Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 IX

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Financiën (IXB) en de
begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor
het jaar 2020

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
INHOUDSOPGAVE
A.

B.

kst-35300-IX-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

3

BEGROTINGSTOELICHTING

4

1.

LEESWIJZER

4

2.

BELEIDSAGENDA
2.1 Beleidsprioriteiten
2.2 Belangrijkste beleidsmatige mutaties
2.3 Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
2.4 Meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen
2.5 Overzicht risicoregelingen

9
9
22
28
29
31

3.

BELEIDSARTIKELEN (FINANCIËN)
Artikel 1 Belastingen
Artikel 2 Financiële markten
Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private
sector
Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen
Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties
en investeringsverzekeringen
Artikel 6 Btw-compensatiefonds
Artikel 9 Douane

49
49
69

91
96
100

4.

NIET-BELEIDSARTIKELEN
Artikel 8 Apparaat kerndepartement
Artikel 10 Nog onverdeeld

109
109
111

5.

BELEIDSARTIKELEN (NATIONALE SCHULD)
Artikel 11 Financiering staatsschuld
Artikel 12 Kasbeheer

112
112
118

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

77
85

1

6.

BIJLAGEN
Bijlage 1: Zelfstandige Bestuursorganen en
Rechtspersonen met een Wettelijke Taak
Bijlage 2: Verdiepingsbijlage
Bijlage 3: Moties en toezeggingen
Bijlage 4: Subsidieoverzicht
Bijlage 5: Evaluatie- en overig onderzoek
Bijlage 6: Lijst van afkortingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

122
122
127
141
194
195
200

2

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk
afzonderlijk bij de wet vastgesteld.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaten voor
het aangegeven jaar vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de
Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
geheel is opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaten opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van
toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
De Minister van Financiën,

W.B. Hoekstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

3

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1. LEESWIJZER
Het werkterrein van het Ministerie van Financiën
Voor u ligt de begroting 2020 van het Ministerie van Financiën, begrotingshoofdstuk IX (Financiën en Nationale Schuld) van de Rijksbegroting.
In de begroting staan de belangrijkste beleidsdoelen voor 2020 en de
financiële gevolgen hiervan. Simpel gezegd: wat wil de Minister van
Financiën bereiken in 2020, hoe wil de Minister dit doen en met welke
middelen?
De Minister van Financiën is onder meer verantwoordelijk voor de
voorbereiding en uitvoering van:
a. het algemeen financieel-economische en internationale financiële
beleid;
b. het begrotingsbeleid en een doelmatig beheer van de rijksfinanciën;
c. het financieringsbeleid;
d. het fiscale beleid;
e. het staatsschuldbeleid;
f.
het beleid omtrent financiële markten;
g. het heffen, controleren en innen van de belastingen.
Het algemeen financieel-economische beleid en het begrotingsbeleid
worden primair toegelicht in de Miljoenennota. Daarin worden ook de
belastingontvangsten toegelicht. Het fiscale beleid komt op hoofdlijnen
aan bod in deze begroting; in het Belastingplan wordt gedetailleerd
ingegaan op de veranderingen in het fiscale beleid. De financiën van de
decentrale overheden, waarvoor de Minister van Financiën medeverantwoordelijk is, komen aan de orde in de Miljoenennota en in de begrotingen van het Gemeente- en Provinciefonds.
Waar relevant wordt in de begroting verwezen naar Kamerstukken of
andere beschikbare begrotingsinformatie. De Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV) en de Comptabiliteitswet (CW) vormen het regelgevend
kader voor de begroting.
Vanwege tussentijdse afrondingen op duizenden, miljoenen of miljarden
euro’s kan de som der delen afwijken van het totaal in de tabellen.
Opbouw van de begroting
De begroting IX is opgebouwd uit negen beleidsartikelen en twee
niet-beleidsartikelen. De beleidsartikelen weerspiegelen het gehele
werkterrein van het Ministerie van Financiën inclusief het beheer van de
staatsschuld en het kasbeleid van het Rijk.
De beleidsartikelen voor Financiën (IXB) zijn:
• artikel 1 Belastingen;
• artikel 2 Financiële markten;
• artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector;
• artikel 4 Internationale financiële betrekkingen;
• artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en investeringsverzekeringen;
• artikel 6 Btw-compensatiefonds;
• artikel 9 Douane.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

4

De niet-beleidsartikelen zijn:
• artikel 8 Apparaat kerndepartement;
• artikel 10 Nog onverdeeld.
De beleidsartikelen voor Nationale Schuld (IXA) zijn:
• artikel 11 Financiering staatsschuld;
• artikel 12 Kasbeheer.
De begrotingstoelichting is als volgt opgebouwd. Hoofdstuk 2 geeft
allereerst de beleidsprioriteiten weer. Dit zijn de belangrijkste beleidsdoelen van het Ministerie van Financiën. Ook bevat dit hoofdstuk een
overzicht van de belangrijkste beleidsmatige mutaties, van de
niet-juridisch verplichte uitgaven, van de beleidsdoorlichtingen en van de
risicoregelingen.
In hoofdstuk 3 komen de beleidsartikelen Financiën aan bod, in hoofdstuk
4 de niet-beleidsartikelen en in hoofdstuk 5 de beleidsartikelen Nationale
Schuld. Waar relevant en beschikbaar worden indicatoren of kengetallen
opgenomen om te laten zien wat de doelstellingen zijn (zie ook de
Groeiparagraaf onder). Elk beleidsartikel bevat onder andere een
onderdeel Beleidswijzigingen waarin wordt aangegeven wat de belangrijkste wijzigingen in het beleid zijn en de gevolgen hiervan. Zowel de
beleidsartikelen als de niet-beleidsartikelen bevatten een tabel Budgettaire
gevolgen van beleid met een financiële toelichting van de belangrijkste
posten.
Tot slot zijn zes bijlagen opgenomen. Bijlage 1 geeft een overzicht van
Zelfstandige Bestuursorganen (ZBO’s) en Rechtspersonen met een
Wettelijke Taak (RWT’s). Bijlage 2 is een verdiepingsbijlage met de
belangrijkste budgettaire mutaties per artikel, bijlage 3 geeft het overzicht
met moties en toezeggingen, bijlage 4 is het subsidieoverzicht, bijlage 5
het overzicht met evaluatie- en overig onderzoek en als laatste volgt de
lijst van afkortingen (bijlage 6).
Financiering staatsschuld en kasbeheer (Nationale Schuld)
Sinds 2013 behandelt begroting IX tevens de schuld van de Nederlandse
rijksoverheid. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de schuld die extern
wordt gefinancierd, door bijvoorbeeld banken, beleggers en pensioenfondsen, en de schulden of tegoeden die verschillende aan de schatkist
gelieerde instellingen – via het geïntegreerd middelenbeheer – hebben bij
het Ministerie van Financiën. De extern gefinancierde schuld wordt in
artikel 11 Financiering staatsschuld behandeld. Het geïntegreerd middelenbeheer wordt behandeld in artikel 12 Kasbeheer. De artikelen worden
middels een aparte begrotingsstaat vastgesteld.
De begroting van de Nationale Schuld heeft twee specifieke eigenschappen. De eerste eigenschap is dat de rente-uitgaven en renteontvangsten op transactiebasis worden verantwoord, in plaats van op
kasbasis zoals bij alle andere onderdelen van de Rijksbegroting. Dit is
vastgelegd in de CW 2016, artikel 2.19. Met de registratie van rente op
transactiebasis voor de Nationale Schuld wordt aangesloten bij de
Europese voorschriften van het Europees Stelsel van Rekeningen (ESR)
2010. De tweede eigenschap is dat voor beide artikelen wordt uitgegaan
dat de aangegane financiële verplichtingen gelijk zijn aan de uitgaven (kas
= verplichtingen). Beide artikelen kennen geen verplichting om afzonderlijke ramingen op te nemen van de verwachte kasuitgaven en de
verwachte juridisch vastgelegde financiële verplichtingen. Dit is het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

5

gevolg van de inherente onvoorspelbaarheid van de leenbehoefte van de
Staat (artikel 11) en de fluctuerende geldstromen in het geïntegreerd
middelenbeheer (artikel 12).
Financiële instrumenten
Bij het indelen van de uitgaven naar financieel instrument wordt
aansluiting gezocht bij de rol en verantwoordelijkheid van de Minister.
Hierdoor wordt de wijze waarop de uitgaven het ministerie verlaten
leidend voor de indeling naar financiële instrumenten. Het Ministerie van
Financiën maakt daarom, naast de standaard financiële instrumenten
zoals opdrachten en garanties, ook gebruik van drie eigen instrumenten:
financiering (vermogensverschaffing/-onttrekking), rente, en rekeningcourant en deposito’s.
Het instrument financiering (vermogensverschaffing/-onttrekking) wordt
gebruikt op artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector bij
onder meer kapitaalinjecties in staatsdeelnemingen en dividendontvangsten. De definitie van financiering is als volgt: «van een financiering
wordt gesproken, indien een financiële bijdrage aan een wederpartij
wordt verstrekt als kapitaalverschaffing voor een investeringsgoed of als
algemene vermogensverschaffing voor die wederpartij (een instelling,
bedrijf of onderneming). Als een financiële bijdrage wordt verstrekt in de
exploitatiesfeer, wordt gesproken van bekostiging. Bij een financiering
voert de organisatie die de financiering ontvangt, de kapitaalverstrekking
als kapitaalontvangst op de balans op». Van een staatsdeelneming is
sprake als de Staat aandelen bezit in een privaat bedrijf.
Het instrument rente komt onder meer terug op artikel 11 en 12 over de
financiering van de staatsschuld en het kasbeheer. Op artikel 11 en 12
wordt daarnaast gebruik gemaakt van het instrument leningen. In
tegenstelling tot de meeste leningen op de Rijksbegroting gaat het op
artikel 11 om leningen die aan de Staat verstrekt worden voor de
financiering van de staatsschuld. Op artikel 12 is ook het instrument
rekening-courant en deposito’s opgenomen. Het gaat hier om de
bankrekeningen waarop geldstromen van decentrale overheden, de
sociale fondsen en andere aan de rijksoverheid gelieerde instellingen inen uitvloeien.
Groeiparagraaf
Het Ministerie van Financiën werkt doorlopend aan stapsgewijze
verbeteringen in de informatievoorziening aan de Kamer en de burger. Dit
is een samenspel van eigen ambities en inzichten, en wensen vanuit de
Kamer. Ten opzichte van de begroting Financiën en Nationale Schuld 2019
zijn meerdere verbeteringen doorgevoerd. Dit mede naar aanleiding van
de focusonderwerpen verantwoording 2017 («Toetsbare beleidsplannen»
en «Verplichtingen: pijler van het budgetrecht»), het daaropvolgende
wetgevingsoverleg1 en de brief van de vaste commissie van Financiën in
reactie op de begroting 20192. De volgende verbeteringen zijn zichtbaar in
deze begroting.
Prestatie-indicatoren in de begroting
Het Ministerie van Financiën vindt meetbaarheid van beleid en prestaties
van groot belang. Dit onderwerp kwam tevens terug tijdens het wetgevingsoverleg verantwoording 2017 (focusonderwerp «Toetsbare beleids1
2

Kamerstukken II 2017–2018, 34 950-IX, nr. 9.
Kamerstukken II 2018–2019, 35 000-IX, nr. 10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

6

plannen») en in de vragenbrief van de vaste commissie van Financiën
over de begroting 2019. Het onderwerp leeft dus zowel bij het ministerie
als de Kamer.
In de groeiparagraaf van de begroting 2019 hebben we aangegeven in
2019 te onderzoeken voor welke artikelen het mogelijk en zinvol is om
nieuwe, meer of minder prestatie-indicatoren op te nemen. Dit heeft in
deze begroting 2020 geleid tot één aanvulling: in artikel 9 Douane is een
additionele indicator opgenomen. Daarnaast zal in het jaarverslag 2019 in
artikel 2 Financiële markten en in artikel 5 Exportkredietverzekeringen
nieuwe kengetallen met realisatiecijfers worden opgenomen. Het
evalueren van prestatie-indicatoren betreft een doorlopend, meerjarig en
intensief traject, waarbij elk jaar verbeteringen worden doorgevoerd waar
nodig en mogelijk.
Voor de Belastingdienst (artikel 1 Belastingen) worden in 2020 de
prestatie-indicatoren voor de begroting vanaf begrotingsjaar 2021
vernieuwd. In het jaarplan 2019 Belastingdienst3 zijn de doelstellingen op
dit gebied beschreven. De Belastingdienst is in 2019 gestart met het
vertalen van de strategische doelstelling van de Belastingdienst (naleving)
naar meetbare prestaties. Het streven is gericht op minder indicatoren
met meer zeggingskracht. Gekoppeld aan de uitvoerings- en toezichtstrategie wordt de samenhang tussen doelen en indicatoren op verschillende
niveaus vastgesteld. Het eindproduct is een gebalanceerde set aan
indicatoren die zicht biedt op het bereiken van de strategische doelstelling
van de Belastingdienst. Deze set wordt in 2019 opgeleverd en in 2020
getest zodat hierover vanaf de begroting 2021 kan worden gerapporteerd.
Inzicht in verplichtingen
Het budgetrecht van de Kamer begint bij de autorisatie voor het aangaan
van verplichtingen. Daarom was tijdens de verantwoording over 2017 het
thema «Verplichtingen: pijler van het budgetrecht» een focusonderwerp.
Ook in deze begroting besteedt het Ministerie van Financiën aandacht aan
verplichtingen. Net zoals in het jaarverslag 2018, geeft het departement
vanaf deze begroting in de budgettaire tabellen per beleidsartikel naast
het totaalbedrag aan garantieverplichtingen, ook het totaalbedrag aan
betalingsverplichtingen weer (hoofdstuk 3, voor elk beleidsartikel
onderdeel D). Daarnaast worden in de budgettaire tabellen meer
individuele betalingsverplichtingen inzichtelijk gemaakt, zoals ook in het
jaarverslag 2018 het geval is. Hiermee zijn de majeure betalingsverplichtingen beter te volgen. Tijdens het wetgevingsoverleg over de verantwoording 2017 en opnieuw in de vragenbrief van de vaste commissie van
Financiën in reactie op de begroting 2019, bleek dat er inderdaad veel
interesse is in de verplichtingen. Middels bovenstaande verbeteringen
geven we de Kamer gedegen inzicht in de meerjarige garantie- en
betalingsverplichtingen.
Voortgang artikel 9 Douane
De Tweede Kamer is op 21 juni 2018 door de Minister van Financiën
geïnformeerd over het voornemen van een separaat begrotingsartikel
Douane op begrotingshoofdstuk IX4. Met dit voornemen wordt invulling
gegeven aan aanbeveling 4 uit het rapport van de Commissie Onderzoek
Belastingdienst (COB)5 naar de besluitvormingsprocedure binnen de
3

Kamerstukken II 2018–2019, 31 066, nr. 439.
Kamerstukken II 2017–2018, 34 775-IX, nr. 26.
5
Kamerstukken II 2016–2017, 31 066, nr. 330.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

7

Belastingdienst. Met ingang van de begroting IX 2019 is een apart artikel 9
voor Douane opgenomen, waarbij gekozen is voor een ingroeimodel om
te komen tot een toekomstbestendig begrotingsartikel. Budgettair gezien
bevatte artikel 9 Douane in de begroting 2019 alleen de directe verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van de Douane, zoals de personele en
materiële uitgaven en de apparaatsontvangsten. Dit zijn de budgetten die
direct aan het dienstonderdeel Douane kunnen worden toegerekend. De
afgelopen periode zijn stappen gezet bij het in kaart brengen van de
indirecte uitgaven die betrekking hebben op de Douane, bijvoorbeeld voor
huisvesting en ICT, die worden gedaan door andere dienstonderdelen
binnen de Belastingdienst. Het vergt echter nog nader onderzoek en
uitwerking voordat deze indirecte uitgaven kunnen worden toegerekend
aan het aparte begrotingsartikel Douane. Het gaat hierbij zowel om het in
kaart brengen van de producten en diensten die andere Belastingdienstonderdelen aan de Douane leveren, met de bijbehorende kosten, als hoe
deze kosten achteraf verantwoord kunnen worden. Derhalve richt de
begroting IX 2020 zich, eveneens als begroting IX 2019, alleen op de
directe verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van de Douane. Een
volgende stap is het opnemen van uitgaven van de andere dienstonderdelen die samenhangen met de Douane. In de begroting IX 2021 zal dit
gebeuren voor de meeste dienstonderdelen binnen de Belastingdienst die
kosten maken voor de Douane. Nog te bezien is of het ook al haalbaar is
de IV-uitgaven hierbij mee te laten lopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

8

2. BELEIDSAGENDA
2.1 Beleidsprioriteiten
Inleiding
Bij het Ministerie van Financiën gaan we over het geld. Niet als doel, maar
in dienst van een financieel gezond Nederland. Wij bewaken de balans
tussen inkomsten en uitgaven en zien toe op het goede functioneren van
het financiële stelsel. Nederland staat er financieel goed voor: de
economie groeit, de belastinginkomsten stijgen en de overheidsschuld
daalt richting het niveau van vóór de crisis. Als ministerie dragen we
daaraan elke dag een belangrijk steentje bij. Tegelijkertijd is
waakzaamheid geboden. Nationale en internationale ontwikkelingen en
onzekerheden zijn van invloed op de overheidsfinanciën en vragen om
aandacht. Hiermee zorgen we ervoor dat we bekend blijven staan om
degelijk en betrouwbaar financieel beleid.
Wij richten ons op het belang van de samenleving als geheel, op korte én
lange termijn en zijn ons daarbij bewust van de impact van wat wij doen
op alle burgers en bedrijven. Wij heffen en innen belastingen, doen dat
eerlijk en zorgvuldig en zien erop toe dat de besteding van overheidsgeld
en de vormgeving van ons fiscale stelsel zo goed mogelijk aansluiten bij
de publieke belangen.
Om op evenwichtige besluitvorming, efficiënte uitvoering en effectiviteit
te kunnen sturen, stellen we jaarlijks beleidsprioriteiten op. De beleidsprioriteiten van het ministerie voor 2020 zijn onderverdeeld in vier thema’s.
Deze vier thema’s weerspiegelen het gehele werkterrein van het Ministerie
van Financiën; zowel binnen de landgrenzen als in Europese en internationale context.
Het ministerie zet zich allereerst in voor een financieel gezond Nederland
(thema 1). Naast gezonde en duurzame overheidsfinanciën op de lange
termijn, werkt het ministerie aan het behoud van brede welvaart voor
burgers. Met de operaties Inzicht in Kwaliteit en de Brede Maatschappelijke Heroverwegingen vergroten we onze kennis over het effect van
beleid en waarborgen we een doelmatige inzet van publieke middelen nu
en in de toekomst. Verder blijft het ministerie zich inzetten voor een
stabiele, integere en innovatieve financiële sector, en is er oog voor de
financiële weerbaarheid van huishoudens. Dit om iedereen in Nederland
een zo welvarend mogelijke toekomst te kunnen bieden.
De Belastingdienst staat voor een goede uitvoering en toezicht op fiscale
wetgeving (thema 2). Om uitvoering en toezicht door de Belastingdienst
op peil te houden en zijn inzet nog effectiever en doelmatiger in te richten,
vraagt de ingezette veranderopgave van de Belastingdienst ook de
komende jaren aandacht en capaciteit. In 2020 gaan we verder met het
beheerst vernieuwen van de dienst. Naast het structureel verbeteren van
de uitvoering en het toezicht, wordt er onder meer extra ingezet op het
bestrijden van ondermijning en witwassen.
Stabiliteit in de EU en in de wereld zijn voor ons land vanwege onze
intensieve internationale samenwerking, erg belangrijk. Het Ministerie van
Financiën opereert in toenemende mate in een internationaal speelveld
(thema 3). Dat geldt zowel voor instanties als het IMF, de Wereldbank, de
G20 als de Europese Unie. De Brexit en de onderhandelingen over het
Meerjarig Financieel Kader (MFK) van de EU kunnen flinke invloed hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

9

op de overheidsfinanciën. Andere prioriteiten zijn onder andere het
aanpakken van belastingontwijking en -ontduiking op Europees niveau en
het verdiepen van de kapitaalmarkten- en bankenunie. Voor deze en
andere thema’s geldt, dat er kansen en mogelijkheden liggen, maar ook
risico’s te benoemen zijn.
Tot slot zet het ministerie in op het versterken, verduurzamen en
vergroenen van de Nederlandse economie (thema 4). Zo is het ministerie
van plan om in 2020 de groene obligatie ten minste een keer te
heropenen. Ook is er aandacht voor het vergroenen van het fiscale stelsel.
Mede door middel van het stellen van deze beleidsprioriteiten, houden we
als ministerie de Nederlandse overheidsfinanciën structureel op orde en
schetsen we de financiële speelruimte voor het maken van politieke
keuzes. Daarmee ondersteunt het Ministerie van Financiën een financieel
gezond Nederland; nu en in de toekomst.
Thema 1. Nederland financieel gezond
Gezonde overheidsfinanciën en duurzame groei
Gezonde overheidsfinanciën zijn een noodzakelijke voorwaarde voor de
welvaart in Nederland. Het kabinet voert daarom een trendmatig
begrotingsbeleid. Dergelijk begrotingsbeleid draagt bij aan een goede
beheersing van de overheidsfinanciën, een versterking van de economische groei en doelmatige allocatie van middelen. Voor een goede
beheersing van de overheidsfinanciën wordt gewerkt met uitgavenplafonds die aan het begin van de kabinetsperiode zijn afgesproken. Voor de
inkomstenkant van de begroting en bij de werkloosheidsuitgaven, geldt
het principe van automatische stabilisatie: conjuncturele meevallers
komen ten gunste van het saldo, conjuncturele tegenvallers belasten het
saldo. Dit voorkomt dat meevallers leiden tot intensiveringen en tegenvallers tot bezuinigingen, en vermijdt daarmee procyclisch beleid. Om
doelmatige toewijzing van middelen te bevorderen, wordt over de
begroting op één moment een integrale afweging gemaakt: het «hoofdbesluitvormingsmoment» in het voorjaar.
Het kabinet houdt zich voor 2020 aan de uitgavenplafonds. Voor 2020
wordt het EMU-saldo geraamd op 0,2% van het bbp en de EMU-schuld
komt uit op 47,7% van het bbp. Nederland voldoet hiermee aan de
Europese begrotingsnormen. Het positieve saldo en de schuldreductie
dragen bovendien bij aan een buffer voor als het economisch slechter
gaat. Zo kan het trendmatig begrotingsbeleid blijven functioneren in
economisch mindere tijden waardoor niet direct hoeft te worden
bezuinigd.
Om de overheidsfinanciën ook op de lange termijn gezond te houden, is
het belangrijk te streven naar duurzame groei, waarbij de overheidsmiddelen op zo doelmatig mogelijke wijze worden besteed. Het kabinet is
daarom in 2018 gestart met de Operatie Inzicht in Kwaliteit, waarmee het
kabinet de maatschappelijke toegevoegde waarde van overheidsbeleid en
bijbehorende publieke middelen wil vergroten. In 2020 zal dit werk
worden voortgezet. Ook laat het kabinet het komende jaar verschillende
beleids- en uitvoeringsopties in beeld brengen, de zogeheten Brede
Maatschappelijke Heroverwegingen. Aanleiding is een breed aangenomen
motie Sneller c.s. De opties zijn nadrukkelijk divers: ze omvatten zowel
investeringen en intensiveringen, hervormingen en besparingen, als ook
het stoppen van beleid. Ook bieden ze verschillende beleids- en uitvoe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

10

ringsvarianten. De onderzoeksrapporten worden begin 2020 gepubliceerd.
De uitkomsten helpen om doelmatige en doeltreffende keuzes te maken
en voorbereid te zijn op een volgende neergaande conjunctuur. Op deze
manier zorgt het kabinet ook structureel voor gezonde overheidsfinanciën.
Hiernaast onderzoekt het kabinet de mogelijkheden om het verdienvermogen van Nederland op de lange termijn te versterken en hoe een
investeringsfonds kan worden opgericht. Het kabinet zal de Kamer hier
begin 2020 over informeren6.
Versterken van (toekomstige) brede welvaart
Voor het welzijn van mensen is – naast financiële welvaart – ook de
welvaart in brede zin van belang. Hierbij valt te denken aan gezondheid,
scholing, milieu en leefomgeving en vertrouwen in de maatschappij. De
afgelopen jaren is er steeds meer aandacht voor het meten van brede
welvaart; in Nederland vooral als navolging van de tijdelijke Commissie
Breed welvaartsbegrip uit 2016. Maar het meten van welvaart blijft lastig.
Al kan brede welvaart niet helemaal zonder bbp-groei – economische
krimp zal namelijk zorgen voor minder werkgelegenheid en dat is weer
negatief voor het welzijn van mensen – kwaliteit van leven is immers
zoveel meer dan alleen bbp en koopkracht. Om de toekomstige welvaart
te borgen en versterken, onderneemt het kabinet actie. Dat zit in de
maatregelen en investeringen die het kabinet nu neemt of al heeft
genomen. Voorbeelden hiervan zijn investeringen in publieke sectoren,
het Klimaat- en Pensioenakkoord en diverse belastingmaatregelen.
Zo wil het kabinet de lasten voor burgers verlichten, vooral door de lasten
op arbeid te verlagen. Het grootste deel van het inkomstenbelastingpakket
uit het regeerakkoord is al omgezet in wetgeving en vanaf 2019 profiteren
werkenden hiervan. In 2020 profiteren burgers met name van een hogere
algemene heffingskorting en de invoering van een extra opbouwtraject in
de arbeidskorting. In de augustusbesluitvorming 2019 heeft het kabinet
besloten tot enkele aanvullende maatregelen die de lasten van burgers
verlagen. Het kabinet stelt voor om de invoering van het tweeschijvenstelsel te versnellen. Het tarief in de huidige tweede en derde schijf daalt
in 2020 van 38,1% naar 37,35%, terwijl het tarief in de huidige eerste schijf
stijgt van 36,65% naar 37,35%. Het toptarief daalt van 51,75% in 2019 naar
49,5% in 2020. Daarnaast wordt de arbeidskorting met € 106 extra
verhoogd voor werkenden met een inkomen tussen grofweg € 10.000 en
€ 98.000. Het nieuwe maximum van de arbeidskorting komt daarmee in
2020 op ruim € 3.800 uit. De algemene heffingskorting wordt in 2020
verhoogd met € 194 en met € 60 in 2021. Daarnaast verlaagt het kabinet
de zelfstandigenaftrek met € 250 per jaar in de periode tot en met 2028
om zo het verschil tussen werkenden en zelfstandigen te verkleinen. Door
de verhoging van de arbeidskorting gaan de meeste zelfstandigen er in
2020 niet op achteruit.
Een stabiele, integere en innovatieve financiële sector
De financiële sector speelt een belangrijke rol in het borgen en bevorderen van een financieel gezond Nederland. Sinds de financiële crisis zijn
er veel nationale, Europese en internationale maatregelen genomen om
de financiële sector weerbaarder te maken. Ondanks dat de financiële
sector er inmiddels beter voor staat, is het maatschappelijk vertrouwen in
de sector nog altijd laag, ten aanzien van de bankensector in het bijzonder.
De ophef in 2018 en 2019 over beloningen en de nalatigheid bij het
6

Zie de Miljoenennota 2020 voor een uitgebreidere toelichting op de voornemens tot investeringen in het verdienvermogen van Nederland op de lange termijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

11

voorkomen van witwassen, hebben niet bijgedragen aan het herstel van
vertrouwen in de sector. Het is primair aan de sector zelf om dit
vertrouwen te herstellen; die moet zelf laten zien dat het de maatschappelijke rol en verantwoordelijkheden serieus neemt.
Het Ministerie van Financiën heeft eind 2018 de Agenda voor de financiële
sector (hierna: de Agenda) gepubliceerd7. In de Agenda staan drie
elementen centraal: stabiliteit, integriteit en innovatie. In 2020 geeft het
ministerie uitvoering aan de aangekondigde maatregelen uit de Agenda.
Om de stabiliteit van het financiële systeem verder te verbeteren moeten
financiële instellingen en huishoudens weerbaarder worden. Zo zet het
ministerie zich in voor hogere buffers voor financiële instellingen en het
voorkomen van hoge hypotheekschulden onder huishoudens. Daarnaast
blijft het ministerie zich, samen met de partners van Wijzer in geldzaken,
inzetten voor het vergroten van de financiële weerbaarheid van
huishoudens. Hierbij is in 2020 en verder meer aandacht voor kwetsbare
groepen. Ten aanzien van integriteit wordt ingezet op het tegengaan van
witwassen, onderliggende basisdelicten en terrorismefinanciering. Zo
wordt uitvoering gegeven aan het Plan van aanpak witwassen, onder
andere door belemmeringen voor banken weg te nemen zodat zij beter
kunnen samenwerken bij het voorkomen van witwassen en terrorismefinanciering. Ook gaat het zogeheten UBO-register, een openbaar register
voor uiteindelijk belanghebbenden (Ultimate Beneficial Owners, UBO’s)
van juridische entiteiten van start. Verder werkt het ministerie aan
maatregelen om het gedrag en de cultuur van de sector meer op de
maatschappij gericht te krijgen, door bijvoorbeeld de beloningsregels aan
te scherpen. Zo is er aandacht voor de uitkomsten van het onderzoek naar
de mogelijke barrières waar fintech tegenaan loopt, maar ook voor de rol
van financiële instellingen bij de verduurzaming van de economie.
Nieuw financieringskader staatsschuld
De randvoorwaarden van de uitvoering van de schuldfinanciering zijn
vastgelegd in een beleidskader dat steeds voor een aantal jaren wordt
vastgelegd. Dit beleidskader bestaat uit het financieringsbeleid en het
renterisicokader. Het huidige beleidskader is opgesteld voor de periode
2016–20198. In 2019 wordt een beleidsevaluatie uitgevoerd. Op basis van
de bevindingen en aanbevelingen uit de beleidsevaluatie, zal in het najaar
van 2019 het beleidskader voor de komende jaren worden vastgesteld.
Het geheel zal eind 2019, voor aanvang van het begrotingsjaar 2020, aan
de Tweede Kamer worden verstuurd.
Thema 2. Belastingdienst: goede uitvoering en toezicht
De Belastingdienst streeft er in zijn uitvoerings- en toezichtstrategie naar,
het gedrag van burgers en bedrijven zodanig te beïnvloeden dat zij uit
zichzelf (fiscale) regels naleven. Daarbij wil de Belastingdienst in plaats
van meer reactief, juist zoveel mogelijk preventief en in de actualiteit
optreden. De concrete uitwerking van de uitvoerings- en toezichtstrategie
voor 2020 wordt opgenomen in het Jaarplan 2020 Belastingdienst. Dat
wordt in november naar de Tweede Kamer gestuurd. De Belastingdienst
staat voor de opgave de huidige continuïteit te borgen en tegelijk beheerst
te vernieuwen. Door beheerst te vernieuwen, wil de Belastingdienst zijn
uitvoering en toezicht structureel verbeteren.

7
8

Kamerstukken II 2018–2019, 32 013, nr. 200.
Kamerstukken II 2015–2016, 31 935, nr. 25.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

12

Investeringen in interactie (dienstverlening)
Een van de ambities van de Belastingdienst is het doorontwikkelen van de
zogeheten interactiestrategie, waardoor het voor burgers en bedrijven
steeds gemakkelijker en eenvoudiger wordt om zaken te doen met de
Belastingdienst. Voor 2020 uit zich dit onder meer in de volgende
activiteiten en resultaten:
• Het creëren van de mogelijkheid voor ondernemers om gemakkelijk en
veilig in te loggen via DigiD-machtigen en eHerkenning.
• Het ontwikkelen van een app voor de ontvangers van kinderopvangtoeslag, waarin zij over het doen van wijzigingen genotificeerd worden
en gemakkelijk en snel wijzigingen kunnen doorgeven.
• Het realiseren van nog betere bereikbaarheid en kwaliteit van de
Belastingtelefoon.
• De Belastingdienst werkt ook in 2020 onverminderd door aan het
verder verbeteren van brieven, formulieren en andere berichten.
Investeringen in bestrijden van ondermijning en witwassen en
extra toezicht
Het kabinet heeft besloten om middelen toe te voegen aan de begroting
van Financiën voor het aanpakken van witwassen en ondermijningsactiviteiten en de intensivering van de toezichtscapaciteit. Voor het ministerie is
dit onderwerp een duidelijke prioriteit, getuige ook het plan van aanpak
witwassen dat op 30 juni 2019 naar de Tweede Kamer is gestuurd9. Voor
het bestrijden van ondermijning wordt geïnvesteerd in aanvullende
controlecapaciteit binnen de EOS-teams voor het uitvoeren van complexe
financieel-fiscale onderzoeken. Daarnaast zullen extra controles door
Douane gaan plaatsvinden op binnenkomende en uitgaande verdovende
middelen. Voor de aanpak van witwassen wordt extra geïnvesteerd in
publiek-private samenwerking en het in onderzoek nemen van witwassignalen. De middelen voor het intensiveren van het toezicht zullen worden
gebruikt voor het verstevigen van het toezicht op arbeidsrelaties in 2020
en voor het toezicht op zeer vermogende particulieren in latere jaren, het
uitvoeren van meer boekenonderzoeken in het midden- en kleinbedrijf
(MKB) en het verrichten van meer controles van aangiften inkomensheffing van particulieren en aangiften vennootschapsbelasting van het
MKB.
Daarnaast zijn er andere thema’s die inspanningen van de Belastingdienst
vragen. Een van de belangrijkste thema’s is de Brexit, welke grote
gevolgen kan hebben voor de Belastingdienst en met name voor de
Douane. De voorbereidingen worden waar nodig bijgesteld op basis van
de uitkomsten van de onderhandelingen tussen de Europese Unie en het
Verenigd Koninkrijk (zie thema 3 Nederland in Europa en de wereld).
Beheerst vernieuwen (personeel, ICT, sturing en cultuur)
In de brief van 26 april 2018 aan de Tweede Kamer is uiteen gezet op
welke wijze de verbeteringen worden aangepakt10. Deze vernieuwingsoperatie is nodig én randvoorwaardelijk om de uitvoerings- en toezichtstrategie optimaal te kunnen uitvoeren en essentieel om de Belastingdienst structureel te verbeteren. De aanpak berust op drie pijlers: een
kwantitatief en kwalitatief voldoende personeelsbestand, de ICT op orde
en adequate sturing en beheersing. Aan de Tweede Kamer is bij brief van
2 juli 2019 voorgesteld om de cultuur tot vierde pijler van de aanpak

9
10

Kamerstukken II 2018–2019. Zie hier voor het plan van aanpak witwassen.
Kamerstukken II 2017–2018, 31 066, nr. 403.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

13

Beheerst vernieuwen te maken11. Met Beheerst vernieuwen worden de
grootste uitdagingen van de Belastingdienst aangepakt. Deze aanpak
moet er uiteindelijk ook aan bijdragen dat de door de Algemene Rekenkamer in haar jaarlijkse Verantwoordingsonderzoek geconstateerde
onvolkomenheden worden weggenomen.
Personeel
De uitdaging waar de Belastingdienst voor staat, is een beheerste
modernisering te bewerkstelligen en tegelijkertijd te borgen dat de
medewerkers toegerust zijn voor de moderne manieren van toezicht op en
interactie met burgers en bedrijven; de verhouding hoger versus lager
opgeleid personeel verschuift naar meer hoger gekwalificeerde
medewerkers. Voor de kortere termijn moeten de gevolgen van de
uitstroom voor de continuïteit van de bedrijfsprocessen worden
opgevangen. Net als in 2018 en 2019, moet er in 2020 en in de jaren erna,
een grote wervingsinspanning worden geleverd om de benodigde
fiscalisten, registeraccountants, data-analisten en ICT’ers te laten
instromen. Het werving- en selectieproces wordt zo ingericht, dat de
jaarlijks benodigde kwalitatieve en kwantitatieve instroom van
medewerkers mogelijk is.
ICT
De Belastingdienst staat voor de opgave om zijn primaire werkprocessen
te moderniseren, nieuwe wetgeving uit de Kamer te verwerken en
tegelijkertijd de continuïteit te borgen. Zoals beschreven in de brief
«Beheerst vernieuwen» van 26 april 2018 wordt in beheerste stappen
gewerkt aan deze verbetering, door het aanpakken van verouderde
ICT-voorzieningen in de primaire processen van belastingen. Daarnaast
wordt gewerkt aan het robuuster en wendbaarder maken van de huidige
systemen door middel van het programma Modernisering IV-landschap.
Technisch verouderde applicaties worden zoveel mogelijk gesaneerd. De
Belastingdienst hanteert een methode om zijn applicaties periodiek te
beoordelen op zowel technische kwaliteit als bedrijfswaarde.
In 2019 heeft de Belastingdienst beter inzicht gecreëerd in de opgave voor
onderhoud, vernieuwing en implementatie nieuwe wetgeving. De Tweede
Kamer heeft hierover op 28 mei 2019 de Kamerbrief «Uitkomsten
ICT-portfolioproces Belastingdienst» ontvangen12. Voor drie probleemketens (omzetbelasting, loonheffing, gegevens) wordt in 2019 een
samenhangend plan gemaakt. Het vaststellen van het portfolio voor 2020
en volgende jaren is een dynamisch proces waarbij steeds een afweging
moet worden gemaakt tussen de verschillende belangen van onderhoud,
vernieuwing en wetgeving. In de tweede helft van 2019 wordt door een
extern bureau aanvullend onderzoek gedaan naar het portfolioproces. De
uitkomsten hiervan worden meegenomen in de verdere ontwikkeling en
verbetering van dit proces in 2020. Daarnaast wordt in 2019 de
IV-organisatie doorgelicht op de mogelijkheden tot vergroting van het
ICT-aanbod door efficiencyverbetering. In 2020 gaat de Belastingdienst
met de aanbevelingen uit deze doorlichting aan de slag.
Sturing en beheersing
Om adequaat te kunnen sturen op eerder genoemde maatregelen en
acties rond uitvoering en toezicht, is gedegen managementinformatie een
belangrijke basis. De kritieke prestatie-indicatoren (kpi’s) worden
11
12

Kamerstukken II 2018–2019, 31 066, nr. 500.
Kamerstukken II 2018–2019, 31 066, nr. 486.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

14

vernieuwd voor de begroting van 2021. Binnen het programma «Managementinformatie en Risicomanagement» wordt op Belastingdienstbreedniveau tot aan (werk)procesniveau voorzien in inrichting van de
benodigde managementinformatie en implementatie van risicomanagement. Daarmee zullen beide vaste onderdelen worden binnen de
manier van werken van zowel management als medewerkers. Het
programma loopt tot eind 2022.
Cultuur
In het voorjaar 2019 is het programma «Leiderschap en Cultuur» gestart.
Dit programma wordt de komende jaren stap voor stap doorlopen. Het
programma stuurt op gewenste gedragsveranderingen die in diverse
stukken en onderzoeken terugkomen, waaronder het rapport van de
Commissie Onderzoek Belastingdienst. De gedragsveranderingen zijn
inhoudelijk omschreven in de visie op leiderschap en cultuur; de
bijbehorende concrete acties zijn omschreven in het plan van aanpak. In
de visie worden de sterke punten van de Belastingdienst beschreven
(gedreven professionals, die zich sterk betrokken voelen bij hun werk,
deskundig en loyaal), maar ook de punten die verbetering behoeven
(resultaatsturing, samenwerken, fouten eerder signaleren en het creëren
van een open en veilige cultuur). Laatstgenoemde elementen kregen door
de ontwikkelingen rond het stopzetten van de kinderopvangtoeslag extra
nadruk.
In de zomer van 2019 zijn twee toezeggingen aan de Tweede Kamer
gedaan, namelijk het benoemen van Cultuur als vierde pijler van de
aanpak «beheerst vernieuwen» en een Belastingdienstbreed onderzoek
naar de cultuur van de Belastingdienst door een extern bureau. Dit
onderzoek, samen met het eerdere rapport van de Auditdienst Rijk
«Ongeschreven regels» en het komende advies van de adviescommissie
Uitvoering toeslagen, levert aanvullende informatie op over kenmerken en
mogelijke knelpunten in de cultuur bij de Belastingdienst en de samenwerking met het kerndepartement. Die informatie zal leiden tot
aanscherping of aanvulling van het programma «Leiderschap en Cultuur»,
in samenwerking met het kerndepartement.
Fiscaal beleid en uitvoering
Het kabinet zal inzetten op een betere uitvoerbaarheid van het belastingstelsel en een beter uitvoerings- en toezichtsbeleid door de Belastingdienst. Goede uitvoerbaarheid is het kompas bij iedere aanpassing van de
belastingwetgeving. Voor de Belastingdienst betekent dit het maken van
grondige uitvoeringstoetsen die inzicht geven in de uitvoerbaarheid en de
gevolgen voor de uitvoering en de uitvoeringskosten. Op Prinsjesdag
worden als onderdeel van het pakket Belastingplan enkele maatregelen
opgenomen die op korte termijn te realiseren zijn en – hoewel beperkt –
bijdragen aan vereenvoudiging. Bijvoorbeeld het afschaffen van de fiscale
aftrek scholingsuitgaven, het uitbreiden van vrijstellingen voor overheidsondernemingen van de vennootschapsbelasting en het verduidelijken van
de bevoegdheden van de inspecteur in het geval van spontane aangiften.
Thema 3. Nederland in Europa en de wereld
Meerjarig Financieel Kader EU
Lidstaten van de EU bepalen elke zeven jaar hoeveel geld er beschikbaar
komt en waarvoor de EU het gebruikt. Dit wordt vastgelegd in het
Meerjarig Financieel Kader (MFK). Op dit moment wordt onderhandeld
over het volgende MFK, dat in 2021 van kracht moet worden. De Europese

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

15

Commissie streeft naar een akkoord voor het einde van 2019. Voor
Nederland geldt het uitgangspunt dat de kwaliteit van een akkoord bóven
de snelheid van de onderhandelingen gaat. De onderhandelingen vergen
nauwe samenwerking met het beleidsverantwoordelijke Ministerie van
Buitenlandse Zaken, de andere betrokken ministeries, de Permanente
Vertegenwoordiging in Brussel en gelijkgestemde lidstaten.
Nederland zet zich bij de onderhandelingen in voor een modern en
financieel houdbaar MFK, dat nieuwe prioriteiten zoals innovatie en
onderzoek, veiligheid, migratie en klimaat weerspiegelt. Vanwege het
aangekondigde vertrek van het Verenigd Koninkrijk (VK) uit de EU en om
ruimte te creëren voor nieuwe prioriteiten, zijn bezuinigingen op bestaand
beleid noodzakelijk. Doelstelling van het kabinet is om een stijging van de
afdrachten als gevolg van de Brexit te voorkomen en een nettobetalingspositie voor Nederland te realiseren die in lijn is met de nettopositie van
lidstaten met een vergelijkbaar welvaartsniveau. Het kabinet streeft naar
substantiële bezuinigingen binnen traditionele beleidsterreinen zoals het
gemeenschappelijk landbouwbeleid en het cohesiebeleid, waarmee een
aanvullende Nederlandse bijdrage als gevolg van de Brexit vermeden kan
worden en waarmee ruimte kan worden geboden voor de financiering van
nieuwe beleidsprioriteiten. Ook zal Nederland inzetten op versterkte
voorwaarden op het gebied van rechtsstatelijkheid, structurele hervormingen en migratie.
Brexit
De Brexit brengt mogelijk flinke risico’s voor de Nederlandse overheidsfinanciën met zich mee. De Europese regeringsleiders en het Verenigd
Koninkrijk (VK) hebben besloten tot een verlenging van de terugtrekkingstermijn van het VK uit de EU tot en met 31 oktober (de zogeheten Artikel
50 termijn). Een ordelijk vertrek van het VK uit de EU is en blijft prioriteit
voor het kabinet en de EU. Een no deal scenario is echter een reële optie.
Het kabinet bereidt zich zo goed als mogelijk voor op dit scenario. Indien
het VK de EU met een terugtrekkingsakkoord verlaat, gaat de overgangsperiode in die in principe tot en met 31 december 2020 duurt. Tijdens die
overgangsperiode moet het overeengekomen raamwerk voor de
toekomstige relatie verder worden uitgewerkt. De Nederlandse inzet is
erop gericht om tot een zo breed en diep mogelijke toekomstige relatie
met het VK te komen, binnen de voorwaarden van de EU.
De komende tijd zal het ministerie blijven toezien op het nakomen van de
financiële verplichtingen over 2019 door het VK aan de EU zoals
opgenomen in het terugtrekkingsakkoord en op de nog te maken
afspraken hierover voor 2020. Ook zal het ministerie voor de financiële
onderwerpen nauw blijven samenwerken met de betrokken stakeholders
bij de vormgeving van de zogenoemde contingency planning: de planning
die Nederland voorbereidt op de mogelijkheid dat het VK zonder akkoord
de EU verlaat.
Door de Brexit ontstaat er een nieuwe buitengrens voor Nederland en de
EU. Direct gevolg is dat er voor het goederenverkeer van en naar het VK,
douaneformaliteiten nodig zijn en dat de Douane hierop toezicht uitoefent.
Dit heeft impact op de gehele Douaneorganisatie. De Brexit betekent een
structurele groei van onder andere het aangiftevolume, inclusief het
noodzakelijke toezicht hierop. De Brexit betekent ook meer nieuwe klanten
en toezicht en controles op nieuwe locaties zoals de ferryterminals. De
Douane bereidt zich zoals beschreven in het Kabinetsbesluit ook voor op
een eventuele no deal Brexit. Het personeelsbestand wordt daarom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

16

uitgebreid met 928 fte. Dat vraagt veel van de staande organisatie. De
Brexit heeft een grote impact op het werk, het personeel en de systemen
van de Douane. De Douane is inmiddels zo goed mogelijk voorbereid. Ook
andere overheidspartijen, havenautoriteiten, luchthavens en het bedrijfsleven bereiden zich voor. De samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven bepaalt uiteindelijk het succes in het voorkomen van verstoringen.
Om bij onvoorziene verstoringen de overgang van voor naar na de Brexit
zo soepel mogelijk te maken, is een crisisorganisatie binnen de Douane
beschikbaar voor een integrale aanpak.
Verdiepen kapitaalmarktenunie en bankenunie
Zoals aangegeven in de Agenda financiële sector, zet het kabinet zich in
voor de verdere verdieping van de kapitaalmarktenunie en de voltooiing
van de bankenunie. Beide dragen bij aan de vergroten van de stabiliteit
van de financiële sector, zowel nationaal als internationaal.
De voltooiing van de Europese kapitaalmarktunie is van groot belang voor
Nederland. Goed functionerende grensoverschrijdende kapitaalmarkten
dragen bij aan het vermogen om schokken op te vangen binnen de
muntunie. Een Europese kapitaalmarktunie beoogt de financieringsmogelijkheden in de EU te vergroten. Om deze redenen heeft de Minister
van Financiën, samen met zijn Duitse en Franse ambtsgenoten, initiatief
genomen om experts uit de financiële sector te vragen om aanbevelingen
te doen voor de toekomst van de kapitaalmarktunie. De werkgroep brengt
eind september 2019 een rapport uit. Het rapport van de werkgroep heeft
mede tot doel om de discussie te voeden om in 2020 tot nieuwe commissievoorstellen te komen, waarvoor de Minister van Financiën zich zal
inzetten.
Zoals ook is genoemd in de Agenda financiële sector, zet de Minister van
Financiën zich in 2020 verder in om de bankenunie te voltooien. Hierbij
zijn de aanpak van niet-presterende leningen en het gebruik maken van
asset quality reviews belangrijke onderwerpen, net zoals het opstellen van
Europese regels voor de prudentiële behandeling van blootstellingen van
banken aan overheden (waaronder staatsobligaties). Tenslotte zet de
Minister zich in om een Europees Depositogarantiestelsel (EDIS) tot stand
te laten komen. Voordat gesproken kan worden over een EDIS, dienen
bankensectoren gezond te zijn en moeten staatsobligaties goed gewogen
op bankbalansen worden verantwoord.
Vestigingsklimaat
Ook treft het kabinet maatregelen om het Nederlandse vestigingsklimaat
voor bedrijven met reële activiteiten in Nederland aantrekkelijk te houden.
Het kabinet wil dat Nederland een land is waar bedrijven met reële
economische activiteiten zich willen vestigen en investeringen doen. Het
vestigingsklimaat in Nederland wordt bepaald door tal van factoren, zoals
onze infrastructuur, geografische ligging, opleidingsniveau van de
beroepsbevolking, de betrouwbaarheid van de overheidsinstellingen en
ons innovatie-ecosysteem. Ook het fiscale stelsel kan een grote rol spelen.
Met name de vennootschapsbelasting kan een belangrijke factor zijn voor
een bedrijf om zich ergens (blijvend) te vestigen en investeringen te doen.
De tarieven in de vennootschapsbelasting worden stapsgewijs verlaagd.
In 2020 wordt het tarief in de 1e schijf verlaagd van 19% naar 16,5%. In
2021 gaat het tarief in de eerste schijf verder omlaag naar 15%. Het tarief
in de tweede schijf wordt dan verlaagd van 25% naar 21,7%. Hiertegenover staan grondslagverbredende maatregelen zoals de invoering van
een minimumkapitaalregel voor de financiële sector. Dit heeft ook tot doel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

17

om een meer gelijkwaardige fiscale behandeling van eigen en vreemd
vermogen te bewerkstelligen.
Belastingontwijking en -ontduiking
Het kabinet wil de strijd tegen belastingontwijking en belastingontduiking
voortvarend voortzetten. Een belangrijke aankomende maatregel om de
belastinggrondslag te beschermen, is de implementatie van de tweede
Europese richtlijn ter bestrijding van belastingontwijking (Anti Tax
Avoidance Directive 2, kortweg ATAD2). ATAD2 beoogt te voorkomen dat
belastingplichtigen gebruik kunnen maken van structuren, waarbij door
kwalificatieverschillen tussen belastingstelsels (zogenoemde hybridemismatches) de belasting in Nederland of in een ander land wordt ontweken.
Daarnaast wil dit kabinet een eind maken aan het gebruik van het
Nederlands belastingstelsel voor doorstroomactiviteiten naar laagbelastende landen. Daarom dient het kabinet een wetsvoorstel bij de Tweede
Kamer in ter invoering van een conditionele bronbelasting op rente en
royalty’s. Toch zal wetgeving alleen niet de oplossing zijn. Het bedrijfsleven en belastingadviseurs vervullen vanuit hun maatschappelijke
verantwoordelijkheid hierin ook een essentiële rol. De ontwikkeling van
een «tax governance code» kan verder invulling geven aan die
maatschappelijke verantwoordelijkheid.
Thema 4. Versterking, verduurzaming en vergroening van de
Nederlandse economie
Vergroening van het belastingstelsel
Uitvoering fiscale maatregelen Regeerakkoord
In het regeerakkoord zijn onder meer afspraken gemaakt over het
invoeren van een minimum CO2-prijs voor CO2 die in Nederland wordt
uitgestoten met elektriciteitsproductie en over het invoeren van een
vliegbelasting. Wat betreft de minimumprijs heeft het kabinet daartoe op
4 juni 2019 een wetsvoorstel ingediend. Invoering is voorzien per 1 januari
2020. Wat betreft de vliegbelasting heeft het kabinet een voorkeur voor
een Europese belasting op de luchtvaart. Voor het geval deze te lang op
zich laat wachten heeft het kabinet op 14 mei 2019 een wetvoorstel
ingediend voor een nationale vliegbelasting van € 7 per vertrekkende
passagier. Transferpassagiers zijn uitgezonderd.
Klimaatakkoord: op weg naar Parijs
Op 28 juni heeft het kabinet het voorstel voor het Klimaatakkoord naar de
Tweede Kamer gestuurd13. Dit akkoord bevat voor de sectoren industrie,
elektriciteit, landbouw, mobiliteit en gebouwde omgeving uitgewerkte
plannen om broeikasgasemissies tegen te gaan. Dit met als zichtjaar 2030.
Voor het kabinet staat voorop dat de reductieopgave van 49% wordt
gehaald op een manier die voor iedereen haalbaar en betaalbaar is. Dat
betekent dat de huishoudportemonnee zoveel mogelijk wordt ontzien en
dat wordt gezorgd voor een eerlijke verdeling van lasten tussen
huishoudens en bedrijven. Bij het realiseren van de doelen en het
waarborgen van de uitgangspunten, speelt de fiscaliteit vooral een
belangrijke rol binnen de sectoren mobiliteit, gebouwde omgeving en
industrie. De fiscale onderdelen van het Klimaatakkoord worden geïmplementeerd in het wetsvoorstel fiscale maatregelen Klimaatakkoord, als
onderdeel van het pakket Belastingplan 2020. Een uitzondering wordt
13

Kamerstukken II 2018–2019, 32 813, nr. 342.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

18

gevormd door de CO2-heffing voor de industrie. Deze vergt meer
uitwerkingstijd. Het betreffende wetsvoorstel zal naar de huidige taxatie
worden geïmplementeerd als onderdeel van het Belastingplan 2021.
In de mobiliteitssector worden voorstellen gedaan voor het versnellen van
de transitie naar emissievrij rijden. Op basis van de Wet uitwerking
Autobrief II zou de stimulering van elektrische auto’s in 2021 worden
beëindigd. Met het huidige klimaatakkoord wordt de Wet uitwerking
Autobrief II met betrekking tot 2020 aangepast en zet het kabinet de
stimulering met stapsgewijze aanpassingen door t/m 2025. Het kabinet zal
tot slot, ten behoeve van de volgende kabinetsformatie, ten minste drie
varianten van betalen naar gebruik bij autorijden onderzoeken, voorbereidingen schetsen en waar mogelijk of nodig deze voorbereidingen treffen.
De invoering van het nieuwe stelsel wordt betrokken bij de reeds
voorgenomen belastingherziening in 2025.Daarbij zal ook het in het
regeerakkoord opgenomen streven dat in 2030 alle nieuw te verkopen
auto’s emissievrij zijn, worden meegenomen.
In de sector gebouwde omgeving wordt gestart met het verduurzamen
van de woningvoorraad. De fiscaliteit speelt onder andere een rol via een
aanpassing van de energiebelasting. De belasting op aardgas wordt in de
eerste schijf stapsgewijs verhoogd. Alle extra middelen die op deze
manier worden opgehaald, worden teruggegeven via de belastingvermindering en een lager energiebelastingtarief van de eerste schijf voor
elektriciteit. Ook stelt het kabinet middelen beschikbaar om het belastingdeel van de energierekening voor een huishouden met gemiddeld
verbruik in 2020 met € 100 te verlagen, in 2021 niet te laten stijgen en de
stijging na 2021 te beperken. De precieze effecten op de totale energierekening zijn afhankelijk van het specifieke verbruik in het betreffende
huishouden en de ontwikkeling van de energieprijzen in de markt.
Een financiële sector die bijdraagt aan de vergroening van de
Nederlandse economie
De financiële sector (banken, pensioenfondsen, verzekeraars en vermogensbeheerders) heeft met haar zogenoemde «klimaatcomittment» het
initiatief genomen om een bijdrage te leveren aan de uitvoering van het
Akkoord van Parijs en het Klimaatakkoord. Om te zorgen dat de
voornemens en afspraken uit dit klimaatcommitment daadwerkelijk
worden uitgevoerd, werkt de sector samen met het Ministerie van
Financiën een borgingsstructuur uit. Het doel daarvan is dat jaarlijks
wordt geïnventariseerd waar de partijen staan met de uitwerking en
uitvoering van het commitment.
In 2020 zal de Minister van Financiën zich ook inzetten om op Europees
niveau verdere acties te ondernemen om de financiële sector te betrekken
bij de Europese klimaatopgave. Hierbij zal de Minister van Financiën
tevens aandacht houden voor de zogenaamde Environmental, Social and
Governance (ESG)-criteria, die naast duurzaamheid ook oog hebben voor
sociale en governance-aangelegenheden. Binnen de convenanten voor
internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen (IMVO) met de
financiële sector (pensioensector, verzekeringssector en bankensector), zal
in 2020 samen met de sector, ngo’s en vakbonden verder worden ingezet
op het voldoen aan deze ESG-criteria. Dit zal onder andere worden
gedaan door het bieden van handvatten hoe de financiële sector kan
voldoen aan OESO-richtlijnen en UN Guiding Principles. Bovendien zal
worden gemonitord hoe ver de financiële sector is op dit gebied. Tenslotte
wordt samengewerkt met toezichthouders AFM en DNB, die al leidend zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

19

op dit gebied, om in hun toezicht nog meer aandacht te geven aan
klimaatgerelateerde risico’s, en dit op Europees niveau ook te bewerkstelligen.
Invest-NL: de nieuwe Nederlandse investeringsbank
In 2017 heeft het kabinet aangekondigd een Nederlandse investeringsbank
op te richten met zowel nationale als internationale activiteiten: InvestNL14. In 2019 is ervoor gekozen om de nog op te richten investeringsbank
te splitsen in twee separate instellingen: Invest-NL N.V. (die de nationale
activiteiten op zich zal nemen) en een internationale instelling.
Voor Invest-NL N.V. zijn de voorbereidende werkzaamheden ver
gevorderd. In januari 2019 is de Machtigingswet oprichting Invest-NL aan
de Tweede Kamer aangeboden. Na parlementaire goedkeuring kan
Invest-NL N.V. naar verwachting eind 2019 worden opgericht als
100%-deelneming van de Staat15. Het jaar 2020 is vervolgens het eerste
volledige jaar waarin Invest-NL N.V. als private onderneming actief zal
zijn. Door Invest-NL N.V. wordt gewerkt aan verdere opbouw van de
organisatie en de ontwikkelings- en investeringsportefeuille binnen de
uitgewerkte strategie. Hierop ziet de Staat als aandeelhouder toe. Een
voortvarende start van Invest-NL N.V. is in 2020 mogelijk, omdat zowel in
2018 als in 2019 investeringsprojecten zijn voorbereid.
Invest-NL zal onder andere een rol spelen in het ondersteunen van
ondernemingen en projecten in het domein van de energietransitie.
Hiertoe worden zowel ontwikkelingsactiviteiten als financiering (inclusief
risicokapitaal) ingezet. Voor alle activiteiten van de instelling geldt dat zij
aanvullend aan de markt werken: er moet sprake zijn van marktfalen.
Voorwaarden voor de activiteiten zijn, dat deze zijn gestoeld op bedrijfseconomische principes en een rendement op het eigen vermogen,
waarmee de kapitaalstortingen kwalificeren als financiële transacties en
voldoen aan de staatssteuneisen. Het Ministerie van Financiën voert het
aandeelhouderschap uit zoals in het deelnemingenbeleid16 beschreven.
Dit gebeurt in overleg met het Ministerie van Economische Zaken en
Klimaat.
Vergroening van de ekv-portefeuille
Een belangrijke uitdaging voor het beleid van de exportkredietverzekeringen (ekv) is het vergroenen van de verzekeringsportefeuille. Van
oudsher worden met de ekv veel transacties verzekerd met afnemers in de
olie- en gasindustrie. Dit komt omdat dit een belangrijk werkterrein is van
een aantal grote exporteurs die veel gebruik maakt van de ekv. Nederlandse bedrijven zijn sterk in offshore-activiteiten; zowel de scheepsbouwers als de grote (maritieme) aannemers. De Nederlandse Staat wil
voor groene projecten een goede ondersteuning bieden aan deze
exporteurs of aan nieuwe bedrijven die nu nog geen gebruik maken van
de ekv. Daarom is in 2019 als eerste stap van start gegaan met het
inventariseren van transacties met een positief effect op het klimaat, zodat
deze net als olie- en gasgerelateerde transacties in beeld zijn.

14

Kamerstukken II 2016–2017, 28 165, nr. 266.
Voor meer informatie over oprichting, doel en verwachte resultaten van Invest-NL, zie
Kamerstukken II 2016–2017, 28 165, nr. 266. Voorwaarde voor de oprichting van Invest-NL is
goedkeuring van het wetsvoorstel Invest-NL door de Staten-Generaal.
16
Kamerstukken II 2013–2014, 28 165, nr. 165.
15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

20

Alle transacties die nu onder de ekv lopen, zullen worden gekwalificeerd
om daarmee aan te geven hoe groen de projecten zijn. Daarnaast worden
projecten ook gescoord op Sustainable Development Goals (SDG’s). Ook
heeft Atradius Dutch State Business (ADSB, namens de Staat uitvoerder
van de ekv-faciliteit) in opdracht van de Staat meer capaciteit voor de
ondersteuning van exporteurs bij projecten met een positief effect op
klimaat. Het Ministerie van Financiën en ADSB benaderen samen actief
partijen om te kijken of hun groene initiatieven in aanmerking zouden
komen voor een verzekering of garantie onder de ekv-faciliteit. Een
resultaat hiervan is het Climate Investor One (CIO) fonds. Er vinden
gesprekken plaats met verschillende ministeries, banken, exporteurs en
netwerkorganisaties. De behoefte aan financiële oplossingen voor
klimaatrelevante transacties in binnen- en buitenland is groot en het
afdekken van risico door middel van ekv-instrumenten lijkt hierbij een rol
te kunnen spelen.
Green bonds voor de groei van een groene kapitaalmarkt
In 2019 heeft het Agentschap voor de eerste keer een groene obligatie
(Dutch State Loan, kortweg DSL) uitgegeven, waarmee € 5,98 mld. is
opgehaald. In 2020 zullen één of meer heropeningen van deze lening
plaatsvinden, mogelijk gevolgd door heropeningen in 2021. Het
uitstaande volume van deze obligatie, zal hiermee verder worden
aangevuld tot ongeveer € 10 mld. De Nederlandse Staat wil met de
groene DSL het goede voorbeeld geven en de totstandkoming en groei
van een groene kapitaalmarkt in Nederland ondersteunen.
De opgehaalde middelen van de groene obligatie worden toegerekend
aan groene ofwel klimaat-gerelateerde uitgaven en investeringen van het
Rijk. Het gaat om duurzame energie (SDE-regeling), energie-efficiëntie
(STEP-regeling), duurzaam vervoer (uitgaven en investeringen in
spoorinfrastructuur) en het deltaprogramma (Deltafonds). Ten minste 50%
van de uitgaven zal het lopende begrotingsjaar of toekomstige begrotingsjaren betreffen. Het Agentschap heeft zich aan beleggers gecommitteerd om te rapporteren over de allocatie van de middelen en de bereikte
impact. In 2020 zullen deze rapportages voor het eerst worden gepubliceerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

21

2.2 Belangrijkste beleidsmatige mutaties
In deze paragraaf wordt op hoofdlijnen inzicht gegeven in de samenstelling en ontwikkeling van de uitgaven en de niet-belastingontvangsten.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen de artikelen van Financiën en die
van Nationale Schuld. In de verdiepingsbijlage wordt in meer detail
ingegaan op de mutaties per artikel. Deze paragraaf bevat ook een
overzicht van de begrotingsreserves.
Artikelen 1 tot en met 10 (Financiën)
Overzicht belangrijkste mutaties uitgaven (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

Stand ontwerpbegroting 2019

Art. nr.

7.534.228

7.045.815

6.697.579

6.833.508

6.815.166

Mutatie incidentele suppletoire
begroting 2019

744.396

Mutatie 1e suppletoire begroting
2019

374.281

174.555

400.621

346.057

296.236

3

50.000

330.000

330.000

330.000

330.000

Aanpassing BCF

6

194.794

200.960

200.960

201.026

201.026

Individueel keuzebudget

10

2024

Belangrijkste mutaties
Kapitaalinjectie Invest-NL

Vertrekregeling

91.624

1

79.800

Distributie loon- en prijsbijstelling

1 t/m 11

92.284

87.239

83.299

83.192

82.092

Distributie loon- en prijsbijstelling

10

– 92.284

– 87.239

– 83.299

– 83.192

– 82.092

Intensiveren witwassen,
fraudebestrijding en ondermijning

1,9

600

12.400

26.225

26.225

26.225

IBRD

4

25.871

2.101

1.948

1.516

Beheerst vernieuwen

1

20.500

20.500

20.500

20.500

Overig & extrapolatie

– 15.306

– 78.164

– 5.055

2.707

11.060

7.673.488

Stand ontwerpbegroting 2020

8.882.993

7.903.361

7.672.931

7.761.971

7.701.729

7.673.488

Toelichting
Kapitaalinjectie Invest-NL
Naar verwachting zal eind 2019 Invest-NL N.V. worden opgericht.
Verspreid over enkele jaren ontvangt Invest-NL N.V. een kapitaalinjectie
van € 1,7 mld. van de Staat.
Aanpassing BCF
Deze mutatie betreft een bijstelling van de raming van het
Btw-compensatiefonds (BCF) op basis van de beschikking van het
afgelopen jaar, aangevuld met het voorschot van het vierde kwartaal van
het afgelopen jaar en driemaal het voorschot van het eerste kwartaal uit
het lopende jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

22

Individueel keuzebudget
De introductie van het, in de cao rijk 2018–2020 afgesproken, individueel
keuzebudget per 2020 leidt tot eenmalig hogere personele uitgaven. Het
kabinet heeft besloten departementen te compenseren voor deze extra
uitgaven.
Vertrekregeling
Er zijn voor de vertrekregeling Switch en bijbehorende premies, middelen
overgeheveld van artikel 10 (Nog onverdeeld) naar artikel 1 (Belastingen).
Distributie loon- en prijsbijstelling
De jaarlijkse loon- en prijsbijstelling is verdeeld binnen de begroting.
Intensiveren witwassen, fraudebestrijding en ondermijning
De in de Voorjaarsnota 2019 aangekondigde middelen voor de aanpak van
witwassen, fraudebestrijding en ondermijning worden beschikbaar
gesteld aan artikel 1 (Belastingen) en artikel 9 (Douane).
IBRD
De geraamde betalingsverplichting en het daarbij behorende uitgavenpatroon zijn bijgesteld n.a.v. de meest recente wisselkoersraming van het
CPB. Daarnaast worden de betalingsverplichting en de uitgaven een jaar
vervroegd doordat de aandeelhouders van de Wereldbank al in 2018 het
besluit hebben genomen over de inleg van aanvullend kapitaal voor IBRD.
Beheerst vernieuwen
Naar aanleiding van het ingediende bestedingsplan personeel zijn in de
begroting 2020 middelen overgeboekt vanuit de Aanvullende Post naar de
begroting van het Ministerie van Financiën. Dit betreft budget om
structureel de wervingsinspanning binnen de Belastingdienst te
vergroten.
Overzicht belangrijkste mutaties niet-belastingontvangsten (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

Stand ontwerpbegroting 2019

Art. nr.

2.389.062

2.409.558

2.216.864

2.256.481

2.623.181

Mutatie 1e suppletoire begroting
2019

971.499

623.612

964.289

919.941

522.753

2024

Belangrijkste mutaties
Dividenden staatsdeelnemingen

3

DNB Winstafdracht

3

Overig & extrapolatie

Stand ontwerpbegroting 2020

20.000
790

63.000

– 83.000

96.000

69.000

8.036

4.916

4.657

4.657

3.102

3.179.215

3.389.387

3.101.086

3.102.810

3.277.079

3.218.036

3.179.215

Toelichting
Dividenden staatsdeelnemingen
Naar aanleiding van definitieve winstcijfers van staatsdeelnemingen over
2018 wordt de raming voor het daarover in 2019 ontvangen dividend naar
boven bijgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

23

Winstafdracht DNB
Naar aanleiding van de meest recente winstraming van DNB wordt de
raming voor de winstafdracht bijgesteld.
Onderstaande grafiek geeft een overzicht van de uitgaven en ontvangsten
op de departementale begroting van het Ministerie van Financiën (dus
exclusief Nationale Schuld). De ontvangsten zijn uitgesplitst naar
belastingontvangsten en niet-belastingontvangsten.
Meerjarig overzicht uitgaven en ontvangsten (bedragen x € 1 mld.)

10,0

200

9,0
8,0

160

7,0
6,0

120

5,0
4,0

80

3,0
2,0

40

1,0
0

0,0
2018

2019

2020

Uitgaven (linkeras)

2021

2022

2023

2024

Niet-belastingontvangsten (linkeras)

Belastingontvangsten (rechteras)

Begrotingsreserves
Een begrotingsreserve is bestemd voor een concreet doel en kan in
principe alleen voor dat doel worden gebruikt. Onderstaand overzicht
geeft (het geraamd verloop van) de begrotingsreserves van het Ministerie
van Financiën weer. In de betreffende artikelen worden de begrotingsreserves toegelicht.
Overzicht geraamd verloop begrotingsreserves Ministerie van Financiën (bedragen x € 1 mln.)
Begrotingsreserve

Artikel

Stand per
1/1/2019

Onttrekkingen
2019

Toevoegingen
2019

Stand per
1/1/2020

Onttrekkingen
2020

Toevoegingen
2020

Stand per
31/12/2020

Depositogarantiestelsel (DGS)
BES-eilanden

2

2

0

1

3

0

1

4

1

NHT-garantie

2

0

0

0,875

0,875

0

0,875

1,75

TenneT

3

40

0

4,8

44,8

0

3,2

48

Ekv

5

389,7

0

0

389,7

0

0

389,7

431,7

0

6,675

438,375

0

5,075

443,45

Totaal
1

Deze begrotingsreserve is per 2019 opgericht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

24

Artikelen 11 en 12 (Nationale Schuld)
In onderstaande tabel wordt de verwachte EMU-schuld en staatsschuld
aan het einde van 2019 en 2020 weergegeven, alsmede de daarbij
behorende rentelasten. De cijfers van 2018 betreffen realisatiecijfers.
Kerncijfers ontwerpbegroting en realisaties (bedragen x € 1 mld.)1
2018

2019

2020

EMU-schuld

405,5

397,3

397,3

Staatsschuld (art. 11)

330,5

321,7

320,3

Interne schuldverhouding (art. 12)

– 0,3

– 0,4

5,8

Rentelasten vaste en vlottende schuld (art.
11)

6,0

5,4

4,8

Rentelasten interne schuldverhouding (art.
12)

– 0,1

– 0,1

– 0,1

5,9

5,3

4,7

Rentelasten derivaten

– 1,2

– 1,1

– 1,1

Voortijdige beëindiging derivaten

– 3,3

–

–

Voortijdige beëindiging schuld

0,1

–

–

Omvang schuld aan het einde van het jaar

Uitgaven en ontvangsten (+ = uitgave)
Relevant voor het EMU-saldo

Totaal rentelasten (art. 11 en 12)
Niet relevant voor het EMU-saldo

2

1

Als gevolg van afronding kan de som der delen afwijken van het totaal.
De ontvangsten of uitgaven als gevolg van voortijdige beëindiging derivaten en schuld worden
niet geraamd.
2

De EMU-schuld is de overheidsschuld. Preciezer gezegd: de bruto, dus
uitstaande, schuld van de gehele collectieve sector. De staatsschuld is
daar een onderdeel van en omvat alleen de schuld van de rijksoverheid.
De staatsschuld wordt gefinancierd door het Agentschap van de Generale
Thesaurie, onderdeel van het Ministerie van Financiën. De interne
schuldverhouding geeft de schuldverhouding weer tussen de Staat en de
instellingen die meedoen met het schatkistbankieren, zoals decentrale
overheden, RWT’s, sociale fondsen en agentschappen.
Volgens de Europese boekhoudregels (ESA-2010) worden bij de
berekening van het EMU-saldo alleen de rentelasten op schuldpapier
meegenomen. Rentelasten op derivaten worden niet meegenomen in het
EMU-saldo en worden daarom apart weergegeven.
Binnen het renterisicobeleid heeft het Agentschap de mogelijkheid om
rentederivaten af te sluiten of voortijdig te beëindigen. Bij het beëindigen
van een rentederivaat wordt de actuele marktwaarde van het derivaat
verrekend tussen beide partijen. Doordat deze marktwaarde in de praktijk
positief is voor de Staat, leiden deze voortijdige beëindigingen tot
eenmalige ontvangsten die een verlagend effect hebben op de staatsschuld. Tegenover deze eenmalige baten, staan lagere verwachte
rentebaten in toekomstige jaren.
Naar verwachting zullen in 2019 en 2020 zowel de staatsschuld als de
bijbehorende rentelasten verder dalen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

25

Belangrijkste mutaties rentekosten
In onderstaande tabel worden de belangrijkste mutaties in de rentelasten
vanaf de ontwerpbegroting 2019 weergegeven.
Overzicht belangrijkste mutaties rentelasten en rentebaten naar oorzaak (bedragen x € 1 mln.)1 2
Art.
Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

5.491

5.596

5.678

5.945

5.286

2024

Mutaties
Bijstelling kassaldo

11

2

22

40

92

158

Bijstelling rekenrente

11

– 77

– 650

– 685

– 776

– 749

Effect nieuwe schulduitgifte en
vervroegde aflossingen

11

– 119

– 151

– 163

– 173

– 150

Bijstelling rentelasten interne
schuldverhouding

12

–2

– 71

– 157

– 178

– 77

Extrapolatie

Stand ontwerpbegroting 2020
1
2

11 & 12

4.593

5.295

4.746

4.713

4.910

4.468

4.593

Het betreft in deze tabel alleen rentelasten vaste en vlottende schuld; rentelasten derivaten zijn niet meegenomen.
Als gevolg van afronding kan de som der delen afwijken van het totaal.

