GGP een onderbezetting is van 1.175 fte
is, wat met name de wijkgerichte aanpak onder druk zet.
Voornoemde leden vinden dit een zeer zorgelijke constatering. Zij
zijn van mening dat de agent een verbindende en preventieve rol
in de wijk moet hebben, maar dit lukt volgens het rapport van de
Inspectie Justitie & Veiligheid niet meer in middelgrote
gemeenten en plattelandsgebieden. U geeft aan dat door investeringen van het kabinet al sinds december 2017 bekend zou zijn
dat de politiecapaciteit door dit dal zou gaan. 1) Desalniettemin
vragen de aan het woord zijnde leden hoe de huidige situatie, van
een tekort van 1.175 fte bij de GGP, heeft kunnen ontstaan. U
geeft aan dat dit een weerslag is van kabinetsinvesteringen. Kunt
u dit toelichten? 2) Is het een bewuste keuze geweest van het
kabinet om het huidige tekort te laten ontstaan? Zo ja, wat is de
beredenering hierachter geweest? Zo nee, hoe heeft de huidige
onderbezetting desalniettemin kunnen ontstaan?
Antwoord vraag 1 en 2 GroenLinks, zie hiervoor het antwoord op vraag 1
SGP:
3) U noemt een aantal maatregelen om de huidige onderbezetting
bij de GGP te ondervangen, bijvoorbeeld het inzetten van
gecertificeerde medewerkers uit andere onderdelen. Hoewel dit
de meest acute tekorten zou kunnen ondervangen zien
voornoemde leden niet in hoe dit bijdraagt aan de verbindende
functie van de politie in de wijk. Immers, het opbouwen van
affiniteit met een wijk zal een politieagent maanden, zo niet jaren
kosten. De gecertificeerde medewerker die zo nu en dan een
GGP-dienst zal draaien zal de gewenste verbinding met de wijk
39

https://www.wrr.nl/actueel/nieuws/2020/09/09/wrr-verkent-noodzaak-tot-reflectie-taak-politie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

23

niet kunnen leggen. 4) De aan het woord zijnde leden vragen
daarom hoe u voornemens bent om de wijkgerichte aanpak van
de politie te borgen in het licht van de huidige tekorten? Kunt u
toelichten of van deze wijkgerichte aanpak een prioriteit wordt
gemaakt? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke stappen worden
hiertoe genomen?
Antwoord vraag 3–4 GroenLinks: ook in de huidige situatie is de lokale
verankering van de politie en het werk in de wijk onverminderd van
belang. Vanuit de basisteams werkt de politie dagelijks aan haar
verbinding met de wijk. De wijkagent vervult daarbij, als vooruitgeschoven post van het basisteam, een sleutelfunctie. Zoals ik in mijn brief
van 4 november jl.40 heb aangegeven, zorgt de inzetbaarheidsproblematiek in de basisteams ervoor dat er relatief een groter beroep op
wijkagenten wordt gedaan voor inzet in de 24/7 roosterdienst. De
aangekondigde maatregelen beogen de werk- en roosterdruk in de
incidentafhandeling te verlichten. Het wijkgerichte werken is en blijft de
basis van de politiezorg in ons land en hoewel er redenen genoeg zijn om
het inzetbaarheidsvraagstuk met aanvullende maatregelen verder te
verlichten totdat formatie en bezetting weer in evenwicht zijn, is het ook
goed om er nog eens op te wijzen dat bij alle problemen die er zijn, de
politie er vooralsnog wel in slaagt om dit overeind te houden. Dat is, het
zij nogmaals gezegd, zeker geen reden om achterover te leunen. Dat is
ook niet wat er gebeurd.
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat in de analyse
van de GGP het uitgangspunt van 1 wijkagent per 5.000 inwoners
volgens het ministerie wel gehaald wordt, maar het vervolgens
niet mogelijk is om te toetsen of de wijkagenten er ook aan
toekomen om 80% van hun tijd aan werkzaamheden ten behoeve
van de wijk in te zetten. Deze leden lezen in de brief de volgende
passage: «het is thans niet mogelijk om op basis van politieregistraties absolute aantallen te genereren waarmee de
80%-streefnorm kan worden getoetst». Dit behoeft nadere uitleg
voor de aan het woord zijnde leden. 5) Waarom kan de
80%-streefnorm niet worden getoetst? Hoe kan vervolgens wel
uit de urenregistratie van wijkagenten worden geconstateerd dat
«meer uren aan de wijk worden besteed dan in 2017»?
Antwoord vraag 5 GroenLinks: In het halfjaarbericht politie van 4 juli
201941 heb ik uiteengezet dat de Basisvoorziening Capaciteitsmanagement
(BVCM) niet geschikt is voor het generiek beantwoorden van de vraag of
een wijkagent 80% van de tijd in of voor de wijk werkzaamheden heeft
verricht. In die zin kan de 80%-streefnorm dus ook niet worden getoetst.
Daar staat tegenover dat het wel mogelijk is om door de jaren heen een
trend in de urenregistraties door wijkagenten te signaleren en deze te
duiden. Wijkagenten registreren in de periode 2017–2019 meer uren aan
wijkzorg. En in de veiligheidsmonitor zie je dat de burger een soortgelijke
trend signaleert maar dan vanuit het burgerperspectief. Beide trends zijn
waarneembaar en op zich goed nieuws, maar zijn daarmee nog steeds
geen voldoende betrouwbare en rapporteerbare indicator.
Voornoemde leden hebben kennisgenomen van het ontwerpbesluit houdende wijziging van het Besluit verdeling sterkte en
middelen politie in verband met de flexibilisering van de operationele inzet. Zij vinden het opmerkelijk dat u voorstelt om juist in
de context van een groot tekort bij de GGP, de korpschef de
40
41

Kamerstuk 29 628, nr. 985.
Kamerstuk 29 628, nr. 896.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

24

bevoegdheid te geven om 2% van de te realiseren operationele
sterkte niet te realiseren (de bandbreedte). 6) Kunt u toelichten
wat de verwachte invloed van dit besluit is op de huidige
tekorten in de operationele capaciteit? Kunt u toelichten waarom
ervoor gekozen is dit besluit juist nu voor te leggen?
Antwoord vraag 6 GroenLinks, zie hiervoor het antwoord op vraag 3 SP:
C2000
7) De leden van de GroenLinks-fractie hebben zich de afgelopen
tijd meermaals zorgen gemaakt over de transitieproblemen die
ontstonden met het C2000-systeem. Agenten moeten kunnen
rekenen op betrouwbare communicatiesystemen, dat kan zelfs
van levensbelang zijn. Wanneer is de laatste keer dat de politie
een klacht heeft ontvangen over het functioneren van het
C2000-communicatiesysteem? Zijn de problemen nu verholpen?
Antwoord vraag 7 GroenLinks: De afgelopen maanden is het aantal
klachten over het C2000-netwerk afgenomen, dankzij de inspanningen van
programma IVC de gebruikers en leveranciers. In antwoord op schriftelijke
vragen van het lid Van Dam (CDA)42 gaf ik eerder aan dat C2000 net als elk
mobiel netwerk te maken heeft met gebieden waar de dekking minder
goed is, onder andere als gevolg van de steeds veranderende gebouwde
omgeving. De meldingen die hierover dagelijks gedaan worden zijn
belangrijke input voor de zogeheten Dekkingsissuesprioriteringsprocedure
(DIPP) die hiervoor is ingericht. Dit is onderdeel van het regulier beheer
door de Landelijke Meldkamersamenwerking. Deze dekkingsproblemen
staan in beginsel los van de verbindingsproblematiek die nog in beperkte
mate voorkomt in het vernieuwde spraaknetwerk. Over de verdere aanpak
van deze restproblematiek informeer ik uw Kamer zodra het onderzoek
van TNO, waarover ik uw Kamer met mijn brief van 25 september jl.43
informeerde, gereed is.
Opleiding, discriminatie en integriteit
De leden van de GroenLinks-fractie hebben vernomen dat u de
opleidingsduur van het basispolitieonderwijs terug wilt brengen
van drie naar twee jaar, onder meer om de tekorten in capaciteit
sneller te kunnen ondervangen. 8) Kunt u toelichten wat de
invloed van deze wijziging zal zijn op de kwaliteit van het
politieonderwijs? Kunt u toelichten op basis waarvan u heeft
besloten een langere opleidingsperiode voor aspiranten in te
ruilen voor een snellere capaciteitsuitbreiding? Voorziet u
potentiële problemen als gevolg van de verkorting van de
opleidingsduur? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke problemen
voorziet u en hoe anticipeert u hierop?
Antwoord vraag 8 GroenLinks: Vooropgesteld moet worden dat er geen
concessies gedaan worden aan de kwaliteit van de basispolitieopleiding.
De verkorting van de doorlooptijd van de opleiding wordt mogelijk
gemaakt door een andere organisatie van het onderwijs. De opleiding
wordt flexibel en efficiënt ingericht door gebruik te maken van slimme
leerroutes en blended learning: de combinatie van klassikaal leren met
afstandsleren en e-learning. Aspiranten halen in kortere tijd hun diploma
en zijn ze sneller inzetbaar als politiemedewerker.

