BESTUURSAKKOORD
gesloten tussen
De Staat der Nederlanden
en
Het Openbaar Lichaam Bonaire
te
Kralendijk, Bonaire
op
14 november 2018

De Staat der Nederlanden, te dezen vertegenwoordigd door de heer R.W. Knops,
staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
en
het openbaar lichaam Bonaire, te dezen vertegenwoordigd door de heer E.E. Rijna,
gezaghebber (hierna te noemen : het OLB) ,
en hierna in gezamenlijkheid te noemen: partijen,
overwegende dat:
- Partijen de ambitie delen om samen iedere dag een stap vooruit te zetten om
te zorgen dat de inwoners van Bonaire een merkbare positieve verandering in
hun leven voelen.
- De burgers van Bonaire gebaat zijn bij een goede samenwerking tussen
partijen.
- De burgers van Bonaire gebaat zijn bij efficiënte beleidsvorming, duidelijk
gestelde kaders en een gedegen uitvoering en verantwoording hiervan door
partijen.
- Het voor een juiste uitvoering van de (wettelijke) verantwoordelijkheden en
taken noodzakelijk is gebleken dat er doelen en resultaten worden
geformuleerd om dit te bereiken.
- Het OLB en het Rijk de samenwerking willen versterken om de afspraken tot
uitvoering te brengen.
- Een ‘hands-on-mentaliteit’ nodig is om in goede samenwerking de doelen te
bereiken.
- Voor een juiste uitvoering van de (wettelijke) verantwoordelijkheden en taken
aandacht nodig is voor de kwaliteit van de organisatie en het verduurzamen
van kennis op de lange termijn.
- De te maken afspraken over doelen en resultaten zien op de versterking van
de uitvoeringskracht, de lokale regelgeving en processen en de bestuurlijke
kaders waarbinnen de wettelijke taken uitgevoerd dienen te worden en de
wijze waarop uitvoering wordt gegeven aan prioritaire thema’s, door (de
bestuursorganen van) het OLB.
- Afspraken worden gemaakt over de investeringen van partijen in de realisatie
van de gestelde doelen en de bijdrage en de wijze waarop partijen hieraan
leveren.
- Partijen met het maken van deze afspraken trachten te bewerkstelligen dat
het OLB en de bestuursorganen van het OLB optimaal hun wettelijke taken
kunnen uitvoeren.

-

-

-

Partijen hierbij tevens tot afspraken komen om gezamenlijk uitvoering te
kunnen geven aan de beleidsdoelen zoals gesteld in het Regeerakkoord
Vertrouwen in de toekomst, hoofdstuk 1.2 Koninkrijksrelaties.
Eerder gemaakte afspraken tussen partijen, waaronder lopende projecten,
onverminderd van kracht blijven.
Voorwaarde voor de verstrekking van de financiële middelen uit de Regio
Envelop door de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit aan de
betrokken vakdepartementen en het Openbaar Lichaam Bonaire de
ondertekening van het Bestuursakkoord en deugdelijke uitvoering van het
Bestuursakkoord, borging van goed bestuur en goed financieel beheer, en
goedkeuring door het ministerie van Financiën van de bestedingsplannen
voor de uit te voeren projecten is.
Door het Rijk de beschikbaar te stellen structurele inframiddelen verstrekt
worden onder de voorwaarde dat goed bestuur en financiële verantwoording
op een afdoende niveau is geborgd door middel van opvolging van de in het
Bestuursakkoord genoemde voorwaarden betreffende de structurele
inframiddelen.
De Eilandsraad bij besluit van 13 november 2018, kenmerk 2018011350,
heeft besloten in te stemmen met het Bestuursakkoord Bonaire 2018 – 2022
en het Bestuurscollege bij besluit van 14 november 2018, kenmerk
20118011359, heeft ingestemd met het aangaan van dit Bestuursakkoord.

Komen het volgende overeen: het “Bestuursakkoord Bonaire 2018 – 2022 (inclusief de
uitvoeringsagenda’s)”, dat integraal onderdeel uitmaakt van deze overeenkomst, onder
de hierna volgende voorwaarden.
Artikel 1 Periodieke rapportage en overleg
1. Het Rijk stelt een onafhankelijke Programmamanager Bestuursakkoord (hierna te
noemen: Programmamanager BA) aan die zorgdraagt voor een goede
samenwerking en die de uitvoering van het Bestuursakkoord actief aanstuurt,
monitort en toeziet op de coördinatie en de voortgang van het programma. De
voordracht voor een Programmamanager BA vindt in overleg met het
Bestuurscollege plaats en is tot stand gekomen op basis van vereiste
deskundigheid en aantoonbare geschiktheid zoals gesteld in het functieprofiel.
De benoeming van de Programmamanager BA door het Rijk behoeft de
instemming van het Bestuurscollege. De Programmamanager BA legt
verantwoording af aan enerzijds het OLB (Bestuurscollege) en anderzijds aan
het ministerie van BZK (directeur Koninkrijksrelaties). De Programmamanager
BA acteert als een onafhankelijke en neutrale partij en opereert hiermee tussen
het OLB, het Rijk en de Rijksvertegenwoordiger. Om de samenwerking en de
voortgang soepel te laten verlopen heeft de Programmamanager BA regelmatig
contact met het Bestuurscollege, de Rijksvertegenwoordiger (als lokale schakel
van het Rijk) en de directeur Koninkrijksrelaties (zie lid 2). Het Bestuurscollege

en de Rijksvertegenwoordiger kunnen de voortgang op gezette tijden ook in hun
reguliere overleg bespreken.
2. De Programmamanager BA rapporteert elke vier maanden en legt
verantwoording af over de geboekte voortgang van deze overeenkomst in een
voortgangsrapportage aan het Bestuurscollege (Gezaghebber en
gedeputeerden) en aan de directeur Koninkrijksrelaties en de
Rijksvertegenwoordiger. Op elke voortgangsrapportage volgt binnen vier weken
een voortgangsoverleg Bestuursakkoord tussen het Bestuurscollege, de
directeur Koninkrijksrelaties, de Rijksvertegenwoordiger, de Eilandsecretaris en
de Programmamanager BA om de rapportage te bespreken.
3. De voortgangsrapportage gaat in ieder geval in op de uitvoering en de geboekte
voortgang van al hetgeen overeengekomen is in deze overeenkomst, waarvan
het Bestuursakkoord integraal onderdeel uitmaakt.
4. Op 1 maart 2019 wordt de eerste voortgangsrapportage door de
Programmamanager BA opgeleverd aan het Bestuurscollege en aan de directeur
Koninkrijksrelaties en de Rijksvertegenwoordiger.
5. De voortgangsrapportage wordt tevens standaard geagendeerd in de Stuurgroep
Caribisch Nederland1 en in de Bestuurlijke Ronde waarin een lid van de
Stuurgroep Caribisch Nederland op Bonaire met het Bestuurscollege en
stakeholders spreekt over de geboekte voortgang.
Artikel 2 Opvolging afspraken
1. In elke voortgangsrapportage vat de Programmamanager BA samen welke
afspraken wel of niet zijn nagekomen binnen de gestelde deadlines.
2. De voortgangsrapportage Bestuursakkoord wordt besproken in het
voortgangsoverleg Bestuursakkoord (zie artikel 1). Dit overleg dient ertoe om
gezamenlijk vast te stellen welke voortgang er geboekt is.
3. In geval de voortgang (op deelterreinen) niet bewerkstelligd wordt, of in geval de
afspraken niet zijn nagekomen dient dit overleg ook om gezamenlijk de
nakoming van de afspraken alsnog te bewerkstelligen dan wel andere afspraken
te maken.
4. Indien er na het voortgangsoverleg Bestuursakkoord (derde lid) geen zicht is op
nakoming van de afspraken, organiseert de Programmamanager BA binnen twee
weken een overleg tussen het Bestuurscollege en directeur-generaal
Koninkrijksrelaties. In dit overleg wordt gezamenlijk getracht de samenwerking te
verstevigen en nakoming van de afspraken alsnog te bewerkstelligen. Over de
uitkomst van dit overleg wordt aan de Stuurgroep Caribisch Nederland
gerapporteerd.
5. Indien nakoming van de afspraken niet wordt bewerkstelligd en er geen
oplossing gevonden wordt in het in het vierde lid genoemde overleg, kan de
staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, na afstemming
met de betrokken bewindspersonen, besluiten om de verstrekking van middelen
1

In de Stuurgroep Caribisch Nederland zijn verschillende secretarissen-generaal en directeuren-generaal van de betrokken
departementen vertegenwoordigd in een gremium dat zes wekelijks bij elkaar komt om relevante thema’s te bespreken die
Caribisch Nederland en de inzet van departementen aangaan.

(in de vorm van personele inzet of financieel), voor zover die gekoppeld zijn aan
de nakoming van de desbetreffende afspraak of afspraken, per direct tot nader
orde stop te zetten.
6. Indien nakoming van de afspraken vervolgens niet wordt bewerkstelligd, wordt
het vraagstuk zo spoedig mogelijk geagendeerd in de Stuurgroep Caribisch
Nederland, de Bestuurlijke Ronde waar een lid van de Stuurgroep Caribisch
Nederland met het Bestuurscollege spreekt, het Bewindspersonenoverleg
Caribisch Nederland en/of gesprekken met de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties.
Artikel 3 Tussentijdse wijziging van de overeenkomst dan wel beëindiging van de
overeenkomst
1. Tussentijdse wijziging van deze overeenkomst, waarvan het Bestuursakkoord
integraal onderdeel uitmaakt, kan enkel met wederzijdse schriftelijke goedkeuring
en overeenstemming over het tijdstip en de wijze waarop plaatsvinden. Ingeval
één der partijen deze overeenkomst, waarvan het Bestuursakkoord integraal
onderdeel uitmaakt, tussentijds wenst te wijzigen dan wordt dit kenbaar gemaakt
in het periodiek overleg, als bedoeld in artikel 1 van deze overeenkomst, en dan
worden hierover door partijen afspraken gemaakt.
2. Beëindiging van deze overeenkomst, waarvan het Bestuursakkoord integraal
onderdeel uitmaakt, kan enkel met wederzijdse schriftelijke goedkeuring en
overeenstemming over het tijdstip en de wijze waarop plaatsvinden. Ingeval één
der partijen deze overeenkomst, waarvan het Bestuursakkoord integraal
onderdeel uitmaakt, wenst te beëindigen dan wordt dit kenbaar gemaakt in het
periodiek overleg, als bedoeld in artikel 1 van deze overeenkomst, en dan
worden hierover door partijen afspraken gemaakt.

Artikel 4 Inwerkingtreding en duur van de overeenkomst
Deze overeenkomst, waarvan het Bestuursakkoord integraal onderdeel uitmaakt, treedt
in werking op het moment dat deze is ondertekend door beide partijen en eindigt op 31
december 2022.

Aldus overeengekomen in tweevoud en ondertekend te _____________ op ________

De Staat der Nederlanden,

Het Openbaar Lichaam Bonaire,

……………………
R.W. Knops
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties

……………………
E.E. Rijna
De gezaghebber van Bonaire

……………………
E.M.N. Cecilia
Gedeputeerde

……………………
P.J. Kroon
Gedeputeerde

……………………
H.E. Martis
Gedeputeerde

BESTUURSAKKOORD BONAIRE

2018-2022

Inhoud
Inleiding ................................................................................................................................................. 1
1. Versterken uitvoeringskracht .................................................................................................. 4
2. Versterken van het bestuur .................................................................................................... 9
3. Stellen van kaders.................................................................................................................11
3.1 Integriteit..........................................................................................................................11
3.2 Financieel beheer ............................................................................................................11
3.3 Structuur van overheidsvennootschappen .......................................................................12
3.4 Gronduitgiftebeleid ..........................................................................................................13
4. Prioritaire thema’s .................................................................................................................14
4.1 Aanpak achterstallig onderhoud van het wegennet..........................................................14
4.2 Opzetten jobcentrum en arbeidsbemiddeling ...................................................................15
4.3 Kinderopvang ..................................................................................................................17
4.4 Sociaaleconomische ontwikkeling....................................................................................18
4.5 Landbouw ........................................................................................................................18
4.6 Toerisme .........................................................................................................................19
4.7 Sociale huisvesting ..........................................................................................................20
Bijlage uitvoeringsagenda’s........................................................................................................ 1
1.

Versterken bestuurskracht en uitvoeringskracht .............................................................. 1

2.

Financieel beheer ............................................................................................................ 4

3.

Goed functionerende overheidsNV’s ............................................................................... 7

4.

Grondbeleid..................................................................................................................... 7

5.

Wegen ............................................................................................................................10

6.

Kinderopvang .................................................................................................................11

7.

Job center en arbeidsbemiddeling ..................................................................................12

8.

Sociaaleconomische ontwikkeling ..................................................................................13

9.

Landbouw.......................................................................................................................13

10.
Faciliteren duurzaam toeristisch toekomstperspectief en verhogen van
toeristenbelasting ..................................................................................................................14
11.

Sociale huisvesting .....................................................................................................15

Inleiding
Het Openbaar Lichaam Bonaire (hierna te noemen: OLB) en het Rijk werken samen om
gezamenlijk een bijdrage te leveren aan de duurzame ontwikkeling van Bonaire. Belangrijke
punten waarop moet worden samengewerkt zijn onder andere het faciliteren van veilige wegen,
het verschaffen van betaalbaar en gezond voedsel en het creëren van voldoende betaalbare
sociale woningen, omdat het zichtbare effect voor de burger van Bonaire nog niet voldoende is
geweest. Het OLB en het Rijk spreken zich in dit Bestuursakkoord uit gezamenlijk de schouders
eronder te willen zetten, en stappen vooruit te willen zetten.
Dit Bestuursakkoord vertaalt deze gezamenlijke ambitie in concrete acties en afspraken. Het
legt de verbinding tussen de partijen om te komen tot een praktische samenwerking en een
gezamenlijk handelen op de terreinen daar waar dat het hardste nodig is.
In de eerste helft van 2018 zijn er verschillende gesprekken gevoerd tussen het Bestuurscollege
(hierna te noemen: BC) van Bonaire en de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (hierna te noemen: staatssecretaris van BZK). Tijdens deze gesprekken en
in de brief van onder andere 6 februari 20182, is door de staatssecretaris van BZK gevraagd
aan het BC om de beleidsprioriteiten van Bonaire kenbaar te maken. Het BC heeft keuzes
gemaakt en heeft negen prioritaire thema’s aangewezen3: versterken bestuurskracht,
hervorming structuur overheidsvennootschappen, hervorming gronduitgiftebeleid, financieel
beheer, ontwikkeling toerisme en verhoogde inkomsten uit toerismebelasting, wegen en
waterhuishouding, werk en inkomen, sociale huisvesting, en de ontwikkeling van landbouw, en
veeteelt en visserij. Deze thema’s vormen de basis van het Bestuursakkoord. Daarnaast zijn in
het Bestuursakkoord de thema’s Kinderopvang en Sociaaleconomische ontwikkeling
opgenomen.
Het OLB streeft, samen met het Rijk, naar een optimaal welvaarts- en welzijnsniveau voor de
huidige en toekomstige generaties van Bonaire. De vastgestelde beleidsprioriteiten dienen dit
streven, en ondersteunen een stevig en duurzaam fundament voor een samenleving waarin
burgers in hun levensbehoeften zijn voorzien. De dienstverlening door de overheid aan burgers
en ondernemers dient, vanuit hetzelfde oogpunt, van een adequaat niveau te zijn. Om beleid te
kunnen voeren dat op deze missie aansluit, legt het OLB haar prioriteit bij een gezond financieel
beheer en het bouwen van een deugdelijk bestuur met voldoende bestuurskracht. Daarnaast
zijn prioriteiten geïdentificeerd die van een fundamenteel belang zijn voor de
sociaaleconomische ontwikkeling op Bonaire. Ze bevatten zowel reguliere taken van het OLB
die op een acceptabel niveau moeten worden gebracht, als additionele taken die noodzakelijk
worden geacht voor het bereiken van de maatschappelijke doelen die zowel het BC als het Rijk
voor ogen hebben.
De thema’s zoals hierboven beschreven zijn de basis van dit Bestuursakkoord. Dit wil echter
niet zeggen dat op andere terreinen door het BC en het Rijk geen inzet gepleegd wordt en
gepleegd blijft worden. Ook op onderwerpen als veiligheid, openbare orde, onderwijs,
jeugdbeleid, haven, milieu, water, energie en brandstof wordt samengewerkt en wordt
ondersteuning geboden. Bestaande afspraken zullen dan ook blijven bestaan.
Om tot zichtbare resultaten te komen moet de slagkracht en de uitvoeringskracht van het lokale
bestuur worden verbeterd. Het OLB werkt aan goed bestuur, met een kordaat BC, en een
robuust, professioneel en slagvaardig ambtelijk apparaat. Het is van belang dat er transparante
2
3

Brief “Voortzetting gesprekken over beleidsprioriteiten Bonaire” 6 februari 2018. Kenmerk 2018 0000089564.
Brief “Vastgestelde Beleidsprioriteiten Openbaar Lichaam Bonaire” 19 oktober 2018. Kenmerk 2018010334.

