Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 145

Wijziging van de Advocatenwet, de
Gerechtsdeurwaarderswet en de Wet op het
notarisambt in verband met het doorberekenen
van de kosten van toezicht en tuchtrechtspraak
aan de beroepsgroepen (Wet doorberekening
kosten toezicht en tuchtrecht juridische
beroepen)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
1. Algemeen
Doel en strekking van het wetsvoorstel
Dit wetsvoorstel strekt ertoe de kosten van het toezicht op notarissen en
gerechtsdeurwaarders en de kosten van tuchtrechtspraak van advocaten,
notarissen en gerechtsdeurwaarders door te berekenen aan de beroepsgroepen. De verantwoordelijkheid voor de handhaving van en het
bevorderen van de kwaliteit van de beroepsuitoefening door deze
beroepsgroepen ligt immers primair bij deze beroepsgroepen. Concreet
komt dit erop neer dat de kosten ten laste worden gebracht van, in het
geval van notarissen, de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (hierna:
KNB), in het geval van advocaten, de Nederlandse orde van advocaten
(hierna: NOvA) en in geval van gerechtsdeurwaarders, de Koninklijke
Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (hierna: KBvG).
De ratio voor het doorbelasten van de kosten van toezicht en tuchtrechtspraak is tweeledig. Ten eerste hebben de beroepsbeoefenaren zelf
primair voordeel van het wettelijke toezicht en de tuchtrechtspraak. Beide
instrumenten versterken immers de kwaliteit en de integriteit van de
beroepsgroepen en vormen een belangrijke waarborg voor het
maatschappelijk draagvlak voor de bijzondere positie die deze beroepsgroepen innemen. Door deze bijzondere positie profiteren de betreffende
beroepsgroepen van verschillende privileges, zoals een domeinmonopolie. Anders gezegd: de beroepsregulering stelt hen in staat om een
inkomen te verwerven vanuit werkzaamheden die zij met uitsluiting van
anderen mogen verrichten. De bijzondere positie en de daaraan
verbonden privileges brengt de noodzaak van toezicht mee, waarbij er
onder meer op wordt toegezien dat de bevoegdheden uitsluitend worden
gebruikt waarvoor zij zijn toegekend. Het aan de beroepsbeoefening
verbonden tuchtrecht dient evenzeer om het vertrouwen in de beroepsgroep hoog te houden. Het tuchtrecht draagt enerzijds bij aan het zuiver
houden van de beroepsgroep en het voorkomen van ongewenste
uitwassen. Anderzijds draagt het tuchtrecht bij aan het vertrouwen van de
samenleving in de kwaliteit en integriteit van de beroepsbeoefenaren. Het

kst-34145-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

1

is dan ook passend dat de beroepsbeoefenaren die van deze bijzondere
positie profiteren, ook de kosten van het toezicht en het tuchtrecht dragen.
Het instrument waarmee een afweging kan worden gemaakt of in een
bepaald domein doorberekening van kosten van handhaving mogelijk en
opportuun is, is het rapport Maat houden1.
Dit instrument heeft mede ten grondslag gelegen aan het wetsvoorstel
doorberekenen van de kosten van toezicht en tuchtrecht aan de juridische
beroepsgroepen.
Ten tweede zorgt doorbelasting van de kosten voor een financiële prikkel
om te zorgen voor een efficiënte wijze van inrichting van de kwaliteits- en
integriteitsbewaking binnen de beroepsgroepen zelf. Het stimuleert zowel
de beroepsorganisaties als de individuele beroepsbeoefenaren om de
beroepsuitoefening zodanig in te richten dat er zo min mogelijk kosten
worden gemaakt aan toezicht en tuchtrecht. Zo stimuleert de doorberekening van de kosten van het tuchtrecht de beroepsorganisaties om te
werken aan een efficiënte, laagdrempelige afhandeling van klachten,
zodat uitsluitend klachten bij de tuchtrechter belanden die daar daadwerkelijk thuis horen. Door actief te werken aan kwaliteitsaudits, intervisie en
peer reviews kunnen de beroepsgroepen zelf de kwaliteit van de beroepsuitoefening versterken en daarmee klachten daarover voorkomen. Een en
ander klemt temeer nu er een ontwikkeling te zien valt waarbij het aantal
tuchtklachten toeneemt. Uit de gezamenlijke jaarverslagen van het hof
van discipline en de raden van discipline over de jaren 2010 en 2011 blijkt
bijvoorbeeld dat in 2010 de raden bijna een kwart meer zaken kregen
aangeboden dan in het voorgaand jaar. Het aantal zaken bij de raden
steeg van 1.020 in 2009 tot 1.240 in 2010. Uit de cijfers over het jaar 2011
(1.200) blijkt dat het aantal zich op dit – hoge – niveau lijkt te stabiliseren.
In 2012 is een forse stijging van het aantal door de raden ontvangen
klachten te zien. Er werden 1400 klachten ontvangen, hetgeen een stijging
van 17% is ten opzichte van 2011. Als gevolg hiervan nemen de kosten
van een en ander eveneens toe, hetgeen vraagt om een meer kostenefficiënte benadering.
In het licht van het voorgaande is het redelijk om de kosten die verbonden
zijn aan het wettelijke toezicht en tuchtrecht ten laste van de beroepsgroepen te brengen. Voor wat betreft het doorberekenen van de kosten
van tuchtrecht gaat dit verder dan het kabinetsstandpunt naar aanleiding
van het rapport «Beleidsuitgangspunten wettelijk geregeld tuchtrecht» uit
20062. In dat kabinetsstandpunt was opgenomen dat de beroepsgroepen
zelf zorg moesten dragen voor de kosten van klachtbehandeling bij de
tuchtrechter in eerste aanleg en de staat de kosten voor hoger beroep zou
bedragen. Daarbij werd destijds al aangegeven dat het kabinet het
principieel gewenst achtte dat de beroepsgroep een bijdrage levert aan de
kosten van de eigen tuchtrechtspraak. Het tuchtrecht dient immers ter
bewaking van het goed functioneren van de beroepsgroepen. Hierdoor
hebben de beroepsgroepen een direct belang bij een eigen tuchtrecht als
sluitstuk van het kwaliteitsbewakingssysteem van de beroepsgroep. Het
door de beroepsgroepen doen dragen van de kosten van tuchtrechtspraak
is bovendien een duidelijke prikkel voor hen om door (preventief)
kwaliteitsbeleid, een goede klachtenregeling en effectief toezicht het
aantal te behandelen tuchtzaken te beperken. Hierdoor hoeven uiteindelijk
alleen die zaken die zich daadwerkelijk daartoe lenen bij de tuchtrechter te
belanden, en wordt deze zo effectief mogelijk ingezet. Het kabinet heeft in
1

Maat houden. Bekendmaking van het kader voor de doorberekening van toelatings-en
handhavingskosten, Stcrt 10 mei 2000, nr. 90, en Maat houden 2014, Stcrt 18 juni 2014, nr.
16734.
2
Rapport van de werkgroep tuchtrecht onder voorzitterschap van prof. Mr. N.J,H. Huls, Den
Haag, 7 december 2006, par 2.3, Kamerstukken II 2006/07, 29 279, nr.48 en Kamerstukken II,
2007/08, 29 279, nr. 61.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

2

2007 weliswaar het voorstel gedaan om in beginsel alleen de kosten van
de eerste aanleg in rekening te brengen bij de beroepsgroep, maar niet
uitgesloten dat voor een andere verdeling van de financiële verantwoordelijkheid gekozen kan worden. Met onderhavig wetsvoorstel wordt van
die ruimte gebruik gemaakt op grond van de hierboven genoemde nadere
inzichten. Daarmee wordt tevens uitvoering gegeven aan de bijlage bij het
regeerakkoord van oktober 2010 en de bijlage II uit het gedoogakkoord
van 2010, waaruit voortvloeit dat de kosten van het toezicht op onder
andere notarissen doorberekend worden aan de beroepsgroep zelf,
evenals de kosten van de tuchtrechtspraak. De doorberekening van de
kosten van toezicht en tuchtrecht wordt onderschreven door het huidige
kabinet. Voor wat betreft het beleidsdomein van Veiligheid en Justitie
wordt met deze wetswijziging ten aanzien van notarissen, advocaten en
gerechtsdeurwaarders invulling gegeven aan de genoemde maatregelen.
Systematiek
Advocaten, gerechtsdeurwaarders en notarissen zijn van rechtswege lid
van de publiekrechtelijke beroepsorganisatie (Pbo’s) NOvA, KBvG en KNB
(zie de artikelen 134 Grondwet, 17, eerste lid, Advocatenwet, 56 Gerechtsdeurwaarderswet en 60 Wet op het notarisambt). De beroepsorganisaties
kunnen hun leden binden op grond van hun verordende bevoegdheid. De
beroepsorganisaties kunnen op grond daarvan zelf bepalen op welke
wijze zij kosten, die gemoeid zijn met de beroepsorganisatie, in rekening
brengen bij de leden. De leden betalen in elk geval op grond van de
verordeningen een jaarlijkse bijdrage aan hun Pbo (zie artikelen 32,
tweede lid, van de Advocatenwet, 78 van de Gerechtsdeurwaarderswet en
87 van de Wet op het Notarisambt). Met dit wetsvoorstel wordt ervoor
gekozen de kosten die vanuit de rijksoverheid worden gemaakt voor het
toezicht op de gerechtsdeurwaarders en notarissen en het tuchtrecht voor
deze beroepen en de advocatuur in rekening te brengen bij de betreffende
Pbo’s. Vanuit het oogpunt van een efficiënte omslag en inning van kosten
is dit de meest voor de hand liggende methode. De Pbo’s kunnen deze
kosten vervolgens bij de individuele beroepsbeoefenaren in rekening
brengen via de jaarlijkse bijdrage aan de Pbo.
2. Toezicht en tuchtrecht
Onder toezicht wordt in casu verstaan de controle op naleving van
wettelijke voorschriften zoals wetgeving in formele zin en in verordeningen vastgelegde beroeps- en gedragsregels, etc. Toezicht voorziet erin
vroegtijdig en stelselmatig normovertredingen te signaleren en waar
mogelijk te voorkomen. Het toezicht bestaat uit het verwerven van
informatie, het bepalen van een oordeel over het handelen en nalaten van
beroepsbeoefenaren en, bij gebleken noodzaak, uit het nemen van
maatregelen om het gedrag van beroepsbeoefenaren te beïnvloeden. Het
heeft tot doel de kwaliteit en integriteit van de beroepsuitoefening te
bewaken en te bevorderen. Ook draagt toezicht eraan bij dat maatschappelijke risico’s die samenhangen met de bijzondere positie van de
beroepsgroepen – zoals het mogelijk misbruik van het verschoningsrecht
in het geval van advocaten en notarissen – vroegtijdig kunnen worden
opgespoord. Van de uitvoering van controles op de naleving van
wettelijke voorschriften, zonder dat van een overtreding hoeft te zijn
gebleken, gaat een belangrijke preventieve werking uit. Zo kunnen in een
vroegtijdig stadium gedragingen, die strijdig zijn met een wettelijk
voorschrift, worden voorkomen of kan door bijvoorbeeld aansporingen na
constatering van een overtreding worden bereikt dat voorschriften alsnog
worden nageleefd.
Hoewel toezicht niet het enige instrument is om de integriteit en kwaliteit
van een beroepsgroep te bevorderen en te bewaken, heeft toezicht wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

3

een duidelijk andere functie dan bijvoorbeeld tuchtrechtspraak of
kwaliteitsbevordering door de beroepsgroep zelf. Voor het waarborgen
van het publieke vertrouwen in de kwaliteit en de integriteit van beroepsbeoefenaren die een bijzondere positie bekleden kan goed geregeld
toezicht niet worden gemist. Hiermee kan zoveel mogelijk worden
voorkomen dat schade wordt toegebracht aan het vertrouwen van de
burgers in de beroepsgroep. Belangrijk verschil tussen tuchtrechtspraak
en toezicht is dat toezicht plaatsvindt zonder dat van een overtreding hoeft
te zijn gebleken. Toezicht heeft daarmee veel meer een preventief karakter.
Tuchtrechtspraak is reactief van aard en komt pas aan de orde als
geklaagd wordt over een mogelijke overtreding. Wel kan de aanleiding
voor de tuchtrechtelijke behandeling van een gedraging van een
beroepsbeoefenaar gelegen zijn in een klacht van de toezichthouder, die
tot deze klacht komt naar aanleiding van toezichthoudende werkzaamheden3. Ook het tuchtrecht draagt bij aan de bewaking en bevordering
van de kwaliteit en integriteit van de beroepsgroepen. Niet alleen heeft
het een corrigerend effect in geval van gebleken normschendingen, ook
bevordert het de waakzaamheid van beroepsbeoefenaren bij het
voorkomen van norm schendend gedrag.
Regeling in de Wet op het notarisambt
Met de inwerkingtreding van de Wet tot wijziging van de Wet op het
notarisambt naar aanleiding van de evaluatie van die wet, alsmede
regeling van enkele andere onderwerpen in die wet en wijziging van de
Wet op het centraal testamentenregister en van de Wet ter voorkoming
van witwassen en financieren van terrorisme heeft het Bureau Financieel
Toezicht (hierna: Bureau) er in het kader van toezicht op notarissen een
taak bij gekregen. Het Bureau, dat voor de inwerkingtreding van die wet al
belast was met het financieel toezicht op notarissen, is sindsdien ook
belast met het toezicht op de kwaliteit en integriteit van notarissen4. Het
toezicht door het Bureau, dat is geregeld in de artikelen 110 en verder van
de Wet op het notarisambt, is extern toezicht en ziet op de volle omvang
van het ambt (integraal toezicht). Op grond van artikel 111 van de Wet op
het notarisambt worden de kosten van het Bureau op dit moment geheel
door de rijksoverheid gedragen.
De tuchtrechtspraak over de notarissen, toegevoegd notarissen en
kandidaat-notarissen wordt in eerste aanleg uitgeoefend door de kamers
voor het notariaat en in hoger beroep door het gerechtshof Amsterdam.
Tegen de beslissingen van het gerechtshof is geen hogere voorziening
toegelaten (zie de artikelen 94 e.v. van de Wet op het notarisambt). Voor
de inwerkingtreding van deze wijzigingswet bepaalde de Wet op het
notarisambt (artikel 94, derde lid,) dat de kosten van de tuchtrechtspraak
in eerste aanleg ten laste van de Staat komen. Aangezien het hoger
beroep tegen beslissingen van de tuchtrechter in eerste aanleg worden
behandeld door het gerechtshof Amsterdam, werden de kosten van het
hoger beroep, voor de inwerkingtreding van deze wijzigingswet, eveneens
geheel gedragen door de rijksoverheid.

