Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 806

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 december 2022
In deze brief kondig ik u, mede namens de Minister voor Rechtsbescherming, een versnellingsagenda aan voor de verduurzaming van
gebouwen in beheer van Verenigingen van Eigenaars (hierna:
VvE-gebouwen).
Deze versnellingsagenda is gericht op een betere informatievoorziening,
ondersteuning en ontzorging voor VvE’s. We richten ons hierbij op alle
VvE’s, zowel kleine, slecht georganiseerde VvE’s, als de grotere VvE’s die
beter georganiseerd zijn. Ook wordt onderzocht of een gewone
meerderheid (50%+1) bij bepaalde verduurzamingsmaatregelen volstaat,
en of een duurzaam meerjarenonderhoudsplan verplicht kan worden
gesteld.
Tenslotte ziet de versnellingsagenda op een verbetering van financiering.
Kleine VvE’s kunnen nu ook bij het Warmtefonds terecht voor financiering.
Vanaf januari 2023 kunnen VvE’s voortaan bij één subsidieloket terecht
voor isolatie- en warmtemaatregelen.
Meer aandacht voor de verduurzaming van VvE-gebouwen nodig
Doelen COi-reductie coalitieakkoord
In het coalitieakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 35 35 788, nr. 77) is voor alle
sectoren samen afgesproken ten minste 55% CO2-uitstoot te reduceren in
2030 ten opzichte van 1990 en om in te zetten op 60% CO2-reductie. Met
het programma versnelling verduurzaming gebouwde omgeving heb ik
aangekondigd dat daarom het tempo van het de verduurzamen van de
gebouwde omgeving omhoog moet.1 Ongeveer 20% van het totale aantal
woningen is onderdeel van een VvE. Alle individuele appartementseigenaars zijn gezamenlijk eigenaar van het gebouw en beslissen in gezamenlijkheid over het gebouw. Door het gezamenlijke eigendom ondervinden
1

kst-30196-806
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Volkshuisvesting en Ruimtelijke
Ordening, Beleidsprogramma versnelling verduurzaming gebouwde omgeving, 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 196, nr. 806

1

VvE’s verschillende uitdagingen bij de verduurzaming van het gebouw. De
verduurzaming van VvE-gebouwen verdient daarom specifiek de
aandacht.
Uitdagingen voor VvE’s: organisatie, besluitvorming, ontzorging,
financiering
Er zijn veel voorbeelden van VvE’s die met succes hun gebouw hebben
verduurzaamd, vaak met veel inzet van de vrijwilligers in het VvE-bestuur.
Toch zijn de uitdagingen bij het verduurzamen van de 1,2 miljoen
woningen in de 125.000 (woon)VvE’s in ons land erg groot.
Ten eerste is er bij een deel van vooral de kleinere VvE’s nog geen sprake
van een actieve VvE. Wanneer een VvE niet actief is betekent dit dat de
individuele appartementseigenaars niet gezamenlijk het VvE-gebouw
onderhouden en verduurzamen. Wanneer onderhoudsmaatregelen nodig
zijn kunnen deze alleen worden uitgevoerd wanneer door de individuele
appartementseigenaars hiervoor geld wordt ingelegd. Met name bij kleine
VvE’s met appartementseigenaars met een laag inkomen is er een extra
grote kans op onderhoudsachterstanden. Er is in ieder geval een actief
VvE-bestuur nodig om het VvE-gebouw te verduurzamen, waarbij ook het
achterstallig onderhoud wordt aangepakt.
Ten tweede staat bij een deel van de VvE’s die wel georganiseerd zijn
verduurzaming nog niet op de agenda en wordt er niet of te weinig voor
gespaard met de maandelijkse bijdrage. De wensen en mogelijkheden van
de verschillende bewoners en individuele appartementseigenaars in het
VvE-gebouw kunnen ver uiteen liggen.
Ten derde blijken de besluitvormingsregels een uitdaging voor veel VvE’s
die wel met verduurzaming aan de slag willen. Verder is er een behoefte
aan heldere informatievoorziening en verduurzamingsoplossingen, meer
ontzorging vanuit de markt en meer hulp en financiële ondersteuning
vanuit de overheid en marktpartijen.
Deze uitdagingen zijn des te meer urgent nu de individuele appartementseigenaars en huurders in VvE’s geconfronteerd worden met een steeds
hogere energierekening.
Integrale aanpak verduurzaming gebouw
Gezien het grote aandeel VvE’s in de gebouwde omgeving is het nodig
om tot een versnellingsaanpak voor VvE’s te komen die inzet op een
integrale aanpak van de verduurzaming van het VvE-gebouw. Dit houdt in
dat onderhoud van het gebouw in combinatie met verduurzamingsmaatregelen plaatsvindt, middels een gedegen en toekomstgerichte aanpak.
Het streven is dat voor elke VvE duidelijk wordt wanneer welke
onderhouds- en verduurzamingsmaatregelen plaatsvinden en welk
bedrag hiervoor van tevoren met behulp van de VvE-bijdragen moet
worden gereserveerd. In stappen naar een emissievrij gebouw dus. VvE’s
moeten hun verantwoordelijkheid hierin nemen. Ik wil de VvE’s hierbij
helpen door te komen met een breed gedragen versnellingsagenda
verduurzaming VvE’s.
Voordat ik op die agenda in ga, geef ik graag eerst een korte schets van de
organisatie van VvE’s in ons land en van de diversiteit binnen de 125.000
VvE’s. Ook leg ik kort de huidige VvE-besluitvormingsregels uit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 196, nr. 806

