Van der Hoeven
procedures gaat. Dat erken ik, maar onder die gerechtelijke procedures liggen afspraken die ook terug te vinden
zijn in de wetgeving. Is het niet mogelijk om na te gaan
hoe het proces eruit ziet om te weten te komen waar de
wetgever eisen of termijnen stelt en in hoeverre dit zich
verhoudt tot het EVRM? Ik merk overigens op dat de
motie tevens is ondertekend door de fracties van de VVD
en de PvdA. De minister heeft alleen de CDA-fractie
genoemd.

- de motie-Van der Ham/Jan Jacob van Dijk over een
constructieve opstelling ten aanzien van aanpassingen en
uitbreidingen van de Dienstenrichtlijn (31579, nr. 12);
- de motie-Van der Ham/Elias over evaluatie van de
werking van het virtuele ″één loket″ (31579, nr. 13).

Minister Van der Hoeven: Op dit moment doet de NMa
een inventarisatie van de doorlooptijden van haar eigen
zaken. Volgende week zal zij daarover meer informatie
geven. Op dat punt kan ik de motie van de heer De
Rouwe dus uitvoeren. Zodra het echter gaat over
gerechtelijke procedures, gerechtelijke doorlooptijden en
alles wat daarmee te maken heeft, ben ik overvraagd.
Hetzelfde geldt naar mijn idee voor de heer De Rouwe,
want dan hebben wij te maken met de rechterlijke macht
en niet meer met wettelijke termijnen. Het is mogelijk dat
zaken dermate gecompliceerd zijn dat langere termijnen
mogelijk zijn. Over de doorlooptijden van datgene wat de
NMa zelf doet, heb ik gezegd dat ik dat uiteraard zal
doen.

De voorzitter: Ik wijs erop dat er een heropening van de
implementatie van de Europese regelgeving betreffende
het verkeer van diensten op de interne markt aan de
orde is. Ik verzoek de leden om te proberen hun bijdrage
buitengewoon beknopt te houden. Zoals u weet, moet ik
mij eigenlijk ook aan de tijden voor de schorsing houden.
Daar ga ik nu wel een beetje overheen.
Het woord is aan de heer Elias.

De voorzitter: Aangezien de motie-De Rouwe (31531,
nr. 13) is ingetrokken, maakt zij geen onderwerp van
beraadslaging meer uit.
Minister Van der Hoeven: De heer Van der Ham
verzoekt in zijn motie om de mogelijkheden te onderzoeken van de verdere benutting van artikel 15 van de
Mededingingswet ten behoeve van de kmo’s. Ik zal dat
graag bezien. Ik heb aangegeven dat de huidige wet
voldoende mogelijkheden biedt, maar dat die onvoldoende benut worden. Graag wil ik de knelpunten
wegnemen, al heb ik niet vernomen dat die er zijn. Dat
wil echter niet zeggen dat er geen knelpunten zijn. Wij
gaan dus na op welke manier wij dit kunnen doen. Ik laat
het aan de Kamer over om haar oordeel over deze motie
te geven.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Ik dank de minister en de indieners.
Volgende week dinsdag zullen wij stemmen over het
wetsvoorstel en de moties daarover. Mocht het wetsvoorstel aangenomen worden, dan wens ik u veel succes met
het vervolg, maar dat gaan wij dinsdag bespreken.
De vergadering wordt enkele minuten geschorst.
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
- het wetsvoorstel Implementatie van Europese
regelgeving betreffende het verkeer van diensten
op de interne markt (Dienstenwet) (31579), en over:
- de motie-Jan Jacob van Dijk c.s. over het naleven van
de bepalingen uit de Dienstenrichtlijn door decentrale
overheden (31579, nr. 9);
- de motie-Elias over taalgebruik in de informatievoorziening dat voldoet aan het Schrijfwijzermodel
(31579, nr. 10);
- de motie-Elias over toepassing van de lex silencio op
meer vergunningstrajecten (31579, nr. 11);

Tweede Kamer

Dienstenwet

(Zie vergadering van 11 februari 2009.)
De algemene beraadslaging wordt heropend.

©
De heer Elias (VVD): Mevrouw de voorzitter. Ik heb
tijdens de Regeling van werkzaamheden op 17 februari
verzocht om een heropening van de beraadslaging. De
aanleiding daarvoor was een belangrijk advies dat half
februari is verschenen van het Adviescollege toetsing
administratieve lasten. Dat is de regeltjeswaakhond in
Nederland die sinds kort onder het energieke voorzitterschap staat van oud-secretaris Van Eijck. Het was formeel
een advies over het amendement van, toen nog alleen,
mevrouw Vos, maar het was eigenlijk een veel breder
advies over het toepassen van het beginsel ″als de
overheid niet op tijd reageert op een vergunningsaanvraag, krijgt de aanvrager die automatisch″. Dat is het
principe van de lex silencio, waarmee onder meer in
Spanje zo’n succes is geboekt.
Zoals ik vorige keer al heb betoogd, is de VVD om
verschillende redenen een warm voorstander van dat
principe. De belangrijkste twee zijn: het helpt bij het
afschaffen van onzinnige vergunningenstelsels en het
dwingt tot het tijdig beslissen door de overheid. Waarom
zou de burger een boete krijgen als hij een dag te laat
betaalt, terwijl de overheid straffeloos te laat mag
beslissen?
Kruisridder Van Eijck en zijn college zeggen nu: houd
nu die 564 vergunningen die volgens het kabinet niet
onder de lex silencio passen omdat het juridisch of
technisch niet kan, nog eens heel goed tegen het licht en
kijk of het wel zou kunnen. Dat is precies waar mijn
ingediende motie over ging. Het kabinet zegt echter in
zijn reactie van 26 februari: dat willen wij best doen,
maar eigenlijk gaat het Actal-advies over de lex silencio
in zijn algemeenheid. Wij willen niet dat de Dienstenwet
door zo’n discussie vertraging oploopt.
Dat laatste is op zichzelf niet onredelijk. Wat wij
voorstellen, daarover straks meer, loopt de voortgang
van de behandeling van de Dienstenwet dan ook niet in
de weg.
Het derde punt van belang bij dit alles vormt het
wijzigingsvoorstel van de Partij van de Arbeid en het
CDA om binnen de Dienstenwet te zeggen dat iets ″ja,
tenzij″ onder de lex silencio valt in plaats van ″nee, mits″.
Deze principieel andere invalshoek delen wij overigens,
omdat het de richting van wat de VVD wil onderschrijft,
hoewel het in de praktijk in eerste instantie niet zo heel
veel zal uitmaken. Het is bij dit soort dingen echter goed