3

Zie verder Kamerstukken II 2009/10, 32 123 VI, nr. 87, II 2010/11, 32 500 VI, nr. 74, II 2010/11,
32 500 VI, nr. 81
4
Zie onder andere Kamerstukken II 2009/2010, 32 250, nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

4

Regeling in de Advocatenwet
Vóór de inwerkingtreding van de Wet positie en toezicht advocatuur5 werd
het toezicht op de naleving door advocaten van het bepaalde bij of
krachtens de Advocatenwet (met inbegrip van verordeningen van de
NOvA) in de praktijk uitgeoefend door de lokale dekens. In dat kader kon
de deken een advocaat reeds om inlichtingen vragen en nader onderzoek
verrichten. Om deze controles plaats te kunnen laten vinden, voorzien de
Gedragsregels 1992 in de mogelijkheid om de geheimhoudingsplicht van
advocaten te doorbreken (regel 37).
De kosten van het toezicht door de dekens werden voor inwerkingtreding
van de Wet positie en toezicht advocatuur al gedragen door de
advocatuur, aangezien dekens onderdeel vormen van de NOvA en voor
hun werk een vergoeding ontvingen vanuit de advocatuur. De dekens
worden bij hun taakuitoefening ondersteund door medewerkers, die
eveneens een vergoeding van de advocatuur ontvangen. Het toezicht op
advocaten door de dekens was op dat moment formeel nog niet integraal
van karakter. Voor zover het betreft het toezicht op de naleving door
advocaten van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van
terrorisme (Wwft) werd het toezicht formeel nog uitgeoefend door het
Bureau. Dat deel van de kosten van het toezicht op advocaten werd op dat
moment derhalve betaald vanuit de rijksoverheid.
Met de inwerkingtreding van de Wet positie en toezicht advocatuur op
1 januari 2015 wordt het toezicht op de advocatuur herzien. De Wet positie
en toezicht advocatuur voorziet in de invoering van integraal toezicht op
alle advocaten, zodat het Bureau hierin geen rol meer vervult. Het
feitelijke toezicht wordt op grond van deze wet in de praktijk nog altijd
uitgeoefend door de lokale dekens, die hiertoe worden aangemerkt als
toezichthouder in de zin van artikel 5:11 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en de beschikking krijgen over bestuursrechtelijke toezichtinstrumenten. De kosten van het integrale toezicht op advocaten komen
geheel ten laste van de advocatuur.
De tuchtrechtspraak voor advocaten wordt in eerste aanleg uitgeoefend
door de raden van discipline en in hoger beroep, tevens in hoogste
ressort, door het hof van discipline (zie de artikelen 46 e.v. van de
Advocatenwet). De tuchtcolleges in eerste aanleg bestaan uit een
voorzitter, plaatsvervangende voorzitters, leden-advocaten en plaatsvervangende leden-advocaten. De voorzitter en plaatsvervangende
voorzitters worden benoemd uit leden van de rechterlijke macht, met
rechtspraak belast (art. 46b Advocatenwet). Artikel 50a, eerste lid, van de
Advocatenwet bepaalt dat de kosten die verbonden zijn aan het voorzitterschap en het plaatsvervangend voorzitterschap ten laste komen van de
staat. De reis- en verblijfkosten van de leden-advocaten en de plaatsvervangende leden-advocaten alsmede van de griffier komen op grond van
artikel 50a, tweede lid, van de Advocatenwet nu al ten laste van de NOvA.
Het hof van discipline wordt gevormd door een voorzitter, plaatsvervangende voorzitters, leden-advocaten, plaatsvervangende leden en
plaatsvervangende leden-advocaten (artikel 51 Advocatenwet). De
voorzitter, plaatsvervangende voorzitters, en plaatsvervangende leden
worden benoemd uit leden van de rechterlijke macht, met rechtspraak
belast. Artikel 60 van de Advocatenwet geeft vervolgens regels over de
bekostiging van het hof van discipline. De kosten van het lidmaatschap
van door de Kroon benoemde leden en plaatsvervangende leden komen
thans ten laste van de staat (eerste lid). De leden-advocaten en plaatsver5

De wet tot aanpassing van de Advocatenwet en enige andere wetten in verband met de positie
van de advocatuur in de rechtsorde en herziening van het toezicht op advocaten (Wet positie en
toezicht advocatuur), Stb. 2014, 354. Met uitzondering van artikel I, onderdeel R, treedt de Wet
positie en toezicht advocatuur op 1 januari 2015 in werking, Stb. 2014, 429.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

5

vangende leden-advocaten alsmede de griffier ontvangen vergoeding van
reis- en verblijfkosten en verdere verschotten van de NOvA. De griffier
ontvangt op grond van het tweede lid bovendien een vergoeding van de
NOvA (zie ook onder 3. Financiële gevolgen). De overige kosten van het
hof komen – een specifieke uitzondering daargelaten – ten laste van de
NOvA (derde lid). Dit wetsvoorstel gaat uit van de tekst van de Advocatenwet zoals deze met ingang van 1 januari 2015 luidt.
Regeling in de Gerechtsdeurwaarderswet
Toezicht op gerechtsdeurwaarders is in de Gerechtsdeurwaarderswet
thans alleen geregeld met betrekking tot de naleving van enkele in de wet
neergelegde specifieke verplichtingen van administratieve en financiële
aard (zie de artikelen 30 e.v.). Het gaat hier met name om verplichtingen
betreffende het voeren van de kantoor- en privéadministratie en het
aanhouden van een rekening ten behoeve van derdengelden. Dit externe
toezicht geschiedt door het Bureau. De kosten daarvan komen op grond
van artikel 111 van de Wet op het notarisambt ten laste van de rijksoverheid.
Een regeling van niet-financieel toezicht op gerechtsdeurwaarders
ontbreekt thans in de Gerechtsdeurwaarderswet. In het kabinetstandpunt
inzake het rapport Van der Winkel is onderschreven dat het wenselijk is
om integraal toezicht op de naleving van het bij of krachtens de Gerechtsdeurwaarderswet bepaalde wettelijk te regelen6. Een en ander is
betrokken bij de herziening van de Gerechtsdeurwaarderswet ter
implementatie van het kabinetsstandpunt. Het wetsvoorstel tot wijziging
van de Gerechtsdeurwaarderswet in verband met de evaluatie van het
functioneren van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders, alsmede de regeling van enkele andere onderwerpen in die
wet, is op 1 oktober 2014 aan de Tweede Kamer aangeboden7. Voor een
wettelijke regeling van het integraal toezicht op gerechtsdeurwaarders is
aangesloten bij de wijze waarop dit is geregeld voor het notariaat. Ten
aanzien van het toezicht wordt voorgesteld om integraal toezicht in te
voeren dat preventief van aard is, dat ook op de integriteit van de
gerechtsdeurwaarder ziet en dat wordt uitgevoerd door een onafhankelijke toezichthouder. Deze taak wordt in het wetsvoorstel opgedragen aan
het Bureau. In de samenloopbepalingen van onderhavig wetsvoorstel is
opgenomen dat ook de met het integrale toezicht gemoeide kosten geheel
ten laste van de beroepsgroep worden gebracht.
De met tuchtrechtspraak belaste instantie in eerste aanleg is de kamer
voor gerechtsdeurwaarders. De tuchtrechtspraak in hoger beroep wordt
uitgeoefend door het gerechtshof Amsterdam. Tegen de beslissingen van
het gerechtshof is geen hogere voorziening toegelaten, behoudens
cassatie in het belang der wet (zie artikel 34 e.v. van de Gerechtsdeurwaarderswet). Ook de kamer voor gerechtsdeurwaarders kent een gemengde
samenstelling. De Minister van Veiligheid en Justitie benoemt de leden
(waaronder de voorzitter) en plaatsvervangende leden (waaronder
plaatsvervangende voorzitters) vanuit voor het leven benoemde leden van
de rechterlijke macht (artikel 35, tweede lid, Gerechtsdeurwaarderswet).
Daarnaast benoemt de Minister vanuit de gerechtsdeurwaarders leden en
plaatsvervangende leden (derde lid). De reis- en verblijfkosten van de
voorzitter, de plaatsvervangend voorzitter, de leden en de plaatsvervangende leden alsmede de secretaris komen ten laste van de rijksoverheid
(zevende lid). Omdat in artikel 45, derde lid, van de Gerechtsdeurwaarderswet is bepaald dat het hoger beroep wordt behandeld door een kamer

6
7

Zie Kamerstukken II 2008/09, 31 700 VI, nr. 113, II 2009/10, 32 123 VI, nr. 64.
Zie Kamerstukken II 2014/15, 34 047, nrs. 1 t/m 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

6

van het gerechtshof Amsterdam, komen de kosten van de behandeling
van het hoger beroep thans geheel ten laste van de rijksoverheid.
3. Financiële gevolgen
Uit het voorgaande volgt dat de kosten van het toezicht en tuchtrecht
thans gedeeltelijk worden gedragen door de rijksoverheid, afhankelijk van
de beroepsgroep die het betreft. Dit wetsvoorstel strekt ertoe de kosten
die nu nog worden gedragen door de rijksoverheid geheel ten laste van
de verschillende beroepsgroepen te doen komen. Hieronder wordt
geschetst welke kosten het betreft.
Het Bureau is thans belast met het integrale toezicht op het notariaat en
het financieel toezicht op de gerechtsdeurwaarderij. De totale kosten van
het toezicht door het Bureau bedroegen in 2011 € 6 miljoen. Hiervan werd
een bedrag van € 3.9 miljoen uitgegeven aan het toezicht op het notariaat
en de gerechtsdeurwaarders. De kosten van het toezicht op het notariaat
bedroegen in 2011 € 3 miljoen en de kosten van het toezicht op de
gerechtsdeurwaarders bedroegen € 0,9 miljoen.
De kosten voor dit toezicht door het Bureau worden via de begroting van
het Ministerie van Veiligheid en Justitie bekostigd vanuit de algemene
middelen. De kosten van het toezicht op de advocatuur worden nu al door
de beroepsgroep gedragen8.
Voor wat betreft de bekostiging van de tuchtrechtspraak geldt het
volgende. De tuchtkamers in eerste aanleg voor het notariaat en de
gerechtsdeurwaarderij worden bekostigd uit de algemene middelen, voor
zover het betreft de kosten van de voorzitter en de plaatsvervangend
voorzitter (die leden van de rechterlijke macht zijn), de secretarissen (die
als gerechtssecretaris werkzaam zijn bij de rechtbanken) en de kosten van
huisvesting (feitelijk in de rechtbank). In het geval van de advocatuur
worden de kosten van de voorzitter en plaatsvervangende voorzitters van
de tuchtcolleges en nog enkele materiële kosten gedragen door de
rijksoverheid. De notarisleden en gerechtsdeurwaardersleden van de
tuchtcolleges ontvangen geen vergoeding voor hun werk. De advocaatleden en de griffiers van de raden van discipline ontvangen wel een
vergoeding, welke reeds naar de huidige tekst van de wet al ten laste van
de NOvA komen. Dit wetsvoorstel brengt daar geen verandering in. Deze
vergoedingen worden (deels) bekostigd door een subsidie die het
Ministerie van Veiligheid en Justitie in het verleden aan de NOvA heeft
verstrekt. Deze subsidie wordt over een verloop van enkele jaren
afgebouwd, opdat ook deze kosten op den duur geheel ten laste van de
beroepsgroep komen. Het subsidiebedrag bedroeg in 2011 € 0,6 miljoen.
Dit bedrag wordt als volgt afgebouwd. In 2012 ontving de NOvA 50% van
dit bedrag en in 2013 25%. Vanaf 2014 wordt deze subsidie niet meer
verstrekt.
De kosten van de tuchtrechtspraak die in 2011 door de rijksoverheid
werden gedragen, bedragen voor het notariaat ca. € 1,7 miljoen per jaar,
voor de gerechtsdeurwaarders ca. € 0,5 miljoen per jaar en de advocatuur
ca. € 1,2 miljoen per jaar.
Een en ander brengt mee dat de totale kosten van toezicht en tuchtrecht
die nu nog door de rijksoverheid worden gedragen jaarlijks ca. € 7
miljoen bedragen.
De voorliggende wijzigingen brengen financiële verzwaringen mee voor
de verschillende beroepsgroepen. Vanuit de beroepsgroepen is er dan ook
8