1

besluitvormingsprocessen zijn en er goede controle is op de uitvoering van BC besluiten en die
van de Eilandsraad (hierna te noemen: ER). Ook moet er een sterke taakafbakening komen
tussen het BC en het directieteam, dat op volle sterkte het ambtelijk apparaat integraal en
consequent aanstuurt. Essentieel voor succes op deze thema’s is de verbetering van de
ambtelijke organisatie en het eilandelijk bestuur. De basis moet op orde zijn. In hoofdstuk 1, 2
en 3 wordt invulling aan deze basis gegeven. Het openbaar lichaam kan namelijk pas optimaal
functioneren als er voldoende uitvoeringskracht met de nodige kennis is (hoofdstuk 1), het
bestuur efficiënt, doelgericht en integer handelt (hoofdstuk 2) en de kaders helder zijn
(hoofdstuk 3). Als de basis op orde is kan er effectiever uitvoering worden gegeven aan de
inhoudelijke prioritaire thema’s. In hoofdstuk 4 worden afspraken gemaakt over de invulling en
uitvoering van deze thema’s. Het doel van het gezamenlijk handelen wordt hierdoor helder en
de weg hiernaartoe wordt uiteengezet.
De contouren van de uitvoering van alle prioriteiten zijn verder gespecifieerd in de
uitvoeringsagenda’s in de bijlage. Elk prioritair thema zoals aangewezen door het BC heeft een
eigen uitvoeringsagenda, waarin doelen, acties, middelen en planningen worden geschetst. De
uitvoeringsagenda’s maken integraal onderdeel uit van het Bestuursakkoord.
Monitoring
Het OLB en het Rijk committeren zich in dit Bestuursakkoord om samen te werken door
duidelijke afspraken te maken die op resultaat sturen. Dit vraagt een gezamenlijk monitoringsen sturingsinstrument. Hiervoor wordt door het BC en het Rijk gezamenlijk een
programmabureau opgericht dat zorg draagt voor de realisatie van de beleidsprioriteiten en
monitoring van de gemaakte afspraken die het OLB en het Rijk gezamenlijk hebben gemaakt en
in samenwerking uitvoeren. Hiervoor wordt een Programmamanager Bestuursakkoord (hierna
te noemen: Programmamanager BA) aangesteld voor minimaal 2 jaar met mogelijkheid tot
verlenging die wordt gefaciliteerd door het ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (hierna te noemen: BZK) (zie artikel 1 en 2 van de overeenkomst). De
Programmamanager BA is niet verbonden aan één van de partijen, maar is verantwoordelijk
voor de uitvoering van het totaal. De Programmamanager BA schakelt op resultaten met
partijen en spreekt hen aan op de voortgang, afspraken, inzet van middelen, besluitvorming etc.
Dat betekent ook dat de Programmamanager BA verantwoording aflegt aan enerzijds het OLB
(BC) en anderzijds aan het ministerie van BZK (directeur Koninkrijksrelaties, hierna te noemen:
KR). In december 2020 wordt de uitvoering van het Bestuursakkoord geëvalueerd; op dat
moment komt ook de verlenging van het contract van de Programmamanager BA tot eind 2022
ter sprake4. De programmamanager BA heeft zowel binnen het OLB als binnen het stafteam
van de Rijksvertegenwoordiger (hierna te noemen: RV) een werkplek en volledige beschikking
tot voorzieningen. De Programmamanager BA leidt het programmabureau dat gezamenlijk door
het BC en het Rijk wordt samengesteld en bestaat uit vertegenwoordigers uit verschillende
onderdelen. De vertegenwoordigers vanuit de verschillende directies van het OLB krijgen
voldoende ruimte om met een duidelijk mandaat en met voldoende beschikbare tijd het
programmabureau optimaal te kunnen laten werken en de samenwerking tussen het OLB en
het Rijk goed vorm te geven. Het programmabureau bestaat uit:
- (Senior-)beleidsmedewerker/adviseur vanuit directie Samenleving en Zorg;
- (Senior-)beleidsmedewerker/adviseur vanuit directie Ruimte en Ontwikkeling;
- (Senior-)beleidsmedewerker/adviseur vanuit afdeling Juridische en Algemene Zaken;
- Vertegenwoordiger namens het Eilandsecretariaat;

4

In lijn met contract met de Programmamanager BA zal de opdrachtgever na één jaar een functioneringsgesprek voeren
waarbij voortgang, resultaten en geschiktheid in combinatie met verlenging van het contract besproken worden.

2

-

Vertegenwoordiger(s) vanuit het ministerie van BZK namens het Rijk/stafteam van de
RV
Desgewenst en op initiatief van de Programmamanager BA, het OLB of het ministerie
van BZK kunnen vertegenwoordigers na goedkeuring van de Programmamanager BA
van en/of namens het Rijk (tijdelijk) toegevoegd worden aan het programmabureau

Het OLB en het Rijk werken samen om te zorgen dat het OLB een duurzame, stabiele en
dienstverlenende organisatie wordt, die ten dienste staat van de inwoners van Bonaire. Als
afspraken met betrekking tot de prioriteiten niet worden gerealiseerd, wordt gezamenlijk
bekeken waarom dat het geval is en welke acties kunnen worden ingezet om die alsnog te
behalen. De Programmamanager BA signaleert mogelijke risico’s met betrekking tot de
voortgang en neemt deze mee in de voortgangsrapportage Bestuursakkoord. In het
voortgangsoverleg Bestuursakkoord wordt getracht om tot gezamenlijke oplossingen te komen
(zie artikel 1, 2 en 3 van de overeenkomst).
Financiële paragraaf
Bij het stellen van prioriteiten en bij het invullen van taken gaat het ook om de mate waarin het
OLB of het Rijk financieel in staat zijn of worden gesteld om die taken adequaat uit te voeren.
Het kabinet trekt dit vraagstuk breed en geeft in het Regeerakkoord (financiële) ruimte aan het
OLB. In het Regeerakkoord zijn voor Bonaire middelen voor exploitatie van de infrastructuur
beschikbaar gesteld (2,75 miljoen euro per jaar) en is er incidenteel 9,5 miljoen euro uit de
Regio Envelop5 door het kabinet voorwaardelijk beschikbaar gesteld. Voorwaarde voor het
verstrekken van de financiële middelen uit de Regio Envelop door de minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (hierna te noemen: LNV) -Regio Portefeuille- aan de betrokken
vakdepartementen en het OLB is de ondertekening en uitvoering van dit Bestuursakkoord, het
realiseren van goed bestuur en goed financieel beheer, goedkeuring door het ministerie van
Financiën van de bestedingsplannen voor de uit te voeren projecten en de in dit
Bestuursakkoord gestelde voorwaarden. Verder stelt het kabinet voor verschillende eilandelijke
taken extra middelen ter beschikking. Zie bijvoorbeeld de in de kabinetsreactie op het
onderzoek naar een ijkpunt bestaanszekerheid Caribisch Nederland beschreven intensiveringen
bij sociale woningbouw, verlaging woonlasten (tegemoetkoming in huurlasten),
nutsvoorzieningen en kinderopvang. Deze maatregelen worden in de komende periode samen
met het Bestuurscollege uitgewerkt, waarbij ook duidelijk wordt welke bedragen het kabinet
hiervoor ter beschikking stelt. Tenslotte wordt er, zoals in dit akkoord is overeengekomen,
gerichte expertise of ruimte in het vooruitzicht gesteld ter ondersteuning bij het invullen van
taken onder de in het Bestuursakkoord genoemde voorwaarden en faseringen.

5

Voorgenomen projecten voor Bonaire uit de Regio Envelop:
Project
Ontwikkelen/samenvoegen van projectplannen omtrent de landbouwontwikkeling, en het
verbouwen van het slachthuis.

1,6

Bedrag in mln. euro

Bijdrage aan duurzame brandstofvoorziening

5

Sociale woningbouw
Uitwerken van projectplan over een job center en zetten van eerste stappen richting
uitvoering.

2,5

Versterken van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt.
Totaal

0,2
9,5

0,2

3

1. Versterken uitvoeringskracht
De ambtelijke organisatie van het OLB moet meer op kracht komen om de burger van goede
dienstverlening te voorzien en om de doelstellingen van het OLB tot uitvoering te brengen. Het
OLB kampt met een onevenwichtig personeelsbestand; er zijn ongeveer 380 ambtenaren in
dienst bij het OLB, waarvan een relatief groot aantal tegen de pensioengerechtigde leeftijd
aanzit. Ondanks deze formatie beschikt het OLB niet over voldoende gerichte expertise om
voldoende resultaten te boeken en tegelijkertijd effectief en efficiënt te zijn. Verbetering is nodig.
Hiervoor is het van belang dat de organisatie voldoende bemenst is, dat medewerkers op de
juiste plek werkzaam zijn en over voldoende kennis en vaardigheden beschikken.
Een analyse van het gehele ambtenarenapparaat met een bijbehorend verbeterplan voor de
organisatie is essentieel: de analyse is een belangrijke stap om het Bestuursakkoord te
realiseren en daarmee de samenwerking optimaal te laten functioneren. In de analyse moet
onder andere gekeken worden hoe de diverse openstaande formatieplaatsen zich verhouden
tot de huidige capaciteit. Daarnaast is het van belang dat helder is wie voor welke taken aan de
lat staan, hoe kwaliteit en kennis wordt geborgd, hoe de taakverdeling (management, beleid,
uitvoering) is ingericht, hoe de werkprocessen beschreven zijn, hoe de ambtelijke capaciteit is
verdeeld en of en hoe sleutelfuncties tijdig zijn en worden ingevuld. De analyse van de
processen en het apparaat leidt onder andere tot een verbeterplan waarbij aandacht is voor
kwaliteitsverbetering, kennismanagement, de realisatie van een (geactualiseerd)
capaciteitsplan, de budgettaire consequenties en de inzet vanuit zowel het OLB als het Rijk. In
het verbeterplan is er ook aandacht voor het hanteren van adequate functieprofielen in de
gehanteerde en gedocumenteerde benoemingsprocedures. Daarnaast is de samenwerking
tussen het bestuur en het ambtelijk apparaat, de rol en ondersteuning van de gezaghebber,
gedeputeerden, eilandsraadsleden en eilandsecretaris onderdeel van het verbeterplan. Om tot
deze basisvoorwaarde voor vooruitgang te komen worden de volgende afspraken gemaakt:
1.1) Analyse ambtelijke organisatie en organisatiestructuur
- In februari 2019 start de door het ministerie van BZK beschikbaar gestelde P&O-expert
(zie paragraaf 3) samen met de directeur Bedrijfsvoering & ondersteuning (hierna te
noemen: B&O) en de Eilandsecretaris (hierna te noemen: de ES) namens het BC met
het in kaart brengen van de effectiviteit van het ambtenarenapparaat. Dit gebeurt op
basis van de capaciteit van de huidige fte’s en de taken. De P&O-expert wordt geplaatst
binnen de afdeling P&O en valt hiermee onder de verantwoordelijkheid van de directeur
B&O.
- Deze analyse geeft een structurele, stevige en realistische opzet van het versterken van
de uitvoeringskracht van het OLB.
- De analyse leidt onder andere tot een verbeterplan voor de gehele organisatie van het
OLB waarbij aandacht is voor kwaliteitsverbetering, kennismanagement en de realisatie
van een (geactualiseerd) capaciteitsplan en hoe met budgettaire consequenties van het
uitvoeren van het verbeterplan moet worden omgegaan. Dit moet uiteindelijk leiden tot
structurele en duurzame invulling van een kwalitatief goed functionerende organisatie.
- In de analyse wordt gekeken naar:
o Huidige bezetting
o Gewenste bezetting i.r.t. de uit te voeren taken van gehele OLB
o Gewenste bezetting i.r.t. de gestelde prioritieten
o Organogram en inrichting organisatie
o Plaatsing medewerkers en mate waarin dit passend is
o Functieprofielen, invulling en benoemingsprocedures
o Borging van kennis
4

-

-

-

o Ondersteuning gezaghebber
o Ondersteuning gedeputeerden
De analyse wordt begeleid door een klankbordgroep met deelname van een
vertegenwoordiger van het OLB, een vertegenwoordiger van het ministerie van BZK en
(de staf van) de Rijksvertegenwoordiger. In de klankbordgroep wordt ook gesproken
over de (budgettaire) consequenties van de invulling van het capaciteitenplan, en de
wijze waarop hier door het OLB en waar nodig door samenwerking met het Rijk invulling
aan kan worden gegeven.
De P&O expert staat bij de analyse en de uitvoering van de acties die hieruit voortkomen
in nauw contact met het directieteam van het OLB. De analyse en het verbeterplan en
de hieruit voortvloeiende acties voor de verschillende directies wordt een terugkerend
agendapunt in het directieteam. Het BC start in februari 2019 met het verbeterplan voor
de dienst Landbouw, Veeteelt en Visserij (hierna te noemen: LVV). De reorganisatie van
de dienst LVV is één van de voorwaarden voor de toekenning van de middelen uit de
Regio Envelop (zie hoofdstuk 4.1 landbouw).
Het BC start, als onderdeel zijnde van de hierboven beschreven analyse, in maart 2019
met het opstellen van een deelverbeterplan voor de directie R&O wat moet leiden tot
een directie die zijn taken voldoende kan vervullen. Het deelverbeterplan gaat onder
andere in op de succesfactoren van geslaagde projecten en bevat een voorstel voor een
goede uitvoering. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (hierna te noemen:
I&W) is bereid bij het opstellen van het verbeterplan voor de directie R&O ondersteuning
te bieden.

1.2) Voldoende functies en de juiste mensen op de goede plek
- De ES en het BC zorgen dat het ambtenarenapparaat in voldoende mate geëquipeerd is
om zijn taken te volbrengen. De precieze invulling is afhankelijk van de uitkomsten van
de analyse en eventuele herverdeling van functies en personeel binnen de organisatie.
Dit wordt in een capaciteitsplan uitgewerkt. Indien ES en BC signaleren dat de
uitvoeringskracht van het OLB achterblijft, dan wordt dit met het ministerie van BZK
besproken.
- Vanaf juli 2019 worden de uitkomsten van de analyse opgevolgd (formatie aanpassen,
herplaatsen medewerkers, benodigde functies creëren, benodigde trainingen starten,
etc.). Het BC geeft opdracht om hier voldoende middelen voor te reserveren.
- Dit houdt in dat het OLB zich inzet voor een goed werkende organisatie en in dit kader
zorgt dat de onderstaande functies door het OLB worden ingevuld dan wel gecreëerd:
- De directie R&O wordt aangevuld met één of meerdere medewerker(s).
De analyse van de organisatie wijst uit om welke specifieke kennis en
functies dit gaat. Het Rijk levert, indien noodzakelijk, een tijdelijke kracht
aan om de overbrugginsfase voor besluitvorming voor aanpassen
formatie te overbruggen (max. zes maanden).
- De directie S&Z wordt aangevuld met één of meerdere medewerker(s).
De analyse van de organisatie wijst uit welke specifieke kennis en
functies benodigd zijn. Het Rijk levert, indien noodzakelijk, een tijdelijke
kracht om besluitvormingsfase over de formatie te overbruggen (max. zes
maanden).
- De afdeling Juridische en Algemene Zaken wordt aangevuld met één of
meerdere medewerker(s). De analyse van de organisatie wijst uit om
welke specifieke kennis en functies dit gaat. Het Rijk levert, indien
noodzakelijk, een tijdelijke kracht om besluitvormingsfase over de
formatie te overbruggen (max. zes maanden).
5

-

-

De afdeling P&O van de directie B&O wordt aangevuld met één of
meerdere medewerker(s). De analyse van de organisatie wijst uit welke
specifieke kennis en functies benodigd zijn. Het Rijk levert, indien
noodzakelijk, een tijdelijke kracht om besluitvormingsfase over de
formatie te overbruggen (max. zes maanden).
Het BC stelt (een) verantwoordelijke beleidsmedewerker(s) aan voor het
dossier woningmarktbeleid/sociale huisvesting bij de directie
Samenleving en Zorg (S&Z) en de directie Ruimte en Ontwikkeling
(R&O). Deze inzet is voorwaardelijk voor de inzet vanuit het Rijk (zie
hoofdstuk 4.6).