2

Grootte en samenstelling VvE’s 2
VvE’s zijn er in verschillende groottes en samenstellingen.
Ruim 70% van de VvE’s is klein, bestaande uit 8 appartementen of minder
en bevindt zich voornamelijk in de vier grote steden Amsterdam, Den
Haag, Rotterdam, of Utrecht en bestaat voornamelijk uit vooroorlogse
bouw.
Kleine VvE’s hebben door hun bouwjaar daarom een grote verduurzamingsopgave. Grotere VvE’s zijn voornamelijk na de oorlog gebouwd.
Driekwart van het totale aantal woningen in een VvE is onderdeel van een
zogenoemde gemengde VvE, waarbij huur- en koopwoningen in hetzelfde
VvE-gebouw zitten. In hetzelfde VvE-gebouw kunnen bijvoorbeeld ook
bedrijven zijn gehuisvest.
Het is wenselijk dat groot eigenaren zoals woningcorporaties een
stimulerende rol op zich nemen om de VvE te helpen bij het verduurzamen van het VvE-gebouw. Sinds de wijziging van de Woningwet per
1 januari 2022 is het woningcorporaties nadrukkelijk toegestaan om de
individuele appartementseigenaars in een gemengde VvE te ontzorgen en
mee te nemen in de voorgenomen verduurzaming.
Functioneren van de VvE3
VvE’s zijn verantwoordelijk voor de instandhouding van de gemeenschappelijke delen van het gebouw, zoals de gevel en het dak. Verduurzamingsmaatregelen zijn onder andere gevel- en dakisolatie, zonnepanelen en
warmtepompen. Om het gebouw te onderhouden en verduurzamen
dienen VvE’s daarom te zijn georganiseerd (actieve VvE). VvE’s zijn
wettelijk verplicht om jaarlijks een minimumbedrag te reserveren voor
groot onderhoud.4 Individuele appartementseigenaars kunnen als lid van
de VvE een besluit van de VvE om de verplichte minimale reserveringsplicht niet aan te houden, bij de rechter aanvechten. Vooral bij kleine VvE’s
geldt desondanks dat het bereiken van overeenstemming over zowel
onderhoud als het nemen van verduurzamingsmaatregelen een uitdaging
is.
Grote VvE’s sparen grotendeels in het reservefonds op basis van een
meerjarenonderhoudsplan, waaruit het onderhoud kan worden betaald.
De omvang van het reservefonds is echter voor veel grote VvE’s onvoldoende voor de benodigde verduurzamingsmaatregelen voor de
gemeenschappelijke delen.
Besluitvormingsregels5
In de vergadering van eigenaars wordt met meerderheid van stemmen
door de gezamenlijke appartementseigenaars besloten over het
onderhoud en de verduurzaming van de gemeenschappelijke delen van
het gebouw. De besluitvormingsregels van de VvE worden per VvE
vastgesteld en in het eigen reglement opgenomen.
De besluitvormingsregels van de VvE geven aan welke meerderheid voor
welk besluit dient te worden gehanteerd en of er een minimum van het
totaal aantal stemmen aanwezig moet zijn (quorum). In het algemeen
wordt door VvE’s voor onderhoud een gewone meerderheid (50% + 1) en
voor verduurzamingsmaatregelen een verhoogde meerderheid (_/j of ¾)