Zoals bij brief van de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie van 7 februari 2011 is gemeld
aan de Tweede Kamer verandert dit niet door de komst van een zelfstandig toezichthoudend
orgaan binnen de Nederlandse orde van advocaten (Kamerstukken II 2010/11, 32 500 VI, nr. 81).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

7

aandacht gevraagd voor het treffen van aanvullende voorzieningen die
ertoe strekken of kunnen strekken dat de kosten als gevolg van met name
de tuchtrechtspraak beheersbaar zijn en zoveel mogelijk worden
neergelegd bij degenen die uiteindelijk verantwoordelijk kunnen worden
gehouden voor het feit dat een tuchtprocedure is geïnitieerd (derhalve de
tuchtrechtelijk veroordeelde beroepsbeoefenaar). Hierbij passen ook
maatregelen die zoveel mogelijk bevorderen dat klachten over beroepsbeoefenaren op een zo laagdrempelige (en doorgaans goedkopere) wijze
worden opgelost, zodat de tuchtrechter zich alleen hoeft te buigen over
zaken die daar ook daadwerkelijk thuis horen. Met dit wetsvoorstel wordt
tevens in dergelijke regelingen voorzien. Zo wordt voorzien in de
invoering van de heffing van een griffierecht, waarmee een drempel
wordt opgeworpen voor bagatelklachten. De geïnde griffierechten komen
ten gunste van de beroepsgroep. De beroepsgroepen kunnen daarnaast
initiatieven ontplooien om de weg naar een laagdrempelige alternatieve
geschillenafdoening, zoals mediation of een (interne) klachten- en
geschillenregeling, te stimuleren. Voorts wordt met dit wetsvoorstel
ingevoerd dat in geval de beklaagde beroepsbeoefenaar tuchtrechtelijk
wordt veroordeeld en hem een maatregel wordt opgelegd, de tuchtrechter
tevens een uitspraak doet over de doorberekening van kosten die in het
kader van het tuchtgeding zijn gemaakt aan de betrokken beroepsbeoefenaar. Met dergelijke maatregelen kunnen de kosten als gevolg van dit
wetsvoorstel voor de beroepsgroepen als geheel worden beperkt.
Administratieve lasten en bedrijfseffecten
Deze wet brengt geen administratieve lasten voor burgers of bedrijven
met zich. De door de beroepsgroepen in de toekomst te dragen extra
kosten kunnen via de jaarlijks verplichte afdracht worden geïnd door de
Pbo’s. Dit vergt in principe geen aanvullende administratieve handeling
voor de individuele beroepsbeoefenaar.
4. Consultatie
Een ontwerp van deze wet is ter consultatie voorgelegd aan de KNB, de
NOvA, de KBvG, het Bureau, de Raad voor de rechtspraak, de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR), de raden en het hof van
discipline, de kamer voor gerechtsdeurwaarders, de kamers voor het
notariaat, het gerechtshof Amsterdam en de raad voor rechtsbijstand. Een
reactie is ontvangen van de KNB, de KBvG, de NOvA, het Bureau, de raad
voor rechtsbijstand, het hof en de raden van discipline, de NVvR en de
Raad voor de rechtspraak9.
In deze paragraaf wordt ingegaan op de reacties die zien op het algemeen
deel van de memorie van toelichting, het toezicht en het tuchtrecht in zijn
algemeenheid en de financiële gevolgen van deze wet. Voor zover de
reacties betrekking hebben op de artikelen en de toelichting daarop, zijn
deze zoveel mogelijk verwerkt in paragraaf 5. Op de artikelsgewijze
opmerkingen van overwegend technische en redactionele aard wordt niet
afzonderlijk ingegaan.
De beroepsorganisaties, de NVVR en de Raad voor de rechtspraak gaan in
hun reactie uitgebreid in op de in het algemeen deel van de memorie van
toelichting bij het wetsvoorstel uiteengezette ratio voor het doorberekenen van de kosten van toezicht en tuchtrecht.
De Raad voor de rechtspraak merkt in dit kader terecht op dat de keuze
om de kosten van toezicht en tuchtrechtspraak aan de beroepsgroepen
door te berekenen een politieke keuze is. In het kader van de brede
9

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

8

heroverwegingen van het kabinet Balkenende IV is verkend hoe onder
meer door toepassing van het profijtbeginsel besparingen zouden kunnen
worden gerealiseerd. Daaruit kwam voort dat de kosten van het toezicht
op onder andere notarissen kunnen worden doorberekend aan de
beroepsgroep zelf, evenals de kosten van de tuchtrechtspraak10. In de
financiële bijlage bij het regeerakkoord Rutte I is – vanwege de noodzaak
de overheidsfinanciën op orde te brengen – dit voorstel uit de brede
heroverwegingen overgenomen.
In het domein van Veiligheid en Justitie, komen de beroepsgroepen van
de notarissen, van de gerechtsdeurwaarders en van de advocaten voor
doorberekening van de kosten van het toezicht en de tuchtrechtspraak in
aanmerking.
De NOvA en de Raad voor de rechtspraak wijzen er op dat de doorberekening van de kosten van toezicht en tuchtrecht is beperkt tot de
juridische beroepen. Op grond van het regeerakkoord 2010 is ervoor
gekozen om met onderhavig wetsvoorstel de bezuiniging op de begroting
van het Ministerie van Veiligheid en Justitie te realiseren. Wel is bezien of
het mogelijk en wenselijk was de doorberekening van kosten van toezicht
en tuchtrechtspraak uit te strekken over de andere beroepen die een
wettelijk geregeld tuchtrecht kennen, zoals de veterinairen, de loodsen, de
BIG-geregistreerden, de zeevaartbemanningsleden, de octrooigemachtigden en de accountants. Uit een inventarisatie van deze beroepen is
gebleken dat er grote verschillen bestaan in bijvoorbeeld de omvang en
de wijze waarop de beroepsbeoefenaren georganiseerd zijn, de kosten
van en de wijze waarop het toezicht en tuchtrecht geregeld is en het
aantal tuchtzaken. Daarom is gekozen om de doorberekening van de
kosten voor toezicht en tuchtrecht vooralsnog te beperken tot de
juridische beroepen.
In de reactie van de NOvA wordt in dit verband nog verwezen naar het bij
de Tweede Kamer ingediende voorstel Wet registermediator11. Nu met dit
wetsvoorstel wordt beoogd registermediators aan tuchtrechtspraak te
onderwerpen en ook op meerdere fronten een vergelijk te trekken is met
de positie van advocaten, vindt de NOvA het opmerkelijk dat genoemd
wetsvoorstel bepaalt dat de kosten van het tuchtcollege registermediators
volledig door de Minister van Veiligheid en Justitie worden gedragen.
Opgemerkt wordt dat in de memorie van toelichting van het door de
NOvA genoemde initiatiefwetsvoorstel is opgenomen dat te zijner tijd bij
indiening van een wetsvoorstel dat ziet op de invulling van het genoemde
onderdeel van dat regeerakkoord, de afstemming op het bepaalde in
artikel 34, eerste lid, gezocht zal moeten worden. Aan deze toezegging is
tegemoetgekomen door de opname van samenloopbepalingen in
onderhavig wetsvoorstel (zie artikel VII).
In verschillende consultatie- reacties is naar voren gebracht dat het
tuchtrecht een vorm van rechtspraak is, die in meerdere opzichten het
algemeen belang dient (dat geldt ook voor het toezicht) en onmiskenbaar
een publiekrechtelijk karakter heeft. Dat het tuchtrecht (tevens) een
algemeen belang dient en een publiekrechtelijk karakter heeft wordt als
zodanig ook niet ontkend. De rationele keuze om de financiering hiervan
op grond van het profijtbeginsel bij de beroepsgroepen (als primair
belanghebbenden) in plaats van bij de overheid neer te leggen, staat
hierbij echter niet in de weg. Terecht wordt naar voren gebracht dat de
beroepsgroepen zelf al veel doen aan de bevordering van kwaliteit en
integriteit. Dat doet echter niet af aan het gegeven dat het toezicht en
tuchtrecht de kwaliteit en integriteit van de beroepsgroepen – de KBvG
10
11

Rapport Brede heroverwegingen, april 2010, deel 15, pagina 34.
Voorstel van wet van het lid van der Steur tot het stellen van regels omtrent de registratie en
de bevordering van de kwaliteit van mediators (Wet registermediator) Kamerstukken II
2013/14, 33 722.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

9

onderschrijft dat ook in haar reactie – nog eens versterken. Dat is uiteraard
ook in het algemeen belang, maar primair wordt hiervan geprofiteerd
door de beroepsgroep en diegenen die de bijstand van een advocaat,
notaris of gerechtsdeurwaarder inroepen. Hoewel de andere met name
door de beroepsgroepen voorgestane keuze eveneens verdedigbaar zou
zijn, is het – mede in het licht van tekort schietende overheidsfinanciën en
de lastige keuzes die in dat verband gemaakt moeten worden – dan ook
niet onredelijk om de kosten van toezicht en tuchtrecht aan de beroepsgroepen door te berekenen. Het ligt in de rede dat de individuele
beroepsbeoefenaar vervolgens deze kosten in rekening zal brengen bij zijn
opdrachtgever. Op dossierniveau zal zulks naar verwachting leiden tot een
zeer geringe verhoging van de kosten voor de opdrachtgever.
De vrees dat getoornd wordt aan de onafhankelijkheid van de tuchtrechtspraak – de NOVA wijst daarop – is niet gegrond omdat dit wetsvoorstel
geen directe (financiële) banden tussen de tuchtcolleges en de beroepsgroepen doet ontstaan. De beroepsgroepen worden in de begrotingscyclus gehoord, maar het is de Minister van Veiligheid en Justitie die de
begroting van de onderscheiden colleges goedkeurt en aan wie de
colleges verantwoording moeten afleggen. Het is ook de Minister die de
budgetten aan de onderscheiden colleges beschikbaar stelt. De kosten van
een en ander worden vervolgens door de Minister op de onderscheiden
beroepsgroepen verhaald. Hetzelfde geldt voor de bekostiging van het
(integrale) toezicht van het Bureau op de notarissen en gerechtsdeurwaarders. Door deze systematiek van doorberekening van kosten zullen
de beroepsgroepen (en/of de klanten) uiteindelijk de kosten van het
tuchtrecht (en toezicht) dragen zonder af te doen aan de onafhankelijkheid
van de tuchtcolleges, maar ook zonder af te doen aan de verantwoordelijkheid van de overheid voor een goed functionerend tuchtrecht en
toezicht.
Met name de KBvG en de KNB wijzen erop dat het domeinmonopolie van
de beroepsgroepen is ingegeven door de wens om de uitvoering van
bepaalde (ambts)handelingen exclusief toe te kennen aan personen die
daarvoor voldoende zijn toegerust. Dat is juist, maar het is evident dat
beroepsbeoefenaren met deze exclusief aan hen toebedeelde werkzaamheden een inkomen kunnen verdienen. Het zijn de beroepsbeoefenaren
zelf en de gebruikers van hun dienstverlening die het meeste van het
toezicht en tuchtrecht profiteren. Dat laatste rechtvaardigt doorberekening
van kosten aan de beroepsgroepen. Het ligt voor de hand dat uiteindelijk
de rekening (of een deel daarvan) komt te liggen bij diegenen die gebruik
maken van de dienstverlening. Zoals hiervoor al is aangegeven bestaat de
verwachting dat de doorberekening van de kosten van toezicht en
tuchtrecht op dossierniveau zal leiden tot een zeer geringe verhoging van
de kosten voor de opdrachtgever.
De beroepsgroepen stellen terecht dat al veel gedaan wordt aan een
efficiënte kwaliteits- en integriteitsbewaking. De KNB wijst in dit verband
op de effectieve klachtenbemiddeling en het sinds 2007 ingevoerde
systeem van peerreviews waarbij notarieel deskundigen eens per drie jaar
elk kantoor met de daaraan verbonden notarissen beoordelen op kwaliteit
en integriteit. De KNB vreest dat de notarissen, als gevolg van de
doorbelasting van de kosten van toezicht en tuchtrecht, onder de huidige
moeilijke economische omstandigheden ter besparing van kosten
mogelijk de bijdrage voor het goed functionerende kwaliteitssysteem
wensen te verlagen. Dat zou – aldus de KNB – betekenen dat de prikkel die
van deze wet uitgaat niet een gunstige zou zijn. Ik onderken dat de
economische omstandigheden voor het notariaat momenteel niet gunstig
zijn. In die omstandigheden is het leveren en borgen van kwaliteit – ook
voor het notariaat zelf – misschien nog wel belangrijker. De KNB heeft –