De rentelasten op de staatsschuld (artikel 11) liggen bij het opstellen van
de begroting al voor een groot deel vast. Immers, de meeste rente wordt
betaald op leningen die in het verleden zijn afgesloten. Hoe verder
vooruit, hoe groter de onzekerheid in de ramingen. De hoogte van de
rentelasten die al vastliggen volgt uit de toenmalige rentestanden en
schuldopbouw, en uit de keuzes die in het verleden werden gemaakt ten
aanzien van financieringsbeleid en risicomanagement.
De rentelasten op nieuw uit te geven schuld worden geraamd op basis
van de meest recente rentetarieven van het Centraal Planbureau (CPB) en
op basis van de raming van het kassaldo van het Rijk. Bijstelling van deze
twee variabelen is de belangrijkste oorzaak van de aanpassing van de
rentelasten. Daarnaast is tussen het moment van opstellen van de
begrotingen van 2019 en 2020 een deel van de schuld opnieuw gefinancierd tegen nieuwe voorwaarden. Ook dit heeft een effect op de geraamde
rentelasten.
Ook voor het bijstellen van de geraamde rentelasten op de interne
schuldverhouding geldt dat dit vooral het gevolg is van gewijzigde
rentetarieven en omvang van de schuldverhouding.
In onderstaande grafiek wordt de (verwachte) staatsschuld aan het einde
van ieder jaar weergegeven, alsmede de daarbij behorende rentekosten.
De jaren 2016–2018 zijn realisaties, 2019 en 2020 zijn ramingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

26

Overzicht staatsschuld en rentelasten (bedragen x € 1 mld.)

400

8
363

350
300

7,2

346
330

322

320

6,5
6,1

250

6

5,9
5,3

5,3
4,7

4,7

200

4

4,2
3,7

150
100

2

50
0

0
2016

2017

2018

2019

2020

Staatsschuld (linkeras)
Rentelasten staatsschuld (art. 11 en 12)
Rentelasten staatsschuld, incl. rentederivaten

De omvang van de staatsschuld bedraagt ultimo 2020 naar verwachting
circa € 320 mld. De raming voor de rentelasten van de staatsschuld,
exclusief rentederivaten, bedraagt voor 2020 € 4,7 mld. Wanneer deze
derivaten ook worden meegeteld bedragen de geraamde rentelasten € 3,7
mld. Op rentederivaten wordt per saldo rente ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

27

2.3 Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven en bestemming (bedragen x € 1 mln.)
Artikel

Naam artikel
(€ tot. uitg. art.)

Juridisch verplichte
uitgaven

Niet-juridisch verplichte
uitgaven

Bestemming van de
niet-juridisch verplichte
uitgaven

1

Belastingen
(€ 495,6 mln.)

€ 341,1 mln.
(68,8%)

€ 154,5 mln.
(31,2%)

Met name (verlenging
van) licenties en
onderhoudscontracten
voor software en
hardware, en uitgaven
voor papieren dienstverlening (brieven aan
burgers en bedrijven)

2

Financiële markten
(€ 26,6 mln.)

€ 21,9 mln.
(82,3%)

€ 4,7 mln.
(17,7%)

Hoofdzakelijk kosten voor
muntcirculatie, met name
aankoop van rondellen
(blanco muntplaatjes) die
benodigd zijn voor de
productie van nieuwe
munten

3

Financieringsactiviteiten publiekprivate sector
(€ 442,2 mln.)

€ 435,5 mln.
(98,5%)

€ 6,7 mln.
(1,5%)

Onder andere uitvoeringskosten staatsdeelnemingen (inhuur adviseurs)

4

Internationale financiële betrekkingen
(€ 103,7 mln.)

€ 103,5 mln.
(99,8%)

€ 0,2 mln.
(0,2%)

Technische assistentie
kiesgroeplanden

5

Exportkredietverzekeringen, -garanties € 77,2 mln.
en investeringsverzekeringen
(100%)
(€ 77,2 mln.)

€0
(0%)

Niet van toepassing

6

Btw-compensatiefonds
(€ 3.426,7 mln.)

€ 3.426,7 mln.
(100%)

€0
(0%)

Niet van toepassing

9

Douane
(€ 30,0 mln.)

€ 16,0 mln.
(53,5%)

€ 13,9 mln.
(46,5%)

Een gedeelte van de
uitgaven aan Douane
specifieke middelen, zoals
werktuigen en laboratoria

11

Financiering staatsschuld
(€ 35.170,5 mln.)

€ 35.154,0 mln.
(99,95%)

€ 16,5 mln.
(0,05%)

Met name advieskosten
aan banken bij de uitgiftes
van obligaties

12

Kasbeheer
(€ 1.531,4 mln.)

€ 1.531,4 mln.
(100%)

€0
(0%)

Niet van toepassing

Totaal aan niet-juridisch verplichte uitgaven

€ 196,5 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

28

2.4 Meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen
Planning beleidsdoorlichtingen
Realisatie
Artikel

Naam artikel

1

Belastingen

2018

Planning
2019

2020

2021

2022

2023

2024

√

Dienstverlening

Nee
√

Toeslagen

Geheel
artikel?

Toezicht en opsporing en massale
processen

Nee
√

Nee
√

2

Financiële markten

3

Financieringsactiviteiten publiek-private
sector
√

Publiek-private investeringen
√

Staatsdeelnemingen
4

Internationale financiële betrekkingen

5

Exportkredietverzekeringen, -garanties en
investeringsverzekeringen

Ja

Nee
Nee

√

Ja
√

Ja

√

6

Btw-compensatiefonds

9

Douane

11

Financiering staatsschuld

√

12

Kasbeheer

√

n.v.t.

Begrotingsbeleid

Ja

√

Ja
Ja

1

Ja
√

n.v.t.

1

De beleidsdoorlichting Kasbeheer stond gepland voor 2018, maar is in 2019 afgerond en aan de Kamer verzonden (Kamerstukken II 2018–2019,
31 935, nr. 53).

Toelichting
Algemeen
In de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek (RPE) is vastgelegd dat al het
beleid met een zekere regelmaat – ten minste eens in de zeven jaar – dient
te worden geëvalueerd in een beleidsdoorlichting. Er moet volgens de
RPE sprake zijn van een dekkende programmering van beleidsdoorlichtingen17. De bovenstaande meerjarige planning van de beleidsdoorlichtingen voor het Ministerie van Financiën is dekkend en voldoet aan de
RPE-voorschriften.
Voor een verdere onderbouwing van de meerjarenplanning zie bijlage 5
«Evaluatie- en overig onderzoek».
In 2020 staat vier beleidsdoorlichtingen gepland en de in 2020 geplande
beleidsdoorlichting voor artikel 4 Internationale financiële betrekkingen
schuift door naar 2021.
Artikel 1 Belastingen – Dienstverlening
In 2020 zal een beleidsdoorlichting van artikel 1 plaatsvinden. Deze
beleidsdoorlichting richt zich op belastingen en specifiek daarbinnen op
dienstverlening. Het plan van aanpak van deze beleidsdoorlichting is in
september 2019 aan de Tweede Kamer aangeboden.
17

Zie voor de gerealiseerde beleidsdoorlichtingen hier.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

29

Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector – Staatsdeelnemingen
In 2020 zal de evaluatie van de Nota Deelnemingenbeleid uit 2013 worden
verricht. Het plan van aanpak voor deze evaluatie is in september 2019
aan de Tweede Kamer aangeboden. De resultaten van de evaluatie zullen
uiterlijk ultimo 2020 naar de Tweede Kamer worden verzonden.
Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen
De in 2020 geplande beleidsdoorlichting voor artikel 4 schuift door naar
2021, aangezien de laatste doorlichting later dan gepland naar de Kamer
is verstuurd (voorjaar 2016 i.p.v. eind 2015) en er nog niet voldoende
nieuwe informatie is voor een nieuwe doorlichting. In 2021 zijn de
onderhandelingen over het nieuwe MFK afgerond en zijn de voorbereidingen op de Brexit in een verder stadium. Deze ontwikkelingen kunnen
worden meegenomen in de beleidsdoorlichting in 2021.
Artikel 9 Douane
In 2020 zal een beleidsdoorlichting worden verricht van de doelen,
instrumenten en prestaties van de Douane zoals opgenomen in artikel 9
Douane. Het plan van aanpak van deze beleidsdoorlichting is in
september 2019 aan de Tweede Kamer aangeboden.
Begrotingsbeleid
Het begrotingsbeleid van de overheid zal worden geëvalueerd middels
een doorlichting18. De beleidsdoorlichting wordt, net als in 2016,
samengenomen met de Studiegroep Begrotingsruimte en zal op hetzelfde
moment aan de Tweede Kamer worden aangeboden. Vanwege deze
samenhang wordt op een aantal punten afgeweken van de gebruikelijke
opzet.

18

Het begrotingsbeleid kent geen eigen begrotingsartikel (meer), wat betekent dat volgens de
RPE een doorlichting strikt genomen niet noodzakelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

30

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

31

3

3

4

4

4

4

4

4

4

4

4

4

4

5

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

Totaal

3

2

6

2

2

5

9

2

4

8

2

3

2

2

2

7

1

1

Exportkredietverzekering

AIIB

DNB – IMF

EIB

EBRD

Wereldbank

MIGA

Kredieten
EU-betalingsbalanssteun

EIB-kredietverlening in ACP en
OCT

ESM

EFSM

EFSF

FMO

Garantie en vrijwaring inzake
verkoop en financiering van
staatsdeelnemingen

DNB winstafdracht

DGS BES-eilanden

Single Resolution Fund

Waarborgfonds motorverkeer

NBM

Garantie Stichting Waarborgfonds Motorverkeer

WAKO (kernongevallen)

Terrorismeschades (NHT)

Garantie procesrisico’s

Artikel Omschrijving

Nr.

170.207.810

16.338.885

719.456

43.303.725

9.895.547

589.100

4.525.159

29.218

2.400.000

53.049

35.445.400

2.880.000

34.154.159

5.507.000

309.165

–

70.000

4.163.500

2.500

2.500

175

9.768.901

50.000

371

Uitstaande
garanties
2018

Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)

2.5 Overzicht risicoregelingen

13.053.441

10.000.000

3.125

264.493

1.900.425

–

774.871

127

50.000

–

–

60.000

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

400

Geraamd te
verlenen
2019

10.004.400

10.000.000

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

4.000

–

–

–

–

–

–

400

Geraamd te
vervallen
2019

173.256.851

16.338.885

722.581

43.568.218

11.795.972

589.100

5.300.030

29.345

2.450.000

53.049

35.445.400

2.940.000

34.154.159

5.507.000

309.165

–

66.000

4.163.500

2.500

2.500

175

9.768.901

50.000

371

Uitstaande
garanties
2019

10.000.400

10.000.000

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

400

Geraamd te
verlenen
2020

10.300.400

10.000.000

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

300.000

–

–

–

–

–

–

–

–

400

Geraamd te
vervallen
2020

172.956.851

16.338.885

722.581

43.568.218

11.795.972

589.100

5.300.030

29.345

2.450.000

53.049

35.445.400

2.940.000

34.154.159

5.507.000

9.165

–

66.000

4.163.500

2.500

2.500

175

9.768.901

50.000

371

Uitstaande
garanties
2020

10.000.400

10.000.000

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

400

Garantieplafond

151.414.595

–

722.581

43.568.218

11.795.972

589.100

5.300.030

29.345

2.450.000

53.049

35.445.400

2.940.000

34.154.159

n.v.t.

309.165

–

70.000

4.163.500

2.500

2.500

175

9.768.901

50.000

–

Totaal
plafond

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

32

3

3

4

4

4

4

4

4

4

4

4

4

4

5

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

Exportkredietverzekering

AIIB

DNB – IMF

EIB

EBRD

Wereldbank

MIGA

Kredieten
EU-betalingsbalanssteun

EIB-kredietverlening in
ACP en OCT

ESM

EFSM

EFSF

FMO

Garantie en vrijwaring
inzake verkoop en
financiering van
staatsdeelnemingen

DNB winstafdracht

DGS BES-eilanden

Single Resolution Fund

Waarborgfonds motorverkeer

NBM

Garantie Stichting
Waarborgfonds Motorverkeer

WAKO (kernongevallen)

Terrorismeschades (NHT)

Garantie procesrisico’s

Totaal

3

10

2

6

9

2

5

2

2

4

8

2

3

2

2

2

7

1

1

Nr. Artikel Omschrijving

26.833

26.530

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

130

–

–

–

–

–

–

–

–

173

Uitgaven
2018

250.964

244.629

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

4.846

–

–

–

–

–

–

614

875

–

Ontvangsten 2018

431.770

389.726

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

40.044

–

2.000

–

–

–

–

–

–

–

Stand
risicovoorziening
2018

Overzicht uitgaven en ontvangsten garanties (bedragen x € 1.000)

224.131

218.099

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

4.716

–

–

–

–

–

–

614

875

– 173

Saldo
2018

190.245

190.000

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

245

Uitgaven
2019

224.586

218.297

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

4.800

–

–

–

–

–

–

614

875

–

Ontvangsten 2019

438.445

389.726

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

44.844

–

3.000

–

–

–

–

–

875

–

Stand
risicovoorziening
2019

34.341

28.297

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

4.800

–

–

–

–

–

–

614

875

– 245

Saldo
2019

62.245

62.000

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

245

Uitgaven
2020

240.599

235.954

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

3.156

–

–

–

–

–

–

614

875

–

Ontvangsten 2020

443.476

389.726

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

48.000

–

4.000

–

–

–

–

–

1.750

–

Stand
risicovoorziening
2020

178.354

173.954

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

3.156

–

–

–

–

–

–

614

875

– 245

Saldo
2020

Algemeen
Garantieregelingen groter dan € 5 mln. worden toegelicht. Ten opzichte
van de begroting 2019 zijn geen nieuwe garanties afgegeven.
Alle reguliere risicoregelingen worden in de periodieke beleidsdoorlichtingen getoetst op nut en noodzaak. Voor de planning van deze periodieke
evaluatie wordt verwezen naar overzicht 2.4 «Meerjarenplanning
beleidsdoorlichtingen» en bijlage 5 «Evaluatie- en overig onderzoek».
2. Terrorismeschades (NHT)
Doel en werking garantieregeling
De Nederlandse Herverzekeringsmaatschappij voor Terrorismeschaden
(NHT) is in 2003 opgericht, nadat verzekeraars en herverzekeraars
terrorismerisico’s uitsloten op hun polissen. Binnen de NHT leveren
verzekeraars, herverzekeraars en de Staat gezamenlijk een dekkingscapaciteit van € 1 mld. per jaar. De Staat geeft een garantie voor de laatste
€ 50 mln. van deze dekkingscapaciteit.
Kans, impact en beheersing risico’s
Terrorismebestrijding vergt vanwege de hoge dreiging onverminderde
politieke aandacht van de Staat. De financiële risico’s voor de Staat zijn in
eerste instantie beperkt doordat de verzekeraars en herverzekeraars de
eerste € 950 mln. van de dekkingscapaciteit garanderen en pas daarna de
garantie van de Staat kan worden aangesproken.
Premiestelling en kostendekkendheid
De Staat heft een premie over het afgegeven garantiebedrag van € 50
mln. Deze middelen worden vanaf 2019 gestort in een begrotingsreserve.
Tot op heden heeft er geen uitkering plaatsgevonden onder deze regeling.
3. WAKO (kernongevallen)
Doel en werking garantieregeling
De Wet aansprakelijkheid kernongevallen (WAKO) regelt de aansprakelijkheid van exploitanten van nucleaire installaties voor kernongevallen.
De exploitant is aansprakelijk voor schade bij kernongevallen, maar de
Staat der Nederlanden staat voor zes installaties garant: voor vijf
installaties tot maximaal € 1,5 mld. per ongeval en voor de kerncentrale
Borssele maximaal € 2,3 mld. per ongeval. Het totale risico voor deze
installaties bedraagt dus € 9,8 mld. Het bedrag van € 1,5 mld. is
gebaseerd op de Verdragen van Parijs en Brussel, die verdragsstaten
verplichten tot een garantstelling. Aangezien een kernongeval bij Borssele
hogere schades kan veroorzaken is er nationaal door het kabinet voor
gekozen hiervoor een hogere garantie af te geven. Voor de staatsgarantie
betaalt de exploitant van kerncentrale Borssele jaarlijks een vergoeding
aan de Nederlandse Staat.
Voorts hebben alle kerninstallaties een aansprakelijkheidsverzekering
afgesloten bij commerciële verzekeraars en voor bepaalde risico’s bij de
Nederlandse Staat. Hiertoe zijn zij op grond van de WAKO verplicht. De
verzekerde som is afhankelijk van de risico’s bij de betreffende installatie,
maar is in geen geval hoger dan € 1,2 mld. De Staat ontvangt hiervoor
van alle kerninstallaties premies. Voor schades die door verzekeraars
worden vergoed hoeft geen beroep te worden gedaan op de staatsgarantie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

33

Het doel van deze garantie is tweeledig: enerzijds schadeloosstelling van
slachtoffers indien zich een ernstig kernongeval in Nederland voordoet en
anderzijds het internaliseren van kosten die met het gebruik van
kernenergie samenhangen.
Kans, impact en beheersing risico’s
Kerncentrales moeten voldoen aan strenge veiligheidseisen. De kerncentrale in Borssele is ook bestand tegen externe omstandigheden, zoals een
aardbeving of overstroming. Uit onder andere de Europese stresstest
blijkt dat Borssele voldoet aan de bestaande veiligheidseisen. Voor de
overige installaties zijn nationale stresstests uitgevoerd, die ook positief
waren19.
Kerncentrales staan onder streng nationaal en internationaal toezicht. Dit
ligt vast in de Nederlandse wet en in internationale verdragen. Daarnaast
staan in de vergunningen talrijke eisen aan een kerncentrale. Dit zijn
bijvoorbeeld eisen om internationale contacten tussen kerncentrales te
onderhouden om kennis en ervaringen uit te wisselen. Wettelijk toezicht in
Nederland valt onder de verantwoordelijkheid van de Autoriteit Nucleaire
Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS), die het toezicht ook uitvoert.
De ANVS ziet erop toe dat alle nucleaire installaties in Nederland de
relevante veiligheidseisen naleven. Ook zorgt de ANVS dat veiligheids- en
beveiligingsmaatregelen worden getroffen. Er zijn regelmatig contacten
tussen de kerncentrale en de ANVS. Inspecteurs houden vaak ter plekke
toezicht en controles. Zij kijken of de vergunningen worden nageleefd, of
technische specificaties en de werkwijzen kloppen en of voorgenomen
wijzigingen aan installaties mogen worden uitgevoerd.
Premiestelling en kostendekkendheid
De doelstelling is dat een premie wordt geïnd die een reële weergave
vormt van het risico voor de Staat. Voor de berekeningssystematiek wordt
aangesloten bij de premieberekening die de markt hanteert voor
kernongeval schadeverzekeringen. De premies worden niet afgestort in
een begrotingsreserve. Tot op heden heeft er geen uitkering plaatsgevonden onder deze regeling.
7. Single Resolution Fund
Doel en werking garantieregeling
In de verklaring van de Ministers van de Eurogroep en Economic and
Financial Affairs Council (Ecofinraad) van 18 december 2013 is
opgenomen dat er voor de overgangsperiode (2016–2023) van het
gemeenschappelijke afwikkelingsfonds (Single Resolution Fund, SRF)
voorzien zal worden in een systeem waarbij voor de afwikkeling van een
bank(engroep) in laatste instantie brugfinanciering aan de Single
Resolution Board (SRB) verstrekt kan worden. Brugfinanciering is
noodzakelijk aangezien zich situaties kunnen voordoen waarbij de
aanwezige middelen in het SRF ontoereikend zijn om de kosten voortkomend uit een afwikkelingscasus mee te financieren en het vervolgens
niet (voldoende) mogelijk is om onmiddellijk ex-post bijdragen bij banken
in de betreffende lidstaat te innen. Voor de geloofwaardigheid van het
gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme (Single Resolution
Mechanism, SRM) is het van cruciaal belang dat het SRF effectief en
voldoende gefinancierd is.
19

Zie de website van de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS):
https://www.autoriteitnvs.nl/onderwerpen/stresstest

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

34

Voor de vormgeving van brugfinanciering is gewerkt aan een systeem van
individuele kredietlijnen van lidstaten. De totale omvang van alle
individuele kredietlijnen van de lidstaten van de eurozone is gelijk aan het
afgesproken streefbedrag van het SRF. Op dit moment is de omvang van
het SRF bepaald op € 55 mld. De omvang van de individuele kredietlijnen
is gelijk aan de omvang van het nationale compartiment in het SRF. Het
Nederlandse compartiment is vastgesteld op circa € 4,16 mld., ofwel
7,57% van de totale omvang van de verwachte ex-ante contributies aan
het SRF in de periode 2016–2023.
Kans, impact en beheersing risico’s
Er kan geen direct beroep worden gedaan op het SRF om de verliezen van
een instelling te absorberen of om de instelling te herkapitaliseren.
Uitgangspunt bij afwikkeling is immers dat eventuele kosten of verliezen
worden gedragen door aandeelhouders en crediteuren van een falende
bank en niet de belastingbetaler. Ten aanzien van het opvangen van
verliezen en herkapitalisatie geldt daarom dat ten minste 8% bail-in van de
totale passiva inclusief eigen vermogen moet plaatsvinden. Hierna mag
een bedrag van maximaal 5% van de totale passiva inclusief het eigen
vermogen van de bank in afwikkeling worden aangewend uit het SRF.
Alleen indien alle niet-preferente passiva, met uitzondering van in
aanmerking komende deposito’s, volledig zijn afgeschreven kan, indien
nodig, een groter beroep worden gedaan op het fonds.
Als een beroep wordt gedaan op het SRF tijdens de overgangsperiode
worden de middelen aangewend volgens een getrapt systeem. Daarbij
zijn de nationale compartimenten van de lidstaten en de mate waarin zij
zijn gemutualiseerd van belang. Deze compartimenten worden gevuld
met vooraf te betalen (ex-ante) bijdragen door de banken in de aan de
bankenunie deelnemende lidstaten. Het getrapte systeem tijdens de
overgangsfase bestaat uit vijf treden. Pas als alle treden uit het getrapte
systeem volledig zijn afgelopen kan de SRB gebruikmaken van de
individuele kredietlijn van de lidstaat waar de afwikkelingscasus plaatsvindt.
De kans dat er op de garantie (de kredietlijn) getrokken wordt, is op
zichzelf laag doordat een beroep op de garantie alleen kan worden gedaan
in laatste instantie en na het doorlopen van het getrapte systeem van het
SRF. Bij afwikkeling van een enkele instelling zal het risico tevens kleiner
zijn dan bij de afwikkeling van meerdere instellingen tegelijkertijd of kort
na elkaar. Doordat het fonds de komende jaren wordt gevuld door de
banken zelf, neemt het risico dat een beroep moet worden gedaan op de
garantie ook af.
Premiestelling en kostendekkendheid
Lidstaten die hebben gekozen voor een kredietlijn zonder parlementaire
goedkeuring voorafgaand aan iedere uitbetaling of tranchering, zoals
Nederland, krijgen een bereidstellingsprovisie van 0,1%. De bereidstellingsprovisie wordt berekend over het bedrag onder de kredietlijn waar de
SRB daadwerkelijk een beroep op kan doen. De provisie is zodoende
afhankelijk van de totale middelen die aangewend kunnen worden uit het
SRF, de uitstaande leningen en de externe financieringsmogelijkheden
van de SRB. De inkomsten uit de bereidstellingsprovisie zijn behoedzaam
geraamd. Daarbij is uitgegaan van het uitblijven van een resolutiecasus
waardoor de middelen die aangewend kunnen worden uit het SRF
toenemen en zodoende het beschikbare bedrag onder de kredietlijn en
daarmee ook de bereidstellingsprovisie afnemen. Als het beschikbare

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

35

bedrag onder de kredietlijn nul is, ontvangt de lidstaat geen bereidstellingsprovisie, omdat er dan überhaupt niet op de kredietlijn getrokken kan
worden. De bereidstellingsprovisie wordt aan het einde van het jaar door
de SRB vastgesteld en potentieel uiterlijk 20 dagen na het einde van ieder
kalenderjaar aan de lidstaat betaald. Om bovenstaande reden is de
bereidstellingsprovisie geraamd op nul.
In de situatie dat de SRB een beroep doet op de kredietlijn en (een deel
van) de garantie wordt ingeroepen, ontvangt de Nederlandse Staat rente,
welke gelijk is aan de financieringskosten vastgesteld op de dag dat de
SRB het verzoek heeft ingediend om gebruik te maken van de kredietlijn
(of in het geval dat de lening verlengd wordt, op de dag dat de SRB vraagt
om de verlenging van de lening).
8. DGS BES-eilanden
Doel en werking garantieregeling
Het depositogarantiestelsel (DGS) voor de BES-eilanden (Bonaire,
Sint-Eustatius en Saba) is in 2017 ingesteld om de depositohouders op die
eilanden te beschermen en de stabiliteit van het financiële stelsel te
vergroten. In de Wet financiële markten BES staat dat de aan het DGS
deelnemende kredietinstellingen de kosten van het DGS dragen. Gezien
de situatie van de kredietinstellingen op de BES-eilanden is gekozen voor
een model waarbij de sector achteraf indien mogelijk het DGS financiert
maar de Staat de uitkering zo nodig voorfinanciert. De onmiddellijke
uitkering uit het DGS komt ten laste van de schatkist. Vervolgens wordt de
uitkering, in door DNB vast te stellen termijnen, door de sector terugbetaald.
Kans, impact en beheersing risico’s
Het DGS garandeert deposito’s van ingezetenen van de BES-eilanden bij
op de BES-eilanden actieve banken tot een bedrag van USD 10.000. Het
DGS keert enkel uit in de situatie dat een bank door faillissement
tegoeden van spaarders niet kan terugbetalen. Alleen in de uitzonderlijke
situatie van een faillissement van een bank kan een beroep worden
gedaan op de regeling. De schade voor depositohouders wordt berekend
op basis van de administratie van de failliete bank: DNB heeft op grond
van de Wet financiële markten BES de bevoegdheid de administratie op te
vragen. Het is een tijdelijke garantie: zodra meer structurele oplossingen
gerealiseerd zijn, kan de regeling geheel of gedeeltelijk worden beëindigd.
Aangezien het DGS deposito’s in USD garandeert, is het totaal uitstaand
risico in euro gevoelig voor wisselkoersontwikkelingen. In 2019 wordt de
inschatting van de hoogte van de garantie vanwege deze wisselkoersontwikkelingen met € 4 mln. naar beneden bijgesteld tot € 66 mln. In 2020
zal de hoogte van de garantie opnieuw berekend worden.
Premiestelling en kostendekkendheid
De premie bedraagt € 1 mln. per jaar en wordt in een begrotingsreserve
gestort. Tot op heden heeft er geen uitkering plaatsgevonden onder deze
regeling.
9. DNB winstafdracht
De garantie aan DNB is per 1 maart 2018 komen te vervallen (Kamerstukken II 2017–2018, 32 013 nr. 165).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

36

10. Garantie en vrijwaring inzake verkoop en financiering van
staatsdeelnemingen
Doel en werking garantieregeling
De Staat heeft garanties en vrijwaringen afgegeven aan verschillende
instellingen die het gevolg zijn van de verkoop van staatsdeelnemingen.
Aan de koper van Fortis Corporate Insurance (Amlin PLC, € 5,5 mln.) en
de koper van de Koninklijke Nederlandse Munt (KNM; Group Heylen, € 2,5
mln.) zijn garanties en vrijwaringen verstrekt. Deze garanties en vrijwaringen zijn gebruikelijk bij dit soort transacties en zien bijvoorbeeld toe op
navorderingen van de Belastingdienst. Hiermee wordt voorkomen dat de
koper dit soort zaken verdisconteert in een lager bod op de aandelen.
Daarnaast heeft de Staat specifieke garanties en vrijwaringen verstrekt om
de financiering van staatsdeelnemingen NWB Bank (€ 1,1 mln.) en TenneT
(€ 300 mln.) mogelijk te maken. In januari 2020 vervalt de garantie aan
TenneT. Deze garantie is in 2010 afgegeven om de overname van
Transpower (het huidige TenneT Duitsland) te financieren. De garantieovereenkomst geeft aan dat de garantie uiterlijk na 10 jaar komt te
vervallen.
Kans, impact en beheersing risico’s
De kans dat de garantie aan TenneT wordt ingeroepen is klein. TenneT is
een solide bedrijf met een A-rating, en de Staat let als aandeelhouder
goed op de financiële stabiliteit. Vanwege het bedrag zou de impact echter
relatief groot zijn. Dit risico wordt echter beheerst doordat TenneT jaarlijks
een premie betaalt, en de garantie in 2020 afloopt.
Premiestelling en kostendekkendheid
TenneT betaalt jaarlijks € 4,8 mln. aan garantiepremie. Deze premie wordt
in een begrotingsreserve gestort. Tot op heden heeft geen uitkering
plaatsgevonden onder de garantie. Voor de garanties aan Fortis, Groep
Heylen en NWB ontvangt de Staat geen premie.
11. FMO
Doel en werking garantieregeling
De Nederlandse Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden
(FMO) is in 1970 opgericht om duurzame economische groei in ontwikkelingslanden te bevorderen, door het verschaffen van eigen vermogen of
leningen voor projecten die impact creëren en voldoen aan FMO’s
standaarden op het gebied van sociale omstandigheden, milieu en «good
governance». Hierbij gaat het alleen om projecten die niet door marktpartijen gefinancierd kunnen worden, voornamelijk vanwege het hoge risico
dat zij associëren met onder meer het investeren in ontwikkelingslanden.
FMO verschaft het eigen vermogen en de leningen aan private partijen in
die landen. Door de private sector in ontwikkelingslanden te versterken
wil de Staat een bijdrage leveren aan het terugdringen van armoede.
In de overeenkomst uit 1998 tussen de Staat en FMO is een garantie van
de Staat richting FMO opgenomen. De garantie bestaat uit twee onderdelen:
1. De Staat zal de verliezen uit de bedrijfsvoering dekken, die volgen uit
activiteiten van FMO, voor zover deze verliezen niet zijn of worden
gedekt door waardecorrecties en/of schadevergoedingen en/of
uitkeringen uit hoofde van verzekeringen. Voorts geldt als voorwaarde voor de garantie dat een dergelijk verlies de reserve voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

37

2.

algemene risico’s overstijgt en dat de verliezen het resultaat zijn van
niet-normale bedrijfsrisico’s.
Daarnaast heeft de Staat zich verplicht om situaties te voorkomen
waarin FMO niet in staat is om bepaalde verplichtingen te voldoen,
namelijk de verplichtingen die op FMO rusten uit hoofde van:
a. op de kapitaalmarkt opgenomen leningen;
b. op de geldmarkt opgenomen korte financieringsmiddelen met
een looptijd gelijk aan of minder dan twee jaar;
c. swap-overeenkomsten met uitwisseling van hoofdsom en
rentebetaling;
d. swap-overeenkomsten zonder uitwisseling van hoofdsom met
rentebetaling;
e. valuta-termijncontracten en Future Rate Agreements;
f.
optie- en future-contracten;
g. combinaties van de hiervoor bedoelde producten (a t/m f);
h. garanties door de FMO aan derden verstrekt ten behoeve van de
financiering van private ondernemingen in ontwikkelingslanden;
i.
die voortvloeien uit het onderhouden van een adequaat
apparaat.

Omdat het gaat om een instandhoudingsverplichting is de omvang van de
garantie in theorie onbeperkt. In bovenstaand overzicht is, omwille van
transparantie, de garantie gekwantificeerd. Het vreemd vermogen van
FMO ultimo 2018 is gebruikt als inschatting van het uitstaande risico. De
letterlijke tekst van de overeenkomst is leidend voor de interpretatie.
Kans, impact en beheersing risico’s
Aangezien het gegarandeerde bedrag meer dan € 5 mld. is, zou de
financiële impact van het inroepen van (een deel van) de garantie zeer
groot zijn. De kans hierop is echter zeer klein, aangezien er op verschillende niveaus aan actief risicomanagement wordt gedaan. Dit is nodig,
aangezien FMO actief risico’s neemt die voortvloeien uit het verschaffen
van leningen en eigen vermogen aan ontwikkelingslanden om daarmee
haar doelstelling te bereiken: het bevorderen van de private sector in
ontwikkelingslanden. Hiervoor is het van essentieel belang dat FMO een
adequaat risicomanagementsysteem heeft om financiële risico’s te
identificeren, te meten, te volgen en te beperken. Ten grondslag hieraan
ligt de risicobereidheid van FMO. Dit is het risico dat FMO bereid is om te
aanvaarden in het nastreven van toegevoegde waarde. De risicobereidheid van FMO wordt minstens een keer per jaar herzien.
De beheersing van de risico’s wordt verder ondersteund door
behoedzame kapitaal- en liquiditeitsposities en sterke diversificatie van de
leningen en eigenvermogenportefeuille over regio’s en sectoren.
Ongeveer 80% van het economisch kapitaal van FMO wordt ingezet voor
kredietrisico. Hoewel andere financiële risico’s niet altijd voorkomen
kunnen worden, vermindert FMO deze zoveel mogelijk. FMO heeft geen
handelsposities en is in het algemeen niet geïnteresseerd in valutarisico
en renterisico.
Binnen FMO is de afdeling Risicomanagement verantwoordelijk voor het
beheren van de risico’s in de eigenvermogenportefeuille («emerging
market portfolio»), de eigen vermogensportefeuille («treasury portfolio»)
en alle daarmee samenhangende marktrisico’s. Daarnaast heeft FMO een
Investeringscommissie bestaande uit senior medewerkers van verschillende afdelingen. Deze commissie analyseert financieringsvoorstellen
voor nieuwe transacties. Elk financieringsvoorstel wordt beoordeeld in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

38

termen van tegenpartijrisico, productrisico en landrisico. De financieringsvoorstellen worden vergezeld van het advies van de kredietafdeling. Deze
afdeling is verantwoordelijk voor de beoordeling van de kredietrisico’s
van zowel nieuwe transacties als de bestaande portefeuille.
FMO heeft een bankvergunning en staat onder toezicht van DNB. De Staat
als aandeelhouder is conform de Nota Deelnemingenbeleid rijksoverheid
2013 actief betrokken bij staatsdeelnemingen zoals FMO. Relevante
(financiële) ontwikkelingen worden onder andere besproken in kwartaaloverleggen, het halfjaarlijkse beleidsoverleg en in bijvoorbeeld de
aandeelhoudersvergadering.
Premiestelling en kostendekkendheid
Voor deze garantie wordt geen premie ontvangen, waardoor ook geen
middelen worden gestort in een begrotingsreserve. Het grootste deel van
de winst van FMO wordt jaarlijks conform de afspraken in de overeenkomst tussen de Staat en FMO toegevoegd aan de reserves van FMO. Een
klein deel wordt uitgekeerd aan de aandeelhouders van FMO. De Staat
heeft 51% van de aandelen. Tot op heden heeft er geen uitkering
plaatsgevonden onder deze garantieregeling.
12 t/m 14. EFSF, EFSM en ESM
Doel en werking garantieregeling
In 2010 is besloten tot de oprichting van de Europese noodmechanismen
European Financial Stability Facility (EFSF), European Financial Stabilisation Mechanism (EFSM) en tot de oprichting van een permanent
noodmechanisme, het European Stability Mechanism (ESM). Deze
noodmechanismen verstrekken steun aan landen in nood onder strikte
voorwaarden. Op dit moment staat Nederland voor maximaal € 34,2 mld.
garant voor het EFSF, € 2,9 mld. voor het EFSM en € 35,4 mld. voor het
ESM. De noodfondsen ontvangen rentevergoedingen voor de verstrekte
leningen.
Kans, impact en beheersing risico’s
De regeling betreft financiële steun aan landen middels een leningenprogramma met strikte voorwaarden die door het EFSF, EFSM en ESM in
tranches wordt uitgekeerd. Het leningenprogramma is erop gericht dat het
land dat steun ontvangt zo spoedig mogelijk weer een houdbare
financieel-economische positie heeft en weer toegang krijgt tot de
financiële markten.
Op het moment dat een lidstaat, die steun uit het EFSF ontvangt, niet aan
de betalingsverplichtingen aan het EFSF kan voldoen en als gevolg
daarvan het EFSF haar schuldeisers niet meer kan betalen, zal Nederland
naar rato haar aandeel in de garantie moeten bijdragen aan het EFSF. Als
andere landen die garanties hebben verleend op dat moment niet in staat
zijn hun bijdrage aan het EFSF te voldoen, dan zal Nederland (samen met
andere lidstaten) hier ook (naar rato) voor moeten betalen. Nederland
krijgt hierdoor een vordering op de in gebreke blijvende garanderende
lidstaat. Zodra het EFSF garanties inroept heeft dit effect op het Nederlandse EMU-saldo en de EMU-schuld.
Om de financiële ondersteuning vanuit het EFSM te kunnen financieren is
de Europese Commissie gemachtigd om namens de EU geld aan te
trekken op de kapitaalmarkten. Deze leningen worden via de EU-begroting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

39

gegarandeerd door de EU-lidstaten. Zodra het EFSM garanties inroept,
betekent dit een effect op het Nederlandse EMU-saldo en de EMU-schuld.
Het ESM kent een andere structuur, waardoor de risico’s voor landen die
garanties verstrekken zijn ingeperkt. Indien lidstaten die steun hebben
ontvangen uit het ESM niet in staat zijn om aan de betalingsverplichtingen
van het ESM te voldoen en als gevolg daarvan het ESM haar schuldeisers
niet meer kan betalen, dan zal het ESM deze verliezen moeten opvangen.
Het ESM zal dan eerst putten uit het reservefonds, daarna uit het
volgestort kapitaal en als laatste optie pas het oproepbaar kapitaal
(garanties) oproepen. Als andere garanderende landen op dat moment
niet in staat zijn hun bijdrage aan het ESM te voldoen, dan zal Nederland
(samen met andere lidstaten) hier ook (naar rato) voor moeten betalen.
Nederland krijgt hierdoor een vordering op de in gebreke blijvende
garanderende lidstaat. Naast de andere structuur, worden de risico’s
beheerst doordat het ESM een preferente schuldeiserstatus (Preferred
Creditor Status) kan claimen over andere crediteuren (behalve die van het
IMF). Zodra het ESM garanties inroept, betekent dit een effect op het
Nederlandse EMU-saldo en de EMU-schuld.
De genoemde instellingen hebben leningen uitstaan bij Griekenland
(EFSF, ESM), Ierland (EFSF, EFSM), Portugal (EFSF, EFSM), Spanje (ESM)
en Cyprus (ESM). Na de beëindiging van de programma’s in deze landen
is de financieel-economische situatie verbeterd. Op dit moment zijn
daarom de risico’s dat één van de landen niet aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen afgenomen. Indien dit scenario zich toch voltrekt
brengt dit verdere politieke en financiële risico’s met zich mee, dit gezien
het land hoogstwaarschijnlijk ook de markttoegang zal verliezen en een
nieuw programma in de lijn der verwachting zou liggen.
Premiestelling en kostendekkendheid
EFSF/ESM
De rente die de verschillende programmalanden momenteel betalen aan
het ESM en het EFSF is afhankelijk van de rente waarvoor het EFSF/ESM
op de geld- en kapitaalmarkt leent (zogenaamde cost of funding). Het
verschuldigde rentepercentage is voor het grootste deel van de leningen
een samenstelling van de rente die het EFSF/ESM betaalt voor obligatieuitgiftes met verschillende looptijden (in de zogenaamde funding pool).
Op basis van de op de markt aangetrokken middelen berekent het
EFSF/ESM op dagbasis de gemiddelde financieringskosten, welke worden
doorberekend aan de programmalanden. Daarnaast betalen lidstaten die
steun ontvangen van het EFSF/ESM aan het EFSF/ESM bij ontvangst van
een lening een service fee van 50 basispunten, jaarlijks een service fee
van 0,5 basispunten en een commitment fee. Lidstaten betalen aan het
ESM ook nog een renteopslag, waarbij de hoogte afhangt van het gekozen
instrument. De exacte opslagen zijn vastgelegd in de beprijzingsrichtsnoer
van het ESM. De renteopslag van het EFSF is vastgesteld op nul basispunten.
EFSM
De prijsstelling van het EFSM kent als uitgangspunt dat deze direct wordt
doorgegeven aan de specifieke programmalanden tegen dezelfde rente
als waarvoor de Europese Commissie inleent. Dit zijn de financieringskosten. De renteopslag op de EFSM-leningen is vastgesteld op nul. Naar
aanleiding van een verandering in het Nederlandse aandeel in de
EU-begroting, op basis van het bruto nationaal inkomen (BNI), kan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

40

garantieverplichting voor het EFSM jaarlijks worden bijgesteld. Het
Nederlandse aandeel in de garantie voor het EFSM, dat maximaal € 60
mld. uit mag lenen, wordt voor 2020 geraamd op circa € 2,9 mld.
15. EIB-kredietverlening in ACP en OCT
Doel en werking garantieregeling
De European Investment Bank (Europese Investeringsbank, EIB) verricht
activiteiten in de landen in Sub-Sahara-Afrika, het Caribische gebied en de
Stille Oceaan (ook wel de Afrikaanse, Caribische en Pacifische landen
genoemd, ofwel de ACP-landen), alsmede in Europese Overzeese
Gebieden (Overseas Countries and Territories, ofwel OCT-landen). De
projecten in deze regio’s richten zich op economische ontwikkeling via de
ontwikkeling van de private sector en de financiële sector, investeringen in
infrastructuur en het verbeteren van het ondernemingsklimaat. Een deel
van deze activiteiten wordt bekostigd uit het Investment Facility, een
«revolverend fonds» dat gefinancierd is uit het European Development
Fund (EDF). De EIB financiert daarnaast ook activiteiten uit eigen
middelen. Op deze eigen middelen hebben de lidstaten een garantie
afgegeven om het politieke risico dat op deze activiteiten wordt gelopen af
te dekken. In 2020 bedraagt deze garantie voor Nederland € 53,0 mln.
Kans, impact en beheersing risico’s
De kans dat de garantie wordt ingeroepen is laag. Om inspraak van de
lidstaten in financieringsbesluiten, gefinancierd uit zowel EDF als eigen
middelen, te waarborgen is er een comité opgericht waarin alle lidstaten
vertegenwoordigd zijn. Dit comité beoordeelt alle investeringsvoorstellen
inhoudelijk en brengt advies uit aan de Raad van bewind van de EIB
inzake eventuele goedkeuring. Tevens heeft het beheer van de portefeuille
dezelfde waarborgen als de EIB-portefeuille binnen de EU.
Premiestelling en kostendekkendheid
Voor deze garantie wordt geen premie ontvangen en er worden geen
middelen gestort in een begrotingsreserve. Door de aandeelhouders
wordt geen dividend of vergoeding gevraagd, aangezien zij de garantie
zonder winstbejag ten dienste van de gemeenschappelijke doelstellingen
van de EIB/EU-lidstaten in de ACP- en OCT-landen hebben gesteld.
16. Kredieten EU-betalingsbalanssteun
Doel en werking garantieregeling
De Europese Betalingsbalansfaciliteit is bedoeld voor niet-eurolanden met
feitelijke of ernstig dreigende moeilijkheden op de lopende rekening van
de betalingsbalans of het kapitaalverkeer. De EU draagt bij aan de
stabiliteit door het onder voorwaarden verstrekken van leningen via de
Betalingsbalansfaciliteit. Alleen lidstaten die de euro (nog) niet hebben
ingevoerd kunnen aanspraak maken op de Betalingsbalansfaciliteit. Om
de financiële ondersteuning te kunnen financieren is de Europese
Commissie gemachtigd om namens de EU kapitaal aan te trekken op de
kapitaalmarkten. Deze leningen worden gegarandeerd door de
EU-lidstaten via de EU-begroting, met een maximum van € 50 mld. Het
Nederlandse aandeel in deze garantie wordt voor 2020 geraamd op circa
€ 2,5 mld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

41

Kans, impact en beheersing risico’s
Het doel van de Betalingsbalansfaciliteit is om de financiële stabiliteit van
de gehele EU te waarborgen opdat risico’s voor de Nederlandse
economie, financiële sector en begroting niet escaleren. Doordat de
Europese Commissie op grond van een impliciete garantie van de
EU-begroting leningen kan verstrekken hoeven de EU-lidstaten geen
kosten te maken voor het verstrekken van deze leningen. Het uitstaande
risico komt als pro memorie in de EU-begroting. De kans op het trekken
op deze garanties is laag.
Premiestelling en kostendekkendheid
De rente die steunontvangende landen betalen voor financiële steun van
de Betalingsbalansfaciliteit is gelijk aan de financieringskosten van de
Europese Commissie.
17. en 18. Wereldbank Groep
Doel en werking garantieregeling
Onder de Wereldbank Groep vallen twee garantieregelingen. De International Bank for Reconstruction and Development (IBRD, oftewel de
Internationale Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling) is het Wereldbankonderdeel dat leningen verstrekt aan middeninkomenslanden. IBRD
functioneert als een coöperatieve bank, waarvan lidstaten aandeelhouder
zijn. Op basis van ingelegd aandeelkapitaal en garanties verstrekt door
aandeelhouders, kan de IBRD financiering aantrekken op de kapitaalmarkt
en deze financiering als leningen verstrekken aan klantlanden. Multilateral
Investment Guarantee Agency (MIGA) is een ander onderdeel van de
Wereldbank Groep. Deze organisatie ondersteunt de private sector bij het
verzekeren van buitenlandse investeringen. De activiteiten van MIGA
kunnen eveneens gefinancierd worden doordat aandeelhouders aandelenkapitaal en garanties hebben verstrekt.
Kans, impact en beheersing risico’s
De garanties kunnen alleen worden ingeroepen door de IBRD op het
moment dat de IBRD niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen en
failliet dreigt te gaan. De kans dat dit gebeurt, wordt als zeer klein
aangemerkt. De optie om garantiekapitaal in te roepen is bij de internationale financiële instellingen nog nooit ter sprake geweest, zelfs niet in
tijden van crises (bijvoorbeeld de Azië-crisis of de afgelopen financiële
crisis). De IBRD voert namelijk een prudent beleid met als expliciet doel
het risico op een «call on capital» te minimaliseren en het liquiditeitenrisicobeleid van de IBRD is conservatief. De leenportfolio van de IBRD
functioneert goed. Dit komt mede doordat de Wereldbank Groep mondiaal
opereert waardoor de portefeuille goed gediversifieerd is. De externe
kredietbeoordelingbureaus (Moody’s, S&P en Fitch) geven de IBRD allen
een AAA/Aaa-rating (stabiel). IBRD heeft geen winstmotief en hecht veel
waarde aan de AAA-status die de instelling in staat stelt voordelig te lenen
op de kapitaalmarkt. Tevens heeft de IBRD een zogenoemde «Preferred
Creditor Status». Dit houdt in dat lenende landen de IBRD voorrang
verschaffen bij betaling indien zij moeite hebben om aan hun verplichtingen te voldoen. MIGA voert eveneens prudent risicobeleid. De kans dat
de garantie wordt ingeroepen door MIGA is laag. Sinds de oprichting van
MIGA in 1988 is er in slechts enkele gevallen overgegaan tot uitkering van
schade. De overige gevallen van (potentiële) claims zijn opgelost door
middel van settlement. Leverage die de Wereldbank Groep heeft op
overheden speelt hierbij een belangrijke rol. Voor 2020 bedraagt de
hoogte van de IBRD garantieverplichting € 5.3 mld. na de kapitaalver-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

42

hoging in 2019 en een wisselkoerscorrectie in 2019. Voor MIGA gaat het
om € 29,3 mln. na een wisselkoerscorrectie in 2019.
Premiestelling en kostendekkendheid
Voor deze garanties worden geen premies ontvangen, waardoor er ook
geen middelen gestort worden in een begrotingsreserve. De financiële
voordelen van de garantie aan IBRD worden door de IBRD middels betere
leenvoorwaarden doorberekend aan de klantlanden, waarmee het
bijdraagt aan de realisatie van de door IBRD opgelegde beleidsdoelstellingen. Hetzelfde is ook het geval voor de verzekeringsproducten van
MIGA. Het instellen van een premie zou de bijdrage van de IBRD aan het
maatschappelijke doel verminderen. Tot op heden heeft er geen uitkering
plaatsgevonden aan IBRD en MIGA onder deze garantieregelingen.
19. EBRD
Doel en werking garantieregeling
De European Bank for Reconstruction and Development (EBRD, oftewel de
Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling) is opgericht om de
landen in Midden- en Oost-Europa en de voormalige Sovjet Unie bij te
staan in hun transitie naar een democratie en naar een markteconomie.
Inmiddels is het operatiegebied uitgebreid met een aantal CentraalAziatische landen en enkele landen in de Zuidoostelijk Mediterrane regio.
Het mandaat van de EBRD is specifiek gericht op de transitie van
(aanvankelijk ex-communistische) economieën naar markteconomieën
met een robuuste private sector en integratie daarvan in de wereldeconomie. De EBRD wordt gefinancierd door aandelenkapitaal, waarvan zo’n
20% is ingelegd door de lidstaten (paid-in) en de rest wordt verstrekt in de
vorm van garanties (callable capital20). In 2020 bedraagt deze garantie
voor Nederland € 589,1 mln.
Kans, impact en beheersing risico’s
De garantie kan alleen worden ingeroepen door de EBRD wanneer de
EBRD niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen en de bank dus
failliet dreigt te gaan. De kans dat dit gebeurt wordt als zeer klein
aangemerkt. De optie om garantiekapitaal in te roepen is bij de internationale financiële instellingen nog nooit ter sprake geweest, zelfs niet in
tijden van crises (bijvoorbeeld de Azië-crisis of de afgelopen financiële
crisis). De EBRD voert een prudent beleid. Het liquiditeit- en risicobeleid
zijn conservatief. De leenportfolio van de EBRD doet het historisch gezien
goed en de EBRD maakt winst. Mede daardoor heeft de EBRD een sterke
kapitaalpositie met een gezonde verhouding tussen de portfolio en de
capaciteit om het risico in de portfolio te dragen. Het beleid is erop gericht
dat kapitaalgaranties nooit ingeroepen hoeven te worden. De externe
kredietbeoordelingbureaus (Moody’s, S&P en Fitch) geven de EBRD allen
een AAA/Aaa-rating. De EBRD heeft een zogenoemde Preferred Creditor
Status. Tevens heeft het dagelijks bestuur van de EBRD een Audit comité
dat de risico’s van de EBRD nauwgezet in de gaten houdt. Er is daarnaast
een intern Audit comité dat toeziet op de kwaliteit van procedures en
processen (deze rapporteert aan de president van de EBRD).

20

Kapitaal dat door een internationale organisatie kan worden ingeroepen, als deze niet kan
voldoen aan zijn financiële verplichtingen. In het geval van Internationale Financiële Instellingen (IFI’s) gaat het vooral om garantiekapitaal wat door deelnemende landen is afgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

43

Premiestelling en kostendekkendheid
Voor deze garantie wordt geen premie ontvangen, waardoor er ook geen
middelen worden gestort in een begrotingsreserve. Noch voor het
ingelegde noch voor het oproepbare kapitaal wordt door de aandeelhouders een dividend of vergoeding gevraagd, aangezien zij het zonder
winstbejag ten dienste van de gemeenschappelijke doelstellingen van de
EBRD hebben gesteld. Rendementen op investeringen komen wel ten
goede aan het eigen vermogen van de EBRD, welke de aandeelhouders,
waaronder Nederland, toebehoort. Uit het eigen vermogen worden
regelmatig (beperkt) middelen onttrokken met goedkeuring van de Raad
van Gouverneurs, bijvoorbeeld voor het EBRD-fonds waaruit onder
andere technische assistentie-activiteiten worden betaald of het door de
EBRD beheerde Chernobyl Shelter Fund. Tot op heden heeft er geen
uitkering plaatsgevonden onder deze garantieregeling.
20. EIB
Doel en werking garantieregeling
De EIB heeft tot taak, met een beroep op de kapitaalmarkten en op haar
eigen middelen, bij te dragen aan een evenwichtige en ongestoorde
ontwikkeling van de interne markt in het belang van de EU. Op basis van
kapitaal en garanties van de lidstaten leent de EIB op de kapitaalmarkt,
waarmee het middelen genereert voor investeringen in zowel de publieke
als de private sector. In 2018 heeft de EIB haar aandeelhouders een
garantieverhoging voorgelegd ter vervanging van het kapitaal van het VK
in de EIB bij een Brexit. Deze garantieverhoging gaat in op het moment
van de Brexit. In het voorstel neemt de Nederlandse garantstelling aan de
EIB dan toe met € 1,9 mld. tot € 11,8 mld.
Kans, impact en beheersing risico’s
Garanties kunnen alleen worden ingeroepen door de EIB op het moment
dat de EIB niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen. De kans dat dit
gebeurt wordt echter als zeer klein aangemerkt, omdat de EIB een zeer
prudent risicobeleid voert dat als doel heeft kapitaalgaranties nooit te
hoeven inroepen. De optie om garantiekapitaal in te roepen is bij de
internationale financiële instellingen nog nooit ter sprake geweest, zelfs
niet in tijden van crises (bijvoorbeeld de Azië-crisis of de afgelopen
financiële crisis). De leenportfolio van de EIB functioneert historisch
gezien goed en de bank maakt winst. De externe kredietbeoordelingbureaus (Moody’s, S&P en Fitch) geven de EIB allen een AAA/Aaa-rating.
Deze sterke rating is een reflectie van de kwalitatief hoogwaardige
portefeuille van de EIB en de sterke steun van een aantal kredietwaardige
aandeelhouders (met name Duitsland en Nederland). De EIB heeft geen
winstmotief en hecht veel waarde aan de AAA-status die de instelling in
staat stelt voordelig in te lenen op de kapitaalmarkt. De EIB heeft een
zogenoemde Preferred Creditor Status. Tevens heeft de Raad van bewind
van de EIB een risicocomité dat de risico’s van de bank in de gaten houdt.
Bij afwezigheid van dit externe toezicht heeft de EIB in de Best Banking
Practice (BBP) Guiding Principles de uitgangspunten vastgelegd waaraan
de EIB moet voldoen ten aanzien van governance, prudentieel beheer en
interne en externe rapportage. Daarnaast leggen de BBP Guiding
Principles vast dat de EIB zich aan alle voor commerciële banken relevante
regelgeving moet houden, of moet uitleggen wanneer deze regelgeving
voor de EIB niet relevant is. Eén van de hoofdtaken van de Audit Comité is
om op deze BBP toe te zien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

44

Premiestelling en kostendekkendheid
Voor deze garantie wordt geen premie ontvangen, waardoor er ook geen
middelen worden gestort in een begrotingsreserve. Noch voor het
ingelegde noch voor het oproepbare kapitaal wordt door de
aandeelhouders/lidstaten een dividend of vergoeding gevraagd,
aangezien zij het zonder winstbejag ten dienste van de gemeenschappelijke doelstellingen van de EIB/EU-lidstaten hebben gesteld. Rendementen
op investeringen komen wel ten goede aan het eigen vermogen van de
EIB. Zou de EIB ooit worden opgeheven dan zou dit eigen vermogen
terugstromen naar de aandeelhouders. Tot op heden heeft er geen
uitkering plaatsgevonden onder deze garantieregeling.
21. DNB – IMF
Doel en werking garantieregeling
De Nederlandse Staat verleent aan DNB een garantie om het risico te
dekken indien het International Monetary Fund (IMF) in gebreke blijft.
Deze garantie wordt alleen ingeroepen in het geval dat het IMF niet aan
haar verplichtingen zou kunnen voldoen en een beroep doet op middelen
van DNB. Een deel van de garantie is tijdelijk. Dat betreft de garantie voor
het verstrekken van de New Arrangements to Borrow (NAB) en de
Bilateral Borrowing Agreements aan het IMF, die respectievelijk in 2022 en
2020 aflopen. Wanneer wordt besloten om de bijdragen van Nederland
aan de NAB en Bilateral Borrowing Agreements na het aflopen niet meer
te verlengen, kan de garantie daardoor dalen. Voldoende financiële
slagkracht voor het IMF is belangrijk om toekomstige crises en financiële
schokken het hoofd te bieden. Nederland vindt het daarom van belang dat
de middelen van het IMF op voldoende niveau blijven en rekent het ook
tot haar verantwoordelijk om, samen met een brede groep andere landen,
ervoor te zorgen dat het IMF van voldoende middelen blijft voorzien. In
2017 is een nieuwe bilaterale lening tot en met 2020 met het IMF
afgesloten voor hetzelfde bedrag als de voorgaande lening (€ 13,61 mld.).
De bilaterale leningen die individuele landen met het IMF afsluiten kunnen
pas ingezet worden na de reguliere quota- en NAB-middelen en vormen
zodoende een laatste verdedigingslinie. Begin 2016 zijn de quota- en
governance-hervormingen van het IMF in werking getreden en is de
Nederlandse NAB-garantie als gevolg daarvan automatisch verlaagd.
Tegelijkertijd is de garantie voor het Poverty Reduction and Growth Trust
(PRGT), de speciale faciliteit die het IMF beheert die ter beschikking staat
aan lage-inkomenslanden, opgehoogd met SDR 500 mln. (SDR = Special
Drawing Rights, de fictieve munteenheid die het IMF hanteert). In totaal
bedraagt deze garantie voor Nederland in 2020 € 43,6 mld. na een
wisselkoerscorrectie.
Kans, impact en beheersing risico’s
De kans dat DNB de garantie moet inroepen is zeer klein. De optie om
garantiekapitaal in te roepen is bij de internationale financiële instellingen
nog nooit ter sprake geweest, zelfs niet in tijden van crises (bijvoorbeeld
de Azië-crisis of de afgelopen financiële crisis). Het IMF kent verschillende
beleidsmaatregelen om te voorkomen dat betalingsachterstanden op
IMF-programma’s ontstaan. Belangrijke elementen hierin zijn het
IMF-beleid voor programmalanden, de Preferred Creditor Status die het
IMF heeft en de reserves die het IMF hanteert. De kredietverlening van het
IMF is revolverend, wat betekent dat landen na een bepaalde periode het
IMF weer terug moeten betalen. Het komt nauwelijks voor dat landen
achterstanden hebben bij het IMF, mede dankzij het prudente beleid dat
het IMF voert. Een belangrijk element hierin vormt het toegangsbeleid:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

45

voordat het IMF een programma verstrekt wordt vastgesteld of een land
voldoende capaciteit heeft om het IMF terug te betalen. Daarnaast zijn er
richtlijnen voor limieten van leningen zodat het IMF grenzen kan stellen
aan de beschikbare financiering voor een programma. Ook zijn de
vormgeving van het programma en de gestelde conditionaliteiten
belangrijke waarborgen voor terugbetaling. Hiermee dwingt het IMF
economische aanpassingen af die lidstaten in staat stellen hun betalingsbalansproblemen op orde te krijgen en tijdig de lening terug te betalen.
Het IMF heeft een zogenoemde Preferred Creditor Status. Bovendien zijn
betalingsachterstanden van debiteuren bij het IMF slecht voor hun
reputatie op financiële markten en bij andere internationale instellingen.
In het geval van achterstallige betalingen kan het IMF terugvallen op de
reservebuffer, de zogenaamde «precautionary balances».
Overigens is het zo dat er geen directe koppeling kan worden gemaakt
tussen individuele IMF-programma’s en de Nederlandse bijdrage aan het
IMF. De IMF-middelen aan programmalanden worden ter beschikking
gesteld uit de algemene middelen van het IMF. De garantie van de
Nederlandse Staat aan DNB dekt de middelen die Nederland beschikbaar
stelt aan het IMF, voor de theoretische situatie dat DNB door het IMF niet
meer wordt terugbetaald.
Premiestelling en kostendekkendheid
Voor afgegeven garanties aan DNB wordt geen premie ontvangen en er
worden geen middelen gestort in een begrotingsreserve. Het IMF zelf
ontvangt geen garantie van de Nederlandse Staat en betaalt dus ook geen
premie voor deze garantie aan de Nederlandse Staat. Het IMF vraagt wel
premie aan landen die financiële steun krijgen en betaalt een premie aan
landen die middelen verstrekken. Dit laatste geldt ook voor Nederland. Op
het moment dat het IMF gebruik wenst te maken van een verstrekt
leenarrangement, dan moet DNB de dekking financieren op de kapitaalmarkt. Hiervoor ontvangt DNB een vergoeding van het IMF: de SDR-rente.
De premie die landen moeten betalen aan het IMF is gebonden aan de
IMF-marktgerelateerde rente, die weer gerelateerd is aan de SDR-rente.
Het IMF rekent een extra opslag (vergoeding voor gelopen risico’s) voor
programma’s die groot van omvang zijn (boven de 187,5% quotum van
een land uitkomen). Als het bedrag aan financiële steun na een aantal jaar
nog steeds boven de 187,5% quotum uitkomt, wordt daar bovenop een
extra opslag gevraagd om groot en langdurig gebruik van IMF-middelen
te ontmoedigen. Een uitzondering wordt gemaakt voor
lage-inkomenslanden: zij betalen een lagere premie. Daarnaast rekent het
IMF een zogeheten «commitment fee» voor een aantal faciliteiten, die
wordt teruggestort wanneer een land daadwerkelijk geld trekt onder die
faciliteit. Ook rekent het IMF een vergoeding om de uitvoeringskosten van
een programma te dekken. Tot op heden heeft er geen uitkering plaatsgevonden onder deze garantieregeling.
22. AIIB
Doel en werking garantieregeling
In 2015 is besloten om toe te treden tot de nieuw op te richten Asian
Infrastructure Investment Bank (AIIB), welke sinds januari 2016 operationeel is. Op basis van een door de oprichtende aandeelhouders
bepaalde verdeelsleutel heeft Nederland een aandeel toegewezen
gekregen en zich hierop ingeschreven. Dit aandeel bestaat uit een
gedeelte ingelegd (paid-in) kapitaal (20%) en een gedeelte garantiekapitaal
(80%). Deze verplichting betreft het garantiekapitaal. Het Nederlandse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

46

aandeel in het garantiekapitaal bedraagt in 2020 na wisselkoerscorrectie
€ 722,6 mln.
De doelstelling van de AIIB is tweeledig:
• het bevorderen van duurzame economische ontwikkeling, het creëren
van welvaart en het verbeteren van het infrastructuurnetwerk in Azië
door te investeren in infrastructuur en andere productieve sectoren;
• het bevorderen van regionale samenwerking en partnerschappen door
samen te werken met andere multilaterale en bilaterale ontwikkelingsinstellingen bij het adresseren van ontwikkelingsuitdagingen.
Kans, impact en beheersing risico’s
De garantie kan worden afgeroepen door de AIIB op het moment dat de
AIIB niet meer aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. De kans dat
dit gebeurt, wordt echter als zeer klein aangemerkt. De optie om garantiekapitaal in te roepen is bij de internationale financiële instellingen nog
nooit ter sprake geweest. De AIIB heeft een zogenoemde Preferred
Creditor Status. Het risico wordt ook geadresseerd door het prudent
risicobeleid van de bank. De externe kredietbeoordelingsbureaus
(Moody’s, S&P en Fitch) geven de AIIB allen een AAA/Aaa-rating, wat een
reflectie is van onder meer de governance-raamwerken van de AIIB,
waaronder het risicomanagement- en liquiditeitbeleid van de AIIB, de
sterke kapitaaltoereikendheid en de steun van de brede aandeelhoudersbasis.
Premiestelling en kostendekkendheid
Voor deze garantie wordt geen premie ontvangen en er worden ook geen
middelen gestort in een begrotingsreserve. Noch voor het ingelegde noch
voor het oproepbare kapitaal wordt door de aandeelhouders/lidstaten een
dividend of vergoeding gevraagd, aangezien zij het zonder winstbejag ten
dienste van de gemeenschappelijke doelstellingen van de AIIB hebben
gesteld. Rendementen op investeringen komen wel ten goede aan het
eigen vermogen van de AIIB, welke de aandeelhouders, waaronder
Nederland, toebehoort.
23. Exportkredietverzekering
Doel en werking garantieregeling
De Nederlandse Staat biedt de mogelijkheid voor het verzekeren van
betalingsrisico’s verbonden aan het handels- en dienstenverkeer met het
buitenland. Het productenassortiment van de exportkredietverzekeringsfaciliteit (ekv-faciliteit) omvat momenteel onder andere de kapitaalgoederenverzekering, financieringsverzekering, koersrisicoverzekering en
verzekering van garanties. In de tabel «Overzicht verstrekte garanties»
wordt naast het verplichtingenplafond van € 10 mld. een verwachte
afloop van € 10 mld. structureel opgenomen. De exacte omvang van de
aangegane en vervallen verplichtingen is na afloop van een begrotingsjaar bekend en wordt verantwoord in het jaarverslag van het
Ministerie van Financiën.
Kans, impact en beheersing risico’s
De randvoorwaarden voor de afgifte van verzekeringen worden voortdurend gemonitord en indien nodig aangepast, opdat alleen
aanvaardbare risico’s worden geaccepteerd. Het risicoprofiel van de
bestaande ekv-portefeuille en van nieuwe aanvragen wordt daarom
nauwlettend gevolgd door het Ministerie van Financiën met behulp van
een uitgebreid risicokader.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

47

Voor de ekv is in de begroting een bedrag van € 10 mld. opgenomen als
plafond, wat het bedrag inhoudt waarvoor de Staat jaarlijks nieuwe
verplichtingen kan aangaan (brutoplafond). De afgelopen jaren is dit
plafond niet knellend geweest, zodat er naar verwachting voldoende
ruimte zal zijn voor het aangaan van de door Nederlandse exporteurs
gevraagde verzekeringen.
Premiestelling en kostendekkendheid
Internationaal is om concurrentieverstoring te voorkomen afgesproken
dat ekv-faciliteiten over een middellange periode kostendekkend moeten
zijn. Dat betekent dat op de middellange termijn de premie-inkomsten
voldoende moeten zijn om de uitvoeringskosten en de netto schadeuitkeringen (inclusief de recuperaties) te dekken. De participanten van de
Arrangement – de internationale afspraken ten aanzien van exportkredietverzekeringen – stellen hiertoe minimumpremies op, die in Europese
regelgeving zijn verankerd. Nederland monitort de kostendekkendheid
met een intern ontwikkeld model: bedrijfseconomische resultaatbepaling
(berb). Voor het geheel aan exportkredietverzekeringen is een begrotingsreserve beschikbaar van € 389,7 mln. Deze voorziening is statistisch
gezien, gegeven de huidige ekv-portefeuille, in een gegeven jaar met een
kans van 3 op 4 toereikend.
Zowel uitgaven als inkomsten van de ekv zijn lastig te ramen en in de loop
van een jaar niet of nauwelijks met beleidsmaatregelen te beïnvloeden. De
schades kunnen in een jaar hoog oplopen, gegeven het uitstaande risico
van circa € 16,3 mld. ultimo 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

48

3. BELEIDSARTIKELEN (FINANCIËN)
Artikel 1 Belastingen
A. Algemene doelstelling
Het genereren van inkomsten voor de financiering van overheidsbeleid.
Solide, eenvoudige en fraudebestendige fiscale wet- en regelgeving is
hiervoor de basis. Doeltreffende en doelmatige uitvoering van die wet- en
regelgeving dragen bij aan de bereidheid van burgers en bedrijven om
hun wettelijke verplichtingen ten aanzien van de Belastingdienst na te
komen (compliance).
Onder «compliance» verstaat de Belastingdienst dat burgers en bedrijven
bereid zijn hun wettelijke fiscale verplichtingen ten aanzien van de
Belastingdienst na te komen. De term «bereidheid» geeft aan dat de
Belastingdienst ernaar streeft dat belastingplichtigen uit zichzelf fiscale
regels naleven, zonder (dwingende en kostbare) acties van de kant van de
Belastingdienst. Als burgers en bedrijven hun wettelijke verplichtingen
nakomen, dan komt belastinggeld de staatskas binnen zoals de wetgever
beoogt en worden overheidsgelden niet onterecht uitbetaald.
Meetbare gegevens
De algemene doelstelling komt voor de fiscale verplichtingen tot uiting in
de volgende meetbare gegevens.
Prestatie-indicatoren Algemene doelstelling (meetbare gegevens)
Prestatie-indicator

Waarde 2017

Waarde 2018 Streefwaarde Streefwaarde
2019
2020

Bedrijven
Percentage aangiften omzetbelasting tijdig ontvangen

95,3%

95,6%

>95%

>95%

Percentage aangiften loonheffingen tijdig ontvangen

99,3%

99,1%

>99%

>99%

Juist en volledig doen van aangifte: structureel terugdringen van het
nalevingstekort MKB1

n.v.t.2

5,7%

<6%

<6%

0,9%

0,7%

<0,9%

<0,7%

Percentage aangiften inkomensheffingen en vennootschapsbelasting tijdig
ontvangen

n.v.t.