42
43

Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 188.
Kamerstuk 25 124, nr. 106.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

25

De nieuwe basispolitieopleiding sluit aan bij de wens van de Politieacademie en de politie om de basisopleiding toekomstbestendig en flexibel te
maken en beter te laten aansluiten bij de ontwikkelingen in de taakuitvoering van de politie. De politie en de Politieacademie hebben de
afgelopen periode gezamenlijk gewerkt aan het curriculum en het
begeleidingsmodel voor de nieuwe basispolitieopleiding. In week 5 van
2021 kan de eerste pilotgroepen van start gaan. Na de pilotfase en de
evaluatie van de pilot is er ruimte om eventuele verbeteringen aan te
brengen en zullen de aspiranten in week 17 van 2021 kunnen starten met
de vernieuwde basispolitieopleiding. Hierover heb ik uw Kamer geïnformeerd met mijn brief van 24 juni 202044.
9) De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse
kennisgenomen van het halfjaarbericht. Zij constateren dat «zal
worden onderzocht welke meerwaarde specialisatie kan hebben
bij het verbeteren van de aanpak van discriminatie». De aanname
die ten grondslag ligt aan dit onderzoek lijkt te zijn dat specialisatie op de aanpak van discriminatie eventueel ook geen
meerwaarde zou kunnen hebben. Kunt u toelichten hoe dit
onderzocht gaat worden? Hoe wordt bepaald of het specialiseren
in de aanpak van discriminatie een meerwaarde heeft? Waarom
gaat u ervan uit dat meer specialisme in het aanpakken van
discriminatie ook geen meerwaarde zou kunnen hebben?
Antwoord vraag 9 GroenLinks: Ik zou willen aangeven de meerwaarde van
specialisatie op voorhand niet eng te willen interpreteren. Meerwaarde
kan bijvoorbeeld worden gedefinieerd in termen van tevredenheid van het
slachtoffer en (h)erkenning van een incident als een discriminatiefeit. De
politie werkt op dit moment de opzet voor de pilot die begin 2021 start.
Overeenkomstig de motie Paternotte c.s. en het besprokene tijdens het
AO Discriminatie van 10 december jl. wordt de Tweede Kamer hierover
nog nader bericht. Onder meer voor deze pilot heb ik recentelijk ook
aanvullend budget beschikbaar gesteld.
10) Daarnaast constateerden voornoemde leden dat om risico’s
voor de integriteit van een kandidaat-politieambtenaar in beeld te
brengen in sommige gevallen gekeken gaat worden naar diens
directe omgeving. Kunt u toelichten in welke gevallen dit zal
gebeuren? Naar welke aspecten van iemands directe omgeving
zal er gekeken worden?
Antwoord vraag 10 GroenLinks: Alleen de politieambtenaren die
werkzaamheden verrichten met een verhoogd integriteitsrisico voor de
politie worden onderworpen aan een omgevingsonderzoek, bij aanvang
van de werkzaamheden en gedurende de werkzaamheden. Bij het
omgevingsonderzoek worden bij het onderzoek naar de betrouwbaarheid
tevens justitiële gegevens (art 1a Wjsg), politiegegevens (art. 8, 9, 10 en 13
Wet politiegegevens) en gegevens uit open bronnen geraadpleegd. De
directe omgeving is afgebakend tot diens partner, diens eerstegraads
bloedverwant in neergaande lijn voor zover 12 jaar of ouder, of dienst
inwonende eerste graad bloedverwant in opgaande lijn. Ook kunnen
derden, mits ouder dan 12 jaar, betrokken worden in het omgevingsonderzoek indien er aanwijzingen zijn dat er een relatie van bijzondere aard
is met de betrokkene. Deze aanwijzingen zijn verkregen op basis van het
onderzoek naar de betrouwbaarheid van de betrokkene.45 Dit alles is
onderdeel van de nieuwe Wet screening ambtenaren politie en politie-

44
45

Kamerstuk 29 628, nr. 962.
Stb. 2020, nr. 412.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

26

externen waarvan de verwachting is dat deze in de tweede helft van 2021
in werking treedt.
Voorts hebben voornoemde leden vragen over de computersystemen van de politie naar aanleiding van het onderzoek van Bits
of Freedom gepubliceerd in dagblad Trouw, d.d. 19 november
2020.46 In totaal scoort 89 procent van de applicaties een
onvoldoende, blijkt uit een rapport van de politie zelf. Het gaat
bijvoorbeeld om applicaties waarmee agenten iemands identiteit
kunnen controleren of waarmee aangiftes en verhoren worden
opgenomen. De aan het woord zijnde leden vinden het simpelweg
schokkend dat de computerapplicaties niet aan de eigen beleidsregels noch aan de Wet politiegegevens voldoen. De handhavers
van de wet voldoen daarmee niet aan de wet. Dit tornt enorm aan
het vertrouwen van burgers in de politie. Ook voor politieagenten
zelf wekt dit geen vertrouwen. Corrupte agenten kunnen hierdoor
nog steeds informatie doorspelen aan criminelen. 11) Wat gaat u
met deze constateringen doen? Hoe heeft het zover kunnen
komen? Wie moet dit gaan oplossen? In welk tijdspad? Hoeveel
geld is hiermee gemoeid?
Antwoord vraag 11 GroenLinks, zie hiervoor het antwoord op vraag 4 D66:
Politiehonden
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van
de televisie-uitzending van Zembla van 16 november 2020 over
de inzet van de politiehond. Daarin merkt het televisieprogramma
op dat er geen duidelijke ambtsinstructies zijn over de inzet van
de politiehond, terwijl de hond het één na hoogste geweldsmiddel is van de politie. 12) Herkent u dit verschil ten opzichte
van andere geweldsmiddelen als de wapenstok en het stroomstootwapen? Wanneer ontving het ministerie voor de eerste keer
signalen over het gebrek aan regelingeving en onvolledigheid van
de Ambtsinstructies? Waarom is hier nooit op geacteerd?
Antwoord vraag 12 GroenLinks: In 2009 heeft de Nationale ombudsman in
een rapport de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in
overweging gegeven in nadere regelgeving vast te leggen wanneer en
onder welke voorwaarden tot de inzet van een diensthond mag worden
overgegaan47.
Naar aanleiding van dit signaal is een werkgroep ingesteld die in
december 2009 in het rapport «De gebeten hond» een voorstel heeft
gedaan voor een nadere precisering.
In aanvulling op artikel 15 van de geldende Ambtsinstructie worden in de
praktijk sedertdien de aanbevelingen uit het rapport gevolgd.
De algehele herziening van de Ambtsinstructie werd daarom aangegrepen
om de inzet van honden als geweldmiddel nader te normeren in de
regelgeving. Ik verwijs u in dit verband graag naar de nota van toelichting
en het ontwerpbesluit dat op 20 december 2018 ter kennisneming aan uw
Kamer is aangeboden.48