1.2.1) Het Rijk draagt bij met het volgende
- Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (hierna te
noemen: SZW) is bereid voor de opzet van het jobcentrum middelen voor
een lokale medewerker arbeidsbemiddeling van 1fte gedurende 12
maanden beschikbaar te stellen. Toekenning van deze inzet is onder
voorbehoud van accordering van het implementatieplan jobcentrum (zie
hoofdstuk 4.2).
- Het ministerie van SZW is bereid middelen voor een (bij voorkeur lokale)
teamleider voor het jobcentrum gedurende 12 maanden beschikbaar te
stellen. Toekenning van deze inzet is onder voorbehoud van accordering
van het implementatieplan jobcentrum (zie hoofdstuk 4.2)
- Het jobcentrum sluit aan bij de inspanningen en resultaten van de
twinning arbeidsbemiddeling. Het ministerie van SZW zet deze twinning
voort en levert hiermee een programma manager en een medewerker
arbeidsbemiddeling van in totaal 2fte doorlopend tot en met mei 2019, die
de opzet van het jobcentrum ondersteunen (zie hoofdstuk 4.2).
- Het ministerie van SZW bevestigt de eerder gemaakte afspraak om de
komende periode te benutten voor experimenten en ontwikkeling van
arbeidsbemiddeling en daarvoor tijdelijke financiering ter beschikking te
stellen. Op het moment dat er een goed lopend jobcentrum is en helder is
welke arbeidsmarktinstrumenten nodig zijn en tot het gewenste resultaat
leiden, trekken het OLB en het ministerie van SZW samen de conclusies
over verduurzaming en spant het ministerie van SZW zich in voor
structurele financiering.
- Het ministerie van SZW stelt in het kader van het programma
Kinderopvang BES(t) 4 kids ondersteuningsbudget beschikbaar om de
projectorganisatie in te richten, waaronder een lokale projectleider.
Tevens levert het ministerie van SZW een programmamanager BES(t) 4
kids. Toekenning van deze inzet is onder voorbehoud van accordering
van programmaplan BES(t) 4 kids (zie hoofdstuk 4.3).
- Het ministerie van LNV stelt een programmamanager (1fte) voor 12
maanden aan die samen met het OLB zorgt dat het programma
landbouwontwikkeling uitgevoerd wordt. Doel is het opzetten van een
slachthuis en professionalisering van de geitenhouderij (zie hoofdstuk
4.6).
- Het ministerie van LNV levert middelen zoals benoemd in de MoU
(€250.000) voor het aanstellen van een projectleider die verantwoordelijk
is voor het voor het goede verloop van het reorganisatieproject van
Dienst LVV en de inrichting van het LVV-terrein. Middelen vanuit het
6

-

-

-

-

-

ministerie van LNV zoals benoemd in de Memorandum of Understanding
(hierna te noemen: MoU) worden toegekend nadat het BC opdracht heeft
gegeven tot het opstellen van het plan van aanpak reorganisatie Dienst
LVV (zie hoofdstuk 4.6).
Het ministerie van BZK levert een financieel expert van in totaal 1fte
gedurende maximaal 12 maanden om het hoofd van de directie Financiën
te ondersteunen in zijn/haar taak en kennis over te dragen aan
ambtenaren van de directie. Voorwaarde voor financiering is dat er
sprake is van een stabiele counterpart waaraan de financieel expert
gekoppeld wordt (zie hoofdstuk 3.2).
Het ministerie van BZK levert een expert op gebied van P&O van in totaal
1fte gedurende 12 maanden om te ondersteunen bij de analyse van de
organisatie, het inrichten van een p-cyclus, en bij het opstellen van
mobiliteit bevorderende maatregelen. De P&O-expert wordt geplaatst
binnen de afdeling P&O en valt hiermee onder de verantwoordelijkheid
van de directeur B&O. Voorwaarde voor financiering is dat er sprake is
van een stabiele counterpart die de P&O expert ondersteunt in zijn/haar
taak en die kennis overdraagt aan de ambtenaren van de directie.
Het ministerie van I&W stemt ermee in dat middelen uit de structurele
inframiddelen worden gebruikt voor het financieren van capaciteit bij de
directie R&O voor in het bijzonder het dossier Wegen (zie hoofdstuk 4.1).
Indien gewenst, levert de Vereniging van Nederlandse gemeenten (hirna
te noemen: VNG) en het ministerie van BZK geschikte kandidaten aan.
Het ministerie van I&W stelt 2 fte’s beschikbaar voor de directie R&O
gedurende drie jaar.
Het ministerie van BZK levert in samenwerking met een Europees
Nederlandse gemeente/VNG of het Rijksvastgoedbedrijf een expert op
het gebied van gronduitgiftebeleid. De expert stelt samen met het OLB
het implementatieplan Kadernota Grondbeleid Bonaire op en maakt een
start met de uitvoering van het implementatieplan (zie hoofdstuk 3.5).
Het OLB en het Rijk evalueren in het voortgangsoverleg Bestuursakkoord
of de capaciteit die door beide partijen is gegenereerd om de prioriteiten
tot uitvoering te laten komen voldoende is. Indien afspraken niet worden
gerealiseerd, wordt gezamenlijk bekeken waarom dat het geval is en
welke acties door de partijen kunnen worden ingezet om die alsnog te
behalen.

1.3) Sleutelfuncties
- Het is van belang dat de sleutelfuncties (directeuren, afdelingshoofden) te allen tijde zijn
ingevuld en in geval van wisselingen zo spoedig mogelijk worden ingevuld door
professionele en gekwalificeerde mensen. Hiertoe worden onderstaande afspraken
gemaakt:
- De ES, met besluitvorming door of namens het BC, zorgt dat
onderstaande functies te allen tijde duurzaam zijn ingevuld:
- Directeur directie Bedrijfsvoering en Ondersteuning.
- Directeur directie Ruimte en Ontwikkeling
- Directeur directie Samenleving en Zorg.
- Directeur Handhaving en Toezicht.
- Hoofd van de dienst LVV.
- Hoofd van de afdeling Juridische en Algemene Zaken.
7

-

-

-

-

-

- Hoofd van de afdeling Financiën.
- Hoofd van de afdeling Personeelszaken.
Het OLB maakt een overzicht van de sleutelfuncties en een planning om deze functies
structureel in te vullen. Het gaat om een strategisch kader op managementniveau. Dit
resulteert in ingevulde sleutelfuncties per mei 2019. Indien nodig, draagt het Rijk (het
ministerie van BZK coördineert) interim kandidaten aan om de posities tijdelijk in te
vullen. Als sleutelfuncties opnieuw vrijkomen, zorgt het BC dat de functies binnen drie
maanden zijn ingevuld.
Het BC start in mei 2019 met het ontwikkelen van een methodiek voor werving en
selectie. Deze methodiek stelt het BC in staat om tijdig te starten met de werving en
selectie van personeel en goede keuzes te maken bij het invullen van functies.
De functie van directeuren en afdelingshoofden worden ingevuld door professionals met
de relevante opleiding en werkervaring. Hiertoe worden gedegen functieprofielen
opgesteld en benut, en zorgvuldige en gedocumenteerde sollicitatieprocedures
gehanteerd.
De ES, de directeur BO en een nader te bepalen directeur van het OLB vormen samen
een Management-benoemingscommissie (hierna te noemen: MBC). Deze MBC wordt
na ondertekening van dit Bestuursakkoord geïnstalleerd. De MBC stelt functieprofielen
vast, kijkt vooraf mee bij voorgenomen benoemingen en adviseert hierover via de ES
aan het BC. De samenstelling van de MBC is afhankelijk van de voordracht en
voorgenomen benoeming. Indien het gaat om invulling van een directeursfunctie, zal de
MBC bestaan uit de ES, de directeur B&O (indien het niet die functie betreft) en een
directeur van een niet betrokken directie. Indien het gaat om invulling van een
afdelingshoofdfunctie zal de MBC bestaan uit de ES, de directeur B&O en de directeur
waaronder het afdelingshoofd valt
Personeelsbesluiten en overeenkomsten van opdrachten worden door het BC voor de
ingangsdatum van het personeelsbesluit of de overeenkomst ter goedkeuring aan de RV
voorgelegd. Als er bijzonderheden zijn en bijvoorbeeld tijdige aanbieding van het dossier
(daardoor) niet mogelijk is, zorgt het BC voor een toelichting. Het BC zorgt ervoor dat
enkel complete dossiers ter goedkeuring worden aangeboden.
Het BC neemt medio 2019 een standpunt in over het uitgangspunt dat elke
gedeputeerde de beschikking heeft over maximaal één (politiek) adviseur en dat de
overige ondersteuning van het BC via de structurele ambtelijke kanalen verloopt. De
politiek adviseur van de gedeputeerde adviseert over politieke en beleidsmatige zaken
en wordt aangesteld op basis van een gericht functieprofiel.

1.4) Versterken bestaande uitvoeringskracht
- Het ministerie van BZK zet het Talent Ontwikkel Programma (TOP Bonaire) en het TOPTraineeship tot tenminste september 2022 voort om lokale kennis te ontwikkelen en
capaciteit te versterken.
- Het OLB en het ministerie van BZK committeren zich om een “denktank” te realiseren
waarin (oud)deelnemers van TOP participeren om specifieke ideeën uit te werken en
waar mogelijk taken uit te voeren. Hierbij wordt projectmatig over grenzen van directies
en tussen het OLB, de Rijksdienst Caribisch Nederland (hierna te noemen: RCN) en
ministeries gewerkt. Deze denktank wordt gefaciliteerd door de directie B&O (afdeling
P&O) en het cluster Bestuurlijke Ontwikkeling van het DG Koninkrijksrelaties.
- Het Rijk faciliteert samen met gemeentelijke netwerken trainingen om de met name
financiële kennis van ambtenaren te vergroten.
- Het BC legt een advies voor aan de ER om voldoende en structureel budget vrij te
maken voor trainingen en opleidingen en zorgt dat medewerkers over voldoende kennis
8

-

en vaardigheden beschikken om hun taken naar behoren uit te voeren. Uit de analyse
van het ambtenarenapparaat komt naar voren waar de hiaten in de kennis en kunde van
de medewerkers van de organisatie zitten. Het BC geeft hier opvolging aan in
samenwerking met het ministerie van BZK.
Het OLB geeft in 2019 vervolg aan het lopende management development (MD) traject.

2. Versterken van het bestuur
Een goed functionerend en integer bestuur draagt bij aan de legitimiteit van overheidshandelen.
Goed bestuur is resultaatgericht, behoorlijk en responsief.6 Een integer en stabiel bestuur is
effectiever en efficiënter in staat om de taken uit te voeren en diensten te leveren waar de
inwoners recht op hebben. Om goed bestuur te bewerkstellingen worden de onderstaande
afspraken gemaakt.
2.1) Transparante organisatie
Als algemeen uitgangspunt geldt dat besluiten van bestuursorganen openbaar zijn en dat er
een actieve plicht is om deze openbaar te maken. Transparantie is noodzakelijk om derden
toegang te geven tot besluitvorming en hen in staat te stellen verantwoordelijke partijen aan te
spreken. Het openbaar maken van besluitvorming van het BC en de ER is verplicht gesteld in
de WolBES – het is zaak om hier actief opvolging aan te geven.
- De gezaghebber en griffier maken voor april 2019 afspraken over hoe de
openbaarmaking van besluiten van de ER en het BC wordt verbeterd.
- Openbare besluitlijsten van de bijeenkomsten van ER en BC worden in de
eerstvolgende bijeenkomst vastgesteld en vervolgens direct online geplaatst door de
griffie van respectievelijk het BC en de ER.
- Het reeds gestarte project om te de stukkenstroom van het OLB te digitaliseren wordt
voorgezet. Dit resulteert uiterlijk december 2019 in een digitaal systeem voor het gehele
OLB.
2.2) Verkiezingen en nieuwe bestuurders
Het is van belang om aantredende bestuurders te screenen voordat zij aantreden. Het
ministerie van BZK heeft voor Europees Nederland hiervoor verschillende instrumenten
ontwikkeld, vele te gebruiken op vrijwillige basis.
- Het ministerie van BZK faciliteert en financiert een onafhankelijke organisatie die in
waarneming van de Eilandsraadverkiezingen van maart 2019 voorziet.
- Met steun van het ministerie van BZK, de VNG en de Vereniging van Wethouders
worden er voor en na de verkiezingen trainingen voor potentiële nieuwe bestuurders en
Eilandsraadsleden georganiseerd. Hierin is aandacht voor de onderlinge samenwerking,
wisselwerking met het ambtelijke apparaat en (inter-)bestuurlijke en juridische kaders.
- Het ministerie van BZK stelt de Basisscan integriteit beschikbaar die ressorteert onder
de gezaghebber. Deze integriteitstoetsing wordt gebruikt bij de benoeming van
eilandgedeputeerden.
2.3) Mobiliteit.
Met de ondertekening van dit Bestuursakkoord moeten en gaan er belangrijke stappen gezet
worden om de uitvoeringskracht van het OLB te versterken. Los van capaciteit en kennis is het
van belang een organisatie te vormen die de complexe en verschillende uitdagingen aankan.
Dat vergt een flexibelere en krachtigere organisatie dan nu het geval is. Om dit te bereiken
worden de volgende afspraken gemaakt:
6

https://kennisopenbaarbestuur.nl/thema/goed-bestuur-caribisch-deel-koninkrijk/

9

-

-

-

Het ministerie van BZK levert in juni 2019 een plan op in samenspraak met de ES, het
Directieteam om een “poule” van experts te realiseren waaruit het OLB in voorkomende
gevallen kan putten. Het ministerie van BZK maakt gebruik van bestaande structuren en
ideeën zoals Algemene Bestuursdienst, flexpool, twinning, uitwisseling, etc.
Vanaf april 2019 wordt projectmatig en directie-overstijgend gewerkt op de prioritaire
thema’s. In februari 2019 start een pilot om projectmatig te werken op het thema sociale
woningbouw.
Partijen erkennen dat mobiliteit en roulatie op sleutelfuncties essentieel is voor de
bestendigheid en duurzame effectiviteit van de organisatie. Langdurige functiebekleding
maakt de organisatie kwetsbaar. Partijen komen het uitgangspunt overeen dat
strategische functies (directeuren, afdelingshoofden, ES) niet langer – en bij voorkeur
korter – door dezelfde persoon worden vervuld dan zeven jaren met eventueel drie jaren
verlenging. Het ministerie van BZK neemt in de planvorming van de “poule” van experts
ook de mogelijkheid van een “Caribisch Algemene Bestuursdienst” (waarbij een
Benedenwindse en een Bovenwindse variant denkbaar is) mee.
Zowel het OLB als het Rijk houden bij het onderwerp mobiliteit rekening met de
randvoorwaarden waar kleine eiland gemeenschappen tegenaan lopen met betrekking
tot aanwezige capaciteit op de eilanden en in de regio.

10

3. Stellen van kaders
Goed bestuur vergt een goede afstemming tussen sturen, beheersen, verantwoorden en
toezicht houden in en tussen organisaties die publieke taken uitvoeren. Om hier op een
consequente en duurzame manier vorm aan te geven zijn er kaders nodig die het handelen
bepalen.

3.1 Integriteit
Ambtenaren en bestuurders hebben een invloedrijke positie in een samenleving. Het is
belangrijk dat iedereen weet hoe zij met belanghebbenden, vertrouwelijke informatie en
mogelijke belangenverstrengeling moeten omgaan. Goed bestuur is echter meer dan een
formele bestuursstructuur of het naleven van een gedragscode. Het is afhankelijk van goede
bestuurders en gezamenlijk commitment om doelen te stellen, besluiten te nemen en
transparant te werken in dienst van de samenleving. De gezaghebber is de hoeder van
integriteit, en speelt een belangrijke rol in dit proces. Hiertoe worden de volgende afspraken
gemaakt:
- Na accordering door het BC draagt het ministerie van BZK 120.000 euro bij aan het
programma Betrouwbaar Bestuur Bonaire. Het BC draagt zorg voor de overige
(uitvoerings-)kosten. Het programma start in december 2018 en heeft een looptijd van
twee jaren, bevat trainingen voor het ambtenarenapparaat, de ER en het BC en
resulteert concreet in een nieuwe gedragscode. Het programma valt onder de hoede
van de gezaghebber en zijn staf daar waar het de gezaghebber zelf, zijn team,
gedeputeerden, ES, eilandsraadsleden en de griffier betreft. Het programma valt onder
de hoede van de gezaghebber en de ES daar waar het de ambtenaren betreft. Het
programma wordt ondersteund door de directie P&O. De directeuren binnen de
organisatie fungeren als advies- dan wel klankbordgroep.
- Een rapportage over de resultaten van het programma Betrouwbaar Bestuur Bonaire
wordt uiterlijk 1 maart 2020 ter beschikking gesteld aan het ministerie van BZK.