94,7%

>94%

>94%

Tijdige betaling van belastingen en premies

98,4%

98,5%

>98%

>98%

Oninbare belastingen en premies

0,3%

0,3%

<0,6%

<0,6%

Burgers
Juist en volledig doen van aangifte: structureel terugdringen van het
nalevingstekort Particulieren
Bedrijven en burgers

1

Het nalevingstekort MKB en Particulieren betreft uitsluitend de positieve correcties (correcties ten nadele van de belastingplichtige).
N.v.t. betekent dat in het gegeven jaar de (streefwaarde van de) prestatie-indicator niet gemeten en gerapporteerd is in de begroting en het
jaarverslag, waardoor vergelijking over de jaren niet mogelijk is.
2

Percentage aangiften omzetbelasting (OB), loonheffingen (LH), inkomensheffingen (IH) en vennootschapsbelasting (Vpb) tijdig ontvangen
Deze indicatoren weerspiegelen of het beleid van de Belastingdienst
succesvol is om belastingplichtigen, meer aan de voorkant van het proces,
te bewegen tijdig een juiste en volledige aangifte in te dienen. Deze
beweging wordt voor de IH ondersteund door de doorontwikkeling van
vooringevulde aangiften. Het aantal ambtshalve opgelegde aanslagen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

49

verzuimboetes wordt hierdoor verminderd, evenals het aantal bezwaarschriften daartegen21.
Juist en volledig doen van aangifte: structureel terugdringen van het
nalevingtekort
Voor het structureel terugdringen van het nalevingtekort22 wordt ingezet
op het zoveel mogelijk vooraf borgen van de volledigheid en juistheid van
de aangiften door maatregelen als de vooringevulde aangifte (VIA) en het
afsluiten van convenanten met fiscale dienstverleners waarmee de
kwaliteit van aangiften van MKB-ondernemers wordt geborgd. Daarnaast
blijft de Belastingdienst na het indienen van de aangifte risicogericht
toezicht uitvoeren. Daarnaast wordt met steekproefsgewijze controles
periodiek het niveau van naleving vastgesteld voor de segmenten
Particulieren en MKB. De steekproefsgewijze controles verschaffen
inzichten in de houding en het fiscaal relevante gedrag van belastingplichtigen en in bestaande nalevingstekorten.
Tijdige betaling van belastingen en premies
Deze indicator meet het deel van de geïnde belastingen en premies dat de
belastingplichtigen tijdig, voor de vervaldatum, volledig betalen aan de
Belastingdienst. Hiertoe wordt ook het voldoen van een vordering na een
betalingsherinnering of als onderdeel van een betalingsregeling gerekend.
Deze indicator geeft aan voor welk deel van de ontvangsten de Belastingdienst geen intensieve invorderingsmaatregelen hoeft toe te passen. Voor
2020 is de doelstelling om boven de 98% uit te komen.
Oninbare belastingen en premies
Niet alle vorderingen worden geheel geïnd. Dit kan verschillende oorzaken
hebben: faillissementen, wettelijke schuldsanering, overlijden of omdat de
vordering niet te verhalen is. Daarnaast leert de ervaring dat fraudeposten
en aanslagen voor criminele posten zeer lastig zijn te innen. Het nog
opeisbare deel van de vorderingen wordt actief gevolgd voor het geval
zich alsnog inkomstenbronnen aandienen (dynamisch monitoren). De
realisatie van oninbare belastingen en premies zal zich naar verwachting
weer richting de streefwaarde gaan bewegen omdat oude vorderingen
ook bij dynamisch monitoren op een bepaald moment oninbaar zijn.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een regisserende
rol op het terrein van de fiscaliteit. Daarbij gaat het om:
• het te voeren fiscale beleid;
• het opstellen van fiscale wet- en regelgeving;
• het internationaal behartigen van de Nederlandse fiscale belangen.
De Minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een uitvoerende rol
op het terrein van:
• de heffing en inning van de premies werknemers- en volksverzekeringen;
• de heffing en inning van de inkomensafhankelijke bijdragen Zorgverzekeringswet;
21

Voor de IH en Vpb is gekozen voor een indicator op tijdige aangifte die het gezamenlijke
resultaat voor die belastingmiddelen meet. Reden daarvoor is de uitstelregeling voor
belastingconsulenten (Becon regeling) die voor de IH en Vpb gezamenlijk geldt. De streefwaarde is gebaseerd op het tot nu gevoerde beleid voor het versturen van een uitnodiging tot
aangifte.
22
Het nalevingstekort betreft de gemiste belastingontvangsten door onvolledige of onjuiste
aangifte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

50

•
•
•

de heffing en inning voor derden van een aantal belastingen, heffingen
en overige vorderingen;
de vaststelling en de uitbetaling van toeslagen;
handhavingstaken op het gebied van de economische ordening en
financiële integriteit.

Op grond van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (Awr) ) en de
Invorderingswet 1990 voert de Belastingdienst de heffing en inning van de
rijksbelastingen uit. Op grond van de Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen (Awir) voert de Belastingdienst/Toeslagen de toeslagregelingen
uit voor de Ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Op grond van de Wet op de bijzondere opsporingsdiensten voert de
Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) de handhavingstaken uit
op het gebied van de economische ordening en financiële integriteit.
De Minister bevordert, door inzet van de Belastingdienst, naleving van
wet- en regelgeving door passende dienstverlening te leveren, massale
processen juist en tijdig uit te voeren, adequaat toezicht uit te oefenen en
waar nodig naleving bestuurs- of strafrechtelijk af te dwingen.
C. Beleidswijzigingen
Verbeteringen uitvoering kinderopvangtoeslag
Het kabinet heeft aangegeven binnen het huidige stelsel verbeteringen in
de kinderopvangtoeslag te willen realiseren. Dit biedt tevens de
mogelijkheid om binnen de kinderopvangtoeslag ervaring op te doen met
verbeteringen die mogelijk ook toegepast kunnen worden op de andere
toeslagen. De Belastingdienst en het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid zullen in 2020 verder gaan met de invoering van in 2019
ingezette verbeteringen. Voor 2020 is onder meer beoogd de maandelijkse
levering van gegevens over het gebruik en de kosten van kinderopvang
door kinderopvangorganisaties substantieel uit te breiden voor zover dat
binnen het wettelijke kader mogelijk is. Afhankelijk van de volledigheid en
de kwaliteit van deze leveringen kunnen de gegevens gebruikt worden
voor het attenderen van burgers op mogelijk noodzakelijke aanpassing
van hun aanvraag of voor aanpassing van het voorschot door de
Belastingdienst.
Belastingplanpakket/wetgeving 2020
Zie paragraaf F1 voor een nadere toelichting op de wijzigingen in het
fiscale beleid.
D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid – artikel 1 Belastingen (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

3.347.387

2.926.792

2.864.839

2.706.994

2.667.936

2.615.639

2.608.723

3.347.080

2.926.392

2.864.439

2.706.594

2.667.536

2.615.239

2.608.323

waarvan garantieverplichtingen

307

400

400

400

400

400

400

Procesrisico’s

307

400

400

400

400

400

400

Verplichtingen
waarvan betalingsverplichtingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

51

Uitgaven (1) + (2)

(1) Programma-uitgaven

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

3.182.409

2.986.706

2.944.639

2.712.152

2.671.587

2.615.639

2.608.723

217.078

497.862

495.609

453.483

443.612

435.620

427.618

waarvan juridisch verplicht

Bekostiging
Vergoeding proceskosten

Garanties

68,8%

6.104

6.178

6.178

6.178

6.178

6.178

6.178

6.104

6.178

6.178

6.178

6.178

6.178

6.178

0

245

245

245

245

245

245

Proces risico’s

0

245

245

245

245

245

245

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s

0

14.908

14.908

14.908

14.908

14.908

14.908

Waarderingskamer

0

1.953

1.953

1.953

1.953

1.953

1.953

Kadaster

0

1.971

1.971

1.971

1.971

1.971

1.971

Kamer van
Koophandel

0

4.270

4.270

4.270

4.270

4.270

4.270

Overige bijdrage
ZBO’s/RWT’s

0

6.714

6.714

6.714

6.714

6.714

6.714

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties

0

437

437

437

437

437

437

Internationale
Douaneraad

0

175

175

175

175

175

175

Overige internationale organisaties

0

262

262

262

262

262

262

Opdrachten

0

265.980

258.961

236.632

238.599

238.966

238.964

ICT opdrachten

0

203.160

209.043

183.265

183.637

183.837

183.835

Overige opdrachten

0

62.820

49.918

53.367

54.962

55.129

55.129

Bijdrage agentschappen

64.593

100.114

104.880

85.083

73.245

64.886

56.886

64.593

99.924

104.690

84.893

73.055

64.696

56.696

CIBG

0

190

190

190

190

190

190

Overig

0

0

0

0

0

0

0

146.381

110.000

110.000

110.000

110.000

110.000

110.000

146.381

110.000

110.000

110.000

110.000

110.000

110.000

2.965.330

2.488.844

2.449.030

2.258.669

2.227.975

2.180.019

2.181.105

13.312

13.000

13.000

13.000

13.000

13.000

13.000

Logius

Rente
Belasting- en
invorderingsrente

(2) Apparaatsuitgaven
waarvan: Uitvoering
fiscale wet- en
regelgeving en
douanetaken
Caribisch Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

52

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Personele uitgaven

2.302.651

2.143.569

2.109.698

1.921.827

1.895.513

1.856.964

1.860.644

waarvan: Eigen
personeel

2.098.935

1.906.304

1.868.318

1.764.915

1.756.305

1.729.214

1.732.894

waarvan: Inhuur
externen

203.716

229.549

233.664

149.196

131.492

120.034

120.034

waarvan: Overig
Personeel

0

7.716

7.716

7.716

7.716

7.716

7.716

Materiële uitgaven

662.679

345.275

339.332

336.842

332.462

323.055

320.461

waarvan: ICT

267.080

20.261

22.188

30.266

27.420

27.559

27.559

waarvan: Bijdrage
SSO’s

166.004

195.850

199.745

200.126

199.238

199.747

199.646

waarvan: Overige

229.595

129.164

117.399

106.450

105.804

95.749

93.256

144.168.867

155.599.908

156.444.315

156.099.799

165.718.196

170.084.672

174.523.966

(3) Programma-ontvangsten

144.130.146

155.460.821

156.401.221

156.058.283

165.675.642

170.044.708

174.484.137

waarvan: Belastingontvangsten

143.236.163

154.540.307

155.510.240

155.169.302

164.789.728

169.158.794

173.598.223

452.990

503.110

474.377

474.377

471.310

471.310

471.310

Belasting- en
invorderingsrente

452.990

503.110

474.377

474.377

471.310

471.310

471.310

Boetes en schikkingen

200.135

204.577

203.777

201.777

201.777

201.777

201.777

200.135

204.577

203.777

201.777

201.777

201.777

201.777

240.859

212.827

212.827

212.827

212.827

212.827

212.827

240.859

212.827

212.827

212.827

212.827

212.827

212.827

38.720

139.087

43.094

41.516

42.554

39.964

39.829

Ontvangsten (3) + (4)

Rente

Ontvangsten boetes
en schikkingen

Bekostiging
Kosten vervolging

(4) Apparaatsontvangsten

Budgetflexibiliteit
Voor de programma-uitgaven die vallen onder de rubrieken «Bekostiging»
en «Rente» geldt dat deze voor 100% juridisch verplicht zijn; ze vloeien
voort uit de Awr en de Invorderingswet 1990 (rente-uitgaven) en vanuit de
Algemene wet bestuursrecht (uitgaven bekostiging). Verder is de bijdrage
aan de Waarderingskamer voor 100% juridisch verplicht op basis van de
Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). Voor het Kadaster en de
Kamer van Koophandel heeft de Belastingdienst samenwerkingsovereenkomsten voor gegevensuitwisseling die worden gebruikt bij de uitvoering
van taken van de Belastingdienst. De uitgaven zijn 100% juridisch
verplicht.
Voor de overige programma-uitgaven geldt dat deze niet allemaal als
100% juridisch verplicht zijn aan te merken. Deels zijn er wel contracten
etc. gesloten, bijvoorbeeld ten behoeve van ICT en/of andere benodigde
diensten voor de uitvoering van de primaire processen van de Belastingdienst. Naar inschatting zal het niet-juridisch verplichte bedrag per

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

53

1 januari 2020 € 154,5 mln. bedragen. Voorbeelden hiervan zijn
(verlenging van) licenties en onderhoudscontracten voor software en
hardware. Een ander voorbeeld zijn de uitgaven voor papieren dienstverlening (brieven aan burgers en bedrijven). Over het algemeen geldt wel
dat de niet-juridische verplichte uitgaven noodzakelijk zijn voor een goede
uitvoering van de primaire processen, bijvoorbeeld uitgaven ten behoeve
van het berichtenverkeer met burgers en bedrijven of het jaarlijks
verlengen van licenties.
E. Toelichting op de instrumenten
Uitgaven
Programma-uitgaven
Bekostiging
De uitgaven onder bekostiging betreffen onder andere de proceskostenvergoeding aan belastingplichtigen indien hun bezwaar of beroep wordt
gehonoreerd. De regeling ligt vast in de Algemene wet bestuursrecht
(Awb). Er is geen einddatum voor deze regeling vastgesteld.
Garanties
Dit betreft uitgaven als gevolg van garanties die de Belastingdienst afgeeft
aan faillissementscuratoren in verband met procesrisico’s.
Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
De uitgaven aan de Waarderingskamer betreft de eigenaarsbijdrage van
het Ministerie van Financiën voor de begroting 2020 die reeds is vastgesteld en verplicht is op basis van de Wet waardering onroerende zaken
(Wet WOZ). Voor het Kadaster en de Kamer van Koophandel heeft de
Belastingdienst samenwerkingsovereenkomsten voor gegevensuitwisseling die wordt gebruikt bij de uitvoering van taken van de Belastingdienst. Onder de bijdrage aan overige ZBO’s/RWT’s vallen onder andere
de bijdrage aan de RDW en de Nationale Politie.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Het ministerie levert jaarlijks een bijdrage aan de internationale
douaneraad. Conform internationale samenwerkingsovereenkomsten
levert ieder land een bijdrage.
Opdrachten
In de Wet elektronisch berichtenverkeer (Wet EBV) staan verplichtingen
rond het berichtenverkeer van de Belastingdienst met burgers en
bedrijven. Onder «Overige opdrachten» vallen met name de uitgaven die
geraamd zijn voor de papieren dienstverlening. Bij «ICT opdrachten» gaat
het met name over ICT-uitgaven die te maken hebben met de digitale
dienstverlening (licenties, software applicaties en hardware).
Bijdrage aan agentschappen
Dit betreft met name de bijdrage aan Logius waar de Belastingdienst
ICT-voorzieningen afneemt die samenhangen met de primaire taakuitvoering van de Belastingdienst. Het gaat om voorzieningen als Digipoort
en DigiD. Interdepartementaal zijn er bestuurlijke afspraken gemaakt over
de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI). De stelselafspraken zullen
wettelijk vastgelegd worden door het Ministerie van Binnenlandse Zaken
in de Wet Digitale Overheid. Daarnaast betreft deze post een kleine
bijdrage aan het CIBG (Centraal Informatiepunt Beroepen Gezond-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

54

heidszorg). Met het CIBG heeft de Belastingdienst een samenwerkingsovereenkomst om winstaangiftes van zelfstandigen in de zorg te
controleren. Het CIBG is verantwoordelijk voor het BIG-register (Beroepen
in de Individuele Gezondheidszorg).
Rente
Dit budget betreft de belasting- en invorderingsrente die wordt vergoed
aan belastingplichtigen. De rente-uitgaven komen voort uit de Awr en de
Invorderingswet 1990 en zijn voor 100% juridisch verplicht. Er is geen
einddatum voor deze regeling vastgesteld.
Apparaatsuitgaven
Personele uitgaven
Dit betreft alle personele uitgaven inclusief externe inhuur voor de
dienstonderdelen van de Belastingdienst (exclusief Douane).
Materiële uitgaven
Dit betreft de materiële uitgaven van de dienstonderdelen van de
Belastingdienst (exclusief Douane specifieke materiële uitgaven) en omvat
facilitaire diensten, middelen en communicatie. ICT bevat voornamelijk
uitgaven die horen bij de toerusting van de ambtenaren van de Belastingdienst (telefoon, laptop, werkplek, iPad, etc.). De bijdrage aan Shared
Service Organisaties (SSO’s) betreft met name de huisvesting (Rijksvastgoedbedrijf).
Ontvangsten
Programma-ontvangsten
Belastingontvangsten
De in de bovenstaande tabel opgenomen belastingontvangsten zijn
netto-ontvangsten. De netto-ontvangsten zijn gelijk aan de totale
belastingontvangsten minus de afdrachten aan het Gemeentefonds en het
Provinciefonds op grond van de Financiële verhoudingswet, en minus de
afdrachten aan het Btw-compensatiefonds en het BES-fonds.
In onderstaande tabel staat de aansluiting van de Miljoenennota 2020 met
begrotingshoofdstuk IX. De Miljoenennota bevat een toelichting op de
belastingontvangsten.
Aansluiting belastingontvangsten Miljoenennota 2020 met begroting IX (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Totale belastingontvangsten

178.098.991

191.686.573

193.285.600

192.666.128

201.766.324

205.943.457

210.182.747

Afdracht Gemeentefonds1

29.082.911

31.212.999

31.826.405

31.669.798

31.183.031

31.001.097

30.810.958

Afdracht Provinciefonds

2.454.311

2.462.615

2.480.413

2.366.627

2.333.187

2.323.187

2.313.187

Afdracht Btw-compensatiefonds
(artikel 6)

3.286.561

3.427.847

3.426.667

3.426.171

3.426.036

3.426.036

3.426.036

39.046

42.805

41.875

34.230

34.342

34.343

34.343

143.236.163

154.540.307

155.510.240

155.169.302

164.789.728

169.158.794

173.598.223

Afdracht BES-fonds
Belastingontvangsten (artikel 1)

1
Dit betreft de begrotingstotalen van het Gemeentefonds en Provinciefonds, stand Miljoenennota 2020. Volgens de vaste systematiek zijn de
accrestranches voor t+1 tot en met t+4 nog niet toegevoegd aan deze begrotingen. Deze accrestranches t+1 tot en met t+4 maken daarom onderdeel
uit van de Belastingontvangsten (artikel 1).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

55

Rente
Dit budget betreft de belasting- en invorderingsrente die wordt ontvangen
van belastingplichtigen.
Boetes en schikkingen
Deze ontvangstenpost betreft de opbrengsten van bestuurlijke boetes en
van fiscale strafbeschikkingen.
Bekostiging
De ontvangsten hebben betrekking op kosten die worden doorberekend
aan belastingschuldigen van invorderingsmaatregelen (aanmaning,
dwangbevel, beslaglegging, etc.). Dit gebeurt op grond van de Kostenwet
invordering rijksbelastingen.
Apparaatsontvangsten
Deze post betreft onder andere ontvangsten van facilitaire diensten die de
Belastingdienst levert aan andere overheidsdiensten en op basis van
factuurbasis worden afgerekend.
Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage «Fiscale regelingen»
in de Miljoenennota. De fiscale regelingen die niet in onderstaande tabel
zijn opgenomen, maar wel op dit beleidsartikel betrekking hebben, zijn:
• BTW Vrijstelling vakbonden, werkgeversorganisaties, politieke partijen,
kerken
• BTW Vrijstelling fondswerving
• BTW Vrijstelling lijkbezorging
• BTW Vrijstelling overig
• Accijnzen overige regelingen
Voor een beschrijving van de regelingen, de doelstelling, de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en het beoogde
jaar van afronding van de volgende evaluatie, wordt verwezen naar de
bijlage bij de Miljoenennota «Toelichting op de fiscale regelingen».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

56

Fiscale regelingen 2018–2020, budgettair belang op transactiebasis in lopende prijzen
(bedragen x € 1 mln.)1

Giftenaftrek inkomstenbelasting

2018

2019

2020

388

384

377

Onderhoudsverplichtingen aftrek

319

312

280

Belaste ontvangen alimentatie

– 200

– 192

– 189

Middelingsregeling

113

113

100

Vrijstelling rechten op bepaalde kapitaalsuitkeringen, waaronder KEW, box 3

916

930

871

Vrijstelling rechten op kapitaalsuitkering bij
overlijden box 3

20

20

20

Heffingvrij vermogen box 3

913

892

864

Doorschuifregelingen inkomen uit aanmerkelijk belang box 2

104

106

108

Schenk- en erfbelasting Faciliteiten ANBI’s

215

219

223

8

9

9

1.056

1.143

1.186

122

122

123

19.940

21.816

23.789

481

452

456

Giftenaftrek vennootschapsbelasting
30%-regeling
Vrijstelling uitkering wegens 25- of 40-jarig
dienstverband
Algemene heffingskorting
Alleenstaande ouderenkorting
Ouderenkorting

3.243

3.698

3.749

EB Teruggaaf kerkgebouwen en non-profit2

29

30

31

EB Belastingvermindering per aansluiting

2.443

2.039

3.450

BTW Verlaagd tarief voedingsmiddelen en
water

8.378

6.964

7.235

BTW Verlaagd tarief overig

2.182

1.841

1.942

BPM Teruggaaf diverse voertuigen3

15

14

13

4

MRB Vrijstelling diverse voertuigen

27

27

28

MRB Vrijstelling motorrijtuigen ouder dan 40
jaar

64

70

76

MRB Overgangsregeling motorrijtuigen
vanaf bouwjaar 1988

17

15

13

MRB Kwarttarieven

152

161

170

1

[–] = regeling is in dat jaar niet van toepassing; [0] = budgettair belang van de regeling
bedraagt in dat jaar afgerond nihil.
2
EB = Energiebelasting.
3
BPM = Belasting van personenauto’s en motorrijwielen.
4
MRB = Motorrijtuigenbelasting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

57

F1. Fiscaal beleid en wetgeving
Genereren van inkomsten – fiscale wet- en regelgeving
Het genereren van inkomsten ten behoeve van uitgaven voor de rijksbelastingen, de sociale fondsen en de zorgverzekeringen door middel van
het ontwikkelen van solide, eenvoudige en fraudebestendige fiscale weten regelgeving die ook in internationale context werkbaar is.
Belastingplanpakket
In het Belastingplanpakket is een veelheid aan maatregelen opgenomen.
Het pakket bestaat uit zes wetsvoorstellen. Het grootste deel van de
voorgestelde maatregelen wordt per 1 januari 2020 van kracht en in een
enkel geval per 1 januari 2021.
Met het Belastingplan 2020 wordt onder meer voorgesteld om een
bronbelasting in te voeren op rente en royalty’s. De bronbelasting is
verschuldigd over iedere directe rente- of royaltybetaling die binnen
concernverband wordt gedaan door – kort gezegd – een Nederlands
bedrijf aan een bedrijf in een land dat is opgenomen op de Nederlandse
lijst van laagbelastende landen. Hiermee wil het kabinet een eind maken
aan het gebruik van het Nederlands belastingstelsel voor doorstroomactiviteiten naar laagbelastende landen.
Per 1 januari 2020 is ook het voornemen om een minimumkapitaalregel
voor banken en verzekeraars in te voeren. Het betreft een grondslagverbreding en daarnaast heeft de maatregel tot doel om een meer gelijkwaardige fiscale behandeling van eigen en vreemd vermogen te bewerkstelligen.
Het klimaatakkoord wordt geïmplementeerd met het wetsvoorstel fiscale
maatregelen Klimaatakkoord. Het wetsvoorstel leidt tot voorgestelde
fiscale wijzigingen onder andere met betrekking tot mobiliteit, zoals het
voortzetten van de korting op de bijtelling voor elektrische voertuigen,
waarbij deze korting geleidelijk wordt afgebouwd richting 2026. Ook de
vrijstellingskorting bij de motorrijtuigenbelasting (MRB) en belasting van
personenauto’s en motorrijwielen (BPM) voor elektrische voertuigen
wordt tot 2025 voortgezet. De accijns op diesel wordt stapsgewijs
verhoogd. Bij de energiebelasting zal een schuif plaatsvinden van
elektriciteit naar gas en wordt de belastingvermindering per aansluiting
verhoogd. De overdrachtsbelasting voor niet-woningen wordt verhoogd
van 6% naar 7%.
Voor het MKB wordt voorgesteld om in de werkkostenregeling de vrije
ruimte te verhogen voor de eerste € 400.000 van de loonsom en om de
vergoedingen aan werknemers voor het aanvragen van een Verklaring
Omtrent Gedrag vrij te stellen.
Met de voorgestelde afschaffing van de aftrek scholingsuitgaven die
onderdeel uitmaakt van het Belastingplanpakket wordt een vereenvoudiging van de inkomstenbelasting gerealiseerd.
ATAD 2
Een belangrijke aankomende maatregel om de belastinggrondslag te
beschermen is de implementatie van de tweede Europese richtlijn ter
bestrijding van belastingontwijking (Anti Tax Avoidance Directive 2,
ATAD2). ATAD2 beoogt te voorkomen dat belastingplichtigen gebruik
kunnen maken van structuren, waarbij door kwalificatieverschillen tussen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

58

belastingstelsels («hybridemismatches») de belasting in Nederland of in
een ander land wordt ontweken.
F2. Belastingdienst
Strategie Belastingdienst
De Belastingdienst beoogt met zijn strategie het gedrag van burgers en
bedrijven zodanig te beïnvloeden dat zij structureel uit zichzelf (fiscale)
regels naleven (compliance); dat wil zeggen zonder (dwingende en
kostbare) acties van de kant van de Belastingdienst. Dit moet zorgen voor
de borging van de continuïteit van belastingopbrengsten en de rechtmatige betaling van toeslagen. De Belastingdienst handelt conform de
beginselen van behoorlijk bestuur en probeert waar mogelijk proactief en
in de actualiteit te handelen in plaats van reactief te zijn.
Dit betekent dat de Belastingdienst, waar mogelijk in samenwerking met
publieke en private partijen:
1. een omgeving creëert waarin het maken van fouten zoveel mogelijk
wordt voorkomen en waarin de Belastingdienst barrières opwerpt om
fraude zoveel mogelijk tegen te gaan;
2. het burgers en bedrijven gemakkelijk maakt om verschuldigde
belasting(en) af te dragen, bijvoorbeeld door middel van de vooraf
ingevulde aangifte en voorlichting, en om een juiste toeslagaanvraag
te doen;
3. de mate en intensiteit van zijn handelen baseert op de relevante
informatie over (oorzaken van) het gedrag van burgers en bedrijven.
Daar waar de kwaliteit van de belastingaangifte of toeslagaanvraag
vooraf is geborgd, kan de Belastingdienst volstaan met minder
toezicht achteraf. Daar waar burgers en bedrijven regels bewust niet
willen naleven of frauderen, dwingt de Belastingdienst naleving af.
De Belastingdienst heeft hierbij te maken met verschillende groepen
burgers en bedrijven, met verschillende behoeften en verschillend gedrag
bij het naleven van (fiscale) regels. De Belastingdienst deelt daarom het
totale bestand van burgers en bedrijven op in groepen met samenhangende objectieve en subjectieve kenmerken (doelgroepen). Daarbinnen
kan de Belastingdienst voor de handhaving tot een nader onderscheid
komen indien kenmerken van bepaalde groepen burgers of bedrijven een
andere wijze van behandeling rechtvaardigen.
Jaarlijks vertaalt de Belastingdienst zijn strategie in een beleid per
doelgroep, waarbij de uitvoerings- en toezichtstrategie wordt vertaald
naar de concrete inzet van de capaciteit van de Belastingdienst per
doelgroep. In het Jaarplan Belastingdienst 2020 dat de Tweede Kamer in
het najaar ontvangt, wordt opgenomen welke activiteiten de Belastingdienst uitvoert met welke middelen (budget en formatie) om naleving te
bevorderen en niet-naleving tegen te gaan. Daarnaast zullen in het
Jaarplan de ontwikkelstappen worden benoemd die de Belastingdienst
gaat zetten ten aanzien van ICT en procesverbeteringen, verbetering van
de sturingsinformatie, personeel en cultuur.
Onderdelen van de strategie zijn fraudebestrijding en externe overheidssamenwerking in Landelijke Stuurgroep Interventieteams (LSI)-verband en
Regionale Informatie en Expertise Centra (RIEC)-verband. Belangrijk
hierbij is de samenwerking, bijvoorbeeld door het verstrekken van
informatie, met gemeenten, politie en het Openbaar Ministerie ten
behoeve van de integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit in
RIEC-verband.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

59

Burgers
De grote omvang en de mate van zelfredzaamheid zijn kenmerkend voor
de behandeling van de groep burgers. De Belastingdienst richt zich op het
(massaal) voorkomen van fouten en het verbeteren van de kwaliteit van
de belastingaangifte en toeslagaanvraag door een passende dienstverlening en door zoveel mogelijk (massaal) vooraf invullen van gegevens bij
belastingaangifte en toeslagaanvragen. Ook corrigeert de Belastingdienst
belastingaangiften en toeslagaanvragen van burgers door gebruik te
maken van gegevens van derde partijen. De uitkomsten van de periodieke
steekproeven, nadere analyse van de aangiften en toeslagaanvragen, het
ontwikkelen en uitvoeren van evaluaties en effectmetingen, vormen de
basis voor het bepalen of er zaken moeten worden verbeterd in de
dienstverlening of formulieren, dan wel welke groepen of individuele
burgers specifieke aandacht nodig hebben en welke behandeling daar bij
past.
Bedrijven
De Belastingdienst onderscheidt groepen bedrijven met samenhangende
objectieve en subjectieve kenmerken. Dit betreffen zowel profit als
non-profit organisaties. Voorbeelden van objectieve kenmerken zijn:
omvang (af te dragen belasting, kasstroom), complexiteit (eigendomsverhoudingen, rechtsvorm en besturing, relaties tussen bedrijven) en
activiteiten (branchekenmerken, internationale gerichtheid). Voorbeelden
van subjectieve kenmerken zijn: de mate van zelfredzaamheid en
transparantie, de houding ten opzichte van belasting betalen (fiscale
strategie) en de kwaliteit van de fiscale administratie.
Met het uitvoeren van zijn beleid streeft de Belastingdienst ernaar dat het
«nalevingstekort», en daarmee het bedrag aan verschuldigde belasting
dat niet binnenkomt («tax gap»23) en ten onrechte toegekende toeslagen,
zo klein mogelijk is.
Doelen en prestatie-indicatoren
In 2020 worden de kritieke prestatie indicatoren (kpi’s) voor de begroting
vanaf begrotingsjaar 2021 vernieuwd. In het jaarplan 2019 Belastingdienst
zijn de doelstellingen op dit gebied beschreven. De Belastingdienst is in
2019 gestart met het vertalen van de strategische doelstelling van de
Belastingdienst (naleving) naar meetbare prestaties. Het streven is gericht
op minder indicatoren met meer zeggingskracht. Gekoppeld aan de
uitvoerings- en toezichtstrategie wordt de samenhang tussen doelen en
indicatoren op verschillende niveaus vastgesteld. Het eindproduct is een
gebalanceerde set aan indicatoren die zicht bieden op het bereiken van de
strategische doelstelling van de Belastingdienst. Deze set wordt in 2019
opgeleverd en in 2020 getest zodat hierop vanaf de begroting 2021 kan
worden gerapporteerd.
Dienstverlening
De Belastingdienst maakt het burgers en bedrijven zo gemakkelijk
mogelijk om hun verplichtingen na te komen en hun rechten geldend te
maken door passende dienstverlening te leveren.

23

De tax gap is het verschil tussen de belastingen die op grond van de wet verschuldigd zijn en
de daadwerkelijke belastingontvangsten. Onder de tax gap vallen inningsverlies, fraude en per
ongeluk gemaakte fouten in een aangifte. De Belastingdienst maakt geen schatting van de tax
gap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

60

Met passende dienstverlening zorgt de Belastingdienst ervoor dat
belastingplichtigen en toeslaggerechtigden hun verplichtingen kunnen
nakomen en hun rechten kunnen verwezenlijken. De door de Belastingdienst geboden dienstverlening is ingericht op diversiteit in de zelfredzaamheid van de burger. De Belastingdienst stimuleert en ondersteunt
organisaties en burgers die burgers helpen met het (digitaal) zaken doen
met de Belastingdienst. Dit kan zowel zien op hulp bij het doen van
aangifte of het aanvragen van een toeslag tot aan hulp rondom budgetbeheer of schulden. De Belastingdienst streeft ernaar te voldoen aan de
verwachtingen van burgers en bedrijven ten aanzien van snelle en
klantgerichte dienstverlening. Het effect hiervan wordt meetbaar gemaakt
met de volgende prestatie-indicatoren.
Prestatie-indicatoren Dienstverlening (meetbare gegevens)
Prestatie-indicator1

Waarde 2017

Waarde 2018 Streefwaarde 2019 Streefwaarde 2020

Afgehandelde bezwaren binnen Awb-termijn

88%

78%

90–95%

90–95%

Afgehandelde klachten binnen Awb-termijn

98%

98%

90–95%

90–95%

77%
82%
80%

73%
79%
82%

Minimaal 70% van
de bellers,
website- en
baliebezoekers
scoort een 3 of
hoger op de
gehanteerde
5-puntsschaal
(neutraal tot zeer
tevreden)

Minimaal 70% van
de bellers,
website- en
baliebezoekers
scoort een 3 of
hoger op de
gehanteerde
5-puntsschaal
(neutraal tot zeer
tevreden)

7%
5%
7%

10%
5%
6%

11.145

12.393

Klanttevredenheid
– telefonie
– websites
– balie

Klantontevredenheid
– telefonie
– websites
– balie

Zorgvuldig handelen van de Belastingdienst (aantal
ontvangen klachten)

Maximaal 10% van Maximaal 10% van
de bellers,
de bellers,
website- en
website- en
baliebezoekers
baliebezoekers
scoort een 1,5 of
scoort een 1,5 of
lager
lager
Minder klachten
over het handelen
van de Belastingdienst dan vorig
jaar

Minder klachten
over het handelen
van de Belastingdienst dan vorig
jaar

1
Enkele streefwaarden van de Belastingdienst worden weergegeven in bandbreedtes. Hiermee geeft de Belastingdienst bij betreffende prestatieindicator aan wat de onder- en de bovengrens is.

Afgehandelde bezwaren en klachten binnen Awb-termijn24
Burgers en bedrijven die het niet eens zijn met een beslissing, kunnen
daartegen bezwaar maken door een bezwaarschrift in te dienen bij de
Belastingdienst. De streefwaarde van 90–95% Awb-tijdigheid van
behandeling van bezwaarschriften is de afgelopen jaren niet gerealiseerd.
Er lopen diverse projecten waarmee het bezwaarproces verbeterd wordt.
In maart 2018 is voor de inkomstenbelasting een nieuw logistiek systeem
en een systeem voor het digitaal indienen van bezwaar in gebruik
genomen. De andere grotere belastingmiddelen (OB, LH en Vpb) volgen
later. Verder is in 2018 gestart met de deformalisering IH en is tevens een
nieuwe risicotool voor aanvullingen IH geïntroduceerd, die in 2019
geïmplementeerd wordt, waarmee per aanvulling de fiscale risico’s voor
24

Bezwaarschriften en klachten moeten worden behandeld binnen de termijnen genoemd in
artikel 7:10 Awb. Als niet binnen zes weken uitspraak kan worden gedaan, kan eenzijdig de
termijn met hoogstens zes weken worden verdaagd. Belangrijk voor de praktijk is dat in
overleg met de belastingplichtige verder uitstel mogelijk is als deze daarmee instemt (artikel
7:10, lid 4 Awb).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

61

bezwaar in beeld worden gebracht. Deze ontwikkelingen moeten de
doorlooptijden van de aanvullingen verbeteren. Hierdoor komt meer
capaciteit beschikbaar voor de bezwaren die niet via het aanvullingenproces worden afgedaan. Het deformaliseren van bezwaar IH betekent dat
de aanvullingen voor bezwaar, die relatief een korte doorlooptijd hebben
en een gunstig effect op het Awb-percentage, niet meer als bezwaar
worden gezien, maar als een verzoek. Dit heeft in eerste instantie een
negatief effect op het Awb-percentage omdat de «echte» bezwaarschriften, waarin de belastingplichtige het inhoudelijk niet eens is met de
Belastingdienst, overblijven. In 2019 is een plan van aanpak bezwaar
opgesteld met als doel eind 2019 weer op een normaal voorraadniveau te
zitten. Per saldo blijft de streefwaarde voor 2020 daarom onveranderd op
90–95%.
Klanttevredenheid en het aantal gesprekken
De indicator klanttevredenheid meet direct na de dienstverlening hoe de
persoonlijke insteek van de Belastingdienst ten aanzien van telefoon,
website en balie is beleefd door burgers en bedrijven. Deze meting vindt
plaats door burgers en bedrijven te bevragen op zowel aspecten die
bijdragen aan de klanttevredenheid als op de ervaren klanttevredenheid
zelf. Hiermee krijgt de Belastingdienst goed zicht op de variabelen die
klanttevredenheid bepalen, waardoor betere sturing op en verantwoording over prestaties mogelijk is.
De Belastingtelefoon verwacht in 2020 tussen 10 en 11 mln. binnenkomende (inbound) gesprekken te beantwoorden (2019 planning 10,5 mln.).
Naast de inbound gesprekken wordt in 2020 ingezet op het ondersteunen
van burgers en bedrijven in het uitoefenen van hun rechten en het
naleven van hun plichten op het gebied van toeslagen en belastingen
door het actief signaleren in de vorm van proactief bellen (outbound
gesprekken). Het aantal uitgaande (outbound) gesprekken voor 2020 zal
naar verwachting 300.000 tot 400.000 bedragen.
Zorgvuldig handelen van de Belastingdienst
In contacten met burgers en bedrijven gaat de Belastingdienst uit van het
vertrouwen dat zij hun verplichtingen na willen komen. Om compliance te
bereiken is het cruciaal dat er vertrouwen is in de Belastingdienst. Dit is
onder andere afhankelijk van de rechtvaardigheid die burgers en
bedrijven ervaren in het optreden van de Belastingdienst. In zijn optreden
streeft de Belastingdienst ernaar het aantal klachten jaar op jaar te
verminderen.
Toezicht
De Belastingdienst voert adequaat toezicht uit en dwingt waar nodig
naleving bestuurs- of strafrechtelijk af om er voor te zorgen dat de
verschuldigde belastingen bestendig de staatskas binnenkomen en de
toeslagen rechtmatig worden uitbetaald.
Belastingen
De strategie van de Belastingdienst leidt tot een gedifferentieerde aanpak
van bedrijven waarin de Belastingdienst een mix aan activiteiten uitvoert.
Onderstaande prestatie-indicatoren hebben betrekking op verschillende
aspecten van die aanpak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

62

Prestatie-indicatoren Toezicht Belastingen (meetbare gegevens)
Prestatie-indicator

Waarde 2017

Waarde 2018 Streefwaarde 2019 Streefwaarde 2020

Percentage grote ondernemingen waarvan de
mogelijkheid tot klantbehandeling in de actualiteit
beoordeeld is

86,5%

87,5%

88%

89%

Percentage kasontvangsten van MKB-ondernemingen
onder een fiscaal dienstverleners convenant

5,8%

5,9%

6–8%

6–8%

Bruto correctie opbrengsten aangiftenbehandeling IH
(betreft Particulieren en MKB)1

€ 2,3 mld.

€ 1,7 mld.

€ 1,2 mld.

€ 1,45 mld.

Bruto correctie opbrengsten aangiftenbehandeling
Vpb MKB

€ 1,5 mld.

€ 1,7 mld.

€ 1,35 mld.

€ 1,5 mld.

Bruto correctie opbrengsten boekenonderzoeken MKB

€ 877 mln.

€ 834 mln.

€ 735 mln.

€ 735 mln.

10,2%

8,2%

<8%

<8%

Bezwaren ingediend na een correctie door de
Belastingdienst (betreft IH)
1

Betreft correcties op het verzamelinkomen.

Percentage grote ondernemingen waarvan de mogelijkheid tot klantbehandeling in de actualiteit beoordeeld is25
Binnen het segment Grote ondernemingen is er voor de grootste
bedrijven sprake van individuele klantbehandeling. Daarmee wordt
passende behandeling beoogd ter afdekking van de risico’s, gegeven de
beschikbare capaciteit. Voor elke grote onderneming wordt beoordeeld of
de onderneming in aanmerking komt voor klantbehandeling in de
actualiteit. De analyse leidt tot een behandelstrategie en de vaststelling of
een onderneming al dan niet voor klantbehandeling in de actualiteit in
aanmerking komt. Het streven is om deze toets in 2020 voor 89% van alle
grote ondernemingen te hebben uitgevoerd.
Percentage kasontvangsten van MKB-ondernemingen onder een fiscaal
dienstverleners convenant
Deze indicator betreft belastingontvangsten afkomstig uit aangiften die
onder een convenant met een fiscaal dienstverlener (FD) vallen. De
indicator weerspiegelt in welke mate de Belastingdienst erin slaagt een
hogere mate van zekerheid over de juistheid, tijdigheid en volledigheid
van de belastingontvangsten te verkrijgen door de uitoefening van
toezicht mede te verschuiven naar de voorkant binnen de keten.
Bruto correctie opbrengsten aangiftenbehandeling IH, Vpb en boekenonderzoeken
Deze indicatoren betreffen de bruto correctiebedragen. Dit is het door de
Belastingdienst gecorrigeerde bedrag op aangiften van belastingplichtigen, vóór toepassing van het effectieve belastingtarief, en zonder
rekening te houden met het verlies op correcties door bezwaar en
invordering. De indicatoren richten zich op de resultaten van de ingezette
repressieve instrumenten. De keuze voor deze instrumenten en de daaruit
voortkomende opbrengsten volgt uit de toepassing van het beleid gericht
op het bevorderen van compliance. Dit betekent dat steeds situationeel
bepaald wordt wat het meest effectieve en goedkoopste preventieve of
repressieve instrument is dat ingezet wordt. De duurste instrumenten,
zoals boekenonderzoeken, zullen dan met name ingezet worden bij
belastingplichtigen die zich kenmerken door een hoog fiscaal belang en
25

Binnen de Belastingdienst wordt op dit moment gewerkt aan de doorontwikkeling van het
Horizontaal Toezicht. Mogelijk blijkt in 2020 dat andere doelstellingen beter aansluiten bij het
doorontwikkelde toezichtconcept, dan de in de begroting opgenomen doelstelling. Indien dit
van toepassing is, wordt dit in het jaarverslag nader toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

63

risico. Goedkopere instrumenten, zoals communicatie en telefonisch
contact, kunnen volstaan bij belastingplichtigen die zich kenmerken door
een laag fiscaal belang en risico. De verbetering van de streefwaarde ten
opzichte van vorig jaar voor IH en Vpb houdt verband met de instroom
van nieuw personeel.
Met de verkregen extra middelen uit de Voorjaarsnota 2019 (zie verdiepingsbijlage) investeert de Belastingdienst in het verstevigen van het
toezicht, onder meer door het uitvoeren van meer boekenonderzoeken in
het MKB en het verrichten van meer controles op aangiften inkomensheffing van particulieren en aangiften vennootschapsbelasting van het
MKB. Voor 2020 zijn, gegeven de oploop van de investeringen, nog geen
verbeteringen zichtbaar op de prestatie-indicatoren voor de bruto
correctie opbrengsten van de aangiftebehandeling en boekenonderzoeken.
Bezwaren ingediend na een correctie door de Belastingdienst (betreft IH)
Burgers en bedrijven die het niet eens zijn met een beslissing, kunnen een
bezwaarschrift indienen. De hiervoor behandelde prestatie-indicator
«Afgehandelde bezwaren binnen Awb-termijn» is gericht op een snelle
afhandeling. De onderhavige indicator «Bezwaren ingediend na een
correctie door de Belastingdienst» ziet op het voorkomen van bezwaarschriften door te zorgen voor juiste aanslagen bij de IH. Dit zijn de «echte»
bezwaarschriften, waarin de belastingplichtige het inhoudelijk niet eens is
met de Belastingdienst. De grote massa bezwaarschriften, waarin de
belastingplichtige alleen een aanvulling of wijziging van de eerdere
ingediende aangifte meldt, blijft bij deze indicator buiten beschouwing.
Toeslagen
Het toezicht bij Toeslagen is gericht op het rechtmatig, dat wil zeggen op
basis van de wettelijke grondslagen, uitbetalen van de juiste toeslag. Het
toezichtbeleid komt tot stand in afstemming met de departementen die
beleidsinhoudelijk verantwoordelijk zijn voor de inkomensafhankelijke
regelingen. Het streven is om het voor burgers gemakkelijk te maken om
het goed te doen. De inzet op vormen van actief signaleren, waar nodig
voorafgaand aan de toekenning, draagt bij aan klanttevredenheid en
toekenningszekerheid. Inzet van data-analyses draagt bij aan het steeds
beter kunnen differentiëren in toezichtactiviteiten op grond van het gedrag
van toeslagaanvragers en het voorspellen van afwijkingen tussen de
voorlopige en de definitieve toekenning. De scheidslijn tussen dienstverlening en toezicht vervaagt, doordat de Belastingdienst proactief handelt
op basis van actuele signalen. De Belastingdienst wil zoveel mogelijk
voorkomen dat burgers fouten maken bij het aanvragen van toeslagen en
het doorgeven van mutaties. Het doel is maatregelen en voorzieningen in
het massale proces te treffen, die door burgers als gepersonaliseerde
ondersteuning worden ervaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

64

Prestatie-indicatoren Toezicht Toeslagen (meetbare gegevens)
Prestatie-indicator

Waarde 2017

Waarde 2018

Streefwaarde 2019

Streefwaarde 2020

Rechtmatige toekenning
van toeslagen

Gerealiseerd

Gerealiseerd

De score van fouten en
onzekerheden ligt onder de
rapporteringsgrens op
artikelniveau

De score van fouten en
onzekerheden ligt onder de
rapporteringsgrens op
artikelniveau1

92,2%

93,3%

91%

>91%

Het percentage definitief
toegekende toeslagen dat
niet leidt tot een terug te
betalen bedrag > € 500
1

Dit betreft het artikel van het desbetreffende beleidsdepartement.

Rechtmatige toekenning van toeslagen
De Belastingdienst streeft naar een rechtmatige toekenning van toeslagen.
Voor het rapporteren van fouten en onzekerheden gelden kwantitatieve
rapportagegrenzen op artikelniveau die jaarlijks in de Rijksbegrotingvoorschriften worden vastgelegd. Door een snelle rechtmatige toekenning
wordt de toekenningszekerheid vergroot en neemt het vertrouwen in de
Belastingdienst toe en zullen burgers meer geneigd zijn hun verplichtingen na te komen. Om de rechtmatigheid van toeslagen te bevorderen
wordt onder andere aandacht besteed aan de kwaliteit van bestanden van
derden die worden gebruikt. Bij toeslagen die worden vastgesteld na
handmatige behandeling door medewerkers wordt de kwaliteit van de
behandeling getoetst.
Terug te betalen bedragen zoveel mogelijk beperken
De Belastingdienst streeft ernaar het ontstaan van door de burger terug te
betalen bedragen bij het definitief toekennen van toeslagen zoveel
mogelijk te beperken. Als kwantitatieve indicator wordt gebruikt: het
percentage van het totale aantal definitief toegekende toeslagen, waarbij
niet terugbetaald hoeft te worden of het terug te betalen bedrag onder
€ 500 blijft. Voor kinderopvangtoeslag wordt een grens van € 1.000
aangehouden, omdat het bij de toekenningen veelal gaat om hogere
bedragen dan bij andere toeslagen. De verstrekking van toeslagen gebeurt
aan de hand van voorschotten, hetgeen ertoe kan leiden dat bij de
eindberekening na afloop van het jaar nog een aanvullend bedrag moet
worden uitgekeerd of dat een deel van het uitgekeerde bedrag moet
worden teruggevraagd. De intentie is het aantal terug te betalen bedragen
groter dan het normbedrag terug te dringen. De score op deze indicator
wordt hoger naarmate aanvragers tijdig mutaties en juiste schattingen
doorgeven. De Belastingdienst ondersteunt burgers hierbij. Waar mogelijk
worden burgers actief erop geattendeerd dat inkomens of andere
grondslagen (gaan) afwijken van die welke tot dan zijn gebruikt. Hierdoor
verbetert de compliance. Als het mogelijk is wordt aanpassing van
gegevens door de Belastingdienst zelf verzorgd.
De norm voor de doelstelling om grote terugvorderingen te beperken is
aangepast van 91% naar >91% omdat de realisatie de afgelopen jaren
percentages vertoont van 92% tot 93%.
De resultaten in het begrotingsjaar kunnen worden beïnvloed gedurende
de periode van voorlopige toekenningen, dat wil zeggen door toezichtacties of signaleringen naar burgers in het daaraan voorafgaande jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

65

Inning
Prestatie-indicatoren Inning (meetbare gegevens)
Prestatie-indicator

Waarde 2017

Waarde 2018

Streefwaarde 2019

Streefwaarde 2020

Achterstand invordering

2,7%

2,9%

3–3,5%

3–3,5%

Inning invorderingsposten
binnen een jaar

54,5%

58,3%

55–65%

55–65%

Achterstand invordering
De indicator «Achterstand invordering» meet het bedrag aan openstaande
vorderingen waarvan de betalingstermijn is verstreken en waartegen geen
bezwaar is ingediend. De indicator is uitgedrukt in een percentage van de
totale belasting- en premieontvangsten en gaat over de belastingmiddelen inkomensheffing/Zorgverzekeringswet, loonheffingen, motorrijtuigenbelasting, omzetbelasting en vennootschapsbelasting. Het is een
indicatie voor de (relatieve) omvang van de debiteurenpositie van de
Belastingdienst en het geeft een momentopname van de omvang van de
voorraad nog in te vorderen posten.
De Belastingdienst volgt openstaande schulden en gaat in geval van
gedetecteerde verhaalsmogelijkheden alsnog over tot het innen van de
schuld. Dankzij dynamisch monitoren kan de Belastingdienst aan de hand
van gegevens controleren of de situatie van een debiteur is veranderd,
waardoor er toch kan worden geïncasseerd. Deze beweging leidt tot een
structurele stijging van het achterstandspercentage omdat schulden
langere tijd worden gevolgd. Hierdoor vallen de streefwaarden voor 2019
en 2020 hoger uit dan de realisaties in 2017 en 2018.
Inning invorderingsposten binnen een jaar
Deze indicator toont het percentage van de vorderingen die niet op tijd
betaald worden26, maar die binnen een jaar toch worden geïnd, als
resultaat van de door de Belastingdienst ingezette invorderingsmaatregelen.
Massaal proces
De Belastingdienst maakt het burgers en bedrijven zo gemakkelijk
mogelijk om hun verplichtingen na te komen en hun rechten geldend te
maken door massale processen juist, tijdig en efficiënt uit te voeren.

26

Niet op tijd betaald is na de eerste aanmaning. Deze indicator heeft betrekking op het
zogenoemde niet-compliante deel van de ontvangsten. Dit niet-compliante deel betrof 1,5% in
2018 (zie de indicator «Tijdige betaling van belastingen en premies» bij de Algemene
doelstelling).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

66

Prestatie-indicatoren Massaal proces (meetbare gegevens)
Prestatie-indicator

Waarde 2017

Voorinvulling van gegevens IH (VIA)

n.v.t.

Garantieregeling IH 2019: in maart aangifte gedaan,
vóór 1 juli bericht
Definitief vaststellen toeslagen
Percentage toeslagen dat tijdig wordt uitbetaald

Waarde 2018 Streefwaarde 2019 Streefwaarde 2020
n.v.t.

65%

65%

99,5%

100%

100%

100%

85,5%

89,2%

85%

85%

99,96%

99,95%

99,9%

99,9%

69

Minder verstoringen dan vorig
jaar

Minder verstoringen dan vorig
jaar

Afname van het aantal ernstige productieverstoringen
(damages)1
70
1

De gerapporteerde cijfers betreffen het aantal ernstige productieverstoringen (aantal damages).

Voorinvulling van gegevens IH (VIA)
Het streven is om jaarlijks 65% van de ingediende aangiften door
particulieren (IH niet-winst) volledig vooraf in te vullen vanuit de VIA voor
zover het voor de Belastingdienst kenbare rubrieken betreft. De realisatie
van de indicator wordt beïnvloed door diverse factoren zoals de beschikbaarheid van betrouwbare gegevens, (fiscale) wet- en regelgeving en
handelingen van belastingplichtigen. Op basis van het realisatiecijfer 2019
wordt bezien of de streefwaarde van deze relatief nieuwe indicator op
termijn kan worden verhoogd.
Garantieregeling IH 2019: in maart aangifte gedaan, vóór 1 juli bericht
Deze indicator meet het percentage belastingplichtigen dat tijdig binnen
de garantieregeling aangifte IH 2019 heeft gedaan en dat vóór 1 juli
bericht heeft ontvangen in de vorm van een voorlopige of definitieve
aanslag 2019. Een beperkt deel belastingplichtigen zal in plaats van een
aanslag een ander bericht ontvangen. Daar staat in dat voor de afhandeling van de aangifte nader fiscaal onderzoek nodig is.
Definitief vaststellen toeslagen
Doel van de prestatie-indicator is dat 85% van de toeslaggerechtigden
vóór 31 december van het jaar t+1 de definitieve toekenning krijgt van het
toeslagjaar t. De reden waarom de resterende 15% niet volledig definitief
toegekend kan worden in t+1 ligt in het feit dat veel inkomens- of
onderliggende gegevens nog niet bekend zijn vanaf het moment dat het
definitief toekennen van toeslagen begint.
Percentage toeslagen dat tijdig wordt uitbetaald
Deze indicator heeft betrekking op het laatste deel van de toeslagenketen:
de uitbetaling op een reeds afgegeven beschikking. Van tijdige uitbetaling
is sprake als het voorschot voor de komende maand op de 20e van de
voorafgaande maand op de rekening van de toeslaggerechtigde is
bijgeschreven27.
Afname van het aantal ernstige productieverstoringen (damages)
Deze indicator meet in welke mate er sprake is van ernstige productieverstoringen binnen de Belastingdienst welke leiden tot overlast, benadeling
of onjuiste informatievoorziening aan burgers en/of bedrijven. Van een
productieverstoring is ook sprake wanneer er schade optreedt in de
kasstroom van het Rijk of als er afbreuk wordt gedaan aan de compliance.
De doelstelling is om het aantal «damages» in 2020 te verminderen t.o.v.
27

Indien de 20e in het weekend of op een feestdag valt, wordt het voorschot van de toeslag de
eerstvolgende werkdag uitbetaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

67

2019. Bij de realisatie van de indicator wordt de impact (aantal geraakte
burgers en/of bedrijven) en de ernst van de overlast in ogenschouw
genomen.
FIOD
De FIOD werkt aan de rechtshandhaving door bijdragen te leveren aan het
tegengaan van fiscale, financiële en economische fraude (inclusief fraude
met premies, subsidies, toeslagen en in- en export), aan witwasbestrijding, aan het waarborgen van de integriteit van het financiële
stelsel en aan de bestrijding van de financiële georganiseerde criminaliteit.
Prestatie-indicatoren FIOD (meetbare gegevens)
Prestatie-indicator

Waarde 2017

Percentage processen-verbaal dat leidt tot
veroordeling/transactie
Gerealiseerde incasso-opbrengsten (mln. €)
Omgevingsgerichte strafonderzoeken (% opsporingsuren)

Waarde 2018 Streefwaarde 2019 Streefwaarde 2020

84%

87%

82–85%

82–85%

€ 169 mln.

€ 101,6 mln.

€ 126 mln.

€ 128,3 mln.

31%

36%

>40%

>40%

Percentage processen-verbaal dat leidt tot veroordeling/transactie
De FIOD geeft bij het selecteren van aanmeldingen voor strafrechtelijk
onderzoek prioriteit aan zaken met impact en effect. De doelstelling voor
het percentage processen-verbaal dat leidt tot een veroordeling of een
transactie is een resultaat van het overleg tussen het Openbaar Ministerie,
de toezichthouders en de FIOD, en is een indicator voor de kwaliteit van
de door de FIOD aangeleverde zaken.
Gerealiseerde incasso-opbrengsten
Op basis van afgeronde onderzoeken stelt de FIOD processen-verbaal op
en gaat het Openbaar Ministerie over tot vervolging en/of een transactie.
Vervolging kan leiden tot veroordeling, waarbij incasso-opbrengsten voor
de Staat gerealiseerd kunnen worden. Transacties leiden ook tot incassoopbrengsten voor de Staat. De daadwerkelijke ontvangsten worden
ontvangen op de begroting van het Ministerie van Justitie en Veiligheid
(VI). De stijging van de streefwaarde 2020 t.o.v. 2019 is het gevolg van het
gefaseerd oplopen van de incassoverplichtingen vanuit de intensivering
bestrijden witwassen en niet-ambtelijke-corruptie. De uiteindelijke
resultaten kunnen overigens sterk beïnvloed worden door een (individuele) grote zaak, zoals de gerealiseerde opbrengsten in 2017 en 2018
laten zien.
Omgevingsgerichte strafonderzoeken
Bij de aanpak van fraude wil de FIOD een duidelijk signaal afgeven en
kiest het voor aanpak van strafonderzoeken met maatschappelijk effect:
van incident naar impact. De monitoring hierop vindt plaats met deze
prestatie-indicator door te rapporteren hoeveel procent van de zaken
omgevingsgericht is. Met omgevingsgericht wordt gedoeld op zaken
waarover vooraf instemming is bereikt tussen partners in de keten van
toezicht, opsporing en vervolging. Met de verkregen extra middelen uit de
Voorjaarsnota 2019 (zie verdiepingsbijlage) investeert de FIOD in
aanvullende capaciteit voor opsporingsonderzoeken op het vlak van
ondermijning, witwassen en corruptie. Voor 2020 zijn, gegeven de duur
van een gemiddeld opsporingsonderzoek, de verwachte verbeteringen op
de prestatie-indicatoren nog niet zichtbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

68

Artikel 2 Financiële markten
A. Algemene doelstelling
Beleid en regelgeving maken voor een stabiele en integere werking van
financiële markten, met betrouwbare dienstverlening van financiële
instellingen aan burgers en bedrijven.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Financiën bevordert het goede functioneren van het
financiële stelsel en heeft een regisserende rol. Hij is politiek verantwoordelijk voor de goede werking van het betalingsverkeer. De Minister is
verder verantwoordelijk voor goed functionerende en integere financiële
markten en voor de Nederlandse wetten en regels ten aanzien van de
financiële markten en de institutionele structuur van het toezicht. Verder is
de Minister verantwoordelijk voor wet- en regelgeving om het gebruik van
het financieel stelsel voor het witwassen van geld en het financieren van
terrorisme te voorkomen. Ook is de Minister verantwoordelijk voor de
regelgeving van bepaalde bijzondere financiële beroepsgroepen, zoals
accountants. DNB en de AFM voeren het daadwerkelijke toezicht op de
financiële markten uit. Dat wil zeggen dat de Minister verantwoordelijk is
voor het functioneren van het toezichtsysteem als geheel en verantwoordelijk is voor de uitvoering van het toezicht door DNB en de AFM. Echter,
om de onafhankelijke positie van de toezichthouders te bevorderen is de
Minister noch verantwoordelijk noch bevoegd ten aanzien van individuele
besluiten van de toezichthouders, en beschikt de Minister niet over
toezichtvertrouwelijke informatie. Daarnaast worden steeds meer
toezichttaken op Europees niveau belegd. Zo voert de Europese Centrale
Bank (ECB) ook in belangrijke mate het toezicht op grote en grensoverschrijdende Europese banken uit.
De randvoorwaarden die de Minister stelt voor een integer en stabiel
systeem hebben hun basis in de Wet op het financieel toezicht (Wft) en de
Wet ter voorkoming van witwassen en het financieren van terrorisme
(Wwft). Het gaat hierbij om (het toezicht op nakoming van) regelgeving
die financiële instellingen stimuleert en verplicht om op integere en
transparante wijze te werk te gaan. Deze regelgeving en dit toezicht
dragen eraan bij dat consumenten en bedrijven met voldoende informatie
en vertrouwen financiële producten kunnen afnemen.
Tot slot bevordert de Minister het verantwoord financieel gedrag door de
burger en is hij verantwoordelijk voor de ongestoorde voorziening van
voldoende munten in circulatie.
Verantwoordelijkheden Minister van Financiën op de
BES-eilanden
Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (BES-eilanden) maken deel uit van
Nederland. De eilanden zijn openbare lichamen in de zin van de
Grondwet. De verantwoordelijkheid van de Minister van Financiën ten
aanzien van de toezichttaken is dezelfde voor de BES-eilanden als voor
Europees Nederland, omdat de verhouding tussen de Minister en de
toezichthouders dezelfde is. Het toezicht op de BES-eilanden is net als in
Nederland op afstand geplaatst bij DNB en de AFM; de Minister van
Financiën is systeemverantwoordelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

69

C. Beleidswijzigingen
Het beleid ten aanzien van de financiële sector staat grotendeels
beschreven in de Agenda financiële sector28 die eind 2018 is gepresenteerd. De Agenda richt zich op drie domeinen: stabiliteit, integriteit en
innovatie. In 2020 geeft het ministerie uitvoering aan de aangekondigde
maatregelen uit de Agenda (zie onderdeel 2.1 Beleidsprioriteiten).
Daarnaast is van belang dat in 2020 het register van uiteindelijk belanghebbenden (UBO’s) van vennootschappen en andere juridische entiteiten
van start gaat (het zogenaamde UBO-register artikel 30)29. De verplichting
tot het bouwen van dit register komt voort uit artikel 30 van de vierde
anti-witwasrichtlijn30. In 2020 moet het register gevuld en beheerd worden
en worden extra functionaliteiten bijgebouwd. Ook wordt voorzien dat in
2020 gestart wordt met de ontwikkeling en bouw van een apart
UBO-register voor trusts en soortgelijke constructies (het zogenaamde
UBO-register artikel 31), waarvan de verplichting tot het bouwen ervan uit
artikel 31 van de vierde anti-witwasrichtlijn komt31.
Tot eind 2019 heeft de Koninklijke Nederlandse Munt (KNM) het exclusieve recht gehad om munten voor de Nederlandse Staat te slaan. De
productie van de nadien benodigde munten is in 2019 door DNB
aanbesteed. De aanbesteding ziet zowel op de productie van circulatiemunten, als op de productie en distributie van munten die speciaal voor
verzamelaars worden geslagen. Van de verzamelaarsmunten zullen vanaf
2020 in beginsel twee in plaats van vier exemplaren geslagen worden. De
aanbesteding en het feit dat DNB vanaf 2020 rechtstreeks zal samenwerken met het producerende munthuis kan zorgen voor een verandering
in de kosten voor de munttaak.
D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid – artikel 2 Financiële markten (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 50.454

26.760

26.608

24.258

24.248

22.897

22.897

waarvan betalingsverplichtingen

16.547

27.760

26.608

24.258

24.248

22.897

22.897

Muntcirculatie

2.076

7.500

9.300

9.300

9.300

9.300

9.300

Vakbekwaamheid

3.762

4.500

4.500

4.600

4.600

4.600

4.600

Bijdrage DNB
BES-toezicht en FEC

4.472

5.315

4.270

4.070

4.063

4.080

4.080

Overige betalingsverplichtingen

6.238

10.445

8.538

6.288

6.285

4.917

4.917

waarvan garantieverplichtingen

– 67.000

– 1.000

0

0

0

0

0

Garantie verhoging
plafond kredietfaciliteit
AFM

– 2.000

3.000

0

0

0

0

0

Garantie BES

– 65.000

– 4.000

0

0

0

0

0

28

Kamerstukken II 2018–2019, 32 013, nr. 200.
Zie voor het wetsvoorstel voor de implementatie van artikel 30 van de vierde
anti-witwasrichtlijn: Kamerstukken II 2018–2019, 35 179, nr. 2.
30
Richtlijn (EU) 2015/849.
31
Kamerstukken II 2017–2018, 34 808, nr. 17.
29

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

70

Overige garantieverplichtingen

Uitgaven

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

0

0

0

0

0

0

0

21.916

27.760

26.608

24.258

24.248

22.897

22.897

waarvan juridisch verplicht

Subsidies

82,3%

436

0

0

0

0

0

0

436

0

0

0

0

0

0

10.013

9.346

10.700

10.700

10.707

10.680

10.680

Accountantskamer

1.295

1.450

1.400

1.350

1.350

1.350

1.350

Muntcirculatie

6.836

7.500

9.300

9.300

9.300

9.300

9.300

Afname munten in
circulatie

1.702

0

0

0

0

0

0

IMVO Convenanten

0

0

0

50

57

30

30

180

396

0

0

0

0

0

Vakbekwaamheid

Bekostiging

Overig

Garanties

1.000

1.875

1.875

1.875

1.875

1.875

1.875

Dotatie begrotingsreserve DGS BES

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

Dotatie begrotingsreserve NHT

0

875

875

875

875

875

875

Opdrachten

4.964

8.154

7.613

6.213

6.213

4.872

4.872

Wijzer in geldzaken

1.638

1.554

1.613

1.613

1.613

272

272

Vakbekwaamheid

3.326

4.500

4.500

4.600

4.600

4.600

4.600

0

2.100

1.500

0

0

0

0

5.124

7.945

5.980

5.030

5.023

5.040

5.040

361

605

505

505

505

505

505

4.472

2.100

1.300

1.310

1.303

1.320

1.320

0

3.215

2.970

2.760

2.760

2.760

2.760

Overig

Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
Bijdrage AFM
BES-toezicht
Bijdrage DNB toezicht &
DGS BES
Bijdrage FEC
Bijdrage Toezicht en
Handhaving MIF
Bijdrage PSD II
Overig

Bijdrage aan (inter)nationale
organisaties
Caribean Financial Action
Taskforce
IASB

Ontvangsten

0

0

260

260

260

260

260

291

525

195

195

195

195

195

0

1.500

750

0

0

0

0

380

440

440

440

430

430

430

0

20

20

20

10

10

10

380

420

420

420

420

420

420

13.426

9.774

9.155

10.255

9.955

7.700

7.700

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

71

Bekostiging
Ontvangsten muntwezen
Toename munten in
circulatie

Opdrachten
Wijzer in geldzaken

Overig

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2.036

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

2.036

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

0

0

0

0

0

0

0

1.111

1.111

1.455

1.455

1.455

0

0

1.111

1.111

1.455

1.455

1.455

0

0

10.279

6.663

5.700

6.800

6.500

5.700

5.700

Budgetflexibiliteit
Van de uitgaven op artikel 2 is in 2020 82,3% juridisch verplicht. Deze
verplichte uitgaven (€ 21,9 mln.) bestaan voor het grootste deel uit
uitgaven voor vakbekwaamheid (€ 4,5 mln.), muntcirculatie (€ 5,0 mln.)
en de bijdrage aan DNB voor het toezicht op de BES-eilanden en het
Financieel Expertise Centrum (FEC) (€ 2,9 mln.).
De juridisch verplichte uitgaven aan vakbekwaamheid betreffen de kosten
van de centrale Wft-examinering. Het inhoudelijk beheer van de
Wft-examinering is opgedragen aan het College Deskundigheid Financiële
Dienstverlening (CDFD), terwijl het functionele en technische beheer is
ondergebracht bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Uitgangspunt is
dat de uitgaven worden gefinancierd uit de examengelden (leges) die
worden afgedragen aan het ministerie (zie ontvangsten overig). De
daaromtrent gemaakte afspraken zijn vastgelegd in een overeenkomst
met het CDFD en een overeenkomst met de DUO.
De juridisch verplichte uitgaven vanwege de muntcirculatie komen voort
uit de Muntwet en afspraken die met de KNM en met DNB zijn gemaakt.
Deze afspraken betreffen onder meer de te verstrekken vergoedingen
vanwege:
• de productie van circulatiemunten (hieronder vallen niet de aanschafkosten van blanco muntplaatjes);
• de productie en distributie van munten die speciaal voor verzamelaars
worden geslagen;
• het verzorgen van de geldsomloop voor zover deze uit munten bestaat;
• het fungeren als Nationaal Analysecentrum voor Munten.
De niet-juridisch verplichte uitgaven hebben in hoofdzaak betrekking op
de aankoop van rondellen (blanco muntplaatjes) die benodigd zijn voor de
productie van nieuwe munten. Vanaf 2020 zal het nieuwe muntcontract in
werking treden. De niet-juridisch verplichte uitgaven voor 2020 en later
kunnen daardoor veranderen.
E. Toelichting op de instrumenten
Verplichtingen en uitgaven
Subsidies
Vakbekwaamheid
De subsidie voor het College Deskundigheid Financiële Dienstverlening
(CDFD) inzake vakbekwaamheid is per 01-04-2019 opgeheven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

72

Bekostiging
Accountantskamer
De Accountantskamer beoordeelt klachten over gedragingen van
accountants bij hun beroepsmatig handelen. Het gaat daarbij vooral om
gedragingen die mogelijk in strijd zijn met de wet of met het belang van
een goede uitoefening van het accountantsberoep. In een tuchtprocedure
staat het belang van een goede beroepsuitoefening voorop. Aldus wordt
bijgedragen aan het (herstel van) vertrouwen van het publiek in de
beroepsuitoefening van accountants.
Eind 2019 en begin 2020 vindt een evaluatie plaats van de financiering van
de Accountantskamer. Tijdens de evaluatie zal er worden bekeken of
financiering door het ministerie nog in de rede ligt of dat er moet worden
overgegaan tot gedeeltelijke of gehele overheveling van de kosten naar de
sector. Of de sector de kosten zal gaan dragen, is derhalve nu nog niet
bekend.
Muntcirculatie
De kosten van muntcirculatie bestaan uit: uitgaven die betrekking hebben
op de door de KNM te verzorgen muntproductie, de door de KNM te
verzorgen distributie van bijzondere munten en de door DNB te verzorgen
munttaken. De aanbesteding van het nieuwe muntcontract loopt nog.
Hierdoor kunnen de kosten van muntcirculatie in 2020 en later veranderen.
Afname munten in circulatie
Het in circulatie brengen van euromunten leidt tot ontvangsten voor de
Staat en leidt tegelijkertijd tot een schuld aan het publiek. Zodra munten
uit circulatie terugkeren, dient de Staat de nominale waarde van deze
munten via DNB terug te geven. Op voorhand is niet te voorspellen of de
nominale waarde van de in circulatie zijnde munten in enig jaar zal toe- of
afnemen. Vandaar dat in de begroting een stelpost van nul is opgenomen.
Garanties
Dotatie begrotingsreserve DGS BES
Als garantie voor een DGS voor de BES-eilanden is bij eerste suppletoire
wet 2017 een begrotingsreserve ingesteld. Jaarlijks wordt € 1 mln.
toegevoegd aan de begrotingsreserve. Met het DGS BES wordt de
financiële stabiliteit op de BES-eilanden geborgd.
Overzicht geraamd verloop begrotingsreserve DGS BES-eilanden (bedragen x € 1 mln.)
Stand per
1/1/2019
2

Onttrekkingen
2019

Toevoegingen
2019

Stand per
1/1/2020

Onttrekkingen
2020

Toevoegingen
2020

Stand per
31/12/2020

0

1

3

0

1

4

Dotatie begrotingsreserve NHT-garantie
De Staat heft een jaarlijkse premie (€ 875.000) over het afgegeven
garantiebedrag van € 50 mln. Deze middelen worden sinds 2019 gestort
in een begrotingsreserve.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

73

Overzicht geraamd verloop begrotingsreserve NHT-garantie (bedragen x € 1 mln.)
Stand per
1/1/2019
0

Onttrekkingen
2019

Toevoegingen
2019

Stand per
1/1/2020

Onttrekkingen
2020

Toevoegingen
2020

Stand per
31/12/2020

0

0,875

0,875

0

0,875

1,75

Opdrachten
Wijzer in geldzaken
Het platform Wijzer in geldzaken zet zich in voor het bevorderen van
financieel verantwoord gedrag door de burger in Nederland. Het
Ministerie van Financiën financiert het platform samen met een aantal
partijen uit de sector. Het platform ontwikkelt verschillende typen
interventies om verantwoord financieel gedrag te bevorderen en om
invulling aan de strategische doelstellingen te geven. Enkele voorbeelden
zijn de website www.wijzeringeldzaken.nl, de Week van het geld, de
website www.financieelgezondewerknemers.nl en de Pensioen3daagse.
Vakbekwaamheid
Het College Deskundigheid Financiële Dienstverlening (CDFD) adviseert
en ondersteunt het Ministerie van Financiën inzake de beroepskwalificatie
van financieel adviseurs, oftewel de vakbekwaamheid. Het CDFD is
verantwoordelijk voor inhoudelijk beheer van de Centrale Examenbank,
het adviseren over en vaststellen van eind- en toetstermen, en het
erkennen van en toezicht houden op Wft-exameninstituten. Voor het
uitvoeren van haar taken ontvangt het CDFD jaarlijks een overheidsbijdrage.
Overig
De hogere uitgaven in 2019 en 2020 ten opzichte van latere jaren wordt
onder meer veroorzaakt doordat de kosten voor rechtszaken met
betrekking tot SNS Reaal Holding in 2019 en 2020 worden gemaakt (€ 1,8
mln. respectievelijk € 1,5 mln.).
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
Bijdrage AFM BES-toezicht
Voor het gedragstoezicht op de financiële markten op de BES-eilanden
ontvangt de AFM jaarlijks een overheidsbijdrage.
Bijdrage DNB toezicht en DGS BES
Voor het toezicht op de BES-eilanden ontvangt DNB jaarlijks een
overheidsbijdrage. In de afgelopen jaren is door DNB meer capaciteit
ingezet op de BES-eilanden, met name als gevolg van interventie,
handhaving en toetsingen.
Bijdrage FEC
Het ministerie draagt bij aan de financiering van het Financieel Expertise
Centrum (FEC). Het FEC is een samenwerkingsverband tussen verschillende autoriteiten binnen de financiële sector op het gebied van toezicht,
controle, opsporing en vervolging. Vanaf 2018 wordt structureel € 1,4
mln. extra besteed aan de uitvoering van het Terrorisme Financieringsbeleid door het FEC. Deze gelden zijn afkomstig uit de versterkingsgelden,
die eind 2017 door het kabinet zijn toegekend ten behoeve van het Contra
Terrorismebeleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

74

Bijdrage toezicht en handhaving Multilateral Interchange Fee (MIF)
De Autoriteit Consument en Markt (ACM) is de toezichthouder op de
uitvoering van de MIF-verordening. Vergoed worden de kosten voor het
houden van toezicht op de naleving en de handhaving van een aantal
bepalingen uit de MIF-verordening. Hieronder vallen onder meer de
kosten voor het controleren van de hoogte van de afwikkelingsvergoedingen bij betalingsdienstaanbieders, het behandelen van klachten en de
rechtshandhavingskosten.
Bijdrage toezicht en naleving PSD II
In de aangepaste versie van het wetsvoorstel ter implementatie van de
PSD II richtlijn (Payment Services Directive) wordt voorgesteld om vier
toezichthouders te belasten met het toezicht op de naleving van PSD II, te
weten DNB, de AFM, de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en de ACM. De
kosten zijn de geschatte jaarlijkse kosten van de ACM voor de uitvoering
van het toezicht door de ACM op de naleving door marktpartijen van PSD
II. De kosten van het toezicht van DNB en de AFM op de naleving van PSD
II zullen worden doorberekend aan de sector en komen derhalve niet ten
laste van de Rijksbegroting. Dit geldt mogelijk ook voor de kosten van het
toezicht door de AP aangezien samen met het Ministerie van Justitie en
Veiligheid en de AP zal worden onderzocht in hoeverre deze en andere
toezichtkosten kunnen worden doorberekend aan de sector.
Overig
In 2020 gaat het register van uiteindelijk belanghebbenden (UBO’s) van
vennootschappen en andere juridische entiteiten van start (het
zogenaamde UBO-register artikel 30)32. Aan de opstart en bouw van dit
register zijn kosten verbonden, die deels zijn, en worden, gedekt door het
Ministerie van Financiën. In 2019 draagt het ministerie € 0,75 mln. bij aan
de verdere ontwikkeling van dit UBO-register. Ook wordt voorzien dat in
2020 gestart wordt met de ontwikkeling en bouw van een apart
UBO-register voor trusts en soortgelijke constructies (het zogenaamde
UBO-register artikel 31)33. Het ministerie voorziet zowel in 2019 als in 2020
€ 0,75 mln. bij te dragen aan deze kosten.
Ontvangsten
Bekostiging
Ontvangsten muntwezen
De ontvangsten muntwezen hebben betrekking op de door de KNM af te
dragen nominale waarde van de munten die de KNM in opdracht van de
Staat speciaal voor verzamelaars heeft geslagen. In een voorkomend
geval hebben de ontvangsten muntwezen tevens betrekking op
ontwaarde munten en/of rondellen waarvan het residu als metaalschroot
is verkocht. De aanbesteding van het nieuwe muntcontract loopt nog.
Hierdoor kunnen de ontvangsten muntwezen in 2020 en later veranderen.
Toename munten in circulatie
Zie «Afname munten in circulatie» bij uitgaven.