46

https://www.trouw.nl/binnenland/agent-werkt-met-apps-die-niet-aan-de-wetvoldoen~b7b5bb92/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F.
47
Rapport nr. 2009/076.
48
Kamerstuk 34 641, nr. 9.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

27

13) Ook zijn er vragen te stellen hoeveel controle er valt uit te
oefenen op een politiehond. Het blijven immers dieren. Hoe vaak
worden incidenten gemeld vanwege de inzet van de politiehond?
Wat is uw algehele reactie op de inhoud van deze televisieuitzending?
Antwoord vraag 13 GroenLinks: Geweldgebruik ziet er nooit mooi uit en
de beelden in de uitzending bieden voldoende aanleiding om over de
wijze van inzet verder na te denken. Ik heb hierover contact gezocht met
de politie en de gesprekken hierover zijn gaande.
De politiehond is inderdaad één van de zwaarste geweldsmiddelen. Reden
waarom de inzet goed gereguleerd dient te zijn. De honden dienen zeer
goed getraind te zijn en de hondengeleider moet goed weten wat onder
welke omstandigheden een gepaste inzet van dit geweldsmiddel is. De
politiehond is een noodzakelijk geweldsmiddel van de politie. De hond is
door zijn geleider te controleren door het gebruik van een lijn en op een
commando. Dat kan ook een fysieke handeling zijn waarbij de geleider
ervoor zorg draagt dat het bijten stopt. Deze vaardigheid maakt deel uit
van het certificeringsprogramma.
Iedere geweldsaanwending49 door de politie moet worden gemeld (artikel
17 Ambtsinstructie), dat geldt ook voor het gebruik van een politiehond
als geweldsmiddel.
De politie registreert de melding van de inzet van politiehonden als
geweldmiddel als volgt.
Wanneer een hondenbeet letsel heeft veroorzaakt, wordt dit op basis van
artikel 17, derde lid, van de Ambtsinstructie vastgelegd in een geweldsregistratie50. Wanneer een hondenbeet niet tot letsel heeft geleid dan wordt
de melding vastgelegd in een geweldsmutatie. In 2019 zijn in totaal 357
inzetten van politiehonden geregistreerd. In 2020 zijn in totaal 308 inzetten
van politiehonden geregistreerd.
Tevens vragen de leden van de GroenLinks-fractie aandacht voor
de casus van de Poolse Arthur in de televisie-uitzending van
Zembla. Voornoemde leden hebben schroom individuele casussen
te bespreken, maar vinden de ernst van de aan het licht gekomen
casus dusdanig dat zij hiertoe toch overgaan. 14) Waarom werd
de klacht van Arthur tegen de hondengeleider afgewezen? Wat
maakt de inzet van de politiehond proportioneel in deze casus
volgens het OM? Waarom heeft de hondengeleider überhaupt de
politiehond ingezet tegen Arthur? De aan het woord zijnde leden
verwachten een uitgebreide reactie van u op dit punt.

49

Onder aanwenden van geweld wordt verstaan: het gebruiken van geweld, waaronder mede
wordt verstaan het gebruik van een geweldmiddel. In verband met de melding op grond van
artikel 17 valt het ter hand nemen van het vuurwapen eveneens onder het aanwenden van
geweld tenzij het vuurwapen standaard in de hand of over de schouder wordt gedragen.
50
De hovj toetst of de geweldsaanwending op basis van artikel 17 lid 3 geregistreerd moet
worden. Dat is het geval indien:
a. het aanwenden van geweld de dood dan wel lichamelijk letsel van meer dan geringe
betekenis heeft veroorzaakt;
b. gebruik is gemaakt van een vuurwapen, of
c. het aanwenden van geweld naar het oordeel van de hulpofficier van justitie daartoe
aanleiding geeft.
De door de hovj geregistreerde geweldsaanwendingen worden door de politiechef beoordeeld. Als registratie niet noodzakelijk is, dan maakt de hovj een geweldsmutatie op van de
geweldsaanwending.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

28

Antwoord vraag 14 GroenLinks: Ik kan niet ingaan op individuele gevallen.
In het algemeen staat het oordeel van het Openbaar Ministerie ten
aanzien van de rechtmatigheid van het gebruik van geweld door de
politie, niet aan klachtbehandeling in de weg.
Het kader van klachtrecht is ook breder dan alleen het toegepaste geweld.
Klachten over politiegeweld worden namelijk niet uitsluitend op rechtmatigheid maar ook aan behoorlijkheid (van het gehele overheidsoptreden)
getoetst. Klachtbehandeling biedt een moment van reflectie dat naast het
herstel van vertrouwen van de burger, tevens kan bijdragen aan de
verdere professionalisering van politieoptreden.
Naast het tijdig indienen van een klacht, staat het een persoon die het
politiegeweld heeft ondergaan, vrij om hiervan aangifte te doen. Over een
eventuele sepotbeslissing van het Openbaar Ministerie kan worden
geklaagd bij het Gerechtshof.
Verward gedrag
15) Tot slot willen de leden van de GroenLinks-fractie aandacht
vragen voor de politiecapaciteit die uitgaat naar personen met
verward gedrag. U schrijft op antwoord van vraag 64, gesteld
tijdens de begrotingsbehandeling van Justitie & Veiligheid, dat
«de aard en omvang van dit vraagstuk goed in beeld» is. Echter,
de desbetreffende bewindspersonen van Justitie en Veiligheid en
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, stellen in de brief van
6 november 2020 (Kamerstuk 25 424, nr. 558) dat het «nog niet
mogelijk is gebleken om de aard en de exacte omvang van het
probleem scherp te krijgen» betreffende het tekort aan
beschikbare en passende beveiligde zorg voor de hoog risicodoelgroep. Wat is het nu? Welke verklaring heeft u voor de toegenomen politiecapaciteit die uitgaat naar personen met verward
gedrag? 16) Hoeveel intramurale zorg is in de GGZ afgebouwd en
is tegelijkertijd de bekostiging van ambulante begeleiding
toegenomen? Kunt u dit kwantificeren?
Antwoord vraag 15 en 16 GroenLinks: Ten eerste de vraag naar de
toegenomen politie inzet in relatie tot de E33 meldingen. Welk beslag deze
legt op de politiecapaciteit is niet inzichtelijk, wel zien we de afgelopen
periode ondanks de gezamenlijke inspanningen een toename van het
aantal E33-meldingen, wat een zorgwekkend signaal is en ook nadrukkelijk
de aandacht heeft. Het betreft brede groep personen met verward gedrag
die, zoals herhaaldelijk aan uw Kamer is gemeld, zeer divers is samengesteld. Ik en de Staatssecretaris van VWS en andere partners werken
daarnaast al enkele jaren samen om een integrale persoonsgerichte
aanpak te realiseren wat betreft de brede groep «personen met verward
gedrag». Hierbij zijn vijf landelijke prioriteiten aangemerkt, waarover uw
Kamer in juli jl. is geïnformeerd. Een daarvan is het beter in zicht krijgen
van de omvang van deze doelgroep en hun behoefte qua zorg- en
ondersteuning.
Binnen deze groep is er ook een groep met een hoog (veiligheids)risico.
Dit betreft een groep mensen van 850–1.450 personen. Voor deze tweede
bedoelde groep speelt ook het probleem van de beschikbaarheid van
beveiligde zorg. De omvang van de (beschikbare) capaciteit was niet
bekend, daarom wordt op dit moment een dashboard beveiligde bedden
ontwikkeld. Het doel van het dashboard is het geven van «real time»
inzicht in het aanbod van (beschikbare) beveiligde zorg, zodat mensen
met een behoefte aan beveiligde zorg altijd opgenomen kunnen worden.
Tevens zal er een landelijk coördinatiepunt ingesteld worden. Binnen dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