3.2 Financieel beheer
Duurzame versterking van de financiële positie van het OLB vindt onder andere plaats door
goed financieel beheer en het vergroten van de inkomstenbasis. Om het financieel beheer te
verbeteren worden onderstaande afspraken vastgelegd:
- In februari 2019 wordt het Verbeterplan financieel beheer afgerond. Het BC zorgt voor
waarborging van de doorgevoerde verbeteringen.
- De afdeling Financiën stelt in samenwerking met andere directies een betrouwbare
planning- en controlecyclus op.
- Het BC zorgt dat de processen op een zodanige wijze zijn ingericht dat de wettelijke
termijnen worden gehaald. Jaarrekeningen worden op tijd ingediend.
- De huidige ICT-applicaties worden door de afdeling Financiën geïnventariseerd op
hanteer- en toepasbaarheid, aansluiting, onderhoud en vervanging.
- Het BC stelt een Verbeterplan financieel beheer 2.0 op met als doel het verkrijgen van
een goedkeurende accountantsverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid over de
jaarrekening 2021. De aanbevelingen van de accountant bij de jaarrekening 2017
worden hiervoor als leidraad gebruikt.
Bonaire kan de financiële inkomstenbasis en het verdienmodel vergroten door belastinggerelateerde maatregelen te nemen, en door de compliance en efficiency van bestaande
maatregelen en middelen te vergroten. Om het verdienvermogen te vergroten worden de
volgende afspraken gemaakt:
11

-

-

Het BC onderzoekt of het mogelijk is om de processen voor eilandelijke inkomsten
(aanslagen opleggen, incasseren en uitwinnen) onder te brengen bij de Belastingdienst
Caribisch Nederland (hierna te noemen: BCN). Dit onderzoek wordt in het eerste
kwartaal van 2019 afgerond.
Het Rijk start in juni 2019 met het OLB een verkenning naar manieren om het
verdienmodel van Bonaire te vergroten. De RWZI en bijbehorende heffingen zijn hier
onderdeel van.
Het BC zorgt voor besluitvorming over de havenverordening en havenreglement en
zorgt ervoor dat de havenmeester zijn rol als havenautoriteit in de volle omvang kan
waarmaken.
Het is van groot belang dat procedures worden opgesteld zodat toezicht, inning en
handhaving op de toeristenbelasting wordt verbeterd en blijft gewaarborgd. Inning
gebeurt via BCN.
Om de toeristenbelastingen in lijn te brengen met de tarieven in de regio, doet het BC
voor februari 2019 een voorstel over de tarieven voor roomtax (verblijfstoeristen) en de
headtax (cruisetoeristen) aan de ER.
De afdeling Financiën van het OLB inventariseert in april 2019 in samenwerking met de
directie R&O en BCN, wie (per categorie) belastingplichtigen zijn voor verhuur- en
motorrijtuigbelastingen. Inning gebeurt via BCN.

3.3 Structuur van overheidsvennootschappen
Bonaire kent een groot aantal overheidsNV’s op uiteenlopende terreinen met uiteenlopende
taken, structuren en toezichtmodellen. Diverse overheidsNV’s, zoals Bonaire International
Airport, Water en Elektriciteitsbedrijf Bonaire, Selibon en Oil Trading Bonaire (hierna te noemen:
OTB) gaan over cruciale voorzieningen die te allen tijde gegarandeerd moeten zijn voor de
inwoners van Bonaire. Voor een effectieve aansturing van deze cruciale voorzieningen is een
inbedding op afstand van bestuurders en good governance gewenst en is maatwerk per
overheidsNV noodzakelijk, rekening houdend met de beperkingen die bij kleine
eilandgemeenschappen gelden en de effecten die dat met zich meebrengt. Deze vraagstukken
vragen om nader onderzoek naar de structuur en effectiviteit van de overheidsNV’s. Hiertoe
worden onderstaande afspraken gemaakt:
- Het ministerie van BZK stelt samen met het ministerie Economische Zaken en Klimaat
(hierna te noemen: EZK), het ministerie van I&W, de RV en het OLB in november 2018
een onderzoeksopdracht op voor een onderzoek naar de werking van overheidsNV’s.
De onderzoeksopdracht behandelt onder meer het functioneren van overheidsNV’s,
afwegingskader voor oprichten overheidsNV’s, mogelijke sturingsinstrumenten,
governance, nut en noodzaak van overheidsNV’s, financiële kaders, toezicht,
gedragscodes en statuten. Hierbij worden de lopende reeds door het OLB in gang
gezette procedures ten aanzien het moderniseren van de statuten meegenomen.
- In januari 2019 is de onderzoeksopdracht afgerond en start het ministerie van BZK
samen met het ministerie van EZK, het ministerie van I&W, de RV en het OLB met het
onderzoek naar het verbeteren van de werking van overheidsNV’s. Dit onderzoek is
uiterlijk juni 2019 afgerond.
- Het BC neemt in juni 2019 op basis van de onderzoeksresultaten een besluit over de
werking en inrichting van overheidsNV’s.
- De taskforce elektriciteit en drinkwater, de stuurgroep haven, de tasforce lange termijn
oplossing brandstofvoorziening, de in te stellen stuurgroep BIA en het projectteam
inrichting en activiteitenbesluit, afval, asbest en vuurwerk worden onverkort en met
kracht voortgezet.
12

-

Vanuit de Regio Envelop is door het kabinet 5 miljoen euro beschikbaar gesteld voor het
bereiken en behouden van een veilige en betrouwbare brandstofvoorziening. Voor OTB
zal eerder een beslissing moeten worden genomen gelet op de voorwaarden voor het
beschikbaar stellen van de regio-envelopmiddelen, waarbij het borgen van goed bestuur
en financieel beheer van cruciaal belang is.

3.4 Gronduitgiftebeleid
De Rijksrecherche heeft in haar rapport “Bestuurlijk advies uitgifte van grond en erfpacht” d.d. 4
juni 2018 aanbevelingen gedaan over de uitgifte van gronden en erfpachtrechten. De conclusie
is dat er nieuw beleid moet komen om uitvoering te geven aan deze aanbevelingen. De nieuwe
Kadernota Grondbeleid Bonaire geeft hier (deels) invulling aan. Hierover, en over het realiseren
van voldoende kennis, kunde en capaciteit, worden onderstaande afspraken gemaakt:
3.4.1) Planning en besluitvorming
- Het BC neemt in december 2018 de Kadernota Grondbeleid Bonaire aan.
In deze Kadernota Grondbeleid Bonaire wordt invulling gegeven aan de aanbevelingen
uit het Rijksrecherche rapport “Bestuurlijk advies uitgifte van grond en erfpacht Bonaire”.
In de Kadernota wordt ingegaan op de inrichting van de functiescheiding, checks and
balances, aanvragen van familieleden of een bedrijf van een bestuurder of ambtenaar;
toezicht en handhaving; transparantie en speculatie.
Het BC biedt de vastgestelde Kadernota voor het eind van december 2018 aan de ER
aan ter behandeling en vaststelling.
- De directie R&O start in februari 2019 met het opstellen van het implementatieplan van
de Kadernota Grondbeleid Bonaire.
3.4.2) Uitvoeren plannen
- De directie R&O start namens het BC met de implementatie van de door KPMG
opgestelde “Process Flow Charts en de Risk & Control Matrix” voor interne
controlemaatregelen. In januari 2020 is de implementatie gereed.
- De directie R&O start namens het BC in oktober 2019 met de uitvoering van de
Kadernota Grondbeleid Bonaire.
- Alle gronduitgifte-adviezen worden gecontroleerd door de kwaliteitsmedewerker; het
OLB draagt zorg voor functiescheiding en benodigde check and balances.
3.4.3) Inzet Rijk en OLB
- Het ministerie van BZK levert samen met een Europees Nederlandse gemeente en/of
Rijksvastgoedbedrijf een expert (1fte) voor acht maanden die er gezamenlijk met de
directie R&O voor zorgt dat het implementatieplan Kadernota Grondbeleid wordt
opgesteld en de uitvoering van het implementatieplan begint. Directie R&O koppelt een
eigen medewerker aan de expert om kennisuitwisseling te vergroten en lokaal te borgen.
- De directie R&O traint zijn medewerkers in de werkprocessen en toepassing van de
criteria van het gronduitgiftebeleid. Het ministerie van BZK ondersteunt hierbij.
- Het BC zorgt voor de invulling van de essentiële randvoorwaarden die adequate
planvorming en uitvoering van het beleid mogelijk maken. Dit houdt in dat het BC zorgt
dat er structureel een budget wordt vrijgemaakt voor de benodigde kennis, kunde,
capaciteit en middelen voor een gedegen gronduitgiftebeleid. Dit wordt mede
gebaseerd op uitkomsten van de analyse van de organisatie (zie ook hoofdstuk 1.1).

13

4. Prioritaire thema’s
Het BC heeft in samenwerking met het Rijk prioriteiten bepaald; het Bestuursakkoord is een
uitwerking van het commitment op de gedeelde thema’s. Een deel van de prioriteiten richt zich
op het ambtelijke en bestuurlijke systeem (zie hoofdstuk 1, 2 en 3). Met een versterking van het
ambtelijke en bestuurlijke systeem wordt effectiever en efficiënter invulling gegeven aan de
uitvoering van de inhoudelijke prioritaire thema’s. De uitvoering van deze thema’s wordt in dit
hoofdstuk uitgewerkt, waarbij afspraken worden gemaakt over planvorming, besluitvorming,
uitvoering, en de inzet vanuit het OLB en vanuit het Rijk.

4.1 Aanpak achterstallig onderhoud van het wegennet
Een goed functionerend wegennet draagt bij aan de verdere economische ontwikkeling van
Bonaire. Het doel is om de achterstand van het onderhoud van het wegennet aan te pakken en
te zorgen voor een duurzame oplossing.
4.1.1) Planvorming en besluitvorming
- De directie R&O heeft in november 2018 het uitvoeringsplan gereed voor besteding van
de beschikbare middelen voor exploitatie van de infrastructuur uit het regeerakkoord en
heeft dit ingediend bij het ministerie van I&W. Daarbij betrekt het OLB ook de middelen
uit haar eigen begroting.
- De directie R&O heeft in november 2018 het uitvoeringsplan gereed voor besteding van
de (al eerder beschikbaar gestelde) incidentele middelen voor aanpak van het
wegennet (eenmalige impuls) en heeft dit ingediend bij het ministerie van I&W. Na
goedkeuring worden de incidentele middelen beschikbaar gesteld.
- Voor de jaren 2020 tot en met 2023 wordt voor 31 maart 2019 een plan aan het
ministerie van I&W voorgelegd waarin de prioritering staat aangegeven inclusief een
duurzaam beheer- en onderhoudsplan. Na overleg en goedkeuring verstrekt de minister
van I&W de middelen over die jaren. In de verplichte paragraaf in de begroting
“onderhoud kapitaalgoederen” (art. 8.2.c BBV BES) neemt het BC dit plan vervolgens
op.
Het OLB treft voorziening voor een structureel systeem voor planning en onderhoud van
de wegen, en neemt hierbij een plan op voor de waterhuishouding m.b.t. de wegen en
afvoer van hemelwater. Daarbij wordt bij voorkeur de samenwerking met een Europees
Nederlandse gemeente aangegaan.
4.1.2) Uitvoering plannen
- In juni 2019 start de directie R&O met het wegwerken van de achterstand van het
wegennet.
4.1.3) Inzet Rijk en OLB
- In november 2018 zijn in goed overleg door het BC vastgestelde plannen voor
besteding van de middelen ingediend bij het ministerie van I&W en indien de
uitvoeringskracht van de directie R&O is ingericht, zal de minister van I&W besluiten
over de beschikbare middelen voor exploitatie van de infrastructuur (2x 2,75 miljoen
euro) als ook over de middelen van de eenmalige impuls voor wegen (3 miljoen euro).
Bij een positief besluit volgt budgettaire verwerking bij de eerste daaropvolgende
mogelijkheid.
- Het ministerie van I&W laat een second opinion uitvoeren op de plannen. Naar
verwachting zal dit ook bijdragen aan de kennisopbouw van dergelijke projectaanpak.
- Het kabinet kent in het kader van de Regio Envelop gefaseerd 2,5 miljoen euro toe als
bijdrage in het aanleggen van de wegen rondom de nieuwbouw van sociale
14

huurwoningen onder voorwaarde van (1) de uitvoering van dit Bestuursakkoord, (2) de
goedkeuring door het Ministerie van Financiën van de bestedingsplannen voor dit
project, (3) dat er een gedegen en door het BC vastgesteld plan is voor besteding van
de middelen om wegen rondom sociale woningen te bouwen en (4) versterking van de
uitvoeringskracht van de directie R&O. Deze middelen worden gefaseerd toegekend.
De fasering waarop de middelen worden toegekend is uiteengezet in het
bestedingsplan van het project.

4.2 Opzetten jobcentrum en arbeidsbemiddeling
Het Rijk en het OLB werken gezamenlijk aan het realiseren van een jobcentrum. Dit is een loket
waar diensten voor werkzoekenden en werkgevers samenkomen. Het OLB en de RCN Unit
SZW werken hierin op een locatie samen. In plaats van uit de organisatie(s) te redeneren, dient
bij de dienstverlening de behoefte van de klant centraal te staan. Deze samenwerking kan
gefaseerd worden uitgebreid naar andere partners op het vlak van onderwijs en arbeidsmarkt.
De opzet van dit jobcentrum bouwt voort op de ervaringen en resultaten van de twinning
arbeidsbemiddeling tussen het OLB en de gemeente Leiden. Het ontwikkelen van een
jobcentrum vraagt om een gedegen implementatieplan, praktische uitvoerbaarheid, een
duidelijke beschrijving van werkprocessen en een andere mindset bij de betrokken
medewerkers. Dit alles is niet mogelijk als er niet voldoende medewerkers zijn, ook binnen de
directie S&Z. Opvolging van de afspraken uit hoofdstuk 1 is hier dan ook essentieel. Om dit te
realiseren, en in de toekomst mogelijk toe te werken naar een breder één loket voor het sociaal
domein waarin de dienstverlening van het OLB en het Rijk aan de inwoners van Bonaire worden
samengebracht, worden onderstaande afspraken gemaakt.
4.2.1) Planvorming en besluitvorming
- Het OLB en het ministerie van SZW hebben gezamenlijk in het kader van de twinning
arbeidsbemiddeling een startnotitie geschreven voor de opzet van een jobcentrum. Zij
werken deze notitie, in samenwerking met het ministerie van BZK, uit in een concreet
plan en accorderen dit gezamenlijk uiterlijk in januari 2019.
- In het plan worden ook de voorwaarden benoemd waaraan moet worden voldaan om te
kunnen starten met het jobcentrum. Deze voorwaarden hebben onder meer betrekking
op het tijdig ter beschikking stellen van gemotiveerde medewerkers en locatie, het tijdig
inzichtelijk maken van het onderstand en werkzoekenden bestand, gezamenlijk
commitment en mandatering projectleider en de tijdige werving van een (lokale)
teamleider.
4.2.2) Uitvoering plannen
- In de twinning arbeidsbemiddeling worden de voorbereidende werkzaamheden
uitgevoerd om met het jobcentrum te kunnen starten. Uiterlijk half december 2018 heeft
de programma manager arbeidsbemiddeling de stand van zaken opgemaakt voor de
twinning en een planning gemaakt voor de resterende activiteiten in relatie tot de opzet
van het jobcentrum.
- In het gezamenlijk te accorderen plan spreken het OLB en het ministerie van SZW de
startdatum en fasering van het jobcentrum af.
4.2.3) Inzet Rijk en OLB
- In het plan worden afspraken gemaakt over de middelen die ter beschikking worden
gesteld voor arbeidsbemiddeling en de ontwikkeling van een jobcentrum.