32

Zie voor het wetsvoorstel voor de implementatie van artikel 30 van de vierde
anti-witwasrichtlijn: Kamerstukken II 2018–2019, 35 179, nr. 2.
33
Kamerstukken II 2017–2018, 34 808, nr. 17.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

75

Opdrachten
Wijzer in Geldzaken
Het programma Wijzer in Geldzaken worden medegefinancierd uit
bijdragen vanuit de sector en DNB. Daarnaast draagt het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid ook bij aan het programma. Deze
bijdragen zijn voor de periode 2020–2023 afgesproken.
Overig
De overige ontvangsten betreffen met name: de ontvangen leges voor de
examens inzake het onderdeel vakbekwaamheid, de bijdragen van
marktpartijen aan het programma Wijzer in geldzaken, premies voor de
NHT- en WAKO-garantie, de door de ACM aan de sector doorberekende
kosten in het kader van het toezicht op de naleving van de
MIF-verordening en eventuele ontvangen boetegelden van DNB, de AFM
en de Accountantskamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

76

Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector
A. Algemene doelstelling
Optimaal financieel resultaat bij de realisatie van publieke doelen; in het
bijzonder bij het investeren in en verwerven, beheren en afstoten van de
financiële en materiële activa van de Staat.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Financiën stimuleert en regisseert een verantwoorde en
doelmatige besteding van overheidsmiddelen. Bedrijfseconomische
expertise wordt ingezet bij staatsdeelnemingen, investeringsprojecten en
transacties van de rijksoverheid.
De Minister van Financiën is verantwoordelijk voor:
• een optimaal financieel resultaat bij het beheren, aangaan en afstoten
van staatsdeelnemingen met inachtneming van de betrokken publieke
belangen;
• het toetsen en adviseren op bedrijfseconomische doelmatigheid bij het
realiseren van grote publieke investeringsprojecten, zodat vakdepartementen hun projecten binnen budget, op tijd en met de gewenste
kwaliteit kunnen realiseren. Voorbeelden van deze projecten zijn
DBFM(O)34-projecten, bedrijfsvoerings- en duurzaamheidsprojecten,
en veilingen waarbij exclusieve rechten in de markt worden gezet;
• het overkoepelende DBFM(O)-beleid en de regie van het systeem dat
ervoor moet zorgen dat DBFM(O) in Nederland structureel goed
verankerd is en toegepast wordt;
• het beheren en afwikkelen van de tijdelijke overheidsinvesteringen in
de gesteunde financiële instellingen. In dit kader is de Minister van
Financiën verantwoordelijk voor zwaarwegende en/of principiële
beslissingen (onder andere de exitstrategie en het beloningsbeleid van
de financiële instellingen) van NL Financial Investments (NLFI). Voorts
houdt de Minister van Financiën toezicht op NLFI;
• het toetsen van door vergunninghouders gestelde financiële zekerheid
ter dekking van de kosten die voortvloeien uit het buiten gebruik
stellen en de ontmanteling van instellingen vallend onder de Kernenergiewet.
De Minister van Financiën heeft een aantal instrumenten tot zijn
beschikking, die ingezet kunnen worden voor de invulling van zijn
verantwoordelijkheid:
• bevoegdheden die de Minister van Financiën heeft op basis van de
Comptabiliteitswet;
• het besluit privaatrechtelijke rechtshandelingen 1996, in het bijzonder
artikel 6: huur-, huurkoop- en leaseovereenkomsten, zoals DBFM(O) en
andere langjarige complexe projecten, mogen pas worden gesloten na
overeenstemming met de Minister van Financiën;
• bevoegdheden die de Minister van Financiën heeft op basis van de
Kernenergiewet;
• bevoegdheden die de Minister van Financiën heeft op basis van de
Telecommunicatiewet;
• de Wet stichting administratiekantoor beheer financiële instellingen
(NLFI);
• bevoegdheden die de Minister van Financiën heeft als aandeelhouder
op basis van Boek 2 Burgerlijk Wetboek en de statuten van de
ondernemingen;
34

Design-Build-Finance-Maintain-(Operate).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

77

•
•
•

•

de gedragsregels uit de Corporate Governance Code voor zijn rol als
aandeelhouder in staatsdeelnemingen;
het kader voor het gebruik van businesscases binnen het Rijk
(handleiding publieke businesscase);
PPS-code (publiek-private samenwerking): de beheercode voor goede
bedrijfsvoering binnen de rijksoverheid gericht op een doelmatige en
rechtmatige inzet van het instrument van publiek-private samenwerking bij de realisatie en de exploitatie van (met name meerjarige)
investeringsprojecten. Deze beheercode is nader uitgewerkt in een
aantal specifieke toezichtsafspraken op het gebied van huisvesting en
infrastructuur;
structureel en incidenteel overleg met bestuurders en commissarissen
van de staatsdeelnemingen.

Bovenstaande instrumenten zijn verschillend van aard. De bevoegdheden
die voortvloeien uit het Burgerlijk Wetboek, Comptabiliteitswet, Wet
stichting administratiekantoorbeheer financiële instellingen en de
Kernenergiewet vormen de basis van de (formele) zeggenschap. De
overige instrumenten hebben een meer informeel karakter, zijn richtinggevend (zoals de Corporate Governance Code) of dienen als randvoorwaarde om invulling te kunnen geven aan de beleidsdoelstelling (zoals de
beschikbaarheid over en/of toegang tot de benodigde kennis).
Beleidsinformatie
In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de staatsdeelnemingen waarvan het beheer van het aandeelhouderschap ligt bij het
Ministerie van Financiën. Hierbij staat aangegeven hoeveel procent van de
aandelen in handen is van de Staat en op welke wijze deze aandelen
worden gehouden. Daarnaast wordt aangegeven of het aandeelhouderschap permanent is, bij voorbaat tijdelijk (bij financiële instellingen), of dat
de deelneming op termijn voor vervreemding in aanmerking zou kunnen
komen (niet-permanent aandeelhouderschap). Tot slot is in deze tabel te
zien wanneer de volgende evaluatie van het aandeelhouderschap zal
plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

78

Aandeelhouderschap Ministerie van Financiën
Staatsdeelneming

Percentage aandelen
(per 15/8/2019)

Wijze van aandeelhouderschap

Categorie aandeelhouderschap

Volgende
evaluatie

ABN AMRO

56,3%

Indirect (via NLFI)

Bij voorbaat tijdelijk

n.v.t.

Air France-KLM

14%

Direct

Permanent

2026

BNG Bank

50%

Direct

Permanent

2019

COVRA

100%

Direct

Permanent

2023

FMO

51%

Direct

Permanent

2024

Gasunie

100%

Direct

Permanent

2019

Havenbedrijf Rotterdam

29,2%

Direct

Permanent

2020

Holland Casino

100%

Direct

Niet-permanent

n.v.t.

KLM

5,9%

Direct

Permanent

2020

Nederlandse Loterij

99%

Direct

Niet-permanent

n.v.t.

Nederlandse Spoorwegen

100%

Direct

Permanent

2023

NIO

100%

Direct

Permanent

n.v.t.

NWB Bank

17,2%

Direct

Permanent

2019

RFS

1,25%

Indirect (via NLFI)

Bij voorbaat tijdelijk

n.v.t.

SABB

3,7%

Indirect (via NLFI)

Bij voorbaat tijdelijk

n.v.t.

Schiphol

69,8%

Direct

Permanent

2024

SRH

100%

Direct

Bij voorbaat tijdelijk

n.v.t.

TenneT

100%

Direct

Permanent

2025

Thales Nederland

1%

Direct

Permanent

2022

UCN

100%

Direct

Niet-permanent

n.v.t.

De Volksbank

100%

Indirect (via NLFI)

Bij voorbaat tijdelijk

n.v.t.

Op 17 mei 2019 is besloten om het wetsvoorstel modernisering speelcasinoregime – waaronder de privatisering van Holland Casino – voor dit
moment in te trekken. De regering gaat opnieuw naar de tekentafel met
het oog op het treffen van voorbereidingen voor een mogelijk nieuw
privatiseringstraject. Holland Casino blijft daarmee voorlopig een
niet-permanente deelneming.
Kengetallen
Onderstaande kengetallen zien op de implementatie en uitvoering van het
staatsdeelnemingenbeleid. Hierbij wordt alleen gekeken naar deelnemingen met volwaardige bedrijfsactiviteiten, waar de Staat >15% van de
aandelen heeft, en deze met direct aandeelhouderschap beheert.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

79

Kengetallen deelnemingenbeleid
Realisatie 2018

Streefwaarde 20191

Streefwaarde 2020

Aantal deelnemingen met >30% vrouwen in de
raad van bestuur

2

60% (n=10)

80%

80%

Aantal deelnemingen met >30% vrouwen in de
raad van commissarissen

67% (n=12)3

80%

100%

Percentage van de deelnemingen waar een
meerjarig dividendbeleid is herijkt

45% (n=11)4

73%

100%

2

3

2

Aantal deelnemingen waarvan het aandeelhouderschap is geëvalueerd in het betreffende begrotingsjaar
1

De huidige streefwaardes voor 2019 kunnen afwijken van de streefwaardes uit de begroting 2019.
Gecorrigeerd voor staatsdeelnemingen met één bestuurder. De volgende tien vennootschappen zijn meegenomen: BNG Bank, FMO, Gasunie,
Havenbedrijf Rotterdam, Holland Casino, NS, NWB, Schiphol, NLO en TenneT.
3
De volgende twaalf vennootschappen zijn meegenomen: BNG Bank, COVRA, FMO, Gasunie, Havenbedrijf Rotterdam, Holland Casino, NS, NWB,
Schiphol, NLO, TenneT en UCN.
4
De volgende elf vennootschappen zijn meegenomen: BNG Bank, COVRA, FMO, Gasunie, Havenbedrijf Rotterdam, Holland Casino, NS, NWB,
Schiphol, TenneT en UCN.
2

Meer kengetallen over het deelnemingenbeleid (zoals de omvang van het
balanstotaal van alle staatsdeelnemingen, de vermogenspositie van
staatsdeelnemingen en het door staatsdeelnemingen gerealiseerde
rendement) zijn te vinden in het meest recente Jaarverslag Beheer
Staatsdeelnemingen35.
Daarnaast wordt over de voortgang binnen het DBFM(O)-beleid middels
kengetallen door de daarvoor verantwoordelijke ministers gerapporteerd
in de DBFM(O)-voortgangsrapportages.
C. Beleidswijzigingen
De Nota Deelnemingenbeleid36 uit 2013 vormt de basis van het beleid
rondom staatsdeelnemingen. In de afgelopen jaren is dit beleid geïmplementeerd. Dit vormt ook in 2020 de basis van het staatsdeelnemingenbeleid. In 2020 zal een beleidsdoorlichting van het deelnemingenbeleid
worden uitgevoerd. Indien hier wijzigingen uit voortkomen, zal de Kamer
hierover worden geïnformeerd.
Naast het reguliere deelnemingenbeleid zal er in 2020 hard worden
gewerkt aan de oprichting van de internationale tak van Invest-NL. De
nationale tak van Invest-NL zal naar verwachting in 2019 worden
opgericht, maar zal ook in 2020 nog de nodige aandacht vergen (zie 2.1
Beleidsprioriteiten).
Ook als het gaat om projecten en vraagstukken op het publiek-private
snijvlak zal Financiën blijven inzetten op het bevorderen van doelmatige
overheidsbestedingen. Voor 2020 en verder is in het kader daarvan in
2019 een strategie vastgesteld met daarin als belangrijkste focusgebied de
energietransitie. In 2020 zal in samenwerking met andere partijen,
waaronder het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, een verdere
vertaling worden gemaakt van de energietransitie naar een optimale
balans tussen publieke en private inzet van middelen, en naar de juiste
investeringen en projecten om de energietransitie te bewerkstelligen.
Naast de energietransitie zal in 2020 ook bijzondere aandacht uitgaan naar
de 5G-telecomveiling. In samenwerking met de ministeries van Econo35
36

Kamerstukken II 2018–2019, 28 165, nr. 304.
Kamerstukken II 2013–2014, 28 165, nr. 165.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

80

mische Zaken en Klimaat en Justitie en Veiligheid zal de veiling nader
worden ingericht en voorbereid.
D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid – artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen
waarvan betalingsverplichtingen
Verwerving vermogenstitels
Kapitaalinjectie Invest-NL
Afdrachten Staatsloterij
Schikking Alawwal Bank

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 5.612.568

1.004.515

143.836

440.520

440.520

439.020

406.020

117.571

1.004.515

443.836

440.520

440.520

439.020

406.020

0

744.396

0

0

0

0

0

0

50.000

330.000

330.000

330.000

330.000

297.000

101.927

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

0

94.000

0

0

0

0

0

Lening SRH

1.656

1.658

1.660

0

0

0

0

Overige betalingsverplichtingen

13.988

14.461

12.176

10.520

10.520

9.020

9.020

waarvan garantieverplichtingen

– 5.730.139

0

– 300.000

0

0

0

0

Garantie DNB Winstafdracht

– 5.700.000

0

0

0

0

0

0

Garanties en vrijwaringen
staatsdeelnemingen

– 30.139

0

– 300.000

0

0

0

0

466.499

1.189.332

442.176

440.520

440.520

439.020

406.020

330.000

330.000

330.000

297.000

Uitgaven
waarvan juridisch verplicht

Vermogensverschaffing
Kapitaalinjectie TenneT

98,5%

350.000

1.074.396

330.000

350.000

280.000

0

0

0

0

0

Kapitaalinjectie Invest-NL

0

50.000

330.000

330.000

330.000

330.000

297.000

Verwerving vermogenstitels

0

744.396

0

0

0

0

0

Vermogensonttrekking

101.927

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

Afdrachten Staatsloterij

101.927

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

Bijdragen aan ZBO’s en RWT’s

5.000

4.770

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

NLFI

5.000

4.770

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

Garanties

4.806

4.820

3.176

20

20

20

20

6

20

20

20

20

20

20

4.800

4.800

3.156

0

0

0

0

Regeling BF
Dotatie begrotingsreserve
TenneT

Opdrachten

4.766

5.346

4.000

5.500

5.500

4.000

4.000

Uitvoeringskosten staatsdeelnemingen

3.674

2.000

4.000

4.500

4.500

4.000

4.000

Opstart Invest-NL

1.092

3.346

0

1.000

1.000

0

0

2.096.992

2.035.602

1.816.656

1.875.500

2.015.500

1.953.500

1.918.500

Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

81

Vermogensonttrekking

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2.087.316

2.022.790

1.809.000

1.871.000

2.011.000

1.949.000

1.914.000

Opbrengst verkoop vermogenstitels

0

0

0

0

0

0

0

Dividenden en afdrachten
staatsdeelnemingen

1.869.999

1.745.000

1.455.000

1.490.000

1.515.000

1.520.000

1.560.000

Afdrachten Staatsloterij

101.927

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

Winstafdracht DNB

115.391

177.790

254.000

281.000

396.000

329.000

254.000

waarvan: Griekse inkomsten
ANFA

48.450

0

0

0

0

0

0

waarvan: Griekse inkomsten
SMP

51.300

34.250

6.250

3.400

4.000

4.000

3.000

Bijdragen aan ZBO’s en RWT’s

4.403

6.864

4.500

4.500

4.500

4.500

4.500

NLFI

4.403

6.864

4.500

4.500

4.500

4.500

4.500

Garanties

4.846

4.800

3.156

0

0

0

0

4.800

4.800

3.156

0

0

0

0

Overig

46

0

0

0

0

0

0

Opdrachten

427

1.148

0

0

0

0

0

427

1.148

0

0

0

0

0

Premieontvangsten garantie
TenneT

Terug te vorderen kosten
staatsdeelnemingen

Budgetflexibiliteit
Van de uitgaven op artikel 3 is 98,5% juridisch verplicht.
Kapitaalinjectie Invest-NL
De kapitaalinjectie Invest-NL is voor 100% juridisch verplicht.
Afdrachten staatsloterij
De reeks aan de uitgaven- en ontvangstenzijde van de begroting van
artikel 3 is 100% juridisch verplicht op basis van de Wet op de Kansspelen
(WOK).
NLFI
De bijdrage aan NLFI is voor 100% juridisch verplicht op basis van de door
de Minister van Financiën goedgekeurde begroting van NLFI en artikel 7
Wet stichting administratiekantoor beheer financiële instellingen. De
begroting van NLFI van het aankomende jaar wordt telkens voor het einde
van het lopende jaar vastgesteld en ter goedkeuring aan de Minister
voorgelegd. De verplichting loopt zolang NLFI kosten maakt bij de
uitvoering van haar wettelijke taak.
Dotatie begrotingsreserve TenneT
De dotatie aan de begrotingsreserve TenneT is niet juridisch verplicht.
Uitvoeringskosten staatsdeelnemingen
Dit budget is bestemd voor de inhuur van adviseurs omtrent het beheer
van de staatsdeelnemingen. Deze advieskosten worden ieder jaar
geraamd op basis van de verwachte inhuur. Een deel van de contracten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

82

loopt over het begrotingsjaar heen, welk deel is op voorhand niet exact te
kwantificeren, maar naar beste inschatting is € 3,5 mln. op het totaal te
kwalificeren als budgetflexibel.
E. Toelichting op de instrumenten
Verplichtingen en uitgaven
Garanties en vrijwaringen staatsdeelnemingen
De Staat heeft in 2010 een garantie verstrekt van maximaal € 300 mln. ten
behoeve van de Stichting Beheer Doelgelden Landelijk Hoogspanningsnet. Hierdoor kon de stichting de overname financieren van
Transpower door TenneT Holding. In 2020 loopt de garantie af.
Vermogensverschaffing
Naar verwachting zal eind 2019 Invest-NL N.V. worden opgericht.
Verspreid over enkele jaren ontvangt Invest-NL N.V. een kapitaalinjectie
van € 1,7 mld. van de Staat. Hiervan valt € 330 mln. in 2020.
Vermogensonttrekking
Om te voldoen aan de wettelijke bepalingen in de Wet op de Kansspelen
(WOK) dat alle afdrachten van de Staatsloterij aan de Staat toekomen, is
structureel zowel bij uitgaven als ontvangsten een reeks opgenomen voor
afdrachten Staatsloterij.
Bijdragen aan ZBO’s en RWT’s
NLFI is een rechtspersoon met een wettelijke taak. NLFI voert het
staatsaandeelhouderschap uit voor de financiële instellingen die tijdelijk
in beheer zijn. De kosten van NLFI worden grotendeels doorbelast aan de
in beheer zijnde financiële instellingen. De netto-uitgaven aan NLFI om
uitvoering te geven aan haar wettelijke taak zijn naar verwachting € 0,5
mln. over 2020 (€ 5,0 mln. uitgaven minus € 4,5 mln. ontvangsten).
Regeling Bijzondere Financiering (BF)
Het budget Regeling Bijzondere Financiering (BF) betreft een vergoeding
voor het beheer door NIBC Bank van enkele resterende BF-dossiers.
Dotatie begrotingsreserve TenneT
De Staat heeft in 2010 een garantie verstrekt van maximaal € 300 mln. ten
behoeve van de Stichting Beheer Doelgelden Landelijk Hoogspanningsnet. De jaarlijkse, marktconforme premie die de Staat ontvangt,
wordt afgestort in een begrotingsreserve.
Overzicht geraamd verloop begrotingsreserve TenneT (bedragen x € 1 mln.)
Stand per
1/1/2019
40

Onttrekkingen
2019

Toevoegingen
2019

Stand per
1/1/2020

Onttrekkingen
2020

Toevoegingen
2020

Stand per
31/12/2020

0

4,8

44,8

0

3,2

48

Opdrachten
Dit budget is bestemd voor de inhuur van adviseurs ter ondersteuning in
de diverse expertises die benodigd zijn voor het professioneel beheer van
de staatsdeelnemingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

83

Ontvangsten
Vermogensonttrekking
Deze post bestaat uit alle dividenden, winstafdrachten en verkoopopbrengsten die zien op zowel de reguliere staatsdeelnemingen zoals
bijvoorbeeld de Nederlandse Spoorwegen, Schiphol, Gasunie en DNB als
de tijdelijke financiële deelnemingen (ABN AMRO, RFS, de Volksbank en
SABB). Daarnaast staat op deze post een boekhoudkundige reeks voor de
Afdrachten Staatsloterij (zie Uitgaven – Vermogensonttrekking).
Bijdragen aan ZBO’s en RWT’s
Zie: Uitgaven – Bijdragen aan ZBO’s en RWT’s.
Premieontvangsten garantie TenneT
Zie: Uitgaven – Dotatie begrotingsreserve TenneT.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

84

Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen
A. Algemene doelstelling
Een bijdrage leveren aan een financieel gezond en welvarend Europa en
een evenwichtige internationale financieel-economische ontwikkeling.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Nederlandse economie wordt door zijn openheid en relatief beperkte
grootte sterk beïnvloed door internationale financieel-economische
ontwikkelingen. Dit betreft voor een belangrijk deel ontwikkelingen in de
lidstaten van de EU. Verreweg het grootste deel van de Nederlandse
export en import gaat naar of komt uit andere Europese landen. Een
sterke Europese economie heeft daarmee een direct effect op de
Nederlandse economie. Mede om die reden is Nederland gebaat bij een
gezonde financieel-economische ontwikkeling en een stabiele budgettaire
en monetaire ontwikkeling in de EU en haar lidstaten, waarbij ook de
financiële stabiliteit binnen de eurozone gewaarborgd is.
De Minister van Financiën speelt in Nederland op dit gebied een regisserende rol en maakt daarbij gebruik van een aantal instrumenten. Ten
behoeve van de bevordering van de financiële stabiliteit neemt de
Minister actief deel aan internationale overleggen (onder andere de
Ecofinraad en de Eurogroep) ter versterking van de begrotingsdiscipline
van lidstaten van de EU en een stabiele macro-economische omgeving in
de eurozone. Hieronder valt ook de economische beleidscoördinatie in de
EU en de EMU in het kader van het Europees Semester.
Verder neemt de Minister van Financiën besluiten over het Nederlandse
standpunt met betrekking tot toetreding van landen tot het Exchange Rate
Mechanism (ERM-II) en invoering van de euro. Tevens draagt de Minister
van Financiën het Nederlandse standpunt over de EU-begroting uit. De
Minister ziet erop toe dat deze EU-begroting volgens de afspraken van het
MFK (het huidige MFK loopt van 2014 tot 2020) wordt vormgegeven.
In internationaal verband zijn maatregelen getroffen om de wereldeconomie minder gevoelig te maken voor financieel-economische crises en te
zorgen dat de gevolgen, mocht een dergelijke crisis toch plaatsvinden, zo
beperkt mogelijk blijven. De Minister van Financiën draagt bij aan het
beheer van stabilisatiemechanismen, zoals het EFSF en het ESM ten
behoeve van het bewaken van de financiële stabiliteit in de eurozone.
Internationale financiële instellingen (IFI’s), waaronder het IMF, de
Wereldbank, de EBRD, de EIB en de AIIB, dragen in belangrijke mate bij
aan een evenwichtige internationale financieel-economische ontwikkeling.
Tevens vervullen de IFI’s een belangrijke rol bij het financieel-economisch
beleidstoezicht, bevorderen zij de ontwikkeling van lage- en middeninkomenslanden en vormen zij een financieel vangnet in het geval van een
crisis. De Minister houdt als aandeelhouder toezicht op deze IFI’s en hun
financiële soliditeit en bestuur, met als doel deze instellingen gezond en
sterk te houden. Hierbij bewaakt de Minister ook de financiële belangen
van de Nederlandse overheid en de Nederlandse burger. Ook ziet de
Minister toe op de effectiviteit van de internationale financiële architectuur, waarbij het cruciaal is dat IFI’s hun eigen rol hierbinnen uitvoeren
en hun middelen effectief en efficiënt inzetten. In de tabel in onderdeel E
wordt ter verduidelijking een overzicht gegeven van het Nederlandse
aandeel in deze financiële instellingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

85

Daarnaast levert de Minister een bijdrage aan de internationale beleidsdiscussies en beleidsresponses bij internationale fora zoals de Ecofinraad, de
Eurogroep, de G20, verschillende OESO-werkgroepen en commissies en
discussies bij het IMF, de Wereldbank en andere IFI’s.
C. Beleidswijzigingen
EU/Eurozone
Op dit moment wordt onderhandeld over het volgende MFK (zie ook
onderdeel 2.1 Beleidsprioriteiten). Het MFK legt de maximale uitgaven van
de EU vast en is daarmee maatgevend voor de omvang van de
EU-afdrachten van lidstaten. Het huidige MFK loopt door tot en met 2020.
Het nieuwe MFK loopt van 2021 tot en met 2027. Naar verwachting zullen
de onderhandelingen in het najaar van 2019 hoog op de EU-agenda staan.
Nederland zet bij de onderhandelingen in op een modern en financieel
houdbaar MFK.
De Brexit brengt mogelijk flinke risico’s voor de Nederlandse overheidsfinanciën met zich mee. De Europese regeringsleiders en het Verenigd
Koninkrijk (VK) hebben besloten tot een verlenging van de terugtrekkingstermijn van het VK uit de EU tot en met 31 oktober (de zogeheten Artikel
50 termijn). Een ordelijk vertrek van het VK uit de EU is en blijft prioriteit
voor het kabinet en de EU. Een no deal scenario is echter een reële optie.
Het kabinet bereidt zich zo goed als mogelijk voor op dit scenario. Zie ook
onderdeel 2.1 Beleidsprioriteiten.
Internationale Financiële Instellingen
15e quotaherziening IMF
De 15e quotaherziening van het IMF zal naar verwachting in het najaar van
2019 worden afgerond tijdens de IMF/Wereldbank jaarvergadering. De
centrale vraag is wat de gewenste omvang van het IMF is. Het kabinet
beschouwt het IMF als een belangrijke instelling in het centrum van het
mondiale financiële systeem en is daarom van mening dat de huidige
omvang van het IMF behouden moet blijven. Aan de ene kant is sprake
van toegenomen mondiale financiële en economische risico’s, waaronder
toegenomen verwevenheid van het mondiale financiële systeem en
toegenomen volatiliteit van kapitaalstromen. Aan de andere kant is een
aantal belangrijke mitigerende maatregelen genomen sinds de financiële
crisis: financiële regelgeving is verscherpt, er vindt betere monitoring
plaats door het IMF over de ontwikkeling van mondiale financiële
systeemrisico’s en er is een Europees vangnet (ESM) opgericht.
D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid – artikel 4 Internationale financiële betrekkingen (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen
waarvan betalingsverplichtingen
Wereldbank
AIIB
Technische assistentie
kiesgroeplanden
SMP/ANFA

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1.106.696

3.277.032

912.681

35.114

29.692

925.163

1.771

107.144

223.991

912.681

35.114

29.692

925.163

1.771

0

219.908

877.856

0

0

923.392

0

1.296

2.352

0

0

0

0

0

2.548

1.731

1.731

1.731

1.731

1.731

1.731

103.300

0

33.010

33.300

27.920

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

86

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

0

0

84

83

41

40

40

999.551

3.053.041

0

0

0

0

0

Wereldbank

199.750

774.998

0

0

0

0

0

Garantie aan DNB inzake IMF
en BIS

654.645

264.493

0

0

0

0

0

Kredieten
EU-betalingsbalanssteun

50.000

50.000

0

0

0

0

0

EFSM

60.000

60.000

0

0

0

0

0

AIIB

31.555

3.125

0

0

0

0

0

EIB

3.601

1.900.425

0

0

0

0

0

Uitgaven

502.045

363.150

103.694

208.067

311.099

332.260

355.439

Overige betalingsverplichtingen

waarvan garantieverplichtingen

waarvan juridisch verplicht

Bijdrage aan (inter)nationale
organisaties

99,8%

397.312

361.419

68.869

172.953

281.407

330.489

353.668

Wereldbank

361.037

325.280

68.869

172.953

281.407

330.489

353.668

AIIB

36.276

36.139

0

0

0

0

0

Leningen

103.300

0

33.010

33.300

27.920

0

0

103.300

0

33.010

33.300

27.920

0

0

1.432

1.731

1.815

1.814

1.772

1.771

1.771

1.432

1.731

1.731

1.731

1.731

1.731

1.731

0

0

84

83

41

40

40

5.415

12.040

52.804

142.246

185.595

193.298

191.424

3.059

4.655

3.279

2.900

2.900

2.800

2.700

3.059

4.655

3.279

2.900

2.900

2.800

2.700

2.356

5.385

49.525

139.346

182.695

190.498

188.724

2.356

5.385

7.569

14.650

22.776

30.579

28.805

0

0

41.956

124.696

159.919

159.919

159.919

0

2.000

0

0

0

0

0

0

2.000

0

0

0

0

0

Teruggave winsten
SMP/ANFA

Opdrachten
Technische assistentie
kiesgroeplanden
Bijdrage kiesgroepkantoor
IMF

Ontvangsten

Bijdrage aan (inter)nationale
organisaties
Ontvangsten IFI’s

Leningen
Renteontvangsten lening
Griekenland
Terugbetaling lening
Griekenland

Garanties
Garantie ESM

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

87

Budgetflexibiliteit
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Dit budget betreft de bijdragen aan de middelenaanvulling van de
International Development Association (IDA, het financieringsloket van de
Wereldbank voor de armste landen), IBRD (het bankonderdeel voor
middeninkomenslanden), International Finance Corporation (IFC, de
private sectortak van de Wereldbank) en aan de AIIB. Al deze bijdragen
zijn volledig juridisch verplicht.
Leningen
In de Eurogroep van juni 2018 is besloten om de teruggave van de
inkomsten uit het Single Market Programme/Agreement on Net Financial
Assets (SMP/ANFA) aan Griekenland te hervatten. De teruggave van de
SMP/ANFA-gelden is onder de voorwaarde dat Griekenland afgesproken
hervormingen implementeert en geen hervormingen terugdraait. De
betalingen zijn daarmee juridisch verplicht, maar kunnen worden
stopgezet als Griekenland zich niet aan de afspraken voor het
post-programmaraamwerk houdt.
Opdrachten
Technische assistentie aan kiesgroep landen is in beginsel niet juridisch
verplicht. Voor 2020 is voor € 1,5 mln. van de in totaal € 1,7 mln. aan
technische assistentie reeds in verplichtingen vastgelegd. Het totaal aan
niet-juridisch verplichte uitgaven bedraagt 99,8% van het totaal aan
uitgaven.
E. Toelichting op de instrumenten
Verplichtingen
Wereldbank
Nederland draagt via algemene bijdragen aan multilaterale ontwikkelingsbanken en ontwikkelingsfondsen bij aan ontwikkelingssamenwerking. Het
grootste deel dat hiervan op de Financiën begroting staat betreft de IDA.
SMP/ANFA
Zie Leningen onder budgetflexibiliteit.
Uitgaven
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Nederland draagt via algemene bijdragen aan de Wereldbank bij aan
ontwikkelingssamenwerking. Het grootste deel dat hiervan op de
begroting van het Ministerie van Financiën staat betreft IDA, het
onderdeel van de Wereldbankgroep dat concessionele leningen – en in
beperkte mate schenkingen – verstrekt aan de armste landen in de wereld.
Elke drie jaar worden de middelen voor dit onderdeel van de Wereldbank
aangevuld door donoren. Nederland zal naar verwachting eind 2019 voor
de 19e middelenaanvulling van IDA, een nieuwe financiële toezegging
aangaan. Om het kasritme van de Staat te optimaliseren is besloten om
€ 179,9 mln. van de Nederlandse kernbijdragebetalingen aan IDA voor de
17e en de 18e middelenaanvullingsrondes, die gepland stonden voor 2020,
al in 2019 te betalen. De rest van de uitgaven aan de Wereldbank bestaan
uit een aanvullende kapitaalinleg voor de bankonderdelen IBRD en IFC.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

88

Leningen
Zie Leningen onder budgetflexibiliteit.
Opdrachten
Voor de komende jaren zijn middelen gereserveerd voor technische
assistentie aan landen in de Nederlandse IMF/Wereldbank/EBRDkiesgroepen. De technische assistentie is er vooral op gericht om deze
kiesgroeplanden te ondersteunen in hun financieel-economische beleid.
Daarbij wordt gebruik gemaakt van Nederlandse expertise. Door nieuwe
inzichten is technische assistentie sinds 2017 vormgegeven door middel
van een arrangement in plaats van een subsidie.
Ontvangsten
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Er wordt een structurele reeks verwacht aan ontvangsten van IFI’s. Het
gaat hierbij om terugbetalingen van leningen door de EIB en de
Wereldbank.
Leningen
Onder het eerste leningenprogramma aan Griekenland, uit 2010, heeft
Nederland bilaterale leningen verstrekt. In totaal heeft Nederland voor
€ 3,2 mld. aan leningen verstrekt. Griekenland betaalt hier per kwartaal
rente over. De rente die Griekenland betaalt is de 3-maands Euribor-rente
plus een opslag van 50 basispunten. Vanaf 2020 zal Griekenland deze
bilaterale leningen gaan aflossen.
Meetbare gegevens
Overzicht internationale financiële instellingen en fondsen (bedragen x € 1 mld.)
IFC1

MIGA2

IBRD3

EIB4

AIIB5

EBRD6

IMF7

ESM8

EFSF9

EFSM

BoP

Garantie/oproepbaar
bedrag

n.v.t.

0,03

4,8

9,9

0,7

0,6

43,6

35,4

34,2

2,9

2,5

Deelneming in
kapitaal

0,05

0,01

0,3

1,0

0,2

0,2

n.v.t.

4,6

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Deelneming in %

2,2

2,2

2,0

4,5

1,1

2,5

1,8

5,7

6,1

4,9

4,9

Financieel profiel instelling of fonds
Uitstaande bedragen

37,0

18,6

162,5

430,5

1,2

30,2

78,0

89,9

174,6

46,8

1,7

Toegezegd-niet
uitgekeerd

9,8

n.v.t.

59,9

105,6

2,9

13,1

110,7

0

0

0

0

Totaal toegezegde
bedragen

46,8

18,6

222,5

536,0

4,1

43,3

188,7

89,9

174,6

46,8

1,7

Totale uitleencapaciteit10

n.v.t.

24,9

265,5

719,4

84,4

40,5

877,1

500

240

60

50

1

Cijfers per 30-6-2018, wisselkoers per 1-3-2019. Bron: IFC Financial Statements Fiscal Year 2018.
Cijfers per 30-6-2018, wisselkoers per 1-3-2019. Bron: MIGA Financial Statements Fiscal Year 2018.
Cijfers per 30-6-2018, wisselkoers per 1-3-2019. Bron: IBRD Financial Statements Fiscal Year 2018.
4
Cijfers per 31-12-2018. Bron: EIB Financial Statements 2018.
5
Cijfers per 31-12-2018. Bron: AIIB Financial Statements 2018.
6
Cijfers per 31-12-2018. Bron: EBRD Financial Report 2018.
7
Cijfers per 30-4-2019, wisselkoers per 1-3-2019. Bron: IMF Financial Statements, Quarter Ended 30 april 2019.
8
Cijfers per 11-7-2019. Bron: ESM.
9
Cijfers EFSF, EFSM en BoP per 11-7-2019. Bron: website Europese Commissie, EFSM en EFSF.
10
Bedragen zijn indicatief en de exacte bedragen, rekenwijze en wat wordt meegenomen verschilt per IFI of fonds.
2
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

89

De bovenstaande tabel geeft een aantal kengetallen van internationale
financiële fondsen en instellingen waarin Nederland deelneemt. Per fonds
of instelling is de financiële binding weergeven. Hierbij wordt de omvang
van de garantie en het gestorte kapitaal weergeven. Verder wordt door
middel van verstrekte bedragen en de maximale capaciteit een financieel
profiel gemaakt van het fonds of de instelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

90

Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en
investeringsverzekeringen
A. Algemene doelstelling
Het verzekeren van betalingsrisico’s die zijn verbonden aan Nederlandse
export en buitenlandse investeringen die zonder deze verzekering niet tot
stand zouden zijn gekomen, en het creëren en handhaven van een
internationaal gelijkwaardig speelveld voor bedrijven op het terrein van
de exportkredietverzekeringsfaciliteit (ekv-faciliteit).
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Financiën heeft de rol van regisseur bij de uitvoering van
de exportkredietverzekeringsfaciliteit (ekv-faciliteit). De Nederlandse Staat
treedt op als verzekeraar en Atradius Dutch State Business N.V. (ADSB)
voert de ekv-faciliteit uit, in naam van en voor rekening en risico van de
Staat. De Minister stelt de randvoorwaarden vast waaronder ADSB
verzekeringen mag afgeven. De Minister van Financiën is budgetverantwoordelijk, maar is samen met de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking beleidsverantwoordelijk voor het verstrekken
van de verzekeringen. Beide ministers stimuleren een gelijkwaardig
speelveld op het gebied van de exportondersteunende maatregelen.
Op basis van de «Kaderwet financiële verstrekkingen Financiën» biedt de
Nederlandse Staat, in aanvulling op de private markt, faciliteiten aan
waarmee Nederlandse ondernemers en hun financiers betalingsrisico’s
kunnen afdekken bij de Staat. Met de verschillende producten binnen de
exportkrediet- en investeringsverzekeringen kunnen Nederlandse
bedrijven meer exportorders binnenhalen die in het bijzonder op
(middel)lange termijn gefinancierd worden37.
De ekv-faciliteit van de Nederlandse Staat is aanvullend aan de markt. Dit
betekent dat exporteurs aanspraak kunnen maken op de ekv-faciliteit als
exportorders niet commercieel verzekerd kunnen worden. Zo kan de
export, ook naar politiek en economisch ingewikkelde landen, toch
doorgaan. Er is duidelijk vastgelegd welke risico’s (looptijd, omvang en
landen) verzekerd kunnen worden op de private markt en dus voor welke
risico’s de Nederlandse Staat aanvullende zekerheid kan bieden.
Daarnaast stelt de Minister van Financiën voor alle verzekeringsproducten
een risicokader vast. Hierin staan de randvoorwaarden voor het afgeven
van een verzekering, waarmee de Staat vaststelt welke risico’s als
verantwoord worden beschouwd.
Net als Nederland hebben veel landen in de wereld een eigen
ekv-faciliteit. Nederland zet zich internationaal in om afspraken te maken
over exportondersteuning en om Nederlandse exporteurs en hun
financiers onder gelijke voorwaarden te kunnen laten concurreren. Deze
afspraken zijn vastgelegd in de «Arrangement» en waarborgen een
internationaal gelijk speelveld38. Zo worden er afspraken gemaakt over de
voorwaarden waaronder exportkredietverzekeringen mogen worden
verstrekt, zoals kostendekkendheid, minimumpremies, maximale

37

Het productassortiment dat ADSB namens de Staat aanbiedt betreft onder andere: kapitaalgoederenverzekering, financieringsverzekering werkkapitaaldekking en de exportkredietgarantie (ekg). Zie voor een volledige beschrijving van het productassortiment de website van
ADSB: www.atradiusdutchstatebusiness.nl/index.html
38
De Arrangement of the Offically Suported Export Credits. Voor EU-lidstaten is de Arrangement
bindend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

91

looptijden, het gebruik van ontwikkelingshulpgelden en verantwoord
leenbeleid.
Maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo) heeft internationaal,
maar ook nationaal de aandacht. De Nederlandse Staat vervult bij het
uitvoeren van de ekv een voorbeeldfunctie voor niet ekv-gedekte
exporttransacties, er is continu aandacht voor een gedegen uitvoering van
het beleid voor mvo binnen de ekv-aanvragen. Het Nederlandse beleid
voor de toetsing van ekv-aanvragen op de milieu- en sociale-effecten, dat
in een aantal opzichten strenger is dan de internationale richtlijnen op dit
gebied, is vastgelegd in het zogeheten Beleidsdocument mvo39. In het
jaarverslag van ADSB worden de inspanningen en resultaten beschreven.
C. Beleidswijzigingen
Zoals in de beleidsagenda (onderdeel 2.1 Beleidsprioriteiten) is aangekondigd zal de ekv in 2020 aandacht besteden aan het vergroenen van de
verzekeringsportefeuille. Vanaf 2019 worden nieuwe transacties geclassificeerd om het aantal groene polissen in de portefeuille te kunnen meten.
Daarnaast zullen internationale projecten ook worden gescoord op
Sustainable Development Goals (SDGs). Zo zijn er infrastructuurprojecten
die scoren op de Sustainable Development Goals 8 (economische groei)
en 9 (industrie, innovatie en infrastructuur). Wanneer projecten meer met
water te maken hebben, zoals een zuiveringsinstallatie, scoren deze op
Sustainable Development Goals 6 (schoon water en sanitair) en 14 (leven
in het water). De Nederlandse ekv is met het in kaart brengen van groene
transacties en SDG-relevantie internationaal een van de voorlopers.
De ekv is er nadrukkelijk niet alleen voor het grootbedrijf maar ook voor
het mkb. Mkb’ers hebben echter vaak andere behoeften dan het grootbedrijf. In 2019 is een pilot ingesteld voor een product waar naar
verwachting vooral mkb-bedrijven van zullen gebruikmaken, namelijk het
verzekeren van kortlopende betalingsrisico’s – bijvoorbeeld op de levering
van consumentenproducten – op klanten uit «non-investment-grade»landen. Dit product heet Omzetpolis Opkomende Markten (OOM). Het
verzekeren van dergelijke risico’s is op de markt vrijwel onmogelijk.
Omdat dit een nieuw werkterrein is met een nieuw type risico is er
gekozen voor een pilot van anderhalf jaar, waarna een evaluatie uit zal
wijzen of dit product aangeboden zal blijven. Het totaal aan afgegeven
limieten zal bovendien gemeten worden. Tijdens de pilot zal de blootstelling echter niet boven de € 100 mln. uitstijgen.
De budgettaire verwerking van de financiële stromen van artikel 5 is in
2019 aangepast. Naar aanleiding van een gewijzigde manier van boeken
door het CBS van schades en recuperaties, zijn schades niet
EMU-saldorelevant zolang het een openstaand dossier betreft. Pas
wanneer een dossier is afgesloten wordt de netto-schade-uitkering
relevant voor het EMU-saldo.

39

Kamerstukken II 2017–2018, 26 485, nr. 255.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

92

D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid – artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en investeringsverzekeringen (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 432.177

10.015.244

10.015.244

10.015.244

10.015.244

10.015.244

10.015.244

waarvan betalingsverplichtingen

16.210

15.244

15.244

15.244

15.244

15.244

15.244

Waarvan kostenvergoeding
Atradius DSB

15.999

15.187

15.187

15.187

15.187

15.187

15.187

Overige betalingsverplichtingen

211

57

57

57

57

57

57

waarvan garantieverplichtingen

– 448.386

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

Exportkredietverzekeringen

– 448.386

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

waarvan: aangegane
garantieverplichtingen

2.589.366

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

waarvan: vervallen
garantieverplichtingen

– 3.037.752

0

0

0

0

0

0

42.733

205.244

77.244

77.244

77.244

77.244

77.244

Verplichtingen

Uitgaven
waarvan juridisch verplicht

Garanties
Schade-uitkering ekv

100%

26.542

190.000

62.000

62.000

62.000

62.000

62.000

26.530

190.000

62.000

62.000

62.000

62.000

62.000

Dotatie begrotingsreserve ekv

0

0

0

0

0

0

0

Schade-uitkering Seno-Gom

12

0

0

0

0

0

0

15.999

15.187

15.187

15.187

15.187

15.187

15.187

15.999

15.187

15.187

15.187

15.187

15.187

15.187

192

57

57

57

57

57

57

192

57

57

57

57

57

57

Ontvangsten

244.897

218.297

235.954

91.870

85.119

85.218

83.406

Garanties

244.897

218.297

235.954

91.870

85.119

85.218

83.406

Opdrachten
Kostenvergoeding Atradius
DSB

Overig
Overige uitgaven

Premies ekv

91.151

70.244

70.244

70.244

70.244

70.244

70.244

Schaderestituties ekv

153.478

148.053

165.710

21.626

14.875

14.974

13.162

267

0

0

0

0

0

0

Schaderestituties Seno-Gom

Budgetflexibiliteit
Garanties
Deze uitgaven zijn 100% juridisch verplicht, aangezien deze voortvloeien
uit afgesloten exportkredietverzekeringen. Indien de verzekerde risico’s
zich materialiseren en aan alle verzekeringsvoorwaarden is voldaan, moet
de Staat als verzekeraar tot uitkering overgaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

93

Opdrachten
Dit budget is 100% juridisch verplicht op basis van een overeenkomst met
ADSB.
E. Toelichting op de instrumenten
Verplichtingen en uitgaven
Garanties
Voor de ekv-faciliteit is in de begroting een plafond van € 10 mld.
opgenomen. Dit is het bedrag dat jaarlijks aan nieuwe verplichtingen kan
worden aangegaan (zie het kopje Verplichtingen in bovenstaande tabel).
De ekv heeft zowel definitieve als voorlopige juridische verplichtingen in
de portefeuille. Indien het voor een exporteur nog onzeker is of de
opdracht wordt gegund, maar er voor een offerte wel al financiering
geregeld moet zijn, kan een dekkingstoezegging worden afgegeven. Dit is
nog geen polis, maar de dekkingstoezegging zal bij daadwerkelijke
gunning van een opdracht worden omgezet naar een polis. Gemiddeld
wordt ongeveer de helft van de dekkingstoezeggingen uiteindelijk een
polis. Als er duidelijke aanwijzingen zijn dat het risico sterk is verslechterd,
is de Staat niet verplicht om een dekkingstoezegging in een polis om te
zetten. Schade kan uitsluitend onder een polis worden uitgekeerd.
Wanneer zich onder een polis schade voordoet, zal de Staat bij schadeuitkering doorgaans het betalingsschema van de debiteur volgen. Dit
betekent dat het bedrag niet in een keer wordt uitgekeerd, maar gespreid
over de resterende looptijd van de verzekering (doorgaans twee
betalingen per jaar). Naar aanleiding van het garantiekader voor risicoregelingen wordt een risicovoorziening opgebouwd. De risicovoorziening
fungeert als een buffer om tegenvallers, zoals een grote schade, op te
vangen; ontvangsten en uitgaven kunnen bij de ekv sterk over de tijd
verspreid zijn. De stand hiervan was ultimo 2018 € 389,7 mln.
Overzicht geraamd verloop begrotingsreserve ekv (bedragen x € 1 mln.)
Stand per
1/1/2019
389,7

Onttrekkingen
2019

Toevoegingen
2019

Stand per
1/1/2020

Onttrekkingen
2020

Toevoegingen
2020

Stand per
31/12/2020

0

0

389,7

0

0

389,7

Opdrachten
ADSB is de uitvoerder van de ekv-faciliteit. ADSB ontvangt voor de
werkzaamheden in het kader van de ekv-faciliteit jaarlijks een vergoeding
op basis van een vergoedingsovereenkomst.
Ontvangsten
Garanties
De ontvangsten bestaan uit premies en schaderestituties. De omvang van
deze posten wordt beïnvloed door de hoeveelheid afgegeven exportkredietverzekeringen en ontwikkelingen in de kredietwaardigheid van
buitenlandse debiteuren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

94

Premies ekv
Als er een polis wordt afgegeven is de verzekerde premie verschuldigd.
De premie wordt berekend op basis van een internationaal afgesproken
systematiek. De in Arrangement-verband overeengekomen minimumpremies zijn van belang voor het voorkomen van concurrentieverstoring.
De premies dienen het onderliggende risico te reflecteren en bij te dragen
aan de kostendekkendheid van de faciliteit.
Schaderestituties ekv
Schaderestituties kunnen uiteraard alleen ontstaan indien eerst uitgaven
zijn gedaan in de vorm van schade-uitkeringen. De Club van Parijs is een
belangrijk platform waar crediteurlanden informatie delen over betalingsachterstanden van overheden of overheidsbedrijven op publiek gedekte
exportkredieten en bilaterale leningen. Deze coördinatie tussen landen
verhoogt de schaderestituties van een publieke exportverzekeraar.
Meetbare gegevens
Voor de ekv-faciliteit worden twee indicatoren gehanteerd om inzicht te
krijgen in hoeverre de doelstelling wordt behaald. De eerste indicator, die
in 2018 voor het eerst werd gebruikt, geeft inzicht in de directe en
indirecte bijdrage van de ekv-faciliteit aan het Nederlandse bbp op basis
van berekeningen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Hiervoor wordt aangesloten bij de wijze waarop de doeltreffendheid van
de faciliteit (tussen 2010 en 2014) is onderzocht in de beleidsdoorlichting
van 2016. De streefwaarde is gebaseerd op historische realisaties.
De tweede indicator is de bedrijfseconomische resultaatbepaling (berb).
De berb tracht aan te geven in welke mate de ekv-faciliteit voldoet aan de
internationale afspraak om minimaal kostendekkend te zijn. Deze afspraak
is gemaakt om te voorkomen dat er concurrentieverstoring kan plaatsvinden. De berb brengt in kaart in welke mate de inkomsten (premies en
recuperaties) op de lange termijn de uitgaven (schades en uitvoeringskosten) dekken. Een positieve uitkomst duidt erop dat de faciliteit
cumulatief gezien sinds 1999 kostendekkend is gebleken met inachtneming van nog te verwachten schades over de uitstaande risico’s.
Indicatoren

Bijdrage bbp in % (berekening CBS)
Berb

Waarde 2017

Waarde 2018

Streefwaarde 2019 t/m 2022

0,11%

n.n.b.

>0,18%

€ 478 mln.

€ 518 mln.

> € 0 mln.

In het jaarverslag 2019 zal tevens op een aantal extra kengetallen worden
gerapporteerd gegeven de nieuwe beleidswijzingen zoals opgenomen in
paragraaf C van dit begrotingsartikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

95

Artikel 6 Btw-compensatiefonds
A. Algemene doelstelling
Gemeenten, provincies en andere regionale openbare lichamen als
bedoeld in de Wet op het Btw-compensatiefonds hebben de mogelijkheid
om een evenwichtige keuze te maken tussen in- en uitbesteding. De btw
speelt hierin geen rol.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Het Btw-compensatiefonds (BCF) is opgericht om btw weg te nemen als
factor in de afweging van decentrale overheden tussen uitbesteden en
inbesteden (uitvoering door de eigen organisatie). Decentrale overheden
kunnen betaalde btw terugvragen bij het BCF. De betaalde btw moet
daarvoor aan een aantal voorwaarden voldoen. Zo moet de btw betaald
zijn over een niet-ondernemerstaak en mag er geen sprake zijn van
verstrekking aan een individuele derde. Voorbeelden van taken waarvoor
gemeenten en provincies btw kunnen terugvragen zijn: inzameling van
huisvuil, onderhoud aan gebouwen, straatbeheer, schoonmaakactiviteiten, archivering, ingenieurswerkzaamheden en groenbeheer.
De Minister van Financiën is verantwoordelijk voor en heeft een uitvoerende rol bij:
• het verstrekken, verzamelen en controleren van de opgaafformulieren
en het uitbetalen van de compensabele btw;
• het beheer van het BCF.
C. Beleidswijzigingen
Voor het BCF zijn geen beleidswijzigingen voorzien in 2020.
D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid – artikel 6 Btw-compensatiefonds (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

3.286.561

3.427.847

3.426.667

3.426.171

3.426.036

3.426.036

3.426.036

Uitgaven

3.286.561

3.427.847

3.426.667

3.426.171

3.426.036

3.426.036

3.426.036

waarvan juridisch verplicht

100%

Bijdragen aan medeoverheden

3.286.561

3.427.847

3.426.667

3.426.171

3.426.036

3.426.036

3.426.036

waarvan: bijdragen aan
gemeenten

2.881.223

3.016.105

3.014.557

3.014.448

3.014.448

3.014.448

3.014.448

waarvan: bijdragen aan
provincies

405.338

411.742

412.110

411.723

411.588

411.588

411.588

3.286.561

3.427.847

3.426.667

3.426.171

3.426.036

3.426.036

3.426.036

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit
De bijdrage van het Rijk ter compensatie van de door decentrale
overheden betaalde btw is opgenomen in de Wet op het
Btw-compensatiefonds. De wet bevat de voorwaarden waarbinnen
gemeenten en provincies kunnen claimen uit het BCF. Het Rijk heeft geen
invloed op de jaarlijkse uitgaven van het fonds. Met ingang van 2015 is de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

96

omvang het BCF gemaximeerd40. De voorwaarden voor het BCF veranderen niet. Het Gemeentefonds en het Provinciefonds fungeren als het
ware als ventiel bij zowel onderschrijdingen als overschrijdingen van het
BCF.
E. Toelichting op de instrumenten
Verplichtingen en uitgaven (bijdragen aan medeoverheden)
Gemeenten declareren in absolute zin meer btw bij het BCF dan
provincies. Dit declaratiepatroon ligt in het verlengde van de ruimere
budgettaire mogelijkheden van gemeenten ten opzichte van provincies;
alle gemeentelijke begrotingen tezamen zijn groter dan alle provinciale
begrotingen tezamen. In relatieve zin declareren de provincies meer bij
het BCF. Een mogelijke oorzaak hiervan is dat de provincies vooral actief
zijn op het gebied van verkeer en vervoer, deze uitgaven komen vaak in
aanmerking voor compensatie van btw.
De raming van de uitgaven uit het BCF voor het lopende jaar wordt
geëxtrapoleerd voor de jaren daarna. Uitgangspunt voor de raming van
het lopende jaar is de beschikking van het afgelopen jaar die in het
lopende jaar wordt uitbetaald, aangevuld met het voorschot van het
vierde kwartaal van het afgelopen jaar en driemaal het voorschot van het
eerste kwartaal uit het lopende jaar.
Ontvangsten
De ontvangsten zijn gelijk aan de uitgaven.
Geraamd plafond Btw-compensatiefonds (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

Plafond

3.519.703

3.671.278

3.791.793

3.906.157

4.042.143

4.180.137

Grondslag

3.569.421

3.708.459

3.824.075

3.962.612

4.114.792

4.114.792

8.043

697

201

–

–

–

Waarvan overhevelingen i.v.m. taakmutaties
Waarvan accres

– 57.761

– 37.878

– 32.483

– 56.455

– 72.649

65.345

Uitgaven

3.427.847

3.426.667

3.426.171

3.426.036

3.426.036

3.426.036

Waarvan gemeenten

3.016.105

3.014.557

3.014.448

3.014.448

3.014.448

3.014.448

Waarvan provincies

411.742

412.110

411.723

411.588

411.588

411.588

Ruimte onder plafond

91.856

244.611

365.622

480.121

616.107

754.101

Waarvan gemeenten

80.823

215.193

321.685

422.442

542.091

663.507

Waarvan provincies

11.033

29.418

43.937

57.679

74.016

90.594

Compensatie
De Belastingdienst is belast met het verstrekken en verzamelen van
opgaafformulieren en het compenseren van de btw over
niet-ondernemersactiviteiten.
Controle- en toezichtsbeleid
Bij de uitvoering van de Wet op het Btw-compensatiefonds is een centrale
rol toegekend aan de Belastingdienst. Dit vanwege de nauwe relatie
tussen de heffing van de omzetbelasting op grond van de Wet op de
omzetbelasting en de compensatie van de omzetbelasting op grond van

40

Conform afspraken in het financieel akkoord uit 2013 tussen het Rijk en decentrale overheden,
zie ook Kamerstukken II 2012–2013, 33 400 B, nr. 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

97

het BCF. Uit het oogpunt van eenvoud en doelmatigheid is ervoor gekozen
de Wet op het Btw-compensatiefonds in belangrijke mate aan te laten
sluiten bij het systeem van heffing van omzetbelasting in de Algemene
wet betreffende rijksbelastingen. Dit betekent onder meer dat het toezicht
op het BCF onderdeel uitmaakt van het reguliere toezicht bij gemeenten
en provincies. Dit toezicht kan bestaan uit bedrijfsbezoeken waarbij de
uitvoering van het BCF beoordeeld wordt, waarbij technische vragen rond
het BCF besproken worden tot volledige boekenonderzoeken naar de
BCF-claim.
De handelwijze van de Belastingdienst met betrekking tot de opgaven
voor het BCF is, gezien de nauwe relatie met het systeem van heffing van
omzetbelasting, niet anders dan die met betrekking tot de aangifte
omzetbelasting. Dit betekent de mogelijkheid van controle achteraf
gedurende een periode van vijf jaar. Inherent aan het systeem van heffing
van omzetbelasting (voldoening op aangifte met slechts beperkte
informatie) is dat de controle op de juistheid van de ingediende aangiften
achteraf en op basis van risicoafweging plaatsvindt. Dit is ook het geval
indien sprake is van een zogenoemde negatieve aangifte omzetbelasting
(de voorbelasting overtreft de verschuldigde belasting). Slechts in
uitzonderingsgevallen vormt de aangifte omzetbelasting zelf aanleiding
tot het instellen van een boekenonderzoek. Voornoemde handelswijze met
betrekking tot het BCF betekent dat de Belastingdienst niet per uitkeringsjaar vaststelt in welke mate de uitbetaalde bedragen rechtmatig zijn
geweest, maar binnen het algemene beleid zich er op richt om in de
actualiteit te beoordelen welke gemeenten en provincies op welke
aspecten het meest voor nadere toezichtsactiviteiten in aanmerking
komen.
De algemene beleidsdoelstelling van de Belastingdienst is het onderhouden en versterken van de compliance bij belastingplichtigen. Hierbij
maakt de Belastingdienst gebruik van de mogelijkheden die klantbehandeling in de actualiteit biedt. Een gemeente of provincie werkt daarbij
zichtbaar aan het onderhouden en versterken van de fiscale beheersing,
met als doel het opstellen en indienen van aanvaardbare belastingaangiften en opgaven voor het BCF. De Belastingdienst bespreekt met de
gemeenten en provincies hoe zij hun verantwoordelijkheid voor naleving
van fiscale wet- en regelgeving nemen en zorg dragen voor volledige en
juiste aangiften en opgaven. Daarbij krijgt de Belastingdienst zicht op hoe
de gemeenten en provincies omgaan met fiscaliteit en of de randvoorwaarden voor een adequate beheersing daarvan, zijn ingevuld. De
gemeenten en provincies beoordelen vervolgens zelf de opzet, het
bestaan en de werking van de interne beheersing van de (fiscaal
relevante) bedrijfsprocessen. De resultaten daarvan delen zij met de
Belastingdienst. Met deze informatie bepaalt de Belastingdienst in welke
mate gesteund kan worden op de interne beheersing en in hoeverre
aanvullende eigen werkzaamheden noodzakelijk zijn. Met de gemeenten
en provincies kan voornoemde werkwijze in een convenant worden
vastgelegd. Ongeacht het afsluiten van een convenant kan, indien daartoe
aanleiding bestaat, een boekenonderzoek worden uitgevoerd. Dit kunnen
volledige boekenonderzoeken zijn waarvan het BCF onderdeel uitmaakt of
deelonderzoeken die specifiek zijn gericht op de juistheid van de door
gemeenten en provincies ingediende opgaven BCF.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

98

Meetbare gegevens
Prestatie-indicator
Percentage gemeenten en provincies waarvan
de mogelijkheid tot klantbehandeling in de
actualiteit beoordeeld is

Waarde 2017

Waarde 2018

Streefwaarde 2019

Streefwaarde 2020

95%

96%

95%

95%

Toelichting
Binnen het segment Grote ondernemingen is er voor de grootste
bedrijven sprake van individuele klantbehandeling, hieronder zijn alle
gemeenten en provincies begrepen. Met individuele klantbehandeling
wordt passende behandeling beoogd ter afdekking van de risico’s,
gegeven de beschikbare capaciteit. Voor elke gemeente en provincie
wordt beoordeeld of deze in aanmerking komt voor klantbehandeling in
de actualiteit. Drie gedragscomponenten zijn daarbij bepalend: 1) de mate
van transparantie, 2) de mate van fiscale beheersing en 3) de fiscale
strategie. De analyse leidt tot een behandelstrategie en de vaststelling of
een gemeente of provincie al dan niet voor klantbehandeling in de
actualiteit in aanmerking komt. Mocht dit het geval zijn, dan wordt op
directieniveau een gesprek gehouden en een aanvullende verkenning
uitgevoerd. Het streven is om deze toets in 2020 voor 95% van alle
gemeenten en provincies te hebben uitgevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

99

Artikel 9 Douane
A. Algemene doelstelling
Aanleiding
Artikel 9 Douane is sinds 2019 opgenomen in Rijksbegroting IX. Meer
informatie over de aanleiding tot oprichting van en de vervolgstappen in
het artikel is opgenomen in de groeiparagraaf van de leeswijzer van deze
begroting.
Algemene en operationele doelstelling Douane
De Douane draagt bij aan een solide financiering van de Europese en
nationale overheid, aan een veilige samenleving en aan een sterke,
aantrekkelijke en eerlijke interne markt waarmee de welvaart in de EU en
Nederland wordt bevorderd. Dit doet de Douane door als handhavingsdienst toezicht te houden op het EU-grensoverschrijdende goederenverkeer en daarbij te controleren op de naleving van fiscale en niet-fiscale
regels en door het bonafide bedrijfsleven daarbij te faciliteren. Douanerechten en nationale belastingen (accijnzen en verbruiksbelastingen en
omzetbelasting bij invoer) worden zo veel mogelijk tijdig, juist en volledig
geheven en geïnd.
De opdracht van de Douane bestaat uit:
• Afdracht: zorgen dat opbrengsten zo juist, tijdig en volledig mogelijk
zijn.
• Beschermen: de samenleving zo goed mogelijk beschermen tegen
onveilige en ongewenste goederen.
• Concurrentiepositie: bijdragen aan het versterken van de concurrentiepositie van de Europese Unie.
Deze doelstellingen worden onder onderdeel B «Rol en verantwoordelijkheid» nader toegelicht.
Meetbare gegevens
De algemene doelstelling komt voor de Douane tot uiting in onderstaande
meetbare gegevens.
Prestatie-indicatoren Douane
Prestatie-indicator

Waarde 2017

Waarde 2018

Streefwaarde 2019

Streefwaarde 2020

n.v.t.1

91

≥100

≥100

Uitvoering afspraken niet-fiscale taken

n.v.t.

2

n.v.t.

n.v.t.

3

≥95%

Waardering bedrijfsleven

104,3

107,2

≥100

≥100

Juiste invoeraangiften

1
2
3

Deze meting is over 2017 niet beschikbaar.
In verband met de nieuwe indicator zijn van eerdere jaren geen waarden opgenomen.
Streefwaarde 2019 is niet van toepassing, omdat de indicator vanaf 2020 in werking treedt.

Juiste invoeraangiften
De juistheid van de invoer aangifte is de belangrijkste graadmeter voor
het vaststellen van de fiscale compliance. Een juiste invoeraangifte
betekent dat de juiste afdracht van de bij invoer verschuldigde belastingen
kan worden vastgesteld. Door verschillende toezicht- en dienstverleningsinterventies probeert de Douane de compliance op een hoger peil te
brengen.
De prestatie-indicator «Juiste invoeraangiften» geeft weer hoe groot het
aandeel juiste invoeraangiften is in het totaal aantal invoeraangiften. Meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

100

specifiek gaat het om de invoeraangiften die voldoen aan de wettelijke
eisen voor een juiste aangifte en zijn ingediend in het aangiftesysteem
van de Douane (AGS). Dit wordt uitgedrukt in een indexcijfer; het jaar
2016 geldt hierbij als indexjaar. Aangezien het streven is om een stabiel
indexcijfer op te leveren loopt de periode van meting jaarlijks van oktober
t/m september41. In januari van het nieuwe jaar zijn de meeste aangiften
afgerond.
Uitvoering afspraken niet-fiscale taken
De B-doelstelling van de Douane, beschermen van de samenleving,
betreft de uitvoering van de niet-fiscale taken die de Douane in opdracht
van beleidsdepartementen kent. Deze opdrachtgevende beleidsdepartementen zijn de Ministeries van Financiën, Buitenlandse Zaken, Economische Zaken en Klimaat, Infrastructuur en Waterstaat, Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit, Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Justitie en
Veiligheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De realisatie van de
jaarlijkse afspraken over de uitvoering van de douanetaken is onderwerp
van gesprek in het zogenaamde «Opdrachtgevers-Opdrachtnemerberaad
Douane» (OOD), waarin de beleidsdepartementen en Douane elkaar
periodiek spreken over de toezichts- en handhavingsinzet van de Douane
op de uiteenlopende douanetaken. De Douane heeft via dit beraad in
overleg met betrokken partijen een nieuwe indicator ontwikkeld die zich
richt op de mate waarin de Douane de (periodieke) afspraken over deze
douanetaken uitvoert. De indicator treedt over het jaar 2020 in werking.
Waardering bedrijfsleven
De waardering bedrijfsleven is een indicator voor de doelstelling
versterken van de concurrentiepositie (C-doelstelling). Voor het meten en
verbeteren van de dienstverlening van de Douane aan het bedrijfsleven
wordt het instrument Bewijs van Goede Dienst ingezet. Hierin zijn
doelstellingen opgenomen die in samenspraak met het bedrijfsleven tot
stand zijn gekomen en waaraan zowel de Douane als het bedrijfsleven
grote waarde hecht. Met het bedrijfsleven worden ook afspraken gemaakt
over verbeteracties rondom dienstverlening en toezichtslasten. De score
op deze doelen wordt jaarlijks gemeten. De waardering wordt als index
opgenomen met als indexjaar 2015.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Financiën is verantwoordelijk voor en heeft een regisserende rol op het terrein van het beleid en de wet- en regelgeving inzake
douaneformaliteiten en douanerechten. Dit is hoofdzakelijk Europese weten regelgeving. Daarnaast is de Minister verantwoordelijk voor de wet- en
regelgeving inzake binnenlandse accijnzen en verbruiksbelastingen.
Daarbij heeft de Minister van Financiën een uitvoerende rol op het terrein
van:
• de heffing en inning van de douanerechten;
• de heffing en inning van omzetbelasting bij invoer;
• de heffing en inning van de binnenlandse accijnzen en verbruiksbelastingen;
• de controle op niet-fiscale aspecten, zoals bijvoorbeeld veiligheid,
gezondheid en milieu, bij invoer en uitvoer van goederen;
• handhavingstaken op het gebied van de economische ordening en
financiële integriteit.