5 maart 2009
TK 60

60-4851

Elias
om de intentie van waaruit de wetgever opereert, zuiver
weer te geven. Vandaar dat wij het amendement
steunen.
Dat levert dan een zogeheten voorhang-AMvB op. Dat
is een algemene maatregel van bestuur die wij hier in de
Kamer nog kunnen bespreken.
Dat alles overziende, wil de VVD graag het volgende
zien te bereiken: geen vertraging bij de behandeling van
de Dienstenwet en wel een doorlichting van de 564
vergunningen om te kijken of die alsnog wel degelijk
onder de lex silencio zouden kunnen worden gebracht.
Het kabinet heeft geschreven dat het dat ook wil. En wij
willen een uiterste poging om dat laatste onderzoek vóór
de voorhangprocedure in de Kamer af te hebben. Dan
kunnen wij als Kamer ons werk goed doen en via die
voorhang-AMvB toch bezien of er van die 564 vergunningen niet een aantal onder reikwijdte van de Dienstenrichtlijn valt. Het moet voor het kabinet mogelijk zijn om
die eruit te lichten zonder dat vertraging optreedt en die
met voorrang aan een heroverweging te onderwerpen.
Mijn fractie hoopt van harte dat het niet zo is dat het
kabinet eenvoudig de politieke wil niet heeft om dit te
regelen. 45 vergunningenstelsels hieronder willen laten
vallen van de 1100 die de Beleidsonderzoek- en
Adviesraad telt dan wel de 826 die het kabinet ziet, het
zijn er echt te weinig. Het is allemaal veel te mager. De
indruk dat de ministers niet willen – of moet ik minister
zeggen, want het is onze indruk dat EZ wel wil – wordt
nog eens gevoed door de kabinetsreactie van 26 februari.
Daar staan een paar heel merkwaardige doelredeneringen in. De eerste is dat het Actal-advies heel
breed is en dat wij het hier alleen over de Dienstenwet
hebben. Dat is zeker het geval, maar die Dienstenwet is
onderdeel van dat bredere geheel. Als de Actalredenering voor het totaal geldt, geldt deze dus ook voor
de Dienstenwet. Vervolgens zou de interpretatie van het
Actal tot extra Nederlandse wetgeving leiden, bovenop
de Europese. De bijnaam voor zoiets is nationale koppen,
zo leer ik op mijn 78e Kamerdag. Die nationale koppen
willen wij niet. Het is wel aardig om juist in dit verband
te melden dat wij die nationale koppen vooral niet willen
omdat, zoals letterlijk in de motie-Van der Burg staat,
onnodige regeldruk moet worden voorkomen. Dit zou
een nationale kop zijn met de magische kracht van de
Baron von Münchhausen, maar dat even terzijde.
Inhoudelijk bepleit Actal op dit punt als hoofdcriterium
bij de beoordeling of de lex silencio kan worden
toegepast ″een niet te verwaarlozen kans op grote
onomkeerbare schade of nadeel van een belanghebbende″. Volgens de regering gaat dit verder dan wat de
Dienstenrichtlijn voorschrijft. Daarom zou het een
nationale kop zijn, waarvan afgesproken is om dat niet te
doen. Dit lijkt ons onjuist. De omschrijving in artikel 13,
lid 4 van de Dienstenrichtlijn waarnaar ik verwijs, is
helder en de toelichting ook. Ik citeer verkort: ″Er kunnen
andere regelingen worden vastgesteld wanneer deze om
dwingende redenen van algemeen belang, met inbegrip
van een rechtmatig belang van een derde partij, objectief
gerechtvaardigd zijn.″ Dergelijke andere regelingen
kunnen nationale voorschriften zijn. Afwijking van het
principe van de lex silencio kan derhalve gerechtvaardigd
zijn om dwingende redenen van algemeen belang, met
inbegrip van een rechtmatig belang van een derde partij.
Zoals bij elke wettelijke bepaling, is de interpretatie van
een dergelijk criterium essentieel. In de toelichting op de
Dienstenrichtlijn is aangegeven hoe breed het begrip