29

landelijk coördinatiepunt kunnen knelpunten die aan de hand van het
dashboard naar boven komen bespreekbaar gemaakt worden en bij
schrijnende casuïstiek op zoek gegaan worden naar een oplossing. De
inrichting van het dashboard en het landelijk coördinatiepunt is
vastgelegd in een bestuurlijk convenant van alle betrokken partijen, dat
6 november jl. is ondertekend en aan uw Kamer toegezonden.
Met betrekking tot de vraag over de intramurale ggz merk ik op dat de
Tweede Kamer jaarlijks door de Staatssecretaris van VWS wordt geïnformeerd over de afbouw van de klinische capaciteit en de opbouw van de
ambulante zorg en ondersteuning met de Monitor Ambulantisering. Het
rapport geeft uitgebreid inzicht in de ontwikkelingen die zich hebben
voorgedaan. Het rapport (over 2019) wordt in februari 2021 verwacht.
5. Vragen en opmerkingen vanuit de SP-fractie
1&2) De leden van de SP-fractie hebben al vaak hun zorgen geuit
over de staat van onze politie. Zij zien dat de politieacademies de
toegenomen vraag niet aankunnen, niet in de laatste plaats
omdat daar de afgelopen jaren fors minder mensen werkzaam
zijn door bezuinigingen. Het grote aantal aspiranten, in
verhouding tot agenten met meerdere jaren ervaring, zal de
samenstelling van het korps verder veranderen. Kunt u daarop
reflecteren? U geeft aan dat de politie weer op volledige sterkte
is in 2024, maar daarbij wordt niet ingegaan op dit verschil. Of
bent u van mening dat ervaring op straat geen verschil maakt?
Antwoord vragen 1 en 2 SP: De komende jaren worden grote aantallen
aspiranten opgeleid om de politiemedewerkers die met pensioen gaan te
vervangen en de uitbreiding van de operationele bezetting te kunnen
realiseren. De Politieacademie is daartoe de afgelopen jaren versterkt. De
politie is op weg naar een nieuw evenwicht tussen operationele formatie
en bezetting in 2024–2025, ook binnen de GGP. Voorzien is dat vanaf 2024
het aantal aspiranten in de operationele bezetting weer zal afnemen.
Het is evident dat de instroom van grote aantallen nieuwe, jongere
medewerkers gevolgen heeft voor de samenstelling van de politie. De
politie wordt meer divers in de breedste zin van het woord. Ook zal de
inzetbaarheid naar verwachting stijgen, omdat jongere medewerkers in
het algemeen fitter zijn. Verder nemen jonge medewerkers nieuwe kennis
mee, waaronder over het digitale domein. Tegelijkertijd verlaten ervaren
medewerkers de politie. In de komende jaren zijn er echter ruim
voldoende ervaren medewerkers bij de politie werkzaam waarvan de
nieuwe collega’s kunnen leren.
Nu lezen voornoemde leden dat er gestuurd moet worden op
flexibiliteit en efficiëntie. Deze leden zijn altijd extra op hun
hoede als deze termen worden gebruikt. Nu begrijpen zij dat er
gekozen mag worden voor een onderbezetting van 2% in de
formatie, en dat de vrijgekomen middelen dan elders mogen
worden ingezet. De aan het woord zijnde leden vinden dit een
onbegrijpelijke keuze, helemaal in een tijd waarin de capaciteit
en middelen al schaars zijn. 3) Waarom is er niet gekozen om
sowieso extra middelen toe te zeggen, zoals voorgesteld in het
amendement van het lid Van Raak (Kamerstuk 35 570 VI, nr. 6),
ingediend bij de behandeling van de begroting van het ministerie
Justitie en Veiligheid voor het jaar 2021? Ziet u ook het risico dat
agenten straks elders worden ingezet terwijl zij ook gebaat zijn
bij bijvoorbeeld vaste collega’s, en dat er concessies gedaan
kunnen worden op de sterkte omdat er elders financiële tekorten
zijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

30

Antwoord vraag 3 SP, tevens antwoord op vraag 6 Groenlinks: De
voorgestelde bandbreedte, die aansluit bij de aanbevelingen van de
commissie Evaluatie Politiewet 201251 en het in 2017 uitgebrachte
Interdepartementaal Beleidsonderzoek effectiviteit politie52, stelt de politie
in staat de beschikbare middelen flexibeler en doelmatig in te zetten. De
bedoeling is dat de politie zo beter regionaal en lokaal maatwerk kan
leveren, waardoor de politiezorg beter kan aansluiten bij de regionale en
lokale veiligheidsproblematiek. De regioburgemeesters, het College van
procureurs-generaal en de korpschef hebben eerder aangegeven
verheugd te zijn met de introductie van de bandbreedte. In antwoord op
vragen van de fractie van het CDA ben ik ingegaan op de vraag of in de
huidige tijd geen uitzondering op deze bevoegdheid dient te worden
gemaakt Naast flexibilisering zet dit kabinet in op de structurele
versterking van de politie. Daarom is de operationele formatie uitgebreid
met ruim 2.400 fte, qua bezetting te bereiken in 2025.53
De leden van de SP-fractie hebben enkele vragen over de Wwm
en bijbehorende lagere regelgeving. De huidige wet is namelijk
verouderd, ingewikkeld, nauwelijks te handhaven en leidt in de
praktijk tot gevaarlijke situaties; dat horen voornoemde leden
van deskundigen. 4) Bent u er bijvoorbeeld van op de hoogte dat
in de Circulaire wapens en munitie, het Besluit wapens en
munitie en de Regeling wapens en munitie teksten staan met
verwijzingen naar paragrafen die al lang niet meer bestaan en dat
dit ertoe leidt dat er dagvaardingen geschreven worden waarin
verwezen wordt naar wetsartikelen die al jaren niet meer van
toepassing zijn maar nooit uit de wet verwijderd zijn? Zo ja, vindt
u dit wenselijk? Zou er niet eens goed gekeken moeten worden
naar het «dode hout» in deze stukken en ze zo nodig op te
schonen?
Antwoord vraag 4 SP: Ik herken mij niet in het beeld dat door de SP
geschetst wordt. De Wet wapens en munitie is in de afgelopen jaren
enkele malen gewijzigd zodat aan de meest recente inzichten rond
veiligheid en zorgvuldigheid voldaan wordt. Dat in dagvaardingen naar
niet bestaande of verkeerde artikelen wordt verwezen doet daar niets aan
af. Ik informeer uw Kamer op korte termijn over de uitkomsten van de
verkenning naar verdere actualiseringsmogelijkheden voor de Wet
wapens en munitie zoals toegezegd in mijn brief van 6 mei dit jaar54.
Voorts wijzen de leden van de SP-fractie op het feit dat een flink
deel van de huidige regels (ook regels die strafrechtelijke
consequenties kunnen hebben) niet opgenomen is in een wet in
formele of materiële zin, maar staat in een beleidsdocument (de
Circulaire wapens en munitie). 5) Vindt u deze situatie acceptabel? Bent u bereid dit probleem, dat al sinds de invoering van
de Wwm bestaat, te corrigeren in het kader van rechtszekerheid?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord vraag 5 SP: De Circulaire Wapens en Munitie geeft beleidsregels over de toepassing van de bevoegdheden uit de Wwm-regelgeving.
Voor een aantal onderwerpen zijn grondslagen voor deze toepassingen
opgenomen in het Besluit wapens en munitie en recente wijzigingen van
de Regeling wapens en munitie. Voor verdere beantwoording van deze
vraag verwijs ik naar het antwoord op vraag 24 van het CDA. In het daarin
51

Kamerstuk 29 628, nr. 743.
Kamerstuk 29 628, nr. 699.
53
Kamerstuk 29 628, nr. 985.
54
Kamerstuk 33 033, nr. 28.
52