41

Na een periode van ongeveer drie maanden zijn de meeste aangiften afgehandeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

101

De uitvoering van deze opdracht van de Minister van Financiën ten
aanzien van de drie hoofddoelen ziet toe op de volgende hoofdtaken:
• Afdracht: dit houdt in dat de verschuldigde douanerechten en
belastingen worden vastgesteld, geheven en geïnd. De geïnde
bedragen worden afgedragen aan:
– de Europese Unie (douanerechten);
– de Nederlandse schatkist (accijnzen en verbruiksbelastingen en
omzetbelasting bij invoer).
• Beschermen: hieronder valt een breed scala van taken op het terrein
van veiligheid, milieu, flora en fauna, gezondheid en cultuur. Dit houdt
vooral in dat onveilige of ongewenste goederen de EU niet, of alleen
onder bepaalde voorwaarden, mogen binnenkomen en vaak ook niet
mogen verlaten. Bovendien geldt dat voor de uitvoer van bepaalde
goederen beperkende maatregelen kunnen gelden en dat voorkomen
moet worden dat goederen een ongewenste bestemming krijgen.
• Concurrentiepositie: dit doet de Douane enerzijds door toe te zien op
naleving van Europese maatregelen voor marktordening. Anderzijds
bevordert de Douane een snelle en goede douaneafhandeling,
resulterend in zo min mogelijk logistiek oponthoud en lage administratieve lasten en toezichtslasten voor het bonafide bedrijfsleven.
Op grond van het Douanewetboek van de Unie (DWU), Europese
verordeningen, de Algemene douanewet en andere nationale wet- en
regelgeving handhaaft de Douane fiscale en niet-fiscale wet- en regelgeving.
De Minister bevordert via de inzet van de Douane de naleving van wet- en
regelgeving. Dit gebeurt door het leveren van passende en faciliterende
dienstverlening door bijvoorbeeld zorg te dragen voor een goed werkend
aangiftesysteem. Maar ook door processen juist en tijdig uit te voeren,
door adequaat toezicht uit te oefenen en door naleving te stimuleren en
waar nodig deze naleving bestuurs- of strafrechtelijk af te dwingen.
C. Beleidswijzigingen
Belangrijk vertrekpunt bij de doorvoering van beleidswijzigingen voor de
Douane is de positie van de opdrachtgevers, verenigd in het eerder
genoemde OOD. In de begroting van deze ministeries wordt het beleid –
waarvoor de betreffende Minister verantwoordelijk is – toegelicht. De
Douane gaat over de uitvoering van het beleid binnen de door opdrachtgevers gestelde kaders, niet over het beleid zelf.
In de Beleidsagenda (onderdeel 2.1 Beleidsprioriteiten) is net als in 2019
de Brexit als één van de belangrijke ontwikkelingen van de komende
periode benoemd. Door de Brexit ontstaat er een nieuwe buitengrens
voor Nederland en de EU. Direct gevolg is dat er voor het goederenverkeer van en naar het VK douaneformaliteiten nodig zijn en dat de
Douane hierop toezicht uitoefent. Dit heeft impact op de gehele Douaneorganisatie. De Brexit betekent een structurele groei van o.a. het aangiftevolume, inclusief het noodzakelijke toezicht hierop. De Brexit betekent ook
meer nieuwe klanten en toezicht en controles op nieuwe locaties zoals de
ferryterminals. De Douane bereidt zich conform Kabinetsbesluit voor op
een no deal Brexit. Het personeelsbestand wordt daarom uitgebreid met
928 fte. Dat vraagt veel van de staande organisatie. De Brexit heeft een
grote impact op het werk, het personeel en de systemen van de Douane.
Ook andere overheidspartijen, havenautoriteiten, luchthavens en het
bedrijfsleven bereiden zich voor. De totale logistieke keten van overheid
en bedrijfsleven bepaalt uiteindelijk of er verstoringen zullen optreden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

102

Om bij onvoorziene verstoringen de overgang van voor en na Brexit zo
soepel mogelijk te maken, is een crisisorganisatie binnen de Douane
beschikbaar voor een integrale aanpak.
D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Artikel 9 Douane betreft op budgettair gebied voor de begroting 2020
enkel de apparaatsbudgetten (personele en materiële uitgaven en
apparaatsontvangsten), programma-uitgaven en verplichtingen die direct
aan het dienstonderdeel Douane kunnen worden toegerekend. Overige
indirecte uitgaven die betrekking hebben op de Douane, bijvoorbeeld voor
huisvesting en ICT, worden gedaan door andere dienstonderdelen binnen
de Belastingdienst en blijven derhalve voor de begroting 2020 vermeld op
artikel 1 Belastingen. In de groeiparagraaf van de leeswijzer van deze
begroting worden de ambities op budgettair gebied toegelicht voor de
komende begrotingen.
Budgettaire gevolgen van beleid – artikel 9 Douane (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

–

413.718

440.852

442.226

440.881

437.088

437.263

Uitgaven (1) + (2)

–

413.718

440.852

442.226

440.881

437.088

437.263

–

29.790

29.981

30.487

29.948

29.948

29.948

27.848

(1) Programma-uitgaven
waarvan juridisch verplicht

Opdrachten

53,5%

–

27.590

27.881

28.387

27.848

27.848

ICT opdrachten

–

2.478

3.769

3.777

3.777

3.777

3.777

Overige opdrachten

–

25.112

24.112

24.610

24.071

24.071

24.071

Bijdrage aan agentschappen

–

2.200

2.100

2.100

2.100

2.100

2.100

Bijdrage overige agentschappen

–

2.200

2.100

2.100

2.100

2.100

2.100

(2) Apparaatsuitgaven

–

383.928

410.871

411.739

410.933

407.140

407.315

Personele uitgaven

–

381.844

404.202

404.919

404.613

403.833

404.008

Eigen personeel

–

374.634

397.079

398.448

398.142

397.875

398.050

Inhuur externen

–

7.055

6.968

6.316

6.316

5.803

5.803

Overig personeel

–

155

155

155

155

155

155

Materiële uitgaven

–

2.084

6.669

6.820

6.320

3.307

3.307

ICT

–

570

5.145

5.320

4.820

1.820

1.820

Overig

–

1.514

1.524

1.500

1.500

1.487

1.487

–

605

605

605

605

605

605

–

605

605

605

605

605

605

Ontvangsten
Apparaatsontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

103

Budgetflexibiliteit
Opdrachten
Via Europese samenwerking wordt gewerkt aan een DWU wat leidt tot
aanpassing van de douaneprocessen. Voor de correcte toepassing van de
douanewetgeving worden opdrachten gegeven om ICT-systemen aan te
passen. In de Algemene Douanewet staan de toezichtstaken en bevoegdheden uitgewerkt. Voor de uitvoering van de Algemene Douanewet geeft
Douane opdrachten voor de inkoop van Douane specifieke middelen,
bijvoorbeeld speurhonden, detectiesystemen, werktuigen, meldkamervoorzieningen en laboratoria. De post Opdrachten is naar beste
inschatting 50% juridisch verplicht. De verplichtingen worden met name
aangegaan voor detectiesystemen.
Bijdrage agentschappen
Dit betreft met name de bijdrage aan de Rijksrederij van Rijkswaterstaat
en is 100% verplicht vanuit samenwerkingsovereenkomsten.
E. Toelichting op de instrumenten
Uitgaven
Apparaatsuitgaven
Personele uitgaven
Dit betreft alle personele uitgaven inclusief externe inhuur voor de
Douane. De inhuur is onder het rijksbreed afgesproken maximum van
10%.
Materiële uitgaven
Dit betreft de materiële uitgaven van de Douane en omvat Douane
specifieke diensten, middelen en communicatie. De standaarddiensten
huisvesting en de toerusting van de ambtenaren van de Douane (telefoon,
laptop, werkplek, iPad, etc.) loopt via andere dienstonderdelen van de
Belastingdienst en deze uitgaven worden verantwoord op artikel 1
Belastingen.
F. Douanebeleid en wetgeving
Context
Nederland vormt een belangrijke schakel in de internationale handel en
logistiek met een totale internationale invoerwaarde van € 441,6 mld.42.
De dynamiek in de wereldhandel is op verschillende fronten groot. De
trendmatige groei in het goederenverkeer betekent onder andere dat de
Douane meer aangiften heeft te controleren. Dit wordt versterkt door de
enorme vlucht die e-commerce genomen heeft. Het aantal kleine
zendingen onder andere via de post en koeriersstroom blijft jaarlijks sterk
toenemen. In onderstaande twee figuren wordt de trendmatige ontwikkeling van de waarde van de Nederlandse internationale handel en het
aantal aangifteregels weergegeven.

42

Bron: CBS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

104

Ontwikkeling waarde Nederlandse internationale handel (bedragen x € 1 mln.)

550.000
500.000
450.000
400.000
350.000
300.000
250.000

Invoerwaarde
Lineair (Invoerwaarde)

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2004

2003

2002

200.000

Uitvoerwaarde
Lineair (Uitvoerwaarde)

Bron: CBS

De figuur hierboven laat de waardeontwikkeling zien van de Nederlandse
internationale handel. De figuur hieronder geeft de weerslag daarvan voor
de Douane in de vorm van de ontwikkeling van het totale volume aan
aangifteregels voor het binnenbrengen en de invoer van goederen
(import), voor douanevervoer (transit) en voor het uitvoeren en uitgaan
van goederen (export). Een aangifte kan meerdere aangifteregels
bevatten. Verschillende regels staan voor verschillende soorten goederen.
Aantal aangifteregels import, export en transit (aantallen x 1 mln.)

200
180
160
140
120
100
80
60
40
20
0
2014

2015

2016

2017

2018

Bron: Aangiftesysteem (AGS, NCTS) Douane

Algemeen
Zoals vermeld in onderdeel C gaat de Douane over de uitvoering van het
beleid binnen de door diverse opdrachtgevers gestelde kaders, niet over
het beleid zelf. De Douane voert handhavingstaken uit in opdracht van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

105

Europese Unie, het Ministerie van Financiën en de Ministeries van
Economische Zaken en Klimaat, Buitenlandse Zaken, Infrastructuur en
Waterstaat, Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Justitie en Veiligheid,
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Aan deze taken liggen Europese en nationale wet- en regelgeving ten
grondslag.
De Douane is een handhavende organisatie en ziet toe of bepaalde weten regelgeving wordt nageleefd en grijpt, indien nodig, in bij een gebrek
aan naleving of om de naleving te versterken. De Douane heeft niet alleen
de taak om specifieke douanewetten (zoals bijvoorbeeld het Douane
Wetboek van de Unie) te handhaven maar ook tal van niet-fiscale
wettelijke regelingen op het gebied van veiligheid, gezondheid, flora en
fauna, cultuur, economie en milieu.
Een van de kenmerken van het douanerecht is dat binnengebrachte
goederen op het grondgebied van de EU onder douanetoezicht blijven
zolang de goederen nog niet in het vrije verkeer van de EU zijn gebracht
en eventuele heffing van invoerrechten en belasting heeft plaatsgevonden. Dit toezichtsysteem wordt het formaliteitenstelsel genoemd. Het
formaliteitenstelsel is het middel dat de Douane gebruikt om zicht op
goederenbewegingen te houden en te bewaken. Het formaliteitenstelsel is
primair gericht op de heffing van douanerechten (invoerrechten) maar
wordt ook gebruikt voor de handhaving van niet-fiscale regels. Het
formaliteitenstelsel zet het bedrijf, dat verantwoordelijk is voor de
goederen, aan tot het vervullen van verplichtingen die de Douane
controleert.
Strategie Douane
Om de A, B en C doelen te behalen is een strategie geformuleerd. De
handhavingsstrategie is de grondslag voor de handhaving en bestaat uit
een aantal belangrijke elementen. Deze elementen zijn compliancegericht,
informatiegestuurd, risicogericht en gelaagd.
Compliance
Het beïnvloeden van compliance (regelnaleving) is een belangrijk
onderdeel van de handhavingsstrategie van de Douane. De Douane voert
zowel activiteiten uit om de compliance te bevorderen als non-compliance
tegen te gaan. De Douane zet daarvoor in de handhaving een combinatie
in van dienstverlening, toezicht en zo nodig opsporing door de FIOD of
andere opsporingsdiensten. De Douane gaat anders om met bedrijven (en
burgers) die de regels naleven dan met bedrijven die de regels niet
naleven. Daarbij heeft de Douane oog voor de verschillende oorzaken van
niet-naleving. Bedrijven die onbewust fouten maken benaderen we anders
dan bedrijven die willens en wetens de regels overtreden.
Informatiegericht
Het uitgangspunt van de handhaving is dat 100% van de vervoersmiddelen en goederen die de buitengrenzen passeert onder toezicht staat. Dit
betekent niet dat de Douane alles controleert, maar dat we van ieder
vervoermiddel dat binnenkomt of uitgaat, kunnen nagegaan of de vereiste
meldingen en aangiften zijn gedaan. Ook betekent dit dat de Douane van
iedere binnenkomende of uitgaande zending goederen over gedegen
informatie beschikt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

106

De Douane streeft naar een actuele en optimale informatiepositie over
goederenstromen, locaties, aangiften, bedrijven en burgers waarop de
Douane toezicht houdt. Deze informatie vormt de basis voor de risicobeheersing. Op basis van het zicht dat de Douane zo creëert zet de Douane
waar nodig handhavingsinterventies in zoals een fysieke of administratieve controle. Met gekoppelde systemen en slimme analyses haalt de
Douane meer kennis uit beschikbare data en verbetert zo de detectiegraad.
De Douane wil van elk vervoermiddel dat binnenkomt of uitgaat, kunnen
nagaan of de vereiste meldingen en aangiften zijn gedaan. Hiervoor wordt
informatie uit diverse bronnen verzameld, veredeld met kennis van
goederen en risico’s en geanalyseerd. Op basis daarvan stelt de Douane
selectieprofielen op. De hoeveelheid gebruikte bronnen en beschikbare
gegevens in dit proces neemt toe, en de mogelijkheden om die big data
effectief te gebruiken en verrijken ook. De Douane zet daar stevig op in.
Risicogericht
Een ander belangrijk aspect van de strategie is risicobeheersing. Gezien
de omvang van de goederenstroom, de grote hoeveelheid aangiften,
bedrijven en locaties waarop de Douane toezicht uitoefent, handhaaft de
Douane risicogericht. De Douane maakt een inschatting waar de grootste
risico’s zich voordoen en zet daar handhavingsinterventies in. Op die
manier maakt de Douane verantwoorde keuzes in de handhaving.
De Douane heeft allereerst oog voor het risico op een gebrek aan
compliance door bedrijven en burgers. Daar waar we de grootste risico’s
op niet-naleving lopen, zet de Douane gerichte handhavingsinterventies in
om de kans op en de impact van niet-naleving te verkleinen. Deze
interventies zijn gericht op het gedrag van bedrijven en burgers, zoals het
bevorderen van het indienen van juiste aangiftes door bedrijven of het
uitleggen van de regels aan reizigers.
De Douane richt zich ook op de risico’s die kunnen ontstaan wanneer er
onvoldoende zicht is op bijvoorbeeld goederenbewegingen en
compliance van bedrijven. De Douane voert onder andere controles en
analyses uit om een beeld van de situatie te vormen. Op basis van dat
beeld kan de Douane besluiten tot ingrijpen (zie ook «Informatiegericht»).
Ook ontstaan risico’s wanneer de Douane ongewenste of onveilige
goederen onvoldoende stopt. Om deze risico’s te verkleinen optimaliseert
de Douane risicoselecties en -profielen gericht op het stoppen van
gevaarlijke en ongewenste goederen.
De Douane streeft naar een optimale balans in de handhaving tussen het
uitvoeren van controles en het faciliteren van de handel. De grensoverschrijding van goederen benut de Douane om toezicht uit te oefenen maar
wil de Douane niet laten leiden tot te veel logistiek en administratief
oponthoud. Met bijvoorbeeld het Overleg Douane Bedrijfsleven43 en het
Bewijs van Goede Dienst heeft de Douane hier aandacht voor. Wanneer
een te grote inbreuk ontstaat op reguliere handelsstromen zoekt de
Douane naar maatregelen om de negatieve gevolgen van toezicht te
verminderen.

43

Dat tevens fungeert als het National Trade Facilitation Committee.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

107

Gelaagd
De Douane kent meerdere handhavingsactiviteiten die elkaar aanvullen en
versterken. Het gaat om activiteiten van dienstverlening, toezicht tot
opsporing. Voorbeelden van deze activiteiten zijn scan-, fysieke en
administratieve controles maar ook aangiftebehandeling en vergunningverlening. De Douane heeft een handhavingsvisie «Grensverleggend»44.
In deze visie worden drie goederenstromen onderkend – groen, geel en
blauw – met een eigen handhavingsmix.
In de visie Grensverleggend komen de bovengenoemde elementen zoals
risicogericht, compliancegericht en informatiegestuurd terug. De
uitwerking van deze visie vindt geleidelijk plaats. Daarbij bestaat de
groene stroom uit bekende, betrouwbare bedrijven, waarbij de Douane
waarnemingen – liefst buiten het logistieke proces – uitvoert om de
juistheid van het handelen te toetsen. De gele stroom bestaat uit
betrouwbare ketens en complete goederenketens die veilig worden
bevonden. De blauwe stroom bestaat uit onbekende en overige bedrijven
waarbij de controle plaatsvindt in de logistieke stroom, aan de grens, op
basis van risicoanalyse en -detectie.
De Douane differentieert in de handhaving in deze lagen. Zo geeft de
Douane invulling aan een gepaste handhaving voor iedere marktpartij
binnen de wettelijke kaders van het Douane Wetboek van de Unie.
Kortom: minder en minder ingrijpende interventies in de logistiek bij
betrouwbare bedrijven en meer controles bij onbekende en overige
ondernemers. Door het hanteren van deze handhavingsaanpak controleren we meer in de actualiteit.
De Douane maakt optimaal gebruik van technologische middelen die de
logistiek zo min mogelijk hinderen. In de uitwerking van de visie Grensverleggend spelen autodetectie van data en goederen een belangrijke rol.
De Douane kent ook de gelaagde handhaving met als aangrijpingspunt
bedrijven, aangiften of locaties. Hierbij versterkt de handhaving op basis
van deze verschillende aangrijpingspunten elkaar. De Douane steunt op
de beheersingsmechanismen van bedrijven met een vergunning. Daarbij
toetst de Douane cyclisch de werking van deze beheersingsmaatregelen.
De Douane bevordert de kwaliteit van de aangiften zowel via geautomatiseerde checks als via fysieke en administratieve controles. De Douane
houdt toezicht op specifieke locaties zoals havengebieden of de
kuststrook. Daarbij wordt onder andere gebruik gemaakt van cameratoezicht.

44

Zie de volgende link voor de handhavingsvisie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

108

4. NIET-BELEIDSARTIKELEN
Artikel 8 Apparaat kerndepartement
A. Apparaatsuitgaven kerndepartement/Tabel Budgettaire
gevolgen
Op dit artikel staan alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten
van het Ministerie van Financiën met uitzondering van de Belastingdienst
(zie artikel 1) en de Douane (zie artikel 9). Het omvat de verplichtingen en
uitgaven voor ambtelijk personeel inclusief personele exploitatie, inhuur
externen en materieel (waaronder huisvesting en ICT) voor het kerndepartement.
Budgettaire gevolgen – artikel 8 Apparaat kerndepartement (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

233.545

267.714

266.049

265.322

262.991

262.220

264.088

Uitgaven

234.326

267.714

266.049

265.322

262.991

262.220

264.088

Personeel kerndepartement

162.798

184.317

184.300

183.198

181.020

180.248

182.002

waarvan: Eigen personeel

150.495

173.313

175.027

174.817

172.639

171.867

173.621

waarvan: Inhuur externen

11.433

10.498

8.767

7.875

7.875

7.875

7.875

waarvan: Overig personeel

870

506

506

506

506

506

506

71.528

83.397

81.749

82.124

81.971

81.972

82.086

waarvan: ICT

10.188

12.325

12.743

13.063

13.063

13.063

13.163

waarvan: bijdrage aan SSO’s

37.559

39.877

39.208

39.242

39.242

39.242

39.242

waarvan: overig materieel

23.782

31.195

29.798

29.819

29.666

29.667

29.681

45.567

53.468

51.837

51.837

51.837

51.837

51.837

Materieel kerndepartement

Ontvangsten

Uitgaven (en verplichtingen)
Personeel kerndepartement
Dit betreft alle personele uitgaven inclusief externe inhuur voor het
kerndepartement.
Materieel kerndepartement
Dit betreft de materiële uitgaven van het kerndepartement en omvat
onder andere zaken zoals bijdragen aan Shared Services Organisaties
(SSO’s), ICT, diensten op het gebied van catering, vervoer en uitgaven
voor premies van het omslagstelsel Rijk. Onder ICT vallen de uitgaven aan
de aanschaf, beheer- en onderhoudskosten van hardware, software en
programmatuur, uitgaven voor de aanleg, beheer en onderhoud van
infrastructuur en uitgaven voor de aan externe partijen uitbestede
ICT-dienstverlening.
De structurele uitgaven zoals onderhoud en licenties zijn overgedragen
aan het Shared Service Center-ICT (SSC-ICT). De bijdrage aan Shared
Service Organisaties betreft onder andere huisvesting (Rijksvastgoedbedrijf), ICT, het Financieel Diensten Centrum, bedrijfszorg en beveiliging.
Onder overig materieel vallen onder andere het omslagstelsel Rijkswa-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

109

genpark (BSA), Coördinatie Commissie Onderzoek (CCO) en Domeinen
Roerende Zaken (DRZ).
Ontvangsten
Deze post betreft voornamelijk ontvangsten vanuit DRZ en de Auditdienst
Rijk (ADR), ontvangsten van departementen voor het omslagstelsel Rijk en
ontvangsten voor de verhuur van interne huisvesting.
B. Totaaloverzicht apparaatsuitgaven Ministerie van Financiën
Onderstaande tabel geeft de totale apparaatsuitgaven voor het Ministerie
van Financiën weer. Dit betreft de apparaatsuitgaven voor het kerndepartement, de Belastingdienst, de Douane en de ZBO’s en RWT’s.
Voor de Waarderingskamer, de AFM en DNB wordt de volledige
overheidsbijdrage gebruikt voor apparaat. Met ingang van 2015 is de
overheidsbijdrage voor het financieel toezicht in Nederland afgeschaft,
conform kabinetsbesluit. De AFM en DNB ontvangen hier dus geen
overheidsbijdrage meer voor. Wel ontvangen ze nog een bijdrage voor
enkele specifieke werkzaamheden, zoals toezicht op de BES-eilanden.
Totale apparaatsuitgaven Ministerie van Financiën (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Totaal apparaatsuitgaven
Ministerie van Financiën

3.211.376

3.153.129

3.137.678

2.947.258

2.913.420

2.860.917

2.864.046

Totaal departement

3.199.656

3.140.486

3.125.950

2.935.730

2.901.899

2.849.379

2.852.508

Kerndepartement

234.326

267.714

266.049

265.322

262.991

262.220

264.088

Belastingdienst

2.965.330

2.488.844

2.449.030

2.258.669

2.227.975

2.180.019

2.181.105

Douane

n.v.t.

383.928

410.871

411.739

410.933

407.140

407.315

Totaal apparaatskosten ZBO’s en
RWT’s

11.720

12.643

11.728

11.528

11.521

11.538

11.538

Waarderingskamer

1.887

1.953

1.953

1.953

1.953

1.953

1.953

AFM

361

605

505

505

505

505

505

DNB

4.472

5.315

4.270

4.070

4.063

4.080

4.080

NLFI

5.000

4.770

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

C. Apparaatsuitgaven kerndepartement per directoraat-generaal
In onderstaande tabel worden de apparaatsuitgaven van het kerndepartement per directoraat-generaal (DG) uitgesplitst. De apparaatsuitgaven
van het DG Belastingdienst worden verantwoord op artikel 1 Belastingen
en artikel 9 Douane.
Apparaatsuitgaven kerndepartement per DG (bedragen x € 1.000)
Directoraat-generaal

2020

Totaal kerndepartement

266.049

Generale Thesaurie

24.883

DG Rijksbegroting

25.606

SG/pSG-cluster

198.108

DG Fiscale Zaken

17.452

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

110

Artikel 10 Nog onverdeeld
A. Tabel Budgettaire gevolgen
Budgettaire gevolgen – artikel 10 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

0

11.567

180.362

76.929

116.216

89.325

75.778

Uitgaven

0

1.522

175.432

76.971

107.365

89.325

75.778

Programma onvoorzien

0

0

33.210

27.772

26.791

17.500

17.242

Apparaat onvoorzien

0

1.522

25.580

38.532

63.174

59.068

48.383

Loonbijstelling

0

0

103.731

1.407

7.727

3.421

3.421

Prijsbijstelling

0

0

12.911

9.260

9.673

9.336

6.732

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

Toelichting
Vanuit dit artikel wordt de bij eerste suppletoire begroting 2019 toegekende loon- en prijsbijstelling naar de beleids- en apparaatsartikelen
overgeboekt. Bij Voorjaarsnota 2019 heeft het kabinet extra geld
beschikbaar gesteld voor de aanpak van fraude, witwassen en ondermijning. Deze middelen worden nu overgeboekt naar artikel 1 Belastingen, artikel 9 Douane en begrotingshoofdstuk VI (Justitie en Veiligheid).
Voorts staan op dit artikel middelen gereserveerd voor de uitvoeringskosten van fiscale maatregelen en voor Invest-NL. Dit artikel is tevens
bedoeld om eventuele onzekere ontwikkelingen binnen de begroting van
Financiën op te vangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

111

5. BELEIDSARTIKELEN (NATIONALE SCHULD)
Artikel 11 Financiering staatsschuld
A. Algemene doelstelling
Schuldfinanciering tegen zo laag mogelijke kosten onder acceptabel risico
voor de begroting.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Financiën is verantwoordelijk voor de financiering van de
staatsschuld. Het doel is om de schuld tegen zo laag mogelijke kosten met
een acceptabel risico voor de begroting te financieren. De wettelijke basis
voor deze uitvoerende rol is geregeld in de Comptabiliteitswet 201645. Het
Agentschap van de Generale Thesaurie van het Ministerie van Financiën
is namens de Minister van Financiën verantwoordelijk voor de financiering van de staatsschuld.
De doelstelling van artikel 11 sluit aan bij de internationaal geaccepteerde
uitgangspunten voor schuldmanagement, zoals verwoord door het
Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank in de «Revised
Guidelines for Public Debt Management»46. Voor de uitvoering van de
schuldfinanciering wordt steeds voor een aantal jaren een beleidskader
vastgesteld dat is gebaseerd op twee belangrijke pijlers: het financieringsbeleid en het renterisicokader.
Het financieringsbeleid dient er vooral toe het (her)financieringsrisico en
het liquiditeitsrisico te beheersen en mitigeren. Het bestaat uit de regels
en randvoorwaarden die het Agentschap hanteert bij het gebruik van
financiële instrumenten voor het financieren van de staatsschuld. Zo valt
niet alleen de keuze voor de schuldinstrumenten en de looptijd hieronder,
maar bijvoorbeeld ook de communicatie naar investeerders. Drie
kernwaarden staan centraal in het financieringsbeleid: consistentie,
transparantie en liquiditeit. Binnen de kernwaarden probeert het Agentschap zo flexibel mogelijk te zijn bij de uitgifte van nieuwe leningen, om
bijvoorbeeld veranderingen in de financieringsbehoefte gedurende het
jaar op te kunnen vangen.
Het renterisicokader heeft als belangrijkste doel het beheersen van het
renterisico; het risico dat de rentelasten op de staatsschuld stijgen door
veranderingen in de rente. Gemiddeld genomen geldt dat hoe langer de
looptijd van een lening, hoe lager het risico voor de begroting. Immers, bij
gemiddeld langere financiering is het gedeelte van de staatsschuld dat
jaarlijks opnieuw gefinancierd moet worden, en waarvoor dus de rente
opnieuw moet worden vastgesteld, lager. Hierdoor werken tegenvallende
renteontwikkelingen minder snel door in de rentelasten. Echter, hoe
langer de looptijd van een financieringsinstrument, hoe hoger over het
algemeen de rentekosten zijn. Er zal daarom steeds een optimale
afweging gezocht moeten worden tussen kosten en risico. Welk risiconiveau daarbij acceptabel is, hangt af van de risicopreferentie.
Naast bovengenoemde risico’s en kernwaarden houdt het Agentschap bij
het opstellen van het beleidskader verder nog rekening met onder andere
valutarisico, kredietrisico (tegenpartijrisico) en operationele risico’s.
45
46

Stb. 2017, 139.
IMF Revised guidelines for public dept management, april 2014. Zie https://www.imf.org/
external/np/pp/eng/2014/040114.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

112

Voor de nadere invulling van de schuldfinanciering wordt op basis van het
beleidskader jaarlijks in december het financieringsplan gepubliceerd, in
de zogeheten Outlook47. Daarin wordt aangegeven wat in het komende
kalenderjaar de verwachte financieringsomvang is en hoe het Agentschap
de schuldfinanciering zal uitvoeren. De omvang van de kapitaalmarktfinanciering ligt dan (binnen een bepaalde bandbreedte) voor een jaar vast.
Schommelingen in de financieringsbehoefte worden vervolgens
opgevangen op de geldmarkt. Deze werkwijze maakt de schuldfinanciering consistent en transparant en draagt daarmee bij aan het
betrouwbare imago van de Nederlandse Staat op de financiële markten.
Prestatie-indicatoren en kengetallen
Op basis van de beleidsevaluatie uit 2015 zijn in het beleidskader voor de
periode 2016–2019 twee indicatoren geïntroduceerd. Dit zijn de gemiddelde looptijd van de schuld- en swapportefeuille en het renterisicobedrag
(RRB). Zoals eerder toegelicht, zegt de looptijd iets over de afruil tussen
kosten en risico op de langere termijn. Het RRB is het deel van de schulden swapportefeuille waarover binnen 12 maanden de rente opnieuw
vastgesteld moet worden, uitgedrukt als percentage van de schuld. Het
RRB zegt daarmee iets over het renterisico op de korte termijn.
Naar verwachting zullen deze indicatoren voor de periode 2020–2023
gehandhaafd blijven, maar dit is afhankelijk van de uitkomsten van de
herijking van het beleidskader. Deze herijking vindt plaats in de tweede
helft van 2019. Daarom worden de indicatoren nu niet opgenomen in deze
begroting. In de herijking van het beleidskader zullen deze twee en/of
andere indicatoren, inclusief bijbehorende streefwaarden, worden
vastgesteld.
C. Beleidswijzigingen
Het beleidskader voor de financiering van de staatsschuld geldt steeds
voor een aantal jaren. Het huidige kader geldt voor de periode 2016–2019
en is in 2019 onderwerp van de beleidsdoorlichting artikel 11. Op basis
van de bevindingen en aanbevelingen wordt het beleidskader voor
komende periode (2020–2023) opgesteld. Het rapport van de beleidsevaluatie en de herijking worden eind 2019 aan de Tweede Kamer aangeboden.
In 2019 heeft het Agentschap voor de eerste keer een groene obligatie
uitgegeven, waarmee € 5,98 mld. is opgehaald. Uiterlijk in 2020 zal
middels één of meer heropeningen van deze lening het uitstaande volume
van deze obligatie verder worden aangevuld. De Nederlandse Staat wil
hiermee het goede voorbeeld geven en de totstandkoming en groei van
een groene kapitaalmarkt in Nederland ondersteunen. Daarnaast is er een
sterke marktvraag naar groene obligaties, in het bijzonder vanuit
Nederlandse pensioenfondsen. Eén van de voorwaarden die wordt
gesteld aan het uitgeven van een groene obligatie is dat achteraf aan de
investeerders verantwoording wordt afgelegd over de besteding van de
aangetrokken middelen en over het behalen van de beoogde impact van
de groene uitgaven. Het Agentschap gaat rapportages in samenwerking
met de betrokken ministeries opzetten.

47

Kamerstukken II 2018–2019, 35 000, nr. 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

113

D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid – artikel 11 Financiering staatsschuld (bedragen x € 1 mln.)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

45.831

35.502

35.171

21.383

35.615

36.039

35.174

Uitgaven

45.831

35.502

35.171

21.383

35.615

36.039

35.174

waarvan juridisch verplicht

99,95%

Rente

6.289

5.617

5.115

4.822

4.885

4.320

4.441

Rentelasten vaste schuld

6.236

5.617

5.115

4.822

4.829

4.158

4.279

Rentelasten vlottende schuld

0

0

0

0

56

162

162

Voortijdige beëindiging schuld

53

0

0

0

0

0

0

Leningen

39.533

29.868

30.039

16.544

30.713

31.702

30.716

Aflossing vaste schuld

39.533

29.868

30.039

16.544

30.713

31.702

30.716

Mutatie vlottende schuld

0

0

0

0

0

0

0

Opdrachten

9

17

17

17

17

17

17

Overige kosten

9

17

17

17

17

17

17

Ontvangsten

32.539

22.485

30.015

21.296

36.831

37.371

39.616

Rente

4.762

1.337

1.375

1.397

1.173

724

510

0

0

0

0

0

0

0

Rentebaten vlottende schuld

224

245

301

72

30

30

30

Voortijdige beëindiging schuld

0

0

0

0

0

0

0

Rente derivaten lang

1.202

1.092

1.074

1.325

1.143

694

480

Rente derivaten kort

1

0

0

0

0

0

0

Voortijdige beëindiging derivaten

3.335

0

0

0

0

0

0

Leningen

27.777

21.148

28.640

19.899

35.658

36.647

39.106

Uitgifte vaste schuld

23.637

21.000

28.640

19.899

35.658

36.647

39.106

Mutatie vlottende schuld

4.140

148

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Rentebaten vaste schuld

Overige baten

Budgetflexibiliteit
De beleidsmatige ontvangsten en uitgaven met betrekking tot de
algemene doelstelling bestaan uit renteontvangsten en -betalingen als
gevolg van transacties op de geldmarkt en de kapitaalmarkt. Omdat de
verplichtingen voornamelijk voortvloeien uit de in het verleden
opgebouwde schuld is de budgetflexibiliteit voor dit artikel zeer gering. De
uitgaven zijn voor 99,95% als juridisch verplicht aan te merken. Enkele
overige kosten (€ 17 mln.), zoals advieskosten en drukkosten, zijn niet
juridisch verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

114

Aangezien de (betalings)verplichtingen van de aangegane staatsschuld
voortvloeien uit beleids- en bedrijfsvoeringsuitgaven die ten laste van
andere begrotingen komen, heeft een verplichtingenbenadering (als
begrotingsstelsel) voor de begroting van Nationale Schuld noch uit het
oogpunt van budgettaire beheersing, noch uit het oogpunt van budgetrecht meerwaarde ten opzichte van het kasstelsel. Om die reden is in de
Comptabiliteitswet 2016 bepaald dat voor de uitgaven ten laste van de
begroting van Nationale Schuld de verplichtingen in een jaar gelijk
gesteld mogen worden aan de uitgaven in dat jaar.
E. Toelichting op de instrumenten
Uitgaven en ontvangsten
Rente
Rentelasten en -baten vaste schuld
Onder vaste schuld wordt schuld met een oorspronkelijke looptijd langer
dan een jaar verstaan. De vaste schuld bestaat voornamelijk uit Nederlandse staatsleningen (Dutch State Loans, DSL’s), waarvoor de rentekosten voor een groot deel vastliggen. Deze rentekosten zijn grotendeels
het gevolg van de tekortontwikkeling en schuldopbouw uit het verleden,
en van de keuzes die toen gemaakt zijn in het financieringsbeleid en het
risicomanagement.
Rentelasten en -baten vlottende schuld
Onder vlottende schuld wordt schuld verstaan met een oorspronkelijke
looptijd korter dan één jaar. Deze schuld bestaat voor het grootste deel uit
schatkistpapier met een looptijd van 3 tot 6 maanden (Dutch Treasury
Certificates, DTC’s) en Commercial Paper48 (CP) meestal met een looptijd
tussen een week en drie maanden. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om
tijdelijk overtollige middelen als gevolg van een positief kassaldo uit te
zetten op de geldmarkt. Onder normale omstandigheden, bij positieve
rentestanden, wordt op de kortlopende leningen rente betaald, en op de
uitgezette middelen rente ontvangen. Echter, door de negatieve rente op
de geldmarkt is het nu andersom. Om die reden wordt de raming van de
rente vlottende schuld voor de jaren 2019–2021 gesaldeerd weergegeven
bij de rentebaten. Verder vallen ook de rentebaten over de overgenomen
leningen aan ABN AMRO (voorheen Fortis Bank Nederland) onder deze
rubriek.
Uitgaven en ontvangsten voortijdige beëindiging schuld
Uit cashmanagementoverwegingen kunnen DSL’s ingekocht worden. Op
die manier kunnen grote pieken in de aflossingen worden verkleind en
kunnen aflosmomenten worden gekozen die beter aansluiten bij het
kasbeheer. Het gaat hier alleen om DSL’s die op het moment van inkoop in
de komende 24-maands periode afgelost zouden worden. Het verschil
tussen het nominale bedrag dat wordt ingekocht en het bedrag dat
daarvoor wordt betaald, wordt tot de rentelasten of rentebaten gerekend.
Voortijdige beëindigingen zijn niet EMU-saldorelevant, omdat zij als een
financiële transactie worden beschouwd.

48

CP is een geldmarktinstrument dat wordt uitgegeven en verhandeld op discontobasis. CP kent
flexibele uitgiftemomenten en looptijden. Bovendien bestaat de mogelijkheid CP uit te geven
in vreemde valuta. CP is een aanvulling op het DTC-programma voor wat betreft schuldbewijzen met kortere looptijden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

115

Uitgaven en ontvangsten derivaten lang
Binnen het renterisicokader is een streefwaarde gedefinieerd voor de
gemiddelde looptijd van de schuldportefeuille en een maximale waarde
voor het RRB. Rentederivaten worden gebruikt om op deze waarden bij te
sturen. Op deze derivaten wordt zowel rente ontvangen als betaald.
Wanneer er per saldo rente betaald respectievelijk ontvangen wordt,
wordt dit tot de rentelasten respectievelijk rentebaten derivaten gerekend.
In 2020 zijn voor de renteswaps rentebaten voorzien. Deze rentebaten
tellen sinds de overgang naar nieuwe Europese boekhoudregels in
september 2014 niet meer mee in de bepaling van het EMU-saldo. Zij
hebben wel effect op de EMU-schuld.
Uitgaven en ontvangsten derivaten kort
De Staat geeft kortlopend schuldpapier uit met looptijden variërend van
enkele dagen tot maximaal 12 maanden. Op basis van evaluaties is
bepaald dat het optimaal is om de geldmarkt te financieren tegen
daggeldtarief. Daartoe worden Eonia-swaps afgesloten. Eonia is de
afkorting van Euro Overnight Index Average. Eonia is het eendaags
interbancaire rentetarief voor het eurogebied. Ook hier geldt dat het saldo
van de rentebaten en -lasten wordt weergegeven.
Uitgaven en ontvangsten voortijdige beëindiging derivaten
Uit overwegingen van risicomanagement kan besloten worden om
renteswaps met een positieve marktwaarde voortijdig te beëindigen. Bij
het voortijdig beëindigen van een renteswap wordt de netto contante
waarde van alle toekomstige rentestromen in één keer ontvangen. Deze
rentestromen tellen sinds de overgang naar nieuwe Europese boekhoudregels in september 2014 niet meer mee in de bepaling van het
EMU-saldo. Zij hebben wel effect op de EMU-schuld. De opbrengsten uit
voortijdige beëindiging van swaps worden niet geraamd omdat van
tevoren niet bekend is in welke mate van dit instrument gebruik wordt
gemaakt.
Leningen
Aflossing vaste schuld
Ieder jaar wordt een deel van de vaste schuld afgelost omdat het einde
van de looptijd van leningen wordt bereikt. Daarnaast kan vanuit
cashmanagementoverwegingen besloten worden DSL’s deels vervroegd
af te lossen.
Uitgifte vaste schuld en mutatie geldmarkt
De raming van de uitgifte van vaste schuld is gebaseerd op de jaarlijkse
financieringsbehoefte. Deze bestaat uit de omvang van de af te lossen
vaste schuld, de uitstaande schuld op de geldmarkt van het jaar ervoor en
de raming voor het kassaldo van de rijksoverheid. Voor toekomstige jaren
wordt verondersteld dat de uitstaande schuld op de geldmarkt gelijk blijft
en het resterende deel van de financieringsbehoefte op de kapitaalmarkt
wordt gedekt door de uitgifte van DSL’s. In deze veronderstelling muteert
de geldmarkt niet, maar blijft gelijk. De verwachte verhouding tussen
financiering op de geldmarkt en financiering op de kapitaalmarkt wordt
bekend gemaakt bij de publicatie van het financieringsplan staatsschuld
2020 in december 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

116

Opdrachten
Overige kosten
Het leeuwendeel van de overige kosten bestaat uit provisiekosten voor de
Primary Dealers. De Nederlandse Staat maakt gebruik van een stelsel van
momenteel 13 banken (de Primary Dealers en Single Market Specialist)
voor de distributie en promotie van Nederlandse staatsleningen. De
Primary Dealers verplichten zich onder andere om DSL’s af te nemen, te
verspreiden en te promoten. Tot de verplichtingen behoren ook een
maandelijkse rapportage over de verrichte activiteiten op de secundaire
markt en het quoteren van prijzen voor DSL’s en DTC’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

117

Artikel 12 Kasbeheer
A. Algemene doelstelling
Optimaal kasbeheer van het Rijk en van de instellingen die aan de
schatkist zijn gelieerd.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Financiën is verantwoordelijk voor het beheer van
publieke middelen en de bijbehorende geldstromen. Het doel is te zorgen
voor een doelmatig en risicoarm kasbeheer van het Rijk en de deelnemers
aan het schatkistbankieren, en een reductie van de EMU-schuld. De
wettelijke basis is geregeld in de Comptabiliteitswet 201649, nader
uitgewerkt in de Regeling schatkistbankieren RWT’s en andere rechtspersonen50 (voor RWT’s), de Wet financiering decentrale overheden51 (voor
decentrale overheden), de Wet financiering sociale verzekeringen52 en de
Zorgverzekeringswet53 (voor sociale fondsen) en de Regeling Agentschappen54 (voor agentschappen).
Het kasbeheer is onder te verdelen in het schatkistbankieren en het
betalingsverkeer van het Rijk.
Bij schatkistbankieren heeft de Minister van Financiën een beleidsmatige
en uitvoerende rol. De uitvoering van het schatkistbankieren is belegd bij
het Agentschap van de Generale Thesaurie. Schatkistbankieren houdt in
dat deelnemers hun middelen aanhouden bij het Ministerie van Financiën
(de schatkist) en niet langer bij private partijen buiten de schatkist.
Publieke middelen verlaten de schatkist niet eerder dan noodzakelijk is
voor de uitvoering van de publieke taak. Door het samenbrengen van de
financieringsbehoefte en de overtollige middelen binnen de collectieve
sector wordt de balans van de overheid zo kort mogelijk gehouden. Onder
voorwaarden kunnen sommige categorieën deelnemers binnen het
schatkistbankieren ook leningen krijgen.
Het betalingsverkeer van het Rijk wordt door commerciële banken
uitgevoerd. Periodiek wordt hiertoe het betalingsverkeer, dat verdeeld is
over vier percelen, aanbesteed. Het Ministerie van Financiën coördineert
deze aanbestedingen. Door de aanbesteding worden banken geprikkeld
om hun diensten tegen een zo gunstig mogelijke prijs-kwaliteitverhouding
aan te bieden.
Prestatie-indicatoren en kengetallen
Voor het schatkistbankieren zijn nog geen prestatie-indicatoren gedefinieerd. Het Agentschap onderschrijft dat een goede indicator van nut kan
zijn bij het bepalen of beleid doeltreffend en doelmatig is uitgevoerd. Er
wordt daarom nagedacht over de ontwikkeling van een zinvolle indicator,
inclusief bijbehorende norm of streefwaarde. Behalve het definiëren van
een goede indicator moet ook worden nagedacht over het ontsluiten van
betrouwbare data voor de verantwoording. De ontwikkelingen op dit
terrein zijn nog niet ver genoeg om reeds in de begroting van 2020 een
goede prestatie-indicator op te nemen. Naar verwachting zal dit in de
begroting van 2021 wel het geval zijn. Wel kent het schatkistbankieren een
49

Stb. 2017, 139.
Stcrt. 2017, 69130.
Stb. 2013, 530.
52
Stb. 2005, 36.
53
Stb. 2005, 358.
54
Stcrt. 2012, 20668.
50
51

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

118

aantal kengetallen die laten zien hoeveel deelnemers er zijn, wat de
omvang is van de aangehouden en uitgeleende middelen én wat de
bijdrage was aan het reduceren van de EMU-schuld. De EMU-schuld
bestaat uit alle schulden van de collectieve sector aan instellingen buiten
de overheid. Doordat de deelnemers aan het schatkistbankieren hun
overtollige middelen bij het Rijk aanhouden, hoeft het Rijk minder te
lenen. Het gevolg is dat de omvang van de totale extern uitstaande schuld
van de hele collectieve sector daalt en daardoor de EMU-schuld afneemt.
Deelnemers en omvang middelen (ultimo 2018)
Aantal deelnemers Overtollige middelen
Verstrekte leningen
in rekening-courant
en roodstand
en deposito (bedragen x € 1 mld.)
(bedragen x € 1 mld.)
Agentschappen

34

2,5

RWT’s en derden

228

8,0

4,2

Sociale fondsen

3

3,8

12,4

Decentrale overheden
Totaal

766

8,8

1.031

23,1

6,6

23,2

EMU-schuldreductie (ultimo 2018)
In miljarden euro

€ 23,1 mld.

In procenten bbp

3,0%

C. Beleidswijzigingen
In 2018 heeft een beleidsdoorlichting van het schatkistbankieren plaatsgevonden. Het rapport, inclusief de kabinetsreactie, is medio 2019 aan de
Tweede Kamer aangeboden55. De beleidsevaluatie heeft geen aanleiding
gegeven voor beleidswijzigingen.
Daarnaast heeft begin 2019 een debat plaatsgevonden over het faciliteren
van witwassen door Nederlandse banken. Naar aanleiding hiervan is
besloten om aanvullende uitsluitingsgronden op te nemen bij toekomstige aanbestedingen56. Meer specifiek betekent dit dat de facultatieve
uitsluitingsgrond «ernstige beroepsfout» bij toekomstige aanbestedingen
van het betalingsverkeer nader zal worden uitgewerkt. In 2019 worden de
aanbestedingsprocedures voor het betalingsverkeer van departementen
en diensten én die voor payments service providers (e-betalen) opnieuw
opgestart. De aanbestedingen zullen in 2020 worden afgerond.

55
56

Kamerstukken II 2018–2019, 31 935, nr. 53.
Kamerstukken II 2018–2019, 26 485, nr. 305.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

119

D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid – artikel 12 Kasbeheer (bedragen x € 1 mln.)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

2.951

1.632

1.531

1.552

1.650

1.781

1.796

Uitgaven

2.951

1.632

1.531

1.552

1.650

1.781

1.796

waarvan juridisch verplicht

Rente

100%

31

32

31

52

150

281

296

Rentelasten

31

32

31

52

150

281

296

Uitgaven bij voortijdige
beëindiging (hoofdsom)

0

0

0

0

0

0

0

Leningen

2.213

1.600

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

Verstrekte leningen

2.213

1.600

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

Mutaties in rekening-courant
en deposito’s

708

0

0

0

0

0

0

Agentschappen

0

0

0

0

0

0

0

RWT’s en derden

0

0

0

0

0

0

0

Sociale fondsen

0

0

0

0

0

0

0

708

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

10.747

10.706

7.771

9.128

5.759

5.394

4.405

Rente

120

108

99

89

95

103

113

118

108

99

89

95

103

113

2

0

0

0

0

0

0

Decentrale overheden

Rentebaten
Ontvangsten bij
voortijdige beëindiging

Leningen

2.126

1.195

1.347

978

1.229

990

1.088

Ontvangen aflossingen

2.126

1.195

1.347

978

1.229

990

1.088

Mutaties in rekening-courant
en deposito’s

8.501

9.403

6.325

8.061

4.435

4.301

3.203

Agentschappen

209

0

0

0

0

0

0

RWT’s en derden

2.015

0

0

0

0

0

0

Sociale fondsen

6.277

8.303

6.325

8.061

4.435

4.301

3.203

0

1.100

0

0

0

0

0

Decentrale overheden

Budgetflexibiliteit
De uitgaven en ontvangsten op dit artikel zijn voor 100% als juridisch
verplicht aan te merken. Alle rentelasten en rentebaten zijn juridisch
verplicht omdat deze volgen uit de leningen, deposito’s en rekeningcouranttegoeden die deelnemers bij de schatkist aanhouden. De andere
uitgaven en ontvangsten volgen ook uit de toename of afname van de
middelen die door deelnemers in de schatkist worden aangehouden of uit
de schatkist worden geleend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

120

E. Toelichting op de instrumenten
Uitgaven en ontvangsten
De totale uitgaven en ontvangsten zijn opgebouwd uit drie onderdelen:
rente, leningen, en mutaties in rekening-courant en deposito.
Rente
Onder de rentelasten vallen de rentebetalingen van het Rijk aan de
deelnemers van schatkistbankieren. Deelnemers ontvangen rente over
een positief saldo op hun rekening-courant en op de deposito’s die ze bij
de schatkist hebben geplaatst. De rentebaten bestaan uit de door
deelnemers aan het Rijk betaalde rente op leningen en op roodstanden in
de rekening-courant. De verwachte rentelasten zijn in 2020 lager dan de
verwachte rentebaten. Dit komt door de lage rentestand, waardoor de
Staat weinig betaalt op positieve saldi. Leningen hebben langere
looptijden met bijbehorende hogere rentes waardoor de rentebaten in
2020 hoger zijn dan de rentelasten. In de jaren na 2020 zullen de rentelasten een aanzienlijke stijging gaan vertonen. Dit komt ten eerste omdat
de saldi van de sociale fondsen naar verwachting de komende jaren gaan
toenemen. Ten tweede laat de middellangetermijnraming van het CPB in
de jaren na 2020 hogere rentepercentages zien dan in de jaren 2019 en
2020. De door het CPB geraamde rentepercentages worden gebruikt voor
de raming van de rentelasten.
Leningen
De posten verstrekte leningen en ontvangen aflossingen geven de
geraamde uitgifte van nieuwe leningen (uitgave voor het Rijk) en de
aflossingen op eerder afgesloten leningen (ontvangst voor het Rijk) weer.
Als leningen voortijdig worden beëindigd dan worden deze afgelost tegen
de marktwaarde van de lening op dat moment of een boetebedrag.
Hierdoor kan gedurende het jaar een extra uitgave of ontvangst voor het
Rijk ontstaan. Deze worden geboekt als uitgaven of ontvangsten bij
voortijdige beëindiging.
Mutaties in rekening-courant en deposito’s
De posten toename en afname saldi in rekening-courant57 en deposito’s58
geven het bedrag weer dat naar verwachting door alle deelnemers in de
schatkist wordt gestort (ontvangst voor het Rijk) of juist wordt
opgenomen (uitgave voor het Rijk). Voor 2020 wordt een instroom van
middelen, en dus inkomsten voor het Rijk, van € 6,3 mld. geraamd. Deze
instroom wordt veroorzaakt doordat de sociale fondsen meer inkomsten
dan uitgaven hebben.

57

Een rekening waarop de bij- en afschrijvingen van de bankrekening(en) en de betalingen/
ontvangsten van deposito’s en eventuele leningen plaatsvinden en het geeft daarmee de
onderlinge financiële verhouding weer tussen de deelnemer van het schatkistbankieren en het
Ministerie van Financiën.
58
Een deposito is geld dat door een deelnemer van schatkistbankieren tegen een vaste
rentevergoeding en voor een bepaalde looptijd wordt vastgezet. De looptijd van een deposito
kan variëren van een dag tot meerdere jaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

121

6. BIJLAGEN
BIJLAGE 1: ZELFSTANDIGE BESTUURSORGANEN EN RECHTSPERSONEN MET EEN WETTELIJKE TAAK
Overzicht Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en Zelfstandige Bestuursorganen (vallend onder het Ministerie van Financiën)
Naam organisatie

RWT ZBO

Functie

Begrotingsar- Begrotingstikel
ramingen
(bedragen x
€ 1.000)

Waarderingskamer

X

X

De Waarderingskamer
Art. 1
heeft als belangrijkste taak
het houden van toezicht op
de waardering van
onroerende zaken door
gemeenten in het kader
van de Wet waardering
onroerende zaken (Wet
WOZ) en op de Basisregistratie WOZ. De apparaatskosten worden door de
Waarderingskamer in
rekening gebracht bij het
Rijk (25%), de gemeenten
(50%) en de waterschappen (25%). De kosten
voor het beheer van de
Landelijke Voorziening van
de Basisregistratie WOZ,
die ook via de begroting
van de Waarderingskamer
lopen, worden bij de
partijen in rekening
gebracht via een afzonderlijke verdeelsleutel: Rijk
(40%), gemeenten (45%)
en waterschappen (15%).
Het onder Begrotingsramingen vermelde bedrag
betreft alleen de aandelen
Rijk.

Autoriteit
Financiële
Markten (AFM)

X

X

Op grond van het artikel
1.25 van de Wet op het
financieel toezicht (Wft) is
de AFM belast met de
uitoefening van het
gedragstoezicht. AFM
beslist over de toelating
van financiële ondernemingen tot de financiële
markten. Voor het toezicht
op de BES-eilanden
ontvangt de AFM een
overheidsbijdrage.

Art. 2

Verwijzing naar website
RWT/ZBO

Hyperlink
uitgevoerde
evaluatie ZBO
onder
Kaderwet

1.953

www.waarderingskamer.nl

Link

505

www.afm.nl

Link

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

122

Naam organisatie

RWT ZBO

De Nederlandsche X
Bank (DNB)

Stichting
Waarborgfonds
Motorverkeer

X

X

Functie

Begrotingsar- Begrotingstikel
ramingen
(bedragen x
€ 1.000)

Verwijzing naar website
RWT/ZBO

Hyperlink
uitgevoerde
evaluatie ZBO
onder
Kaderwet

Op grond van de Wft
Art. 2
oefent DNB het prudentieel toezicht op financiële
ondernemingen uit (artikel
1.24 Wft). DNB beslist over
de toelating van financiële
ondernemingen tot de
financiële markten. Voor
het toezicht op de
BES-eilanden en de
uitvoering van het DGS
BES ontvangt DNB een
overheidsbijdrage. Verder
vervult DNB een intermediaire rol voor het
Financieel Expertise
Centrum (FEC). Het FEC is
voor haar financiering in
belangrijke mate aangewezen op een overheidsbijdrage. Deze bijdrage
wordt met tussenkomst
van DNB aan het FEC
verstrekt.

4.270

www.dnb.nl

Link

Het Waarborgfonds
Art. 2
Motorverkeer vergoedt
overeenkomstig artikel 26
van de Wam schade aan
benadeelden in gevallen,
genoemd in artikel 25
Wam. Het betreft onder
andere gevallen waarbij de
veroorzaker onbekend is
gebleven of deze niet
verzekerd is. Daarnaast is
het Waarborgfonds
Motorverkeer ingevolge
artikel 27k Wam aangewezen als Schadevergoedingsorgaan. In die
hoedanigheid treedt het in
specifieke gevallen op bij
schaden die in het
buitenland zijn veroorzaakt
door buitenlandse
motorrijtuigen. Het
Waarborgfonds Motorverkeer oefent geen
openbaar gezag uit en is
daarom geen ZBO.

0

https://
waarborgfonds.vereende.nl

n.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

123

Naam organisatie

RWT ZBO

Nederlands
X
Bureau der
Motorrijtuigverzekeraars (NBM)

Commissie
Eindtermen
Accountantsopleiding (CEA)

X

Functie

Begrotingsar- Begrotingstikel
ramingen
(bedragen x
€ 1.000)

Verwijzing naar website
RWT/ZBO

Hyperlink
uitgevoerde
evaluatie ZBO
onder
Kaderwet

Het Nederlands Bureau der Art. 2
Motorrijtuigverzekeraars is
verantwoordelijk voor het
regelen van schaden door
buitenlandse motorrijtuigen in Nederland en
staat garant voor betaling
van schade als onverzekerde Nederlandse
motorvoertuigen in andere
bij het groenekaartsysteem
aangesloten landen
schade veroorzaken.
Daarnaast is het Nederlands Bureau op grond van
artikel 27b van de Wet
aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen
(Wam) aangewezen als
informatiecentrum waarbij
personen die schade
hebben geleden die is
veroorzaakt door een
motorrijtuig uit een
EU-lidstaat, informatie
kunnen verkrijgen die hen
in staat kan stellen een
vordering tot schadevergoeding in te dienen. Het
Nederlands Bureau der
Motorrijtuigenverzekeraars
oefent geen openbaar
gezag uit en is daarom
geen ZBO.

0

https://nlbureau.vereende.nl

n.v.t.

De CEA stelt als ZBO
eindtermen vast voor
accountantsopleidingen,
wijst opleidingen aan die
aan die eindtermen
voldoen en toetst of de
praktijkstages aan de
eindtermen voldoen.

0

www.cea.nl

Link

Art. 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

124

Naam organisatie

RWT ZBO

Functie

Begrotingsar- Begrotingstikel
ramingen
(bedragen x
€ 1.000)

Stichting
X
administratiekantoor financiële
instellingen (NLFI)

De Stichting administratie- Art. 3
kantoor beheer financiële
instellingen (NLFI) is op
1 juli 2011 opgericht op
grond van de Wet stichting
administratiekantoor
beheer financiële
instellingen. NLFI voert het
privaatrechtelijke beheer
over de deelnemingen van
de Staat der Nederlanden
in de vennootschappen
ABN AMRO Bank N.V., RFS
Holdings B.V.,Volksbank
N.V. en SABB. Het Rijk
vergoedt de kosten die
NLFI maakt. De Minister
van Financiën brengt een
groot deel van deze kosten
in rekening bij de
vennootschappen waarvan
aandelen door de stichting
worden beheerd, op grond
van het besluit houdende
regels inzake doorberekening van kosten van de
Stichting administratiekantoor beheer financiële
instellingen.

Stichting
Afwikkeling
Maror-gelden
Overheid (SAMO)

De Stichting Afwikkeling
Art. 8
Maror-gelden Overheid
(SAMO, voorheen
Stichting Maror-gelden
Overheid) was belast met
de afwikkeling van onder
het publiekrechtelijke
regime afgegeven
beschikkingen. De Minister
van Financiën heeft in
maart 2017 besloten tot
opheffing van SAMO. De
stichting is inmiddels «in
liquidatie» en het bestuur
is bezig met de vereffening. Na afronding van
de vereffening zal de
stichting ontbonden
worden.

Verwijzing naar website
RWT/ZBO

5.000
www.nlfi.nl
(uitgaven);
4.500
(ontvangsten)

www.maror.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

Hyperlink
uitgevoerde
evaluatie ZBO
onder
Kaderwet
n.v.t.

n.v.t.

125

Overzicht Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en Zelfstandige Bestuursorganen (vallend onder andere ministeries)
Naam organisatie

Ministerie

RWT ZBO

Kadaster

BinnenX
landse
Zaken en
Koninkrijkrelaties

X

Het Kadaster verstrekt
Art. 1
gegevens aan de
Belastingdienst ten
behoeve van de aangifte.

1.971

www.kadaster.nl

Kamer van
Koophandel

Economische
Zaken en
Klimaat

X

X

De KvK verricht de
Art. 1
technische en administratieve handelingen
voor de GI (gemeenschappelijke inschrijving)
van een startende
ondernemer
(eenmanszaak, VOF, CV
of maatschap) in het
Handelsregister en de
aanmelding bij de
Belastingdienst.

4.270

www.kvk.nl

RDW

InfraX
structuur
en
Waterstaat

X

De RDW verstrekt
Art. 1
gegevens aan de
Belastingdienst ten
behoeve van de aangifte.

3.522

www.rdw.nl

Nationale Politie

Justitie en
Veiligheid

Voor het gebruik van de
systemen van de politie
ontvangt zij een
vergoeding van de
Belastingdienst.

1.130

www.politie.nl

Autoriteit
Consument en
Markt (ACM)

Economische
Zaken en
Klimaat

X

De ACM is de toezichtArt. 2
houder op de uitvoering
van de MIF-verordening
volgens Besluit
afwikkelingsvergoedingen voor op kaarten
gebaseerde betalingstransacties en daarnaast
beoogd toezichthouder
op bepalingen uit PSD II
volgens het implementatiewetsvoorstel PSD2.

455

www.acm.nl

Autoriteit
Persoonsgegevens (AP)

Justitie en
Veiligheid

X

De AP is de toezichtArt. 2
houder op de naleving
van PSD II volgens het
nieuwe art. 3.17, zevende
lid Wft in het implementatiewetsvoorstel PSD2.
De begrotingsraming
voor de AP is op dit
moment nog niet
bekend.

0

www.autoriteit
persoons
gegevens.nl

X

Functie

Begrotingsar- Begrotingsramingen
tikel
(bedragen x € 1.000)

Art. 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

Verwijzing naar
website RWT/ZBO

126

BIJLAGE 2: VERDIEPINGSBIJLAGE
Artikel 1 Belastingen
Opbouw uitgaven artikel 1 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

2.776.428

2.581.801

2.427.636

2.424.215

2.386.072

126.404

163.031

156.629

112.546

86.402

600

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

2024

Nieuwe mutaties
Intensiveren witwassen, fraudebestrijding en
ondermijning

10.621

21.422

21.422

21.422

Beheerst vernieuwen

20.500

20.500

20.500

20.500

Vertrekregeling

79.800

Toezicht achteraf

5.000

10.000

20.000

29.000

Loonbijstelling

59.236

54.246

51.037

50.969

50.285

Prijsbijstelling

13.065

12.499

11.848

11.834

11.710

Kasschuiven

– 21.400

7.300

8.750

5.350

32.373

9.841

4.330

4.751

10.248

2.608.723

2.986.706

2.944.639

2.712.152

2.671.587

2.615.639

2.608.723

2024

Overig & extrapolatie

Stand ontwerpbegroting 2020

Opbouw ontvangsten artikel 1 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

154.158.692

158.261.536

164.341.163

170.784.214

177.536.426

– 281.789

89.431

88.711

85.569

82.979

Belastingontvangsten

1.717.496

– 1.911.652

– 8.335.075

– 5.156.587

– 7.539.733

Overig & extrapolatie

5.509

5.000

5.000

5.000

5.000

174.523.966

155.599.908

156.444.315

156.099.799

165.718.196

170.084.672

174.523.966

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

Nieuwe mutaties

Stand ontwerpbegroting 2020

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
Intensiveren witwassen, fraudebestrijding en ondermijning
De in de Voorjaarsnota 2019 aangekondigde middelen voor de aanpak van
witwassen, fraudebestrijding en ondermijning worden beschikbaar
gesteld aan artikel 1 (Belastingen) en artikel 9 (Douane).
Beheerst vernieuwen
Naar aanleiding van het ingediende bestedingsplan personeel zijn in de
begroting 2020 middelen overgeboekt vanuit de Aanvullende Post naar de
begroting van het Ministerie van Financiën. Dit betreft budget om
structureel de wervingsinspanning binnen de Belastingdienst te
vergroten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

127

Vertrekregeling
Er zijn voor de vertrekregeling Switch en bijbehorende premies, middelen
overgeheveld van artikel 10 (Nog onverdeeld) naar artikel 1 (Belastingen).
Toezicht achteraf
Er wordt bij de Belastingdienst geïntensiveerd in het toezicht op zeer
vermogende personen, MKB-ondernemers (boekenonderzoeken),
aangiftes vennootschapsbelasting en aangiftes inkomensheffing.
Loonbijstelling
De toegekende loonbijstelling is van artikel 10 (Nog onverdeeld) uitgedeeld aan artikel 1 (Belastingen).
Prijsbijstelling
De toegekende prijsbijstelling is van artikel 10 (Nog onverdeeld) uitgedeeld aan artikel 1 (Belastingen).
Kasschuiven
Enkele kasschuiven worden doorgevoerd. Dit omvat onder meer een
kasschuif van de middelen die beschikbaar zijn voor de vernieuwing en
het programma managementinformatie en risicomanagement. Daarnaast
is de aanbesteding van een nieuw uniform voor medewerkers van de
Douane vertraagd en zullen de uitgaven in 2020 plaatsvinden.
Ontvangsten
Belastingontvangsten
Zie de Miljoenennota voor een toelichting op de belastingontvangsten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

128

Artikel 2 Financiële markten
Opbouw uitgaven artikel 2 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

25.023

23.432

23.332

23.322

23.312

–4

– 1.021

– 890

– 890

– 890

1.341

1.341

1.341

2024

Nieuwe mutaties
Wijzer in geldzaken
Muntcirculatie

– 1.250

Bijdrage ZBO’s en RWT’s

1.500

750

Overig & extrapolatie

2.491

2.106

475

475

475

22.897

Stand ontwerpbegroting 2020

27.760

26.608

24.258

24.248

22.897

22.897

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Opbouw ontvangsten artikel 2 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

7.441

9.441

9.441

9.441

9.441

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

2.170

– 1.741

– 641

– 941

– 1.741

1.455

1.455

1.455

Nieuwe mutaties
Wijzer in geldzaken
Overig & extrapolatie

Stand ontwerpbegroting 2020

163

9.774

7.700

9.155

10.255

9.955

7.700

7.700

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
Wijzer in geldzaken
Het platform Wijzer in geldzaken zet zich in voor het bevorderen van
verantwoord financieel gedrag in Nederland. Uitgangspunt voor de
begroting van Wijzer in geldzaken is dat het Ministerie van Financiën
samen met een aantal partijen uit de sector het platform financiert. Deze
samenwerking zal ook in de periode 2020–2023 worden gecontinueerd.
Muntcirculatie
De kosten voor muntcirculatie vielen in 2019 lager uit dan verwacht. In
tegenstelling tot het jaar ervoor was het in 2019 niet nodig om 20 cent
muntstukken te slaan. Daardoor vielen de kosten voor onder andere de
productie en rondellen lager uit. De uitgaven op deze post zullen vanaf
2020 veranderen. Er zal rechtstreeks worden samengewerkt met het
producerende munthuis. Het zal na de aanbesteding duidelijk zijn welke
verandering in de kosten voor de munttaak dit precies met zich
meebrengt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

129

Bijdrage ZBO’s en RWT’s
In 2020 gaat het register van uiteindelijk belanghebbenden (UBO’s) van
vennootschappen en andere juridische entiteiten van start (het
zogenaamde UBO-register artikel 30)59. Aan de opstart en bouw van dit
register zijn kosten verbonden, die deels zijn, en worden, gedekt door het
Ministerie van Financiën. In 2019 draagt het ministerie € 0,75 mln. bij aan
de verdere ontwikkeling van dit UBO-register. Ook wordt voorzien dat in
2020 gestart wordt met de ontwikkeling en bouw van een apart
UBO-register voor trusts en soortgelijke constructies (het zogenaamde
UBO-register artikel 31)60. Het ministerie voorziet zowel in 2019 als in 2020
€ 0,75 mln. bij te dragen aan deze kosten.
Ontvangsten
Wijzer in geldzaken
Zie uitgaven.

59

Zie voor het wetsvoorstel voor de implementatie van artikel 30 van de vierde
anti-witwasrichtlijn: Kamerstukken II 2018–2019, 35 179, nr. 2.
60
Kamerstukken II 2017–2018, 34 808, nr. 17.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

130

Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector
Opbouw uitgaven artikel 3 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

Stand ontwerpbegroting 2019

294.050

11.906

8.750

8.750

8.750

2024

Mutatie incidentele suppletoire begroting 2019

744.396

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

105.866

101.470

99.970

99.970

99.970

Kapitaalinjectie Invest-NL

50.000

330.000

330.000

330.000

330.000

Overig & extrapolatie

– 4.980

– 1.200

1.800

1.800

300

406.020

1.189.332

442.176

440.520

440.520

439.020

406.020

2024

Nieuwe mutaties

Stand ontwerpbegroting 2020

Opbouw ontvangsten artikel 3 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

1.204.300

1.201.656

1.066.500

1.063.500

1.432.500

808.148

552.000

892.000

856.000

452.000

63.000

– 83.000

96.000

69.000

Nieuwe mutaties
Dividenden staatsdeelnemingen

20.000

Winstafdracht DNB

790

Overig & extrapolatie

2.364

Stand ontwerpbegroting 2020

2.035.602

1.918.500

1.816.656

1.875.500

2.015.500

1.953.500

1.918.500

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
Kapitaalinjectie Invest-NL
Naar verwachting zal eind 2019 Invest-NL N.V. worden opgericht.
Verspreid over enkele jaren ontvangt Invest-NL N.V. een kapitaalinjectie
van € 1,7 mld. van de Staat.
Ontvangsten
Dividenden staatsdeelnemingen
Naar aanleiding van definitieve winstcijfers van staatsdeelnemingen over
2018 wordt de raming voor het daarover in 2019 ontvangen dividend naar
boven bijgesteld.
Winstafdracht DNB
Naar aanleiding van de meest recente winstraming van DNB wordt de
raming voor de winstafdracht bijgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

131

Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen
Opbouw uitgaven artikel 4 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

359.220

252.124

185.761

291.423

341.423

3.899

– 170.630

23.759

21.379

– 6.641

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

2024

Nieuwe mutaties
IBRD

25.871

2.101

1.948

1.516

IFC

– 3.784

– 3.668

– 3.723

– 4.109

31

113

114

72

71

355.439

363.150

103.694

208.067

311.099

332.260

355.439

2024

Overig & extrapolatie

Stand ontwerpbegroting 2020

Opbouw ontvangsten artikel 4 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

Stand ontwerpbegroting 2019

15.257

69.751

162.549

204.053

201.753

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

– 3.217

– 15.408

– 18.505

– 16.660

– 6.557

– 1.539

– 1.798

– 1.798

– 1.898

191.424

52.804

142.246

185.595

193.298

191.424

Nieuwe mutaties
Overig & extrapolatie

Stand ontwerpbegroting 2020

12.040

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
IBRD
De geraamde betalingsverplichting en het daarbij behorende uitgavenpatroon zijn bijgesteld n.a.v. de meest recente wisselkoersraming van het
CPB. Daarnaast worden de betalingsverplichting en de uitgaven een jaar
vervroegd doordat de aandeelhouders van de Wereldbank al in 2018 het
besluit hebben genomen over de inleg van aanvullend kapitaal voor IBRD.
IFC
De geraamde betalingsverplichting en uitgavenpatroon worden bijgesteld
n.a.v. de meest recente wisselkoersraming van het CPB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

132

Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en investeringsverzekeringen
Opbouw uitgaven artikel 5 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

Stand ontwerpbegroting 2019

83.444

83.444

83.444

88.244

88.144

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

121.800

– 6.200

– 6.200

– 11.000

– 10.900

2024

Nieuwe mutaties
Extrapolatie

Stand ontwerpbegroting 2020

77.244

205.244

77.244

77.244

77.244

77.244

77.244

2024

Opbouw ontvangsten artikel 5 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

Stand ontwerpbegroting 2019

256.172

235.622

88.144

88.144

88.144

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

– 37.875

332

3.726

– 3.025

– 2.926

Nieuwe mutaties
Extrapolatie

Stand ontwerpbegroting 2020

83.406

218.297

235.954

91.870

85.119

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

85.218

83.406

133

Artikel 6 Btw-compensatiefonds
Opbouw uitgaven artikel 6 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

3.225.010

3.225.010

3.225.010

3.225.010

3.225.010

2.172

66

66

194.794

200.960

200.960

201.026

201.026

5.871

631

135

3.427.847

3.426.667

3.426.171

3.426.036

3.426.036

3.426.036

2019

2020

2021

2022

2023

2024

3.225.010

3.225.010

3.225.010

3.225.010

3.225.010

2.172

66

66

194.794

200.960

200.960

201.026

201.026

5.871

631

135

3.427.847

3.426.667

3.426.171

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

2024

Nieuwe mutaties
Aanpassing BCF
Overig & extrapolatie

Stand ontwerpbegroting 2020

3.426.036

Opbouw ontvangsten artikel 6 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

Nieuwe mutaties
Aanpassing BCF
Overig & extrapolatie

Stand ontwerpbegroting 2020

3.426.036

3.426.036

3.426.036

3.426.036

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven en ontvangsten
Aanpassing BCF
Deze mutatie betreft een bijstelling van de raming van het
Btw-compensatiefonds (BCF) op basis van de beschikking van het
afgelopen jaar, aangevuld met het voorschot van het vierde kwartaal van
het afgelopen jaar en driemaal het voorschot van het eerste kwartaal uit
het lopende jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

134

Artikel 9 Douane
Opbouw uitgaven artikel 9 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

416.151

427.177

422.267

421.987

421.487

Loon- en prijsbijstelling

12.170

12.842

12.764

12.738

12.445

Eigen personeel

– 5.000
1.779

4.803

4.803

4.803

Stand ontwerpbegroting 2019

2024

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

Nieuwe mutaties

Intensiveren witwassen, fraudebestrijding en
ondermijning
Overig & extrapolatie

– 9.603

– 946

2.392

1.353

– 1.647

437.263

Stand ontwerpbegroting 2020

413.718

440.852

442.226

440.881

437.088

437.263

2024

Opbouw ontvangsten artikel 9 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

605

605

605

605

605

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

Nieuwe mutaties
Extrapolatie

605

Stand ontwerpbegroting 2020

605

605

605

605

605

605

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
Loon- en prijsbijstelling
De toegekende loon- en prijsbijstelling is van artikel 10 (Nog onverdeeld)
uitgedeeld aan artikel 9 (Douane).
Eigen personeel
De uitgaven aan eigen personeel in 2019 vallen lager uit doordat gestart is
vanuit een situatie van onderbezetting, gekoppeld aan een forse wervingsopgave (inclusief Brexit).
Intensiveren witwassen, fraudebestrijding en ondermijning
De in de Voorjaarsnota 2019 aangekondigde middelen voor de aanpak van
witwassen, fraudebestrijding en ondermijning worden beschikbaar
gesteld aan artikel 1 (Belastingen) en artikel 9 (Douane).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

135

Artikel 8 Apparaat kerndepartement
Opbouw uitgaven artikel 8 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

256.491

254.191

254.333

254.379

254.397

– 129

– 826

– 1.006

– 986

– 926

Loon- en prijsbijstelling

6.682

6.639

6.643

6.644

6.645

Overig & extrapolatie

4.670

6.045

5.352

2.954

2.104

264.088

267.714

266.049

265.322

262.991

262.220

264.088

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

2024

Nieuwe mutaties

Stand ontwerpbegroting 2020

Opbouw ontvangsten artikel 8 (bedragen x € 1.000)
2019
Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

2020

2021

2022

52.953

52.839

52.839

52.839

52.839

515

– 1.002

– 1.002

– 1.002

– 1.002

Nieuwe mutaties
Extrapolatie

51.837

Stand ontwerpbegroting 2020

53.468

51.837

51.837

51.837

51.837

51.837

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
Loon- en prijsbijstelling
Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

136

Artikel 10 Nog onverdeeld
Opbouw uitgaven artikel 10 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

Stand ontwerpbegroting 2019

98.411

186.730

67.046

96.178

66.571

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

14.273

88.665

128.293

125.038

129.221

– 900

– 15.000

– 29.000

– 29.000

– 29.000

2024

Nieuwe mutaties
Intensiveren witwassen, fraudebestrijding en
ondermijning
Individueel keuzebudget

91.624

Vertrekregeling

– 79.800

Distributie loon- en prijsbijstelling

– 92.284

– 87.239

– 83.299

– 83.192

– 82.092

Fiscale uitvoeringskosten

– 1.291

– 2.776

– 3.114

– 3.035

– 2.532

Kasschuiven

– 15.688

– 1.250

1.750

3.693

8.738

Overig & extrapolatie

– 999

– 5.522

– 4.705

– 2.317

– 1.581

75.778

Stand ontwerpbegroting 2020

1.522

175.432

76.971

107.365

89.325

75.778

Opbouw ontvangsten artikel 10 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

Stand ontwerpbegroting 2019

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2024

Nieuwe mutaties

Stand ontwerpbegroting 2020

0

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
Intensiveren witwassen, fraudebestrijding en ondermijning
De in de Voorjaarsnota 2019 aangekondigde middelen voor de aanpak van
witwassen, fraudebestrijding en ondermijning worden beschikbaar
gesteld aan artikel 1 (Belastingen), artikel 9 (Douane) en begrotingshoofdstuk VI (Justitie & Veiligheid).
Individueel keuzebudget
De introductie van het, in de cao rijk 2018–2020 afgesproken, individueel
keuzebudget per 2020 leidt tot eenmalig hogere personele uitgaven. Het
kabinet heeft besloten departementen te compenseren voor deze extra
uitgaven.
Vertrekregeling
Er zijn voor de vertrekregeling Switch en bijbehorende premies middelen
overgeheveld van artikel 10 (Nog onverdeeld) naar artikel 1 (Belastingen).
Distributie loon- en prijsbijstelling
De jaarlijkse loon- en prijsbijstelling is verdeeld binnen de begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

137

Fiscale uitvoeringskosten
De benodigde uitvoeringskosten voor de maatregelen uit het Belastingplan 2019 en overige fiscale maatregelen worden overgeboekt tussen
artikel 10 en artikel 1.
Kasschuiven
Een deel van de middelen op artikel 10 wordt naar latere jaren geschoven.
Dit betreft onder andere de gereserveerde middelen voor fiscale uitvoeringskosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

138

Artikel 11 Financiering staatsschuld
Opbouw uitgaven artikel 11 (bedragen x € 1 mln.)
2019

2020

2021

2022

2023

Stand ontwerpbegroting 2019

35.655

36.017

22.160

36.481

35.008

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

– 279

– 468

– 530

– 657

1.197

– 19

– 230

– 248

– 203

– 148

–7

– 19

2024

Nieuwe mutaties
Rente vaste schuld
Rente vlottende schuld
Uitgifte en aflossing vaste schuld

150

Overig & extrapolatie

–6

Stand ontwerpbegroting 2020

– 149
35.174

35.502

35.171

21.383

35.615

36.039

35.174

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2019

24.178

28.576

16.436

30.442

29.273

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

1.579

386

1.245

1.453

3.162

Rente derivaten lang

17

– 26

3

Rente vlottende schuld

19

122

–5

957

3.617

4.936

4.936

Opbouw ontvangsten artikel 11 (bedragen x € 1 mln.)