15

-

-

-

-

Het ministerie van SZW is bereid om middelen ter beschikking te stellen voor een lokale
medewerker arbeidsbemiddeling van 1fte gedurende 12 maanden (zie hoofdstuk 1).
Het ministerie van SZW is tevens bereid om middelen ter beschikking te stellen voor
een (bij voorkeur lokale) teamleider voor het jobcentrum gedurende 12 maanden (zie
hoofdstuk 1).
Daarnaast heeft het ministerie van SZW, naast de al afgesproken trajecten, aanvullende
middelen voor 2019 gereserveerd voor de ontwikkeling van arbeidsmarktinstrumenten.
Het kabinet (vanuit de Regio Envelop) en het ministerie van BZK hebben tevens
middelen toegezegd voor de ontwikkeling van een jobcentrum.
Toekenning van bovenstaande inzet vanuit het ministerie van SZW, het ministerie van
BZK en het kabinet in de vorm van de regio envelop is onder voorbehoud van:
o Gezamenlijke accordering van het plan door het OLB en het ministerie van SZW;
o Inzet van het OLB van integrale middelen als cofinanciering voor
arbeidsbemiddeling en jobcentrum;
o Continuering van de huidige capaciteit en financiële inzet vanuit het OLB op
arbeidsbemiddeling vanuit de vrije uitkering en integrale middelen; dit betekent
onder meer handhaving van de bezetting van drie fte arbeidsbemiddeling bij de
Directie S&Z, afdeling Maatschappelijke Ondersteuning en Arbeid;
o In februari 2019 start de analyse van het ambtenarenapparaat. Hierbij wordt
expliciet aandacht besteed aan wat er nodig is voor de ontwikkeling van het
jobcentrum. Vanaf juli 2019 worden de uitkomsten van de analyse opgevolgd.
Ook op dat moment dient er expliciet aandacht te zijn voor en dienen afspraken
te worden gemaakt tussen OLB, het ministerie van SZW en het ministerie van
BZK over de benodigde inzet voor de ontwikkeling van het jobcentrum.
In het plan worden tevens afspraken gemaakt over het gefaseerd ter beschikking stellen
van de middelen vanuit de Regio Envelop, het ministerie van SZW en het ministerie
BZK.
Het jobcentrum sluit aan bij de inspanningen en resultaten van de twinning
arbeidsbemiddeling. Het ministerie van SZW zet deze twinning voort en levert hiermee
een programmamanager jobcenter en een medewerker arbeidsbemiddeling van in
totaal 2 fte doorlopend tot en met mei 2019, die de opzet van het jobcentrum
voorbereiden en ondersteunen.
Het ministerie van SZW bevestigt de eerder gemaakte afspraak om de komende
periode te benutten voor experimenten en ontwikkeling van arbeidsbemiddeling en
daarvoor tijdelijke financiering ter beschikking te stellen. Op het moment dat er een
goed lopend jobcentrum is en helder is welke arbeidsmarktinstrumenten nodig zijn en
tot het gewenste resultaat leiden, trekken OLB en het ministerie van SZW samen de
conclusies over verduurzaming en spant het ministerie van SZW zich in voor structurele
financiering.
Het kabinet heeft toegezegd 200.000 euro beschikbaar te stellen vanuit de Regio
Envelop voor het versterken van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt door
het stimuleren van beroepsbegeleidende leerwegplekken voor studenten. Het OLB zal
samen met het ministerie van OCW, het ministerie van SZW en het jobcentrum
samenwerken om dit te realiseren conform de voorwaarden voor de Regio Envelop (zie
overeenkomst + financiële paragraaf).

4.2.4) Arbeidsmarkt
- Het OLB stelt een beleidskader voor de uitvoering van de Wet op het ter beschikking
stellen arbeidskrachten BES vast, waarin kaders worden gesteld voor de

16

vergunningverlening en de handhaving wordt geëxpliciteerd. Desgewenst kan de
Arbeidsinspectie SZW bij de handhaving ondersteunen.

4.3 Kinderopvang
Voor een perspectiefvolle toekomst van de kinderen op Bonaire is een goede start essentieel.
Daarom willen de Openbaar Lichamen van Bonaire, Sint-Eustatius en Saba en het Rijk (SZW,
OCW, VWS) gezamenlijk de kinderopvang en voor- en naschoolse voorzieningen in Caribisch
Nederland structureel verbeteren. Daarvoor wordt het programma Bes(t) 4 kids ingericht. Het
Rijk heeft hiervoor structureel budget beschikbaar gesteld. Voor de implementatie van het
programma is zowel aan de kant van de Openbare Lichamen als aan de kant van het Rijk veel
werk te verzetten. Het Rijk beseft dat de capaciteit aan de kant van het OLB niet toereikend is
om de plannen succesvol te kunnen implementeren. Het Rijk zal daarom gefaseerd middelen
voor de ondersteuning van de Openbare Lichamen en het versterken van de kinderopvang en
voor- en naschoolse voorzieningen ter beschikking stellen. Hiertoe worden ten aanzien van
Bonaire de volgende afspraken gemaakt:
4.3.1) Planvorming en besluitvorming
- Het Rijk, het Openbaar Lichaam Saba, het Openbaar Lichaam Sint-Eustatius en het
OLB ronden december 2018 gezamenlijk het programmaplan BES(t) 4 kids af.
Onderdeel van het programmaplan is een door het OLB opgesteld plan van aanpak.
- Het BC neemt in uiterlijk in december 2018 een besluit over het programmaplan.
4.3.2) Uitvoering plannen
- Het Rijk en het OLB starten met de uitvoering van het programmaplan dat betrekking
heeft op Bonaire nadat het BC en het Rijk het programmaplan gezamenlijk bestuurlijk
hebben geaccordeerd (planning december 2018).
4.3.3) Inzet Rijk en OLB
- Het Rijk stelt bij het accorderen van het programmaplan 50% van het jaarbudget 2019
voor Bonaire structureel ter beschikking.
- Als op 1 juli 2019 het BC van Bonaire de verordening kinderopvang en voor- en
naschoolse voorzieningen heeft vastgesteld en 75% van de kinderopvangorganisaties
(dagopvang) door het OLB in kaart zijn gebracht, zal het Rijk de resterende 50% van het
budget structureel beschikbaar stellen.
- Het Rijk stelt bij het vaststellen van het programmaplan 25% van het
ondersteuningsbudget 2019 voor Bonaire ter beschikking. Hiermee krijgt het OLB de
mogelijkheid om de projectorganisatie in te richten en het projectplan af te ronden.
- Per 1 april 2019 ontvangt het OLB de resterende 75% van het ondersteuningsbudget
BES(t) 4 kids onder de voorwaarde dat het OLB uiterlijk 1 maart 2019 een projectleider
heeft aangesteld en de projectstructuur operationeel is.
- Het ministerie van SZW levert in het kader van het programma Kinderopvang BES(t) 4
kids ondersteuningsbudget om de projectorganisatie in te richten, waaronder een lokale
projectleider. Tevens levert het ministerie van SZW een programmamanager BES(t) 4
kids. Toekenning van deze inzet is onder voorbehoud van accordering van
programmaplan BES(t) 4 kids (zie hoofdstuk 1).
- Bij het vaststellen van het programmaplan BES(t) 4 kids zullen nadere (budgettaire)
afspraken voor 2020 en volgende jaren worden gemaakt.

17

4.4 Sociaaleconomische ontwikkeling
Het Rijk en het OLB willen graag de sociaaleconomische situatie op Bonaire verbeteren.
Overeenkomstig de kabinetsreactie op het onderzoek ijkpunt bestaanszekerheid vergt dit zowel
aandacht voor de inkomens- als de kostenkant, met werken aan economie en arbeidsmarkt als
derde spoor. In aanvulling op de maatregelen die reeds in voornoemde kabinetsreactie zijn
vastgelegd, vergt dit de volgende afspraken.
4.4.1) Armoede- en schuldenbeleid
- Het OLB draagt voor professionalisering van de eilandelijke armoede- en
schuldenaanpak en legt het beleid vast in een verordening of algemeen kenbare
beleidsregels. Daarbij treedt het OLB in overleg met het ministerie van SZW met het oog
op de afstemming van de criteria voor die van de bijzondere onderstand. Het ministerie
van SZW levert desgevraagd ondersteuning of helpt die ondersteuning organiseren.
4.4.2) Centrale dialoog
- Het BC committeert zich aan een actieve centrale dialoog en het proces van herstart dat
daartoe is ingezet. Binnen dit platform, dat op basis van gelijkwaardigheid is
samengesteld, worden afspraken gemaakt over lokale thema’s van sociaaleconomische
aard en ten aanzien van arbeidsverhoudingen.
- Het ministerie van SZW draagt bij aan de herstart van de centrale dialoog door middel
van een externe procesbegeleider en secretaris.
4.4.3) Koopkracht en kosten van levensonderhoud
- Het OLB geeft de lastenverlichting die is ontstaan als gevolg van de neerwaartse
bijstelling van de zorgpremie (-4,4%) per 1 januari 2019 door aan alle werknemers, ook
aan die boven het wettelijk minimumloon (WML). Het Rijk past een overeenkomstige
benadering toe ten aanzien van het RCN-personeel.
- Het beperken en waar mogelijk terugbrengen van de kosten van levensonderhoud is conform de kabinetsreactie op het onderzoek ijkpunt bestaanszekerheid - een essentieel
element in de aanpak om te zorgen dat mensen met lage inkomens rond kunnen komen.
Rijk en BC spannen zich daarvoor gezamenlijk in.
- Het BC hangt concrete acties aan de aan het OLB geadresseerde thema’s genoemd in
de kabinetsreactie op het onderzoek naar de prijzen van levensmiddelen in Caribisch
Nederland (2017).

4.5 Landbouw
De landbouwsector is een prioriteit voor Bonaire om minder afhankelijk te zijn van import,
gezonde voeding te genereren voor de eigen bevolking en tegelijkertijd werkgelegenheid te
creëren. Om vooruitgang te boeken is versterking van de gehele keten nodig, waarbij de
reorganisatie van Dienst Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) essentieel is. Hiertoe worden
onderstaande afspraken vastgelegd:
4.5.1) Planvorming en besluitvorming
- Het BC neemt in februari 2019 een besluit over de opzet van het programma
landbouwontwikkeling, met de elementen opbouw slachthuis, reorganisatie dienst LVV,
en de professionalisering van de geitenhouderij.
- Het BC en het ministerie van LNV herbevestigen in dit Bestuursakkoord de afspraken
zoals gesteld in de MoU uit 2015.7
7

Memorandum of Understanding (MoU) 2 september 2015.

18

-

-

Het BC en het ministerie van LNV stellen een gezamenlijk Plan van Aanpak op inclusief
een stappenplan voor het vervolg voor reorganisatie van de dienst LVV en de
bijbehorende onderdelen van het OLB. Het ministerie van BZK is hierbij betrokken daar
waar het gaat om organisatieontwikkeling. Het BC geeft in februari 2019 opdracht voor
het opstellen van het plan van aanpak Reorganisatie dienst LVV (zie ook hoofdstuk 1.1).
De projectleider die is gefinancierd vanuit het ministerie van LNV start in februari 2019
en is belast met de uitvoering van het plan van aanpak Reorganisatie Dienst LVV. De
projectleider valt onder de directeur R&O.
In het plan van aanpak Reorganisatie Dienst LVV wordt onder meer teruggekeken op
ontwikkelingen van de laatste jaren op het gebied van landbouwontwikkeling, welke
middelen er ingezet zijn en in welke mate deze effectief zijn geweest. Het Rijk betrekt dit
aspect in het Interdepartementaal Beleidsonderzoek KR.

4.5.2) Uitvoering plannen
- Het BC start met de implementatie van het programma landbouwontwikkeling. Bij de
uitvoering van het programma landbouwontwikkeling wordt het maatschappelijk
middenveld betrokken. Doel is dat er over een aantal jaren sprake is van landbouw die
bijdraagt aan een verhoogde mate van zelfvoorziening van Bonaire.
- Het BC start in uiterlijk september 2019 met de implementatie van het plan van aanpak
Reorganisatie dienst LVV.
- Het OLB en het ministerie van LNV evalueren in 2021 het programma
landbouwontwikkeling en geven gevolg aan de uitkomsten van de evaluatie.
4.5.3) Inzet Rijk en OLB
- Middelen uit de Regio Envelop, beschikbaar gesteld door het kabinet, voor
landbouwontwikkeling op Bonaire (1,6 mln. euro) hebben betrekking op de bouw van
het slachthuis en de uitvoering van het project professionalisering van de
geitenhouderij. De middelen worden toegekend onder voorwaarde van (1) uitvoering
van dit Bestuursakkoord, (2) de goedkeuring door het Ministerie van Financiën van de
bestedingsplannen voor dit project er is (3) en dat het BC opdracht heeft gegeven tot
het opstellen van het plan van aanpak reorganisatie Dienst LVV.
- Het ministerie van LNV stelt een programmamanager (1fte) voor 12 maanden aan die
samen met het OLB zorgt dat het programma landbouwontwikkeling uitgevoerd wordt
daar waar het gaat om het opzetten van een slachthuis en professionalisering van de
geitenhouderij.
- Het ministerie van LNV levert middelen zoals benoemd in de MoU (250.000 euro) voor
het opstellen van het Plan van Aanpak reorganisatie Dienst LVV en voor de uitvoering
van het Plan van Aanpak. Onderdeel van het plan is het aanstellen van een
projectleider die verantwoordelijk is voor het goede verloop van het reorganisatieproject
van Dienst LVV en de inrichting van het LVV-terrein. Middelen vanuit het ministerie van
LNV zoals benoemd in de MoU worden toegekend nadat het BC opdracht heeft
gegeven tot het opstellen van het plan van aanpak reorganisatie Dienst LVV.
- De directie R&O wijst een contactpersoon aan die verantwoordelijk is voor
beleidsontwikkeling op gebied van landbouw en visserij.

4.6 Toerisme
Toerisme is een belangrijke factor in de sociaaleconomische ontwikkeling van Bonaire. Bonaire
heeft unieke eigenschappen die zich lenen voor duurzaam en high-end toerisme, zoals in het
Strategisch Masterplan voor Bonaire staat vermeld. Diverse partijen zijn actief op en voor
Bonaire: Tourism Corporation Bonaire (TCB), Bonaire Business and Employers Association
19

(BBE), BONHATA, Bonaire Hospitality Group (BHG), Kamer van Koophandel (KvK), etc. Vanuit
Nederland zijn het ministerie van EZK, het ministerie van BZK en de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO) betrokken. Het OLB fungeert samen met het Rijk als facilitator
om het toerisme te laten floreren. Hiertoe worden de volgende afspraken gemaakt.
4.6.1) Planvorming en besluitvorming
- Het BC neemt voor februari 2019 een besluit over de aanbevelingen van het Strategisch
Toeristisch Masterplan voor Bonaire.
- Het OLB formuleert voor november 2019 een toeristisch toekomstperspectief dat focus
geeft in het algehele beleid en aan organisaties in de toeristenbranche, waarna dit aan
de ER zal worden voorgelegd voor besluitvorming.
- Het OLB, het ministerie van EZK, het ministerie van BZK en RVO ondersteunen
gezamenlijk de lokale partijen om publiek-private samenwerkingen aan te gaan,
waardoor (nieuwe) initiatieven ter bevordering van het duurzaam toeristisch
toekomstperspectief kunnen ontstaan. Het faciliteren van de markt om huidige
initiatieven verder vorm te geven, zoals het project Blue Destination Bonaire, behoort
ook tot de mogelijkheden van het OLB.
- Indien bestaande initiatieven passen bij het duurzaam toeristisch toekomstperspectief
van Bonaire zijn de departementen bereid om hierbij (technische) ondersteuning te
bieden. De directie R&O faciliteert en stimuleert dergelijke initiatieven vanuit de markt.
- Het BC committeert zich om per november 2019 capaciteit vrij te maken op het toerisme
dossier binnen het OLB met als doel de markt/stakeholders te faciliteren en te werken
aan een toeristisch toekomstperspectief in overleg met partijen.
4.6.2) Uitvoering plannen
- Het BC vervult een actieve trekkersrol in onder andere publiek-private geïnitieerde
werkgroepen om de markt te bewegen om op innovatieve wijze haar werk te doen. Het
Rijk zet in op een twinningrelatie met vergelijkbare regio’s en/of gemeenten om
kennisdeling te bevorderen. De RVO zal hier namens het Rijk in ondersteunen.
4.6.3) Inzet Rijk en OLB
- RVO ondersteunt met kennis en expertise op onderdelen in de planvorming en
uitvoering. In samenwerking met de RVO worden onder meer sessies georganiseerd om
(toeristisch) ondernemerschap te bevorderen.