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

10

evenals de andere beroepsorganisaties – als primaire wettelijke taak de
bevordering van een goede beroepsuitoefening door haar leden en in dat
verband is zij verantwoordelijk voor het uitvoeren van kwaliteitstoetsen.
Gezien deze wettelijk taakopdracht mag er op vertrouwd worden dat de
beroepsorganisaties en hun leden aan de bevordering van de kwaliteit en
de integriteit geen concessies zullen doen.
Naar aanleiding van een ontwerp van deze wet hebben de NOvA, de
raden en het hof van discipline zich in hun adviezen uitgesproken over de
financiering en wijze van de ondersteuning van de tuchtcolleges, als ook
over de positionering van de tuchtcolleges. Over genoemde onderwerpen
vindt nog gedachtevorming plaats. Als hierna blijkt dat de regelgeving
moet worden aangepast, zal dit in een ander wetsvoorstel dan het
onderhavige worden meegenomen.
Kosten toezicht en tuchtrecht
In de reactie op een ontwerp van deze wet stelt de KNB dat € 4,7 miljoen
gedragen moet worden door 1360 notarissen. Volgens de KNB zou dit een
verzwaring van de lasten voor notarissen betekenen van circa € 3.455 per
notaris per jaar. Op basis van de ook door de KNB gebruikte cijfers van
2011 worden de aan de KNB door te berekenen kosten (integraal) toezicht
begroot op € 3 miljoen en tuchtrecht op € 1,7 miljoen, samen € 4,7
miljoen. In 2011 had de KNB 3.320 leden. Per KNB-lid, dus notarissen en
kandidaat-notarissen komt dat neer op € 1.415. De reden dat de KNB op
een hoger bedrag per notaris uitkomt is gelegen in het feit dat in de
berekening van de KNB de kandidaat-notarissen buiten beschouwing zijn
gelaten en het bedrag gedeeld is door slechts het aantal notarissen.
Voor de advocatuur zijn de financiële gevolgen van deze wetgeving
beperkt. Het toezicht op de advocatuur wordt immers al helemaal
bekostigd door de beroepsgroep en de kosten van tuchtrechtspraak voor
een behoorlijk deel. Zoals in paragraaf 3 al is aangegeven brengt dit
wetsvoorstel hier geen verandering in. De door te berekenen kosten
worden begroot op € 66 per advocaat.
Voor de gerechtsdeurwaarders – de kleinste juridische beroepsgroep –
zullen de financiële gevolgen van deze wet het grootst zijn. Ten tijde van
de totstandkoming van deze wet is het Bureau belast met het financiële
toezicht op de gerechtsdeurwaarderij (zie ook paragraaf 3, Financiële
gevolgen). Het integraal toezicht op de gerechtsdeurwaarderij wordt een
feit met de inwerkingtreding van de wet tot herziening van de Gerechtsdeurwaarderswet (zie paragraaf 2 Toezicht en tuchtrecht). De kosten van
het integrale toezicht worden begroot op ca. € 1,5 miljoen en de kosten
van het tuchtrecht op € 0,5 miljoen. Hiermee komt het totaal bedrag aan
door te berekenen kosten op ca. € 2 miljoen. Omgeslagen over alle leden
van de KBvG (955) komt dat op € 2.094 per lid, alleen over de gerechtsdeurwaarders (385) zou dat op € 5.194 per gerechtsdeurwaarder komen.
In deze berekening is geen rekening gehouden met de in dit wetsvoorstel
opgenomen maatregelen, zoals invoering van griffierecht en de beperking
in de bemensing van de tuchtkamers, om de kosten van het tuchtrecht in
de hand te houden.
De verwachting van de KNB dat de kosten van het Bureau alleen maar
zullen stijgen is prematuur. Vooruitlopend op de nieuwe integrale
toezichtstaak heeft het Bureau extra middelen ontvangen om deze taak te
kunnen uitvoeren. De interne situatie bij het Bureau als zodanig kan geen
grondslag zijn voor extra uitgaven. Bij het Bureau is voortdurend
aandacht voor de wijze waarop het Bureau alsmede het door het Bureau
uit te oefenen toezicht zo efficiënt mogelijk kan worden ingericht. Zo is in
het voorjaar van 2013 de directie teruggebracht van twee directeuren naar
een. Ook de meerjarenbegroting van het Bureau geeft geen aanleiding
voor deze veronderstelling. De begrotingen van het Bureau en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

11

tuchtcolleges worden door de Minister van Veiligheid en Justitie
vastgesteld. Deze wet voorziet er in dat voorafgaand aan de vaststelling
van deze begrotingen de betrokken beroepsorganisaties worden gehoord.
Achteraf vindt verantwoording plaats door middel van het jaarverslag.
Oncontroleerbare en onbeheersbare groei van uitgaven van met het
toezicht en tuchtrecht gemoeide kosten is daarom niet aan de orde.
5. Artikelsgewijs
Artikel I (Advocatenwet)
Onderdeel A (artikel 46a)
Artikel I ziet op noodzakelijke wijzigingen in de Advocatenwet in het kader
van de doorberekening van kosten van toezicht op en tuchtrecht voor
advocaten aan de NOvA. Voor zover het betreft de kosten van het toezicht
is van belang dat, zoals in het algemeen deel van deze memorie van
toelichting al is aangegeven, deze nu reeds worden bekostigd door de
NOvA. Hiervoor hoeven derhalve geen aanvullende bepalingen in de
Advocatenwet te worden opgenomen.
Het tuchtrecht voor de advocatuur wordt op dit moment voor een deel wel
bekostigd vanuit de rijksoverheid. Door invoering van artikel 46a in de
Advocatenwet (artikel I, onderdeel A) wordt daarom de grondslag
gecreëerd voor het doorberekenen van die kosten aan de NOvA. Hiertoe
wordt bepaald dat de kosten die ingevolge bepalingen bij of krachtens
deze wet door de staat worden gemaakt ten behoeve van de uitoefening
van het tuchtrecht door de NOvA aan de staat moeten worden vergoed.
De betreffende kosten kunnen vervolgens door de NOvA worden
doorberekend in de jaarlijkse bijdrage van de leden (zie artikel 32, tweede
lid, van de Advocatenwet). Als gevolg van deze wijziging worden in de
toekomst de kosten van het toezicht en tuchtrecht geheel door de
beroepsgroep zelf gedragen.
Daarnaast voorziet artikel I, onderdeel A, in de toevoeging van verschillende bepalingen die waarborgen bieden voor een goede financiële
verantwoording van de tuchtrechtspraak. Vanuit de stelselverantwoordelijkheid die de Minister van Veiligheid en Justitie heeft voor het goede
functioneren van (het tuchtrecht voor) de advocatuur, alsmede de goede
werking van de rechtspleging en de rechtshandhaving, is hierbij een rol
voor hem aangewezen. Daarbij komt dat de bekostiging van de tuchtrechtspraak in de praktijk ook via de Minister verloopt. Dit heeft als achtergrond
dat bij de uitoefening van de tuchtrechtspraak voor advocaten ook leden
van rechterlijke macht qualitate qua betrokken zijn, namelijk als voorzitter
of plaatsvervangend voorzitter van de tuchtcolleges. Ook maken deze
tuchtcolleges in de praktijk gebruik van werkruimtes en zittingszalen in
gebouwen van de rechterlijke macht. De genoemde bepalingen sluiten
aan bij hetgeen geregeld is omtrent de begroting en het jaarverslag van
de accountantskamer (zie artikelen 21 tot en met 21c van de Wet tuchtrechtspraak accountants) en de in dit wetsvoorstel voorgestelde regeling
voor de kamers voor het notariaat en de kamer voor gerechtsdeurwaarders. Het tweede lid verplicht de raden van discipline en het hof van
discipline jaarlijks tot het opstellen van een begroting en een jaarverslag.
Ten overvloede wordt hier opgemerkt dat de in deze bepaling geregelde
verantwoordingsplicht ziet op de inkomsten en uitgaven van de raden van
discipline en het hof van discipline en daarmee vallen de kosten van
tuchtrechtspraak die op grond van de artikelen 50a, tweede lid, en 60,
tweede lid, Advocatenwet ten laste komen van de NOvA hier buiten. Op
grond van het vierde lid moet de begroting ter instemming worden
voorgelegd aan de Minister van Veiligheid en Justitie. Deze instemming
strekt er toe dat de Minister de verantwoordelijkheid neemt dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

12

uitoefening van de wettelijke taken door de raden van discipline en het
hof van discipline langs de in de begroting vastgestelde lijnen zal
verlopen tegen de daarin begrote kosten. Nu op grond van het eerste lid
de tuchtrechtspraak voor advocaten doorberekend wordt aan de NOvA,
ligt het voor de hand dat de instemming door de Minister pas wordt
verleend nadat de NOvA zich heeft kunnen uitspreken over de inhoud van
de begroting (zie vijfde lid). Dit betekent niet dat de NOvA kan bepalen op
welke wijze en tegen welke prijs de raden van discipline en het hof van
discipline de wettelijke tuchtrechtelijke taken uitoefenen. Wel zal er
rekening gehouden moeten worden met de zienswijze van de NOvA.
Hierbij kan gedacht worden aan inzichten over een efficiëntere wijze van
taakvervulling door de raden van discipline en het hof van discipline.
De raden van discipline en het hof van discipline dienen jaarlijks verantwoording af te leggen over het voorafgaande jaar. De verantwoording
vindt haar beslag in een jaarverslag dat voor een door de Minister te
bepalen tijdstip bij hem moet worden ingediend (zie de leden twee en
acht).
Op grond van het negende lid kunnen bij ministeriële regeling regels
worden gesteld over de inrichting van de begroting en de inhoud van het
jaarverslag. Sinds het begrotingsjaar 2002 geldt er binnen de overheid en
daaraan gerelateerde instellingen een nieuwe begrotingssystematiek: Van
Beleidsbegroting tot Beleidsverantwoording (VBTB). De uitgangspunten
van deze systematiek zullen via de door de Minister te stellen regels
voortaan ook ten grondslag kunnen worden gelegd aan de begroting van
de raden van discipline en het hof van discipline. Ook kunnen op grond
van het negende lid regels worden gesteld over de inhoud van het
jaarverslag. Op deze wijze kan worden gewaarborgd dat de Minister
volledig wordt geïnformeerd over de verrichtingen van de raden van
discipline en het hof van discipline.
In de reactie van de raden en het hof van discipline op een ontwerp van
deze wet is verzocht de bepalingen over de bekostiging en begrotingssystematiek van de tuchtrechtspraak niet op te nemen in het centrale artikel
dat de inhoudelijke tuchtnorm bevat (artikel 46 Advocatenwet). Aan dit
verzoek is voldaan door vernummering van artikel 46a in 46aa en de
invoeging van een nieuw artikel 46a in de Advocatenwet. In verband met
de vernummering van artikel 46a in 46aa zijn technische aanpassingen
nodig in de artikelen 50, 58 en 60aa van de Advocatenwet (zie ook de
wijzigingsonderdelen G (artikelen 50 en 58) en L (artikel 60aa).
De NOvA heeft gewezen op het feit dat de tuchtcolleges nog taken
vervullen die buiten het domein van het tuchtrecht vallen, zoals de
beslissingen over toelating tot de cassatiebalie en het beklag op verzet
tegen een verzoek tot inschrijving als advocaat. De NOvA vraagt of deze
zaken buiten deze wet vallen. Nu deze wet ziet op het doorberekenen van
de kosten van toezicht en tuchtrecht en genoemde taken buiten dit bestek
vallen, kan de vraag bevestigend beantwoord worden. Deze opmerking
van de NOvA heeft geleid tot een verduidelijking in wijzigingsonderdeel A.
Artikel 46a, tweede lid, beperkt zich thans evenals artikel 46a, eerste lid,
expliciet tot het domein van het tuchtrecht.
Ervan uitgaande dat de kosten van de tuchtrechtspraak worden gefinancierd naar rato van het werkelijk aantal zaken, vragen de raden en het hof
van discipline zich af wat er gebeurt als de zaakinstroom groter of kleiner
wordt dan begroot. Dit mede met het oog op de bepaling in artikel 46a,
zevende lid, op grond waarvan dreigende budgetoverschrijdingen
onverwijld aan de Minister gemeld moeten worden. Onderschreven wordt
dat de financieringsstructuur eenvoudig moet zijn. Ongeacht de oorzaken
die aan een verrekening ten grondslag liggen, is het niet de bedoeling dat
jaarlijks achteraf verrekend wordt. Dat maakt de financieringsstructuur te
complex. Ontwikkelingen in het lopende jaar worden meegenomen bij het
beoordelen van de begroting van het daarop volgende jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