Tweede Kamer

Dienstenwet

″algemeen belang″ is, maar niet wat ″dwingende
redenen″ zijn. In de toelichting wordt ook gesproken van
belangen die objectief gerechtvaardigd zijn, maar ook dit
wordt niet verder toegelicht.
Kortom, er zit nogal wat interpretatievrijheid in de
vraag wanneer de lex silencio moet worden toegepast.
De regering heeft de uitsluitingsgronden ruim uitgelegd,
maar Actal komt met een advies over de vraag hoe je die
termen eigenlijk zou moeten interpreteren in de geest
van de Dienstenrichtlijn. De VVD-fractie vindt dat een
goede uitleg, waarmee de vertaling van de Europese
Dienstenrichtlijn naar een Nederlandse wet alleen maar
sterker kan worden. Het effect van het Actal-voorstel
geldt ook in de breedte. Het principe van de lex silencio
kan voor meer vergunningenstelsels gelden, zonder dat
er een nationale kop op EU-wetgeving wordt gezet. Het
betreft hier dus, nogmaals, een kwestie van interpretatie.
Ook hier vindt mijn fractie de redenering van het kabinet
dus gezocht en riekend naar politieke onwil om
vergunningenstelsels te slopen. Ik krijg graag een reactie
van de ministers op dit punt. Willen zij nu wel of niet?
De VVD-fractie wil graag af van onnodige bureaucratie
en rare vergunningenstelsels, uiteraard met behoud van
logische en redelijke stelsels in het belang van veiligheid,
gezondheid et cetera. Ik zal niet herhalen wat ik daarover
in eerdere termijnen heb gezegd. Mijn fractie doet in
ieder geval een dringend beroep op het kabinet om
alsnog een uiterste poging te wagen om onnodige
vergunningen aan te pakken, ook de vergunningen die
onder de Dienstenwet kunnen vallen. Wij kunnen dat dan
via de AMvB beoordelen. Ik wil daarom mijn oude motie
op stuk nr. 11 (31579) intrekken en vervangen door een
motie met de volgende inhoud, maar niet dan nadat ik
nog eens met nadruk heb herhaald dat deze motie niet
tot gevolg hoeft te hebben dat de behandeling van de
Dienstenwet vertraging oploopt.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat artikel 4:20f ongewenste effecten van
de toepassing van de lex silencio afdekt;
van mening dat daardoor het aantal vergunningen dat
onder de werking van de lex silencio kan worden
gebracht, verhoogd kan worden;
overwegende dat Actal adviseert om de toepassing van
de lex silencio te heroverwegen voor de 564 vergunningstelsels waarvoor juridisch-technische belemmeringen
zijn gevonden;
van mening dat het betrekken van deze heroverweging
bij de voorhang van de AMvB volgend uit het
amendement-Vos/Van Dijk (31579, nr. 14) een juiste
implementatie van de Dienstenrichtlijn versterkt zonder
dat dit hoeft te leiden tot extra vertraging in het
implementatietraject;
verzoekt de regering om de lex silencio op meer
vergunningstrajecten toe te passen, waarbij in ieder
geval de genoemde 564 vergunningstelsels zullen

5 maart 2009
TK 60

60-4852

Elias
moeten worden heroverwogen en de Kamer voor de
voorhangprocedure het resultaat van de heroverweging
te doen toekomen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Elias. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 16 (31579).
Aangezien de motie-Elias (31579, nr. 11) is ingetrokken,
maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Als ik luister naar
het betoog van de heer Elias, bekruipt mij het gevoel dat
hij eigenlijk tegen het kabinet zegt dat het de Dienstenrichtlijn op een onjuiste manier heeft geïmplementeerd.
Zijn betoog is zodanig opgebouwd dat hij zegt dat hij zou
willen dat er meer vergunningstelsels vallen onder de
Dienstenwet. De Dienstenwet is bedoeld als een
implementatie van de Dienstenrichtlijn. Eigenlijk zegt de
heer Elias dus dat het kabinet dit op een onjuiste manier
heeft gedaan. Mag ik die conclusie trekken?
De heer Elias (VVD): Nee, ik vind onjuist te sterk.
Onvolledig. Er zijn meer mogelijkheden. Dat heb ik
geprobeerd te betogen. Een aantal van de vergunningstelsels die tegen het licht gehouden zullen worden
conform de toezegging van het kabinet om nog eens te
bezien of ze toch niet onder de lex silencio zouden
moeten vallen, zou ook onder de Dienstenwet kunnen
vallen. Wij willen graag dat dit alsnog gebeurt.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Ook met het woord
″onvolledig″ vindt u dat de Nederlandse regering de
implementatie van de richtlijn in de Dienstenwet op een
onvolledige manier en dus niet goed heeft gedaan. Is het
dus uw voorspelling dat er, wanneer het Nederlandse
kabinet deze implementatie voortzet, een infractieprocedure van de Europese Commissie zal komen,
omdat de richtlijn op een onjuiste manier is geïmplementeerd?
De heer Elias (VVD): Nee. Ik denk dat u probeert mij
bepaalde woorden in de mond te leggen met als gevolg
dat u mijn motie niet hoeft te steunen. Dat kunt u wel
proberen, maar daar tuin ik niet in. Wij zijn van mening
dat het beter ware – ik val in herhaling – om te bezien of
er van die 564 stelsels die naar ons oordeel te lichtvaardig terzijde zijn geschoven, nog een aantal ook via de lex
silencio in de Dienstenwet geïmplementeerd zouden
kunnen worden. Wij denken dat het daar alleen maar
beter van zou worden.

©
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Voorzitter. Dit is de
derde termijn van het debat over de implementatie van
de Dienstenrichtlijn en de Dienstenwet. Wij hebben in de
eerste en in de tweede termijn aangegeven dat wij
vonden dat het kabinet in belangrijke mate had voldaan
aan de verplichtingen die in de Dienstenrichtlijn waren
opgenomen. Wij vonden ook dat dit op een goede
manier was gedaan, met uitzondering van één onderdeel. Daar is tijdens de tweede termijn uitgebreid over
van gedachten gewisseld tussen het kabinet en de
Kamer. Dat was voor mij een reden om samen met
mevrouw Vos een amendement in te dienen. Mevrouw
Vos zal daar dadelijk als eerste ondertekenaar nog
uitgebreid op ingaan.
Een ander element – en dat raakt aan wat de heer
Elias naar voren bracht – was de brief die Actal
uiteindelijk gezonden heeft en waarin is aangegeven dat
een groot aantal vergunningstelsels al valt onder de
Dienstenwet, maar dat er daarnaast ook nog vergunningstelsels zijn die niet vallen onder de Dienstenwet en die
daar dus eigenlijk ook helemaal niets mee te maken
hebben. Dat er gezegd kan worden dat je daar ook nog
wel een lex silencio positivo in zou kunnen doen, is een
belangrijk gegeven. Daar hebben wij het al veel vaker
over gehad. Daar hebben wij ook al veel eerder
amendementen of moties over ingediend. Wij hebben
daar al een uitgebreide discussie met het kabinet over
gehad. Bij ons leeft het gevoel dat wij, na de stap die wij
gezet hebben om die lex silencio positivo te laten ingaan
onder de Dienstenwet en de daaronder vallende
vergunningstelsels, nu ook maar moeten doorpakken en
naar de andere stelsels gaan kijken. Alleen wil ik dat voor
de zuiverheid losknippen van datgene wat er met de
Dienstenwet gebeurt. De heer Elias zegt dat hij geen
vertraging wil. Ik geloof hem ook op zijn woord, alleen is
het punt dat het wel elke keer weer gelinkt wordt aan die
Dienstenwet, en dat vind ik niet zuiver. Dat is ook mijn
bezwaar tegen de motie zoals de heer Elias die indiende.
Om die reden wil ik een alternatieve motie indienen, die
veel meer zegt: wij willen nu de vinger aan de pols
houden en ervoor zorgen dat wij zo snel mogelijk zo veel
mogelijk die lex silencio positivo op een verantwoorde
wijze kunnen gaan invoeren in andere vergunningstelsels
dan de stelsels die vallen onder de Dienstenwet. Om die
reden dien ik de volgende motie in.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Mevrouw Gesthuizen (SP): Voorzitter. Begrijp ik het nu
goed dat de VVD, die altijd vooroploopt om te roepen
dat er geen koppen op Europese wetgeving mogen
komen, bereid is om zich in een kronkelredenering te
storten – ik vind de redenering die de heer Elias hier
aanvoert echt heel kronkelig – als daarmee vergunningstelsels gesloopt kunnen worden, die toch met enige
zorg tot stand zijn gekomen?
De heer Elias (VVD): Nee, dat begrijpt u verkeerd.