2

Rapport CBS, Aantallen en kenmerken van Verenigingen van Eigenaren. Een verkennend
onderzoek, Den Haag 2016.
3
Companen, Onderzoek reserveren en presteren, Arnhem 2021.
Ruigrok Netpanel, Onderzoek uitdagingen voor VvE’s. Een kwantitatief en kwalitatief onderzoek
onder kleine VvE’s, Amsterdam 2022.
4
Wet verbetering functioneren verenigingen van eigenaars, Stb. 2017, nr. 241
5
Het appartementsrecht staat in titel 9 van boek 5 Burgerlijk Wetboek, vanaf artikel 5:120 BW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 196, nr. 806

3

gehanteerd. Voor de hele kleine VvE’s kan het ook zijn dat een besluit op
basis van unanimiteit dient te worden genomen.
Het besluit tot het aangaan van een geldlening om in de gemeenschappelijke delen van het gebouw te kunnen investeren, wordt ook vaak met een
verhoogde meerderheid genomen. Geldverstrekkers stellen deze eis
eveneens aan VvE’s.
Gezamenlijke versnellingsagenda verduurzaming VvE’s
Om VvE’s te helpen bij de integrale verduurzamingsaanpak van het
gebouw wil ik komen tot een breed gedragen versnellingsagenda
verduurzaming VvE’s. De rijksoverheid kan dit zeker niet alleen: VvE’s
hebben ook de inzet nodig van de individuele appartementseigenaars,
VvE-beheerders en brancheorganisaties VGM NL en BVVB, gemeenten,
deskundige en adviserende VvE-belangenorganisaties zoals de Vereniging
Eigen Huis, VvE-Belang en Appartement en Eigenaar, bedrijven en
(groot)eigenaars zoals woningcorporaties die een aanjagende rol in de
VvE kunnen spelen op het gebied van verduurzaming. Ik roep hen graag
op om samen met het Rijk aan een versnellingsagenda te werken die voor
de zomer van 2023 klaar is en waarin zij ook zelf hun bijdrage leveren.
De volgende vijf nader uit te werken onderdelen zijn de kern van deze
versnellingsagenda:
1. Versnelling grote VvE’s
Gezamenlijk inzet van alle betrokken partijen om grote VvE’s de
komende jaren grotere stappen te laten maken naar verduurzaming;
2. Ondersteunen van (vooral kleine) VvE’s, met voorrang in kwetsbare
wijken, die nog geen functionerende VvE-organisatie hebben;
3. Aanpassing besluitvorming
Aanpassing van bepaalde (besluitvormings)regels voor VvE’s bij
verduurzaming;
4. Verbetering informatievoorziening en ontzorging
Verbeterde informatievoorziening voor individuele appartementseigenaars en VvE’s en een landelijk dekkend marktaanbod van ontzorging;
5. Verbetering financiële ondersteuning
Start van de Subsidieregeling Verduurzaming voor Verenigingen van
Eigenaars (SVVE) op 1 januari 2023 en de financiering van het
Warmtefonds voor kleine VvE’s vanaf december 2022.
Ik zal in het onderstaande kort nader ingaan op deze punten.
1. Gezamenlijke inzet van alle betrokken partijen om grote VvE’s
de komende jaren grotere stappen te laten maken naar verduurzaming
Over het algemeen zijn grote VvE’s (vanaf 8 appartementsrechten) actieve
en goed functionerende VvE’s. Dit zijn VvE’s die ingeschreven staan bij de
Kamer van Koophandel, een VvE-bestuur en eventueel een beheerder
hebben. De vergadering van eigenaars komt minimaal één keer per jaar
samen, de VvE heeft een opstal- en aansprakelijkheidsverzekering en er is
een gezamenlijke financiële administratie. Ook wordt er voldoende
gereserveerd voor groot onderhoud, hetgeen wettelijk verplicht is.
De omvang van het reservefonds van veel grote VvE’s is onvoldoende
voor de benodigde verduurzamingsmaatregelen van het VvE-gebouw,
waardoor in kleine stappen wordt verduurzaamd. Om tot een integrale
aanpak van de verduurzaming van het VvE-gebouw te komen is meer
nodig.
Grote VvE’s hebben vaak een meerjarenonderhoudsplan voor onderhoud.
Door groot onderhoud te combineren met verduurzamingsmaatregelen
kunnen grote VvE’s in grotere stappen naar een emissievrij gebouw.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 196, nr. 806

