INSTELLINGEN
CC LSVb, ISO, VH, VSNU en de Inspectie van het Onderwijs

Hoger Onderwijs en
Studiefinanciering
Rijnstraat 50
Den Haag
Postbus 16375
2500 BJ Den Haag
www.rijksoverheid.nl

Onze referentie
1093414

Datum
Betreft

16 NOV. 2016
Verbod op het vragen van een eigen bijdrage aan aankomend
studenten voor selectiekosten.

Geacht College,
Met deze brief informeer ik u nader over het onderwerp selectiekosten en het
vragen van een eigen bijdrage aan aankomend studenten. In mijn brief van 28
april 2015 heb ik u geïnformeerd over de ruimte om, naast collegegeld voor
studenten en examengeld voor extraneï, eigen bijdragen te vragen aan zittende
studenten of extraneï. In die brief heb ik het voornemen tot een Algemene
Maatregel van Bestuur (Hierna:AMvB) aangekondigd over de ruimte om een
bijdrage te vragert aan aankomende studenten voor selectiekosten. In mijn
speech voor de opening van het academisch jaar 2016/2017 bij de Haagse
Hogeschool en de Vrije Universiteit heb ik aangegeven dat er voor selectiekosten
geen bijdrage in rekening mag worden gebracht bij aankomende studenten.
Hierover is op 5 september 2016 ook een persbericht gepubliceerd. Door de VH,
VSNU en diverse instellingen zijn vragen gesteld over mijn besluit. Daarom is op
29 september nadere informatie gestuurd aan de VSNU en de VH waarin ik heb
toegezegd een brief aan u te sturen over het vragen van een eigen bijdrage aan
aankomend studenten voor selectiekosten.
1

Geen selectiekosten meer
Ik acht het van belang dat er een goede match is tussen student en studie. Iedere
student heeft daarom recht op een studiekeuzecheck. In het hoger onderwijs
mogen sommige opleidingen selecteren bij de toelating van studenten. Dat kan
voor sommige opleidingen waardevol zijn, bijvoorbeeld bij kunstopleidingen. Daar
moet immers onomstotelijk vast komen te staan dat de aankomend student
aanleg en talent bezit voor de opleiding c.q. het beroep waarop de opleiding
voorbereidt.
Selectie voor een opleiding mag echter geen groepen benadelen of
kansengelijkheid ondermijnen. Ik hecht grote waarde aan gelijke kansen voor alle
aankomend studenten die zich aanmelden voor het hoger onderwijs. Alle

1

Rijksvoorlichtingsdienst, 5 september 2016, Bussemaker: investeren in gelijke kansen.

studenten die een > >pleiding met selectie willen gaan volgen, moeten zich
onbelemmerd en zi slfverzekerd voelen zich hiervoor aan te melden. Ik wil
voorkomen dat er financiële belemmeringen zijn voor deze studenten. De praktijk
laat zien dat instell ngen soms een financiële bijdrage vragen voor deelname aan
de selectleprocedui e, die kan oplopen tot meer dan € 200. Dit kan ontmoedigend
zijn, vooral voor jongeren die minder financiële mogelijkheden hebben. Daarom is
het niet toegestaar dat opleidingen die mogen selecteren een eigen bijdrage
vragen van aankomend studenten voor de selectieprocedure. Om te borgen dat
er geen financiële t elemmeringen zijn voor aankomend studenten Is ervoor
gekozen geen AMvl i te maken waarin het vragen van een eigen bijdrage voor
selectiekosten wore t toegestaan. Het huidige wettelijke verbod op het vragen van
eigen bijdragen voer selectiekosten zal dus worden gehandhaafd. Dat betekent
dat voor alle select eprocedures voor het studiejaar 2017-2018, die in principe op
1 oktober 2016 var start kunnen gaan, geen bijdrage voor de selectiekosten in
rekening gebracht mag worden. Zo blijft ook voor de opleidingen met selectie de
toegankelijkheid voor alle aankomend studenten gewaarborgd.
2