Nieuwe mutaties

Uitgifte en aflossing vaste schuld
Mutatie vlottende schuld

– 3.308

Extrapolatie

Stand ontwerpbegroting 2020

39.616

22.485

30.015

21.296

36.831

37.371

39.616

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven en ontvangsten
De ramingen voor rente en uitgifte schuld zijn bijgesteld als gevolg van
een veranderde financieringsbehoefte, nieuwe schulduitgiftes en
aangepaste rentepercentages.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

139

Artikel 12 Kasbeheer
Opbouw uitgaven artikel 12 (bedragen x € 1 mln.)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

1.532

1.611

1.731

1.855

1.888

– 79

– 181

– 205

– 96

2

1

– 10

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

2024

Nieuwe mutaties
Rentelasten
Verstrekte leningen

100

Extrapolatie

1.796

Stand ontwerpbegroting 2020

1.632

1.531

1.552

1.650

1.781

1.796

2024

Opbouw ontvangsten artikel 12 (bedragen x € 1 mln.)
2019

2020

2021

2022

2023

Stand ontwerpbegroting 2019

9.494

7.555

5.985

6.105

4.994

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

2.067

1.445

874

1.755

2.030

Rentebaten

1

–4

– 12

– 11

– 10

Aflossingen leningen

19

25

22

15

12

– 875

– 1.251

2.260

– 2.106

– 1.633

Nieuwe mutaties

Mutaties in rekening-courant en deposito
Extrapolatie

Stand ontwerpbegroting 2020

4.405

10.706

7.771

9.128

5.759

5.394

4.405

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
Rentelasten
De mutatie van de rentelasten wordt vooral verklaard door de gewijzigde
rentepercentages zoals geraamd door het CPB.
Ontvangsten
Rentebaten
De mutatie van de rentebaten wordt vooral veroorzaakt door de
verwachte afname van de roodstand op de rekening-courant van de
sociale fondsen.
Aflossingen leningen
De mutaties in de aflossingen op leningen zijn voornamelijk het gevolg
van het verwerken van realisaties van nieuw aangegane leningen.
Mutaties in rekening-courant en deposito
De mutaties in de rekening-courant en deposito worden vooral veroorzaakt door mutaties in de rekening-courantstand van de sociale fondsen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

140

BIJLAGE 3: MOTIES EN TOEZEGGINGEN
Deze bijlage61 bevat de stand van zaken van alle nieuwe moties en
toezeggingen sinds de vorige begroting, de nog openstaande moties en
toezeggingen uit voorgaande jaren en de moties en toezeggingen die
sinds de vorige begroting zijn afgehandeld. De bijlage bestaat uit twee
delen: een fiscaal deel62 en een niet-fiscaal deel.
Fiscaal
Moties waarvan de uitvoering is afgerond
Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

1

2017–2018

Lid Azarkan verzoekt de regering te
Kamerstukken II 2017–2018,
bezien, in het kader van de nadere
25 087, nr. 201. Aangenomen
uitwerking van de aanpak van
3 april 2018
belastingontwijking, of de
substance-eis afhankelijk kan worden
gemaakt van de omvang en inhoud
van de activiteiten van de onderneming die om een tax ruling vraagt

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
25 087, nr. 223

2

2017–2018

Lid Leijten verzoekt de regering uit te Kamerstukken II 2017–2018,
werken hoe zij bij de rapportages
31 066, nr. 417. Aangenomen
over het rulingbeleid de feiten en
26 juni 2018
omstandigheden van een ruling beter
inzichtelijk maakt

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000-IX, nr. 4

3

2018–2019

Leden Lodders, Omtzigt, Van
Kamerstukken II 2017–2018,
Weyenberg en Bruins verzoeken de
31 066, nr. 415. Aangenomen
regering in nauw overleg met de
26 juni 2018
Kamer tot een hernieuwde structuur
van de informatievoorziening aan de
Kamer te komen, voortbouwend op
de brief van de regering; verzoekt de
regering tevens de Kamer te
betrekken bij de afbakening en
reikwijdte van de onderwerpen, zoals
personeel, sturing en ICT; verzoekt de
regering vervolgens middels een
jaarplan de Kamer driemaal jaarlijks
te informeren over de voortgang van
de hervormingen bij de Belastingdienst en de Auditdienst Rijk (ADR) te
vragen een toetsende rol uit te
voeren

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 439

4

2018–2019

BSN/BTW motie van lid Verhoeven In Kamerstukken II 2017–2018,
de 23e HJR is gemeld dat deze is
31 066, nr. 412. Aangenomen
afgedaan met de brief aan de Tweede 26 juni 2018
Kamer van december 2018 over
implementatie van de factuurvariant

Afgerond

61
62

Vindplaats

Stand van zaken / planning

Het overzicht van moties en toezeggingen is geactualiseerd tot het zomerreces.
Tweemaal per jaar wordt een fiscale moties- en toezeggingenbrief aan de Eerste en Tweede
Kamer verstuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

141

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

5

2018–2019

De motie van het lid Omtzigt verzoekt Kammerstukken II 2018–2019,
om een extern onderzoek naar
31 066, nr. 468
mogelijkheden tot verbetering van de
praktische rechtsbescherming van de
burger in belasting- dan wel
toeslagzaken

Vindplaats

Stand van zaken / planning
Afgerond, zie motie en toezeggingenbrief
d.d. 17 juli. Voornemen dit onderzoek te
entameren nadat de adviezen van de
Adviescommissie Uitvoering Toeslagen voor
de praktische rechtsbescherming voor
toeslagen beschikbaar zijn. Daarbij zal de
vorig jaar met de Kamer gedeelde interactiestrategie die de Belastingdienst momenteel
operationaliseert, worden betrokken, zie
Kamerstukken II 2018–2019, 31 066, nr. 421,
bijlage. Deze strategie vormt de basis van de
doorontwikkeling van de interactie tussen
Belastingdienst en burgers, bedrijven en hun
intermediairs. Het perspectief van burgers en
bedrijven staat hierin centraal

6

2018–2019

Motie Bruijn (VVD) c.s. over
zekerheid vooraf over subsidie bij
ingrepen van meer dan € 70.000

Kamerstukken I 2018–2019,
34 556, F

Afgerond. Handelingen I 2017–2018, nr. 11,
item 3

7

2018–2019

Motie Nijboer over fiscale wetten zo
veel mogelijk verspreid over het jaar
indienen

Kamerstukken II 2018–2019,
35 026, nr. 51

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000-IX, nr. 19, p. 19

8

2018–2019

Motie Omtzigt c.s. over een
commissie die adviseert over
maatregelen om de belastingheffing
over winsten van multinationals
eerlijker te maken

Kamerstukken II 2018–2019,
35 110, nr. 11

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
32 140, nr. 52

9

2018–2019

Bruins en Omtzigt verzoeken de
regering jaarlijks op gestandaardiseerde wijze te rapporteren over het
verschil in belastingdruk tussen
eenverdieners en tweeverdieners en
de ontwikkeling van dat verschil te
analyseren

Kamerstukken II 2017–2018,
34 819, nr. 59

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000-XV, nr. 2

10

2018–2019

Motie van de lezen Omtzigt en Bruins Kamerstukken II 2018–2019,
over een studietoelage uit een fonds 35 026, nr. 49
van de werkgever

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000-IX, nr. 25

11

2018–2019

Motie van het lid Lodders c.s. over
het handhaven van de jaaraangifte
voor kleine ondernemers

Kamerstukken II 2018–2019,
35 033, nr. 8

Afgerond. Staatscourant 2019, 27636

12

2018–2019

Motie van het lid Van Der Lee c.s.
over het tweemaal energiebelasting
heffen bij batterijopslag

Kamerstukken II 2018–2019,
35 000-XIII, nr. 27

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
34 552, nr. 89

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

142

Moties waarvan de uitvoering nog niet is afgerond
Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

1

2015–2016

Neppérus verzoekt de regering de
opbrengst van de nieuwe dieseltoeslag in de MRB in te boeken en
terug te sluizen door verdere
generieke verlaging van de motorrijtuigenbelasting bij het Belastingplan
2017

Kamerstukken II 2015–2016,
34 391, nr. 24. Aangenomen
12 april 2016

In behandeling

2

2015–2016

Schouten en Groot verzoeken de
regering een opkoopregeling uit te
werken voor oude dieselbestelauto’s
die te maken krijgen met de
MRB-toeslag en de opbrengsten van
de toeslag te bestemmen voor de
financiering van de regeling en
indien de opkoopregeling niet tijdig
tot stand komt, de opbrengst van de
MRB-toeslag terug te sluizen in een
lagere MRB

Kamerstukken II 2015–2016,
34 391, nr. 29. Aangenomen
12 april 2016

In behandeling

3

2015–2016

Van Vliet verzoekt de regering bij de Kamerstukken II 2015–2016,
volgende evaluatie van de bankenbe- 32 545, nr. 49. Aangenomen
lasting, de economische effecten zo
19 april 2016
veel mogelijk mee te nemen en de
Kamer dan daarover te rapporteren

In behandeling

4

2015–2016

Schouten en Groot verzoeken de
Kamerstukken II 2015–2016,
regering de verdragen met landen op 25 087, nr. 122. Aangenomen
een zwarte lijst te heroverwegen,
28 juni 2016
zodra de zwarte lijst is vastgesteld
door de EU

In behandeling

5

2016–2017

Lid Mei Li Vos verzoekt de regering
Kamerstukken II 2016–2017,
om, na de transitieperiode staps34 036, nr. 34. Aangenomen
gewijs met handhaving aan te
4 oktober 2016
vangen en daarbij voorrang te geven
aan de pakketbezorgingssector en de
medisch specialisten

De motie is pas aan de orde na ingang van
nieuwe wetgeving welke is voorzien op
1 januari 2020. Inmiddels is de nieuwe
wetgeving per 1 januari 2021 voorzien (zie
Kamerbrief voortgang uitwerking maatregelen werken als zelfstandige d.d. 24 juni
2019). Zie daarnaast Kamerbrief toezicht
arbeidsrelaties d.d. 24 juni 2019 waar wordt
ingegaan op toezicht en handhaving op de
kwalificatie van arbeidsrelaties voor de
loonheffingen

6

2016–2017

Leijten verzoekt de regering zich in te Kamerstukken II 2016–2017,
spannen voor bindende afspraken
21 501–20, nr. 1222. Aangetussen het VK en de EU om
nomen 20 april 2017
belastingontwijking te voorkomen

Doorlopende toezegging

7

2017–2018

Snels verzoekt de regering
nauwlettend te monitoren of er
alsnog onvoorziene of onwenselijke
consequenties voor specifieke
groepen mensen optreden n.a.v. de
uitfasering van Hillen en verzoekt bij
constatering de Kamer daarover te
rapporteren

Kamerstukken II 2017–2018,
34 819, nr. 15. Aangenomen
23 november 2017

In behandeling

8

2017–2018

Lid Stoffer c.s. verzoekt de regering
opties te schetsen voor de langere
termijn om de pijnpunten in de
marginale druk, bijvoorbeeld voor
eenverdieners, weg te nemen en
hierover binnen een jaar te rapporteren aan de Kamer

Kamerstukken II 2017–2018,
34 785, nr. 86

In behandeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

143

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

9

2018–2019

Lid Leijten verzoekt de regering de
gedragslijn te eerbiedigen en de
Kamer jaarlijks te informeren over
hoeveel zaken besproken zijn en
welke uitkomst gemelde zaken
hebben gekend

Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 449

De Belastingdienst respecteert de
gedragslijn. In de periodieke motie- en
toezeggingenrapportage wordt gerapporteerd over het aantal gevallen dat besproken
is in het overleg tussen OM, FIOD en
Belastingdienst en in hoeveel gevallen dit
heeft geleid tot aangifte

10

2018–2019

Lid Omtzigt verzoekt de regering,
binnen een halfjaar en na
afstemming met de Autoriteit
Persoonsgegevens met een voorstel
te komen om zowel registratieplicht
te handhaven als wanbetalers met
een buitenlands kenteken op te
sporen en te beboeten

Kamerstukken II 2018–2019,
35 027, nr. 11

In behandeling

11

2018–2019

Lid Omtzigt verzoekt de regering om Kamerstukken II 2018–2019,
gedupeerde ouders z.s.m. individueel 31 066, nr. 503
schadeloos te stellen, en daarbij ook
te kijken naar afgeronde terugvorderingen over de jaren 2012 en 2013.
Hierin moeten ook ouders mee
worden genomen die geen bezwaar
of beroep hebben ingediend of
doorgezet. Daarnaast moet de
Staatssecretaris ervoor zorgen dat in
relevante gevallen, er langer dan vijf
jaar teruggekeken wordt bij de
vaststelling van toeslagen. Verzoekt
de regering tevens om onderzoek te
laten doen of vergelijkbare
problemen (zoals onrechtmatig
stopzettingen, ernstig overschrijding
van de bezwaartermijnen of
onvolledige dossiers bij de bezwaar
en beroepsprocedures) ook elders
aan de orde zijn geweest bij CAF en
andere zaken.
Verzoekt de regering tevens om
uiterlijk 1 oktober een tussenrapportage aan de Kamer te sturen over
de compensatie van gedupeerde en
andere relevante ontwikkelingen op
dit dossier

In behandeling

12

2018–2019

Lid Omtzigt verzoekt de regering om Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 509
de richtlijnen van de Raad van
Europa voor de bescherming van
Klokkenluiders volledig te implementeren bij de Belastingdienst en
jaarlijks onafhankelijk en extern te
laten rapporteren over naleving van
deze richtlijn door de Belastingdienst.
En verzoekt de regering om in de
CAF-11 zaak alle aandacht te
focussen op een oplossing voor de
desbetreffende ouders, en in deze
uitzonderlijke zaak, geen enkele actie
te ondernemen tegen medewerkers
van de dienst die ervoor hebben
gezorgd dat documenten publiek
werden waardoor bijvoorbeeld
ouders wel complete dossiers bij de
rechtbank hadden. Verzoekt de
regering in oktober over de
uitvoering van deze motie te
rapporteren

In behandeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

144

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

13

2018–2019

Lid Van Weyenberg over Etnisch
Kamerstukken II 2018–2019,
profileren; verzoekt het kabinet om te 31 066, nr. 506
borgen dat de Belastingdienst een
dubbele nationaliteit niet meer als
risico indicator gebruikt bij het
toekennen van Toeslagen. Verzoekt
het kabinet om bij het verschijnen
van de onderzoeken van de Autoriteit
Persoonsgegevens en de Nationale
ombudsman de Kamer zo snel
mogelijk te informeren over de wijze
waarop het kabinet de lessen van
deze onderzoeken implementeert

Vindplaats

In behandeling

14

2018–2019

Lid Lodders verzoekt de regering
cultuur als pijler toe te voegen in het
Jaarplan 2020 en bij de eerstvolgende rapportage aan te geven hoe
de pijler concreet wordt ingevuld

In behandeling. Kenbaar maken van
uitgewerkt voorstel volgt 3e kwartaal 2019

15

2018–2019

Lid Slootweg verzoekt de regering te Kamerstukken II 2018–2019,
onderzoeken of het mogelijk is dat er 35 210, nr. 4
nog maar één machtigingscode
nodig is voor zowel de aangifte als
de toeslagen; verzoekt de regering
tevens, indien dit kan, te onderzoeken of dit al voor het belastingseizoen 2020 ingevoerd kan worden

In behandeling. De betreffende onderzoeken
zijn op dit moment nog in uitvoering. De
uitkomsten hiervan worden uiterlijk in de
volgende fiscale moties- en toezeggingenbrief van maart 2020 aan de Tweede Kamer
gerapporteerd

16

2018–2019

Motie Ester (CU) c.s. over het jaarlijks Kamerstukken I 2018–2019,
indexeren van de maximaal
35 026, G
onbelaste vrijwilligersvergoeding

In behandeling

17

2018–2019

Motie Sent (PvdA) c.s. over een
Kamerstukken I 2018–2019,
separate vermogenstoets voor
35 026, I
toekomstige pakketten Belastingplan

In behandeling

18

2018–2019

Motie-Leijten/Lodders over letselschadevergoedingen

Kamerstukken II 2018–2019,
In behandeling
35 026, nr. 55 en Handelingen
II 2018–2019, nr. 24, item 7

19

2018–2019

Motie Lodders en Van Weyenberg
over verduurzaming niet ontmoedigen door hogere lokale lasten

Kamerstukken II 2018–2019,
35 029, nr. 20

In behandeling

20

2018–2019

Motie Leijten en Laçin over de
teruggaveregeling van bpm voor
taxivoertuigen

Kamerstukken II 2018–2019,
35 029, nr. 21

In behandeling

21

2018–2019

Motie Lodders over evalueren en
monitoren van de effecten van ATAD
1

Kamerstukken II 2018–2019,
35 030, nr. 18

In behandeling

22

2018–2019

Motie Leijten en Van Weyenberg over Kamerstukken II 2018–2019,
een vervolgonderzoek naar
35 030, nr. 19
geldstromen en belastingconstructies

In behandeling

23

2018–2019

Motie Snels c.s. over een construcKamerstukken II 2018–2019,
tieve opstelling bij het uitwerken van 25 087, nr. 234
OESO-voorstellen

In behandeling

24

2018–2019

Gewijzigde motie van de leden
Dik-Faber en Ronnes over het
differentiëren van de overdrachtsbelasting

Kamerstukken II 2018–2019,
32 847, nr. 504

In behandeling

25

2018–2019

Motie van het lid Omtzigt c.s. over
adviesaanvraag aan de WRR en het
CPB over de optimale belastingmix

Kamerstukken II 2018–2019,
31 369, nr. 17

In behandeling

26

2018–2019

Motie van het lid Van Weyenberg c.s. Kamerstukken II 2018–2019,
over pleiten voor verlenging van het 31 369, nr. 20
BEPS-project

In behandeling

Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 508

Stand van zaken / planning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

145

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

27

2018–2019

Motie van het lid Van Weyenberg c.s. Kamerstukken II 2018–2019,
over een overzicht van aftrekposten
31 369, nr. 21
en belastingregelingen

Vindplaats

Stand van zaken / planning
In behandeling

28

2018–2019

Gewijzigde motie van het lid Lodders Kamerstukken II 2018–2019,
c.s. over een oplossing voor de
35 110, nr. 13
problematiek van de Nederlandse/
Noorse vrachtwagenchauffeurs en
Rijnvarenden

In behandeling

Toezeggingen waarvan de uitvoering is afgerond
Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

1

2014–2015

De Staatssecretaris heeft toegezegd Kamerstukken II 2014–2015,
te rapporteren aan de Kamer als blijkt 34 196, nr. 18, p. 12
dat groepen additioneel worden
uitgezonderd van elektronisch
berichtenverkeer (EBV) of een
uitzondering dreigen te worden. Dit
zal worden gemeld aan de Kamer in
de halfjaarsrapportage

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

2

2015–2016

De staatsecretaris heeft toegezegd
Kamerstukken II 2015–2016,
om in de halfjaarsrapportages van de 34 451, nr. 2, p. 3
Belastingdienst verslag te doen over
de voortgang van het proces van
behandeling van informatie uit de
Panama papers en de daarmee
bereikte resultaten

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

3

2015–2016

De Staatssecretaris heeft in het kader Handelingen I 2015–2016, nr.
van de wet Deregulering Beoordeling 27, item 7
Arbeidsrelaties (DBA) toegezegd dat
als een nieuwe constructie opduikt
waarmee echt op een nieuwe manier
buiten dienstbetrekking wordt
gewerkt, deze constructie geanonimiseerd en ontdaan van fiscale
informatie, openbaar wordt gemaakt
op de website van de Belastingdienst

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

4

2016–2017

De Staatssecretaris heeft toegezegd Kamerstukken II 2016–2017,
om de databeveiliging binnen de
31 066, nr. 367
Belastingdienst te verbeteren en
maatregelen te nemen om de
mogelijkheid tot datatransfer van een
specifieke data(werkomgeving) naar
buiten de Belastingdienst onmogelijk
te maken

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
32 761, nr. 125

5

2016–2017

De Staatssecretaris heeft toegezegd
dat, mochten zich nieuwe ontwikkelingen voordoen in de soorten
goederen/diensten waarmee
btw-carrouselfraude plaatsvindt, de
Kamer hierover geïnformeerd zal
worden

Kamerstukken II 2016–2017,
31 066, nr. 356

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

6

2016–2017

De Staatssecretaris heeft toegezegd
dat, zodra stappen zijn gezet in het
onderzoek naar tien mogelijk
kwaadwillende opdrachtgevers, de
Kamer hierover geïnformeerd zal
worden

Kamerstukken II 2017–2018,
34 036, nr. 63

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

146

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

7

2016–2017

De Staatssecretaris heeft toegezegd
een objectieve gevalideerde
meetmethodiek voor de voortgang
van de Investeringsagenda te
ontwikkelen

Kamerstukken II 2016–2017,
31 066, nr. 355

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 480

8

2016–2017

Toegezegd begin 2017 terug te
Kamerstukken II 2016–2017,
komen op de wens van de Kamer in 34 552, nr. 70, blz. 122
het licht van vereenvoudiging op een
eventuele vrijstelling van btw bij de
toelatingsexamens in het beroepsonderwijs

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000-IX, nr. 4

9

2016–2017

Toegezegd bij te gaan houden of de
directe en indirecte belangen van
minder dan 5% al niet onder de BOR
vielen en dus ook met deze reparatie
geen problemen oplevert voor de
continuïteit van ondernemingen

Kamerstukken II 2016–2017,
nr. 23, blz. 9–10

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000-IX, nr. 19

10

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd Kamerstukken II 2017–2018,
in de Handhavingsbrief 2019
31 066, nr. 390, Bijlage
specifiek in te gaan op een doelgroep
binnen het segment Ondernemingen
en op de doelgroep Toeslagen

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 439

11

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd
dat de Belastingdienst bij alle
projecten boven een bepaald bedrag
een BIT-advies zal aanvragen. De
grens hiervoor is nu boven de €
5.000.000

Kamerstukken II 2017–2018,
31 066, nr. 419

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

12

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd
een overzicht van BIT-toetsen die
afgerond zijn en BIT-toetsen die nog
gepland zijn binnen de Belastingdienst schriftelijk te rapporteren aan
de Kamer

AO Belastingdienst op 13 juni Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
2018. Handelingen II
31 066, nr. 438
2017–2018, 31 066, nr. 410

13

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd Kamerstukken II 2017–2018,
de Kamer in het najaar 2018 te
25 087, nr. 208
informeren over de plannen voor de
herziening en het verdere tijdpad van
implementatie van de rulingpraktijk.
Zijn ambitie is dat de nieuwe
vormgeving van de rulingpraktijk per
1 januari 2019 gereed is

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

14

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd Kamerstukken II 2017–2018,
om in samenspraak met de Staatsse- 31 066, nr. 408
cretaris van Infrastructuur en
Waterstaat de Kamer eind 2018 te
informeren over de voortgang
rondom de invoering van de
MRB-toeslag

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

15

2017–2018

Na toetsing worden er nog bestedingsplannen overgeboekt naar de
Belastingdienst. De Minister heeft
toegezegd dat het exacte overzicht
daarvan via de Staatssecretaris van
Financiën aan de Tweede Kamer
verzonden zal worden

Tweede Kamer, 84e plenaire
vergadering

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

16

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd
de Kamer te informeren over de
resultaten van de proef vooraf
ingevulde aangiften voor ZZP’ers
vanaf de 22ste Halfjaarsrapportage
van de Belastingdienst

Aanhangsel Handelingen II
2017–2018, nr. 1856

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

147

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

17

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd Kamerstukken II 2017–2018,
dat samen met de toeslagendeparte- 31 066, nr. 401
menten wordt bezien of een
onderzoek – binnen het systeem van
toeslagen over het terugdringen van
niet-gebruik – kan worden uitgevoerd

Vindplaats

Stand van zaken / planning
Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

18

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd
te rapporteren over de uitkomst van
de gesprekken met de Autoriteit
Persoonsgegevens inzake de AVG in
de volgende halfjaarsrapportage

Kamerstukken II 2017–2018,
31 066, nr. 401

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

19

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd Kamerstukken II 2017–2018,
in de volgende halfjaarsrapportage
31 066, nr. 401
meer uitgebreid te rapporteren over
de vennootschapsbelastingplicht van
overheidsondernemingen in de
praktijk

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

20

2017–2018

De staatsecretaris heeft toegezegd in Handelingen II 2017–2018,
de komende halfjaarsrapportages
31 066, nr. 394
Belastingdienst te rapporteren over
internationaal invorderen, waaronder
de tien grootste landen. Daarnaast
wordt zowel voor deze landen als op
het totaal aangegeven wat alsnog
wordt geïnd en wat oninbaar is
gebleken

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

21

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd Handelingen II 2017–2018,
om in de halfjaarsrapportages
31 066, nr. 394
Belastingdienst de openstaande
moties en toezeggingen op te nemen
die Belastingdienst raken

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

22

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd Handelingen II 2017–2018, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
in overleg te treden met jeugdorgani- 25
31 066, nr. 438
saties over het versimpelen van het
door pleegouders aan te vragen en
definitief toegekend krijgen van
heffingskortingen en toeslagen en
een brief over naar de Kamer te
sturen, waarin ook wordt ingegaan
op de optie voor een apart
aanspreekpunt binnen de Belastingdienst voor deze doelgroep

23

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd Handelingen II 2017–2018, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
in de loop van 2018 de Kamer te
26
31 066, nr. 438
informeren of het mogelijk is voor de
Belastingdienst én voor lokale
overheden om, en zo ja hoe, de
beslagvrije voet op bankbeslagen
zonder verzoek al vooraf toe te
passen

24

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd Handelingen II 2017–2018, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
dat de Belastingdienst de uitvoering 25
31 066, nr. 480
van de aansprakelijkheidsbepaling
van pand- en hypotheekhouders
(btw) monitort en over de effecten en
knelpunten rapporteert aan de kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

148

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

25

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd Kamerstukken II 2017–2018,
dat kwalificerende buitenlandse
31 066, nr. 401
belastingplichtigen, die recht hebben
op de heffingskortingen in de
inkomstenbelasting, in het vierde
kwartaal 2018 hierover per brief
worden geïnformeerd. Daarnaast
wordt een communicatietraject
ingezet voor de gehele doelgroep

Vindplaats

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 480

26

2017–2018

In de 21e Halfjaarsrapportage is het
Kamerstukken II 2017–2018,
31 066, nr. 408
risico opgenomen dat aanvullingen
van belastingplichtigen mogelijk niet
verwerkt kunnen worden omdat ze al
in de berekeningsfase zouden zitten.
Hierdoor zouden extra bezwaarschriften moeten worden behandeld.
Het onderzoek naar de manier
waarop dit proces geoptimaliseerd
kan worden is inmiddels afgerond. In
2019 zijn aanpassingen voorzien die
naar schatting leiden tot een
vermindering van het aantal
bezwaren met 20.000. De Staatssecretaris heeft toegezegd rapporteren
over de realisatie van deze procesoptimalisatie in de halfjaarsrapportage

Afgerond

27

2017–2018

De Staatssecretaris van Financiën
zegt de Kamer, naar aanleiding van
vragen van de leden Sent (PvdA),
Ester (CU) en Nagel (50PLUS), toe
nogmaals te bezien of en op welke
wijze gekomen kan worden tot een
box 3-heffing die aansluit bij het
reëel behaalde rendement op
vermogen en de Kamer hierover
begin 2018 te informeren

Kamerstukken I 2018–2019,
35 000-IX, A, p. 5

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 026, nr. 64

28

2017–2018

Toegezegd de kabinetsreactie met
betrekking tot de herziening van box
3, ook aan de Eerste Kamer te sturen

Kamerstukken I 2018–2019,
35 000-IX, A, p. 5

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 026, nr. 64

29

2017–2018

De Staatssecretaris van Financiën
zegt de Kamer, naar aanleiding van
een vraag van het lid Van Rij (CDA),
toe een inventarisatie uit te voeren
naar de mogelijkheden voor het
ontwikkelen van zogenoemde Key
Performance Indicators (KPI’s) voor
de aanpak van belastingontwijking
en belastingontduiking en de Kamer
hierover op Prinsjesdag 2018 te
informeren

Kamerstukken I 2017–2018,
34 785, K, p. 4

Afgerond. Kamerstukken I 2018–2019,
34 785, M

30

2017–2018

De Staatssecretaris van Financiën zal Kamerstukken I 2017–2018,
de Kamer, naar aanleiding van een
34 785, K, p. 14
vraag van het lid Sent (PvdA),
schriftelijk informeren over hoe de
door de WRR ontwikkelde «doenvermogentoets» wordt toegepast bij het
wijzigen van belastingwetgeving

Afgerond. Kamerstukken I 2018–2019, nr. 11,
11-14-8

31

2017–2018

Toegezegd aan mevr. De Vries de
Kamer te informeren over het reële
aantal coöperaties die door het
voorliggende wetsvoorstel geraakt
kunnen worden

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000-IX, nr. 19

Kamerstukken II 2017–2018,
34 788, nr. 11, blz. 27

Stand van zaken / planning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

149

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

32

2017–2018

Toegezegd om samen met de collega Handelingen II 2017–2018,
van VWS te gaan monitoren hoe het nr. 25
zit met het aantal aanvragen
handelsvergunningen bij het CBG in
2018 en hier begin 2019 op terug te
komen

Vindplaats

33

2017–2018

Toegezegd aan de heer van
Handelingen II 2017–2018, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
25, item 8, p. 38
32 637, nr. 328
Weyenberg in 2018 de Kamer te
informeren over de ontwikkeling van
het percentage van het Wbso-budget
voor het mkb

34

2017–2018

Toegezegd de Kamer te informeren
Kamerstukken II 2017–2018,
zodra er iets zinnigs te zeggen is over 22 112, nr. 2591
BTW tarief voorstel

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000-IX, nr. 4

35

2017–2018

Toegezegd dat ik u de komende
maanden bovenstaande oplossingsrichtingen verder uit te werken voor
parallelimport. Ik streef ernaar uw
Kamer voor het einde van het jaar
daarover te berichten

Kamerstukken II 2017–2018,
32 800, nr. 44

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
32 800, nr. 49

36

2017–2018

Toegezegd te rapporteren over het
verschil tussen huishoudens

Handelingen II 2017–2018,
nr. 25

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000-XV, nr. 2

37

2017–2018

Vragen (van Omtzigt) over
Kamerstukken II 2017–2018,
complexiteit en gevoeligheid nieuwe 22 112, nr. 2591
richtlijn incl. toezegging voor het
opzetten van expertmeeting vlak na
de zomer

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000-IX, nr. 4

38

2017–2018

De Minister van Algemene Zaken
zegt de Kamer, naar aanleiding van
een vraag van het lid Schalk (SGP),
toe te blijven kijken naar mogelijkheden om de fiscale kloof voor
eenverdieners te dichten

Afgerond. Kamerstukken I 2018–2019,
35 026, nr. A

39

2018–2019

Toegezegd dat de Staatssecretaris,
Handelingen II 2018–2019, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
zoals reeds toegezegd in het debat
23, item 10
35 000-IX, nr. 19, p. 16
over het Belastingplan, voor 1 april
met een Kamerbrief komt over de
voortgang van de gesprekken met de
Nederlandse Loterij en Sportech
(effecten verhoging kansspelbelasting op landgebonden
sportweddenschappen/Toto)

40

2018–2019

De Minister zegt lid De Vries (VVD)
Kamerstukken II 2018–2019,
toe om in januari/februari een brief te 35 095, nr. 1
sturen waarin wordt aangegeven hoe
en door wie de raming en de inning
van de erf- en schenkbelasting zal
worden onderzocht

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 455

41

2018–2019

Het streven van de Staatssecretaris is Kamerstukken II 2018–2019,
om de Kamer voor eind 2018 te
31 066, nr. 451
informeren over uitkomsten
onderzoek externe commissie in het
kader van het onderzoek naar gebruik
van het BSN in het
btw-identificatienummer. De
Staatssecretaris heeft toegezegd de
kamer voor eind 2018 te informeren
over de uitkomsten van dit onderzoek

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 448

Handelingen I 2017–2018, nr.
11, item 3, p. 21

Stand van zaken / planning
Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000-IX, nr. 19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

150

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

42

2018–2019

De Staatssecretaris heeft toegezegd
om volgend voorjaar, ten behoeve
van de parlementaire behandeling
van het Belastingplanpakket 2019,
een actualisatie van de parameterbrief naar de Kamer te sturen

Kamerstukken II 2016–2017,
31 066, nr. 364

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 026, nr. 2

43

2018–2019

Toezegging om de impactanalyse en
het EY-rapport inzake de Brexit niet
douane met de Kamer te delen

Kamerstukken II 2018–2019,
23 987, nr. 312

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 452

44

2018–2019

Toezegging om de informatie uit de
Kamerstukken II 2018–2019,
augustus 2017 brief van de Belasting- 31 066, nr. 451
dienst aan de AP te delen met de
Kamer; en toezegging om de kosten
van technische assistentie voor
partnerlanden drukken en uit welke
begroting (ontwikkelingssamenwerking of de Belastingdienst) dit
wordt gedekt; en toezegging van een
brief ter nadere toelichting op de
mate waarin beleidsbesluit inzake
strafontslag wordt opgevolgd

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 448

45

2018–2019

De Staatssecretaris heeft toegezegd Kamerstukken II 2018–2019,
een brief te sturen over de knelgeval- 31 066, nr. 437
lenregeling en de aantallen

Afgerond

46

2018–2019

De Staatssecretaris heeft toegezegd
om te onderzoeken en verbetering
aan te brengen in de nul aanslagen

Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 437

Afgerond

47

2018–2019

De Staatssecretaris heeft toegezegd Kamerstukken II 2018–2019,
om voor het einde van het jaar de
31 066, nr. 437
Tweede Kamer te informeren over de
resultaten na de ICT-module in
oktober

Afgerond

48

2018–2019

De toezegging om de uitkomst van
de steekproefsgewijze controle bij
schenk- en erfbelasting te delen met
de Kamer

Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 437

Afgerond

49

2018–2019

Toezegging een brief te sturen over
de ramingen met verschillende
elementen en voorgaande jaren

Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 437

Afgerond. Kamerstukken II, 2018–2019,
31 066, nr. 433

50

2018–2019

De Staatssecretaris heeft toegezegd
dat de Belastingdienst een overzicht
bij zal houden waarbij – uit
vooroverleg blijkt dat – het reële
coöperatieve bedrijfsleven wordt
geraakt door de introductie van een
inhoudingsplicht voor houdstercoöperaties en waarin niet in een
oplossing voorzien kan worden

Kamerstukken II 2017–2018,
34 788, nr. 12

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000-IX, nr. 4

51

2018–2019

De Minister zegt de heer Slootweg
Kamerstukken II 2018–2019,
(CDA) toe om de Staatssecretaris nog 35 095, nr. 1
eens vragen om ergens in de loop
van 2019 te bezien of de huidige
maatregelen om het persoonlijk
contact tussen ouderen en de
belastingdienst te verbeteren en of
dit ook daadwerkelijk de problemen
oplost

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 480

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

151

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

52

2018–2019

De Staatssecretaris heeft toegezegd
dat er wordt gewerkt aan voorlichtingsmateriaal over cryptovaluta.
Zodra dit gereed is, wordt dit op de
website van de Belastingdienst
geplaatst

Kamerstukken I 2017–2018,
34 775, nr. AA

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 480

53

2018–2019

Toezegging om de voortgang t.a.v.
Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 451
(aanvullende stand) bestedingsplannen van de Belastingdienst in het
23e Halfjaarsrapportage op te nemen

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 480

54

2018–2019

Toezegging Kamer te informeren
Kamerstukken II, 2018–2019,
over voortgang bij de bezwaarafhan- 31 066, nr. 451
deling. Kan in een periodieke
rapportage

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 480

55

2018–2019

Toezegging om de afschrijvingen
oninbare vorderingen (zoals met
Toeslagen) te analyseren en dit met
de Kamer te delen

Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 451

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 480

56

2018–2019

De Staatssecretaris heeft toegezegd Aanhangsel Handelingen II
de Kamer te informeren over de
2017–2018, nr. 2345
voortgang bij het realiseren van de
genomen maatregelen inzake de
naleving van de AVG bij de Belastingdienst via de halfjaarsrapportages

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 485

57

2018–2019

Toezegging om de mogelijkheden te
bezien bij massaal bezwaar af te
wijken van de 6-wekentermijn

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000 IX

58

2018–2019

De Belastingdienst zal de factoren die Handelingen II 2018–2019, nr. Staatscourant 2018 nr. 68651, Artikel I,
een rol spelen bij de keuze tussen de 22, item 31
onderdelen A en B
klassieke wijze van bekendmaking en
de voorgestelde alternatieve wijze
van bekendmaking van belastingaanslagen opnemen in de Leidraad
Invordering 2008

59

2018–2019

Door het lid Van Weyenberg is
gevraagd naar de mogelijkheden om
bij het vermoeden dat een bedrijf
zich niet aan de regels houdt, hiervan
een melding te doen bij de Belastingdienst

Kamerbrief Toezeggingen AO Afgerond. Kamerbrief «Toezeggingen AO
Arbeidsmarktbeleid d.d.
Arbeidsmarktbeleid d.d. 13 februari 2019 inz.
13 februari 2019 inz. «werken «werken als zelfstandige» d.d. 21 juni 2020
als zelfstandige» d.d. 21 juni
2019

60

2018–2019

In de media is naar voren gekomen
dat er private bureaus zijn die tegen
betaling certificaten aanbieden op
basis waarvan zekerheid wordt
geboden dat de arbeidsrelatie tussen
een opdrachtgever en opdrachtnemer door de Belastingdienst niet
als dienstbetrekking wordt aangemerkt. Het lid van Weyenberg heeft
gewezen op de mogelijkheid van
misleiding door deze certificaten

Kamerbrief Toezeggingen AO Afgerond. Kamerbrief «Toezeggingen AO
Arbeidsmarktbeleid d.d.
Arbeidsmarktbeleid d.d. 13 februari 2019 inz.
13 februari 2019 inz. «werken «werken als zelfstandige» d.d. 21 juni 2021
als zelfstandige» d.d. 21 juni
2020

61

2018–2019

In het AO is gesproken over de
Kamerbrief Toezeggingen AO Afgerond. Kamerbrief «Toezeggingen AO
diverse rechtszaken die in Europese Arbeidsmarktbeleid d.d.
Arbeidsmarktbeleid d.d. 13 februari 2019 inz.
lidstaten spelen waarin arbeidsre13 februari 2019 inz. «werken «werken als zelfstandige» d.d. 21 juni 2022
laties getoetst worden aan de
als zelfstandige» d.d. 21 juni
geldende wetgeving van die lidstaat. 2021
Centraal daarbij staat de interpretatie
van de begrippen werknemer,
zelfstandige en in lidstaten bestaande
tussencategorieën, zoals bijvoorbeeld «workers» in het Verenigd
Koninkrijk

Kamerstukken II, 2018–2019,
31 066, nr. 457

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

152

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

62

2018–2019

De Staatssecretaris zegt aan het lid
Leijten toe dat hij de Kamer voor het
zomerreces 2019 de cultuurscan van
de Auditdienst Rijk (ADR) zal doen
toekomen

Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 513

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 500. Kamerbrief Eerste voortgangsrapportage op het Jaarplan 2019
Belastingdienst

63

2018–2019

De Staatssecretaris zegt aan het lid
Leijten toe dat hij in een volgende
voortgangsrapportage over de
Belastingdienst de Kamer zal
informeren over de acties hij
onderneemt ten aanzien van de drie
nieuwe onvolkomenheden die de
Algemene Rekenkamer in het
verantwoordingsonderzoek 2018
over de Belastingdienst heeft
geconstateerd

Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 514

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 500

64

2018–2019

De Staatssecretaris zegt in de brief
Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 454
over het afhandelen van bezwaren
tegen btw-correctie privégebruik auto
over de eerste helft van 2011, toe de
Kamer te informeren over de
omvang van de voorraad bezwaren
omzetbelasting inclusief deze
bezwaren. De voorraad bezwaren
voor de omzetbelasting bedroeg per
1 januari 2019 46.354 en per 1 mei
2019 36.306

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 500

65

2018–2019

De Staatssecretaris zegt aan de leden Kamerstukken II 2018–2019,
Leijten en Omtzigt toe dat hij de
32 800, nr. 56
Kamer voor het eind van deze week
schriftelijk zal informeren over hoe
het proces rond de opdrachtverlening aan de EDP-auditors inzake
het zoeken van aanvullende stukken
in de CAF-11-zaak is verlopen

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
32 800, nr. 61

66

2018–2019

De Staatssecretaris heeft aan het lid Kamerstukken II 2018–2019,
Nijboer (PvdA) toegezegd om een
10 925
kleine steekproef uit te voeren op de
aangiften vennootschapsbelasting
over het jaar 2016 in categorie 2
waarover in november 2018 is
besloten om deze verder niet
handmatig te beoordelen. De
Staatssecretaris zegt toe de Kamer
voor de zomer te informeren over de
resultaten van deze beoordeling

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 502

67

2018–2019

De Staatssecretaris heeft aan het lid
Omtzigt (CDA) toegezegd om een
inschatting te geven van het aantal
correcties dat de Belastingdienst
heeft opgelegd bij de beoordeelde
aangiften vennootschapsbelasting
van het mkb in categorie 1 voor het
belastingjaar 2016

Kamerstukken II 2018–2019,
10 925

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 466

68

2018–2019

De Staatssecretaris heeft aan het lid Kamerstukken II 2018–2019,
Leijten (SP) toegezegd om een
10 925
schatting te geven van de kosten van
het controleren van alle uitgeworpen
aangiften

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 466

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

153

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

69

2018–2019

Toegezegd juridische adviezen en
Kamervraag van het lid
correspondentie met de Europese
Omtzigt (CDA) aan de
Commissie indien mogelijk met de
Staatssecretaris van
Kamer te delen. N.a.v. vragen van het Financiën over de btw-plicht
lid Omtzigt (CDA) aan de Staatssecre- voor toezichthouders in het
taris van Financiën over de btw-plicht licht van een recente
voor toezichthouders in het licht van uitspraak van het Europees
een recente uitspraak van het
Hof
Europees Hof

Vindplaats

Afgerond

70

2018–2019

De Staatssecretaris heeft toegezegd
om de voor- en nadelen van het in
rekening brengen van administratiekosten aan multinationals voor
rulings uiteen te zetten

Kamerstukken II 2018–2019,
25 087, nr. 244

Afgerond

71

2018–2019

In het mondeling overleg over de
Belastingdienst van 29 januari 2019
heeft de Staatssecretaris, naar
aanleiding van een vraag van het lid
Van Rij (CDA), toegezegd om de
ex-postanalyse van de uitvoeringstoetsen aan de Eerste Kamer aan te
bieden

Kamerstukken I 2018–2019,
31 066, D

Afgerond

72

2018–2019

Toegezegd te kijken naar Thema
«Carnivoor? Geef het door!» bij
diners die door het ministerie
verzorgd worden

Handelingen I 2018–2019,
nr. 11, p. 14–19

Afgerond. Kamerstukken I 2018–2019,
35 026, L

73

2018–2019

Toezegging De Kamer schriftelijk
Handelingen I 2018–2019, nr.
informeren inzake de reikwijdte van
11, item 14, blz. 15–16
het begrip «financiële onderneming»
en de afbakening van het rentebegrip
bij de toepassing van artikel 15b van
de Wet op vennootschapsbelasting

Afgerond. Kamerstukken I 2018–2019,
35 030, G

74

2018–2019

Toegezegd de Kamer extra te
Kamerstukken II 2017–2018,
informeren betrekking op de werking 34 785, nr. 101, p. 11
van de met de 30%-regeling
vergelijkbare regelingen in het
buitenland, in het bijzonder de ons
omringende landen

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000-IX, nr. 19

75

2018–2019

Toegezegd een nulmeting te doen
naar zijn aanpak van belastingontwijking en -ontduiking en daarover
jaarlijks met de Kamer te kunnen
praten via een rapportage. De kamer
wordt hier voor de parlementaire
behandeling van het belastingplan
nader over geïnformeerd

Handelingen II 2017–2018,
nr. 105, p. 8

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
25 087, nr. 222

76

2018–2019

Toegezegd rond de behandeling van Handelingen II 2017–2018,
het belastingplan een wetgevingska- nr. 105, p. 9
lender aan te leveren met de
planning van alle in zijn brief van
23 februari 2018 aangekondigde
maatregelen om belastingontduiking
en -ontwijking aan te pakken

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
25 087, nr. 2222

77

2018–2019

Samen met Ministerie Economische
Zaken en Klimaat een brief naar
kamer over vestigingsklimaat en
acquisitiebeleid

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
32 637, nr. 342

Kamerstukken II 2018–2019,
nr. 23, item 10, p. 1

Stand van zaken / planning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

154

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

78

2018–2019

Toegezegd in gesprek te gaan over
Kamerstukken II 2018–2019,
energiebelasting met het planbureau 35 026, nr. 29, p. 2
ten aanzien van koopkracht. De
Minister zal de Kamer op korte
termijn informeren over de uitkomst
van dat gesprek

Vindplaats

Stand van zaken / planning

79

2018–2019

Toegezegd de Kamer begin volgend
jaar informeren over de knelpunten
in de WKR na dat gesprek over de
WKR. Informeren begin volgend jaar
welke knelpunten het betreft

80

2018–2019

Toegezegd aan Omtzigt met een
Handelingen II 2018–2019, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
expertgroep te praten over de
23, item 10
35 000-IX, nr. 19
tariefmaatregel bij partneralimentatie

81

2018–2019

Toegezegd dat we denken dat we het Handelingen II 2018–2019, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
23, item 10
35 000-IX, nr. 19
uurtarief kunnen verhogen van 4,5
euro naar 5 euro voor vrijwilligerswerk

82

2018–2019

Toegezegd dat voor de Rulingpraktijk Handelingen II 2018–2019, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
22, item 31, p. 13
25 087, nr. 223
een brief over herziening eind deze
maand komt

83

2018–2019

Toegezegd te onderzoeken modelpu- Kamerstukken II 2018–2019,
blicatie anbi’s van financieringen uit 35 026, nr. 29
onvrije landen. Onderzoeken of
publicatieminimumeisen te stellen
o.a. financiële transparantie t.a.v.
giften vanuit niet-EU-staten en
onvrije landen. Toezegging dat in de
winterbrief hierop uitgebreid zal
worden ingegaan

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 026, nr. 63

84

2018–2019

Toegezegd door de Staatssecretaris
tijdens het AO Ecofin Vliegbelasting
een conferentie vliegverkeer te
organiseren voor de zomer van 2019

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019, nr.
76-15-2

85

2018–2019

Toezegging dat het kabinet het
Handelingen II 2018–2019, nr. Afgerond. Staatscourant 2018 nr. 68651,
onwenselijk acht dat een begunArtikel I, onderdelen A en B
22, item 31
stigde dubbel wordt getroffen door
samenlopende aanspraken van
verschillende schuldeisers, bijvoorbeeld de curator en de Belastingdienst. De Belastingdienst zal
begunstigend beleid op dit onderdeel
uitwerken in de Leidraad Invordering
2008

86

2018–2019

Toezegging: Voordat het VAO fiscale
beleidsagenda plaatsvindt, zal de
brief met daarin de leden van de Cie
belastingheffing multinationals aan
de Kamer worden gestuurd

Kamerstukken II 2018–2019,
32 140, nr. 152

87

2018–2019

Toegezegd dat EZK een brief stuurt
aan het einde van dit jaar m.b.t.
startups en aandelenopties

Handelingen II 2018–2019, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
22, item 31
32 637, nr. 343

88

2018–2019

Toegezegd om te proberen een
indicatie te geven van het totaalgebruik youngtimers door ondernemers. In het eerste kwartaal 2019
hier op terugkomen

Handelingen II 2018–2019, nr. Afgerond. Aanhangsel Handelingen II
2018–2019, nr. 3067
22, item 31

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000, nr. 81

Handelingen II 2018–2019, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
23, item 10
35 000-IX, nr. 19

Kamerstukken II 2018–2019,
21 501–07, nr. 1558

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
32 140, nr. 152

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

155

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

89

2018–2019

Toegezegd de in 2018 lopende
Handelingen II 2018–2019, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
verzoeken om zekerheid al beoor22, item 31
35 000-IX, nr. 4, p. 7
delen te vooruitlopend op de
wijziging van UB VPB 1971 en UB DB
1965

Vindplaats

Stand van zaken / planning

90

2018–2019

Toegezegd een brief te sturen over de Handelingen II 2018–2019, nr. Afgerond. Kamerstukken I 2018–2019,
commissie stelselhervorming, niet
22, item 31
32 140, B
later dan strikt noodzakelijk, voor de
winter, we noemen de brief de
lentebrief. Alle gebieden verkennen.
Draagkrachtbeginsel wordt als
denkbeeld meegenomen

91

2018–2019

Tijdens behandeling Belastingplan
2019 toegezegd dat voor 1 april 2019
de Kamer wordt geïnformeerd over
de toto, draf- en rensport (loterij)

Handelingen II 2018–2019, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
22, item 31
35 000-IX, nr. 25

92

2018–2019

De Staatssecretaris heeft aan Ester
(ChristenUnie) toegezegd om de
voortgangsbrief «Werken als
zelfstandige (DBA)», die Minister
Koolmees van SZW momenteel aan
het schrijven is, ook aan de Eerste
Kamer te sturen

Handelingen I 2018–2019, nr.
8, item 8, p. 46

93

2018–2019

Toegezegd begin 2019 een brief aan Kamerstukken I 2018–2019,
beide Kamers over de manier waarop 35 026, D, p. 10
ik stelselverbeteringen in kaart wil
brengen

Afgerond. Kamerstukken I 2018–2019,
32 140, B

94

2018–2019

Toegezegd voor de zomer van 2019
Kamerstukken I 2018–2019,
de Eerste Kamer te informeren over 35 026, D, p. 18
de uitkomsten van een onderzoek of
de voorgestelde wijziging van 30g
AWR uitgebreid kan worden met
belastingaanslagen erfbelasting die
om andere redenen dan overlijden
(bijvoorbeeld in verband met de
vervulling van een voorwaarde)
worden opgelegd. Onderdeel van dit
onderzoek is een uitvoeringstoets om
de consequenties voor de uitvoering
alsmede de budgettaire gevolgen in
beeld te brengen

Afgerond. Belastingplan 2020

95

2018–2019

Toegezegd het verplicht stellen van
publieke country-by-country
reporting onder de aandacht van
Justitie en Veiligheid te brengen

96

2018–2019

Toegezegd om aan het Ministerie van Handelingen II 2018–2019, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
Economische Zaken en Klimaat de
93, item 11, p. 21
32 637, nr. 376
vraag over te brengen om een reactie
op de constatering dat in het tax
committee van het AmCham iemand
zit die op papier ook bij de NFIA
werkt

Afgerond. Kamerstukken I 2018–2019,
35 074, M

Handelingen II 2018–2019, nr. Afgerond
93, item 11, p. 19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

156

Toezeggingen waarvan de uitvoering nog niet is afgerond
Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

1

2013–2014

Toegezegd in het voorjaar 2014 of
wanneer meer inzicht bestaat in de
gemeentelijke maatwerkvoorziening
Wmo, dat de fiscale regeling voor
chronisch zieken en gehandicapten
verder zal worden vereenvoudigd en
in samenspraak met VWS tegen het
licht worden gehouden

Handelingen II 2013–2014,
nr. 15

In behandeling

2

2015–2016

Toegezegd dat bij de evaluatie van de Handelingen I 2015–2016, nr.
wet over drie jaar een poging gedaan 17, p. 7–42
kan worden om het aandeel
schijnzelfstandigheid opnieuw in te
schatten

In behandeling

3

2015–2016

De Staatssecretaris van Financiën
zegt toe, naar aanleiding van een
opmerking van het lid Van Strien
(PVV), erop toe te zien dat de
tussenlaag van zzp-bemiddeling
wordt voorkomen en de Kamer
hierover te informeren

In behandeling

4

2016–2017

De Staatssecretaris heeft toegezegd Kamerstukken II 2016–2017,
de Tweede en Eerste Kamer van
34 651, nr. 14. Kamerstukken I
informatie voorzien over «country2015–2016, 34 651, nr. C
by-country reporting», o.a. hoeveel
landenrapporten de Belastingdienst
heeft ontvangen van belastingplichtigen, hoeveel landenrapporten zijn
ontvangen van andere landen via de
uitwisseling en een kwalitatieve
beschrijving van de ervaringen
alsmede inzicht in veel voorkomende
vervolgacties

Doorlopend. Op 17 april 2019 is in de 23e
Halfjaarsrapportage Belastingdienst
gerapporteerd over de ontwikkelingen bij
country-by-country reporting in 2018

5

2016–2017

De staatsecretaris heeft toegezegd
Handelingen II 2016–2017, 82,
om jaarlijks een notitie toe te voegen it. 8, p. 21
aan de halfjaarsrapportage Belastingdienst met een aanvulling op de
aantallen APA’s en ATR’s. Er wordt
per type ruling een voorbeeld of
model gegeven zodat de Kamer kan
zien hoe het in elkaar zit

Doorlopend. Op 17 april 2019 is het
jaarverslag 2018 van het APA/ATR team bij
de 23e Halfjaarsrapportage Belastingdienst
aan de Eerste en Tweede Kamer gestuurd

6

2016–2017

Toegezegd een brief te sturen over
het begrip vermogen en betalingscapaciteit. De regeling waarin dit wordt
uitgelegd zal als concept aan de
Kamer worden voorgelegd

Staatssecretaris tijdens het
WGO op 7 november 2016.
Kamerstukken II 2016–2017,
34 552, nr. 70, blz. 122

In behandeling

7

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd
in 2020 terug te koppelen of er
eventuele problemen zijn geconstateerd met de continuïteit van
ondernemingen door de heffing van
erf- en schenkbelasting (BOR)

Kamerstukken II 2017–2018,
34 775-IX, nr. 22

In behandeling

8

2017–2018

Gevraagd wordt of banken een
controlerende rol zouden kunnen
spelen ten aanzien van de aangifte
van het bezit van bitcoins bij de
Belastingdienst. De staatsecretaris
heeft toegezegd dit punt mee te
nemen in de verdere uitwerking van
de fiscale beleidsagenda

Kamerstukken I 2017–2018,
34 775, nr. AA

In behandeling. Planning 4e kwartaal 2019,
update via Brief fiscale moties en toezeggingen

Handelingen I 2015–2016, nr.
17 item 7, p. 42

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

157

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

9

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd
een brief te sturen met de eindafrekening van de vertrekregeling en de
diverse mogelijke arrangementen,
inclusief de wijze waarop de
overschrijding van de regeling
betaald wordt

Kamerstukken II 2017–2018,
31 066, nr. 313

In behandeling. Rapportage aan de Kamer is
voorzien in 2021

10

2017–2018

Toezegging van de Staatssecretaris
Kamerstukken II 2017–2018,
om ook op een meer systematische
31 066, nr. 403
wijze vast te kunnen stellen dat de
sturing en de bijbehorende
organisatie- en cultuurverandering
zich goed ontwikkelt. De Staatssecretaris zal de ADR vragen om
onderzoek uit te voeren naar de mate
waarin de sturing zich verbetert

De ADR is gevraagd om de gedragspatronen
van het management van het Ministerie van
Financiën in kaart te brengen met behulp
van de methode «Ongeschreven regels: de
regels van het spel». De rapportage die door
de ADR over het resultaat van een onderzoek
is opgeleverd, is 2 juli 2019 verstuurd aan de
Tweede Kamer, Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 500

11

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd
dat een keer per jaar gerapporteerd
zal worden aan de Kamer over het
programma bij de Belastingdienst
met het doel om de technische
achterstanden, de zogenaamde
technische schuld, inzichtelijk te
maken en op te lossen

Kamerstukken II 2017–2018,
31 066, nr. 403

In behandeling. Een keer per jaar zal de
stand worden opgenomen. Dit draagt bij aan
het interne handelingsperspectief en de
verantwoording aan de Tweede Kamer

12

2017–2018

Toegezegd om samen met de
Minister van SZW aan de slag te
gaan met de vervanging van de wet
DBA

Handelingen II 2017–2018, nr. Doorlopende toezegging
20, p. 20-16-83

13

2017–2018

Tijdens de behandeling van de Wet
Handelingen I 2017–2018, nr.
uitfasering pensioen in eigen beheer 7, item 12, p. 49
en overige fiscale pensioenmaatregelen heeft mijn ambtsvoorganger in
lijn met de toezegging aan de
Tweede Kamer toegezegd om uw
Kamer jaarlijks over het daadwerkelijke gebruik van deze regeling te
informeren. Over de jaren 2018 en
2019 zal ik uw Kamer ook weer na
afloop van elk kalenderjaar tegen het
einde van het eerste kwartaal
informeren

Doorlopende toezegging

14

2017–2018

Toegezegd om problematiek via
verschillende kanalen te blijven
bespreken en de Kamer hiervan op
de hoogte te houden

Aanhangsel Handelingen II
2017–2018, nr. 2609

Doorlopende toezegging

15

2017–2018

Toegezegd in de brief van 14 april
Kamerstukken II 2016–2017,
2017 door mijn ambtsvoorganger om 34 550-IX, nr. 22, p. 26
uw Kamer te informeren over de
rendementspercentages voor box 3
voor het komende belastingjaar. Dit
blijf ik elk jaar aan uw Kamer doen

Doorlopende toezegging

16

2017–2018

Toegezegd om bij de dividendbelasting de vraag mee te nemen
wanneer er gekeken zal worden naar
het verdragsbeleid

Kamerstukken II 2017–2018,
34 788, nr. 11, blz. 35

In behandeling

17

2017–2018

Toegezegd om bij een volgende
evaluatie van de eigenwoningregeling ook de werking van de wet
afschaffen wet Hillen mee te nemen

Handelingen II 2017–2018,
nr. 25

In behandeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

158

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

18

2017–2018

Toegezegd aan de heer van Rij om de Kamerstukken II 2017–2018,
evaluatie van de eigenwoningrenr. 12, p. 60
geling (die nu gepland staat voor
2020) te vervroegen naar 2019

Vindplaats

Stand van zaken / planning
In behandeling

19

2017–2018

Toegezegd aan dhr. Van Weijenberg
om updates te geven over de stand
van zaken m.b.t Public CbCR,
genoemd wordt om dit te doen
tijdens AO Ecofin

Kamerstukken II 2017–2018,
nr. 67, p. 24

In behandeling

20

2017–2018

Toegezegd te blijven pleiten voor
meer transparantie in de
EU-Gedragscodegroep

Kamerstukken II 2017–2018,
nr. 67, p. 24–25

In behandeling

21

2017–2018

Toegezegd een update overzicht
zwarte lijst te regelen indien nuttig

Kamerstukken II 2017–2018,
nr. 67, item 8, p. 24

In behandeling

22

2017–2018

Toegezegd een symposium op te
Kamerstukken II 2017–2018,
zetten om te spreken over de
34 785, nr. 86
modellen en de economische keuzes,
en samen met het CPB, de WRR en
wellicht een aantal oud-politici en
hoogleraren een discussiepaper te
schrijven

In behandeling

23

2017–2018

De Staatssecretaris heeft toegezegd Kamerstukken II 2018–2019,
om in het kader van het verbeterplan 31 066, nr. 416, p. 43
fiscaal stelsel om een aantal experts
uit te nodigen om structureel en
fundamenteel na te denken over de
toekomst van het belastingstelsel en
de Belastingdienst. Ook toegezegd
om een update over de wijze waarop
dit onderzoek gedaan gaat worden in
het najaar 2018 te geven

In behandeling

24

2017–2018

Toegezegd de Kamer in de moties- en Kamerstukken II 2017–2018,
toezeggingenbrief in het voorjaar van 34 788, item 12, p. 1
2020 nader te informeren over de
ontwikkeling van het aantal
coöperaties

In behandeling

25

2018–2019

De Staatssecretaris heeft toegezegd
terug te komen op de
ICT-doorlichting waar om is verzocht

Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 433

In behandeling. Planning 4e kwartaal 2019

26

2018–2019

De Staatssecretaris zegt toe dat er
Kamerstukken II 2018–2019,
tegen het einde van dit jaar (2019)
31 066, nr. 486
voor drie ketens een concreet
uitgewerkt plan ligt dat een
samenhangende aanpak laat zien om
de uitdagingen van deze ketens het
hoofd te bieden. Wanneer deze
aanpak succesvol blijkt te zijn, zal
deze daarna ook worden toegepast
bij de andere probleemketens

In behandeling. Planning 4e kwartaal 2020

27

2018–2019

De Staatssecretaris heeft toegezegd
het Jaarverslag van de Belastingdienst te verzenden aan de Eerste
Kamer

Kamerstukken I 2018–2019,
31 066, nr. D

In behandeling. Planning 3e kwartaal 2019

28

2018–2019

Toezegging om medio 2019 te
rapporteren over de voortgang
inzake de Interactiestrategie

Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 451

In behandeling. Planning 3e kwartaal 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

159

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

29

2018–2019

Toezegging om de invoering van de
roettax per 1 januari 2020 te
realiseren

Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 438

Op basis van een risicoafweging is ingezet
op de realisatie van een robuuste tijdelijke
voorziening (RTV) t.b.v. fijnstoftoeslag
(eerder bekend onder roettax). De invoering
staat gepland per 1-1-2020. De realisatie
hiervan ligt op schema. Parallel wordt
doorgewerkt aan het hoofdspoor: de
implementatie van heffen en innen
systemen. Hier zit ook de reguliere functionaliteit voor de fijnstoftoeslag in. De huidige
planning voor implementatie van het
hoofdspoor is tweede helft 2020. Op het
moment dat implementatie van het
hoofdspoor plaatsvindt, wordt met de RTV
gestopt

30

2018–2019

Toegezegd de Kamer in de reguliere Kamerstukken II 2018–2019,
32 761, nr. 131
rapportages op de hoogte houden
over de voortgang van het pseudonimiseren

31

2018–2019

Toezegging van de Staatssecretaris
om Toeslagen en de ADR te laten
kijken naar andere CAF-zaken

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling, planning nog niet bekend
65

32

2018–2019

Toezegging van de Staatssecretaris
om aan te sluiten bij het traject
Maatwerk in dienstverlening

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling. Planning 4e kwartaal 2019
65

33

2018–2019

Toezegging van de Staatssecretaris
om in gesprek te gaan met de
Nationale Ombudsman

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling. Invulling vindt plaats na
65
adviesrapport van Adviescommissie
uitvoering Toeslagen

34

2018–2019

De Staatssecretaris zegt aan de leden Kamerstukken II 2018–2019,
Snels en Van Weyenberg toe dat hij
31 066, nr. 513
de Kamer bij de volgende voortgangsrapportage over de Belastingdienst zal informeren over de
invulling van het externe onderzoek
naar de opvolging van de aanbevelingen van de commissie onderzoek
Belastingdienst – commissie
Joustra-Borstlap – over met name de
cultuur bij de Belastingdienst

In behandeling. Loopt met motie Lodders
over het toevoegen van cultuur als pijler in
het Jaarplan 2020

35

2018–2019

Toegezegd een brief over afhandeling Kamerstukken II 2018–2019,
letselschade na de zomer
31 066, nr. 513

In behandeling, planning nog niet bekend

36

2018–2019

Toegezegd dat de Staatssecretaris
Kamerstukken II 2018–2019,
voor het einde van het jaar de
30 673
Tweede Kamer zal informeren hoe de
Belastingdienst de richtlijn Raad van
Europa heeft geïmplementeerd

In behandeling. Genoemde richtlijn van de
raad van Europa moet nog van kracht
worden. Ministerie van Financiën gaat in
overleg met ministerie Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties over een rijksbrede
implementatie

37

2018–2019

Toegezegd dat de Staatssecretaris de Kamerstukken II 2018–2019,
Tweede Kamer voor 1 oktober dit jaar 30 673
informeert over de stand van zaken
van de schadevergoeding voor de
betrokken ouders

In behandeling. Tussentijdse rapportage
gepland 3e kwartaal 2019

38

2018–2019

Toegezegd dat de Staatssecretaris de Kamerstukken II 2018–2019,
Tweede Kamer informeert over het
30 673
mogelijk verschil tussen de stukken
waar de Landsadvocaat beschikking
toe had en het aantal stukken dat
deel uitmaakte van de
WOB-procedure in juni 2018

In behandeling. Planning 4e kwartaal 2019

Doorlopend. Is aanbod gekomen in de 23e
HJR

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

160

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

39

2018–2019

De Staatssecretaris zegt aan het lid
Lodders toe dat in het jaarverslag
van het APA/ATR-team aandacht
besteed zal worden aan de bijdrage
van de rulingpraktijk aan het
vestigingsklimaat

Kamerstukken II 2018–2019,
25 087, nr. 244

In behandeling, planning nog niet bekend

40

2018–2019

De Staatssecretaris zegt aan de leden Kamerstukken II 2018–2019,
Van Weyenberg, Snels en Leijten toe 25 087, nr. 244
dat de commissie-Bouwman/Van der
Geld na twee jaar zal evalueren of
met het publiceren van geanonimiseerde samenvattingen van rulings
met een internationaal karakter de
beoogde transparantie over de
rulingpraktijk wordt bereikt, en zal die
evaluatie aan de Kamer doen
toekomen

In behandeling, planning nog niet bekend

41

2018–2019

Toezegging van de Minister voor
Handelingen II 2017–2018, nr. In behandeling
Rechtsbescherming om samen met
105, item 8
de Staatssecretaris van Financiën
met de Nederlandse Orde voor
Belastingadviseurs te bespreken wat
een Code Belastingadviseurs en een
eed van belastingadviseurs zouden
kunnen bijdragen aan een debat in
de sector over het eigen handelen en
de eigen cultuur. Het Bureau
Financieel Toezicht zal daarbij
worden betrokken. De Kamer zal
worden geïnformeerd over de
uitkomsten

42

2018–2019

Toegezegd tijdens het kijken naar
bouwstenen voor vereenvoudiging
van het stelsel. Volgend jaar op
terugkomen hoe dit vormgegeven
wordt

43

2018–2019

Toegezegd tijdens behandeling
Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
Belastingplan 2019, nader onderzoek 23, item 10
naar het belasten van huurinkomsten. Dit wordt meegenomen in
bouwstenen verbetering belastingstelsel, maar ook wordt gekeken
welke mogelijkheden er bestaan
binnen de bestaande wet- en
regelgeving, om in ieder geval
toezicht en handhaving op dergelijke
structuren te verbeteren

44

2018–2019

Toegezegd dat het streven om voor
de zomer een maatregel aan de
Kamer voor te leggen waarmee er
voor wordt gezorgd dat geen
belastingrente in rekening wordt
gebracht bij tijdig doen van
Vpb-aangifte

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
23, item 10

45

2018–2019

Toegezegd dat het kabinet in het
voorjaar een wetsvoorstel over
nationale vliegbelasting indient

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
22, item 31

46

2018–2019

Toegezegd om samen met VWS de
effecten doelgroepen vervoer te
monitoren

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
22, item 31

47

2018–2019

Toegezegd in gesprek te gaan met
koepels inzake KSB

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
22, item 31

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
23, item 10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

161

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

48

2018–2019

Toegezegd VWS mee te geven dat
gemeenten moeten monitoren

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
22, item 31

Stand van zaken / planning

49

2018–2019

Toegezegd om in contact te zullen
Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
treden met de Nationale ombudsman 22, item 31
om te bezien of het nodig en
mogelijk is iets te doen voor mensen
die (mede) als gevolg van de
BBZ-problematiek in de wettelijke
schuldsanering voor natuurlijke
personen (WSNP) zijn beland en de
Tweede Kamer over de uitkomsten
schriftelijk te informeren

50

2018–2019

Toegezegd om, wanneer de uiterste
Kamerstukken I 2018–2019,
35 030, E
datum van implementatie is
verstreken, een overzicht te geven
van de wijze waarop andere lidstaten
van de EU ATAD1 hebben geïmplementeerd

51

2018–2019

Toegezegd het wetsvoorstel m.b.t.
Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
bronbelasting op interest en royalty’s 22, item 31
in 2019, uiterlijk op Prinsjesdag, in te
dienen

52

2018–2019

Toegezegd bij de mogelijke integratie Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
van de dividendbelasting en de
22, item 31
bronbelasting op dividenden te
bezien of heffing van bronbelasting
op uitdelingen van winst door
non-houdstercoöperaties aan leden
gevestigd in een laag belastende
jurisdictie wenselijk is