Tweede Kamer

Dienstenwet

overwegende dat er brede steun bestaat voor de
invoering van de lex silencio positivo bij de vergunningstelsels die vallen onder de Dienstenwet;
overwegende dat er daarnaast nog meer dan 500
vergunningstelsels bestaan, die niet vallen onder de
Dienstenwet;
constaterende dat de discussie over de invoering van de
lex silencio positivo al lange tijd wordt gevoerd, maar
dat naast de vergunningstelsels die vallen onder de

5 maart 2009
TK 60

60-4853

Jan Jacob van Dijk
Dienstenwet, weinig vooruitgang is geboekt;
verzoekt de regering, de Kamer voor 15 april 2009 te
informeren over hoe de lex silencio positivo in de buiten
de Dienstenwet vallende vergunningstelsels wordt
ingevoerd, dan wel welke doorslaggevende redenen er
bestaan om hier niet toe over te gaan,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Jan Jacob van Dijk, Vos en Van der Ham. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 17 (31579).
©
Mevrouw Vos (PvdA): Voorzitter. Wij staan hier allemaal
te praten over een heel belangrijk onderdeel van de
Dienstenwet, zulks naar aanleiding van het gewijzigd
amendement dat ik inmiddels samen met collega Jan
Jacob van Dijk heb ingediend. De meeste fracties willen
dat de lex silencio positivo sneller en ruimer wordt
ingevoerd.
Ons amendement gaat over de lex silencio positivo bij
de vergunningen die binnen het kader van de Dienstenwet vallen. Wij hebben het amendement gewijzigd,
omdat wat ik vreesde inderdaad zo was: (decentrale)
overheden zijn bij de screening niet uitgegaan van het
principe dat je moet beginnen met de LSP. Ze hadden
eigenlijk alleen moeten kijken naar daar waar het echt
niet kon. Wij hadden dus gehoopt dat het andersom was
gegaan: in principe alle vergunningen onder de lex
silencio positivo en aangeven waar het, om allerlei
redenen, niet per se wenselijk is.
Nu blijken dus VNG en IPO namens hun leden toch
wat angstig te hebben gereageerd. De hele screeningsoperatie zou dan namelijk helemaal opnieuw moeten
worden uitgevoerd indien de vorige versie van het
amendement zou zijn aanvaard. Dat gaat dus waarschijnlijk niet lukken voor 28 december, wat de implementatie
van de Dienstenwet vertragen. Dat wil ik niet en volgens
mij mijn collega’s ook niet. Daarom hebben collega Van
Dijk en ik het amendement gewijzigd, in die zin dat er
een overgangsregeling is getroffen.
Het is wel van belang op te merken dat die overgangsregeling decentrale overheden de ruimte geeft om nog
2012 hun vergunningen door te lichten. Wij vinden het
belangrijk op te merken dat de uiterste datum voor die
doorlichting op 2012 is gezet. Decentrale overheden die
dus eerder dan 2012 hun vergunningenstelsel hebben
doorgelicht en aangepast, kunnen en moeten dat
natuurlijk gewoon doen. Sterker nog, het lijkt ons zelfs
een pre voor gemeenten en provincies om bijvoorbeeld
tegen het mkb in hun regio te kunnen zeggen dat zij de
lex silencio positivo snel hebben ingevoerd. Ik hoop dan
ook dat de collega’s die het initiatief steunen om de LSP
zo breed mogelijk in te voeren, kunnen leven met de
handreiking in het gewijzigd amendement, vooral ook
omdat wij de implementatie van de Dienstenwet niet
willen vertragen.
Ik was een beetje verbaasd over de reactie van het
kabinet op mijn amendement en op de brief van Actal.
Het kabinet zegt dat het Actal-advies algemeen van aard
was en niet specifiek op mijn amendement van
toepassing was. Dat was raar. Ik heb altijd geleerd om in