13

In reactie op de vraag van de raden en het hof van discipline naar de
ruimte die de wet biedt op het punt van het al dan niet indienen van een
gezamenlijke begroting en jaarverslag, wordt het volgende opgemerkt. De
verplichting tot het opstellen van een jaarverslag en een begroting geldt
zowel voor het hof van discipline als voor de raden van discipline. Hoewel
de norm zich niet richt tot het hof en de raden gezamenlijk, biedt de tekst
van artikel 46a de ruimte en laat de keuze daarbij aan de raden en het hof
van discipline, om al dan niet gezamenlijk een begroting en of jaarverslag
op te stellen. Een gezamenlijk financiële verantwoording ligt in de rede als
er kosten worden gedeeld. Nu dit niet het geval is bestaat er geen enkel
bezwaar om conform de huidige werkwijze separaat een begroting in te
dienen. Voorts vragen het hof en de raden naar de inhoud van de
ministeriële regeling waarin regels kunnen worden gesteld over de
inrichting van de begroting en de inhoud van het jaarverslag. Van de
mogelijkheid om nadere regels te stellen zal gebruik worden gemaakt om
vooral praktische zaken te regelen als de indieningstermijn. Met de raden
en het hof van discipline bestaat de wens om het begrotings-en verantwoordingsproces eenvoudig in te richten. Conform hun wens zullen de
raden en het hof van discipline worden geconsulteerd in een op te stellen
ministeriële regeling. Zie ook de toelichting op vergelijkbare bepalingen in
de Gerechtsdeurwaarderswet en de Wet op het notarisambt (artikel II,
onderdeel A (artikel 34a) en artikel III, onderdeel C (artikel 94a)).
Onderdeel B (artikel 46ba)
De raden en het hof van discipline hebben in hun advies op een ontwerp
van deze wet geadviseerd om een wettelijke verankering van de onafhankelijkheid, zoals bijvoorbeeld ook voor de secretaris en de leden van de
accountantskamer in artikel 14 van de Wet tuchtrechtspraak accountants is
geregeld, op te nemen. Met dit wijzigingsonderdeel wordt aan deze wens
tegemoet gekomen.
Onderdeel C (artikel 46e)
De Wet positie en toezicht advocatuur voert met de wijziging van artikel
46e een griffierecht in het tuchtrecht voor de advocatuur in. De indiener
van een klacht tegen een advocaat is een – relatief laag – griffierecht
verschuldigd van € 50 (artikel 46e, eerste lid). Het griffierecht komt ten
bate van de raad van discipline. Geen griffierecht is verschuldigd indien
de klacht is ingediend door de deken (vijfde lid). Artikel 46e is grotendeels
ontleend aan artikel 8:41 Awb en artikel 23 van de Wet tuchtrechtspraak
accountants. Zoals in het advies van de Werkgroep wettelijk geregeld
tuchtrecht (de Werkgroep Huls)12 al is aangegeven, is tuchtrechtspraak,
evenals de reguliere rechtspraak, een kostbaar bezit. Om te voorkomen
dat de tuchtrechter onnodig wordt belast, is het van belang dat niet alle
klachten over beroepsbeoefenaren direct aan hem worden voorgelegd.
Lang niet in alle gevallen staat het afwegingsmechanisme in verhouding
tot het belang dat in een tuchtzaak aan de orde is. De invoering van een
griffierecht kan in het geval van het tuchtrecht dienen als instrument om
potentiële klagers te stimuleren de afweging te maken of de zaak zich in
redelijkheid wel leent voor een tuchtrechtelijke procedure. Daar staat
tegenover dat door tegenstanders van de introductie van een griffierecht
in het tuchtrecht wordt betoogd dat dit een obstakel kan vormen voor het
indienen van klachten. In de wetenschap dat een griffierecht verschuldigd
is, zouden klagers kunnen afzien van het indienen van een klacht. De
Werkgroep Huls heeft aangegeven dat het heffen van een griffierecht bij
de tuchtrechter een stimulans vormt voor de klager om serieus met de
beroepsbeoefenaar rond de tafel te gaan zitten om tot elkaar te komen.
Ook zal het een klager er eerder toe bewegen om de alternatieve route
van een geschillencommissie te beproeven, alvorens een klacht in te
12

Kamerstukken II 2006/07, 29 279, nr. 48.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

14

dienen bij de tuchtrechter. Onder de voorwaarde dat een klager die gelijk
krijgt het griffierecht terug ontvangt, is het griffierecht volgens de
Werkgroep Huls te zien als een nuttig instrument.
In het kabinetsstandpunt bij het advies van de Werkgroep Huls is nog
aangekondigd dat zou worden afgezien van de invoering van een
griffierecht in het tuchtrecht. Daarbij is aangegeven dat het (toenmalige)
kabinet heeft besloten de bovengenoemde argumenten tegen invoering
zwaarder te laten wegen. Uitgaande van het uitgangspunt dat tuchtrecht
er primair is om de beroepsstandaard, zoals vastgelegd in de binnen de
beroepsgroep levende gedragsregels, te handhaven, zou het niet goed
passen om klagers daarvoor te laten betalen13. Nadere gedachtevorming
hierover, mede naar aanleiding van de reacties op het consultatiedocument van de Wet positie en toezicht advocatuur, heeft geleid tot
bijstelling van dit eerdere standpunt. Daarbij geldt als belangrijkste
overweging de mogelijkheid die de invoering van het griffierecht biedt om
potentiële klagers ertoe te bewegen een afweging te maken tussen de
kosten van de indiening van een klacht en de waarde die de zaak voor
betrokkene heeft. Hiermee wordt de kans vergroot dat klachten die naar
hun aard niet thuis horen bij de tuchtrechter, doch eerder bij een
geschilleninstantie, de tuchtrechter ook niet bereiken. Om het griffierecht
anderzijds niet te laten uitwerken als een te hoge drempel voor het
daadwerkelijk indienen van klachten, is het verschuldigde bedrag relatief
laag gesteld. Hiermee wordt recht gedaan aan het uitgangspunt dat het
tuchtrecht naar zijn aard niet primair dient ter persoonlijke genoegdoening van klagers (ondanks dat vele klagers een veroordelende
tuchtuitspraak wel als zodanig zullen ervaren), maar om de beroepsstandaard te handhaven. Bovendien wordt er tevens in voorzien dat het
betaalde griffierecht door de beklaagde advocaat aan de klager dient te
worden vergoed, als de behandeling van de tuchtklacht eindigt in een
gehele of gedeeltelijke gegrondverklaring (artikel 46e, vierde lid).
Zowel de algemene raad als het college van afgevaardigden van de NOvA
hebben zich expliciet uitgesproken voor de invoering van een griffierecht
van € 50 in tuchtzaken.
Indien een potentiële klager, om welke reden dan ook, het tuchtrecht niet
kan of wil betalen, dan bestaat voor hem nog altijd de mogelijkheid om
zijn beklag onder de aandacht te brengen van bijvoorbeeld de lokale
deken. De deken zal vervolgens de klacht onderzoeken en deze zo nodig
onder de aandacht van de tuchtrechter brengen. In dat geval wordt de
klacht formeel ingediend door de deken, en is op grond van artikel 46e,
vijfde lid, geen griffierecht verschuldigd. Langs deze weg kan betrokkene,
ook zonder het betalen van een griffierecht, feitelijk bereiken dat zijn
klacht in behandeling wordt genomen door de tuchtrechter.
Naar aanleiding van de reactie van de NOvA op een ontwerp van dit
wetsvoorstel is thans expliciet in het derde lid van artikel 46e opgenomen
dat de deken de klacht niet ter kennis van de raad van discipline brengt als
het griffierecht niet binnen de termijn van vier weken is voldaan. Een
soortgelijke bepaling is opgenomen in artikel 37, vijfde lid, van de
Gerechtsdeurwaarderswet en artikel 99, negende lid, van de Wet op het
notarisambt.
Het Bureau geeft in haar reactie op de artikelen II, onderdeel B (artikel 37),
en III, onderdeel D (artikel 99), aan dat het met enige regelmaat voorkomt
dat een klacht tegen een kantoor wordt ingediend. In het geval een klacht
wordt ingediend tegen een advocatenkantoor onderzoekt de deken tegen
welke advocaat de klacht zich richt. Als de klacht zich richt tegen meer dan
één advocaat, wordt voor de klacht eenmaal griffierecht geheven. Ingeval
het door de klager betaalde griffierecht dient te worden vergoed zijn de
advocaten tegen wie de klacht zich richt hoofdelijk aansprakelijk. Als een
13

Kamerstukken II 2007/08, 29 279, nr. 61, pag. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

15

van de advocaten tegen wie de klacht zich richtte betaalt, zijn de andere
advocaten gekweten. Zie ook de toelichting op de artikelen II, onderdeel B
(artikel 37) en III, onderdeel D (artikel 99).
Hiervoor is verwezen naar het kabinetsstandpunt inzake het advies van de
Werkgroep Huls (Kamerstukken II 2007/08, 29 279, nr. 61). In dit kabinetsstandpunt is het wetsvoorstel Kaderwet tuchtprocesrecht aangekondigd.
Dit wetsvoorstel had tot doel het tuchtprocesrecht voor niet-hiërarchische
wettelijk gereglementeerde vrije beroepen te regelen. In verband met
herprioritering en het feit dat ten gevolge daarvan de voor het tuchtprocesrecht noodzakelijke wijzigingen veelal al in de diverse betreffende
beroepswetten zijn of nog worden doorgevoerd, wordt afgezien van
invoering van een dergelijke Kaderwet.
Onderdelen D, E, F H en M (artikelen 48, 48aa, 48ac, 56 en 60b)
Tijdens de behandeling van de Wet positie en toezicht advocatuur in de
Tweede Kamer, heeft het lid Van der Steur een amendement ingediend
over de mogelijkheid van een kostenveroordeling in het tuchtrecht14. Dit
amendement is aangenomen en heeft geresulteerd in de toevoeging van
een zesde lid aan artikel 48 van de Advocatenwet. De regeling maakt het
voor de tuchtrechter mogelijk te bepalen dat de kosten die door de klager
en de NOvA in het kader van de tuchtzaak zijn gemaakt, moeten worden
vergoed door de tuchtrechtelijk veroordeelde advocaat.
De huidige regeling in de Advocatenwet biedt niet de mogelijkheid om de
advocaat te veroordelen in de proceskosten die de staat maakt. Een
ontwerp van onderhavig wetsvoorstel voorzag wel in die mogelijkheid.
Hierbij werd eveneens voorgesteld dat de vergoeding die de staat op deze
wijze zou ontvangen in mindering zou worden gebracht op de kosten van
de tuchtrechtspraak die op grond van artikel 46a, eerste lid, in rekening
zouden worden gebracht bij de NOvA. Met een dergelijke maatregel
worden de kosten als gevolg van dit wetsvoorstel voor de beroepsgroep
als geheel beperkt.
Met de wijzigingsonderdelen D, E en F worden de regeling van artikel 48,
zesde lid, Advocatenwet en de regeling zoals eerder opgenomen in een
ontwerp van deze wet, samengevoegd.
Ten gevolge hiervan zijn ook twee technische aanpassingen verricht in de
artikelen 56, eerste lid, en 60b van de Advocatenwet (zie wijzigingsonderdelen H en M).
Met het nieuwe artikel 48ac wordt voorzien in de mogelijkheid van een
kostenveroordeling van de tuchtrechtelijk veroordeelde advocaat, waarbij
er tevens in wordt voorzien dat deze advocaat kan worden veroordeeld in
de kosten van de tuchtprocedure die ten laste komen van de Staat.
Met deze bepaling wordt invulling gegeven aan het principe dat de kosten
van het tuchtgeding zoveel mogelijk worden gedragen door degene die
ertoe aanleiding heeft gegeven dat de procedure noodzakelijk was. Het
voorkomt bovendien zoveel mogelijk dat beroepsbeoefenaren die zich wel
aan de gedragsnormen houden via de jaarlijkse afdracht financieel
moeten bijdragen aan normschendingen door beroepsgenoten. Naar
aanleiding van de reacties van de raden en het hof van discipline en van
de Raad voor de rechtspraak op een ontwerp van deze wet, is de
bevoegdheid tot de beslissing om tot een proceskostenveroordeling over
te gaan niet afhankelijk gesteld van de op te leggen maatregel, maar
geheel bij de tuchtrechter neergelegd. Dit biedt de mogelijkheid tot
maatwerk. Het is evident dat als de maatregel van schorsing of
schrapping van het tableau is opgelegd er sprake is van een ernstige
overtreding van de beroepsnormen en de tuchtnorm, als gevolg waarvan
14

Kamerstukken II, 2013/14, 22 382, amendement nr. 29 en Stb. 2014, 354.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