53

2018–2019

Toegezegd om te onderzoeken of een Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
gerichte aanpassing van het
23, item 10
fbi-regime voor vastgoed-fbi’s
mogelijk en uitvoerbaar is

54

2018–2019

Toegezegd voor het zomerreces
resultaten onderzoek marginale
belastingdruk te delen

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
22, item 31

55

2018–2019

Toegezegd dat de denksport
vrijstelling blijft gelden zolang
bonden nog in overleg zijn over
richtlijn. In het eerste kwartaal 2019
na gesprekken met de sector zal de
Kamer nader worden geïnformeerd

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
22, item 31

56

2018–2019

Toezegging met betrekking tot
woningcoöperaties om VPB en
verhuurdersheffing te volgen

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
22, item 31

57

2018–2019

Toezegging dat we blijven monitoren Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
welke elektrische auto’s op de markt 22, item 31
komen (levertijd) en de ontwikkelingen in de gaten houden

58

2018–2019

Toegezegd het aanbod van het
Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
aanbod van milieuvriendelijke
22, item 31
alternatieven goed te monitoren. En
bezien of kan worden aangesloten bij
het bestuursakkoord om in 2025
zero-emission te doen

In behandeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

162

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

59

2018–2019

Toegezegd dat studietoelage
handboek loonheffingen zal worden
verduidelijkt waar mogelijk om de
opties die werkgevers hebben voor
vergoeding van scholingskosten van
kinderen van werknemers te
verduidelijken

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
23, item 10

60

2018–2019

Toegezegd een uitbreiding uitsluiting Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
van inkeerregeling. Verduidelijken
22, item 31
dat mensen die te goeder trouw zijn
een foutje mogen rechtzetten zonder
direct beboet te worden

61

2018–2019

De Staatssecretaris heeft aan Schalk Handelingen I 2018–2019, nr.
(SGP) toegezegd om te kijken naar de 8, item 8, p. 13
mogelijkheden om bijvoorbeeld voor
de behandeling van het Belastingplan geüpdatete informatie over
de marginale druk te verstrekken,
aangezien een update van de tabel
die vorig jaar naar de Kamer is
gestuurd (voor de jaren 2016, 2018
en 2021) niet mogelijk is

In behandeling

62

2018–2019

De Staatssecretaris heeft aan Ester
Handelingen I 2018–2019, nr.
(ChristenUnie) toegezegd om, ook
8, item 8, p. 47
met de Minister van BZK, de
komende periode onderzoek te doen
naar (het belasten van) inkomsten uit
verhuur. Daarnaast heeft de
Staatssecretaris aangegeven dat hij
het voornemen heeft om dit thema
een van de bouwstenen te laten zijn
voor een stelselherziening

In behandeling

63

2018–2019

Toegezegd om vooruitlopend op een
wijziging van de Wet IB 2001 in een
beleidsbesluit aan te geven hoe de
Belastingdienst met het voetbalmakelaarsarrest in de praktijk zal
omgaan. Dit besluit zal naar
verwachting in het eerste kwartaal
van 2019 verschijnen

Kamerstukken I 2018–2019,
35 026, D, p. 15

In behandeling

64

2018–2019

Toegezegd dat met terugwerkende
kracht aan het besluit zal worden
verleend tot en met 9 februari 2017,
zijnde de datum waarop het
Europees Hof van Justitie het
voetbalmakelaarsarrest heeft
gewezen

Kamerstukken I 2018–2019,
35 026, D, p. 15

In behandeling

65

2018–2019

Toegezegd om met de Minister van
Handelingen I 2018–2019, nr.
SZW te onderzoeken welke mogelijk- 11, item 12, p. 11
heden er op de lange termijn nog zijn
om de resterende pijnpunten in de
marginale druk te beperken

In behandeling

66

2018–2019

Toegezegd om jaarlijkse cijfers
marginale druk aan te bieden

Handelingen I 2018–2019, nr.
11, item 12, p. 14

In behandeling

67

2018–2019

Toegezegd de rapportage ontwikkeHandelingen I 2018–2019, nr.
lingen woningcorporaties ook aan de 11, item 14, p. 1
Eerste Kamer te sturen

In behandeling

68

2018–2019

Toegezegd informatie over
monitoren BPM teruggaafregeling
ook aan de Eerste Kamer te sturen

In behandeling

Handelingen I 2018–2019, nr.
11, item 14, p. 5

Stand van zaken / planning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

163

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

69

2018–2019

Toegezegd onderzoek te doen naar
de fiscale aftrekbaarheid van
dwangsommen, op bestuursrechtelijke dwangsommen en de uitvoerbaarheid van een dergelijk aftrekverbod bezien. Ik zal uw Kamer
uiterlijk met Prinsjesdag over de
uitkomsten van dit onderzoek
informeren

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
49, item 4

70

2018–2019

Toegezegd om onderzoek te gaan
doen naar alternatieve uitvoerders
(van de wet) in het kader van
vereenvoudiging van het belastingstelsel

Kamerstukken II 2018–2019,
35 026, nr. 62, p. 25

In behandeling

71

2018–2019

Toegezegd is aan lid Omtzigt om te
bekijken d.m.v. een evaluatie hoe de
wet in de praktijk uitpakt

Handelingen I 2018–2019, nr.
89 item 3, blz. 14

In behandeling

72

2018–2019

Toegezegd aan lid Leijten een
periodieke analyse te maken om
meer inzicht te krijgen in de werking
van de wet en hoe dit vorm te geven

Handelingen I 2018–2019, nr.
89 item 3, blz. 2

In behandeling

73

2018–2019

Toegezegd te kijken naar de
Handelingen I 2018–2019, nr.
89 item 3, blz. 2
mogelijkheid om de kosten te
verhalen op belanghebbende mits dit
uit de richtlijn volgt

In behandeling

74

2018–2019

Toegezegd te bekijken hoe andere
lidstaten de omzetting hebben
toegepast voor het implementeren
van deze wetgeving

Handelingen I 2018–2019, nr.
89 item 3, blz. 6

In behandeling

75

2018–2019

Tijdens Debat belastingafdracht
multinationals, de Staatssecretaris
zegt een brief toe, vóór het AO
Fiscale Beleidsagenda 2019 van
27 juni, waarbij ingegaan wordt op
de commissie Bouwstenen: de
personele invulling van de externe
begeleidingsgroep, een verslag van
de eerste bijeenkomst en een
uitgebreide onderzoeksopzet

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
93, item 11, p. 15

76

2018–2019

Tijdens Debat belastingafdracht
multinationals, de Staatssecretaris
zegt toe meer kwantitatief inzicht te
geven in «grondslagversmallers»,
aftrekposten, vrijstellingen, in Q1
2020. De Staatssecretaris geeft
daarbij aan dat we eerder altijd weer
tussenstanden kunnen geven

Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
93, item 11, p. 16

77

2018–2019

De Staatssecretaris zegt toe dat de
Handelingen II 2018–2019, nr. In behandeling
bedrijfsopvolgingsregeling ook in het 93, item 11, p. 18
bouwstenentraject tegen het licht
gehouden wordt

78

2018–2019

Toegezegd de Kamer t.z.t. per brief te Kamerstukken II 2018–2019,
informeren over de Nederlandse
32 140, nr. 58, p. 34
inzet bij de voorstellen in het kader
van BEPS 2.0 van de OESO

In behandeling

79

2018–2019

Toegezegd door de Staatssecretaris
dat er in komend pakket Belastingplan een voorstel zit m.b.t. de
belastingrente voor de erfbelasting
en Vpb

In behandeling

Kamerstukken II 2018–2019,
32 140, nr. 58, p. 57

Stand van zaken / planning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

164

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

80

2018–2019

Smart Charging in 2020 wordt de
hele energiebelasting integraal
geëvalueerd en de Staatssecretaris
heeft aangegeven dat hij vindt dat
dingen als smart chargen hierin
moeten worden meegewogen

Kamerstukken II 2018–2019,
32 140, nr. 58, p. 57

In behandeling

81

2018–2019

Toegezegd dat aan de commissie
Kamerstukken II 2018–2019,
32 140, nr. 58, p. 64
belastingheffing multinationals het
idee om de winstbelasting afhankelijk
te maken van de loonontwikkeling en
de daarmee opgedane ervaringen uit
andere landen zoals bijvoorbeeld
Korea zal worden meegegeven

In behandeling

Niet-fiscaal
Moties waarvan de uitvoering is afgerond
Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

1

2013–2014

Lid Nijboer c.s. verzoekt dat een
leverage ratio van 4% als backstop
voor Europese systeemrelevante
banken als beginpunt en niet als
eindpunt van de discussie moet
worden gezien

Debat Kabinetsvisie
Nederlandse bankensector
d.d. 20 mei 2014. Kamerstukken II 2013–2014, 32 013,
nr. 62. Aangenomen 27 mei
2014

Afgerond. Met het gepubliceerde bankenpakket is een Europees geharmoniseerde
minimum leverage ratio eis van 3% voor alle
banken geïntroduceerd. Voor mondiale
systeembanken geldt een opslag op de
leverage ratio (+0,5–1,0%). De introductie
van een harde juridisch vastgelegde
leverage ratio eis voor de hele Europese
Unie, met bovendien een opslag voor de
allergrootste banken, is nieuw. Voorheen
golden geen wettelijk bindende leverage
ratio eisen voor banken. De Nederlandse
inzet heeft er daarnaast toe geleid dat in het
akkoord is afgesproken dat de Europese
Commissie moet komen met een impactrapport met eventuele wetgeving voor de
implementatie van een opslag op de
leverage ratio eis ook voor nationaal
systeemrelevante banken

2

2014–2015

Lid van Veldhoven verzoekt de Kamer Kamerstukken II 2014–2015,
te informeren over de voortgang van 28 165, nr. 201
de verbetermaatregelen (inzake op
orde brengen interne bedrijfscultuur)
middels een halfjaarlijkse voortgangsrapportage tot het moment dat
interne procedures van NS op orde
zijn

Afgerond. De Tweede Kamer heeft een brief
gehad waarin is vermeld dat alle maatregelen zijn doorgevoerd. Kamerstukken II
2017–2018, 28 165, nr. 273

3

2014–2015

Lid De Vries verzoekt aan de
regering, de toezichtkosten nog eens
kritisch onder de loep te (laten)
nemen, met als insteek de toezichtkosten voor kredietunies substantieel
te verlagen en waar mogelijk de
toezichtkosten voor kredietunies te
differentiëren naar grootte, en de
Tweede Kamer daarover te rapporteren voor 1 juni 2015

Behandeling Wet toezicht
kredietunies d.d. 19 maart
2015. Kamerstukken II
2014–2015, 33 949, nr. 15.
Aangenomen 24 maart 2015

Afgedaan met herziening van de Wet
bekostiging financieel toezicht (inwerkingtreding 1 januari 2019). Kamerstukken II,
34 870, nr. 17

4

2015–2016

Lid Schouten verzoekt de regering,
de Kamer voor het zomerreces te
informeren over de wijze waarop
rekening wordt gehouden met de
bijzondere positie van ANBI’s als
juridische entiteit zonder UBO

VSO Contouren UBO-register Afgerond. Is onderdeel van Wetsvoorstel
d.d. 17 mei 2016. Kamerregistratie uiteindelijk belanghebbenden.
stukken II 2015–2016, 31 477, Kamerstukken II 2018–2019, 35 179, nr. 3
nr. 16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

165

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

5

2015–2016

Leden Grashoff en Groot verzoeken
de regering, bij het uitwerken van het
wetsvoorstel rekening te houden met
de toegankelijkheid, kosten en
gebruiksvriendelijkheid voor
journalisten, onderzoekers en
maatschappelijke organisaties zoals
Tax Justice

VSO Contouren UBO-register Afgerond. Is onderdeel van Wetsvoorstel
d.d. 17 mei 2016. Kamerregistratie uiteindelijk belanghebbenden.
stukken II 2015–2016, 31 477, Kamerstukken II 2018–2019, 35 179, nr. 3
nr. 15. Aangenomen 24 mei
2016

Stand van zaken / planning

6

2016–2017

Lid Nijboer c.s. verzoekt het kabinet
deze impasse te doorbreken en bij de
nadere uitwerking van fundamenteel
andere alternatieve verdienmodellen
in ieder geval ook het afscheiden van
de accountancytak van de fiscale en
adviestak te betrekken

Plenair debat op 6 september
2017 over wetsvoorstel
aanvullende maatregelen
accountantsorganisaties.
Kamerstukken II 2016–2017,
34 677, nr. 16

Afgerond. Is onderdeel van het onderzoek
van de Commissie toekomst accountancysector, zoals aangekondigd bij de brief van
21 november 2018. Kamerstukken II
2018–2019, 33 977, nr. 21

7

2017–2018

Nijboer verzoekt de regering, het
budgetrecht van de Kamer te
versterken door aan de gaswinning
in Groningen en de gevolgen
daarvan een apart begrotingsartikel
toe te wijzen

Kamerstukken II 2017–2018,
34 960, nr. 10

Afgerond. Op basis van motie Nijboer
presenteert het ministerie EZK met ingang
van 2019 alle activiteiten betreffende
gaswinning, schade, versterken en de
toekomst van Groningen op één begrotingsartikel

8

2017–2018

De leden Slootweg, Lodders en
Paternotte verzoeken de regering te
onderzoeken hoe een balans kan
worden aangebracht tussen
financiële en niet-financiële
doelstellingen in de EKV-aanvraag
om de aanvraagprocedures te
verkorten en de administratieve
lastendruk te verminderen

VAO Exportkredietverzekering Afgerond. De Tweede Kamer is hierover
d.d. 10 april 2018. Kamergeïnformeerd in de «Monitor exportkredietstukken II 2017–2018, 26 485, verzekeringen 2018»
nr. 269

9

2017–2018

Leden van Raan en Diks verzoeken de VAO Exportkredietverzekering Afgerond. De Tweede Kamer is hierover
regering jaarlijks te rapporteren op
d.d. 10 april 2018. Kamergeïnformeerd in de «Monitor exportkredietwelke wijze Atradius DSB een
stukken II 2017–2018, 26 485, verzekeringen 2018»
bijdrage heeft geleverd aan de
nr. 263
implementatie van de SDG’s

10

2017–2018

Leden Dijkstra c.s. verzoeken de
regering, zich kabinetsbreed
maximaal in te zetten voor de
Nederlandse publieke belangen die
met KLM zijn gemoeid; verzoekt de
regering tevens hierover in gesprek
te blijven met het bestuur van Air
France-KLM

Kamerstukken II 2017–2018,
31 936, nr. 485

Afgerond. Het kabinet geeft hier continu
invulling aan, onder andere door de aankoop
van het aandelenbelang in Air France-KLM

11

2017–2018

Leden Ronnes en Bruins verzoeken
de Minister om duidelijkheid over
«uitdrukkelijke toestemming″

Kamerstukken II 2017–2018,
34 813, nr. 21

Afgerond met Kamerbrief reactie op
Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer
jaarrapportage. Kamerstukken II 2018–2019,
27 863, nr. 83

12

2017–2018

Lid Van Weyenberg verzoekt de
regering om geen onomkeerbare
stappen te zetten t.a.v. de Nederlandse regels voor handelaren voor
eigen rekening in afwachting van
verder overleg en de Europese
besluitvorming

De motie is ingediend tijdens
het VAO bankensector d.d.
21-2-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 32 013, nr. 157.
Aangenomen 6 maart 2018

Afgerond. Er zijn geen onomkeerbare
stappen gezet t.a.v. HER’s in afwachting van
Europese besluitvorming. Akkoord IFR/IFD is
inmiddels bereikt en de Tweede Kamer is
hierover geïnformeerd. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 102

13

2017–2018

Lid Leijten c.s. verzoekt de regering
om geen steun te geven aan welke
versoepeling van Europese bonusregels dan ook, maar juist in te zetten
op strengere Europese regels naar
Nederlands model voor financiële
ondernemingen in de bankenunie

De motie is ingediend tijdens
het AO Ecofin d.d. 8 maart
2018. Kamerstukken II
2017–2018, 21 501-07,
nr. 1494. Aangenomen
8 maart 2018

Afgerond. Deze motie is ingediend in het
kader van de Investment Firm Regulation/
Investment Firm Directive onderhandelingen. Het Investment Firm Regulation/
Investment Firm Directive akkoord is bereikt.
Nederland heeft hierbij in Europa ingezet op
strengere Europese regels naar Nederlands
model. Kamerstukken II 2018–2019, 32 545,
nr. 102

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

166

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

14

2017–2018

Leden Nijboer en Ronnes met een
verzoek aan de regering over het
kopen van cryptovaluta met een
creditcard

VAO bankensector d.d.
21-2-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 32 013, nr. 153.
Aangenomen 22-2-2018

Afgerond in de Kamerbrief Regulering van
crypto’s, d.d. 18 januari 2019. Kamerstukken
II 2018–2019, 32 013, nr. 201

15

2017–2018

Leden Mulder en Van Dijck verzoeken
de regering om de boeterente
hypotheken te beperken tot drie
maanden

VAO bankensector d.d.
21-2-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 32 013, nr. 160.
Aangenomen 6 maart 2018

Voldaan. Op 1 juli jl. is een besluit in werking
getreden (Staatsblad 2019, 93) dat regelt dat
bij rentemiddeling niet meer dan het
financieel nadeel in rekening mag worden
gebracht

16

2017–2018

Lid Ronnes c.s. verzoekt de regering
om te onderzoeken de wettelijke
mogelijkheden voor aanscherping
van het beloningsbeleid bij financiële
ondernemingen voortvarend op te
pakken, hierbij de door stakeholders
aangedragen maatregelen in
overweging te nemen indien deze
bijdragen aan een beheerst
beloningsbeleid en de Kamer voor
het einde van 2018 over de
uitkomsten te informeren

Plenaire debat over de
salarisverhoging van ING d.d.
4 april 2018. Kamerstukken II
2017–2018, 32 013, nr. 175.
Aangenomen 10 april 2018

Afgerond. Bij brief van 17 december 2018 is
de Tweede Kamer geïnformeerd over de
bevindingen van maatregelen m.b.t. vaste
beloningen in de financiële sector en de door
stakeholders aangedragen alternatieven.
Kamerstukken II 2018–2019, 32 013, nr. 199

17

2017–2018

Lid Ronnes c.s. verzoekt de regering
om in overleg te treden met zowel de
banken als verzekeraars met als doel
tot een aanscherping te komen van
de definitie van het maatschappelijk
draagvlak en de maatschappelijke
context voor het beloningsbeleid in
de Code Banken en de Gedragscode
Verzekeraars

Plenaire debat over de
salarisverhoging van ING d.d.
4 april 2018. Kamerstukken II
2017–2018, 32 013, nr. 175.
Aangenomen 10 april 2018

Afgerond. Bij brief van 17 december 2018 is
de Tweede Kamer geïnformeerd over het
overleg met de bancaire en verzekeringssector over aanscherping van de definitie
van maatschappelijk draagvlak en de
maatschappelijke context voor het
beloningsbeleid in de code. Kamerstukken II
2018–2019, 32 013, nr. 199

18

2017–2018

Lid Paternotte c.s. verzoekt de
regering om met ING te bespreken
hoe meer diversiteit kan worden
nagestreefd in de raad van commissarissen, bij te houden hoe vaak
komende vacatures worden vervuld
door een vrouw of iemand onder de
50 en hierover de komende twee jaar
halfjaarlijks te rapporteren

Plenaire debat over de
salarisverhoging van ING d.d.
4 april 2018. Kamerstukken II
2017–2018, 32 013, nr. 175.
Aangenomen 10 april 2018

Afgerond. Bij brief van 17 december 2018 is
de Tweede Kamer geïnformeerd over het
overleg met de Nederlandse Vereniging van
Banken over diversiteit in de raden van
commissarissen van banken. Kamerstukken
II 2018–2019, 32 013, nr. 199

19

2017–2018

Leden Paternotte en van der Linde
verzoeken om te onderzoeken in
hoeverre de Japanse Virtual
Currency Act een model kan zijn voor
Nederlandse regulering van
cryptovaluta, en het resultaat van dit
onderzoek in het vierde kwartaal met
de Kamer te delen

Plenair debat cryptovaluta
d.d. 16-06-2018. Kamerstukken II 2017–2018, 32 013,
nr. 191. Aangenomen 22 mei
2018

Afgerond in de Kamerbrief Regulering van
crypto’s, d.d. 18 januari 2019. Kamerstukken
II 2018–2019, 32 013, nr. 208

20

2017–2018

Leden Paternotte en van der Linde
verzoeken de regering om te
onderzoeken hoe het aantrekken van
investeringen via de uitgifte van
Initial Coin Offerings kan worden
gereguleerd en daarmee een kader te
schetsen waarbinnen bedrijven en
investeerders de mogelijkheden van
Initial Coin Offerings veilig kunnen
benutten, terwijl misbruik en
criminaliteit worden tegengegaan

Plenair debat cryptovaluta
d.d. 16-06-2018. Kamerstukken II 2017–2018, 32 013,
nr. 192. Aangenomen 22 mei
2018

Afgerond in de Kamerbrief Regulering van
crypto’s, d.d. 18 januari 2019. Kamerstukken
II 2018–2019, 32 013, nr. 209

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

167

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

21

2017–2018

Leden Ronnes en Bruins verzoeken
de regering om in overleg te treden
met de toezichthouders en consumentenorganisaties (Consumentenbond, Wijzer in Geldzaken, etc.)
hoe er bij consumenten een bredere
bewustwording van de kansen en
bedreigingen van cryptovaluta kan
worden gecreëerd en de Kamer voor
het einde van het jaar over de
resultaten te informeren

Plenair debat cryptovaluta
d.d. 16-06-2018. Kamerstukken II 2017–2018, 32 013,
nr. 193. Aangenomen 22 mei
2018

Afgerond in de Kamerbrief Regulering van
crypto’s, d.d. 18 januari 2019. Kamerstukken
II 2018–2019, 32 013, nr. 210

22

2017–2018

Lid Azarkan verzoekt de regering om Plenair debat cryptovaluta
te bezien of het Zwitserse model voor d.d. 16-06-2018. Kamerde regulering van Initial Coin
stukken II 2017–2018, 32 013,
Offerings in Nederland en de EU
nr. 194. Aangenomen 22 mei
navolging verdient en de Kamer hier 2018
bij de update in de herfst van 2018
nader over te informeren

Afgerond in de Kamerbrief Regulering van
crypto’s, d.d. 18 januari 2019. Kamerstukken
II 2018–2019, 32 013, nr. 211

23

2017–2018

Leden Omtzigt en Bruins verzoeken
Kamerstukken II 2017–2018,
de regering, vooruitlopend op
21 501-07, nr. 1521. Aangeverdere besluitvorming, in kaart te
nomen 7 juni 2018
brengen wat een gepast dekkingsniveau en een gepast eigen risico kan
zijn voor deposito’s onder EDIS,
welke mogelijkheden landen moeten
hebben om zelf een hoger niveau te
bieden, de risico’s van al die opties in
kaart te brengen en de Kamer
hierover in het derde kwartaal van
2018 te informeren

Afgerond. Brief d.d. 27 september 2019
verzonden aan de Tweede Kamer. Kamerstukken II 2017–2018, 21 501-07, nr. 1547

24

2017–2018

Leden Mulder en Van Dijck verzoeken
de regering om bij rentemiddeling
rekening te houden met het
klantbelang

De motie is ingediend tijdens
het VAO bankensector d.d.
21-2-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 32 013, nr. 161.
Aangenomen 6 maart 2018

Afgerond. Op 1 juli jl. is een besluit in
werking getreden (Staatsblad 2019, 93) dat
regelt dat bij rentemiddeling niet meer dan
het financieel nadeel in rekening mag
worden gebracht

25

2018–2019

Leijten verzoekt de regering, voor de
besluitvorming over de besteding
(van middelen uit de reserve voor
CO2-maatregelen) een overzicht aan
de Kamer te sturen van de voorgenomen besteding, zodat zij hierover
nog van gedachten kan wisselen
voordat er geld uit het fonds
onomkeerbaar wordt ingezet

Kamerstukken II 2018–2019,
35 095, nr. 9

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
35 234-1. Kamerstukken II 2018–2019,
35 235-1. Kamerstukken II 2018–2019,
35 236-1. Kamerstukken II 2018–2019,
35 237-1

26

2018–2019

Lid Snels verzoekt de regering, om
bij het geplande onderzoek te kijken
of een in wet- en regelgeving
vastgelegde meldingsplicht
ongebruikelijke klanten, ook in
Europees verband, een mogelijkheid
is om witwassen effectiever aan te
pakken

Debat faciliteren witwassen
door Nederlandse banken
(d.d. 16-01-2019). Kamerstukken II 2018–2019, 31 477,
nr. 33

Afgerond in plan van aanpak, zie Kamerbrief
van 30 juni 2019. Kamerstuknummer nog
niet bekend

27

2018–2019

Leden Nijboer en van der Linde
verzoeken de regering in brief van
J&V over transactiebeleid /
witwassen in te gaan op mogelijkheden strafrechtelijke vervolging van
personen die financiële stabiliteit in
gevaar brengen

De Minister tijdens het debat Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
over de staat van de
29 279, nr. 502
financiële sector 10 jaar na de
start van de financiële crisis
(d.d. 20-02-2019). Kamerstukken II 2018–2019, 32 013,
nr. 203

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

168

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

28

2018–2019

Lid Omzigt verzoekt de regering het
Kamerstukken II 2018–2019,
aanbieden van de mogelijkheid om
32 545, nr. 89. Aangenomen
boetevrije aflossingsdelen te kunnen 18 december 2018
gebruiken om hypotheken in stappen
om te zetten naar een hypotheek met
lagere maandlasten opnieuw bij de
maatwerktafel hypotheekverlening te
agenderen en op die wijze te
bevorderen dat deze mogelijkheid
algemeen beschikbaar komt

Vindplaats

Stand van zaken / planning
Afgerond. De Tweede Kamer is op 21 juni
geïnformeerd in Kamerbrief over Platform
hypotheken. Kamerstukken II 2018–2019,
32 847, nr. 529

29

2018–2019

Lid Leijten c.s. met het verzoek aan
de regering over uitbreiding van de
Financial Intelligence Unit

Kamerstukken II 2018–2019,
32 545, nr. 88. Aangenomen
18 december 2018

Afgerond. Zie Kamerbrief van J&V van
18 januari 2019. Kamerstuk 2018–2019,
23 987, nr. 302

Moties waarvan de uitvoering nog niet is afgerond
Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

1

2013–2014

Leden Van Hijum en Nijboer
verzoeken de regering te onderzoeken op welke wijze het nutskarakter van de Volksbank het beste
gewaarborgd kan worden

Kamerstukken II 2013–2014,
32 013, nr. 45

In behandeling. Wordt meegenomen bij het
besluit over de toekomst van de Volksbank

2

2014–2015

Lid Van Hijum verzoekt de regering,
zich op Europees niveau in te
spannen voor een aanscherping van
de regels voor variabele beloningen

Behandeling Wet beloningsbeleid financiële ondernemingen d.d. 15 oktober 2014.
Kamerstukken II 2014–2015,
33 964, nr. 35. Aangenomen
16 oktober 2014

Doorlopend. Op relevante momenten zal op
Europees niveau aandacht worden gevraagd
voor aanscherping van de regelgeving naar
Nederlands model voor variabele
beloningen

3

2015–2016

Leden Ronnes en Merkies verzoeken
de regering, in kaart te brengen wat
de voor- en nadelen en de mogelijkheden zijn van het verwerven van
een staatsbelang van 51% in
URENCO en de Kamer hierover te
informeren in aanloop naar het door
de Minister aangekondigde
wetsvoorstel over de borging van
publieke belangen in URENCO

Kamerstukken II 2015–2016,
28 165, nr. 237

Aangehouden. Geen sprake meer van het
aangekondigde wetsvoorstel over de
borging van publieke belangen in URENCO

4

2015–2016

Leden Merkies en Nijboer verzoeken
de regering de mogelijkheid te
onderzoeken om SNS Bank in
staatshanden te houden

Kamerstukken II 2015–2016,
34 346, nr. 17

In behandeling. Als SNS Bank gereed is en
onderzoek gedaan wordt naar de (gewenste)
toekomststructuur van SNS Bank zal vervolg
worden gegeven aan deze motie

5

2015–2016

Lid Ronnes verzoekt de regering om
zeer terughoudend te zijn met
verdere harmonisatievoorstellen van
de markt en regels voor hypothecair
krediet en hierbij de specifieke
eigenschappen van de Nederlandse
markt te respecteren en te behouden

De motie is ingediend tijdens Doorlopend
het plenair debat inzake
hypotheekrichtlijnen d.d.
2 maart 2016. Kamerstukken II
2015–2016, 34 292, nr. 7.
Aangenomen 8 maart 2016

6

2015–2016

Lid Ronnes c.s. verzoekt om er in
overleg met de opstellers van het
herstelkader zorg voor te dragen dat
er wordt ingezet op een adequate
prioritering van gevallen, zodat de
meest schrijnende gevallen en de
evidente «quick wins» niet worden
doorgeschoven naar het allerlaatste
moment, en de Kamer over de
voortgang halfjaarlijks te informeren
totdat alle herbeoordelingen voltooid
zijn

De motie is ingediend tijdens
het VAO Herbeoordeling
rentederivaten MKB d.d.
16 maart 2016. Kamerstukken
II 2015–2016, 31 311, nr. 169
en Kamerstukken II
2016–2017, 31 311, nr. 193 en
Kamerstukken II 2017–2018,
31 311, nr. 196. Aangenomen
22 maart 2016

Doorlopend. Bij brief van 5 juli 2016 is de
Tweede Kamer geïnformeerd over het
uniform herstelkader en de prioritering
daarin van kwetsbare klanten. Kamerstukken
II 2015–2016, 31 311, nr. 173. De Tweede
Kamer zal hierover halfjaarlijks worden
geïnformeerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

169

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

7

2016–2017

De Vries verzoekt de regering om
voor het eind van 2017 de onvolkomenheden op het gebied van
informatiebeveiliging weg te werken

Kamerstukken II 2016–2017,
34 725, nr. 5. Aangenomen
31 mei 2017

Doorlopend. BZK is het coördinerend
departement

8

2017–2018

Leden Ronnes c.s. verzoeken de
regering nu onder geen enkele
voorwaarde mee te werken aan
verkoop van de eigen aandelen in
Urenco en verzoekt tevens de
regering ook de medeaandeelhouders hiertoe op te roepen, en zo
te voorkomen dat aandelen van
URENCO in bezit komen van andere
landen of bedrijven

Kamerstukken II 2017–2018,
28 165, nr. 278

Verkoop van het Nederlandse aandeel in
Urenco is niet aan de orde. Het kabinet kan
niet voor de overige aandeelhouders van
Urenco (de Britse overheid en de Duitse
private aandeelhouders E.on en RWE)
bepalen wat zij met hun aandeel doen. Bij
zowel het Verenigd Koninkrijk als E.on en
RWE blijft de wens tot verkoop van de
aandelen aanwezig. Net zoals het kabinet is
het Verenigd Koninkrijk van mening dat van
verkoop van de aandelen in Urenco pas
sprake kan zijn als de publieke belangen van
non-proliferatie en veiligheid op adequate
wijze zijn geborgd

9

2017–2018

Leden Ronnes en Paternotte met een VAO bankensector d.d.
verzoek aan de regering over de
21-2-2018. Kamerstukken II
afwikkeling van het herstelkader
2017–2018, 32 013, nr. 156.
Aangenomen 6 maart 2018

In behandeling

10

2017–2018

Leden Slootweg en Paternotte
Kamerstukken II 2017–2018,
verzoeken de regering om, met DNB 34 910, nr. 20. Aangenomen
in gesprek te gaan over het doen van 5 juli 2018
onderzoek naar de invulling van het
begrip maatschappelijke betamelijkheid (één jaar na inwerkingtreding) en daarin mee te geven de
wens van de Kamer tot een strenge
interpretatie

In behandeling

11

2017–2018

Lid Ronnes c.s. verzoekt de regering
over een toestemmingenoverzicht
voor consumenten

In behandeling

12

2017–2018

Lid van Rooijen verzoekt de regering, Kamerstukken II 2017–2018,
zich tot het uiterste in te spannen om 21 501-07, nr. 1523. Aangepassende risicowegingen toe te
nomen 7 juni 2018
kennen aan staatsobligaties binnen
het financiële raamwerk van de
Europese bankenunie

In behandeling, dit is reeds de positie van
Nederland

13

2017–2018

Lid Nijboer verzoekt de regering met
banken in gesprek te gaan met als
doel dat bankafschrijvingen altijd
duidelijk herleidbaar zijn tot bedrijf
en transactie

Kamerstukken II 2017–2018,
34 813, nr. 23 en 25

In behandeling, zal de Minister in het
Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer
aankaarten

14

2017–2018

Lid Snels c.s. verzoekt de regering
over de effecten van PSD2 op het
punt van marktverhoudingen

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene
richtlijn betaaldiensten op
04-09-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 34 813, nr. 22

In behandeling. ACM werkt in overleg met
Financiën aan een plan van aanpak voor
monitoring van Bigtechs na aanleiding van
PSD2

15

2017–2018

Leden Paternotte en Leijten
verzoeken de regering om, samen
met de sector de haalbaarheid te
onderzoeken van een marktbrede
vergelijking als uitgangspunt voor
onafhankelijk advies, en de
conclusies hiervan voor de zomer
met de Kamer te delen

Behandeling van de Wet
implementatie richtlijn
verzekeringsdistributie.
Kamerstukken II 2017–2018,
34 770, nr. 11. Aangenomen
op 6 februari 2018

In behandeling. Afstemming met marktpartijen duurt langer dan verwacht. Brief volgt
in het najaar

Kamerstukken II 2017–2018,
34 813, nr. 20. Aangenomen
11 september 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

170

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

16

2017–2018

Leden Alkaya en Snels verzoeken de
regering om in de evaluatie van de
Wet bekostiging financieel toezicht
2019 de financieringswijziging
uitdrukkelijk mee te nemen of en zo
ja hoe de financieringswijze het
toezicht op de financiële sector heeft
veranderd

Plenair debat voorstel voor de In behandeling. Dit wordt meegenomen in
Wet bekostiging financieel
de evaluatie vijf jaar na inwerkingtreding van
toezicht 2019 d.d. 6-6-2018.
de Wet bekostiging financieel toezicht 2019
Kamerstukken II 2017–2018,
(1-1-2019)
34 870, nr. 13. Aangenomen
8 juni 2018

Stand van zaken / planning

17

2017–2018

Lid Omtzigt verzoekt de regering, een Kamerstukken II 2017–2018,
moment in te plannen voor de
21 501-20, nr. 1347
evaluatie van de risicoreductie
voordat een eventueel besluit tot
vervroegde invoering van de
backstop/achtervang van het Single
Resolution Funds wordt voorgelegd
aan de Kamer

18

2017–2018

Lid Leijten verzoekt de regering om
met toezichthouders en consumentenorganisaties te onderzoeken hoe
risico’s (m.b.t. verzekeringen met een
beleggingscomponent) kunnen
worden verkleind en de Kamer over
de uitkomst te informeren

De motie is ingediend tijdens In behandeling. Onderzoek naar hoe de
de behandeling Wet
kennis- en ervaringstoets kan worden
implementatie richtlijn
verbeterd
verzekeringsdistributie.
Kamerstukken II 2017–2018,
34 770, nr. 8. Aangenomen op
6 februari 2018

19

2017–2018

Leden Leijten en Van der Linde met
een verzoek aan de regering over het
evalueren van het hersteltraject rond
de rentederivaten

VAO bankensector d.d.
21-2-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 32 013, nr. 162.
Aangenomen 6 maart 2018

20

2017–2018

Leden Mulder en Van Dijck verzoeken VAO bankensector d.d.
de regering om bij rentemiddeling
21-2-2018. Kamerstukken II
rekening houden met het klantbelang 2017–2018, 32 013, nr. 161.
Aangenomen 6 maart 2018

In behandeling. Wordt meegenomen in de
toezegging van de Minister om de Kamer te
informeren over regels, rentetarieven,
berekening boeterente, rentemiddeling en
voorwaarden m.b.t. hypotheken in Duitsland,
België en Nederland

21

2018–2019

Sneller c.s. verzoekt de Minister van
Financiën om ter voorbereiding op
een volgende neergaande
conjunctuur of economische crisis
effectieve beleidsopties en hervormingen, bestaand uit zowel plussen
als minnen, in kaart te brengen

Kamerstukken II 2018–2019,
35 095, nr. 10

In behandeling

22

2018–2019

Nijboer verzoekt de regering zoveel
Kamerstukken II 2018–2019,
mogelijk inzichtelijk te maken wat de 35 200, nr. 19
incidentele en structurele componenten van de diverse mee- en
tegenvallers zijn; verzoekt de
regering tevens inzichtelijk te maken
welk deel van de 5,2 miljard
beschikbaar blijft voor de specifieke
begrotingen in de komende jaren en
voor welk deel dat niet geldt, en
daarbij een uitsplitsing te maken naar
de verschillende begrotingen

In behandeling

23

2018–2019

Leden Omtzigt en Bruins verzoeken
Kamerstukken II 2018–2019,
de Raad van State, spoedig met een 21 501-20, nr. 1405
aanvullend advies te komen over de
gevolgen van structureel niet
nakomen van afspraken en daarbij
beleidsopties en voorzorgsmaatregelen te formuleren die Nederland
zou kunnen nemen, en tevens advies
te geven op een situatie dat
meerdere lidstaten en meerdere
bankenstelsels tegelijk in de
problemen komen

In behandeling

In behandeling. In de Raad wordt al
gesproken over het inzichtelijk maken van
risicoreductie, ook heeft de Minister reeds
richting de Tweede Kamer aangeven zich in
te zetten voor bewezen risicoreductie.
Moment zal worden gepland aan hand van
Europese discussies

In behandeling. Start is afhankelijk van
afronding dossier rentederivaten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

171

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

24

2018–2019

Leijten verzoekt de regering: indien
de BICC niet voldoet aan de
voorwaarden die NL aan dit
instrument stelt, dient Nederland het
voorstel te blokkeren of te kiezen
voor een opt-out

Aangenomen VAO 11-062019. Kamerstukken II
2018–2019, 21 501-20, nr.
1466

Doorlopend. Onderhandelingen over het
BICC zijn nog niet afgerond

25

2018–2019

Leden van der Lee c.s. verzoeken de
regering om proactief informeren
van de Kamer – ook tussen jaarverslagen in – als er bijvoorbeeld
majeure wijzigingen worden
aangebracht in de aanvullende
overeenkomsten of bij significante
wijzigingen in de hoogte van het
normrendement

Kamerstukken II 2018–2019,
35 123, nr. 22

In behandeling. De inhoud van de motie zal
worden opgenomen in het protocol van EZK
en Financiën over de uitoefening van het
aandeelhouderschap

26

2018–2019

Leden Moorlag en van der Lee
verzoeken de regering dat wordt
geborgd dat uitsluitend financiering
wordt verstrekt aan organisaties die
maatschappelijk verantwoord
ondernemen en compliant handelen

Kamerstukken II 2018–2019,
35 123, nr. 25

In behandeling. De inhoud van deze motie
zal worden opgenomen in de aanvullende
overeenkomst tussen de Staat en Invest-NL

27

2018–2019

Leden Amhaouch en Mulder vragen Kamerstukken II 2018–2019,
de regering de Kamer periodiek en
35 123, nr. 23
integraal te rapporteren over de
doeltreffendheid en doelmatigheid
van het totale instrumentarium om
ontwikkelingen op het gebied van de
energie- en klimaattransitie tot stand
te brengen

In behandeling. Is bij Klimaat en Energie
(EZK) uitgezet met verzoek dit op te pakken

28

2018–2019

Leden Snels en Sneller met een
verzoek aan de regering over de
stabiliteitsrisico’s van klimaatverandering

Kamerstukken II 2018–2019,
32 545, nr. 91. Aangenomen
18 december 2018

Doorlopend. DNB is gevraagd de uitzetting
van banken aan CO2-intensieve sectoren te
blijven monitoren. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 91

29

2018–2019

Lid Ronnes verzoekt de regering om
te onderzoeken of het mogelijk is om
wettelijk vast te leggen of anderszins
te borgen dat in elk geval bij een
schikking, boete of veroordeling (van
een nader te bepalen minimale
omvang) bij een financiële instelling
standaard wordt overgegaan tot
hertoetsing van de verantwoordelijke
beleidsbepalers

Debat faciliteren witwassen
door Nederlandse banken
(d.d. 16-01-2019). Kamerstukken II 2018–2019, 31 477,
nr. 34

In behandeling

30

2018–2019

Leden Sneller en Snels met een
verzoek aan de regering over het
tegengaan van excessen bij
niet-bancaire kredietverlening

Kamerstukken II 2018–2019,
32 545, nr. 90. Aangenomen
18 december 2018

In behandeling

31

2018–2019

Leden Raemakers en Bruins
verzoeken de regering over
aanpassingen van leenomgevingen
bij verzendhuiskredieten

Kamerstukken II 2018–2019,
24 515, nr. 470

In behandeling. Wordt afgehandeld d.m.v.
kamerbrief

Toezeggingen waarvan de uitvoering is afgerond

1

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

2011–2012

De Minister zegt toe om het
bonusverbod binnen drie jaar
omvattend en grondig te evalueren.
De Minister geeft aan daarbij ook de
mogelijkheid boetes terug te laten
vloeien naar de schatkist te willen
betrekken

De Minister tijdens de
plenaire behandeling van de
Wet bekostiging financieel
toezicht. Handelingen I
2011–2012, nr. 6

Afgerond. Kamerbrief evaluatie wet
beloningsbeleid d.d. 17 juli 2018. Kamerstukken II 2018–2019, 33 964, nr. 46

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

172

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

2

2012–2013

De Minister zegt toe de Eerste Kamer
optimaal te blijven informeren over
het tijdpad van de oprichting van een
toekomstige bankenunie

De Minister tijdens de
plenaire vergadering
Bankenunie d.d. 19 november
2012. Handelingen I
2012–2013, nr. 8, item 2, blz.
53

Afgerond. De Eerste Kamer is sinds 2012
doorlopend geïnformeerd tijdens de
oprichting van de bankenunie, onder meer
recent nog over risicoreductie. Kamerstukken I 2017–2018, CXXV nr. J. Komende
tijd wordt verder gewerkt aan verdere
voltooiing van de bankenunie

3

2015–2016

De Minister zegt toe bij de evaluatie
van de richtlijn transparantie in 2018
aandacht voor meerwaarde en
administratieve lasten van 3%
meldingsdrempel ten opzichte van
5% meldingsdrempel, vanuit de
Europese Commissie en NL

De Minister tijdens het WGO
Implementatiewet transparantierichtlijn d.d.
14 december 2015. Kamerstukken II 2015–2016, 34 232,
nr. 10

Afgerond. Bij de voorbereiding van de
evaluatie, waar de meldingsdrempel
onderdeel van is, door de Europese
Commissie is aanvullend aandacht gevraagd
voor dit aspect

4

2016–2017

De Minister zegt toe te gaan kijken
naar de bevoegdheden van DNB
inzake dividenduitkeringen van
financiële instellingen, waarbij is
aangegeven dat een verklaring van
geen bezwaar-plicht te ver gaat

Algemene financiële
beschouwingen d.d.
5 oktober 2016. Handelingen
II 2016–2017, nr. 8, item 7, p.
27

Afgerond. De Tweede Kamer is via de
verzamelbrief Toezeggingen op het terrein
van de financiële markten van 2 november
2018 hierover geïnformeerd. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 84

5

2016–2017

De Minister zegt toe met het oog op Brief van de Minister van
de volgende beleidsdoorlichting van Financiën van 22 december
art. 2 (financiële markten) hiaten in
2016 in reactie op aanvulde toekomst tijdig te signaleren en
lende vragen van de vaste
ondervangen met extra aandacht
Commissie Financiën over de
voor de bijlage in de begroting met
plannen van aanpak van
het evaluatie- en onderzoeksoverzicht beleidsdoorlichtingen.
Kamerstukken II 2016–2017,
31 935, nr. 37

Afgerond. De Tweede Kamer is via de
verzamelbrief Toezeggingen op het terrein
van de financiële markten van 2 november
2018 hierover geïnformeerd. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 84

6

2016–2017

De Minister zegt toe begin 2018 te
rapporteren inzake de voortgang op
de verbeterpunten naar aanleiding
van de evaluatie van het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening
(Kifid) en in de eerste helft van 2018
inzake de door het Kifid in gang
gezette verbeteringen en hoe die
aansluiten op de gedane aanbevelingen

Brief van de Minister van
Financiën d.d. 12 juni 2017.
Kamerstukken II 2016–2017,
29 507, nr. 145

Afgerond. De Tweede Kamer is geïnformeerd
over de voortgang die het (Kifid) heeft
gemaakt sinds de evaluatie uit 2016.
Kamerstukken II 2017–2018, 29 507, nr. 149

7

2016–2017

De Minister zegt toe een analyse te
maken van alternatieve verdienmodellen, waaronder het audit
only-model en voor publieke
instellingen controle van
overheidswege. Daarbij in ieder
geval kijken naar voor- en nadelen
van verschillende modellen,
juridische aspecten en Europese
context. Mocht de sector dat niet
kunnen leveren, dan zal het Minister
snel daarna zelf met die analyse van
alternatieve moddelen komen

De Minister tijdens het plenair Afgerond. Is onderdeel van het onderzoek
debat op 6 september 2017
van de Commissie toekomst accountancysover wetsvoorstel aanvulector. Aangekondigd bij brief van
lende maatregelen accoun21 november 2018. Kamerstukken II
tantsorganisaties. Hande2018–2019, 33 977, nr. 21
lingen II 2016–2017, nr. 99

8

2017–2018

Toegezegd schriftelijk te antwoorden
op de vraag of de kinderopvangtoeslag meegenomen wordt in de
beleidsdoorlichting over de
tegemoetkoming aan ouders, en
anders alsnog meegenomen zou
kunnen worden

Minister van Financiën, 3 juli
2018, Voorjaarsnotadebat.
Plenair verslag Voorjaarsnota
(ongecorrigeerd), 102e
vergadering

9

2017–2018

Toegezegd bij Miljoenennota een
p-maal-q-onderbouwing te leveren
voor de gederfde aardgasbatenreeks
die oploopt tot 900 miljoen in 2022

Minister van Financiën, 3 juli Afgerond. EZK heeft de onderbouwing
2018, Voorjaarsnotadebat.
opgenomen in de Miljoenennota 2019
Plenair verslag Voorjaarsnota
(ongecorrigeerd), 102e
vergadering

Afgerond. Er is een Kamerbrief verzonden
d.d. 25 juli 2018. Kamerstukken II 2017–2018,
30 982, nr. 374 en Kamerstukken II
2017–2018, 31 322

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

173

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

10

2017–2018

Toegezegd een brief met een
Minister van Financiën, 3 juli
uitsplitsing van de
2018, Voorjaarsnotadebat.
niet-belastingmiddelen en aanvulPlenair verslag Voorjaarsnota
lende informatie over de opbouw van (ongecorrigeerd), 102e
de reservering voor Groningen
vergadering

Vindplaats

Stand van zaken / planning
Afgerond met de Miljoenennota 2019 en
brief over budgettaire gevolgen gaswinning
Groningen. Kamerstukken II 2018–2019,
33 529, nr. 524

11

2017–2018

Toegezegd aan de Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid
De Grave (VVD), met het Centraal
Planbureau (CPB) te spreken over de
vraag of het planbureau in staat en
bereid is om het houdbaarheidskort
zowel inclusief als exclusief de
ontwikkeling van de zorguitgaven
inzichtelijk te maken. De Minister zal
de Kamer informeren over de
uitkomsten hiervan. De Minister zegt
tevens toe over de ontwikkeling van
de zorguitgaven advies aan de WRR
te vragen en dit eventuele advies bij
bovenstaande toezegging te zullen
betrekken

Minister van Financiën,
12 december 2017, de
Algemene Financiële
Beschouwingen en behandeling pakket Belastingplan
2018. Handelingen I
2017–2018, nr. 12, item 3

Afgerond. Kamerstukken I 2018–2019,
34 775, AM

12

2017–2018

Toegezegd in het kabinet te
bespreken en vervolgens de Kamer
informeren met een Kamerbrief wat
het kabinet gaat doen aan de
problematiek van informatiebeveiliging en wat de systeemverantwoordelijkheid is van BZK en waar die
ophoudt

De Minister-President, de
Minister van Financiën.
Kamerstukken II 2018–2019,
26 643, nr. 573

Afgerond. De toezegging is ingevuld door
BZK. De brief is verzonden naar de Tweede
Kamer. Kamerstukken II 2018–2019, 26 643,
nr. 573

13

2017–2018

Toegezegd een brief met de
onderbouwing voor de splitsing en
eerdere samenvoeging van EZK en
LNV en van de kosten voor de
(her)oprichting van LNV

Minister van Financiën, 3 juli
2018, Voorjaarsnotadebat.
Plenair verslag Voorjaarsnota
(ongecorrigeerd), 102e
vergadering

Afgerond. Per brief Overwegingen oprichting
Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit. Kamerstukken II 2018–2019,
35 000 XIV, nr. 7

14

2017–2018

Toegezegd om te bezien of rijksbreed
meer inzicht in nieuwe en vervallen
verplichtingen op mutatieniveau
mogelijk is

Minister van Financiën, 13 juli
2018, Wetgevingsoverleg.
Kamerstukken II 2017–2018,
34 950-IX, nr. 9

Afgerond. Met de herziening van de
Rijksbegrotingsvoorschriften is deze
toezegging ingevuld. Bij de verplichtingen
zal voortaan meer toelichting komen om
inzicht te vergroten in de meerjarige
verplichtingen, en welke verplichtingen zijn
komen te vervallen. Dit wordt in gang gezet
met de 1e suppletoire begroting 2020 en het
jaarverslag over 2019

15

2017–2018

Toegezegd om te bezien of inzake
risicoregelingen rijksbreed betere
toelichting mogelijk is op de kans en
de impact van het risico

Minister van Financiën, 13 juli
2018, Wetgevingsoverleg.
Kamerstukken II 2017–2018,
34 950, nr. 1

Afgerond, de toezegging is vervuld met het
Financieel Jaarverslag van het Rijk 2018 –
Bijlagen, paragraaf 9.3 «De kans en de
impact van de risico’s van garanties en
achterborgstellingen’

16

2017–2018

Toegezegd de Tweede Kamer uiterlijk
in het derde of vierde kwartaal van
2018 te informeren over het
onderzoek dat plaatsvindt naar de
mogelijke uitgifte van Green Bonds

De Minister van Financiën
tijdens het plenaire debat
over de Voorjaarsnota op
4 juli 2018. Kamerstukken II
2017–2018, 34 960, nr. 102

Afgerond bij brief. De Minister heeft het
onderzoek naar de mogelijke uitgifte van
green bonds uit laten voeren. Het onderzoek
is afgerond en er is geconcludeerd dat de
uitgifte van een groene obligatie door de
Nederlandse Staat wenselijk en mogelijk is.
Kamerstukken II 2018–2019, 35 000-IX, nr. 8

17

2017–2018

Toegezegd om voor de Board of
Governors van de EIB de Tweede
Kamer het Jaarverslag toe te sturen

De Minister tijdens
Eurogroep/Ecofin debat op
14-06-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 21 501-07, nr.
1574

Afgerond. De Tweede Kamer heeft een brief
gehad met als bijlage het Jaarverslag van de
EIB. Kamerstukken II 2018–2019, 21 501-07,
nr. 1606

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

174

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

18

2017–2018

De Minister zegt toe dat het kabinet
in overleg met DNB in het kader van
duurzaamheid zal kijken of het
prudentieel kader nog aansluit bij
onderliggende risico’s

Minister in het fiche:
Mededeling: actieplan
duurzame groei financieren
van 24-04-2018. Kamerstukken II 2017–2018, 22 112,
nr. 2545

Afgerond. In verschillende Europese
financiële wetgeving is inmiddels aandacht
voor duurzaamheidsrisico’s (kapitaaleisenraamwerk, en raamwerk voor toezichthoudende autoriteiten)

19

2017–2018

De Minister zegt toe in gesprek te
gaan met DNB over benodigde
deskundigheid van de compliance
officer bij trustkantoren en de
wettelijke verankering hiervan

Minister tijdens de behandeling van de wet toezicht
trustkantoren 2018. Handelingen II 2017–2018, nr. 102,
item 3

Afgerond. De Tweede Kamer is bericht dat in
samenspraak met DNB is besloten nadere
eisen te stellen in het Besluit toezicht
trustkantoren 2018. Kamerstukken II
2018–2019, 34 910, nr. 23

20

2017–2018

De Minister zegt toe de wenselijkheid
van het verlenen van bank- en
trustdiensten aan dezelfde cliënt te
onderzoeken

Minister tijdens de behandeling van de wet toezicht
trustkantoren 2018. Handelingen II 2017–2018, nr. 102,
item 3

Afgerond. De conclusie is dat de Minister, en
ook DNB, op dit moment geen grote risico’s
zien in het combineren van deze twee
diensten. Kamerstukken II 2018–2019, 34 910,
nr. 23

21

2017–2018

De Minister zegt toe om in een
gesprek met de AP en/of DNB de
grootte van de groep mensen te
achterhalen die geen gebruik maakt
van online bankieren en die op grond
daarvan het risico loopt om geen
overzicht te ontvangen van de
gegeven toestemmingen.
Vervolgens, als dit een substantieel
aantal is, de vraag of het mogelijk is
om voor deze groep proactief iets te
organiseren

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene
richtlijn betaaldiensten op
04-09-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 34 813, nr. 22

Afgerond, met Kamerbrief reactie op
Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer
jaarrapportage. Kamerstukken II 2018–2019,
27 863, nr. 83

22

2017–2018

De Minister zegt toe om bij het
Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer onduidelijkheden op
bankafschriften aan te kaarten

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene
richtlijn betaaldiensten op
04-09-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 34 813, nr. 22

Afgerond met beantwoording Kamervragen.
Aanhangsel van Handelingen II 2018–2019,
nr. 1993

23

2017–2018

De Minister zegt toe om in gesprek te
gaan met De Nederlandsche Bank
over de vraag of het mogelijk is om
de Tweede Kamer bij het jaarverslag
van het Maatschappelijk Overleg
Betalingsverkeer te informeren over
de ontwikkelingen met betrekking tot
PSD2

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene
richtlijn betaaldiensten op
04-09-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 34 813, nr. 22

Afgerond, met Kamerbrief reactie op de
jaarrapportage van het Maatschappelijk
Overleg Betalingsverkeer. Kamerstukken II
2018–2019, 27 863, nr. 83

24

2017–2018

De Minister zegt toe om te bekijken
of van de drie te verkennen wettelijke
maatregelen m.b.t. vaste beloningen
in de financiële sector de claw back
van vaste beloningen gesplitst moet
worden van de andere twee
maatregelen, omdat deze complex is
en het proces zou kunnen vertragen

De Minister tijdens het
plenaire debat salarisverhoging ING d.d. 4 april 2018.
Handelingen II 2017–2018, 69,
item 10, p. 34

Afgerond. De Tweede Kamer is bij brief van
5 juli 2019 geïnformeerd dat (i) de internetconsultatie van enkele wettelijke beloningsmaatregelen is gestart en (ii) na de
voorlichting van de RvS wordt afgezien van
een claw back van vaste beloning. Kamerstukken II 2018–2019, 32 013, nr. 219

25

2017–2018

De Minister zegt toe om in gesprek
met de Nederlandse Vereniging
Banken aan te geven dat bij de
bepaling van de benchmark niet
moet worden gekeken naar
ondernemingen als Shell of
Heineken, maar naar vergelijkbare
ondernemingen

De Minister tijdens het
plenaire debat salarisverhoging ING d.d. 4 april 2018.
Handelingen II 2017–2018, 69,
item 10, p. 16

Afgerond. Deze toezegging is in oktober
2018 onder de aandacht gebracht van de
NVB. Op 17 december 2018 is de Tweede
Kamer hierover geïnformeerd. Kamerstukken
II 2018–2019, 32 013, nr. 199

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

175

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

26

2017–2018

De Minister zegt toe, omdat hij het
inhoudelijke punt van de Kamer zeer
goed ziet, om in overleg te treden
met de diverse stakeholders, de
consumentenorganisaties ook die
daar genoemd zijn, om de voor- en
nadelen van die actieve transparantie
van provisies bij schadeverzekeringen in kaart te brengen

Toezegging van de Minister
tijdens het plenair debat Wet
implementatie richtlijn
verzekeringsdistributie d.d.
31-01-2018. Handelingen II
2017–2018, nr. 46, item 10

Afgerond. Brief verzonden op 15 januari
2019. Kamerstukken II 2018–2019, 32 545, nr.
100

27

2017–2018

De Minister zegt toe dat we bij de
evaluatie te bekijken of het
verstandig zou zijn om het
percentage op de markt beschikbare
verzekeringen dat bij een onafhankelijk advies moet worden betrokken
verder op te schroeven

Toezegging van de Minister
tijdens het plenair debat Wet
implementatie richtlijn
verzekeringsdistributie d.d.
31-01-2018. Handelingen II
2017–2018, nr. 46, item 10

Afgerond. Brief verzonden op 15 januari
2019. Kamerstukken II 2018–2019, 32 545, nr.
100

28

2017–2018

De Minister zegt toe in overleg te
treden met de toezichthouders over
het bericht dat sommige Amerikaanse banken geen cryptoaankopen meer toestaan met een
creditcard

Toezegging van de Minister
tijdens AO bankensector d.d.
07-02-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 32 013, nr. 167

Afgerond in de Kamerbrief Regulering van
crypto’s, d.d. 18 januari 2019. Kamerstukken
II 2018–2019, 32 013, nr. 201

29

2017–2018

De Minister zegt toe bereid te zijn om
in gesprek te gaan met De Nederlandsche Bank over een format voor
de informatie die moet worden
opgevraagd in het cliëntenonderzoek

De Minister tijdens het
Afgerond. De Tweede Kamer is via de
plenaire debat Implementaverzamelbrief Toezeggingen op het terrein
tiewet AMLD 4 d.d.
van de financiële markten van 2 november
21 februari 2018. Handelingen 2018 hierover geïnformeerd. Kamerstukken II
II 2017–2018, nr. 55, item 23
2018–2019, 32 545, nr. 84

30

2017–2018

De Minister zegt toe de tweede helft
van dit jaar een update te geven over
de brief appreciatie ontwikkelingen
cryptovaluta

De Minister in de brief
appreciatie ontwikkelingen
cryptovaluta d.d. 8 maart
2018. Kamerstukken II
2017–2018, 32 013, nr. 168

Afgedaan in de Kamerbrief Regulering van
crypto’s, d.d. 18 januari 2019. Kamerstukken
II 2018–2019, 32 013, nr. 201

31

2017–2018

De Minister zegt toe om de
maatschappelijke consultatie van de
drie te verkennen wettelijke
maatregelen m.b.t. vaste beloningen
voor de financiële sector voor de
zomer te starten

De Minister tijdens het
plenaire debat salarisverhoging ING d.d. 4 april 2018.
Handelingen II 2017–2018, 69,
item 10, p. 25

Afgerond. Op 17 juli 2018 is een openbare
internetconsultatie gestart over de drie
aanvullende maatregelen met betrekking tot
vaste beloningen in de financiële sector die
de Minister van Financiën overweegt en is
de Tweede Kamer hierover geïnformeerd.
Kamerstukken II 2017–2018, 32 013, nr. 197

32

2017–2018

De Minister zegt toe de briefwisseling Algemeen Overleg Rijksbrede Afgerond met briefwisseling die op 31-05-18
met DNB beschikbaar stellen aan de ontwikkelingen in begroten
naar de Tweede Kamer verstuurd is.
Tweede Kamer. Verder gaat hij graag en verantwoorden d.d.
Kamerstukken II 2017–2018, 31 865, nr. 114
de open dialoog (in regulier overleg, 25 april 2018. Kamerstukken II
geen apart overleg) aan met de
2017–2018, 31 865, nr. 113
banken. Over een jaar praat de
Minister de Tweede Kamer bij over
hoe het gaat

33

2017–2018

De Minister zegt toe om de Japanse, De Minister tijdens het plenair Afgerond in de Kamerbrief Regulering van
Duitse en Franse voorbeelden van de debat cryptovaluta d.d.
crypto’s, d.d. 18 januari 2019. Kamerstukken
omgang met cryptovaluta samen met 16-06-2018. Handelingen II
II 2018–2019, 32 013, nr. 201
DNB en AFM te bestuderen en
2017–2018, nr. 81, item 11
hierover de Kamer in het najaar te
informeren

34

2017–2018

De Minister zegt toe om bij de
Kansspel Autoriteit onder de
aandacht brengen dat Financiën
geïnformeerd wil blijven over
piramidespelen rondom cryptovaluta

De Minister tijdens het plenair Afgerond in de Kamerbrief Regulering van
debat cryptovaluta d.d.
crypto’s, d.d. 18 januari 2019. Kamerstukken
16-06-2018. Handelingen II
II 2018–2019, 32 013, nr. 201
2017–2018, nr. 81, item 11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

176

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

35

2017–2018

De Minister zegt toe om de noodzaak De Minister tijdens het plenair Afgerond in de Kamerbrief Regulering van
voor goede informatieverstrekking bij debat cryptovaluta d.d.
crypto’s, d.d. 18 januari 2019. Kamerstukken
Initial Coin Offerings te onderzoeken 16-06-2018. Handelingen II
II 2018–2019, 32 013, nr. 201
en hierover de kamer in het najaar te 2017–2018, nr. 81, item 11
informeren

Vindplaats

Stand van zaken / planning

36

2017–2018

De Minister zegt toe om bij de
Minister en Staatssecretaris van EZK
het energieverbruik van het minen
van cryptovaluta nog eens onder de
aandacht te brengen, en het aan hen
te laten of het verstandig is om dit bij
de industrietafel onder te brengen

De Minister tijdens het plenair Afgerond in de Kamerbrief Regulering van
debat cryptovaluta d.d.
crypto’s, d.d. 18 januari 2019. Kamerstukken
16-06-2018. Handelingen II
II 2018–2019, 32 013, nr. 201
2017–2018, nr. 81, item 11

37

2017–2018

De Minister zegt toe om in een van
de aanstaande reguliere overleggen
met de DNB-president te vragen of
de interne experimenten van DNB
met blockchaintechnologie uit de
beschermde omgeving gehaald
kunnen worden

De Minister tijdens het plenair Afgerond in de Kamerbrief Regulering van
debat cryptovaluta d.d.
crypto’s, d.d. 18 januari 2019. Kamerstukken
16-06-2018. Handelingen II
II 2018–2019, 32 013, nr. 201
2017–2018, nr. 81, item 11

38

2017–2018

De Minister zegt toe om bij de
Staatssecretaris de vraag neer te
leggen hoe de Belastingdienst beter
zicht kan krijgen op ontbrekende
aangiftes van cryptovaluta

De Minister tijdens het plenair Afgerond in de Kamerbrief Regulering van
debat cryptovaluta d.d.
crypto’s, d.d. 18 januari 2019. Kamerstukken
16-06-2018. Handelingen II
II 2018–2019, 32 013, nr. 201
2017–2018, nr. 81, item 11

39

2017–2018

De Minister zegt toe om te kijken
De Minister tijdens het plenair Afgerond in de Kamerbrief Regulering van
naar de financieel-economische voor- debat cryptovaluta d.d.
crypto’s, d.d. 18 januari 2019. Kamerstukken
en nadelen van een door de centrale 16-06-2018. Handelingen II
II 2018–2019, 32 013, nr. 201
bank uitgegeven digitale munt en,
2017–2018, nr. 81, item 11
mogelijk, mee te nemen in de update
in het najaar

40

2017–2018

De Minister zegt toe nog een keer te
kijken of na te gaan is hoe de
verdeling eruitziet van kosten van het
financieel toezicht tussen kleine en
grote ondernemingen

De Minister tijdens het plenair Afgerond. De Tweede Kamer is via de
debat voorstel voor de Wet
verzamelbrief Toezeggingen op het terrein
bekostiging financieel
van de financiële markten van 2 november
toezicht 2019 d.d. 6-6-2018.
2018 hierover geïnformeerd. Kamerstukken II
Handelingen II 2017–2018, nr. 2018–2019, 32 545, nr. 84
90, item 12

41

2017–2018

De Minister zegt toe contact op te
nemen met ING over witwassen bij
de Belgische tak en de Kamer
hierover te informeren

De Minister tijdens het plenair Afgerond. ING heeft aangegeven dat uit
debat Wet toezicht trustkandoorlopende interne controles is gebleken
toren 2018. Handelingen II
dat de dienstverlening aan offshorebedrijven
2017–2018, nr. 102, item 3
in lijn is met het interne beleid en de
(belasting)wetgeving. Alle UBO’s waren bij
herdruk
het aangaan van de relatie bekend. ING
meldt dat de Belgische toezichthouder deze
uitleg en bevindingen heeft geaccepteerd

42

2017–2018

De Minister zegt toe in gesprek met
DNB te gaan over benodigde
toezichtcapaciteit voor toezicht op
trustkantoren en de Kamer hierover
te informeren

De Minister tijdens het plenair Afgerond. Bij brief van 10 oktober is de
debat Wet toezicht trustkanTweede Kamer geïnformeerd over het
toren 2018. Handelingen II
oordeel van DNB over de toereikendheid van
2017–2018, nr. 102, item 3
haar capaciteit voor het toezicht op
trustkantoren. Kamerstukken II 2018–2019,
herdruk
34 910, nr. 22

43

2017–2018

De Minister zegt toe de Eerste Kamer
nader te informeren over de
implementatie van AMLD4 in andere
Europese landen

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
Implementatiewet vierde
anti-witwasrichtlijn. Handelingen I 2017–2018, nr. 38,
item 3

Afgerond. Minister heeft op 12 februari 2019
een brief naar de Eerste Kamer gestuurd
waarin hij hoofdlijnen van evaluatie van
implementatiewet AMLD4 uiteenzet. Eén van
de aspecten die in deze evaluatie worden
meegenomen is implementatie in andere
EU-lidstaten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

177

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

44

2017–2018

De Minister zegt toe schriftelijk te
beantwoorden of banken een
comparatief voordeel hebben ten
opzichte van andere financiële
ondernemingen bij de beoordeling
van politiek prominente personen

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
Implementatiewet vierde
anti-witwasrichtlijn. Handelingen I 2017–2018, nr. 38,
item 3

Afgerond. Kamerstukken I 2018–2019,
34 808, K

45

2017–2018

De Minister zegt toe de Eerste Kamer De Minister tijdens de
schriftelijk te informeren over het
plenaire behandeling
aantal personen naar wie banken
Implementatiewet vierde
verscherpt cliëntenonderzoek moeten anti-witwasrichtlijn. Handeuitvoeren
lingen I 2017–2018, nr. 38,
item 3

Afgerond. Kamerstukken I 2018–2019,
34 808, K

46

2017–2018

De Minister zegt toe om in een
gesprek met de AP en/of DNB te
verzoeken om het publiceren van
guidance over de precieze invulling
van het toestemmingsvereiste, met
daarin aandacht voor wat wel en niet
de bedoeling is bij betaalrekeningen
met betrekking tot klanten die niet
reageren

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene
richtlijn betaaldiensten.
Kamerstukken II 2017–2018,
34 813, nr. 22

Afgerond, met Kamerbrief reactie op de
jaarrapportage van het Maatschappelijk
Overleg Betalingsverkeer. Kamerstukken II
2018–2019, 27 863, nr. 83

47

2017–2018

De Minister zegt toe terug te komen
op uitwerking van de mogelijkheden
van een bankvergunning light

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene
richtlijn betaaldiensten.
Kamerstukken II 2017–2018,
34 813, nr. 22

Afgerond in de brief van de Minister
«Innovatie in de financiële sector» van 9 april
2019. Kamerstukken II 2018–2019, 32 013, nr.
213

48

2017–2018

De Minister zegt toe de bevindingen
uit het proefschrift van de heer Lokin
bij de sector onder de aandacht te
brengen

Beantwoording Kamervragen Afgerond. De Tweede Kamer is hierover bij
van het lid Leijten over het
brief van 17 december 2018 geïnformeerd.
feit dat een markt voor
Kamerstukken II 2018–2019, 32 013, nr. 199
topbestuurders fictie is.
Aanhangsel Handelingen II
2018–2019, nr. 2082

49

2018–2019

De Minister van Financiën zegt lid
Sneller (D66) meer informatie toe
over het vervangen van de dienstauto’s van Defensie

Minister van Financiën,
19 december 2018, Debat
over de Najaarsnota 2018.
Kamerstukken II 2018–2019,
35 095, nr. 1

Afgerond. Defensie heeft bij de gestelde
Kamervragen d.d. 10 januari 2019 over de
dienstauto’s van Defensie een uitgebreide
toelichting gegeven zoals gevraagd door de
heer Sneller van D66. Aanhangsel Kamerstukken II 2018–2019, nr. 1514

50

2018–2019

Toegezegd aan lid Snels de
Algemene Rekenkamer te vragen
specifiek aandacht te besteden aan
het onderwerp verplichtingen binnen
hun bredere onderzoek naar de
begrotingsmethodiek

Minister van Financiën,
19 december 2018, Debat
over de Najaarsnota 2018.
Kamerstukken II 2018–2019,
35 095, nr. 1

Afgerond. De Algemene Rekenkamer is
gevraagd om het onderwerp verplichtingen
binnen hun onderzoek naar de begrotingsmethodiek Verantwoord Begroten op te
pakken

51

2018–2019

De Minister zegt lid De Vries (VVD)
Minister van Financiën,
toe dat nog openstaande taakstel19 december 2018, Debat
lingen voortaan inzichtelijk op een
over de Najaarsnota 2018.
rijtje worden gezet en dat de
Kamerstukken II 2018–2019,
invulling hiervan bij de Voorjaarsnota 35 095, nr. 1
en de Miljoenennota inzichtelijk
wordt gemaakt

Afgerond. In de beantwoording van de
schriftelijke vragen bij Voorjaarsnota 2019,
Kamerstukken II 2018–2019, 35 210, nr. 2. In
antwoord op de Kamervragen 33 en 34 is in
een overzicht weergegeven welke taakstellingen openstonden en hoe hier invulling
aan is gegeven

52

2018–2019

Tijdens het AO Eurogroep/Ecofin van
7 februari 2019 zegt de Minister een
appreciatiebrief toe waarin nader zal
worden ingegaan op het rapport van
Transparency International EU over
de Eurogroep

Minister tijdens het Algemeen Voldaan in het verslag van Eurogroep en
Overleg Eurogroep/Ecofin van Ecofin van 11 en 12 februari, verstuurd op
7 februari 2019, Kamer6 maart 2019.
stukken II 2018–2019,
Kamerstukken II 2018–2019, 21 501-07, nr.
1582
21 501-07, nr. 1580

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

178

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

53

2018–2019

De Minister zegt toe te bekijken of hij
informatie kan delen over de
blootstelling van Nederlandse
banken aan de Italiaanse staatsschuld. Als mogelijk worden hier ook
de indirecte risico’s in meegenomen

Minister tijdens het Algemeen Afgerond. De Tweede Kamer heeft via het
Overleg Eurogroep/Ecofin van Verslag Eurogroep en Ecofin van 5 en
1 november 2018. Kamer6 november 2018 informatie ontvangen over
stukken II 2018–2019,
de blootstelling van Nederlandse banken aan
Italiaanse staatsschuld. Kamerstukken II
21 501-07, nr. 1558
2018–2019, 21 501-07, nr. 1553

Stand van zaken / planning

54

2018–2019

Toegezegd een appreciatie te sturen
van de landen specifieke aanbevelingen, waarin ook zal worden
ingegaan op de aanbevelingen voor
Malta

Minister, 5 juni 2019,
Kamerstukken II 2018–2019,
21 501-07, nr. 1617

55

2018–2019

De Minister zegt toe een uitgebreide
beoordeling van het derde enhanced
surveillance rapport over
Griekenland met de Kamer te delen

Minister tijdens het Algemeen Afgerond. De appreciatie is meegenomen in
Overleg Eurogroep/Ecofin van de geannoteerde agenda Eurogroep/Ecofin.
14 mei 2019. Kamerstukken II Kamerstukken II 2018–2019, 21 501-07, nr.
2018–2019, 21 501-07, nr.
1614
1610

56

2018–2019

Toezegging de Kamer schriftelijk te
informeren over gevolgen MFK en
gevolgen van Eigen Middelen Besluit
voor Nederlandse afdrachten.
Inclusief garantiestellingen en
fondsen buiten MFK (incl. lumpsum
kortingen)

Minister tijdens het Algemeen Afgerond bij brief van 6 december 2018.
Overleg MFK van 8 november Kamerstukken II 2018–2019, 21 501-07, nr.
2018. Kamerstukken II
1411
2018–2019, 21 501-20, nr.
1394

57

2018–2019

Toegezegd de Kamer te informeren
over de mogelijkheden en onmogelijkheden op het gebied van
transparantie van de ESM

Minister tijdens AO
Eurogroep/Ecofin van
6 september 2018. Kamerstukken II 2018–2019,
21 501-07, nr. 1548

58

2018–2019

Toegezegd een gedetailleerde tijdlijn Minister tijdens AO
te geven over het proces de komende Eurogroep/Ecofin van
tijd met betrekking tot het instrument 17 januari 2019. Kamervoor convergentie en concurrentiestukken II 2018–2019,
vermogen, het SRF en de backstop,
21 501-07, nr. 1572
EDIS, etc.