Tweede Kamer

Dienstenwet

Venn-diagrammen te denken; ik kan dat zeer aanbevelen.
Als mijn amendement betrekking heeft over een deel van
de vergunningen, namelijk die welke onder de Dienstenwet vallen, en de toepassing van de lex silencio positivo
en het Actal-advies betrekking hebben op alle vergunningen, dan geldt dat Actal-advies toch ook voor het deel
waarover wij spreken, namelijk de vergunningen binnen
de Dienstenrichtlijn? Is het kabinet het met mij eens dat
zijn redenering over de toepasselijkheid van het
Actal-advies niet opgaat?
Ik had nog een opmerking willen maken over de oude
motie-Elias, maar de heer Elias heeft deze al gewijzigd. Ik
heb mijn naam gezet onder de motie-Jan Jacob van Dijk
c.s., omdat ik vind dat je voor die andere vergunningen
de Dienstenwet niet moet koppelen aan datgene wat wij
met zijn allen willen.
De voorzitter: Ik kan even niet goed zien of de heer Van
der Ham het woord wil voeren. Ik zou haast zeggen dat
dit geheel vrijblijvend is.
©
De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Geconstateerd
kan worden dat ik de motie van de fracties van CDA en
PvdA heb gesteund. In die motie wordt gekeken naar de
lex silencio positivo in de toekomst. Mijn fractie was niet
erg positief over het oorspronkelijke amendement-Vos,
maar vindt de herziene versie daarvan, die medeondertekend is door de heer Jan Jacob van Dijk, wel een goede
tegemoetkoming aan haar bezwaren in eerste en tweede
termijn. Ik ben heel benieuwd naar het oordeel van de
regering over de toepasbaarheid en uitvoerbaarheid van
dit amendement. Op grond van het antwoord van de
regering zal ik bezien of mijn fractie dit op zichzelf
sympathieke gewijzigde amendement kan steunen.
De voorzitter: Mevrouw Gesthuizen. Wilt u nu het
woord voeren? Ik aarzel een beetje, omdat u geen
spreektijd hebt aangegeven. Die is althans voor mij niet
zichtbaar.
©
Mevrouw Gesthuizen (SP): Misschien is dat dan de helft
van de helft van de spreektijd in eerste termijn.
De voorzitter: Dit is de derde termijn.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Dus de helft van de helft ...
De voorzitter: O ja, nu begrijp ik wat u bedoelt.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Voorzitter. Al tijdens het
begin van dit debat heeft de SP-fractie meer dan
duidelijk gemaakt niets te zien in een verdere uitbreiding
van de lex silencio positivo, zijnde het principe dat
wanneer je niet op tijd antwoord krijgt op je
vergunningsaanvraag je ervan uit mag gaan dat deze
vergunning is verleend. Daarom zagen wij al helemaal
niets in dat gekke amendement van mevrouw Vos, dat
tot onze spijt ook nog door de heer Van Dijk van het CDA
is ondertekend. Naar ons idee is dit een schijnoplossing
met schadelijke bijwerkingen.
Het probleem dat te veel mensen niet op tijd antwoord
krijgen van de overheid kan in de ogen van de SP-fractie

5 maart 2009
TK 60

60-4854

Gesthuizen
twee oorzaken hebben: personeelstekort of laksheid.
Voor dat tweede bestaat de dwangsom en het eerste los
je niet op door het takenpakket uit te kleden, maar, onzes
inziens, door voldoende en voldoende gekwalificeerd
personeel in dienst te nemen. Wat nu dreigt te gebeuren,
is dat de overheid geen enkel belang meer heeft bij het
op tijd beantwoorden van een vergunningsaanvraag
wanneer deze toch wel verleend zal worden. Waarom
zou je tijd steken in zaken uitzoeken en een brief
schrijven als je door twee weken extra te wachten en je
tijd aan andere zaken te besteden hetzelfde bereikt,
namelijk dat de vergunning wordt verstrekt? Wanneer de
overheid faalt, vinden PvdA en CDA het blijkbaar
wenselijk dat de gevolgen worden afgewenteld op de
samenleving. Geen wonder dat Actal enthousiast is. Elke
afgeschafte regel wordt daar namelijk met taart en
limonade onthaald.
Het is tekenend dat Actal zegt dat de enige reden om
bij bepaalde vergunningen de lex silencio positivo niet in
te voeren, een niet te verwaarlozen kans op onherstelbare schade of nadeel van een belanghebbende is.
Schade wordt dus op de koop toegenomen, zolang deze
maar niet onherstelbaar is. Een ten onrechte gekapt bos
kan men altijd weer terug planten en de geluidsoverlast
door een ten onrechte verleende horeca- of evenementenvergunning leidt misschien tot een slaaptekort, maar
na twee lange nachtjes zijn de gedupeerden door ook
wel weer overheen, aldus Actal.
Erger is dat de regering zelfs deze summiere criteria
kwalificeert als een nationale kop. De Dienstenwet stelt
namelijk nog minder criteria. Een lakse overheid is iets
slechts, maar de lex silencio positivo is een slechte
schijnoplossing. Het amendement-Vos/Van Dijk maakt het
allen nog maar erger. Het zal u dus niet verbazen dat
mijn fractie fel tegen dit amendement blijft. Wel zijn wij
benieuwd naar wat de regering ervan vindt, aangezien zij
in de brief op duidelijke wijze een en ander samenvat,
maar qua advies niet verder komt dan de vraag om de
door haar gezonden brief in onze beraadslagingen mee
te nemen. Daartoe was ik bereid.

Minister Van der Hoeven: Voorzitter. Ik ben blij dat allen
die het woord hebben gevoerd, aangeven dat een goede
en tijdige implementatie van de Dienstenrichtlijn
bijzonder belangrijk is. De Dienstenwet is in dat verband
een bouwsteen. De implementatie van de richtlijnbepaling over de lex silencio positivo in het huidige
voorstel voor de Dienstenwet is oké. Het amendement
stelt voor om de Dienstenwet op dit punt te versterken.
Voor een goede implementatie is het strikt genomen niet
noodzakelijk, maar goed: het is een versterking. Het is
wel van belang voor de tijdigheid van de implementatie
dat wij heel goed in de gaten houden wat wij met elkaar
aan het doen zijn. Ik denk dat een vlotte afhandeling van
het Dienstenwetvoorstel door de Tweede Kamer, juist
ook vanwege de kenbaarheid van de stappen die andere
overheden voor het einde van dit jaar moeten zetten,
echt van erg groot belang is.
Ik ben blij met de overgangsregelingen die in het
gewijzigde amendement staan, zowel voor het rijksniveau als voor het decentrale niveau, want het lost een
aantal dingen op. Op rijksniveau komt er tot 2012 een
AMvB met een lijst van alle wetgeving waarvoor de lex
silencio positivo niet geldt. Die AMvB moet worden