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

31

beschreven traject zal worden beoordeeld of verdere aanvulling van de
regelgeving nodig is.
Specifieke aandacht willen de aan het woord zijnde leden vragen
voor het vraagstuk van sprekend op vuurwapens gelijkende
voorwerpen (nepvuurwapens). Dit zorgt nu namelijk in de praktijk
voor veel problemen. Ter illustratie: een echte Kalashnikov mag je
bezitten als deze is gedeactiveerd en gecertificeerd. Ook een
alarmpistool, antieke revolver of speelgoedpistool is toegestaan.
Maar het bezit van een plastic bouwmodel of een airsoftapparaat
is illegaal. 6) Ziet u ook in dat dit onduidelijke onderscheid leidt
tot gevaarlijke situaties op straat omdat de politie nauwelijks kan
beoordelen of het (nep)vuurwapen is toegestaan of niet? En dat
het vervolgens leidt tot lange rechtszaken die ook het OM en
rechters veel tijd kosten? Vindt u het huidige beleid houdbaar? Zo
ja, waarom? Op dit moment is het bezit van nepvuurwapens
strafbaar, maar zou het niet beter zijn, net zoals in bijna alle
andere Europese landen al het geval is, om het draagverbod
leidend te maken, waarbij het «in het openbaar voorhanden
hebben» verboden wordt in plaats van het bezit? Zo nee, waarom
niet? Als nepvuurwapens namelijk niet meer gedragen mogen
worden op de openbare weg, met uitzondering van speelgoed,
gedragen door kinderen onder de 13, dan komt de nadruk te
liggen op het ongewenste gedrag, namelijk het dreigen met een
vuurwapenachtig voorwerp. Deelt u deze opvatting? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord vraag 6 SP: Zogenaamde categorie I onder 7 wapens zijn
«andere door Onze Minister aangewezen voorwerpen die een ernstige
bedreiging van personen kunnen vormen of die zodanig op een wapen
gelijken, dat zij voor bedreiging of afdreiging geschikt zijn» (artikel 2, lid 1,
Categorie I onder 7, van de Wet wapens en munitie). Deze wapens zijn
verboden. Ik ben de mening toegedaan dat aanpassing van deze bepaling
zeer ongewenst is omdat anders bepaalde ongewenst te achten
voorwerpen die op echte vuurwapens gelijken, en voor bedreiging of
afdreiging geschikt zijn, niet meer van de Nederlandse markt geweerd
kunnen worden. Bovendien is het niet op voorhand te zeggen welke
voorwerpen dat in de toekomst zullen zijn.
Voor gedeactiveerde vuurwapens geldt dat zij – mits aan alle voorwaarden
voldaan is – weliswaar vergunning vrij voorhanden gehouden mogen
worden; voor deze voorwerpen bestaat wel degelijk een draagverbod.
Omdat zij voor bedreiging of afdreiging geschikt zijn mogen zij niet in de
openbare ruimte getoond worden.
7) Kunt u voorts voor de leden van de SP-fractie verduidelijken
hoe het nu precies zit met machetes. Vallen deze wapens nu wel
of niet onder wapens van categorie 4 van de Wwm? Het klopt
toch dat deze wapens op dit moment niet onder categorie 4
vallen en dus in principe aan kinderen (personen onder de 18)
verkocht mogen worden? Acht u dat wenselijk? Kortom, er zijn
veel vragen en zorgen over de regels rondom wapens en munitie.
Zou dit niet eens grondig herzien moeten worden?
Antwoord vraag 7 SP: Normaal gesproken zullen machetes onder
categorie IV sub 2° van de Wet wapens en munitie geschaard worden.
Maar als een op een machete gelijkend voorwerp door de aard en de
samenstelling van het materiaal waaruit het is vervaardigd, niet dan wel
slecht detecteerbaar is door metaaldetectoren of andere elektronische

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

32

detectieapparatuur, valt deze onder categorie I sub 7°. Het dragen van
machetes is dus hoe dan ook niet toegestaan.
In de Kamerbrief van 11 november 202055 van de Minister voor Rechtsbescherming en ondergetekende hebben wij toegezegd een wetsvoorstel
voor te bereiden om de verkoop van legale messen aan minderjarigen te
verbieden en tevens elke vorm van onduidelijkheid weg te nemen dat het
dragen van alle messen en andere steekwapens in de openbare ruimte
verboden is. De onduidelijkheid die momenteel bestaat heeft betrekking
op legale gebruiksmessen, zoals keukenmessen. Het dragen van machetes
is zoals aangegeven dus zonder meer verboden. Bij de ontwikkeling van
dit wetsvoorstel en de doordenking ervan (afbakening, vrijstellingen) zal ik
de belanghebbende partijen nauw betrekken.
8) Bent u bereid om de Wwm, de Regeling, het Besluit en de
Circulaire onafhankelijk door te laten lichten door een commissie
van externe deskundigen, zodat zij dan kunnen adviseren over de
pijnpunten, verbeterpunten, oplossingen en mogelijkheden en
over hoe de Wwm en onderliggende regels en besluiten in lijn met
de Europese regelgeving gebracht kunnen worden? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord vraag 8 SP is beantwoord bij vraag 24 van het CDA.
6. Vragen en opmerkingen vanuit de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben onder dankzegging
kennisgenomen van de toegezonden stukken. Zij maken graag
gebruik van deze gelegenheid om alle politiemensen te bedanken
voor hun inzet het afgelopen jaar, waarin veel van de politie is
gevraagd. Deze leden vinden het positief dat als blijk van
waardering tot een eenmalige bonus van 300 euro netto wordt
overgegaan. 1) Heeft iedereen deze bonus intussen ontvangen?
Zo nee, gaat dit nog voor het einde van dit jaar lukken?
Antwoord vraag 1 ChristenUnie: De eenmalige uitkering van € 300 netto
wordt tegelijk met de salarisbetaling in december uitgekeerd. Dat betekent
dat alle politiemedewerkers die aanspraak maken op de uitkering deze
voor het einde van het jaar zullen ontvangen.
Gebiedsgebonden Politiezorg (GGP) en politiecapaciteit
2) Ten aanzien van de politiecapaciteit constateren de leden van
de ChristenUnie-fractie dat deze al lange tijd onder druk staat. Zij
zijn zich ervan bewust dat ook politiek-bestuurlijke besluiten,
zoals het voorstelbare besluit voor een verbod op consumentenvuurwerk bij de aankomende jaarwisseling, invloed hebben op de
werkdruk van onze politie. Hoe kan de politie in deze specifieke
casus worden ondersteund in de handhaving richting en tijdens
de jaarwisseling? Is de huidige verbodsbepaling daarbij
voldoende toereikend?
Antwoord vraag 2 ChristenUnie is beantwoord bij vraag 1 en 2 VVD.

55

Kamerstuk 28 684, nr. 637.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

33

Halfjaarbericht Politie
3) De leden van de ChristenUnie-fractie herhalen de oproep die zij
deden bij de behandeling van de begroting van het Ministerie van
Justitie en Veiligheid voor het jaar 2021 om de ambities uit de
Veiligheidsagenda ten aanzien van het aantal bij het OM aangeleverde zaken op het gebied van mensenhandel niet af te schalen.
Zij zouden dit gezien de motie van de leden Segers en Asscher
(Kamerstuk 35 300, nr. 25) over structureel tien miljoen euro
extra ten behoeve van de AVIM, en de motie van de leden Van der
Graaf en Kuiken (Kamerstuk 29 628, nr. 952) over een actieplan
om verzuim en uitstroom terug te dringen bij de AVIM, een
onwenselijke uitkomst vinden. Voornoemde leden vragen u de
Kamer te blijven informeren over de voortgang van de realisatie
van de 58 fte, en specifiek ook in het geval dat er knelpunten
ontstaan.
Antwoord vraag 3 ChristenUnie: De oproep van enkele leden van uw
Kamer om de ambitie uit de Veiligheidsagenda ten aanzien van het aantal
OM-verdachten mensenhandel niet af te schalen is gehoord. Zoals
aangegeven in de brief over opsporing en vervolging mensenhandel d.d.
18 november jl.56 als ook naar aanleiding van de vragen tijdens de laatste
begrotingsbehandeling, heeft de Staatssecretaris aangegeven vast te
houden aan haar ambities op het terrein van mensenhandel. Er vindt
overleg plaats met OM, politie en lokaal bestuur over de wijze waarop
deze ambitie ingevuld kan worden. De uitkomsten van deze gesprekken
zullen in het voorjaar van 2021 besproken worden in het Landelijk Overleg
Veiligheid en Politie (LOVP).
Daarnaast zal ik uw Kamer, zoals ook eerder toegezegd tijdens het
Algemeen Overleg Mensenhandel van 5 december 2019 (Kamerstuk
28 638, nr. 178), tweemaal per jaar informeren over de voortgang van de
realisatie van de capaciteitsuitbreiding van de Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM) naar aanleiding van motie
Segers-Asscher (10 miljoen).
Overig
4) De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of er inzicht is in
de eerste beleving van politieagenten en andere handhavers over
de handhaving van de Tijdelijke wet maatregelen covid-19, meer
in het bijzonder de mondkapjesplicht.
Antwoord vraag 4 ChristenUnie: Deze nieuwe verplichting is te kort van
kracht om daar nu al een uitspraak over te doen.
5) De aan het woord zijnde leden vragen of testcapaciteit, meer
in het bijzonder sneltestcapaciteit voor de politie, op orde is.
Kunnen politiemensen aanspraak maken op sneltesten, teneinde
ook de uitval als gevolg van onnodig lang wachten op een
testuitslag te voorkomen?
Antwoord vraag 5 ChristenUnie: Sinds 30 november heeft de politie
toegang tot snelteststraten die zijn opgezet door een commerciële partij.
Hierdoor kunnen politieagenten aanspraak maken op een sneltest
teneinde onnodig lang wachten op een testuitslag te voorkomen en is de
capaciteit van het testen vergroot. Hierover zijn ook Kamervragen door