4.7 Sociale huisvesting
Op Bonaire is er een tekort aan sociale huurwoningen. Hierdoor worden Bonairianen die niet
over genoeg financiële middelen beschikken gedwongen om een woning in de vrije sector te
huren. Om dit tekort op te vangen is onder meer een totaalplan vereist wat de financiering, het
bouwrijp maken en de bouw van 500 sociale huurwoningen bevat. Daarnaast is de ontwikkeling
van een vorm van huurcompensatie een aandachtspunt. Hiertoe worden de volgende afspraken
gemaakt:

20

4.7.1) Planvorming en besluitvorming
- Het BC kijkt samen met Fundashon Cas Bonairiano (hierna te noemen: FCB) -en
eventueel andere experts- naar opties voor reductie van de infrastructurele kosten bij
sociale woningbouw, bijvoorbeeld door alternatieve bouw- en verkavelingsvormen toe te
passen. Op basis van deze verkenning werkt het BC een definitieve kostenraming uit
voor de benodigde infrastructuur bij de nieuwbouw van 500 sociale woningen door FCB.
Het Rijk is bereid om in overleg technische ondersteuning (begeleiding via kennis en
expertise) te leveren.
- Het Rijk, OLB en FCB sluiten een overeenkomst voor de realisatie van 500 sociale
huurwoningen, waarin ook afspraken worden gemaakt over de bekostiging van de
benodigde infrastructuur door het openbaar lichaam en de inzet van de bijdrage van het
kabinet vanuit de Regio Envelop. De bouw van de woningen wordt per tranche
geëvalueerd. De bouw van een nieuwe tranche wordt pas gestart als minimaal 75% van
de woningen van de voorgaande tranche is verhuurd.
- Het BC wijst locaties aan voor de nieuwbouw van 500 sociale huurwoningen en stelt
deze beschikbaar aan FCB.
- Gelet op de duidelijk aanwezige tekortkomingen in het huidige stelsel van de
verhuurdersubsidie heeft het kabinet in reactie op het ijkpunt bestaanszekerheid (sociaal
minimum) aangekondigd te zullen kijken naar alternatieve mogelijkheden voor
huurcompensatie in Caribisch Nederland. Het ministerie van BZK streeft ernaar een
nieuwe vorm van huurcompensatie in te voeren per januari 2021 of zoveel eerder als
mogelijk.
- De ER draagt zorg voor de vaststelling van de Huurprijs- en Huurcommissieverordening
Bonaire, de Verhuursubsidieverordening en de Huisvestingsverordening. Deze
verordeningen bieden de mogelijkheid om de woningmarkt en de maximale huurlasten
te reguleren.
- Het BC ontwikkelt een volkshuisvestingbeleid.
- Het ministerie van BZK voert in de loop van 2019 een pilot in voor Bonaire op het terrein
van hypotheekgaranties.
4.7.2) Inzet Rijk en OLB
- Vanuit de Regio Envelop zal vanuit het kabinet 2,5 miljoen euro beschikbaar worden
gesteld als bijdrage voor het aanleggen van wegen rondom de nieuwbouw van 500
sociale huurwoningen (zie voor voorwaarden ook 4.1 onder 3).
- Het ministerie van BZK heeft daarnaast 470.000 euro beschikbaar gesteld voor de
nieuwbouw van een eerste tranche van 76 woningen door FCB. Voorwaarde voor het
beschikbaar komen van deze middelen is dat er een overeenkomst wordt gesloten
tussen Rijk, OLB en FCB welke onderbouwd wordt door een helder en compleet
uitgewerkt plan voor de financiering van de bouw van de 500 sociale huurwoningen
woningen door FCB enerzijds, alsmede de financiering van de overige kosten voor
infrastructuur van de 500 woningen door het openbaar lichaam anderzijds. Het BC is
verantwoordelijk voor de benodigde financieringsruimte van de infrastructuur. In de
overeenkomst worden nadere afspraken gemaakt over de inzet van de 2,5 miljoen door
het kabinet uit de Regio Envelop. De bijdragen vanuit de Regio Envelop en het OLB
lopen in ieder geval gelijk op en geschieden per tranche zoveel mogelijk naar rato.
- Het BC ontwikkelt volkshuisvestingbeleid en stelt dit vast. Het BC maakt hiervoor eigen
capaciteit vrij en wijst dossierhouders aan binnen de directie S&Z en de directie R&O.
Het BC is verantwoordelijk voor het opstellen en uitwerken van het beleid en het
betrekken van stakeholders op Bonaire. Het ministerie van BZK is bereid technische
begeleiding van de dossierhouder te faciliteren.
21

-

-

Het Rijk is bereid waar nodig technische bijstand te faciliteren (kennis, expertise,
training) op het terrein van woningmarktbeleid, op voorwaarde dat er een stabiele
counterpart aanwezig is die de geboden kennis en expertise tot zich kan nemen. Alleen
zo kan zorg gedragen worden voor duurzame kennisoverdracht hetgeen het BC in staat
stelt om deze taak ook in de toekomst adequaat te blijven vervullen.
Het BC stelt een huurcommissie in, welke onder ander toezicht houdt op de correcte
naleving van hetgeen bepaald wordt in de door de ER vast te stellen Huurprijs- en
Huurcommissieverordening Bonaire. Het BC bekostigt de huurcommissie. Het BC
benoemt en draagt zorg voor de werving en de selectie van de plaatsvervangend
voorzitter, de leden, de plaatsvervangend leden, de secretaris, de plaatsvervangend
secretaris en het overig personeel van het secretariaat ten behoeve van de
Huurcommissie Bonaire. Het BC maakt gereed en bekostigt alle facilitaire zaken,
waaronder het regelen van een locatie voor hoorzittingen en secretariaat, een algemeen
telefoonnummer, postbussen en e-mailadressen. Tot het tijdstip, bedoeld in artikel 1.6,
derde lid, van de Wet maatregelen huurwoningmarkt Caribisch Nederland benoemt en
bekostigt het Rijk de voorzitter van de Huurcommissie.

22

Bijlage uitvoeringsagenda’s
In het Bestuursakkoord is uiteengezet dat de uitvoeringsagenda’s van de prioritaire thema’s integraal onderdeel zijn
van het Bestuursakkoord. Hieronder zijn de contouren van de uitvoeringsagenda’s uitgewerkt die als leidraad dienen
om de samenwerking tussen het Rijk en het OLB van gerichte invulling te voorzien. Hierin zijn doelen, acties,
verantwoordelijkheden en termijnen uitgewerkt die corresponderen met de afspraken die in het Bestuursakkoord
opgenomen zijn.
Het OLB en het Rijk committeren zich om de uitvoeringsagenda’s binnen de komende twee maanden van een
nadere specificering te voorzien. Hiervoor worden lopende trajecten en nadere afstemmingsmomenten tussen het
OLB, Rijk en partners benut. Op deze wijze wordt de uitvoering en samenwerking in de praktijk versterkt en wordt
meerwaarde gecreëerd.
1. Versterken bestuurskracht en uitvoeringskracht
Activiteiten
Uitvoerder Bonaire en
actie
BC
Vaststellen integriteitsprogramma
‘betrouwbaar openbaar bestuur
Bonaire’ door BC
Gedeputeerden en
Uitvoeren integriteitsprogramma
gezaghebber (BC)
‘betrouwbaar openbaar bestuur
Bonaire’
OLB: heeft een bedrag
Organiseren van voldoende
financiële middelen voor uitvoeren
begroot voor dit
integriteitsprogramma ‘betrouwbaar programma.
openbaar bestuur Bonaire’
BC: Bij elk bestuur is er
Bevorderen goed bestuur
een goede screening
van bestuurders. Dit kan
door het inzetten van
tools zoals risicoanalyse,
VOG, basisscan
integriteit.
Gezaghebber, BC en
Afspraken maken over het
griffier namens de ER,
nakomen van de wettelijke
afdeling
verplichting om besluitvorming van
Communicatie: Er
de gezaghebber, BC en ER
transparant te maken door publiek
worden afspraken
openbaar te maken. Hier worden
gemaakt over hoe de
afspraken over gemaakt.
openbaarmaking van
besluiten van de ER en
het BC wordt verbeterd.
Openbare besluitlijsten
van de bijeenkomsten
van ER en BC worden in
de eerstvolgende
bijeenkomst vastgesteld
en vervolgens direct
online geplaatst door de
griffie van respectievelijk
het BC en de ER.
ES en directie P&O: De
Optuigen organisatie voor analyse
van de capaciteit binnen OLB
rapportagestructuren,
verantwoordelijkheden
en bevoegdheden van
expert worden ingericht.
Er wordt een
klankbordgroep (OLB,
BZK, RV) ingesteld die

Uitvoerder Rijksoverheid
en actie

Startdatum
December 2018

BZK: Samenwerking
met KR en met afdeling
Politiek ambtsdragers.
BZK: draagt €120.000
bij (november 2018).

Start december
2018; programma
duurt 2 jaar

BZK: draagt tools aan
voor risicoanalyse
bestuurders, VOG, etc.
Gebruik is niet verplicht
te stellen.

Februari 2019

Gereed in april
2019

BZK: Zet ter
ondersteuning 1fte op
het gebied van P&O in
gedurende 12 maanden
(wordt ingezet op
analyse, bevorderen
mobiliteit, etc.).

Februari 2019

1

analyse begeleidt.
Analyse organisatie

Stelstel van ondersteuning BC
tegen het licht houden (aantal
adviseurs, pool van vaste
ambtelijke adviseurs)

Overzicht opstellen van de
strategische sleutelfuncties

Invullen sleutelfuncties

Organiseren dat directiefuncties niet
langer dan drie maanden
oningevuld blijven

Invulling functie hoofd LVV

Invulling functie directeur Juridische
en Algemene Zaken

Organiseren dat opvolging
structureel plaatsvindt

P&O expert en ES
i.s.m. directeuren en
afdeling P&O, BC, ES,
en klankbordgroep: In
kaart brengen door
onderzoek wat de
effectiviteit is van het
ambtenarenapparaat op
basis van capaciteit van
bestaande fte en
uitvoering taken en
waarbij indien nodig
wordt bezien of
medewerkers nog op de
juiste plekken zitten.
Resultaat is verbeterplan
en capaciteitsplan waar
gevolg aan wordt
gegeven.
BC en
Eilandsecretariaat:
Overzicht maken van
alle adviseurs met
OVO’s en VOG en alle
benodigde aanvullende
gegevens. Check inhoud
OVO met de
daadwerkelijke
activiteiten.
Afdeling P&O:
Overzicht maken van de
sleutelfuncties en hoe
deze nu zijn ingevuld en
wat de planning is.
BC, Directeuren en
afdeling P&O:
Medewerkers aannemen
+ benoemingen
voorleggen aan RV.
BC, Directeuren en
afdeling P&O:
Methodiek ontwikkelen
dat OLB helpt om op tijd
te werven en keuzes te
maken voor invulling
cruciale functies.
Afdeling P&O: Op korte
termijn invullen door
interimfunctie en
vervolgens zoeken naar
juiste persoon.
Afdeling P&O: Op korte
termijn invullen door
voor interim functie en
vervolgens zoeken naar
juiste persoon.
BC, directeuren en
afdeling P&O:
Methodiek ontwikkelen
dat OLB helpt om op tijd

BZK: zet ter
ondersteuning 1te op
het gebied van P&O in
gedurende 12 maanden
(wordt ingezet op
analyse, bevorderen
mobiliteit, etc.)

Februari 2019

Februari 2019

Januari 2018

Rijk: Indien noodzakelijk
en in overleg vacatures
tijdelijk invullen (VNG
netwerk, etc.).

Start: Nov 2018
Afgerond: Mei 2019

BZK (VNG):
Ondersteuning door
expert.

Start: Nov 2018
Afgerond: Maart
2019

Rijk: Aandragen
mogelijke interim
kandidaten.

Start: Nov 2018
Afgerond: Mei 2019

Rijk: Aandragen
mogelijke interim
kandidaten.

Start: Nov 2018
Afgerond: Mei 2019

BZK: zet ter
ondersteuning 1te op
het gebied van P&O in
gedurende 12 maanden

Mei 2019

2

Plan van aanpak om uitkomsten
analyse capaciteit/capaciteitsplan
OLB structureel aan te pakken en in
te vullen

te werven en keuzen te
maken voor invulling
cruciale functies.
ES en afdeling P&O

Bevorderen interne mobiliteit

BC, DT, afdeling P&O:
invoeren mobiliteit
bevorderende
maatregelen (politiek,
bestuurlijk en
managementniveau)

Tijdelijke versterking bij directies

OLB: analyseert en
treedt in overleg met
BZK op welke wijze de
tijdelijke
overbruggingscapaciteit
die door BZK geleverd
kan worden structureel
kan worden ingevuld.
OLB: MBC stelt
functieprofielen vast,
kijkt vooraf mee bij
voorgenomen
benoemingen en
adviseert hierover via de
ES aan het BC. De
samenstelling van de
MBC is afhankelijk van
de voordracht en
voorgenomen
benoeming.
BC: Personeelsbesluiten
en overeenkomsten van
opdrachten worden door
het BC voor de
ingangsdatum van het
personeelsbesluit of de
overeenkomst ter
goedkeuring aan de RV
voorgelegd.
ES, directeur B&O,
directeur R&O.

Inrichten managementbenoemingscommissie (MBC)

Plan van aanpak m.b.t. opzetten
van poule van experts (flexpool)

Voortzetten TOP-programma en
TOP-traineeprogramma

Oprichten denktank

Afdeling P&O:
Structureel aanleveren
van TOP traineeplekken
en TOP deelnemers.
Afdeling P&O/directie
B&O: denktank
realiseren waarin

(wordt ingezet op
analyse, bevorderen
mobiliteit, etc.)
BZK: gaat met OLB in
gesprek hoe vorm te
geven en ondersteuning
te bieden is om een
lange termijn oplossing
te genereren zodat OLB
op de benodigde sterkte
komt.
BZK: zet ter
ondersteuning 1te op
het gebied van P&O in
gedurende 12 maanden
(wordt ingezet op
analyse, bevorderen
mobiliteit, etc.).
Rijk: in overleg en
indien noodzakelijk
overbruggingssteun bij
DRO, DSW, DBO (bij
JAZ en bij P&O) met
capaciteit voor max 6
maanden.

Juli 2019

Juli 2019

Februari 2019

November 2018

BZK: Stelt plan van
aanpak op in
samenspraak met ES,
directeur B&O en
directeur R&O. BZK
wisselt bestaande
structuren uit (ABD,
flexpool, twinning).
BZK: voortzetten TOPprogramma en TOPtraineeprogramma.

Juni 2019

Doorlopend tot en
met minimaal juli
2022

Cluster bestuurlijke
ontwikkeling/directie
KR/BZK.

3

Opleidingen en trainingen

Opzetten van digitaal systeem voor
de digitalisering van de
stukkenstroom van het OLB.
Stukkenstroom digitaliseren van
ambtenarenapparaat,
eilandsecretariaat en BC.
Verkiezing nieuwe bestuurder

2. Financieel beheer
Activiteiten
Opleidingstrajecten
voor het bestaande
personeel.
Er wordt een
inventarisatie gemaakt
van de

(oud)deelnemers van
TOP participeren om
specifieke directieoverstijgende taken
tussen BZK, RCN en
OLB uit te voeren.
BC: BC legt een advies
voor aan de ER om
voldoende en structureel
budget vrij te maken
voor trainingen en
opleidingen en zorgt dat
medewerkers over
voldoende kennis en
vaardigheden
beschikken om hun
taken naar behoren uit te
voeren. Uit de analyse
van het
ambtenarenapparaat
komt naar voren waar de
hiaten in de kennis en
kunde van de
medewerkers van de
organisatie zitten. Het
BC geeft hier opvolging
aan + het MB-traject
vervolgen.
BC en gezaghebber en
afdeling ICT.

Met steun van het BZK,
de VNG en de
Vereniging van
Wethouders worden er
voor en na de
verkiezingen trainingen
voor potentiële nieuwe
bestuurders en
Eilandsraadsleden
georganiseerd. Hierin is
aandacht voor de
onderlinge
samenwerking,
wisselwerking met het
ambtelijke apparaat en
(inter-)bestuurlijke en
juridische kaders.

Uitvoerder Bonaire en actie
In samenwerking met P&O
wordt bijgehouden welke
medewerkers welke
cursussen hebben gevolgd
en hebben voltooid.