Afgerond. Meegenomen in het verslag van
Eurogroep en Ecofinraad 21 en 22 januari.
Kamerstukken II 2018–2019, 21 501-07, nr.
1569

59

2018–2019

Toegezegd op papier te zetten wat de
Nederlandse inzet is ten aanzien van
de wijziging van het ESM-verdrag en
de rol van de ERK in het
ESM-toezicht (bijv. over zeggenschap
en controle)

Minister tijdens AO
Eurogroep/Ecofin van
17 januari 2019. Kamerstukken II 2018–2019,
21 501-07, nr. 1572

Afgerond. Ingevuld in brief van 06 februari
2019. Kamerstukken II 2018–2019, 21 501-07,
nr. 1575. En in de brief van 26 juni 2019.
Kamerstukken II 2018–2019, 21 501-07, nr.
1613

60

2018–2019

Toegezegd terug te komen op de
precieze positie van Nederland t.a.v.
de governance van de BICC

Minister tijdens AO
Eurogroep/Ecofin van 14 mei
2019. Kamerstukken II
2018–2019, 21 501-07, nr.
1610

Afgerond. Meegenomen in het verslag van
Eurogroep en Ecofinraad 16 en 17 mei.
Kamerstukken II 2018–2019, 21 501-07, nr.
1602

61

2018–2019

Toegezegd tijdig te zullen informeren Minister tijdens AO
wanneer besloten wordt over de
Eurogroep/Ecofin van 14 mei
criteria waaronder lidstaten middelen 2019. Kamerstukken II
kunnen ontvangen uit de BICC
2018–2019, 21 501-07, nr.
1610

Afgerond. Meegenomen in het verslag van
Eurogroep en Ecofinraad 16 en 17 mei.
Kamerstukken II 2018–2019, 21 501-07, nr.
1602

62

2018–2019

Toegezegd toe te lichten wie over de
BICC besluit, hoe zaken kunnen
worden tegengehouden, wat het
krachtenveld is en wat de beoogde
omvang van de BICC is

Minister tijdens AO
Eurogroep/Ecofin van 14 mei
2019. Kamerstukken II
2018–2019, 21 501-07, nr.
1610

Afgerond. Meegenomen in het verslag van
Eurogroep en Ecofinraad 16 en 17 mei.
Kamerstukken II 2018–2019, 21 501-07, nr.
1602

63

2018–2019

Toegezegd dat de Minister een
gebonden exemplaar van het
Jaarverslag Beheer Staatsdeelnemingen 2017 naar de bij het AO
aanwezige Kamerleden zal sturen

Kamerstukken II 2018–2019,
28 165, nr. 302

Afgerond. Kamerleden die aanwezig waren
bij het AO januari 2019 hebben een
gebonden exemplaar gekregen

Afgerond. De Tweede Kamer heeft een brief
gehad waarin een appreciatie is opgenomen
van de landspecifieke aanbevelingen,
waaronder die van Malta. Kabinetsreactie op
het lentepakket Europees Semester 2019 van
12 juni 2019. Kamerstukken II 2018–2019,
21 501-20, nr. 1467

Afgerond. Ingevuld in brief van 6 december
2018. Kamerstukken II 2018–2019, 21 501-07,
nr. 1411

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

179

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

64

2018–2019

Toegezegd dat de Staatssecretaris
Staatssecretaris tijdens het
nogmaals het schema met de Kamer AO staatsdeelnemingen,
zal delen dat aangeeft welke stappen 30 januari 2019. Kamernoodzakelijk zijn voor de verkoop van stukken II 2018–2019, 28 165,
Holland Casino
nr. 302

Vindplaats

Stand van zaken / planning
Afgerond. Per brief is het voorstel tot
intrekking van het wetsvoorstel modernisering speelcasino’s kenbaar gemaakt, zodat
het kabinet terug naar de tekentafel kan met
het oog op een mogelijk nieuw privatiseringstraject (34 471 nr. I). Deze toezegging is
daarmee achterhaald

65

2018–2019

De Minister zegt toe de audit gap
onder de aandacht brengen van de
heer Enria, de nieuwe voorzitter van
het Single Supervisory Mechanism,
wanneer hij aanschuift bij een
vergadering van de Eurogroep (naar
verwachting voorjaar 2019)

Minister in kamerbrief van
15-01-2019. Kamerstukken II
2018–2019, 21 501-07, nr.
1565

Afgerond. Zie brief aan de Tweede Kamer
d.d. 18 april 2019 (verslag Eurogroep en
informele Ecofin van 5 en 6 april 2019 te
Boekarest). Kamerstukken II 2018–2019,
21 501-07, nr. 1596

66

2018–2019

De Minister zegt toe in brief over
Europese Rekenkamer te reflecteren
op de wijze waarop NL een
meerderheid wil vinden voor het
adequaat adresseren van de audit
gap

De Minister tijdens het AO
Ecofin/Eurogroep d.d.
17-01-2019. Kamerstukken II
2018–2019, 21 501-07, nr.
1572

Afgerond. Zie brief aan de Tweede Kamer
d.d. 5 februari 2019. Kamerstukken II
2018–2019, 21 501-07, nr. 1573

67

2018–2019

De Minister zegt toe in de aangekondigde brief over witwassen, voor de
zomer te ontvangen, ook te
verduidelijken wat wel en niet kan
met betrekking tot het uit de roulatie
halen van 500 eurobiljetten

Minister tijdens het AO
Afgerond, brief is verzonden op 30 juni 2019.
Financiële Markten op 12 juni Kamerstuknummer nog niet bekend
2019. Kamerstukken II,
2018–2019, 32 545, nr. 112

68

2018–2019

De Minister zegt toe in de brief terug Minister tijdens het
te komen op de beschikbaarheidsper- vragenuur van 11 juni 2019,
centages voor het girale betalingsHandelingen II 2018–2019, nr.
verkeer
91

Afgerond, met Kamerbrief reactie op de
jaarrapportage van het Maatschappelijk
Overleg Betalingsverkeer. Kamerstukken II
2018–2019, 27 863, nr. 83

69

2018–2019

De Minister zegt toe de jaarrapportage 2018 van het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer aan
te bieden

Minister tijdens het
vragenuur van 18 juni 2019,
ongecorrigeerd verslag

Afgerond, met Kamerbrief reactie op de
jaarrapportage van het Maatschappelijk
Overleg Betalingsverkeer. Kamerstukken II
2018–2019, 27 863, nr. 83

70

2018–2019

De Minister zegt toe schriftelijk terug
te komen op welke maatstaf wordt
gebruikt om te bepalen hoeveel
mensen wel en niet gebruik maken
van internetbankieren

Minister tijdens het
vragenuur van 18 juni 2019,
ongecorrigeerd verslag

Afgerond, met Kamerbrief reactie op
Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer
jaarrapportage. Kamerstukken II 2018–2019,
27 863, nr. 83

71

2018–2019

De Minister zegt toe bij Minister van
J&V de vraag neer te leggen wat we
kunnen doen aan de circulatie van de
€ 500 biljetten, of de oplossing
doelmatig is, of er een tijdpad is voor
de uitfasering van deze biljetten en
zo niet, of het doelmatig is daarover
een tijdpad af te spreken

Toezegging van Minister
tijdens het debat «Gebruik
van contant geld in de
samenleving» op 15 januari
2019. Kamerstukken II,
2018–2019, 27 863, nr. 40,
item 8

Afgerond in plan van aanpak, zie Kamerbrief
van 30 juni 2019. Kamerstuknummer nog
niet bekend

72

2018–2019

De Minister zegt toe de Autoriteit
Persoonsgegevens te betrekken bij
het onderzoek naar gegevensdeling
door financiële instellingen t.b.v. het
cliëntenonderzoek

De Minister tijdens het debat Afgerond in plan van aanpak, zie Kamerbrief
over het faciliteren van
van 30 juni 2019. Kamerstuknummer nog
witwassen door Nederlandse niet bekend
banken (d.d. 16-01-2019).
Handelingen II 2018–2019, nr.
56, item 5

73

2018–2019

De Minister zegt toe de ervaringen in
het buitenland mee te nemen bij
onderzoek naar gegevensdeling om
het cliëntenonderzoek effectiever te
maken

De Minister tijdens het debat Afgerond in plan van aanpak, zie Kamerbrief
over de staat van de
van 30 juni 2019. Kamerstuknummer nog
financiële sector 10 jaar na de niet bekend
start van de financiële crisis
(d.d. 20-02-2019). Handelingen II 2018–2019, nr. 56,
item 5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

180

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

74

2018–2019

De Minister zegt toe ervaringen in de
verzekeringsbranche mee te nemen
bij onderzoek naar gegevensdeling
om het cliëntenonderzoek effectiever
te maken

De Minister tijdens het debat Afgerond in plan van aanpak, zie Kamerbrief
over de staat van de
van 30 juni 2019. Kamerstuknummer nog
financiële sector 10 jaar na de niet bekend
start van de financiële crisis
(d.d. 20-02-2019). Handelingen II 2018–2019, nr. 56,
item 5

Stand van zaken / planning

75

2018–2019

De Minister zegt toe dat hij het
Platform Hypotheken aanbieders van
hypothecair krediet zal vragen op
welke wijze zij momenteel de
mogelijkheden voor het profiteren
van de lage rente onder de aandacht
van consumenten brengen

Verslag van een schriftelijk
overleg (d.d. 31-01-2019).
Kamerstukken II 2018–2019,
32 847, nr. 467

Afgerond. De Tweede Kamer is op 21 juni
geïnformeerd in Kamerbrief over Platform
hypotheken. Kamerstukken II 2018–2019,
32 847, nr. 529

76

2018–2019

De Minister zegt toe de eerstvolAntwoord op Kamervragen.
gende platformbijeenkomst opnieuw Aanhangsel Kamerstukken II
te inventariseren of er knelpunten
2018–2019, nr. 1848
spelen rondom de toetsing op
werkelijke lasten, in het bijzonder bij
consumenten met een bescheiden
inkomen

Afgerond. De Tweede Kamer is op 21 juni
geïnformeerd in Kamerbrief over Platform
hypotheken. Kamerstukken II 2018–2019,
32 847, nr. 529

77

2018–2019

De Minister zegt toe om te komen
met een uitgebreide brief over de
lessen die het kabinet heeft
getrokken uit de crisis

De Minister tijdens de
Afgerond. Kamerbrief lessen uit econoAlgemene Financiële
mische crisis d.d. 19-07-2019. Kamerstukken
Beschouwingen Eerste Kamer I 2018–2019, 35 000, S
20-11-2018. Handelingen I
2018–2019, nr. 8, item 3

78

2018–2019

De Minister zegt toe een schriftelijke
appreciatie te geven van het
compromis op het Pan-Europees
Persoonlijk Pensioenproduct (PEPP),
waarbij ook aandacht wordt besteed
aan de mate waarin dit compromis
leidt tot fiscale harmonisatie

De Minister tijdens het AO
Ecofin/Eurogroep d.d.
17-01-2019. Kamerstukken II
2018–2019, 21 501-07, nr.
1572

Afgerond. Zie brief Uitkomst onderhandelingen over het Pan-Europees Persoonlijk
Pensioenproduct (PEPP). Kamerstukken II
2018–2019, 22 112, nr. 2768

79

2018–2019

De Minister zegt toe aan lid Nijboer
om na te gaan of er signalen over
klachten zijn binnengekomen bij
ministerie en Kifid over uitspraken
van Kifid met juridisch-technische
inslag, die na de evaluatie in 2016
niet meer zo gedaan zouden worden

De Minister tijdens AO
Financiële Markten 08-112018. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 96, p.
32–33

Afgerond in verzamelbrief. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 106

80

2018–2019

De Minister zegt toe een gedetailDe Minister tijdens het AO
leerde tijdlijn aan de Tweede Kamer Ecofin/Eurogroep d.d.
aan te bieden over het proces met
17-01-2019. Kamerstukken II
betrekking tot de backstop voor het
2018–2019, 21 501-07, nr.
Single Resolution Funds en European 1572
Deposit Insurance Scheme, waarbij
ook aandacht wordt besteed aan de
betrokkenheid van de Tweede Kamer
bij de besluitvorming

Op 1 februari 2019 is een brief gestuurd met
daarin de afspraken. Kamerstukken II
2018–2019, 21 501–07, nr. 1568

81

2018–2019

De Minister zegt toe aan het lid
De Minister van Sociale
Ronnes om in te gaan op de vraag of Zaken en Werkgelegenheid,
er voldoende controle is op de
bij afwezigheid van de
uitzonderingen van het bonusplafond Minister van Financiën,
tijdens het mondelinge
vragenuur van 4 december
2018 over ABN-medewerkers
die de bonuswet omzeilen.
Handelingen II 2018–2019, nr.
31

Afgerond. Bij brief van 17 december 2018 is
de Tweede Kamer geïnformeerd over de
controle op de uitzonderingen van het
bonusplafond. Kamerstukken II 2018–2019,
32 013, nr. 199

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

181

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

82

2018–2019

De Minister zegt toe aan het lid
Nijboer om in de brief over
beloningsmaatregelen in te gaan op
het verzoek om de bonuswetgeving
zo aan te scherpen dat hieronder ook
participaties van werknemers komen
te vallen

De Minister van Financiën
tijdens het VAO Financiële
Markten van 11 december
2018. Handelingen II
2018–2019, nr. 34

Afgerond. Bij brief van 17 december 2018
wordt ingegaan op het verzoek om de
bonuswetgeving zo aan te scherpen dat
hieronder ook participaties van werknemers
komen te vallen. Kamerstukken II 2018–2019,
32 013, nr. 199

83

2018–2019

De Minister zegt toe een overzicht te
maken van de implementatie/
uitvoering aanbevelingen Commissie
de Wit

De Minister tijdens het debat Afgerond, zie Kamerbrief opvolging
over de staat van de
aanbevelingen commissie De Wit. Kamerfinanciële sector 10 jaar na de stukken II 2018–2019, 32 013, nr. 211
start van de financiële crisis
d.d. 20-02-2019. Handelingen
II 2018–2019, nr. 56, item 5

84

2018–2019

De Minister zegt toe combineren
reactie initiatiefnota Alkaya met
reactie op WRR-rapport Geld en
Schuld

De Minister tijdens het debat
over de staat van de
financiële sector 10 jaar na de
start van de financiële crisis
d.d. 20-02-2019. Handelingen
II 2018–2019, nr. 56, item 5

Afgerond, zie aanbiedingsbrief Kabinetsreactie WRR-rapport Geld en Schuld en
initiatiefnota SP van 11 juni 2019. Kamerstukken II 2018–2019, 35 107

85

2018–2019

De Minister zegt toe om de analyses
die ten grondslag liggen achter
(tijdelijke) uitbreiding capaciteit AFM
en DNB te delen

De Minister tijdens AO
Financiële Markten 08-112018. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 96

Afgerond met Kamerbrief Aanpassing
kostenkaders AFM en DNB voor 2019 en
2020. Kamerstukken II 2018–2019, 33 957, nr.
31

86

2018–2019

De Minister zegt toe aan de Minister
van BZK te vragen wanneer de brief
over gemeenten wordt gestuurd

Toezegging van Minister
tijdens het debat «Gebruik
van contant geld in de
samenleving» op 15 januari
2019. Kamerstukken II
2018–2019, 27 863, nr. 40

Afgerond met Kamerbrief motie over de
acceptatie van contant geld door gemeenten.
Kamerstukken II 2018–2019, 27 863, nr. 82

87

2018–2019

De Minister zegt toe terugkomen te
Toezegging van Minister
komen op finesses bij beantwoording tijdens het debat «Gebruik
Kamervragen SecurCash
van contant geld in de
samenleving» op 15 januari
2019. Kamerstukken II
2018–2019, 27 863, nr. 40

Afgerond in beantwoording van schriftelijke
vragen. Aanhangsel bij de Handelingen II
2018–2019, nr. 1647

Toezeggingen waarvan de uitvoering nog niet is afgerond
Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

1

2008–2009

De Minister zegt toe dat als er
Brief van de Minister van
voornemens zijn om beleidsmatige
Financiën d.d. 16 februari
aanpassingen in de AMvB (Besluit
2009. Kamerstukken II
bestuurlijke boetes Wft) te verrichten, 2008–2009, 31 458, nr. 17
de Tweede Kamer der StatenGeneraal in een vroeg stadium op de
hoogte stellen van de intenties

Vindplaats

Stand van zaken / planning
Doorlopend. Over de eerste beleidsmatige
wijziging van het besluit is de Tweede Kamer
bij brief van 9 februari 2017 geïnformeerd.
Kamerstukken II 2016–2017, 32 545, nr. 60

2

2010–2011

De Minister zegt toe dat wanneer een
wetsvoorstel bepalingen met
terugwerkende kracht bevat, de
redengeving daarvoor expliciet
toegelicht wordt in de Memorie van
Toelichting bij het wetsvoorstel

De Minister tijdens de
plenaire vergadering
Wijzigingswet financiële
markten 2010 d.d. 10 mei
2011. Handelingen I
2010–2011, 32 036, nr. 26,
item 7, blz. 28

Doorlopend. Bij wetsvoorstellen waaraan
(aan onderdelen daarvan) terugwerkende
kracht wordt verleend, zal de redengeving
daarvoor expliciet worden toegelicht in de
memorie van toelichting bij het desbetreffende wetsvoorstel

3

2012–2013

Toegezegd de Kamer te informeren
zodra er overeenstemming is tussen
de verschillende betrokken partijen
over het ontwerp en invulling van de
borgingsinstrumenten

Minister in AO Deelnemingen. Kamerstukken II
2012–2013, 28 165, nr. 162,
pag. 21

In behandeling. Het invoeren van een Britse
wet voor borging publieke belangen heeft op
dit moment geen prioriteit in het VK

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

182

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

4

2013–2014

De Minister zegt toe wanneer de
lidstaten die werken aan een
financiële transactiebelasting een
concreet voorstel presenteren, de
Tweede Kamer hierover te informeren en de nog openstaande
vragen te beantwoorden

De Minister tijdens het AO
Eurogroep/ Ecofin d.d.
7 november 2013. Kamerstukken II 2013–2014,
21 501-07, nr. 1115

In behandeling. Aangezien er nog geen
concreet voorstel ligt is dit nog niet aan de
orde

5

2013–2014

De Minister zegt toe zich in te zetten De Minister tijdens het VAO
voor het stroomlijnen van de
Accountancy d.d. 20 mei
interpretatie inzake de bevoegdheden 2014. Handelingen II
van een accountantskantoor om te
2013–2014, nr. 84, item 27
adviseren indien dat kantoor ook
accountantsdiensten verleent

In behandeling. De Minister heeft tijdens het
VAO Accountancy van 20 mei 2014 aangegeven dat Nederland een in zijn ogen
helderder benadering heeft gekozen.
Nederland heeft gekozen voor een positieve
lijst en Europa voor een negatieve lijst.
Handelingen II 2013–2014, nr. 84, item 27

6

2014–2015

De Minister zegt toe de Tweede
Kamer tijdig te informeren over
eventuele wijzigingen van de
gedelegeerde handeling

De Minister tijdens het WGO
implementatie Omnibus
II-richtlijn. Kamerstukken II
2014–2015, 34 100, nr. 15

Doorlopend. Als er wijzigingen komen in de
gedelegeerde handelingen dan zal de
Minister de Tweede Kamer hier tijdig over
informeren

7

2014–2015

De Minister zegt toe dat de AFM in
een vast ritme per jaar zal rapporteren over de voortgang van de
implementatie van de Nederlandse
Beroepsorganisatie van Accountantsmaatregelen

De Minister tijdens het AO
Accountancy d.d.
13 november 2014. Kamerstukken II 2014–2015, 33 977,
nr. 5

Doorlopend. De AFM heeft het eerste
Dashboard (2015) gepubliceerd. Op 28 juni
2017 is het rapport «kwaliteit
oob-accountantsorganisaties onderzocht»
gepubliceerd

8

2014–2015

De Minister zegt toe het informatieprotocol – na overleg over de
vormgeving van verslaglegging van
een vertrouwelijk overleg, zal met die
input een nieuwe versie van de
werkafspraken aan de Kamer worden
gestuurd

De Minister tijdens het AO
inzake start Europese
bankenunie en werkafspraken
bij ingrepen in de financiële
sector; groenboek kapitaalmarktunie c.a. d.d. 4 juni
2015. Kamerstukken II
2014–2015, 21 501-07, nr.
1287

Doorlopend. Overeen is gekomen dat de
Commissie voor Financiën enkele uitgangspunten formuleert ten behoeve van de
werkafspraak inzake de (wijze van) verslaglegging van de vertrouwelijke overleggen en
de eventuele openbaarmaking van deze
verslagen. De commissie zou hier een
procedurele sessie aan wijden – waarbij
ambtelijke ondersteuning vanuit het
ministerie aanwezig kan zijn – waarna het
ministerie deze werkafspraak kan finaliseren
en een nieuwe, aangevulde versie van het
informatieprotocol ter afronding aan de
Kamer kan sturen

9

2014–2015

De Minister zegt toe dat zodra ook
maar enigszins duidelijk wordt hoe
de Financial Transaction Tax eruit
komt te zien, Nederland, ook samen
met andere landen, een diepgravende analyse zal maken van hoe het
ons raakt. Nederland zal ook aan de
Commissie vragen om die analyse te
maken. Daarna zal de Minister de
Kamer hierover informeren

De Minister tijdens het WGO
W6, BRRD, CSD d.d.
7 september 2015. Kamerstukken II 2014–2015, 34 208,
34 198, 34 204, nr. 11

In behandeling. Het is tot op heden niet
duidelijk hoe de Financial Transaction Tax er
uit komt te zien

10

2015–2016

Toegezegd dat de Minister van I&W
er zorg voor zal dragen dat de Kamer
jaarlijks wordt geïnformeerd inzake
de financiële zekerheidsstelling voor
de ontmantelingskosten van de
nucleaire installaties in Nederland.
Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de ministers van I&W
en FIN

Minister van Financiën.
Kamerbrief: Vervolgonderzoeken Hoogambtelijke
werkgroep nucleair
landschap. Kamerstukken II
2017–2018, 25 422, nr. 220 en
Kamerstukken II 2017–2018,
30 196, nr. 220

Doorlopend. Er wordt hier jaarlijks een brief
over gestuurd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

183

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

11

2015–2016

Toezegging dat de Minister van I&W
er zorg voor zal dragen dat de Kamer
jaarlijks wordt geïnformeerd inzake
de financiële zekerheidstelling voor
de ontmantelingskosten van de
nucleaire installaties in Nederland.
Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de ministers van I&W
en FIN.

AO Nucleaire Veiligheid en
Stralingsbescherming d.d.
24 mei 2016. Kamerstukken II
2015–2016, 32 645, nr. 84

Doorlopend. Er wordt hier jaarlijks een brief
over gestuurd

12

2015–2016

Toegezegd de Kamer jaarlijks te
Minister in Kamerbrief van
informeren over de voortgang van de 1 juli 2016.
Volksbank om een besluit over haar
Kamerstukken II 2015–2016,
toekomst te nemen
33 532, nr. 61

In behandeling. De Kamer is voor het laatst
op 27 november 2018 geïnformeerd over de
voortgangsrapportage van NLFI. De Kamer
zal ook in 2019 geïnformeerd worden
wanneer een nieuwe rapportage van NLFI
wordt ontvangen

13

2015–2016

Toegezegd dat Nederland geen
kapitaalstortingen zal doen in TenneT
voor Duitse investeringen (alleen
voor Nederlandse investeringen)

Minister in AO Deelnemingenbeleid rijksoverheid d.d.
3 februari 2016. Kamerstukken II 2015–2016, 28 165,
nr. 248

In behandeling. In 2016 is een kapitaalstorting toegezegd. Er is vastgelegd dat
TenneT de gestorte middelen alleen
aanwendt voor wettelijk verplichte investeringen in Nederland. Sinds deze storting is
de investeringsagenda van TenneT verder
gegroeid. TenneT heeft daarom opnieuw
additioneel eigen vermogen nodig. Anders
dan bij de eerder aan TenneT toegezegde
kapitaalstortingen, is deze eigen vermogen
behoefte voor een substantieel deel een
gevolg van de Duitse investeringsagenda.
Om deze reden wordt – samen met de
Minister van EZK – een nadere analyse
gedaan naar de rationale van integratie met
TenneT Duitsland. Het kabinet verwacht de
Tweede Kamer in de zomer van 2019 te
kunnen informeren over de uitkomsten van
de nadere analyse

14

2015–2016

Toegezegd erop toe te zien dat de
Staatsloterij met gedupeerden van
misleidende reclame op een goede
manier tot een oplossing komt

Staatssecretaris in AO
Deelnemingen d.d. 3 februari
2016. Kamerstukken II
2015–2016, 28 165, nr. 248

Nederlandse Loterij heeft afspraken gemaakt
met Stichting Staatsloterijschadeclaim over
een oplossing voor alle spelers uit de tijd
van de misleidende reclame. Belangrijkste
element was een eenmalige, bijzondere
loterij in mei 2017. Veel oud-deelnemers
hebben aan deze loterij deelgenomen,
waardoor het risico op betaling van hoge
schadebedragen substantieel is gedaald.
Tegen Staatsloterij lopen nog enkele
collectieve en individuele zaken. Nederlandse Loterij ziet de uitspraken met
vertrouwen tegemoet

15

2015–2016

De Minister zegt toe jaarlijks voor de
zomer een stand van zaken met
betrekking tot de resultaten van de
FinTech-initiatieven (niet oneindig
jaarlijks) aan de Tweede Kamer te
sturen. Daarin betrekt hij ook de
ervaringen met de verlenging van de
beslistermijn bij aanvraag bankvergunning

De Minister tijdens het AO
Nederlandse bankensector
d.d. 28 juni 2016. Kamerstukken II 2015–2016, 32 013,
nr. 135

Doorlopend. Brief van de Minister van
Financiën genaamd «Innovatie in de
financiële sector» van 9 april 2019, en Brief
van de Minister van Financiën van
21 december 2016 genaamd «Follow up
Toetredingsbrief». Kamerstukken II
2016–2017, 32 013, nr. 142

16

2015–2016

De Minister zegt toe regelmatige
update aan de Tweede Kamer te
sturen over de ontwikkelingen in het
Bazels comité, inclusief Nederlandse
belangen o.a. landbouw, MKB,
hypotheken

AO Nederlandse bankensector d.d. 28 juni 2016.
Kamerstukken II 2015–2016,
32 013, nr. 135

Doorlopend. De Minister heeft op 23 februari
2018 een brief aan de Tweede Kamer
gestuurd met de uitkomsten van het Bazels
akkoord. Kamerstukken II 2017–2018, 32 013,
nr. 169

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

184

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

17

2015–2016

De Minister zegt toe om de komende
twee jaar alle regelgeving die op
grond van artikel 1:3a vastgesteld
wordt per brief bij de Kamer te
melden en dat dat vervolgens over
twee jaar opnieuw overwogen wordt.
De Minister stuurt de Tweede Kamer
daarnaast proactief een overzicht van
hoe vaak het is voorgekomen en wat
de voorbeelden waren. Dan wordt
bekeken of het nodig is en of het
voorgezet wordt

De Minister tijdens het WGO
Implementatiewet verordening en richtlijn marktmisbruik d.d. 4 juli 2016.
Kamerstukken II 2015–2016,
34 455, nr. 11

In behandeling. Eerste en enige melding bij
brief van 9 februari 2017. Kamerstukken II
2016–2017, 32 545, nr. 60. Daarna is er geen
regelgeving op grond van artikel 1:3a
vastgesteld

18

2015–2016

De Minister zegt toe dat er na twee
jaar een evaluatie Basic regime
plaatsvindt

De Minister tijdens het VAO
Toekomst van de Verzekeringssector d.d. 9 december
2015. Handelingen II
2015–2016, nr. 35, item 5

In behandeling. Het voornemen is het Basic
regime te evalueren zodra de solvabiliteitsberekeningen uit het Solvency II regime in
2018 zijn geëvalueerd. Hierdoor kan met evt.
verbeteringen en vereenvoudigingen
rekening worden gehouden

19

2016–2017

Toegezegd dat Financiën de komende Minister in Kamerstukken II
tijd samen met andere ministeries zal 2016–2017, 28 753, nr. 43
doorgaan om de doelmatigheid en
doeltreffendheid bij overheidsprojecten te vergroten. De focus zal
hierbij liggen op grote en complexe
investeringsprojecten, interne
bedrijfsvoeringsprojecten en
ICT-projecten

Doorlopend. Financiën werkt samen met
departementen in meerdere concrete
projecten en investeringen om deze
toezegging te realiseren. Een update zal
worden gegeven in de eerstvolgende
Voortgangsrapportage eind 2019

20

2016–2017

Toegezegd dat Financiën in de
Kamerstukken II 2016–2017,
komende periode in overleg zal
31 935, nr. 35
treden met betrokken departementen
om concrete stappen te zetten naar
verdere verbetering van de besluitvorming en uitvoering van
overheidsinvesteringen door middel
van analyse-instrumenten en
bedrijfseconomische principes

Doorlopend. Op departementsniveau zijn
een aantal belangrijke stappen gezet en in
een aantal gevallen ook afspraken gemaakt
over het gebruik van bedrijfseconomische
instrumenten. Financiën zal zich ook de
komende tijd inzetten hier verdere stappen
in te zetten. Een update zal worden gegeven
in de eerstvolgende Voortgangsrapportage
eind 2019

21

2016–2017

Toegezegd een valuatie van het
verkoopproces a.s.r.

Minister in Kamerbrief van
18 september 2017. Kamerstukken II 2016–2017, 33 532,
nr. 79

In behandeling

22

2016–2017

De Minister heeft toegezegd om de
Kamer bij tijd en wijle te informeren
over hoe het zit met de efficiëntieoperatie binnen de NS

Minister in AO DeelneminIn behandeling. Deze informatie wordt
genbeleid rijksoverheid,
jaarlijks verstrekt in het Jaarverslag
januari 2016. Kamerstukken II Staatsdeelnemingen
2016–2017, 28 165, nr. 264

23

2016–2017

Toegezegd in de toekomst de NS op
het normrendement aan te spreken
en te interveniëren waar dat nodig is

Minister in AO DeelneminIn behandeling. In regulier overleggen
genbeleid rijksoverheid,
spreekt de aandeelhouder regelmatig met de
januari 2016. Kamerstukken II NS over het rendement
2016–2017, 28 165, nr. 264

24

2016–2017

De Minister zegt toe bij wijzigingen in De Minister tijdens het plenair In behandeling
de bijlage bij de Wet toezicht
debat op 6 september 2017
accountantsorganisaties, waarin
over wetsvoorstel aanvulcontroles worden aangemerkt als
lende maatregelen accounwettelijke controles de Tweede
tantsorganisaties. HandeKamer voortaan per brief te
lingen II 2016–2017, nr. 99
informeren

25

2016–2017

De Minister zegt toe dat er een
Brief van de Minister van
nieuwe evaluatie zal worden
Financiën d.d. 30 december
uitgevoerd naar de doeltreffendheid 2016. Kamerstukken
en de effecten van artikel 4:24a Wft in 2016–2017, 32 545, nr. 59,
de praktijk. De Staten-Generaal zal
p.7/8
uiterlijk 1 januari 2022 een verslag
met de bevindingen van deze
evaluatie ontvangen

In behandeling. Uiterlijk 1 januari 2022 zal de
Staten-Generaal een verslag met de
bevindingen van de evaluatie van de
doeltreffendheid en de effecten van de
algemene zorgplicht in artikel 4:24a Wft in de
praktijk ontvangen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

185

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

26

2017–2018

Toegezegd het verzoek over te
Minister van Financiën.
brengen van de Partij van de Dieren Kamerstukken II 2017–2018,
aan CBS over het opnemen van een 34 950, nr. 12
indicator dierenwelzijn in de Monitor
Brede Welvaart. De Minister laat aan
het CBS over of dit mogelijk is

Vindplaats

Stand van zaken / planning

27

2017–2018

De Minister zegt een brief toe over de De Minister bij plenair debat Doorlopend. Kamerstukken II 2017–2018,
risico’s ten aanzien van het
Algemene Financiële
21 501-07, nr. 1479. Kamerstukken II
ECB-beleid
Beschouwingen. Handelingen 2018–2019, 21 501-07, nr. 1601
II 2017–2018, nr. 20, p. 13

28

2017–2018

De Minister zegt toe de lasten van de
Wet ter voorkoming van witwassen
en financieren van terrorisme (Wwft)
blijvend te monitoren

29

2017–2018

De Minister zegt toe om DNB, tot de Minister tijdens de behanDoorlopend. DNB neemt de rapportage op in
formele evaluatie van de Wet toezicht deling van het verslag van de haar ZBO-verantwoording
trustkantoren 2018, jaarlijks een
parlementaire ondervragingsrapportage over de stand van zaken commissie Fiscale
in de trustsector te vragen
constructies. Handelingen II
2017–2018, nr. 105, item 8

30

2017–2018

De Minister zegt toe de sector te
vragen om in de online bankomgeving een toegankelijk overzicht te
bieden van derde partijen die
toegang hebben of hebben gehad tot
de betaalrekening van de klant, en te
bezien in hoeverre het mogelijk is dat
de klant via dit dashboard de
toestemming bij de derde partij weer
kan intrekken (dubbel slot)

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene
richtlijn betaaldiensten op
04-09-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 34 813, nr. 22

In behandeling

31

2017–2018

De Minister zegt toe om in een
gesprek met de AP en/of DNB
aandacht te vragen voor de risico’s
bij het verwerken van gegevens van
derden die hiervoor geen
toestemming hebben gegeven

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene
richtlijn betaaldiensten op
04-09-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 34 813, nr. 22

In behandeling

32

2017–2018

De Minister zegt toe om in een
gesprek met de AP en/of DNB
aandacht te vragen om bij het
uitoefenen van toezicht aandacht te
hebben voor de vraag of het
wenselijk is dat wordt «betaald» met
het verstrekken van persoonsgegevens, dan wel dat persoonsgegevens commercieel worden
gebruikt, ook in relatie tot kwetsbare
groepen

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene
richtlijn betaaldiensten op
04-09-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 34 813, nr. 22

In behandeling

33

2017–2018

De Minister zegt toe om in een
gesprek met de AP en/of DNB hen te
vragen of er daadwerkelijk drie jaar
nodig is om PSD2 in zijn totaliteit te
evalueren en of het mogelijk is om in
praktische zin bij te sturen

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene
richtlijn betaaldiensten op
04-09-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 34 813, nr. 22

In behandeling

In behandeling. De gesprekken over het
verder vormgeven van de monitor brede
welvaart tussen EZK en CBS vinden plaats.
De verwachting is dat deze gesprekken nog
een tijdje zullen duren, omdat in de monitor
ook sustainable development goals worden
verwerkt en andere suggesties worden
bekeken. In deze gesprekken zal ook het
verzoek worden meegenomen om dierenwelzijn als indicator op te nemen. CBS
besluit uiteindelijk over de opname van
indicatoren

De Minister tijdens het
Doorlopend
plenaire debat Implementatiewet AMLD 4 d.d.
21 februari 2018. Handelingen
II 2017–2018, nr. 55, item 23

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

186

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

34

2017–2018

De Minister zegt toe te evalueren of
het voldoende duidelijk is welke
betaalinstrumenten (met name van
kleinere creditcardmaatschappijen)
wel en niet onder het verbod vallen

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene
richtlijn betaaldiensten op
04-09-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 34 813, nr. 22

In behandeling

35

2017–2018

De Minister zegt toe om de implementatiewet herziene richtlijn
betaaldiensten te evalueren

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene
richtlijn betaaldiensten op
04-09-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 34 813, nr. 22

In behandeling

36

2017–2018

De Minister zegt toe om bij de
Europese Commissie aandacht te
vragen voor de risico’s op het terrein
van privacy, ook in het kader van de
evaluatie die de Commissie over
enige jaren gaat uitvoeren (januari
2021)

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene
richtlijn betaaldiensten op
04-09-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 34 813, nr. 22

In behandeling

37

2017–2018

De Minister zegt toe het
aandachtspunt van transparantie in
de financiële sector in diverse
gesprekken die hij heeft in Europees
verband aan de orde brengen

De Minister tijdens het plenair In behandeling
debat op 31 januari 2018 over
Wet transparant toezicht
financiële markten. Handelingen II 2017–2018, nr. 46,
item 4

38

2017–2018

De Minister zegt toe de Kamer te
informeren over regels, rentetarieven, berekening boeterente,
rentemiddeling en voorwaarden
m.b.t. hypotheken in Duitsland,
België en Nederland. In beantwoording S.O. stapsgewijs
oversluiten d.d. 30 januari 2019 is
aangegeven dat deze in de eerste
helft 2019 naar de Tweede Kamer
verzonden wordt

Toezegging van de Minister
tijdens AO bankensector d.d.
07-02-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 32 013, nr. 167

39

2017–2018

De Minister zegt toe om in gesprek
De Minister tijdens het plenair In behandeling
met De Nederlandsche Bank en het
debat wetsvoorstel herstel en
CPB te vragen of zij meer aandacht
afwikkeling van verzekeraars
kunnen besteden aan de risico’s in de d.d. 06-06-2018. Handelingen
verzekeringssector wanneer zij de
II 2017–2018, nr. 90
jaarlijkse monitor schrijven en daar
bij de Kamer op enig moment op
terugkomen

40

2017–2018

De Minister zegt toe de evaluatie van
het afwikkelingsproces van het
rentederivatendossier breder te
trekken dan alleen rentederivaten
(onder andere ook woekerpolissen)
en te kijken of hier lessen uit kunnen
worden getrokken na de afronding
van het rentederivatendossier
hiermee starten

Toezegging van de Minister
tijdens het VAO bankensector
d.d. 21-2-2018. Handelingen II
2017–2018, nr. 55, item 22

In behandeling m.b.t. rentederivaten. Start
evaluatie is afhankelijk van afronding dossier
rentederivaten. Afgerond m.b.t. beleggingsverzekeringen. Bij brief van 28 juni 2019 is de
Tweede Kamer geïnformeerd over de lessen
die kunnen worden getrokken uit het
beleggingsverzekeringendossier. Kamerstukken II 2018–2019, 32 013, nr. 218

41

2017–2018

De Minister zegt toe om de diversiteit
van betaaldiensten, het ontstaan van
monopolies en de marktmacht van
Big Techs te monitoren, waar
mogelijk met behulp van de
Autoriteit Consument en Markt
(ACM)

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene
richtlijn betaaldiensten op
04-09-2018. Kamerstukken II
2017–2018, 34 813, nr. 22

In behandeling. ACM werkt in overleg met
Financiën aan een plan van aanpak voor
monitoring van Big Techs na aanleiding van
PSD2

In behandeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

187

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

42

2017–2018

De Minister zegt toe bij DNB de
acceptatie van politiek prominente
personen door banken onder de
aandacht brengen

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
Implementatiewet vierde
anti-witwasrichtlijn. Handelingen I 2017–2018, nr. 38,
item 3

In behandeling. Bij periodiek overleg met
DNB door de Minister onder de aandacht
gebracht. Eerste Kamer moet nog geïnformeerd worden

43

2017–2018

De Minister zegt toe de implementatiewet AMLD4 breed te evalueren

De Minister tijdens de
plenaire behandeling
Implementatiewet vierde
anti-witwasrichtlijn. Handelingen I 2017–2018, nr. 38,
item 3

In behandeling. De Minister heeft op
12 februari 2019 een brief naar de Eerste
Kamer gestuurd waarin hij hoofdlijnen van
evaluatie van implementatiewet AMLD4
uiteenzet

44

2017–2018

De Minister zegt toe om de wet twee
of drie jaar na inwerkingtreding (Wet
transparant toezicht financiële
markten) te evalueren en daarbij de
AFM en DNB te betrekken. Bij de
evaluatie wordt ingegaan op:
– de balans tussen openbaarmaking
van toezichtinformatie en het
beroepsgeheim;
– de beperking van de aansprakelijkheid van de AFM en DNB; en
– de discretionaire bevoegdheid van
de AFM en DNB

De Minister tijdens het plenair In behandeling. Ten behoeve van de
debat op 31 januari 2018 over evaluatie in 2020 is er met DNB en AFM
Wet transparant toezicht
afgesproken dat zij de komende jaren
financiële markten. Handebijhouden hoe zij de nieuwe publicatiebelingen II 2017–2018, nr. 46,
voegdheden uit de Wet transparant toezicht
financiële markten inzetten
item 4

45

2017–2018

De Minister zegt toe in samenwerking met de AFM het toezicht op
het productontwikkelingsproces te
evalueren en de uitkomst daarvan
uiterlijk 1 juli 2020 naar de Kamer te
sturen

Brief van de Minister van
15 december 2017 ter
aanbieding van de beleidsdoorlichting Financiële
Markten. Kamerstukken II
2017–2018, 31 935, nr. 45

46

2017–2018

De Minister zegt toe om de aansprakelijkheidsbeperking van DNB mee te
nemen bij het vijfjaarlijkse onderzoek
naar de doeltreffendheid en
doelmatigheid van DNB als ZBO

De Minister in het plenair
In behandeling. Wordt afgerond in het
debat wetsvoorstel herstel en vijfjaarlijks onderzoek naar doeltreffendheid
afwikkeling van verzekeraars en doelmatigheid van DNB als ZBO
d.d. 06-06-2018. Handelingen
II 2017–2018, nr. 90

47

2017–2018

De Minister zegt toe bij de evaluatie
van de Wet toezicht trustkantoren
2018 expliciet de vervulling van de
interne compliance functie bij kleine
trustkantoren, de meerwaarde van
een vorm van raad van commissarissen en de effectiviteit en omzeiling
van de wetgeving mee te nemen

De Minister tijdens het plenair In behandeling. Wordt meegenomen bij de
debat Wet toezicht trustkanevaluatie van de Wet toezicht trustkantoren
toren 2018. Handelingen II
2017–2018, nr. 102, item 3
herdruk

48

2018–2019

Toegezegd in de Miljoenennota op te
nemen een bespiegeling op de lage
rente, en de consequenties voor het
begrotings- en schuldbeleid

Toegezegd tijdens MO over
het Europees Semester 2019
(23/5). Kamerstukken I
2018–2019, CXXXI, D

In behandeling, in de Miljoenennota zal op
genoemd onderwerp worden ingegaan

49

2018–2019

Toegezegd in de Miljoenennota op te Toegezegd tijdens Verantnemen een paragraaf over de
woordingsdebat d.d. 06–06.
loonontwikkeling
Kamerstukken II 2018–2019,
nr. 90, item 12

In behandeling, in de Miljoenennota zal op
genoemd onderwerp worden ingegaan

50

2018–2019

De Minister zegt toe aan mw De Vries
(VVD) voor te leggen aan VWS dat
eventuele mee- of tegenvallers niet
kunnen worden betrokken in de VJN
doordat het advies van de Zorgautoriteit altijd net na de voorjaarsbesluitvorming bekend zijn

In behandeling

Minister van Financiën, 3 juli
2019, Voorjaarsnotadebat.
Vindplaats: Plenair verslag
Voorjaarsnota (ongecorrigeerd), 101e vergadering

In behandeling. Uiterlijk 1 juli 2020 zal de
Tweede Kamer een verslag met de bevindingen van de evaluatie van de doeltreffendheid en de effecten van het toezicht op
het productontwikkelingsproces ontvangen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

188

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

51

2018–2019

Toegezegd aan lid De Vries (VVD) toe Minister van Financiën, 3 juli
te kijken naar de ramingen van SZW 2019, Voorjaarsnotadebat.
Vindplaats: Plenair verslag
Voorjaarsnota (ongecorrigeerd), 101e vergadering

Vindplaats

Stand van zaken / planning
In behandeling

52

2018–2019

Toegezegd om contact op te nemen
Minister van Financiën, 3 juli
met zijn collega van I&W om te kijken 2019, Voorjaarsnotadebat.
of deze de problematiek van
Vindplaats: Plenair verslag
onderhoud scherp op het netvlies
Voorjaarsnota (ongecorriheeft, maar gaat daar helemaal
geerd), 101e vergadering
vanuit

In behandeling. Er is contact met I&W over
het onderhoud. Bij de Ontwerpbegroting
2020 komt de Minister van I&W met
maatregelen. De instandhoudingsopgave
voor de toekomst wordt in beeld gebracht en
extern getoetst

53

2018–2019

Toegezegd aan lid Slootweg (CDA) de Minister van Financiën, 3 juli
normeringssystematiek onder de
2019, Voorjaarsnotadebat.
aandacht te houden en te bekijken
Vindplaats: Plenair verslag
wat er aan hand is en blijven kijken
Voorjaarsnota (ongecorrinaar de Jeugdzorg ook met de
geerd), 101e vergadering
Minister BZK

In behandeling. Er is een werkgroep die de
normeringssystematiek zal evalueren onder
leiding van Julia Tieleman. VWS doet daar
samen met FIN onderzoek naar

54

2018–2019

Toegezegd aan lid De Vries (VVD)
breder te kijken naar innovatie in de
Miljoenennota

Minister van Financiën, 3 juli
2019, Voorjaarsnotadebat.
Vindplaats: Plenair verslag
Voorjaarsnota (ongecorrigeerd), 101e vergadering

In behandeling. Er zal in een breder stuk
aandacht worden besteed aan innovatie in
de Miljoenennota

55

2018–2019

Toegezegd aan lid Nijboer (PvdA) de
problematiek van het niet doorgaan
van renteverhoging die kan leiden tot
een nieuwe taakstelling OCW te
betrekken bij de augustusbesluitvorming

Minister van Financiën, 3 juli
2019, Voorjaarsnotadebat.
Vindplaats: Plenair verslag
Voorjaarsnota (ongecorrigeerd), 101e vergadering

In behandeling. Het is betrokken bij de
julibrief en komt nog terug in de augustusbesluitvorming. Vervolgens zal het worden
verwerkt in de begroting van OCW

56

2018–2019

Toegezegd druk uit te zullen oefenen
op de Commissie om eigen cijfers te
gebruiken voor de herbeoordeling
van de begroting van Italië en daarbij
niet af te gaan op cijfers van Italië

Minister tijdens het Algemeen Doorlopend. Bij besprekingen inzake de
Overleg Eurogroep/Ecofin van implementatie van de Europese begrotings3 april 2019, Kamerstukken II regels, zet de Minister in op een conse2018–2019, 21 501-07, nr.
quente handhaving van de regels waaronder
het consistent gebruik maken van eigen
1598
cijfers en niet die van desbetreffende
lidstaten

57

2018–2019

Toegezegd dat Invest-NL nadat zij is
opgericht over maatschappelijk
verantwoord ondernemen verantwoording zal afleggen in haar
externe jaarverslag. Via de website
zullen de gehanteerde standaarden
en waarborgen te zien zijn

Handelingen II 2018–2019, nr. Deels in behandeling. In aandeelhoudersoverleg en beleidsoverleg zal dit aan de orde
82, item 16
worden gesteld

58

2018–2019

Toegezegd dat de Minister van
Financiën de Kamer zal informeren
over de exacte hoogte van het
normrendement zodra Invest-NL is
opgericht/van start is gegaan

Handelingen II 2018–2019, nr. Deels in behandeling. Na oprichting zal terug
82, item 16
worden gekomen op de hoogte van het
normrendement

59

2018–2019

Toegezegd Maatschappelijk
verantwoord ondernemen mee te
nemen in gesprekken management
Invest NL

Handelingen II 2018–2019, nr. Doorlopend
82, item 16

60

2018–2019

Toegezegd de voortgangsrapportages Invest NL te delen met de
Tweede Kamer in de eerste jaren,
inclusief een appreciatie. Ieder jaar
scope Invest NL meenemen in
afschrift bij jaarverslag deelnemingen

Handelingen II 2018–2019, nr. Doorlopend. Appreciatie meenemen in
jaarverslagcyclus van Invest-NL. Reeds
82, item 16
besproken met Invest-NL

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

189

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

61

2018–2019

Toegezegd dat de Minister zal het
Jaarverslag Beheer Staatsdeelnemingen vanaf komend jaar in
gebonden versie zal aanbieden aan
de Kamer

Kamerstukken II 2018–2019,
28 165, nr. 302

Doorlopend. De leden van de Vaste
Commissie voor Financiën hebben recent de
ingebonden versie van het Jaarverslag
Beheer Staatsdeelnemingen 2018 aangeboden gekregen

62

2018–2019

Toegezegd dat compliance (voldoen Handelingen II 2018–2019, nr.
aan Arbowetgeving, milieuregels) zal 82, item 16
worden meenomen in gesprekken
met Invest-NL

Doorlopend. Dit zal worden meegenomen in
aandeelhoudersoverleggen vanaf oprichting
Invest-NL. Voor oprichting uitkomst
vermelden in veegbrief aan de Tweede
Kamer (EZK)

63

2018–2019

Toegezegd de Algemene Rekenkamer Handelingen II 2018–2019, nr.
om advies te vragen bij de eerste
82, item 16
evaluatie drie jaar na oprichting van
Invest-NL

Doorlopend. Te zijner tijd zal FIN de AR
vragen om advies. Voorafgaand aan de
formele adviesaanvraag zal ambtelijk
overleg plaatsvinden om te komen tot een
gedegen vraagstelling

64

2018–2019

Toegezegd dat de Minister van
Financiën Invest-NL zal vragen om
over indicatoren van de Monitor
Brede Welvaar te rapporteren

65

2018–2019

Toegezegd dat er een uitsluitingenHandelingen II 2018–2019, nr.
lijst komt van zaken die Invest-NL
82, item 16
niet ondersteunt, bijvoorbeeld
investeringen die leiden tot kinderen slavenarbeid, milieuvervuiling en
dierenmishandeling. De Kamer wordt
hierover geïnformeerd op de wijze
zoals bij andere staatsdeelnemingen,
via het jaarverslag van de staatsdeelneming en het jaarlijks debat
hierover

Doorlopend. Wordt meegenomen in het
aandeelhoudersoverleg na oprichting
Invest-NL en in het jaarverslag staatsdeelnemingen

66

2018–2019

Toegezegd dat de Minister DNB zal
vragen om te kijken naar systeemrisico’s bij geldtransport en of deze te
mitigeren zijn

Kamerstukken II 2018–2019,
28 165, nr. 302

In behandeling

67

2018–2019

De Staatssecretaris zegt toe de
Kamer voor 1 april 2019 te informeren over de stand van zaken met
betrekking tot de gesprekken met de
Nederlandse Loterij en de aanbieder
van de draf- en rensportkansspelen

Verslag plenaire behandeling
BP 2019 op 14 november
2019. Handelingen II
2018–2019, 35 026, nr. 23,
item 10

In behandeling. De gesprekken lopen.
Bestuur Nederlandse Loterij bekijkt hoe de
landgebonden Toto aangeboden kan blijven

68

2018–2019

Toegezegd dat voor Invest-NL geldt
Handelingen II 2018–2019, nr.
dat voor wetswijzigingen, kapitaalin- 82, item 16
jecties of privatiseringen dit aan de
Kamer zal moeten worden
voorgelegd of gemeld. De periodieke
evaluatie van de wet zal ook met de
Tweede Kamer worden gedeeld

In behandeling. Wetswijzigingen, kapitaalinjecties of privatiseringen worden voorgelegd
of gemeld aan de Kamer. Evaluatie zal
worden gedeeld met de Tweede Kamer

69

2018–2019

Toegezegd de Kamer mee te nemen
in de resultaten van het onderzoek
naar de risico’s die TenneT loopt bij
investeringen in het buitenland en
welke opties er zijn ten aanzien van
de governance

Kamerstukken II 2018–2019,
28 165, nr. 302

In de zomer van 2019 zal de Kamer nader
worden geïnformeerd over de risico’s die
TenneT loopt bij investeringen in het
buitenland. Hierbij zal ook worden ingegaan
op de opties die er zijn ten aanzien van de
governance

70

2018–2019

Toegezegd de Kamer nog in 2018 te
Kamerstukken II 2018–2019,
informeren over de toekomstvisie
28 165, nr. 289
van EZK en FIN op de rol van TenneT
binnen de noordwest Europese
elektriciteitsmarkt

In de zomer van 2019 zal de Kamer nader
worden geïnformeerd over de visie van EZK
en FIN op de rol van TenneT binnen de
Noordwest Europese elektriciteitsmarkt

Handelingen II 2018–2019, nr. Doorlopend. Wordt meegenomen in het
aandeelhoudersoverleg na oprichting
82, item 16
Invest-NL

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

190

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

71

2018–2019

Toegezegd dat de Minister de directie Kamerstukken II 2018–2019,
deelnemingen zal vragen om
28 165, nr. 302
informatie over het in dienst nemen
van mensen met een afstand tot de
arbeidsmarkt op te nemen in hun
jaarverslag

Vindplaats

Wordt meegenomen in Jaarverslag Beheer
Staatsdeelnemingen 2019

72

2018–2019

De Minister zegt toe aan de Kamer
om jaarlijks te blijven informeren
over de voorzieningen die er zijn en
of zij onveranderd en onverminderd
hoog blijven

Toezegging van Minister
tijdens het debat «Gebruik
van contant geld in de
samenleving» op 15 januari
2019. Kamerstukken II
2018–2019, 27 863, nr. 40

Doorlopend. Dit is meegenomen in
Kamerbrief reactie op de jaarrapportage van
het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer. Kamerstukken II 2018–2019, 27 863,
nr. 83

73

2018–2019

De Minister zegt toe dat indien er na
afronding van het door de Minister
van EZK gestarte onderzoek naar
mkb-financiering naar het oordeel
van de Minister nog aanvullend
onderzoek nodig is, ook gezien de
motie van de leden Snels en Sneller,
komt de Minister daar schriftelijk op
terug

Minister tijdens het AO
In behandeling
Financiële Markten op 12 juni
2019. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 107

74

2018–2019

De Minister zegt toe in de al
aangekondigde brief over accountancy, te ontvangen in de zomer, in te
gaan op de eisen en de voorwaarden
voor verslaglegging

Minister tijdens het AO
In behandeling
Financiële Markten op 12 juni
2019. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 108

75

2018–2019

De Minister zegt toe dat er in het
najaar een rapportage over loan to
value en loan to income volgt

Minister tijdens het AO
In behandeling
Financiële Markten op 12 juni
2019. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 113

76

2018–2019

De Minister zegt toe monitoring van
klimaatrisico’s zowel met de sector
als met BZK te bespreken

Minister tijdens het AO
In behandeling
Financiële Markten op 12 juni
2019. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 114

77

2018–2019

De Minister zegt toe een brief over de De Minister tijdens het debat In behandeling
rol van de sector bij duurzaamheid/
over de staat van de
klimaat en lopende Europese
financiële sector 10 jaar na de
voorstellen op dit terrein
start van de financiële crisis
d.d. 20-02-2019. Handelingen
II 2018–2019, nr. 56, item 5

78

2018–2019

De Minister zegt toe door te gaan
met de rapportages van de AFM
inzake rentederivaten

79

2018–2019

De Minister zegt toe een onderzoek te De Minister tijdens de
doen naar wat de kosten zouden zijn plenaire behandeling van de
van een Nederlandse garantiereWet herstel en afwikkeling
geling voor polishouders van
van verzekeraars d.d.
verzekeraars in geval van afwikkeling 27-11-2018. Handelingen I
en dat de Minister over de resultaten 2018–2019, nr. 9, item 8
daarvan, inclusief de gemaakte
aannames, zal informeren.
Voorstelbaar is dat daarbij verschillende niveaus van garantie worden
onderzocht. Voorts wordt gevraagd
om een onderzoek naar de besmettingsrisico’s in het geval dat
polishouders niet 100% beschermd
zijn in geval van afwikkeling. De
Minister zegt dat toe, maar wacht
met het onderzoek totdat EIOPA haar
onderzoek heeft gepresenteerd

De Minister tijdens AO
Financiële Markten 08-112018. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 96

Stand van zaken / planning

In behandeling

In behandeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

191

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

80

2018–2019

De Minister zegt toe dat hij de Kamer
één keer per jaar laat zien wat er met
het specifieke probleem van
«woekerrentes» gebeurt, hoe die
rentes zich ontwikkelen en wat dat
betekent voor mensen

De Minister tijdens VAO
Financiële Markten d.d.
11 december 2018. Handelingen II 2018–2019, nr. 34

In behandeling

81

2018–2019

De Minister zegt toe om met DNB te
bespreken of het mogelijk is om
meer informatie te krijgen over de
tarieven tussen banken voor
bankrekeningen en over de kosten
van pintransacties

Toezegging van Minister
tijdens het debat «Gebruik
van contant geld in de
samenleving» op 15 januari
2019. Kamerstukken II
2018–2019, 27 863, nr. 40

In behandeling

82

2018–2019

De Minister zegt toe de vraag neer te
leggen over het eventueel verlagen
dag limiet bij organisaties die erover
gaan

Toezegging van Minister
tijdens het debat «Gebruik
van contant geld in de
samenleving» op 15 januari
2019. Kamerstukken II
2018–2019, 27 863, nr. 40

In behandeling

83

2018–2019

De Minister zegt toe in contact te
treden met zijn ambtgenoot van EZK
om te bezien of gevolg kan worden
gegeven aan de oproep van het
Internationaal Energie Agentschap
met betrekking tot het behalen van
de 1,5°C-doelstelling

Minister tijdens het AO
In behandeling
Financiële Markten op 12 juni
2019. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 109

84

2018–2019

De Minister zegt toe een brief te
zenden aan de Kamer over Europese
consolidatie in de bankensector

Minister tijdens het AO
In behandeling
Financiële Markten op 12 juni
2019. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 110

85

2018–2019

De Minister zegt toe de Kamer nader
te informeren over de aanduiding die
kan worden gehanteerd om het
onderscheid te verhelderen tussen
zelfstandig adviseurs en adviseurs
die werkzaam zijn bij aanbieders van
financiële dienstverleners

Minister tijdens het AO
In behandeling
Financiële Markten op 12 juni
2019. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 111

86

2018–2019

De Minister zegt toe aflossingsvrije
hypotheken meenemen in monitor
Loan-to-value/Loan-to-income en
naar de Kamer te sturen in het najaar

De Minister tijdens het AO
financiële markten d.d.
12-06-19. Kamerstukken II
2018–2019, 32 545, nr. 107

87

2018–2019

De Minister zegt toe in de voorbeAntwoorden van Minister
In behandeling, moet in voorbereiding
reiding op de volgende Platform
Bruins (Medische Zorg) mede Platform 2020 (eind 2019/begin 2020)
bijeenkomst in 2020 uit te vragen hoe namens Minister van
worden meegenomen door BZK
kredietverstrekkers omgaan met de
Financiën. Aanhangsel
overlijdensrisicoverzekering en of
Handelingen II 2018–2019, nr.
partijen andere knelpunten ervaren
2936
op het gebied van hypotheekverstrekking aan (ex) kankerpatiënten

88

2018–2019

De Minister zegt toe het probleem
van toegankelijkheid internetbankieren onder kwetsbare groepen aan
te kaarten bij het Maatschappelijk
Overleg Betalingsverkeer

89

2018–2019

De Minister vraagt DNB naar de
Kamerstukken II 2018–2019,
systeemrisico’s die kunnen ontstaan 28 165, nr. 302
door het faillissement van SecurCash
en koppelt hierover terug naar de
Kamer

Minister tijdens het
vragenuur van 18 juni 2019,
ongecorrigeerd verslag

In behandeling, gesprek loopt met AFM/DNB
over brief in najaar

In behandeling, zal na de zomer in
Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer
aangekaart worden

In behandeling. De Minister komt er uiterlijk
begin 2020 op terug in de volgende
Kamerbrief over contant geld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

192

90

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

2018–2019

De Minister zegt toe met DNB in
gesprek gaan over schaduwbanken

De Minister tijdens het debat In behandeling. Dit zal terugkomen in
over de staat van de
algemene brief inzake risicoreductie die na
financiële sector 10 jaar na de de zomer naar de Kamer gaat
start van de financiële crisis
d.d. 20-02-2019. Handelingen
II 2018–2019, nr. 56, item 5

Stand van zaken / planning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

193

BIJLAGE 4: SUBSIDIEOVERZICHT
Subsidies (bedragen x € 1.000)
Begrotingsartikel

Subsidie(regeling)

2018

CDFD

436

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Laatste
evaluatie

Volgende
evaluatie

Eind 2014

n.v.t.

Artikel 2
Totaal

Einddatum
subsidie(regeling)
Jaarlijkse
vaststelling

436

Overzicht subsidies
In deze bijlage wordt een overzicht gegeven van de subsidies van het
Ministerie van Financiën, volgens de subsidiedefinitie van de Awb (artikel
4.21 Awb): «De aanspraak op financiële middelen, door een bestuursorgaan verstrekt met het oog op bepaalde activiteiten van de aanvrager,
anders dan als betaling voor aan het bestuursorgaan geleverde goederen
of diensten». De enige subsidie van het Ministerie van Financiën, aan het
CDFD, is in 2019 komen te vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

194

BIJLAGE 5: EVALUATIE- EN OVERIG ONDERZOEK
Artikel 1 – Belastingen
Soort
onderzoek

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Dienstverlening

2020

2020

Toeslagen

2021

2021

Toezicht en opsporing en massale processen

2022

2022

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek
Fiscale monitor

Jaarlijks

Overdrachtsbelasting

2018

2019

Doorlichting fiscale evaluaties

2019

2019

Vrijstellingen nettolijfrenten en nettopensioen

2019

2019

Assurantiebelasting

2019

2019

Fiscale regelingen eigen woning

2019

2020

Verruiming schenkingsvrijstelling eigen woning

2020

2020

Energiebelasting

2020

2020

BPM en MRB

2020

2020

Erf- en schenkbelasting

2021

2021

Kansspelbelasting

2021

2021

Vrijgestelde en fiscale beleggingsinstelling

2021

2021

Bankenbelasting

2021

2021

Fiscale regeling ondernemerschap

2022

2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

195

Artikel 2 – Financiële markten
Soort
onderzoek

Titel/onderwerp

Start

Afronding

2024

2024

Beleidsmonitor terrorisme financiering 2

2017

2019

Onderzoek verdienmodellen accountants

2018

2019

Onderzoek ontwikkelingen in de markt voor uitvoering premieregelingen

2019

2020

Evaluatie, i.s.m. de AFM, naar het toezicht op het ontwikkelingsproces van financiële
producten

2019

2020

Evaluatie doeltreffendheid en effecten art. 4: 24a

2021

2022

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Financiële markten
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek
Onderzoek Algemene Rekenkamer naar Monitoring maatregelen kredietcrisis

Doorlopend

Evaluatie naar kosten tuchtrechtspraak accountants

2018

2019

National Risk Assessment witwassen 2

2018

2020

National Risk Assessment terrorisme financiering 2

2018

2020

Beleidsmonitor witwassen 3

2018

2020

Evaluatie Basic

2019

2020

Evaluatie garantieregeling WAKO (kernongevallen)

2020

2020

ZBO-verslag AFM/DNB

2020

2021

Start

Afronding

Optimaal financieel resultaat bij realisatie van publieke doelen. In het bijzonder bij
investeren in en verwerven, afstoten en beheren van de financiële en materiële activa
van de Staat

2020

2020

Publiek-private investeringen

2023

2023

Artikel 3 – Financieringsactiviteiten publiek-private sector
Soort
onderzoek

Titel/onderwerp

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek
Onderzoek Algemene Rekenkamer naar Monitoring maatregelen kredietcrisis

Doorlopend

Evaluaties staatsaandeelhouderschap bij permanente staatsdeelnemingen

Doorlopend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

196

Artikel 4 – Internationale financiële betrekkingen
Soort
onderzoek

Titel/onderwerp

Start

Afronding

2021

2021

Start

Afronding

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Een bijdrage leveren aan een gezond en welvarend Europa en een evenwichtige
internationale financieel-economisch ontwikkeling
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek

Artikel 5 – Exportkredietverzekeringen, -garanties en investeringsverzekeringen
Soort
onderzoek

Titel/onderwerp

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Het verzekeren van betalingsrisico’s die zijn verbonden aan Nederlandse export en
2022
buitenlandse investeringen die zonder deze verzekering niet tot stand zouden zijn
gekomen, en het creëren en handhaven van een internationaal gelijkwaardig speelveld
voor bedrijven op het terrein van de exportkredietverzekeringsfaciliteit

2022

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek
CBS-onderzoek inzake bijdrage publieke exportkredietverzekering aan economie

Jaarlijks

Externe evaluatie op het mvo-beleid voor de ekv

2020

2020

Start

Afronding

2021

2021

Artikel 6 – Btw-compensatiefonds
Soort
onderzoek

Titel/onderwerp

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Gemeenten, provincies en Wgr-plusregio’s hebben de mogelijkheid een evenwichtige
keuze te maken tussen in- en uitbesteding. De btw speelt hierin geen rol
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

197

Artikel 9 – Douane
Soort
onderzoek

Titel/onderwerp

Start

Afronding

2020

2020

Start

Afronding

2019

2019

Start

Afronding

2018

2019

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Douane
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek

Artikel 11 – Financiering staatsschuld
Soort
onderzoek

Titel/onderwerp

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Schuldfinanciering tegen zo laag mogelijke kosten onder acceptabel risico voor de
begroting
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek

Artikel 12 – Kasbeheer
Soort
onderzoek

Titel/onderwerp

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Schatkistbankieren en betalingsverkeer Rijk
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

198

Overig
Soort
onderzoek

Titel/onderwerp

Start

Afronding

2020

2020

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Begrotingsbeleid
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

199

BIJLAGE 6: LIJST VAN AFKORTINGEN
A
ACM

Autoriteit Consument en Markt

ACP

Afrikaanse, Caribische en Pacifische landen

ADR

Auditdienst Rijk

ADSB

Atradius Dutch State Business

AFM

Autoriteit Financiële Markten

AGS

Aangiftesysteem

AIIB

Asian Infrastructure Investment Bank

ANFA

Agreement on Net Financial Assets

ANVS

Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming

AP

Autoriteit Persoonsgegevens

ATAD

Anti Taks Avoidance Directive

Awb

Algemene wet bestuursrecht

Awir

Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen

Awr

Algemene wet inzake rijksbelastingen

B
Bbp

Bruto binnenlands product

BBP

Best Banking Practice

BCF

Btw-compensatiefonds

BERB

Bedrijfseconomische Resultaatsbepaling

BES

Bonaire, Sint-Eustatius en Saba

BF

Bijzondere Financiering

BIG

Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg

BNI

Bruto nationaal inkomen

BoP

Balance of Payments

BPM

Belasting van personenauto’s en motorrijwielen

Btw

Belasting over de toegevoegde waarde

C
CBS

Centraal Bureau voor de Statistiek

CCO

Coördinatie Commissie Onderzoek

CDFD

College Deskundigheid Financiële Dienstverlening

CEA

Commissie Eindtermen Accountantsopleiding

CIBG

Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg

CIO

Climate Investor One

COB

Commissie Onderzoek Belastingdienst

CP

Commercial Paper

CPB

Centraal Planbureau

CW

Comptabiliteitswet

D
DBFM(O)

Design-Build-Finance-Maintain(-Operate)

DG

Directoraat-Generaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

200

DGS

Depositogarantiestelsel

DNB

De Nederlandsche Bank

DRZ

Domeinen Roerende Zaken

DSL

Dutch State Loan

DTC

Dutch Treasury Certificate

DUO

Dienst Uitvoering Onderwijs

DWU

Douanewetboek van de Unie

E
EBRD

European Bank for Reconstruction and Development

EBV

Elektronisch berichtenverkeer

ECB

Europese Centrale Bank

ECOFIN

Economic and Financial Affairs Council

EDF

European Development Fund

EDIS

European Deposit Insurance Scheme

EFSF

European Financial Stability Facility

EFSM

European Financial Stabilisation Mechanism

EIB

European Investment Bank

Ekg

Exportkredietgarantie

Ekv

Exportkredietverzekering

EMU

Europese Monetaire Unie

ERM

Exchange Rate Mechanism

ESG

Environmental, Social and Governance

ESM

European Stability Mechanism

ESR

Europees Stelsel van Rekeningen

EU

Europese Unie

F
FD

Fiscaal dienstverlener

FEC

Financieel Expertise Centrum

FIOD

Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst

FMO

Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden

G
GDI

Generieke Digitale Infrastructuur

I
IBRD

International Bank for Reconstruction and Development

IDA

International Development Association

IFC

International Finance Corporation

IFI

Internationale Financiële Instelling

IH

Inkomensheffing

IMF

Internationaal Monetair Fonds

IMVO

Internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

201

K
KNM

Koninklijke Nederlandse Munt

KPI

Kritieke prestatie-indicator

L
LH

Loonheffing

LSI

Landelijke Stuurgroep Interventieteams

M
MFK

Meerjarig Financieel Kader

MIF

Multilateral Interchange Fee

MIGA

Multilateral Investment Guarantee Agency

MKB

Midden- en kleinbedrijf

MKBA

Maatschappelijke kosten-batenanalyse

MRB

Motorrijtuigenbelasting

MVO

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

N
NAB

New Arrangements to Borrow

NBM

Nederlands Bureau der Motorrijtuigverzekeraars

NHT

Nederlandse Herverzekeringsmaatschappij voor Terrorismeschaden

NLFI

NL Financial Investments

O
OB

Omzetbelasting

OCT

Overseas Countries and Territories

ODE

Opslag Duurzame Energie

OESO

Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling

OM

Openbaar Ministerie

OOD

Opdrachtgevers-Opdrachtnemerberaad Douane

OOM

Omzetpolis Opkomende Markten

P
PPS

Publiek-private samenwerking

PRGT

Poverty Reduction and Growth Trust

PSD

Payment Services Directive

R
RBV

Rijksbegrotingsvoorschriften

RIEC

Regionaal Informatie en Expertisecentrum

RPE

Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek

RRB

Renterisicobedrag

RWT

Rechtspersoon met een wettelijke taak

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

202

S
SAMO

Stichting Afwikkeling Maror-gelden

SDG

Sustainable Development Goals

SDR

Special Drawing Rights

SG

Secretaris-Generaal

SMP

Securities Markets Programme

SRB

Single Resolution Board

SRF

Single Resolution Fund

SRM

Single Resolution Mechanism

SSC

Shared Service Center

SSO

Shared Service Organisatie

U
UBO

Ultimate Beneficial Owners

V
VIA

Vooringevulde aangifte

VK

Verenigd Koninkrijk

Vpb

Vennootschapsbelasting

W
WAKO

Wet Aansprakelijkheid Kernongevallen

Wam

Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen

Wft

Wet op het financieel toezicht

WOK

Wet op de Kansspelen

WOZ

Waardering onroerende zaken

Wwft

Wet ter voorkoming van witwassen en het financieren van terrorisme

Z
ZBO

Zelfstandig Bestuursorgaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IX, nr. 2

203