voorgehangen in beide Kamers. Uiteraard zullen wij in
het licht van de tijdige implementatie alles doen om die
AMvB zo snel mogelijk aan de Kamer voor te leggen. Ik
hoop dat u, maar ook uw collega’s in de Eerste Kamer,
voor een vlotte doorgang van deze AMvB kan zorgen,
want nogmaals, wij willen een tijdige implementatie van
de Dienstenrichtlijn aan het einde van dit jaar.
De overgangsregel voor de decentrale overheden tot
1 januari 2012 is inderdaad cruciaal. Er kan voort worden
gegaan op het ingeslagen pad en in de lokale regelgeving kan de lex silencio positivo overal worden aangeschakeld waar het afwegingskader van de Dienstenrichtlijn daartoe noopt. Dit moet einde van dit jaar klaar
zijn. Dat is prima. Daarna heeft men twee jaar de tijd om
de regeling op grond van het amendement te verwerken.
De additionele werklast wordt daarmee uitgesmeerd over
twee jaar. Daarmee heeft men voldoende tijd om ervoor
te zorgen dat het goed loopt. Kortom, ik laat het oordeel
over het amendement aan de Kamer over.
De VNG heeft een brief gestuurd over de gevolgen van
het amendement voor de decentrale overheden. Op het
moment van het schrijven van die brief was de VNG niet
op de hoogte van de overgangstermijn van twee jaar. De
argumenten die worden aangevoerd, zijn daardoor niet
helemaal meer geldig, als ik dat zo mag zeggen. Een van
de gevolgen van aanneming van het amendement zal
zijn dat de lex silencio positivo automatisch van
toepassing is tenzij het tegendeel expliciet wordt
gereguleerd. De VNG stelt dat dit een risico is vanwege
mogelijke onwenselijke gevolgen. Door de overgangstermijn is dit risico een stuk kleiner. De overheden
hebben de tijd om hun decentrale vergunningstelsels op
orde te brengen. Er wordt ook gewezen op het ontstaan
van twee afwijkende juridische regimes waardoor
onduidelijkheden kunnen ontstaan. Dat is in wezen een
kenbaarheidsprobleem van ondernemers en overheden.
Zij moeten achterhalen welk lex-silencioregime van
toepassing is. Dat onderscheid moeten zij overigens toch
al maken. De Dienstenwet wijkt op enkele onderdelen
ook af van de Awb.
De VNG wijst op de toename van ambtelijke en
bestuurlijke lasten. In het wetsvoorstel – zonder
amendement – moet ook per vergunningstelsel bezien
worden of kan worden afgeweken van de toepassing van
het lex-silenciobeginsel. Deze benadering is in de
Dienstenrichtlijn opgenomen. De ambtelijke en bestuurlijke lasten hebben te maken met de toename van de
werkzaamheden voor de wijziging van de regelgeving
vanwege het amendement. Ik denk echter dat voldoende
tijd wordt gegeven om de problemen op te lossen. Ik
noem deze punten omdat daarmee meteen de tegenargumenten zijn gegeven die de brief van de VNG op een
aantal punten ontkrachten.
Ik kom nu op de motie van de heer Elias. De bredere
toepassing van de lex silencio onderschrijf ik. Dat is
prima en dat willen wij ook goed inkaderen. De
Dienstenrichtlijn verplicht ons expliciet om voor de
dienstenvergunningen de lex silencio in te voeren
volgens het ″ja, tenzij″- principe. Dit gebeurt in het
wetsvoorstel en wordt nog versterkt door het
amendement-Vos/Van Dijk. Ik ben blij dat de heer Elias de
voortgang van de Dienstenwet niet wil vertragen. De
heer Jan Jacob van Dijk heeft gelijk dat wij de zaken
goed uit elkaar moeten houden. Enerzijds is er het
dienstenrelevante deel dat wij nu hebben opgepakt.
Anderzijds is er de discussie over meer LSP’s in een

Tweede Kamer

5 maart 2009
TK 60

©

Dienstenwet

60-4855

Van der Hoeven
breder verband. Dat staat buiten de reikwijdte van de
Dienstenrichtlijn. Voor dat debat is een eigen kader
ontwikkeld. Mijn collega van Justitie heeft samen met de
staatssecretaris van Economische Zaken de Kamer
daarover op 3 december 2008 een brief gestuurd. Daarin
is een overzicht van beide vergunningen opgenomen. Ik
ben het ermee eens dat het debat over een bredere
toepassing moet worden voortgezet, maar daarvoor is
het nu niet de tijd en ook niet de plaats.
Op verzoek van mevrouw Vos is advies van Actal
gevraagd. Dat advies gaat niet over het amendement,
maar heeft een bredere strekking. Het betreft de voor- en
nadelen van de lex silencio positivo om de regeldruk in
het algemeen te verlagen en over de wet- en regelgeving
waarbij de LSP toegepast kan worden. Wij hebben in de
brief van 26 februari geschreven dat het advies van Actal
wordt bekeken en dat daarover in het tweede kwartaal
van dit jaar een aparte brief komt van de minister van
Justitie en de staatssecretaris van Economische Zaken.
Ik kom op de 564 vergunningen waarover de heer
Elias sprak. Bij die vergunningen zitten diensten- en
niet-dienstenvergunningen. Dat is het punt waarom het
draait. Het is de vraag wie wat en wanneer doet. Het
kabinet zegt graag toe dat het met Actal in nader overleg
zal gaan over het waarom. Ook zal gesproken worden
over waar Actal mogelijkheden ziet voor LSP die wij niet
zien. Daarover wordt gerapporteerd. De afweging over
wel of niet lex silencio bij de dienstenvergunningen vindt
plaats binnen het eigen, specifieke kader dat de
Dienstenrichtlijn voorschrijft. Dat is anders dan het
Actal-advies, waarin daarop niet wordt ingegaan.
Wij gaan ervan uit dat het amendement van mevrouw
Vos en de heer Van Dijk zal worden aangenomen. Als dat
gebeurt, zal het spiegelbeeld van die uitkomsten in de
voor te hangen AMvB worden opgevoerd, namelijk waar
géén LSP’s kunnen worden ingevoerd.
Ik vat de motie-Elias zo op, dat daarin wordt gevraagd
om een heroverweging van de dienstenvergunningen
waarop de LSP nog niet van toepassing is verklaard. Een
dergelijke heroverweging kan in zekere zin plaatsvinden
wanneer de negatieve lijst wordt opgesteld. Het kader
dat wij daarbij gebruiken is echter het kader van de
Dienstenrichtlijn en niet het kader dat is voorgesteld door
Actal. Omdat in de motie-Elias geen onderscheid wordt
gemaakt tussen diensten- en niet-dienstenvergunningen,
maar wordt gevraagd om voor de voorhang van de
AMvB het oordeel te geven over alle 564 vergunningen,
zal uitvoering van de motie de Dienstenrichtlijn
vertragen. Om deze reden zou ik de heer Elias willen
vragen om de motie aan te houden, bijvoorbeeld totdat
wij in het tweede kwartaal een nadere reactie op het
advies van Actal hebben gegeven voor wat betreft de
niet-dienstenvergunningen. Dat zou een mogelijkheid
zijn. Ik denk dat ik het hierbij kan laten.