Februari 2019

Is reeds gestart.
Gereed in
december 2019

BZK: Faciliteert en
financiert een
onafhankelijke
organisatie die in
waarneming van de
Eilandsraadverkiezingen
van maart 2019 voorziet.
BZK: Stelt de Basisscan
integriteit beschikbaar
die ressorteert onder de
gezaghebber. Deze
integriteitstoetsing kan
gebruikt worden bij de
benoeming van
eilandgedeputeerden.

Uitvoerder Rijksoverheid
en actie
Rijk: faciliteert samen met
gemeentelijke netwerken
trainingen om de financiële
kennis van ambtenaren te
vergroten.

December 2018

Wanneer
Start Juli 2019
Doorlopend

4

opleidingsbehoefte van
het huidige personeel.
Offertes voor de
opleidingsbehoefte
worden uitgezet.
Er wordt gestart met de
opleidingen.
Voltooiing van de
cursus wordt
bijgehouden in het
personeelsdossier.
Evaluatie Plan van Aanpak
versterking afdeling
Financiën. Na uitvoering van
het PvA wordt geëvalueerd
op:
Daadwerkelijke invulling
van functies.
Of de invulling van de
functies hebben geleid
tot een daadwerkelijke
versterking van de
afdeling Financiën.
Of een start is gemaakt
met het
opleidingstrajecten en
deze met succes zijn
voltooid.
Opstellen van een
betrouwbare planning- en
controlcyclus. In
samenwerking met andere
directies wordt een P&Ccyclus opgezet met hierin:
Afspraken over
maandelijks af te
leveren
managementrapportage
s aan de afdeling
Financiën en de
aansluiting op elkaar
Communicatiestrategie
tussen de verschillende
afdelingen.
Evaluatie- en
bijsturingsmomenten.
Implementatie AO/IC.
Aan DC Consultants
(debiteuren
waardering), KPMG
(directie R&O) en
Deloitte (belastingen en
heffing) zijn opdrachten
verstrekt ter
implementaties van de
door hun gereviseerde
AO/IC-handboeken.
De DC Consultants,
KPMG en Deloitte
voeren de
implementaties uit.

In samenwerking met P&O
en de externe accountant
(SOAB) wordt vastgesteld of
aan het PvA is voltooid.

Het OLB zal hierover
rapporteren aan het Cft en
BZK in de jaarrekening
2020.

Start April 2019

Directie Financiën: Ziet toe
dat deze processen conform
contract worden nageleefd
en draagt zorg voor de
continuïteit van de
geïmplementeerde proces.

Het Cft monitort per
kwartaal de voortgang van
de implementaties en
rapporteert hierover in de
uitvoeringsrapportages
richting BZK.

Start januari 2019

Het OLB zal het Cft middels
voortgangsrapportages per
kwartaal blijven informeren
over de uitvoering van het
PvA. Het Cft en het OLB
zullen onderling nog
afspraken maken over de
inhoud van deze
rapportages en de
definitieve afronding van de
deelprojecten. Deelprojecten
die volgens het OLB zijn
afgerond kunnen door een
externe accountant worden
gecontroleerd op

Het Cft monitort per
kwartaal de voortgang en
rapporteert hierover in de
uitvoeringsrapportages
richting BZK.

Voltooiing december
2019

Afronding December
2019

5

daadwerkelijk gerealiseerd
resultaat.

Afronden van alle projecten
en beleidsplannen Plan van
aanpak financieel beheer
Kwaliteitscontroles (interne
audits) op diverse processen
gericht op doel- en
rechtmatigheid

Inventarisatie ICT
Directie Financiën stelt een
inventarisatierapport op m.b.t
de ICT-applicaties:
- De huidige applicaties
worden hierin
geïnventariseerd op
hanteerbaarheid,
toepasbaarheid en
onderlinge aansluiting.
- Staat van
onderhoud/updates.
- Behoefte op basis van de
gereviseerde
handboeken AO/IC.
- Kosten met betrekking tot
onderhoud,
vervanging/moderniserin
g en eventuele aanschaf
van nieuwe applicaties.
Actualisering PvA verbetering
financieel beheer richting
goedkeurende
accountantsverklaring. Hierin
zal worden opgenomen:
- Het verder uitwerken van
de overige AO/IChandboeken en een
implementatieplan.
- De aanbevelingen uit de
managementletter bij de
jaarrekening 2017 (o.a.
beheer materiele vaste
activa,
subsidieaanvragen,
projectbeheer,
incassotraject).
- Een plan om de reeds
ingevoerde verbeteringen

Afronding maart 2019

Ontwikkelen en
implementeren van een
systeem voor
kwaliteitscontroles/internal
control.

Het OLB zal de bevinden
aan de hand van een
rapport aanleveren aan
BZK.

Het OLB zal het Cft middels
voortgangsrapportages per
kwartaal blijven informeren
over de uitvoering van het
PvA. Het Cft en het OLB
zullen onderling nog
afspraken maken over de
inhoud van deze
rapportages en de
definitieve afronding van de
deelprojecten. Deelprojecten
die volgens het OLB zijn
afgerond kunnen door een
externe accountant worden
gecontroleerd op
daadwerkelijk gerealiseerd
resultaat.

Indien nodig kan aan de
hand van een door BZK
aangeleverde financieel
expert ondersteuning
worden geboden bij het
inbouwen van
kwaliteitscontroles.
Het OLB zal de bevinden
aan de hand van een
rapport aanleveren aan
BZK.

Begin 2019
Afronding begin 2020

Het OLB zal het Cft
middels
voortgangsrapportages per
kwartaal blijven informeren
over de uitvoering van het
PvA . Het Cft en het OLB
zullen onderling nog
afspraken maken over de
inhoud van deze
rapportages en de
definitieve afronding van
de deelprojecten.
Deelprojecten die volgens
het OLB zijn afgerond
kunnen door een externe
accountant worden
gecontroleerd op
daadwerkelijk gerealiseerd
resultaat.

Oplevering augustus
2019

Oplevering augustus
2019

6

van het financieel beheer
te waarborgen.
- Concrete projecten die
leiden naar een
goedkeurende
accountantsverklaring op
het gebied van
getrouwheid per 2020, en
een goedkeurende
verklaring voor
getrouwheid en
rechtmatigheid in 2021.
Algemene Rekenkamer

BZK: verkent samen met
OLB de mogelijkheden om
een Algemene
Rekenkamer op te zetten.

3. Goed functionerende overheidsNV’s
Activiteiten
Uitvoerder Bonaire en
actie
Onderzoek naar structuur
I.s.m. het Rijk stelt het
OLB van
en effectiviteit
overheidsNV’s
onderzoeksopdracht over
het functioneren van
overheidsNV’s,
afwegingskader voor
oprichten overheidsNV’s,
mogelijke
sturingsinstrumenten,
governance, nut en
noodzaak van
overheidsNV’s, financiële
kaders, toezicht,
gedragscodes en
statuten. Hierbij worden
de lopende reeds door
het OLB in gang gezette
procedures ten aanzien
het moderniseren van de
statuten meegenomen.
BC neemt besluit op
Besluit over werking
overheidsNV’s
basis van de resultaten
uit de onderzoeken.

OTB en Regio Envelop

4. Grondbeleid
Activiteiten

Uitvoerder Bonaire en
actie

Uitvoerder Rijksoverheid en
actie
BZK stelt samen met het
EZK, I&W, de RV en het
OLB een
onderzoeksopdracht op.

Startdatum

De taskforce elektriciteit en
drinkwater, de stuurgroep
haven, de tasforce lange
termijn oplossing
brandstofvoorziening, de in
te stellen stuurgroep BIA en
het projectteam inrichting
en activiteitenbesluit, afval,
asbest en vuurwerk worden
onverkort en met kracht
voortgezet.
Kabinet stelt via de Regio
Envelop 5 mln. euro
beschikbaar indien goed
bestuur en financieel
beheer geborgd is.

Juni 2019

Uitvoerder Rijksoverheid
en actie

Startdatum

November 2018

7

Vaststellen deelnemers
van projectteam DRO met
beleidsmedewerkers en
medewerkers afdeling
realisatie van TOP groep

Vrijmaken budget voor
kennis, kunde, capaciteit
en middelen voor gedegen
grondbeleid
Goedkeuring Kadernota
Grondbeleid Bonaire door
het bestuurscollege

Aanbieden Kadernota
Grondbeleid Bonaire aan
Eilandsraad

Implementatie Kadernota
Grondbeleid

Implementatie van Process
Flow Charts en Risk
Control Matrix voor interne

Directie R&O: levert
projectteamleider en stelt
vast welke personen op
wat voor een wijze
deelnemen aan het
projectteam en hoe vaak
overleg plaatsvindt met
projectteam.
BC

Directie R&O: biedt de
aangepaste concept
Kadernota Grondbeleid
Bonaire aan het
bestuurscollege ter
bespreking en vaststelling.
Het concept is aangepast
mede naar aanleiding van
de aanbevelingen gedaan
in het “bestuurlijk advies
uitgifte van grond en
erfpacht Bonaire” d.d. 4
juni 2018 van de
Rijksrecherche.
BC en
eilandsecretariaat: biedt
de vastgestelde
Kadernota Grondbeleid
Bonaire aan de ER ter
behandeling en
vaststelling.
BC en directie R&O:
Plan van aanpak opstellen
voor de implementatie van
de Kadernota Grondbeleid
en vervolgens
implementeren,
waaronder toepassen van
de diverse
grondbeleidsinstrumenten,
o.a. website.
Met aandacht voor intern
beheer en inzet OLB en
inzet BZK. Rekening
houdend met
uitvoeringskracht OLB,
uitkomsten
implementatieplan en
tijdspad. Inclusief een
monitoringsplan.
OLB verzorgt externe
adviseur (Caribida Advies)
voor 2 jaar lang maximaal
350 uur per jaar. De totale
kosten zijn ca. USD
65.000
Projectteam: zorgt dat de
diverse stappen zoals in
het KPMG rapport worden

Januari 2019

Rijk: ondersteunt indien
noodzakelijk.

November 2018

December 2018

BZK: ondersteunt met
training in het gebruik van
grondbeleidsinstrumenten:
BZK levert in
samenwerking met een
Europees Nederlandse
gemeente/VNG of het
Rijksvastgoedbedrijf een
expert voor 8 maanden op
het gebied van
gronduitgiftebeleid,
waaronder op gebied van
specifieke deskundigheid
voor het uitwerken van
diverse componenten van
het grondbeleid
waaronder methodiek
voor het bepalen van de
grondwaarden en het
maken van
grondexploitatieplannen.

2019

BZK: levert in
samenwerking met een
Europees Nederlandse

2019

8

controlemaatregelen.

geïmplementeerd onder
aansturing van KPMG. En
voor het inrichten van
structureel intern overleg.
OLB zorgt voor
counterpart voor expert
van BZK.

Borgen kwaliteitscontrole
grond-uitgifte adviezen

OLB: Alle gronduitgifteadviezen worden
gecontroleerd door de
kwaliteitsmedewerker; het
OLB draagt zorg voor
functiescheiding en
benodigde check and
balances.
Directie R&O en BC:
Volgen van trainingen
medewerkers in de
werkprocessen en
toepassing van de criteria
van het
gronduitgiftebeleid. BC
spant zich in om via
begrotingswijziging budget
hiervoor vrij te maken.
Zorgen voor koppeling
van verschillende
organisatiesystemen voor
de uitgifte van
erfpachtgronden
Ontwikkelen van
datasystemen t.b.v.
managementinformatie
Optimaliseren van het
Grond Registratie en
Informatiesysteem (GRIS
– Bearingpoint),
waaronder opnemen van
de wachtlijst
Verzorgen van training in
het gebruik van het
datasysteem.
Projectteam en afdeling
Financiën: Vaststellen
welke onroerende
goederen door welke
afdelingen beheert
moeten worden.
Inventariseren van alle
onroerende goederen van
het OLB en aangeven van
de verantwoordelijke
organisaties c.q.
afdelingen. Hier hoort ook
het ontwikkelen van een
plan waarin rekening
wordt gehouden met een
inhaalslag van
achterstallig onderhoud en
een voorstel gedaan wordt

Verzorgen van trainingen

Het ontwikkelen van een
plan van aanpak en het
implementeren van een
digitaal systeem

Plan van aanpak voor
organisatie van het beheer
van onroerende goederen
van OLB

gemeente/VNG of het
Rijksvastgoedbedrijf een
expert voor 8 maanden op
het gebied van
gronduitgiftebeleid die
onder andere ondersteunt
bij implementatie
hervorming
gronduitgiftebeleid.
Doorlopend

BZK: Biedt ondersteuning
bij deze trainingen.

Doorlopend

BZK: Levert in
samenwerking met een
Europees Nederlandse
gemeente/VNG of het
Rijksvastgoedbedrijf een
expert voor 8 maanden op
het gebied van
gronduitgiftebeleid die
onder andere ondersteunt
bij implementatie
hervorming
gronduitgiftebeleid.

BZK: Levert in
samenwerking met een
Europees Nederlandse
gemeente/VNG of het
Rijksvastgoedbedrijf een
expert voor 8 maanden op
het gebied van
gronduitgiftebeleid die
onder andere ondersteunt
bij implementatie
hervorming
gronduitgiftebeleid.

Q1 2019

9

Ontwikkelen van plan van
aanpak en implementatie
van registratiesysteem met
daarin alle eigendommen
van de overheid, inclusief
hun waarde

5. Wegen
Activiteiten
Het opstellen van een
uitvoeringsplan voor
besteding van de
beschikbare middelen uit
het regeerakkoord voor
exploitatie infrastructuur

voor preventief (klein)
onderhoud. En zorgen dat
de juiste afdeling officieel
door BC verantwoordelijk
worden gemaakt voor de
diverse werkzaamheden.
Projectteam en afdeling
Financiën en
beleidsadviseur bouw
en erfgoed: Opzetten van
centrale
registratiesysteem bij de
afdeling Financiën.
Afdeling Financiën stelt de
waardevast. De
afzonderlijke diensten
dienen via
(sub)administratie het
centrale
registratiesysteem van
informatie te voorzien. Dit
systeem bevat ook de
digitale registratie van
registerbladen en
relevante documenten van
beschermde gebieden en
monumenten

Uitvoerder Bonaire en
actie
Directie R&O: Zorgt voor
opstellen van het
uitvoeringsplan.

Het opstellen van een
uitvoeringsplan voor
besteding van beschikbaar
gestelde incidentele
middelen voor aanpak van
het wegennet.

Directie R&O:
Zorgt voor opstellen van
het uitvoeringsplan.

Voor de periode 2020 tot
en met 2023 wordt voor 31
maart 2019 een plan aan
I&W voorgelegd met de
prioritering, waaronder een
duurzaam beheer- en
onderhoudsplan.
Het OLB zorgt voor een
structureel systeem voor
planning en onderhoud van
de wegen. In dit plan wordt
ook ingegaan op de
waterhuishouding.

Directie R&O en BC:
Het BC neemt dit plan na
goedkeuring op in de
begroting onder de
paragraaf ‘onderhoud
kapitaalgoederen’.
BC en directie R&O

BZK: Levert in
samenwerking met een
Europees Nederlandse
gemeente/VNG of het
Rijksvastgoedbedrijf een
expert voor 8 maanden op
het gebied van
gronduitgiftebeleid die
onder andere ondersteunt
bij implementatie
hervorming
gronduitgiftebeleid.

Q3 2019

Uitvoerder Rijksoverheid
en actie
I&W: Toetst het plan en
beslist over toekenning van
de middelen, waaronder de
middelen behorend bij de
eenmalige impuls voor de
wegen. I&W laat hierbij ook
een second opinion
opstellen op het plan.
I&W: Toetst het plan en
beslist over toekenning van
de middelen, waaronder de
middelen behorend bij de
eenmalige impuls voor de
wegen. &W laat ook een
second opinion opstellen
op het plan.
I&W: Voert overleg over
het plan en toets het plan
vervolgens. Na
goedkeuring verstrekt I&W
de middelen over die jaren.

Startdatum

Rijk: Kijkt mee in zoektocht
naar samenwerking met
een Europees Nederlandse
gemeente.

Q4 2018

Q4 2018

Q1 2019

Q2 2019

10

Voor de wegen rondom de
nieuwbouw van sociale
huurwoningen kan in het
kader van de Regio
Envelop gefaseerd 2,5 mln
euro worden toegekend.