4

Samen met alle bij de versnellingsaanpak betrokken partijen wil ik de
integrale aanpak stimuleren. Onderzocht zal worden op welke wijze grote
VvE’s hierin het beste kunnen worden begeleid.
VvE’s kunnen extra subsidie aanvragen voor een zogenaamd zeer
energiezuinige pakket (in de Subsidieregeling Energiebesparing Eigen
Huis (SEEH) en vanaf 2023 in diens opvolger SVVE) en hiervoor ook een
aantrekkelijke lening aangaan via het Warmtefonds. Dit zeer energiezuinige pakket zorgt ervoor dat in één keer een groot aantal van de
benodigde isolatie- en ventilatiemaatregelen genomen worden. Door in
grotere stappen te verduurzamen worden de totale kosten voor de
verduurzaming lager. Voor marktpartijen is het in grote stappen verduurzamen ook rendabeler. Grote VvE’s die verduurzamen via een integrale
aanpak kunnen andere VvE’s inspireren. Enkele van deze koplopers
worden al op de websites van RVO, het Warmtefonds en de Duurzame
Huizen Route als goede voorbeelden genoemd.
2. Ondersteunen van appartementseigenaars in (kleine) VvE’s (in
kwetsbare wijken) die nog geen functionerende VvE-organisatie
hebben
Om het VvE-gebouw te kunnen onderhouden en verduurzamen dienen
VvE’s actief te zijn en zich als een VvE te gedragen. In kleine VvE’s tot acht
appartementen is dit niet automatisch het geval. Bij kleine VvE’s speelt
zowel bij onderhoud als bij het nemen van verduurzamingsmaatregelen
het bereiken van overeenstemming met de overige appartementseigenaars een grote rol.
Wanneer de individuele appartementseigenaars ook niet zelfstandig de
middelen hebben om te kunnen voorzien in het onderhoud van het
gebouw, is er een extra grote kans op achterstallig onderhoud. Hierdoor
dreigen kleine VvE’s, met name in kwetsbare wijken, op achterstand te
komen bij het verduurzamen van het
VvE-gebouw.
Met een integrale onderhouds- en verduurzamingsaanpak door de VvE
zijn de totale kosten van de verduurzamingsmaatregelen lager en
daardoor ook in het voordeel van de individuele appartementseigenaars.
Daarom gaan we kleine VvE’s actiever ondersteunen. De werkwijze van de
VvE-loketten in de vier grote steden Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en
Utrecht wordt verder uitgebreid en landelijk uitgerold.
Specifiek voor VvE’s in kwetsbare wijken, is de City Deal Energieke Wijken,
duurzaam en sociaal 6, ondertekend op 4 maart 2021, met veel aandacht
voor de ondersteuning van kleine VvE’s in kwetsbare wijken. Denk hierbij
aan het informeren, begeleiden en ontzorgen van kleine VvE’s door
adviseurs met kennis en ervaring van kwetsbare huishoudens.
Het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid draagt actief bij aan
de City Deal. De in deze City Deal opgedane ervaringen op het gebied van
ondersteuning wil ik breder inzetten en verder vormgeven, uitwerken en
uitproberen. De ondersteuning is complex, vanwege de verschillende
eigenaren (eigenaar-bewoners, particuliere eigenaar-verhuurders en
corporaties) met verschillende belangen binnen zo’n kleine VvE en hun
financiële draagkracht. Koplopers in de wijk kunnen ook hier een
inspirerende rol vervullen.
Met middelen uit de lokale aanpak van het Nationaal isolatieprogramma
kunnen gemeenten tot en met 2030 de verduurzaming van woningen
(inclusief appartementen) met de slechtste energielabels ondersteunen en
energiearmoede zoveel mogelijk tegengaan.
6