De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Wij zouden in ieder
geval voor het zomerreces met u van gedachten willen
wisselen over de rapportage die u ons zult doen
toekomen. Ik ben bereid om de motie te wijzigen en om
van de datum 15 juni te maken, maar dan wil ik de
rapportage wel op 15 juni hebben.
Minister Hirsch Ballin: Ik zie aan de mimiek van de
ambtenaren dat deze noeste werkers nog steeds niet
uitgeput zijn en dat 15 juni een haalbare datum is.

©
Minister Hirsch Ballin: Voorzitter. Ik kan kort zijn, want
mijn collega van Economische Zaken heeft het meeste en
meest wezenlijke al gezegd. Ook voor mij staat het vast
dat de Dienstenrichtlijn tijdig en correct moet worden
geïmplementeerd. Daarom ben ik blij dat het gewijzigde
amendement van mevrouw Vos en de heer Van Dijk in
ieder geval ook de mogelijkheid biedt om uitzonderingen
op de voorgestelde hoofdregel bij AMvB te regelen. Er is
een overgangsregeling opgenomen. Ik denk dat het zo

Tweede Kamer

goed en in overeenstemming met de doelstelling van de
richtlijn is te realiseren. Dit betekent wel dat wij moeten
kunnen voortbouwen op het werk dat al is gedaan door
de noeste werkers die hebben onderzocht op welke
regelingen de lex silencio wel of niet van toepassing zou
kunnen zijn. Aanknopend bij de reeds gedane arbeid en
de afwegingen die er zijn gemaakt, zal bij de voorbereiding van de AMvB verder worden gegaan. Hooguit kan
bij deze afweging nog eens worden bekeken of er
oneffenheden in opvallen die nog gecorrigeerd zouden
kunnen worden, in het licht van de strekking van de
Dienstenrichtlijn en het amendement.
De motie-Elias gaat verder; mijn collega heeft daarop
ook al gewezen. Wij hebben ook al toegezegd dat wij in
het tweede kwartaal naar aanleiding van het advies van
Actal met een nadere brief zullen komen. Ik zal dat
samen met de staatssecretaris van Economische Zaken
voor mijn rekening nemen. Daarom moet ik het
aannemen van deze motie – ook vanuit de optiek van
degenen die in het algemeen verantwoordelijk zijn voor
dit onderwerp – ontraden.
Ook bij beoordeling van de motie van de heer Van Dijk
neem ik het advies van Actal dat wij net hebben
gekregen in aanmerking. Een belangrijk punt voor het
kabinet bij de beoordeling van deze motie is dat, zoals in
de brief van 3 december 2008 over de toepassing van de
lex silencio positivo staat, die wet alleen kan worden
ingevoerd als dat juridisch-technisch mogelijk is.
Bovendien moet rekening worden gehouden met
mogelijke risico’s als wij verdergaan. Met de brief van
3 december 2008 is dat uitgewerkt. De criteria zijn door
een onafhankelijk onderzoeksbureau toegepast op de
vergunningen die door de centrale overheid worden
gegeven en dat heeft tot de vermelde conclusies geleid.
Wij willen daarom, ook in overleg met Actal, goed
nagaan waarom het college juist voor de vergunningen
die vallen onder de categorie waarvoor de lex silencio
positivo geldt aldus handelt en tegelijk mogelijkheden
ziet voor extra toepassingen. Ik heb al gezegd dat onze
reactie zo spoedig mogelijk komt, in elk geval in het
tweede kwartaal, maar de datum van 15 april halen we
niet. Nogmaals, ik wil bevestigen dat onze reactie in het
tweede kwartaal komt. Als de indieners daar geen
genoegen mee zouden kunnen nemen, kan ik niet anders
dan melden dat ook sympathieke onmogelijkheden
onmogelijkheden blijven.

Dienstenwet

De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Dan zal ik de motie
aanpassen.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Ik dank de bewindslieden voor hun
antwoorden. Volgende week dinsdag zal over dit
wetsvoorstel en de ingediende moties worden gestemd.

5 maart 2009
TK 60

60-4856

Hirsch Ballin
De vergadering wordt van 19.23 uur tot 21.00 uur
geschorst.
Aan de orde is het spoeddebat over mogelijke
verlaging van pensioenuitkeringen.

uitgegaan van een gemiddelde over de afgelopen vijf
jaar bijvoorbeeld?
De gevolgen van de crisis moeten wij solidair
opvangen, op korte en langere termijn en in solidariteit
met het verleden, ofwel: met alle respect voor onze
ouderen.