56

Kamerstuk 28 638, nr. 184.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

34

het lid Van Raak (SP) gesteld die ik 20 november jongstleden heb
beantwoord57.
6) De leden van de ChristenUnie-fractie lezen en krijgen verschillende signalen van politieagenten die zich grote zorgen maken
over het gebruik van lachgas en designerdrugs, zoals 3-MMC.
Wanneer kan de Kamer de wetgeving verwachten om deze drugs
als verboden middelen aan te merken?
Antwoord vraag 6 ChristenUnie: Het wetsvoorstel om Nieuwe Psychoactieve Stoffen (NPS) onder de Opiumwet te plaatsen kan ervoor zorgen dat
drugs zoals 3-MMC sneller aan banden worden gelegd. Voor het
wetsvoorstel NPS en het lachgasbesluit geldt dat thans de uitvoeringsconsequenties, inclusief de budgettaire gevolgen, worden bezien. Als die
uitvoeringsconsequenties en hun budgettaire gevolgen kunnen worden
opgelost, kan de voorbereiding richting advisering Raad van State worden
voortgezet. De gesprekken met het Ministerie van VWS zijn hierover nog
gaande.
7) De leden van de ChristenUnie-fractie hebben vaker aandacht
gevraagd voor de situatie van politiemensen met PTSS en hun
omgeving. Kunt u aangeven hoe opvolging wordt gegeven aan de
gewijzigde motie van het lid Helder (Kamerstuk 35 570 VI, nr. 83)
en de motie van de leden Van Toorenburg en Van Dam (Kamerstuk
35 570 VI, nr. 44) die deze week door de Kamer zijn aangenomen?
Voornoemde leden vragen naar de voortgang van de herziening
van het stelsel van beroepsziekten. Meer in het bijzonder vragen
zij naar de voortgang op het punt van het betrekken van het
thuisfront. Deze leden weten dat u dit op de radar heeft en
vragen of al inzichtelijk is hoe, conform de toezegging tijdens het
notaoverleg politie op 15 oktober 2020 (Kamerstuk 29 628,
nr. 987), de positie van naasten nog meer aandacht kan krijgen?
Antwoord vraag 7 ChristenUnie: Het thuisfront heeft een belangrijke rol bij
het vroegtijdig herkennen en bespreekbaar maken van psychosociale
problemen. In het programma bijzondere zorg is in meerdere projecten
aandacht voor het thuisfront. Hierbij is ook gekeken naar de wijze waarop
het Ministerie van Defensie dit onderwerp benadert. De partner en de
kinderen van de (oud-)medewerker kunnen in de toekomst gemakkelijker
bij informatie wanneer zij vragen en/of zorgen hebben. Hierbij zal ook
aandacht zijn voor een contactpunt indien zij zelf ondersteuning/hulp
nodig hebben. Dan gaat het om professionele ondersteuning (waaronder
geestelijke ondersteuning), sociaal-medische zorg en begeleiding en
advies rond de sociale zekerheid. Daarnaast is er een loket 24 uur per dag
en zeven dagen per week bereikbaar en beschikbaar voor hulpvragen en
informatie. Gelet op de bijzondere zorgplicht zal ook voor de
oud-medewerkers en het thuisfront een centraal punt ingericht worden.
Dit betreft een loket voor oud-medewerkers en een webpagina. Bij dit
centrale punt kan de oud-medewerker, maar ook het thuisfront, onder
andere terecht voor informatie over de zorg die zij kunnen ontvangen,
begeleiding bij aanvragen voor de erkenning van de dienstgerelateerde
aandoening als beroepsziekte, ondersteuning bij vergoeding van de
medische kosten, aanvragen van een uitkering op basis van de sociale
zekerheidswetgeving, dan wel het geldend maken van rechtspositionele
aanspraken van de dienstgerelateerde aandoening en voor advies over
revalidatie en re-integratie.

57

Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 870.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

35

8) Een half jaar geleden werd in antwoord op vragen van de leden
van de ChristenUnie-fractie gesteld dat van de 15 fte die er voor
geestelijke verzorging beschikbaar is, deze voor 2 fte reeds was
ingevuld. Voornoemde leden vragen wat de huidige stand van
zaken is en wanneer wordt verwacht dat alle vacatures zijn
ingevuld.
Antwoord vraag 8 ChristenUnie: In 2020 zijn 11 geestelijk verzorgers
aangesteld, conform het implementatieplan «Geestelijk verzorging». In
2019 werd al een korps geestelijk verzorger aangesteld. Geestelijk
verzorgers bieden ondersteuning als het politiewerk ethische- en
existentiële vragen oproept. Elke eenheid heeft een eigen Veilig en
Gezond Werken-team, waar de geestelijk verzorgers onderdeel van uit
maken. Er worden nog drie geestelijk verzorgers geworven. Hiervoor is
een tweede werving- en selectieprocedure gestart. Verwacht wordt dat
deze drie geestelijk verzorgers in het tweede kwartaal van 2021 zullen
worden aangesteld.
7. Vragen en opmerkingen vanuit de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de diverse rapporten rond de politie. Zij vinden van
belang dat er vanwege de grote verantwoordelijkheden die de
politie heeft uiterste zorgvuldigheid betracht wordt bij de inzet
van politie en de capaciteit. Er kunnen immers mensenlevens op
het spel staan.
Gebiedsgebonden Politiezorg (GGP) en politiecapaciteit
De leden van de SGP-fractie lezen dat de politie voor een
uitdaging staat. In de GGP is sprake van een onderbezetting en
van andere factoren die leiden tot inzetbaarheids- en inplanbaarheidsvraagstukken, waardoor grote rooster- en werkdruk
ontstaat. Deze problematiek baart deze leden grote zorgen. De
veiligheid van burgers staat hier op het spel. Deze problematiek
was voorzien gezien de verwachte uitstroom, de financieel
noodzakelijke afbouw van eerder ontstane overbezetting, en de
verhoogde doorstroom naar andere functies binnen de politie.
1) Had u niet eerder in kunnen grijpen? Deze mate van grove
onderbezetting had dan wellicht voorkomen kunnen worden.
Antwoord vraag 1 SGP, in combinatie met antwoord vraag 1 en 2
GroenLinks: Zoals ik eerder heb toegelicht in mijn brief van 17 december
201958, was er bij het begin van de vorming van de Nationale Politie op
1 januari 2013 sprake van een forse overbezetting. Deze was ontstaan
omdat er vanaf 2011 bewust extra aspiranten waren ingestroomd om te
anticiperen op de toen al voorziene hoge pensioengebonden uitstroom.
Die hogere uitstroom bleef echter uit, mede vanwege de verhoging van de
pensioenleeftijd. Om financiële redenen moest de overbezetting worden
afgebouwd. Bij het aantreden van dit kabinet was er nauwelijks nog
sprake van overbezetting, terwijl de vertraagde pensioengebonden
instroom inmiddels wel op gang was gekomen. Dit kabinet heeft vanaf het
begin geïnvesteerd in de politie, zodat er meteen kon worden begonnen
met het werven en opleiden van grote aantallen nieuwe operationele
medewerkers. Omdat het werven en opleiden van nieuwe medewerkers
jaren kost, kon dit kabinet een periode van druk op de politiecapaciteit niet
meer voorkomen. Er is nu tijdelijk sprake van onderbezetting, die vooral
voelbaar is in de GGP, bij de medewerkers in roosterdienst werken.
58