Energieke wijken, duurzaam en sociaal – Agendastad

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 196, nr. 806

5

Ik zal gemeenten op het hart drukken dat het belangrijk is om in de lokale
aanpak met de VvE’s zo snel mogelijk te starten, ook vanwege de relatief
langere doorlooptijden voor besluitvorming. Met de hoge energieprijzen
is het extra belangrijk dat woningen goed worden geïsoleerd.
3. Aanpassing van bepaalde (besluitvormings)regels voor VvE’s bij
verduurzaming7
Verlagen meerderheid
De belangen van de leden van een VvE kunnen verschillen. Zo zijn de
belangen van een verhuurder anders dan de belangen van een eigenaar
die zelf in het VvE-gebouw woont, en zijn de belangen van een appartementseigenaar op leeftijd anders dan die van een jongere appartementseigenaar. Om het nemen van een gezamenlijk besluit te vergemakkelijken,
is van belang dat iedere eigenaar het eigen nut ziet van een te nemen
besluit of tenminste erop kan vertrouwen dat het besluit zijn belangen niet
onevenredig schaadt.
Als het belang van een besluit voor een appartementseigenaar niet
duidelijk is, dan komt een besluit met een verhoogde meerderheid lastiger
tot stand. Daarom is een verbeterde informatievoorziening voor individuele appartementseigenaars waarop ik hierna nader zal terugkomen, ook
van groot belang om VvE’s in staat te stellen samen besluiten te nemen
over de verduurzaming van het VvE-gebouw.
Ik ben voornemens om de besluitvorming over verduurzamingsmaatregelen te vergemakkelijken. Daarbij betrek ik ook het herzieningsvoorstel
van de richtlijn energieprestatie van gebouwen (EPBD-IV), waarin de
besluitvorming ook terugkomt. In dat verband onderzoek ik bij welke
verduurzamingsmaatregelen en in welke situaties instemming van een
gewone meerderheid van de appartementseigenaars voldoende is.
Daarbij moet worden voorkomen dat individuele appartementseigenaars
die niet met het besluit instemmen onevenredig in hun belangen worden
geschaad. Het verdient de voorkeur dat besluiten in gezamenlijkheid tot
stand komen. Daarom zal ik in de eerste plaats onderzoeken wat individuele appartementseigenaars motiveert en hen helpt om eerder in te
stemmen met de verduurzamingsmaatregelen van het VvE-gebouw.
Verplicht duurzaam meerjarenonderhoudsplan (DMJOP) onderzoeken
Om een integrale aanpak van de verduurzaming van het VvE-gebouw te
borgen wil ik onderzoeken of een DMJOP verplicht kan worden gesteld
voor alle VvE’s en aan welke eisen het DMJOP dient te voldoen. Ook het
handhaven van een verplicht DMJOP komt in het onderzoek aan de orde.
Individuele maatregelen appartementseigenaar (wetsvoorstel notificatieregeling oplaadpunten)
Op grond van het wetsvoorstel notificatieregeling oplaadpunten VvE’s kan
een appartementseigenaar volstaan met een notificatie (kennisgeving)
aan het VvE-bestuur bij het plaatsen van een oplaadpunt, wanneer wordt
voldaan aan een aantal voorwaarden. Het wetsvoorstel is van 12 juli 2021
tot 6 september 2021 in internetconsultatie geweest8.
Bij het verder brengen van dit wetsvoorstel ga ik een mogelijke
verbreding van de notificatieregeling onderzoeken, naar aanleiding van de
7