6. Kinderopvang
Activiteiten
Opstellen plan en afronden
hiervan
Het OLB rondt samen met
het Rijk en de openbare
lichamen Saba en SintEustatius het
programmaplan BES(t) 4
kids af. Dit programmaplan
bevat een plan van aanpak
dat door het OLB is
opgesteld.
Accorderen plan
BC en Rijk accorderen het
programmaplan
(bestuurlijk), naar
verwachting in december
2018.
Bij het vaststellen van het
programmaplan worden
nadere (budgettaire)
afspraken gemaakt voor
2020 en de daarop
volgende jaren.

BC en directie R&O:
Voorwaarden voor
toekenning zijn:
uitvoering
bestuursakkoord,
goedkeuring door het
Ministerie van Financiën,
gedegen en door het BC
vastgesteld plan voor
besteding van de
middelen om wegen
rondom sociale woningen
aan te leggen en
versterking van de
uitvoeringskracht van
directie R&O.

Kabinet: Keert gefaseerd
2,5 mln euro uit de Regio
Envelop uit na goedkeuring
door Ministerie van
Financiën van de plannen
en het door het BC voldoen
aan de overige
voorwaarden.

Q4 2018

Uitvoerder Bonaire en
actie
BC: Stelt samen met de
andere partijen het
programmaplan BES(t) 4
kids op.

Uitvoerder Rijksoverheid en
actie
Rijk: Werkt samen met
openbare lichamen bij het
opstellen van het
programmaplan.

Startdatum

BC: Het BC neemt
uiterlijk in december 2018
een besluit over het
programmaplan.

Rijk: accordeert
programmaplan samen met
BC en stelt daarna gelden
ter beschikking.
Het Rijk stelt bij accorderen
van het programmaplan 50
procent van het jaarbudget
2019 voor Bonaire
structureel ter beschikking.
Daarnaast stelt het Rijk 25
procent van het
ondersteuningsbudget 2019
voor Bonaire beschikbaar.
Rijk: Als op 1 juli 2019 het
BC de Verordening
Kinderopvang en voor- en
naschoolse voorzieningen
heeft vastgesteld en 75
procent van de
kinderopvangorganisaties
(dagopvang) door het OLB
in kaart zijn gebracht, zal
het Rijk de resterende 50
procent van het jaarbudget
2019 ter beschikking
stellen.
Rijk: Als het OLB de
projectleider en
projectstructuur geregeld
heeft kent het Rijk het OLB

Start uitvoering
Na vaststellen starten het
Rijk en het OLB met de
uitvoering van het
programmaplan, voor
zover het plan betrekking
heeft op het OLB.

BC: Vaststellen
Verordening
Kinderopvang en voor- en
naschoolse
voorzieningen en
vaststellen
kinderopvanglocaties

Aanstellen projectleider en
doorvoeren
projectstructuur met een
lokale projectleider en een

BC: Het BC heeft uiterlijk
1 maart 2019 een
projectleider aangesteld
en zorgt dat de

Reeds gestart

Q4 2018

Q1 2019

Q1 2019

11

programmamanager
BES(t) 4 kids.

projectstructuur
operationeel is.

7. Job center en arbeidsbemiddeling
Activiteiten
Uitvoerder Bonaire en
actie
OLB en BC: OLB en SZW
Planvorming jobcentrum
schrijven gezamenlijk
uitwerken en accorderen
startnotitie waarin ook
in implementatieplan
voorwaarden benoemd
worden waaraan voldoen
moet worden om te
kunnen starten met het
jobcentrum en dit wordt
aan BC voorgelegd.
Twinning
arbeidsbemiddeling
voortzetten.

Lokale medewerker
arbeidsbemiddeling

Teamleider job centrum

Middelen Regio Envelop

OLB

Onderzoeken
mogelijkheden structurele
financiering

OLB

Vastellen beleidskader
voor uitvoering Wet op het

BC

de resterende 75 procent
van het
ondersteuningsbudget
BES(t) 4 kids toe.
SZW: Zorgt voor een
ondersteuningsbudget om
de projectorganisatie in te
richten, waaronder een
lokale projectleider, en
levert een
programmamanager BES(t)
4 kids.

Uitvoerder Rijksoverheid
en actie
SZW: In het kader van de
lopende twinning
arbeidsbemiddeling wordt
i.s.m. OLB de startnotitie
met betrekking opzet van
een jobcentrum uitgewerkt
in concreet plan en dit
wordt aan BC voorgelegd.

Wanneer

SZW: Zet twinning voort,
en uiterlijk half december
2018 heeft de programma
manager
arbeidsbemiddeling de
stand van zaken
opgemaakt voor de
twinning en een planning
gemaakt.
SZW: Is bereid onder
bepaalde voorwaarden
middelen ter beschikking
te stellen voor een lokale
medewerker
arbeidsbemiddeling (1fte,
12 mnd.).
SZW: Is bereid onder
bepaalde voorwaarden
middelen ter beschikking
te stellen voor een
teamleder job centrum
(1fte, 12 mnd.).
Kabinet: heeft onder
bepaalde voorwaarden
middelen ter beschikking
gesteld voor job centrum
en voor versteken
aansluiting tussen
onderwijs en arbeidsmarkt
SZW: Op moment dat
voortgang er is, zullen
OLB en SZW gezamenlijk
zich inzetten voor
structurele financiering.
Arbeidsinspectie SZW:
Kan indien gewenst

Afgerond medio
december 2018

Januari 2019

2019

2019

2019

Tweede helft 2019

12

ter Beschikking stellen
arbeidskrachten BES

ondersteunen bij
handhaving.

8. Sociaaleconomische ontwikkeling
Activiteiten
Uitvoerder Bonaire en
actie
BC en OLB (S&Z):
Professionaliseren beleid
eilandelijke armoede- en
ontwikkelen en vastleggen
schuldaanpak
van beleid in een
verordening of algemeen
kenbare beleidsregels.
OLB: Geeft de
Versterken
lastenverlichting die is
koopkracht/doorvertalen
ontstaan als gevolg van de
lastenverlichting
neerwaartse bijstelling van
de zorgpremie (-4,4%) per
1 januari 2019 door aan
alle werknemers, ook aan
die boven het wettelijk
minimumloon (WML).
BC: Voortzetting van
Actieve bijdrage aan
centrale dialoog &
sociaal dialoog over lokale
voortgang realiseren
thema’s van
sociaaleconomische aard
en ten aanzien van
arbeidsverhoudingen.
BC: Focus op aanpak om
Verlagen kosten
levensonderhoud
te zorgen dat mensen met
lage inkomens rond
kunnen komen. Concrete
acties voor thema’s
genoemd in de
kabinetsreactie op het
onderzoek naar de prijzen
van levensmiddelen in
Caribisch Nederland
(2017).
BC en OLB
Uitvoeren van concrete
acties voortkomend uit
onderzoek naar de prijzen
van levensmiddelen in CN
9. Landbouw
Activiteiten
Aanstellen
programmamanager
landbouwontwikkeling

Aanwijzen projectleider
slachthuis, d.w.z. slacht- en
importketen van vleeswaren
inclusief dierenwelzijn.
Aanwijzen projectleider
professionalisering
geitenhouderij, inclusief
handhaving.

Uitvoerder Bonaire en
actie
Directie R&O: Stuurt
programmamanager aan,
programmamanager
rapporteert tevens aan
eind
programmamanager.
Directie S&Z

Directie R&O

Uitvoerder Rijksoverheid
en actie
SZW: Afstemming met en
ondersteuning door SZW,
bijvoorbeeld over de
criteria voor de bijzondere
onderstand.
Rijk: Past een
overeenkomstige
benadering toe ten
aanzien van het RCNpersoneel.

Startdatum
2019

SZW: Levert tijdelijke
externe procesbegeleider
en secretaris om centrale
dialoog te revitaliseren.

Ondersteuning vanuit Rijk
(SZW, BZK, EZK).

Doorlopend

Doorlopend

Uitvoerder Rijksoverheid
en actie
LNV: Financiering
programmamanager.

Startdatum
November 2018

November 2018

November 2018

13

Directie R&O, BC:
samen met LNV plan van
aanpak opstellen.
Directie R&O

LNV: leveren van
middelen MoU.

Februari 2019

Directie R&O, dienst
LVV

LNV, EZK en RCN
liaison landbouw.

2019

Commitment aan de
uitvoering van eventueel
nodige wijzigingen van
regelgeving t.a.v. slacht en
vleeskeuring.

BC: Voorleggen mogelijk
wijziging eilandelijke
regelgeving aan ER

LNV en NVWA: Leveren
mogelijk technische
bijstand om te bepalen
wat nodig is qua
regelgeving.
LNV: Voorleggen
mogelijke wijzigingen
slacht- en vleeskeuring
BES aan StatenGeneraal.

Doorlopend

Commitment aan de
uitvoering van eventueel
nodige wijzigingen van
regelgeving t.a.v. loslopende
geiten.

BC: Voorleggen mogelijk
wijziging eilandelijke
regelgeving aan ER.

Aanwijzen projectleider
reorganisatie dienst LVV en
inrichting LVV terrein

Directie R&O, BC

Uitvoeren programma
landbouwontwikkeling

BC, directies R&O en
S&Z, dienst LVV.

Voorbereiding renovatie
en/of nieuwbouw van het
slachthuis
Commitment aan de
inrichting van het LVV terrein
conform afspraken in het
MoU
Evaluatie van de
projectuitvoeringen
slachthuis en
professionalisering
geitenhouderij en het geven
van gevolg

Directies R&O en S&Z

Opstellen plan van Aanpak
reorganisatie dienst LVV
Aanwijzen contactpersoon
voor beleidsontwikkeling
landbouw en visserij
Analyse problematiek LVV
sinds 2015.

BC

Directies R&O en S&Z

Doorlopend

LNV: Leveren van
middelen MoU bestemd
voor uitvoering plan van
aanpak.
LNV: (mede-)financiering
projectuitvoeringen uit de
ter beschikking gestelde
gelden en technische
bijstand waar nodig.
LNV: Financiering en
eventueel technische
bijstand.
LNV: Leveren middelen
en kennis.

Medio 2019

LNV

2021

2019

2019

2019

10. Faciliteren duurzaam toeristisch toekomstperspectief en verhogen van toeristenbelasting
Activiteiten
Uitvoerder Bonaire en
Uitvoerder Rijksoverheid
Startdatum
actie
en actie
BC
Besluit over
Februari 2019
aanbevelingen van het
Strategisch Toeristisch
Masterplan voor Bonaire
Ondersteuning door RVO
Creëren van duidelijkheid
Door het houden van een
Q4 2019
en het Rijk: zetten in op
en rol OLB
werkconferentie door TCB
samen met OLB met alle
twinningrelaties met
belangehebbenden in de
vergelijkbare regio’s en/of

14

Formuleren toeristisch
toekomstperspectief

Uitwerken plan van
aanpak met verschillende
opties voor een
efficiëntere heffing en
inning van
toeristenbelasting

Toeristenbelasting in lijn
met de regio.

11. Sociale huisvesting
Activiteiten
Het BC en FCB kijken naar
opties voor reductie van de
infrastructurele kosten bij
sociale woningbouw,
bijvoorbeeld door

toeristenindustrie op
Bonaire om de rol van
betrokken partijen bij de
implementatie van de
aanbevelingen van het
STMP duidelijk te krijgen.
OLB: Formuleert voor
november 2019 een
toeristisch
toekomstperspectief dat
focus geeft in het algehele
beleid en aan organisaties
in de toeristenbranche,
waarna dit aan de ER zal
worden voorgelegd voor
besluitvorming.
BC: Een besluit nemen
over de uitkomsten van
het Strategisch Toeristisch
Masterplan voor Bonaire
en input vanuit de
stakeholders (bijvoorbeeld
werkgroep ‘Blue
Destinations’) meenemen
voor de formulering van
het toeristisch
toekomstperspectief in de
vorm van een visie,
strategie en plan van
aanpak (inhoudelijk,
procesmatig en financieel).

gemeenten.

EZK: Indien het
Strategische Toeristisch
Masterplan niet toereikend
is, kan het Rijk
ondersteunen met kennis
en expertise, bijvoorbeeld
in de vorm van een nader
onderzoek afhankelijk van
de behoeften. BZK kan
de VNG vragen om
ondersteuning en
expertise bij het op orde
brengen van kaders;
vergunningen en
verordeningen.
EZK/BZK/RVO: Het Rijk
zet in op een
twinningrelatie tussen de
wadden-eilanden of
Zeeuwse gemeenten
Schouwen-Duiveland en
Goeree-Overflakkee en
Bonaire om zo
kennisdelen te bevorderen
omtrent economische
ontwikkelingen

OLB: Opdracht is reeds
extern uitgezet. Beoordeelt
samen met TCB, BIA,
Belastingdienst CN wat
realistische opties zijn voor
het innen van de
toeristenbelasting om
uitvoering te kunnen te
garanderen.
BC: Om de
toeristenbelastingen in lijn
te brengen met de tarieven
in de regio, doet het BC
voor februari 2019 een
voorstel over de tarieven
voor roomtax
(verblijfstoeristen) en de
headtax (cruisetoeristen)
aan de ER.

Uitvoerder Bonaire en
actie
BC: Kijkt naar opties en
werkt op basis van deze
verkenning een
definitieve kostenraming
uit voor de benodigde

November 2019

Februari 2019

Uitvoerder Rijksoverheid en
actie
Rijk: Is bereid om in
overleg technische
ondersteuning, inhoudende
begeleiding via expertise,
te leveren.

Startdatum
Q4 2018

15

alternatieve bouw- en
verkavelingsvormen toe te
passen.
Overeenkomst:
Het OLB, FCB en Rijk
sluiten een overeenkomst
voor de realisatie van 500
sociale huurwoningen. In
deze overeenkomst worden
ook afspraken gemaakt
over de bekostiging van de
benodigde infrastructuur
door het OLB en de inzet
van de bijdrage van het
kabinet vanuit de Regioenvelop.

Evaluatie:
De bouw van de woningen
wordt per tranche
geëvalueerd. De bouw van
een nieuwe tranche start
pas als minimaal van 75
procent van de voorgaande
tranche is verhuurd.
Alternatieve mogelijkheden
van huurcompensatie in
Caribisch Nederland
worden onderzocht, zoals
door het kabinet reeds
aangekondigd.
De Huurprijs- en
Huurcommissieverordening
Bonaire, de
Verhuursubsidieverordening
en de
Huisvestingsverordening
worden vastgesteld en
ingevoerd.
De verordeningen bieden
de mogelijkheid om de
woningmarkt en de
maximale huurlasten te
reguleren.
Het BC ontwikkelt een
volksvestigingsbeleid

BZK voert een pilot in voor

infrastructuur bij de
nieuwbouw van 500
sociale woningen door
FCB.
BC: Sluit een
overeenkomst. Stelt
hiervoor ook afspraken
op over de bekostiging
van de infrastructuur.
De overeenkomst bevat
ook een uitgewerkt plan
van het BC voor de
financiering voor de
woningen en de
bijbehorende
infrastructuur.
Financiering OLB en
Regio-envelop loopt
gelijk op.
Het BC wijst locaties aan
voor de woningen en stelt
deze locaties
beschikbaar aan FCB.
BC: Evalueert

Rijk: Sluit een
overeenkomst.
Kabinet; stelt 2,5 miljoen
euro beschikbaar als
bijdrage voor het
aanleggen van wegen
rondom de nieuwbouw van
500 sociale huurwoningen.
In de overeenkomst
worden nadere afspraken
gemaakt over besteding
van dit geld.
BZK: stelt 470.000 euro
beschikbaar voor de bouw
van de eerste tranche
woningen na sluiten van de
overeenkomst.

Rijk: Kijkt mee met
evaluatie BC en FCB.

BZK: Streeft ernaar een
nieuwe vorm van
huurcompensatie in te
voeren per januari 2021 of
zoveel eerder als mogelijk
BC en ER:
Vaststellen van de
verordeningen en het
daarna
invoeren/publiceren van
de verordeningen

BC: Ontwikkelt het beleid
en stemt af met
betrokken stakeholders.
Directie S&Z en R&O:
hebben dossierhouders.

BZK: Is bereid technische
begeleiding van de
dossierhouder te faciliteren.
Voor het leveren van
technische bijstand door
het Rijk voor
woningmarktbeleid dient er
een stabiele counterpart te
zijn bij het OLB.
BZK: Voert de pilot in, in

Q2 2019

16

Bonaire op het terrein van
hypotheekgaranties.
Het BC stelt een
huurcommissie in. Deze
commissie houdt onder
andere toezicht op de
correcte naleving

de loop van 2019.
BC: Draagt zorg voor
benoeming
huurcommissie en regelt
facilitaire zaken.

17