16

het maatschappelijk beeld van en het vertrouwen in advocaten (ernstig)
schade heeft geleden. Ook als er niet een dergelijke zware sanctie wordt
opgelegd, kan er sprake zijn van een welbewuste overtreding van de
beroepsnormen en de tuchtnorm voor advocaten die, de ernst van het feit
en alle overige omstandigheden van het geval in aanmerking genomen,
een kostenveroordeling rechtvaardigt. De tuchtrechter is degene die dit
aan de hand van de omstandigheden van het geval het beste kan
beoordelen. De bepaling is zodanig geformuleerd dat zij de ruimte laat
aan de tuchtrechter om in de praktijk bij het bepalen van de hoogte van
het aan de veroordeelde beroepsbeoefenaar op te leggen bedrag,
rekening te houden met de individuele omstandigheden van het geval. De
raden en het hof van discipline hebben voorts verzocht om in de wettekst
te verduidelijken dat betrokken advocaat de proceskosten van de klager
aan de klager moet uit betalen. Aan dit verzoek is tegemoet gekomen door
het derde lid van artikel 48ac aan te vullen. In geval ten behoeve van de
klager geen toevoeging op grond van de Wet op de rechtsbijstand is
verleend, wordt expliciet bepaald dat de kosten worden betaald aan de
klager. Zie ook de toelichting op artikel II, onderdeel D (artikelen 43a en
43b) en artikel III, onderdeel F (artikel 103b) van dit wetsvoorstel.
Daarnaast bevat wijzigingsonderdeel E een aanpassing van artikel 48aa,
vierde lid, van de Advocatenwet. Deze bepaling biedt een voorziening
voor het geval de veroordeelde advocaat de boete niet, niet tijdig of
onvolledig betaalt. In dat geval kunnen tegen hem bepaalde nadere
tuchtrechtelijke voorzieningen worden getroffen. De raad van discipline
kan in dat geval ambtshalve bijvoorbeeld een aanvullende geldboete
opleggen of de schorsing uitspreken, zonder dat daaraan voorafgaand een
afzonderlijke (reguliere) tuchtrechtelijke procedure hoeft te worden
doorlopen. De raad kan op grond van de wettelijke regeling geen
waarschuwing of berisping opleggen. Op verzoek van de raden en het hof
van discipline vindt aanpassing van artikel 48aa, vierde lid, plaats en
wordt het aan het oordeel van de tuchtrechter gelaten om te bepalen
welke maatregel in deze gevallen wordt opgelegd. Overschrijding van de
betalingstermijn kan onder omstandigheden ook een licht vergrijp
opleveren, waarvoor met het opleggen van een waarschuwing of
berisping zou kunnen worden volstaan.
In de reactie op een ontwerp van deze wet heeft de NOvA aangegeven de
sanctie (schorsing of schrapping) op het niet betalen van een tuchtrechtelijke geldboete zonder adequate rechtsbescherming niet acceptabel te
vinden. Deze opmerking kan niet gevolgd worden nu ten eerste artikel
48aa, tweede lid, de mogelijkheid biedt aan betrokken advocaat de
voorzitter van de raad van discipline te verzoeken de betalingstermijn te
verlengen. Ten tweede dient de betrokken advocaat, op grond van artikel
48aa,vierde lid, in de gelegenheid gesteld te worden gehoord alvorens
ambtshalve een maatregel als bedoeld in het vierde lid opgelegd kan
worden. De tuchtrechter kan vervolgens bij de oplegging van bedoelde
maatregel rekening houden met de omstandigheden van het geval.
Zie ook de toelichting op de vergelijkbare artikelen in de Gerechtsdeurwaarderswet en de Wet op het notarisambt (artikel II, onderdeel C (artikel
43) en artikel III onderdeel E (artikel 103a).
Voorts is in wijzigingsonderdeel H ten aanzien van artikel 56, derde lid,
Advocatenwet bepaald, dat de laatste twee volzinnen vervallen. Ook dit is
een gevolg van de Wet positie en toezicht advocatuur. Ingevolge artikel 8a
van de Advocatenwet heeft het hof van discipline kosteloos inzage in de
op grond van artikel 8 op het tableau verwerkte gegevens, waaronder
(eerdere) tuchtrechtelijke veroordelingen. Hierdoor is het overbodig
geworden om de deken op verzoek van het hof van discipline een
verklaring te laten overleggen waaruit eventuele eerdere tuchtrechtelijke
veroordelingen blijken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

17

Onderdelen G en L (artikelen 50, 58 en 60aa)
Deze wijzigingsonderdelen zien op een technische aanpassing in verband
met de hernummering van artikel 46a (oud) in artikel 46aa en invoeging
van een nieuw artikel 46a (zie ook wijzigingsonderdeel A).
Onderdeel I
Dit wijzigingsonderdeel ziet op de overeenkomstige toepassing verklaring
in hoger beroep van de artikelen 46 ba,46e, 47a, 48 tot en met 48f en 49
van de Advocatenwet. De reacties van de NOvA en het hof van discipline
op een ontwerp van deze wet hebben geleid tot het van overeenkomstige
toepassing verklaren van artikel 46e. Hierdoor wordt ook in geval van
hoger beroep in advocatuurlijke tuchtzaken een griffierecht geheven. In
het ontwerp waren al wel vergelijkbare bepalingen opgenomen voor het
hoger beroep in tuchtzaken van gerechtsdeurwaarders en notarissen bij
de gerechtshof Amsterdam (zie artikel II, onderdeel F (artikel 47) en artikel
III, onderdeel G (artikel 107)), maar abusievelijk niet voor het hof van
discipline.
Voorts worden de artikelen 48a tot en met 48f van de Advocatenwet van
overeenkomstige toepassing verklaard. Deze artikelen zien op de
uitwerking van de maatregelen die zijn neergelegd in artikel 48 van de
Advocatenwet, welk artikel al van overeenkomstige toepassing is in hoger
beroep. Voor een nadere toelichting op de artikelen 46ba en 48ac, wordt
verwezen naar de wijzigingsonderdelen B en F. Daarnaast bevat dit
wijzigingsonderdeel een technische aanpassing, waardoor de artikelleden
van artikel 57 weer in een opvolgende nummering gerangschikt staan.
Onderdeel K (artikel 60)
Het derde lid van artikel 60 van de Advocatenwet bepaalt dat de overige
kosten van het hof van discipline ten laste komen van de NOvA, met dien
verstande dat de kosten die voortvloeien uit de beroepen bedoeld in
artikel 56, eerste lid, onderdeel a, en ten laste komen van de NOvA, door
de staat aan de NOvA worden vergoed. Artikel 56, eerste lid, onderdeel a,
ziet op beroepszaken van klagers waarbij de in eerste aanleg door een
klager ingediende klacht geheel of gedeeltelijk ongegrond is verklaard, of
gegrond verklaard is maar waarbij het verzoek om uitspraak te doen over
de door de advocaat betrachte zorgvuldigheid die bij een behoorlijke
rechtshulpverlening betaamt, is afgewezen.
Nu de kosten van de tuchtrechtspraak volledig worden doorberekend aan
ofwel ten laste komen van de NOvA, omvat dit ook de kosten die
voortvloeien uit de beroepen in artikel 56, eerste lid, onderdeel a, en dient
het derde lid van artikel 60 te worden aangepast.
Artikel II (Gerechtsdeurwaarderswet)
Onderdeel A (artikel 34a)
De toevoeging van een nieuw artikel 34a waarborgt de verantwoordelijkheid van de Minister van Veiligheid en Justitie voor de rechtspleging en
rechtshandhaving. Zie voorts de toelichting op artikel I, onderdeel A
(artikel 46a), en artikel III, onderdeel C (artikel 94a) waarmee voor de
tuchtcolleges voor de advocatuur en het notariaat vergelijkbare
bepalingen worden ingevoerd.
Onderdeel B (artikel 37)
Dit wijzigingsonderdeel brengt mee dat de secretaris, voordat een klacht
in behandeling wordt genomen door de kamer voor gerechtsdeurwaarders, van de klager een griffierecht int. Indien een potentiële klager,
om welke reden dan ook, het tuchtrecht niet kan of wil betalen, dan
bestaat voor hem nog altijd de mogelijkheid om zijn beklag onder de
aandacht te brengen van bijvoorbeeld de beroepsgroep of de toezicht-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

18

houder. Deze kan vervolgens de klacht onderzoeken en deze zo nodig
onder de aandacht van de tuchtrechter brengen.
In de praktijk ontvangt de secretaris als eerste een klacht en als de klager
daarom verzoekt zal de secretaris de klager behulpzaam zijn met het
formuleren van de klacht. Gezien dit stadium van het proces ligt het voor
de hand de secretaris met het innen van de griffierechten te belasten
voordat de klacht daadwerkelijk de voorzitter bereikt en door de kamer in
behandeling wordt genomen.
Het geïnde griffierecht komt ten bate van de kamer voor gerechtsdeurwaarders en wordt in mindering gebracht op de totale kosten van de
kamer die uiteindelijk worden doorberekend aan de KBvG. De invoering
van het griffierecht voor gerechtsdeurwaarders is niet uniek. In het
tuchtrecht voor accountants geldt al sinds enige jaren een griffierecht, bij
het tuchtrecht voor de advocatuur geldt met ingang van 1 januari 2015
een griffierecht (artikel 46e Advocatenwet). Ook bij het tuchtrecht voor
andere beroepen wordt de invoering ervan overwogen. Met de heffing
van een griffierecht wordt beoogd een natuurlijke drempel in te bouwen
voor bagatelklachten. In de praktijk blijkt een groot aantal klachten de
tuchtrechter te bereiken die daar eigenlijk niet thuishoren, zoals klachten
over het enkele feit dat een gerechtsdeurwaarder een dagvaarding
betekent. Een tuchtklacht over dat feit hoort niet bij de tuchtrechter thuis,
nu de wetgever de gerechtsdeurwaarder in het bijzonder met deze taak
belast heeft (zie artikel 2, eerste lid, van de Gerechtsdeurwaarderswet).
Een financiële drempel als het griffierecht kan eraan bijdragen dat klagers
zoveel mogelijk een weg bewandelen die leidt tot een laagdrempelige
oplossing van het daadwerkelijke geschil en de tuchtrechter alleen wordt
belast als er daadwerkelijk sprake is van tuchtwaardig gedrag. Daarbij
levert het griffierecht een financiële bijdrage aan de kosten van een
tuchtzaak. Gelet op de kosten die gemoeid kunnen zijn met een tuchtgeding, vormt het griffierecht een relatief klein aandeel in de bekostiging
ervan. Overigens moet bedacht worden dat indien een griffierecht
geheven is, en de klacht geheel of gedeeltelijk gegrond wordt verklaard,
de betrokken gerechtsdeurwaarder de griffierechten dient te vergoeden
aan de klager. In geval van klachten die in der minne worden geschikt als
bedoeld in artikel 37, tiende lid, geldt dat partijen overeen kunnen komen
dat het griffierecht voor rekening van de gerechtsdeurwaarder komt of
voor rekening van de klager blijft. Met de mogelijkheid om in de minnelijke schikking te bepalen voor wiens rekening het griffierecht komt, wordt
tegemoet gekomen aan de KBvG die in haar reactie op een ontwerp van
de wet aangeeft dat het niet duidelijk is dat het griffierecht moet worden
voldaan door de gerechtsdeurwaarder als een klacht niet ter kennis van de
kamer wordt gebracht maar voordien in der minne wordt geschikt.
De KBvG stelt voorts dat het tuchtrecht werkt als afleider van de op de
gerechtsdeurwaarder gerichte negatieve energie. De KBvG verzoekt
derhalve af te zien van het heffen van een griffierecht omdat het beter is
dat de klager zijn klacht bij de tuchtrechter deponeert dan dat diens
negatieve energie op de gerechtsdeurwaarder of diens medewerker wordt
gericht.
Afgezien van het feit dat het tuchtrecht niet bedoeld is als afleider van op
een persoon gerichte energie (zie paragraaf 2 van het algemeen deel van
deze memorie van toelichting) is het in geval van klachten per definitie zo
dat de ene partij het niet eens is met de andere partij en er negatieve
energie vrij kan komen. Het niet heffen van griffierecht biedt hier geen
oplossing voor. Wat wellicht eerder soelaas biedt is in eerste instantie de
mogelijkheid te beproeven om onderling tot overeenstemming te komen.
Een klachtregeling, waardoor beide partijen de mogelijkheid krijgen om
de ontstane situatie van beide kanten te belichten, zou bijvoorbeeld al
uitkomst kunnen bieden om een procedure en daarmee het te betalen
griffierecht te voorkomen. Het staat de KBvG geheel vrij – en het zou zelfs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

19

de voorkeur verdienen – om de aansluiting van gerechtsdeurwaarders bij
een klachten- en geschillenregeling te bevorderen.
Naar aanleiding van de reactie van de NOvA op een ontwerp van deze wet
is thans expliciet in het vijfde lid van artikel 37 opgenomen dat de klacht
niet- ontvankelijk wordt verklaard als het griffierecht niet binnen de
termijn van vier weken is voldaan. Een vergelijkbare bepaling is
opgenomen in artikel 46e, derde lid, van de Advocatenwet en artikel 99,
negende lid, van de Wet op het notarisambt.
Het Bureau geeft in haar reactie aan dat het met enige regelmaat
voorkomt dat een klacht tegen een kantoor wordt ingediend. De kamer
voor gerechtsdeurwaarders onderzoekt dan tegen welke gerechtsdeurwaarder(s) de klacht zich richt. Een klacht dient op grond van artikel 37
immers tegen een deurwaarder gericht te zijn. Als de klacht zich richt
tegen meer dan één gerechtsdeurwaarder wordt voor de klacht eenmaal
griffierecht geheven en ingeval het door de klager betaalde griffierecht
dient te worden vergoed, zijn de gerechtsdeurwaarders tegen wie de
klacht zich richt hoofdelijk aansprakelijk. Als een van de gerechtsdeurwaarders tegen wie de klacht zich richtte betaalt, zijn de andere gerechtsdeurwaarders gekweten.
Zie in dit verband ook de toelichting op artikel I, onderdeel C (artikel 46e)
en artikel III, onderdeel D (artikel 99).
Onderdeel C (artikel 43)
Artikel 43, vijfde lid (oud) bood een voorziening voor het geval de
veroordeelde gerechtsdeurwaarder de boete niet, niet tijdig of onvolledig
betaalde. In dat geval kon hij ontzet worden uit het ambt.
Op verzoek van de raden en het hof van discipline is een soortgelijke
bepaling in de Advocatenwet opgenomen (zie artikel 48aa en artikel I,
onderdeel E (artikel 48aa)). Uitgangspunt hierbij is dat de tuchtrechter op
grond van de individuele omstandigheden bepaalt welke maatregel
passend is. Overschrijding van de betalingstermijn kan onder omstandigheden ook een licht vergrijp opleveren, waarvoor met het opleggen van
een berisping of geldboete zou kunnen worden volstaan. Omdat er geen
reden is om dit in het tuchtrecht voor gerechtsdeurwaarders op een
andere wijze te regelen, is wijzigingsonderdeel C, onder 1, opgenomen
(zie ook de toelichting op artikel I, onderdeel E en artikel III, onderdeel E).
De tweede wijziging in het vijfde lid van artikel 43 regelt dat de opbrengst
van de opgelegde boete die ten gunste van de Staat komt in mindering
wordt gebracht op de kosten aan tuchtrechtspraak die vergoed worden
door de KBvG. Met deze maatregel worden de kosten als gevolg van dit
wetsvoorstel voor de beroepsgroep als geheel beperkt.
De Nederlandse Vereniging van Rechtspraak verzoekt om in de Gerechtsdeurwaarderswet de mogelijkheid op te nemen dat de tuchtrechter,
ondanks de gegrondverklaring van de klacht, kan besluiten geen
maatregel op te nemen. In verband met de harmonisatie van de maatregelen die de tuchtrechter kan opleggen ingeval het één van de juridische
beroepen betreft, is dit verzoek begrijpelijk. Aan dit verzoek wordt
tegemoet gekomen in het wetsvoorstel tot wijziging van de Gerechtsdeurwaarderswet in verband met de evaluatie van het functioneren van de
Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders, alsmede de
regeling van enkele andere onderwerpen in die wet15 (zie ook paragraaf 2
van het algemeen deel van deze memorie van toelichting).
Onderdeel D (artikelen 43a en 43b)
Met de toevoeging van het nieuwe artikel 43a wordt invulling gegeven
aan het principe dat de kosten van het tuchtgeding zoveel mogelijk
worden gedragen door degene die ertoe aanleiding heeft gegeven dat de
procedure noodzakelijk was. Het nieuwe artikel 43b bepaalt dat de
15