Compensatie

voo • opleidingen

met

selectie

Om te voorkomen (at sommige opleidingen met hoge kosten voor selectie
financieel In de pro »lemen komen heb Ik besloten de Instellingen met deze
opleidingen te compenseren. Het betreft de instellingen met de volgende
opleidingen: opleidingen met aanvullende eisen op gebied van kunst- en
hotelonderwijs en met fixusopleidingen geneeskunde, tandheelkunde,
mondzorgkunde en fysiotherapie. Voor deze compensatie stel ik € 3 miljoen,
beschikbaar. Over c e verdeling van deze compensatie, die beschikbaar is vanaf
het bekostigIngsjaa - 2017, worden nog gesprekken gevoerd met de VSNU en VH.
Monitoring van Aft aantal aanmeldingen bij opleidingen met selectie
Door VSNU en VH ; IJn zorgen geuit dat het aantal aanmeldingen kan toenemen
wanneer geen bijdrage meer gevraagd kan worden. De VSNU heeft met name
aandacht gevraagd voor de fixusopleidingen die op dit moment In verhouding tot
het aantal plaatsen zeer veel aanmeldingen krijgen. In de toekomst kan dit
mogelijk ook gelder voor andere opleidingen. Daarom heb Ik met de VSNU en de
VH afgesproken dat er nadere afspraken gemaakt worden over monitoring van
het aantal aanmeldi ngen
3

Rechterlijke
uitspraak en lezing artikel 7.50 WHW
Een uitspraak van de civiele rechter van oktober 2015 heeft aanleiding gegeven
tot vragen over de Interpretatie van artikel 7.50, eerste lid, van de WHW, waarin
het vragen van eigeel bijdragen voor de Inschrijving, anders dan collegegeld of
examengeld, wordt jltgesloten. Het ging in deze zaak om een kandidaat, die
auditie had gedaan foor een dansopleiding en aan wie door de instelling een
eigen bijdrage werd berekend voor de selectieprocedure. Kernvraag in de zaak
4

Opleidingen met: selectie opleidingen met aanvullende eisen (artikel 7.26/7.26a van de
WHW), flxusopleidingeh (artikel 7.53/7.56 van de WHW), opleidingen met het predicaat
kleinschalig en Intensief onderwijs (artikel 6.7 van de WHW) en masteropleldlngen (artikel
7.30b van de WHW).
3 Het gaat om flxusopljeidingen waarvan in de Ratho is opgenomen dat een kandidaat zich
voor een studiejaar bij niet meer dan één Instelling kan aanmelden voor dezelfde opleiding.'
Dit zijn de fixusopleidirlgen geneeskunde, tandheelkunde, mondzorgkunde en fysiotherapie.
Rb. Oost-Brabant, 23 oktober 2015, zaaknummer 4145282.

was of een instelling in strijd met artikel 7.50, eerste lid, van de WHW handelt als
zij een eigen bijdrage vraagt voor de kosten van een selectieprocedure. De
rechter oordeelde in deze zaak dat ten tijde van de selectieprocedure de fase van
inschrijving nog nieit aan de orde was, waardoor artikel 7.50 van de WHW niet
van toepassing zou zijn en de gevraagde eigen bijdrage niet in strijd met dat
wetsartikel is.
Artikel 7.50, eerste lid, van de WHW bevat een verbod op eigen bijdragen voor
de inschrijving voor een opleiding. Selectie maakt deel uit van de inschrijving: bij
opleidingen met seléctie kan een aankomend student immers niet worden
Ingeschreven zonder dat hij deelneemt aan de selectie. Artikel 7.50 van de WHW
is dan ook van toepassing op selectiekosten. Het tweede lid van artikel 7.50 van
de WHW maakt een uitzondering op de hoofdregel mogelijk. Het vigerende
tweede lid van artikel 7.50 leidt tot onbedoelde interpretaties. Daarom heb ik in
een nota van wijziging bij het wetsvoorstel Bevordering internationalisering hoger
onderwijs een verduidelijking van artikel 7.50, tweede lid, van de WHW
opgenomen. Deze technische wijziging heb ik in september 2016 aangekondigd
en zal binnenkort aan de Tweede Kamer worden aangeboden.
Nader overleg VSNU, VH en studentenbonden
In de gesprekken met de VH, VSNU, studentenbonden en met instellingen zijn
verschillende vragen gesteld over specifieke situaties met betrekking tot kosten
voor aankomend studenten en over hoe daarmee door OCW wordt omgegaan.
Voor selectieprocedures gaat het om kosten die de aankomend student heeft,
maar waarvoor geen bijdrage aan de instelling wordt betaald (bijvoorbeeld de
kosten voor een sportmedisch advies bij opleidingen met aanvullende eisen). Voor
toelatingsprocedures voor bachelor- en masteropleidingen gaat het om de
gevallen waarbij eert aankomend student niet op basis van een regulier diploma
kan aantonen dat h 11 aan de toelatingseisen voldoet.
De uitwerking van deze specifieke situaties zal nog om afstemming vragen met de
VSNU, VH, ISO en die LSVb en daardoor nog enige tijd kosten. Na afloop van het
overleg met de koepels en studentenbonden zal ik u nader informeren.
Met vriendelijke groet,
de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,