De onderzoeken naar eventuele aanpassingen betreffen eventuele aanpassingen in Titel 9 boek
5 BW(«Appartementsrechten»), waardoor deze voor alle VvE’s zouden gelden.
8
https://www.internetconsultatie.nl/notificatieregeling_oplaadpunten_vve

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 196, nr. 806

6

ontvangen internetconsultatiereacties en de aangescherpte klimaatdoelen
in het coalitieakkoord.
Recentelijk heeft de Vereniging Eigen Huis mij verzocht om dit
wetsvoorstel te verbreden voor individuele appartementseigenaars in
kleine VvE’s die zonnepanelen of isolatieglas willen plaatsen. Ik zal dit
verzoek meenemen in het onderzoek naar een mogelijke verbreding van
het wetsvoorstel.
Overige knelpunten VvE-besluitvormingsregels bij verduurzaming
In de versnellingsagenda wordt in het algemeen onderzocht of, en welke
knelpunten er in de VvE-besluitvormingsregels zijn bij het nemen van
verduurzamingsmaatregelen in VvE-gebouwen en welke oplossingen hier
het beste bij passen.
Digitaal vergaderen
De Minister voor Rechtsbescherming heeft momenteel een wetsvoorstel
in internetconsultatie dat onder andere digitaal vergaderen door VvE’s
permanent mogelijk maakt.9 Bij het nemen van besluiten over verduurzaming zal dat mogelijk ook bijdragen aan het verlagen van de drempels
voor besluitvorming.
4. Verbeterde informatievoorziening voor individuele appartementseigenaars en VvE’s en een landelijk dekkend marktaanbod
van ontzorging.
Verbeterde informatievoorziening
VvE-bestuurders en individuele appartementseigenaars kunnen op
internet veel informatie vinden over verduurzaming, maar kunnen niet
goed overzien welke informatie voor hun VvE-gebouw van belang is,
welke energiebesparende maatregelen het beste kunnen worden
genomen en welke uitvoerders hiervoor kunnen worden benaderd.
Op de website van Verbeterjehuis.nl is voor VvE’s al veel informatie te
vinden over het nemen van verduurzamingsmaatregelen, de besparingseffecten en het samenbrengen van vraag en aanbod. Om VvE’s zo
concreet mogelijk te kunnen informeren en te helpen bij het verduurzamen van het VvE-gebouw zal nader worden onderzocht op welke wijze
de informatie op Verbeterjehuis.nl verder kan worden aangevuld.
Marktaanbod ontzorging
Procesbegeleiders kunnen VvE’s helpen bij het behalen van de benodigde
meerderheid voor het nemen van verduurzamingsmaatregelen. Door de
nieuwe regeling SVVE (opvolger SEEH) wordt VvE’s hierbij nog meer
ontzorging geboden. VvE’s kunnen naast de bestaande subsidie voor
procesbegeleiding bij de totstandkoming van een verduurzamingsplan
voortaan ook subsidie ontvangen voor bouwbegeleiding in de uitvoeringsfase van het zeer energiezuinig pakket.
Doordat er een vorm van schaarste is aan kennis en capaciteit bij
procesbegeleiders, zal er ook breder worden gekeken naar andere vormen
van ontzorging. Ik denk bijvoorbeeld aan het motiveren van VvEbeheerders om hier een grotere rol in te pakken. Via het gesprek met
marktpartijen zal bekeken worden welke breed gedragen verbeteringen er
mogelijk zijn op het gebied van procesbegeleiding voor VvE’s.