Kamerstuk 29 628, nr. 920.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

36

Het kabinet heeft al in 2018 € 91 miljoen beschikbaar gesteld om de druk
op de politiecapaciteit in de periode 2019–2021 zoveel mogelijk te
verlichten. Zoals ik heb gemeld in mij brief van 4 december 202059 is
inmiddels duidelijk dat aanvullende maatregelen nodig zijn voor de GGP.
Deze worden thans uitgewerkt. De druk op de politiecapaciteit zal zich in
de komende jaren oplossen. De politie is op weg naar een nieuw
evenwicht tussen operationele formatie en bezetting in 2024–2025, ook
binnen de GGP.
2) Voornoemde leden lezen dat deze onderbezetting een grote
wissel trekt op alle agenten die in de GGP werkzaam zijn. Zij
overwegen dat dit tot meer uitval kan leiden en zelfs tot meer
uitstroom. Bent u zich hiervan bewust en hoe gaat u dit
voorkomen?
Antwoord vraag 2 SGP: Ik ben mij bewust van de huidige druk op de
medewerkers in de GGP. Derhalve heb ik in mijn brief d.d. 4 november jl.
gemeld dat er aanvullende maatregelen nodig zijn om de betrokken
medewerkers de komende tijd te ontlasten en zo ook uitval en uitstroom
te voorkomen. De politie, de politievakbonden en ik hebben daartoe een
pakket aan mogelijke, tijdelijke maatregelen geïdentificeerd, die de
komende tijd verder worden uitgewerkt.
De leden van de SGP-fractie lezen dat een verandering van het
werkaanbod de werkdruk mede verhoogt, denk bijvoorbeeld aan
de vele demonstraties. Deze leden constateren dat demonstraties
een grondrecht zijn, maar dat de veiligheid van de samenleving te
allen tijde gewaarborgd dient te zijn. 3) Deelt u de zorg dat
wanneer agenten aanwezig moeten zijn bij een demonstratie, zij
niet ingezet kunnen worden bij incidenten en dat dit zorgelijk is
in het kader van de nationale veiligheid? 4) Bent u van mening
dat bij het doorgang laten vinden van demonstraties een
zorgvuldige afweging gemaakt dient te worden tussen het recht
op demonstratie en het recht op veiligheid? 5) Bent u tevens
bereid om de inzet van agenten bij demonstraties te beperken en
(indien nodig) aan te vullen met politievrijwilligers en/of de
nationale reserve?
Antwoord vragen 3, 4 en 5 SGP: Het is aan de lokale driehoek om de
politie-inzet bij demonstraties en andere onderdelen van de politietaak te
bepalen, waarbij voortdurend keuzes moeten worden gemaakt op basis
van een inschatting van de lokale omstandigheden en de beschikbare
capaciteit. Het vertrekpunt voor burgemeesters bij demonstraties is dat
deze doorgang vinden, tenzij beperking noodzakelijk is voor de
bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter
bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.
Op het lokaal gezag rust een verplichting om noodzakelijke en passende
maatregelen te nemen om een vreedzame betoging te beschermen.
Politie-inzet is afhankelijk van wat naar het oordeel van het lokaal gezag
noodzakelijk is om het demonstratierecht te waarborgen. Executieve
politievrijwilligers kunnen nu al gezamenlijk met hun beroepscollega’s
ingezet worden bij demonstraties.
Ik zie geen aanleiding voor de inzet van de Nationale Reserve.

59

Kamerstuk 29 628, nr. 985.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

37

De leden van de SGP-fractie lezen dat in 2018 91 miljoen euro is
vrijgekomen om de onvermijdelijke periode van krapte zoveel als
mogelijk te verlichten door de operationele medewerkers te
ontlasten. Hieronder valt onder andere het inhuren van
niet-executieve medewerkers. Voornoemde leden zijn van mening
dat dit inderdaad tot een tijdelijke verlichting van de werkdruk
kan leiden, maar dat dit allesbehalve een structurele oplossing is.
6) Kunt u aangeven waarom niet is gekozen voor de inzet van
executieve en/of breed inzetbare medewerkers? Heeft u het
aanbod van politievrijwilligers in deze overweging meegenomen?
Antwoord vraag 6 SGP: Het kabinet investeert in de structurele versterking
van de politie: de operationele politiecapaciteit wordt uitgebreid met 2.400
fte. Nieuwe operationele medewerkers zijn alleen niet van vandaag op
morgen beschikbaar, zij moeten eerst worden opgeleid. Bij het aantreden
van dit kabinet was al onvermijdelijk geworden dat er in de huidige
periode tijdelijk minder opgeleide operationele medewerkers zouden zijn
en dat de druk op de politiecapaciteit toe zou nemen. Voor de periode
2019–2021 is heeft het kabinet in 2018 € 91 miljoen beschikbaar gesteld
om de druk op het operationele personeel zoveel mogelijk te verlichten, in
anticipatie van de structurele versterking van de operationele capaciteit
Inmiddels is duidelijk dat extra maatregelen nodig zijn om de druk op de
medewerkers in de GGP te verlichten, zoals ik heb toegelicht in mijn brief
van 4 november jl. Het inzetten van executieve medewerkers uit andere
onderdelen van de organisatie is een van de maatregelen waartoe
politiechefs kunnen overgaan. Executieve politievrijwilligers zijn en blijven
een waardevolle en welkome toevoeging aan het beroepspersoneel, zeker
in deze periode van krapte. Mijn waardering voor hen is en blijft groot.
Van politievrijwilligers kan echter niet worden verwacht dat zij tekorten
aan beroepspersoneel opvullen. Er is een maximum verbonden aan hun
inzeturen en bovendien hebben politievrijwilligers vrijwel altijd ook een
andere baan.
De aan het woord zijnde leden lezen dat politiechefs aanvullende
maatregelen kunnen treffen. Tot de maatregelen waaruit door
politiechefs gekozen kan worden behoren tal van mogelijkheden.
Voornoemde leden constateren dat de inzet van politievrijwilligers hier niet wordt genoemd. Veel politievrijwilligers zouden
graag fulltime in dienst komen van de politie. Zij lopen echter
tegen tal van moeilijkheden aan. Zo dienen zij opnieuw gescreend
en getest te worden. Daarnaast kunnen politievrijwilligers na een
doorstroomopleiding vrijwel meteen als ervaren collega de straat
op. Politievrijwilligers draaien al jaren mee en kennen de wijken.
Echter, passende vervolgopleidingen of erkenning via eerder
verworven competenties worden gewoonweg niet aangeboden of
geaccepteerd. Dit ondanks dat veel vrijwilligers willen
doorstromen en daarmee het capaciteitsprobleem voor een groot
gedeelte kunnen indammen.7) Bent u bereid om voor een
adequate en structurele oplossing van het capaciteitsprobleem de
doorstroom van politievrijwilligers mee te nemen bij de te nemen
aanvullende maatregelen door politiechefs en doorstroomopleidingen open te stellen?
Antwoord vraag 7 SGP: Zie hiervoor het antwoord op vraag 17 VVD.
De leden van de SGP-fractie lezen dat de Inspectie Justitie en
Veiligheid concludeert dat wijkagenten hun verbindende rol in de
wijk in de middelgrote gemeenten en op het platteland niet
voldoende waar kunnen maken, doordat zij in deze gebieden vaak
voor noodhulp worden ingezet. Dit heeft tot gevolg dat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