©

©

Mevrouw Kant (SP): Voorzitter. Vorige week kreeg ik de
volgende e-mail:
Ik ben 78 jaar en woon met mijn vrouw in een huurhuis. Wij hebben een klein pensioen naast onze AOW.
Voor dat pensioen heb ik 40 jaar betaald. Ik heb 48 jaar
gewerkt en ben nooit werkloos geweest. Wij, kleingepensioneerden, die deze maatschappij na de oorlog
hebben opgebouwd worden nu gestraft voor de
verbrassers die te veel uitgaven en maar schulden
maakten. Door dit systeem zijn wij in een crisis geraakt.
Nu worden wij, gepensioneerden, gestraft. Bedankt,
C. Randwijk.
Vele mailtjes, telefoontjes en brieven van vergelijkbare
strekking volgden. Deze crisis is veroorzaakt door foute
politiek en graaiers die roekeloos zo snel mogelijk zo veel
mogelijk winst wilden maken. Wij accepteren niet dat de
rekening van deze crisis bij onze ouderen wordt gelegd,
die hier part noch deel aan hebben gehad, sterker nog:
die ons de welvaart hebben gebracht en na de oorlog
ons land hebben opgebouwd.
Door de crisis kunnen de pensioenfondsen nu niet
meer aan de eisen voldoen die in de regels zijn
vastgelegd, tenminste niet zonder drastische maatregelen. De minister stelt voor de tijd die pensioenfondsen
hebben om wel aan die eisen te gaan voldoen, te
verlengen van drie naar vijf jaar. Daar hebben veel
partijen, ook de SP, op aangedrongen. In zijn voorstel zit
een gemene adder onder het gras. De FNV noemt het
niet voor niets een ″gifpil″. De pensioenfondsen moeten
namelijk volgend jaar drastische ingrepen doen, als het
herstel tegenvalt. Vrijwel zeker zal zo’n rigide opstelling
leiden tot verlaging van pensioenen. Dat is in zijn
uitwerking pensioenroof.
De hoogte van de pensioenen moeten niet worden
bepaald door de dagkoersen op de beurs. Het is
onrechtvaardig om de komende jaren pensioenen te
verlagen, omdat de huidige pensioengerechtigden en die
van de nabije toekomst de rekening gaan betalen van de
huidige recessie. Zij kunnen niet meer voor die jaren
profiteren – sommigen mogelijk helemaal niet meer –
van het economisch herstel, en wij ervan uitgaan dat het
er komt, al weten wij niet wanneer. Wij vragen de
minister daarom met een ander voorstel te komen dat
minder rigide is. Op het voorstel van de minister is veel
kritiek gekomen van de ouderenbonden, de vakbonden,
de pensioenfondsen en de Stichting van de Arbeid. Is de
minister bereid om opnieuw met deze partijen te spreken
en met een nieuw voorstel te komen? De Stichting van
de Arbeid stelt bijvoorbeeld voor, drie jaar wachttijd te
nemen voor eventuele maatregelen. Wat is de reactie
van de minister op dat voorstel?
Er wordt bij het bepalen of de pensioenfondsen in de
toekomst aan hun verplichtingen kunnen voldoen,
uitgegaan van een huidige lage rente op hun vermogen.
Het is toch niet reëel om ervan uit te gaan dat deze lage
rente ook dertig jaar zo laag blijft? Waarom wordt er niet

De heer Tony van Dijck (PVV): Voorzitter. Voor een
pensioen heb je je hele leven gewerkt. Daar moet je van
op aan kunnen. Het is geen belegging; het is je pensioen.
Dan vermijd je risico’s en ga je op zeker. Een waardevast
pensioen wordt dan ook als een recht ervaren door
gepensioneerden. Nu is gebleken dat het Nederlandse
pensioen geen enkele garantie biedt. Ook de pensioenfondsen hebben onverantwoord risico’s genomen en
gespeculeerd met pensioenpremies. De pensioenfondsen
kampen nu met lage dekkingsgraden die worden
veroorzaakt door het slechte beursklimaat en de lage
rente. Met de huidige stand kunnen er problemen
ontstaan met de pensioenuitkering over 30 jaar, maar wij
mogen er toch van uitgaan dat deze crisis geen 30 jaar
duurt?
In deze crisis is een bepaalde coulance vereist, opdat
wordt voorkomen dat de crisis niet wordt verergerd door
onnodige maatregelen. Het is daarom een goede zaak
dat de minister de hersteltermijnen heeft verlengd van
drie naar vijf jaar. Dit geeft pensioenfondsen een beetje
lucht. Maar minister Donner zou minister Donner niet zijn
als hij deze geste niet meteen de nek om zou draaien
met voorwaarden. Eerst laat hij de teugels een beetje
vieren, en daarna trekt hij ze des te harder weer aan. Het
pensioenfonds moet namelijk van tevoren aangeven
welke noodmaatregelen worden genomen indien herstel
uitblijft. Dit betekent dat na één jaar de pensioenen
kunnen worden gekort. Dit is pure bangmakerij, en die
moeten wij juist in deze tijd zien te voorkomen.
Voor de Partij voor de Vrijheid is het korten van
pensioenuitkeringen totaal niet aan de orde. Het is al te
triest voor woorden dat pensioenuitkeringen nu worden
bevroren, maar afstempelen gaat ons drie bruggen te
ver. De PVV roept de minister op, de pensioenfondsen de
echte lucht te geven die zij verdienen, en draconische
maatregelen pas na drie jaar te overwegen. Dit brengt de
noodzakelijke rust en wekt vertrouwen.
Tot slot kom ik te spreken over de rekenrente. Voor de
berekening van de dekkingsgraad moeten pensioenfondsen werken met de swaprente, de zogenaamde marktrente. Wij weten allemaal dat deze momenteel zeer laag
en zeer volatiel is. Hoe realistisch is het om deze rente
juist als discontovoet voor toekomstige verplichtingen te
gebruiken? Is het niet veel realistischer en betrouwbaarder om, net als de Nederlandse Staat zelf, uit te gaan van
de rente op staatsobligaties? Dit komt zowel de
dekkingsgraad als het vertrouwen in ons Nederlandse
pensioenstelsel ten goede.

Tweede Kamer

Verlaging pensioenuitkeringen

©
Mevrouw Koşer Kaya (D66): Voorzitter. De Nederlandse
economie bevindt zich in zwaar weer. Ook de pensioenfondsen worden hierdoor flink getroffen. Allereerst
spreek ik mijn steun uit voor het besluit van de minister
om de hersteltermijn te verlengen. Een hersteltermijn
van drie jaar is momenteel onverstandig, omdat deze zou

5 maart 2009
TK 60

60-4857