9

https://www.internetconsultatie.nl/digiava. De consultatie loopt tot en met 6 februari 2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 196, nr. 806

7

VvE-loket (kleinere) gemeenten
Naast deze marktpartijen, die VvE’s van A tot Z kunnen begeleiden bij het
nemen van verduurzamingsmaatregelen, hebben de 4 grootste
gemeenten ook VvE-loketten opgericht. Deze loketten bieden gratis
ondersteuning. Met name de kleinere gemeenten die nog niet beschikken
over een eigen VvE-verduurzamingsloket wil ik hierbij helpen door aan te
kunnen sluiten op een samenwerkingsplatform voor verduurzaming van
VvE-gebouwen.
Op deze wijze kunnen gemeenten sneller en concreet aan de slag met het
ondersteunen van VvE’s bij verduurzaming. De verduurzaming van
VvE-gebouwen komt hierdoor sneller tot stand.
5. Betere financiële ondersteuning
Verbetering subsidie VvE’s: subsidie voor 1 maatregel en alles in 1
regeling
Vanaf 1 januari 2023 start de nieuwe Subsidieregeling Verduurzaming
voor Verenigingen van Eigenaars (SVVE). Deze regeling is voor VvE’s een
voortzetting van twee regelingen: de Subsidieregeling Energiebesparing
Eigen Huis (SEEH) en de Investeringssubsidie Duurzame Energie en
Energiebesparing (ISDE). Vanaf 1 januari 2023 is er één regeling voor
VvE’s voor het volledig verduurzamen van het hele VvE-gebouw: subsidie
voor energieadvies, een duurzaam MJOP, procesbegeleiding, isolatiemaatregelen en duurzame warmtetechnieken, zoals warmtepompen en
zonneboilers. Een andere belangrijke wijziging is dat het ook voor VvE’s
mogelijk wordt om voor één isolatiemaatregel ongeveer 15% subsidie aan
te vragen. Voor twee of meer maatregelen blijft de subsidie ongeveer
30%. Verder is het in combinatie met andere maatregelen ook mogelijk
om subsidie te krijgen voor aanvullende energiebesparende maatregelen,
zoals CO2-gestuurde ventilatie of dynamisch waterzijdig inregelen.
De SVVE loopt door tot 2028, wat de zekerheid voor VvE’s over de
subsidie vergroot. Ik ben voornemens om de SVVE net als de ISDE ook tot
en met 2030 open te stellen, en ik streef naar structurele subsidiemogelijkheden voor VvE’s. Een ander nieuw element in de SVVE is subsidie voor
bouwbegeleiding bij de uitvoering van het zeer energiezuinig pakket. Dit
zijn uitdagende verbouwingen waar een deskundige begeleiding van de
VvE ook in de bouwfase nodig kan zijn.
Verbetering financiering Warmtefonds voor VvE’s
Minimaal even belangrijk als subsidie is goede financiering voor VvE’s,
zodat zij verduurzamingsmaatregelen kunnen uitvoeren zonder er eerst
jaren voor te sparen. Het Nationaal Warmtefonds (Warmtefonds) biedt
steeds meer VvE’s financiering.
Sinds 1 december 2022 ook voor kleine VvE’s met minder dan 8 appartementen. De financiering die het Warmtefonds voor kleine VvE’s aanbiedt,
kent bovendien een «vangnet» voor individuele appartementseigenaars in
de VvE die de financiering later toch niet blijken te kunnen dragen, zodat
de financiering voor alle individuele appartementseigenaars in de VvE
verantwoord is. Naar aanleiding van signalen uit de praktijk dat de
financiering voor VvE’s soms te ingewikkeld is om aan te vragen, is het
Warmtefonds momenteel bezig om – in overleg met ervaringsdeskundigen – de aanvraagprocedure voor VvE’s te vereenvoudigen.
In het kader van de versnellingsagenda verduurzaming VvE’s wil ik samen
met het Warmtefonds en de praktijk kijken welke andere mogelijkheden er
zijn om de voorwaarden voor VvE-financiering bij het Warmtefonds te
verbeteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 196, nr. 806

8

Ik wil ook onderzoeken hoe VvE’s een meer reguliere klant kunnen worden
voor banken en hoe financiering voor achterstallig onderhoud
beschikbaar zou kunnen komen.
Ik zal uw Kamer de versnellingsagenda verduurzaming voor VvE’s in het
tweede kwartaal van 2023 doen toekomen.
De Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 196, nr. 806

9