38

kennisniveau van en inzicht in problemen in de wijk bij de politie
afneemt, waardoor wijkagenten geen goede invulling kunnen
geven aan hun signalerende en preventieve rol. Voornoemde
leden maken zich grote zorgen over de preventieve rol die
wijkagenten in wijken hebben. Vroegtijdige herkenning van
radicalisering is een van de preventieve taken die een wijkagent
bij uitstek heeft. Wanneer onvoldoende ingezet wordt op de
preventieve taak van wijkagenten rest enkel nog repressie.
8) Deelt u de mening dat repressie vele malen meer inzet vergt
dan preventie en dat dit in veel gevallen te laat wordt ingezet?
9) Bent u bereid om wijkagenten weer daadwerkelijk in te zetten
voor hun taak als wijkagent en de basispolitiezorg, waar zij nu
mede voor worden ingezet, dermate op te schalen dat
wijkagenten daar niet meer voor hoeven worden ingezet?
Antwoord vraag 8 en 9 SGP: Voorkomen is beter dan genezen, dat geldt
ook in het geval van politieoptreden. Daarom zetten politie en haar
partners op tal van terreinen in op preventieve maatregelen. Inherent aan
dergelijke maatregelen is dat het effect van het op tijd ingrijpen door
politie en partners lastig in beeld te brengen is doordat het problemen
betreft die niet zijn ontstaan. Wijkagenten spelen een belangrijke en
verbindende rol in de preventieve aanpak van veiligheidsvraagstukken. De
in mijn brief van 4 november jl. aangekondigde maatregelen beogen de
werkdruk in de 24/7-dienst te verlichten en daarmee ook de inzet van
wijkagenten voor dit werk te beperken zodat zij nog meer tijd hebben om
in en voor de wijk aan het werk te zijn.
10) De leden van de SGP-fractie lezen dat de Inspectie Justitie en
Veiligheid twee aanbevelingen doet. In de eerste plaats beveelt de
Inspectie aan om met het (lokaal) gezag te bespreken wat voor
soort politieorganisatie wenselijk is in Nederland, namelijk een
meer repressieve politieorganisatie of een politie die in
verbinding is met alle lagen van de samenleving. Voornoemde
leden constateren dat hier een preventieve politieorganisatie die
in verbinding is met alle lagen van de samenleving niet meegenomen is. Bent u bereid om deze optie ook in overweging te
nemen?
Antwoord SGP 10: De gezagen noch ikzelf zijn van mening dat er sprake is
van een op handen zijnde keuze tussen een politie ie in verbinding staat
met alle lagen van de samenleving of een repressieve politie. In de
gesprekken die ik voer over de toekomstige positionering van de politie in
de maatschappij blijkt dat zowel de gebiedsgebonden politiezorg, de
opsporing en de intelligence doorontwikkeling behoeven. De verbinding
van de politie met alle lagen van de samenleving blijft daarbij de basis
van de politiezorg in ons land.
Halfjaarbericht Politie
De leden van de SGP-fractie lezen dat in het kader van «politie
voor iedereen» met name wordt gekeken naar variëteit in
politiemensen. Diversiteit en inclusie zijn kernwoorden voor deze
«politie voor iedereen». Voornoemde leden zijn van mening dat
een agent vooral bekwaam moet zijn voor zijn functie. Kwaliteit
boven diversiteit. 11) Deelt u de mening dat kwaliteit niet mag
lijden onder diversiteit? Kunt u verzekeren dat in het kader van
sollicitaties kwaliteit nooit onder doet voor diversiteit? De aan
het woord zijnde leden zijn van mening dat in het kader van
opsporing en aanpak van criminelen de kwaliteit van het
onderzoek van groot belang is. Of een agent allochtoon, lesbisch

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

39

of gelovig is mag niet uitmaken voor de uitkomst van het
onderzoek. 12) Kunt u deze leden verzekeren dat de objectiviteit
van onderzoeken niet in het geding komt door meer diversiteit?
Antwoord vraag 11 en 12 SGP: De politieorganisatie maakt een omslag
van streefcijfers naar (het werven van) competenties. «Politie voor
Iedereen» legt de nadruk op de lokale context en teamsamenstelling
teneinde de kwaliteiten binnen een politieteam ten volle te laten
aansluiten bij de vraag uit de samenleving. De politiemensen worden in
beginsel aangenomen op basis van hun vakbekwaamheid en de selectienormen, zoals vastgelegd in de Regeling Aanstellingseisen Politie, zijn en
blijven voor iedereen hetzelfde. Daarnaast wordt de ambtseed of
ambtsbelofte afgelegd door de ambtenaar die is aangesteld voor de
uitvoering van de politietaak, waarbij deze onder andere verklaart iedere
burger gelijk te behandelen. Hiermee wordt de objectiviteit van onderzoeken gewaarborgd.
13) De leden van de SGP-fractie lezen dat ook netwerken als
«Roze in Blauw» worden ingezet voor een divers en inclusief
politieteam. Deze leden zijn van mening dat netwerken binnen
politieteams kunnen bijdragen aan een verdeelde politie-eenheid.
Wanneer agenten zich meer verbonden voelen met hun netwerk
dan met hun eigen team zou dit kunnen leiden tot minder
«feeling» met andere collega’s. Kunt u aangeven hoe netwerken
binnen de politie zorgen voor een «politie voor iedereen»?
Antwoord vraag 13 SGP: zie hiervoor het antwoord bij vraag 9 VVD.
Contouren vernieuwd stelsel integriteit en interne onderzoeken
politie
De leden van de SGP-fractie lezen dat u van mening bent dat het
rapport duidelijk maakt dat verandering in het VIK-stelsel
noodzakelijk is. Niet in de laatste plaats omdat ook zichtbaar is
geworden dat door deze tekortschietende kwaliteit mensen
mogelijk beschadigd zijn. Voornoemde leden zijn van mening dat
agenten op straat vooraan staan om de veiligheid voor de
samenleving te waarborgen. Dit lijkt bij de VIK-onderzoeken
onvoldoende door te dringen. Deze leden zijn van mening dat het
noodzakelijk is dat objectief naar deze onderzoeken gekeken
wordt. Voor de geloofwaardigheid van het korps, maar voornamelijk voor de betrokken agenten.
Tijdens een langdurig onderzoek worden onderzochte
medewerkers buiten functie gesteld, worden gehoord als
verdachten en niet als betrokken politiemensen. 14) Herkent u
deze signalen omtrent VIK-onderzoeken en gaat u fouten in
VIK-onderzoeken bij betrokken politiemensen compenseren?
Antwoord vraag 14 SGP: Ik herken dat het momenteel niet goed genoeg
gaat en dat er grote verbeteringen noodzakelijk zijn, zoals ook aangegeven
in mijn brief van 12 november jl. aan uw Kamer60. Zoals vermeld is een
disciplinair traject met veel waarborgen omkleed en kunnen medewerkers
een besluit altijd voorleggen aan de rechter. Een besluit waarin straf
vanwege vastgesteld plichtsverzuim wordt opgelegd wordt door de
rechter niet alleen inhoudelijk getoetst maar ook op het zorgvuldige
verloop van het traject van onderzoek en voorbereiding van het besluit. Zo
kan de rechter besluiten een straf te verminderen als een traject te lang

60

Kamerstuk 28 844, nr. 220.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

40

heeft geduurd. Als de rechter een besluit tot onvoorwaardelijk ontslag
vernietigt dan wordt de medewerker volledig gecompenseerd.
Als er mensen niet goed zijn behandeld, dan is dit natuurlijk niet zo als het
hoort. Naast het formele gedeelte bij de rechter is er ook aandacht nodig
voor de personele kant van het verhaal. Als er nadelige gevolgen zijn van
een uitgevoerd onderzoek, dan kan dit in de lijn worden aangegeven of als
dat in de verhouding niet meer werkt, via de vertrouwenspersonen of
uiteindelijk de interne politieombudsfunctionaris kenbaar worden
gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 994

41