Zie Kamerstukken II 2014/15, 34 047.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

20

beslissing tot het opleggen van een geldboete of proceskostenveroordeling een executoriale titel oplevert.
De KBvG stelt in commentaar op artikel 43b, tweede lid, dat verwacht mag
worden dat uit de beslissing van de tuchtrechter zal blijken wie wat aan
wie moet betalen, zodat de titel aanstonds compleet is. Door het
toevoegen van een vierde lid aan artikel 43a, waarin artikel 43, vijfde lid,
van overeenkomstige toepassing wordt verklaard, wordt duidelijk dat de
tuchtrechter de hoogte van de kostenveroordeling en de termijn
waarbinnen deze moet worden voldaan vaststelt.
De KBvG vraagt voorts waar de nadere regels, bedoeld in artikel 43b,
tweede lid, op zullen slaan. Het tweede lid biedt een grondslag voor het
bij algemene maatregel van bestuur stellen van nadere regels omtrent de
invordering van een geldboete. Hierin zullen regels worden opgenomen
met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de tuchtrechtelijke beslissingen waarbij een geldboete is opgelegd. Daarbij zal worden aangesloten
bij de regeling met betrekking tot strafrechtelijke boetevonnissen in het
Besluit tenuitvoerlegging geldboeten en de daarop gebaseerde Regeling
vaststelling invorderingskosten.
Zie ook de toelichting op artikel I, onderdeel F (artikel 48ac) en artikel III,
onderdeel F (artikelen 103b en 103c) van deze wet, waarmee vergelijkbare
bepalingen in de Advocatenwet en de Wet op het notarisambt worden
ingevoerd.
Onderdelen E en F (artikelen 44 en 47)
Deze onderdelen betreffen technische aanpassingen die noodzakelijk zijn
in verband met de invoering van het griffierecht van artikel 37, derde tot
en met negende lid in hoger beroep en invoeging van de artikelen 43a en
43b in de Gerechtsdeurwaarderswet. Zie voor een nadere inhoudelijke
toelichting de wijzigingsonderdelen B en D.
Onderdeel G (artikel 78)
In haar reactie op een ontwerp van deze wet vraagt het Bureau naar de
reden waarom de doorbelasting van de kosten van het toezicht en de
tuchtrechtspraak in de Wet op het notarisambt worden geregeld in artikel
87, terwijl dit in de Gerechtsdeurwaarderswet wordt ondergebracht in de
artikelen 30, tweede lid, en 34, zevende lid. Het is het Bureau niet duidelijk
waarom de uniformiteit, die voor de overige artikelen zo veel als mogelijk
is gebruikt, op dit punt niet is gehandhaafd.
Naar aanleiding van deze opmerking is in het kader van de uniformiteit de
grondslag voor de doorberekening van de kosten die het Bureau maakt in
het kader van het toezicht op gerechtsdeurwaarders aan de KBvG tezamen
met de grondslag voor de doorberekening aan de KBvG van de kosten
van tuchtrechtspraak voor gerechtsdeurwaarders in eerste aanleg en
hoger beroep neergelegd in artikel 78 van de Gerechtsdeurwaarderswet.
De opname van een grondslag voor de doorberekening van kosten van
toezicht en tuchtrecht heeft tot gevolg dat bijvoorbeeld de schadeloosstellingskosten van getuigen en deskundigen, als bedoeld in artikel 42, zesde
lid, van de Gerechtsdeurwaarderswet voortaan worden doorberekend aan
de KBvG. Ook de in artikel 35, zevende lid, van de Gerechtsdeurwaarderswet genoemde reis-en verblijfskosten van de voorzitter en de leden
en hun plaatsvervangers, alsmede de secretaris, die ten laste komen van
de Staat, worden voortaan doorberekend aan de KBvG.
Door van haar leden jaarlijks een bijdrage te heffen is het voor de KBvG
mogelijk de bij de wet opgedragen taken uit te voeren. Dit wijzigingsonderdeel stelt buiten twijfel dat de KBvG de kosten die samenhangen met
het toezicht en de tuchtrechtrechtspraak kan doorberekenen aan haar
leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

21

Artikel III (Wet op het notarisambt)
Onderdeel A (artikel 87)
Artikel 87 bepaalt dat de KNB alle kosten draagt die uit de uitvoering van
de aan haar door de wet opgedragen taken voortvloeien en dat zij voor de
dekking van deze kosten van haar leden jaarlijks bijdragen kan heffen. Dit
wijzigingsonderdeel regelt dat de kosten die voortvloeien uit het wettelijk
geregelde toezicht en tuchtrecht worden doorberekend aan de KNB en dat
zij ter dekking van deze kosten jaarlijks bijdragen kan heffen van haar
leden. Zo zullen bijvoorbeeld de in artikel 94, elfde lid, genoemde reis- en
verblijfkosten van de leden en andere vergoedingen, die ten laste komen
van de Staat, worden doorberekend aan de KNB.
Onderdeel B (artikel 94)
Dit wijzigingsonderdeel voorziet er in dat de kamers voor het notariaat in
kleinere samenstelling zaken behandelen en beslissen. Deze regeling sluit
aan bij de regeling voor de kamer voor gerechtsdeurwaarders (artikel 37
van de Gerechtsdeurwaarderswet) en de in de Advocatenwet opgenomen
regeling voor de raden en het hof van discipline (artikelen 47 en 56).
Artikel 94, achtste lid, maakt het mogelijk dat de kamers voor het notariaat
voortaan de zaken afdoen in een kamer van drie leden in plaats van een
kamer bestaande uit vijf leden. Indien een van de leden van mening is dat
de zaak zich niet leent voor de behandeling in een kamer van drie leden,
wordt de zaak afgedaan door een kamer van vijf leden. De hoofdregel van
een kamer van drie leden biedt de uitvoeringspraktijk mogelijkheden om
te komen tot kostenbesparingen en het efficiënter afdoen van tuchtzaken.
In een reactie op een ontwerp van deze wet heeft de KNB voorgesteld om
in aanvulling op deze maatregel ter verdere verkorting van de doorlooptijden van tuchtklachten nog te voorzien in de mogelijkheid om meer
(plaatsvervangende) notarisleden te benoemen voor de kamers van het
notariaat. Een aanpassing op dit punt is niet noodzakelijk. Artikel 94 (oud)
van de Wet op het notarisambt bepaalt dat elke kamer voor het notariaat
uit een voorzitter en vier leden bestaat. In het zesde en zeven lid van dit
artikel is aangegeven dat de twee leden van de kamer worden benoemd
door de Minister van Veiligheid en Justitie en twee door de leden van de
KNB en dat in beide gevallen voor deze leden voor «elk hunner een of
meer plaatsvervangers» kunnen worden aangewezen. In een eventueel
tekort aan in het aantal plaatsvervangende leden van de kamers voor het
notariaat kan reeds worden voorzien.
De suggestie van de KNB om ter verdere verkorting van de doorlooptijden
van tuchtklachten te voorzien in de mogelijkheid om bagatelklachten af te
doen met een verkorte of zonder motivering, is niet overgenomen. De
introductie per 1 januari 2013 van een verplichte geschillencommissie
voor de beslechting van geschillen tussen cliënt en notaris, zal naar
verwachting een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan een andere
wijze van afdoening van klachten over bijvoorbeeld declaraties. Verwacht
mag worden dat hiermee de druk op de tuchtrechter voor het notariaat zal
afnemen.
De Raad voor de rechtspraak is van mening dat de voorzitter dient te
bepalen door welk gremium (voorzitter of kleine dan wel grote kamer) een
klacht behandeld wordt en dat rechtstreekse verwijzing door de kleine
kamer naar de grote kamer niet gewenst zou zijn. Daarnaast verzoekt de
Raad voor de rechtspraak in de wettekst te expliciteren dat in geval de
voorgezette behandeling plaatsvindt door de grote in plaats van de kleine
kamer, twee leden worden toegevoegd aan de drie-mansbezetting omdat
dat het meest voor de hand ligt. Op grond van de reeds bestaande
regeling in de Gerechtsdeurwaarderswet laat de wetgever het aan de
tuchtkamer zelf om te bepalen of een zaak behandeld wordt door een
kleine of grote kamer en of in geval van voortgezette behandeling door
een grote kamer twee leden worden toegevoegd aan een kleine kamer. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

22

tuchtkamer kan aan de hand van de omstandigheden van het geval zelf
bepalen hoe het tuchtproces vormgegeven wordt. Nu dit in de praktijk niet
tot problemen leidt bestaat op dit punt geen noodzaak tot een gedetailleerdere regeling.
Onderdeel C (artikel 94a)
De toevoeging van een nieuw artikel 94a, waarborgt de verantwoordelijkheid van de Minister van Veiligheid en Justitie voor de rechtspleging en
rechtshandhaving. Zie voorts de toelichting op artikel I, onderdeel A
(artikel 46a) en artikel II, onderdeel A (artikel 34a), waarmee voor de
tuchtcolleges voor de advocatuur en de gerechtsdeurwaarders vergelijkbare bepalingen worden ingevoerd.
Ten aanzien van het recht om te worden gehoord voordat de begroting
wordt vastgesteld heeft de KNB in haar reactie op een ontwerp van deze
wet aangegeven dat zij van mening is dat het recht te worden gehoord
geen enkele zekerheid biedt dat met eventuele bezwaren of opmerkingen
van de KNB rekening wordt gehouden. In dit kader heeft de NOvA een
vergelijkbare opmerking geplaatst.
De overeenkomst tussen het recht te worden gehoord en het instemmingsrecht is dat de begroting niet kan worden vastgesteld zolang er al
dan niet instemming is gegeven of de beroepsgroep niet is gehoord.
Tevens geldt in beide gevallen dat de beroepsgroep zich uit kan spreken
over de inhoud van de begroting. Voorts zal in beide gevallen rekening
gehouden worden met de inbreng van de beroepsgroep. Het is echter niet
wenselijk dat de beroepsgroep door middel van een instemmingsrecht
kan bepalen op welke wijze en tegen welke prijs de kamers voor het
notariaat en het gerechtshof Amsterdam de wettelijke tuchtrechtelijke
taken uitoefenen. Derhalve is het instemmingsrecht voorbehouden aan de
Minister van Veiligheid en Justitie. In dit verband wordt eveneens
verwezen naar paragraaf 4 van het algemeen deel van de memorie van
toelichting, waar reeds in zijn algemeenheid op de rol van de beroepsgroepen en de Minister van Veiligheid en Justitie in de begrotingscyclus is
ingegaan.
Onderdeel D (artikel 99)
De wijziging van artikel 99 ziet op de invoering van het griffierecht. De
klager is een relatief laag griffierecht van € 50 verschuldigd, welk bedrag
door beklaagde wordt vergoed indien de klacht geheel of gedeeltelijk
gegrond wordt verklaard. Indien een potentiële klager, om welke reden
dan ook, het tuchtrecht niet kan of wil betalen, bestaat voor hem nog altijd
de mogelijkheid om zijn klacht onder de aandacht te brengen van
bijvoorbeeld de beroepsgroep of de toezichthouder. Deze kan vervolgens
de klacht onderzoeken en deze zo nodig onder de aandacht van de
tuchtrechter brengen.
Voor de raden van discipline zijn en voor het hof van discipline en de
kamer voor gerechtsdeurwaarders worden vergelijkbare bepalingen
ingevoerd. Zie de toelichting op artikel I, onderdeel C en I (artikelen 46e en
57) en artikel II, onderdeel B (artikel 37).
De reacties van de KNB en KBvG op een ontwerp van deze wet hebben
geleid tot aanpassing van artikel 99, vierde lid, Wet op het notarisambt
(nieuw) en artikel 37, zesde lid, van de Gerechtsdeurwaarderswet (nieuw)
welke thans beter aansluiten bij artikel 46e van de Advocatenwet. Deze
aanpassing heeft tot gevolg dat partijen in geval van een minnelijke
schikking kunnen bepalen dat de kosten van het griffierecht door de
betrokken notaris, toegevoegd notaris of kandidaat- notaris worden
vergoed of voor rekening van de klager blijven. De suggestie van de Raad
voor de rechtspraak om het griffierecht, dat in geval van een gegronde
uitspraak, wordt vergoed door de notaris onderdeel te laten uitmaken van
de proceskostenveroordeling is niet overgenomen. De vergoeding van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

23

griffierecht in geval van een gegrondverklaring is immers een imperatieve
bepaling, terwijl de proceskostenveroordeling een facultatieve bepaling
betreft.
Het voorstel van de KNB om het griffierecht op een hoger bedrag dan
€ 50,– vast te stellen is niet overgenomen. Het door de KNB getrokken
vergelijk met het klachtengeld voor de indiening van een klacht bij de
geschillencommissie notariaat gaat niet op, nu de hoogte van het
klachtgeld afhankelijk is van het financiële belang dat met de zaak
gemoeid is. In een tuchtzaak is het financiële belang van geen belang. In
een tuchtzaak staat immers de gedraging van de beroepsbeoefenaar
centraal. Ook de Raad voor de rechtspraak acht het een goede zaak dat
met de invoering van de verplichting griffierecht te betalen een beperkte
barrière wordt opgeworpen tegen bagatelzaken. Deze Raad vraagt zich
wel af waarom geen aansluiting wordt gezocht bij de Wet griffierechten in
burgerlijke zaken (Wgbz), voor wat betreft de hoogte van het griffierecht
en de wijze waarop het griffierecht geheven wordt. De reden waarom
geen aansluiting wordt gezocht bij de Wgbz is gelegen in het feit dat het
tuchtrecht primair beoogt de kwaliteit en integriteit van de beroepsgroep
te handhaven. Hoewel de klager het vaak wel als zodanig zal voelen, is het
doel van het tuchtrecht niet de persoonlijke genoegdoening van de klager.
Daarmee verschilt het tuchtrecht van het privaatrecht, waarin het
nastreven van persoonlijke belangen, doorgaans wel het uitgangspunt
vormt voor procespartijen. Het invoeren van het griffierecht in het
tuchtrecht ziet op het opwerpen van een drempel om bagatelzaken tegen
te gaan, terwijl het onwenselijk is dat een dergelijke drempel tot gevolg
zou hebben dat zaken die er toe doen niet bij de tuchtrechter terecht
komen. Daarom is gekozen voor een griffierecht van € 50,–.
Naar aanleiding van de reactie van de NOvA op artikel I, onderdeel D, van
een ontwerp van deze wet is thans eveneens expliciet in het negende lid
van artikel 99 opgenomen dat de klacht niet- ontvankelijk wordt verklaard
als het griffierecht niet binnen de termijn van vier weken is voldaan. Een
vergelijkbare bepaling is opgenomen in artikel 46e, derde lid, van de
Advocatenwet en artikel 37, vijfde lid, van de Gerechtsdeurwaarderswet.
Het Bureau geeft in haar reactie aan dat het met enige regelmaat
voorkomt dat een klacht tegen een kantoor wordt ingediend. De kamer
voor het notariaat onderzoekt dan tegen welke notaris(sen) en of
toegevoegd notaris(sen) dan wel kandidaat-notaris(sen) de klacht zich
richt. Als de klacht zich richt tegen meer dan één notaris(sen) en of
toegevoegd notaris(sen) dan wel kandidaat-notaris(sen), wordt voor de
klacht eenmaal griffierecht geheven. Ingeval het door de klager betaalde
griffierecht dient te worden vergoed zijn de notaris(sen) en of toegevoegd
notarissen dan wel kandidaat-notarissen tegen wie de klacht zich richt
hoofdelijk aansprakelijk. Als een van de notaris(sen) en of toegevoegd
notarissen dan wel kandidaat-notarissen tegen wie de klacht zich richtte
betaalt, zijn de andere notaris(sen) en of toegevoegd notarissen dan wel
kandidaat-notarissen gekweten (zie ook de toelichting op de artikel I,
onderdeel C (artikel 46e) en artikel II, onderdeel B (artikel 37)).
Onderdeel E (artikel 103a)
De wijziging van het derde lid van artikel 103a bewerkstelligt dat de
opbrengsten van de geldboete ten gunste komen van de Staat maar in
mindering worden gebracht op de kosten van de tuchtrechtspraak die op
grond van artikel 87 Wet op het notarisambt worden doorberekend aan de
KNB. Met deze maatregel worden de kosten als gevolg van dit
wetsvoorstel voor de beroepsgroep als geheel beperkt.
Het vierde lid van artikel 103a biedt een voorziening voor het geval de
veroordeelde notaris, toegevoegd notaris of kandidaat-notaris de boete
niet, niet tijdig of onvolledig betaalt. In dat geval kunnen tegen hem
nadere tuchtrechtelijke voorzieningen worden getroffen. De kamer voor
het notariaat kan in dat geval ambtshalve bijvoorbeeld een aanvullende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

24

geldboete opleggen of de schorsing uitspreken, zonder dat daaraan
voorafgaand een afzonderlijke (reguliere) tuchtrechtelijke procedure hoeft
te worden doorlopen. Wel is vereist dat de betrokken notaris tevoren in de
gelegenheid wordt gesteld te worden gehoord. Hij kan daarbij aangeven
wat de redenen zijn waarom de geldboete niet is voldaan. Op verzoek van
de raden en het hof van discipline is een vergelijkbare bepaling in de
Advocatenwet opgenomen (zie artikel 48aa en artikel I, onderdeel E
(artikel 48aa)). Uitgangspunt hierbij is dat de tuchtrechter op grond van de
individuele omstandigheden bepaalt welke maatregel passend is.
Overschrijding van de betalingstermijn kan onder omstandigheden ook
een licht vergrijp opleveren, waarvoor met het opleggen van een
waarschuwing of berisping zou kunnen worden volstaan. Omdat er geen
reden is om dit in het tuchtrecht voor het notariaat op een andere wijze te
regelen, is wijzigingsonderdeel E, onder 2., opgenomen (zie ook de
toelichting op artikel I, onderdeel E (artikel 48aa) en artikel II, onderdeel C
(artikel 43).
Onderdeel F (artikelen 103b en 103c)
Met de toevoeging van het nieuwe artikel 103b wordt invulling gegeven
aan het principe dat de kosten van het tuchtgeding zoveel mogelijk
worden gedragen door degene die ertoe aanleiding heeft gegeven dat de
procedure noodzakelijk was. Het nieuwe artikel 103c bepaalt dat de
beslissing tot het opleggen van een geldboete of proceskostenveroordeling een executoriale titel oplevert.
Zie voorts de toelichting op artikel I, onderdeel F (artikel 48ac), waarmee
vergelijkbare bepalingen in de Advocatenwet worden ingevoerd en artikel
II, onderdeel D (artikelen 43a en 43b) voor wat betreft de Gerechtsdeurwaarderswet.
In de reactie op een ontwerp van deze wet geeft de KNB aan zich te
kunnen vinden in het voorstel om de kosten die in verband met de
behandeling van een zaak zijn gemaakt, te verhalen op degene tegen wie
een maatregel wordt uitgesproken. De KNB vraagt zich af welke kosten
hieronder moeten worden verstaan. Ook de Nederlandse Vereniging voor
Rechtspraak en de Raad voor de rechtspraak hebben verzocht om in de
memorie van toelichting te verduidelijken wat onder «de overige kosten
die in verband met de behandeling van de zaak zijn gemaakt» verstaan
moet worden. Artikel 103 b ziet op de klassieke proceskosten. De kosten
bedoeld in artikel 103b, eerste lid, onder a, zien onder meer op:
– de kosten van door een derde beroepsmatig verleende bijstand;
– de kosten van een getuige, deskundige of tolk die door de klager is
meegebracht of opgeroepen, dan wel een deskundige die aan een
klager verslag heeft uitgebracht;
– de reis- en verblijfskosten van een klager; en
– de verletkosten van een klager.
Zie hiervoor bijvoorbeeld ook artikel 1 van het Besluit proceskosten
bestuursrecht.
De overige kosten bedoeld in artikel 103b, eerste lid, onderdeel b, zien op
de kosten die het tuchtcollege heeft moeten maken. Deze kosten zien op
onder andere de kosten van het gebruik van de zittingszaal en
werkruimtes door het tuchtcollege, maar ook op de kosten van de leden
van het tuchtcollege en de ondersteuning van het tuchtcollege.
Het ligt voor de hand dat tuchtrechters net als in het burgerlijk procesrecht
en het bestuursprocesrecht is gebeurd, tot een systeem zullen komen op
grond waarvan per geval de kostenveroordeling wordt vastgesteld. In het
advies van de raden en het hof van discipline wordt reeds aangegeven dat
deze tuchtcolleges voornemens zijn hiervoor, in navolging van de civiele
rechter, een vast en eenvoudig tarief te ontwikkelen en dat zij dit tarief
zullen publiceren op hun websites. Daarin kan ook inzichtelijk worden
gemaakt wat de behandeling van een zaak overigens kost. Hierdoor wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

25

voor klagers en de beroepsbeoefenaren voorspelbaar op welke wijze de
tuchtrechter bij een kostenveroordeling zal oordelen.
De Raad voor de rechtspraak heeft gevraagd naar de noodzaak om bij
algemene maatregel van bestuur nadere regels te stellen over de
tenuitvoerlegging van de beslissing tot een proceskostenveroordeling.
Deze nadere regels zien op de invordering van de geldboete. Hierin zullen
regels worden opgenomen met betrekking tot de tenuitvoerlegging van
de tuchtrechtelijke beslissingen waarbij een geldboete is opgelegd.
Daarbij zal worden aangesloten bij de regeling met betrekking tot
strafrechtelijke boetevonnissen in het Besluit tenuitvoerlegging
geldboeten en de daarop gebaseerde Regeling vaststelling invorderingskosten.
Onderdeel G (artikel 107)
Dit onderdeel ziet op een technische aanpassing die noodzakelijk is in
verband met de invoering van het griffierecht in artikel 99, tweede tot en
met zevende, en de tweede volzin van het negende lid.
Onderdeel H (artikel 111)
Dit wijzigingsonderdeel is toegevoegd naar aanleiding van de reactie van
de KNB op een ontwerp van deze wet en bevat de verplichting de KNB te
horen voordat de subsidie aan het Bureau wordt verstrekt. Het Bureau is
met ingang van 1 januari 2013 belast met het integrale toezicht op het
notariaat. In verband met het doorberekenen van de kosten van toezicht
aan de beroepsgroep zijn de kosten van het Bureau die samenhangen met
het uitoefenen van het op grond van de Wet op het notarisambt uitgeoefende toezicht van belang voor de beroepsgroep. Met het bepaalde in dit
wijzigingsonderdeel zal door de Minister van Veiligheid en Justitie bij de
vaststelling van de subsidie, die gebaseerd is op de begroting en het
jaarverslag, rekening gehouden moeten worden met de zienswijze van de
KNB.
Onderdeel I (artikel 111b)
Dit wijzigingsonderdeel ziet op de verrekening van de baten en lasten. De
bedragen van opgelegde bestuurlijke boetes en verbeurde lasten onder
dwangsom worden in mindering gebracht op de kosten voor toezicht die
worden doorberekend aan de KNB.
Artikel IV
Voor zover het begrotingsvoorstel en de meerjarenbegroting van de Raad
voor de rechtspraak, en het jaarplan en het jaarverslag van genoemde
Raad zien op de behandeling van tuchtzaken in hoger beroep van
gerechtsdeurwaarders en notarissen, zijn deze voorstellen en verslag in
verband met de doorberekening van de kosten van tuchtrechtspraak ook
van belang voor de desbetreffende beroepsorganisaties. De wijzigingsonderdelen A, B en C voorzien in de mogelijkheid dat de KNB en KBvG over
genoemde voorstellen worden gehoord.
Dit betekent niet dat de KNB en KBvG bepalen op welke wijze en tegen
welke prijs het gerechtshof Amsterdam de wettelijke tuchtrechtelijke taken
uitoefenen. Wel zal rekening gehouden moeten worden met de zienswijze
van de KNB en KBvG. Hierbij kan gedacht worden aan inzichten over een
efficiëntere wijze van taakvervulling door genoemd hoger beroepscollege.
Artikelen V tot en met VII
Deze bepalingen regelen de samenloop met het gelijktijdig aanhangige
wetsvoorstel tot wijziging van de Gerechtsdeurwaarderswet in verband
met de evaluatie van het functioneren van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders, alsmede de regeling van enkele andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

26

onderwerpen in die wet (34 047) en het voorstel van wet van het lid Van
der Steur tot het stellen van regels omtrent de registratie en de bevordering van de kwaliteit van mediators (Wet registermediator (33 722)).
Artikel VIII
Hoewel het in de bedoeling ligt deze wet als één geheel in werking te
laten treden, is de mogelijkheid van gedifferentieerde inwerkingtreding
opengehouden. Deze mogelijkheid wordt opengehouden in verband met
het aanhangige wetsvoorstel tot wijziging van de Gerechtsdeurwaarderswet in verband met de evaluatie van het functioneren van de
Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders, alsmede de
regeling van enkele andere onderwerpen in die wet (34 047) en het
voorstel van wet van het lid van der Steur tot het stellen van regels
omtrent de registratie en de bevordering van de kwaliteit van mediators
(Wet registermediator) (33 722). De ervaring met verschillende min of
meer gelijktijdig lopende en of omvangrijke aanpassingsoperaties leert
dat het daarbij nuttig is om de mogelijkheid achter de hand te houden om
een enkele aanpassing van inwerkingtreding uit te zonderen.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 145, nr. 3

27