Aan de Stuurgroep van het Plastic Pact NL
Van de Voortgangscommissie Plastic Pact NL (VGC)

16 maart 2021

Betreft: reactie VGC op concept eindrapport “Monitoring Plastic Pact Nederland; Meer met Minder
Plastic” (Berenschot/Arcadis)

Geachte leden van de Stuurgroep Plastic Pact NL,

Hierbij ontvangt u de reactie van de VGC van het Plastic Pact NL op het concept eindrapport
“Monitoring Plastic Pact Nederland; Meer met Minder Plastic”, van de bureaus Berenschot en
Arcadis.
Vooraf willen we graag melden dat wij het overleg met de uitvoerende bureaus als heel prettig en
constructief hebben ervaren en dat naar onze indruk de administratieve werkzaamheden correct en
consciëntieus zijn uitgevoerd. We hebben ruim de mogelijkheid gehad om commentaar op
hoofdlijnen en in detail te bespreken en te reageren op concept versies van de rapportage, wat heeft
geleid tot aanpassingen in het rapport. Tevens hebben we een blik kunnen werpen in de
geanonimiseerde database. Het rapport vinden we ook goed leesbaar, waarvoor complimenten aan
de opstellers.
Een tweede positieve opmerking willen we plaatsen richting de uitvoerende partijen van het Plastic
Pact. We zien dat de respons op de monitoring-uitvraag over 2019 substantieel hoger is dan de
respons op de uitvraag van vorig jaar. Dit heeft ongetwijfeld te maken met de vereenvoudiging van
de monitoring, de leerervaringen bij de bedrijven en de aanjaagactiviteiten vanuit de Stuurgroep.
Ook zien we in het rapport concrete activiteiten opgenomen die de indruk geven dat deelnemende
partijen actief zijn in het behalen van de doelstellingen: er wordt aan gewerkt!
Naast deze positieve indruk constateert de VGC echter ook beperkingen in de methode van
monitoring en verslaglegging. Deze beperkingen maken het moeilijk zo niet onmogelijk om een
verificatie op de gerapporteerde cijfers uit te voeren. De belangrijkste beperkingen zijn:
-

-

De rapportage wordt weergegeven op geaggregeerd niveau, waardoor de individuele
prestaties van deelnemers niet traceerbaar en verifieerbaar zijn. Ook wordt daarbij niet
duidelijk in welke mate de geaggregeerde cijfers worden beïnvloed door toetreders en
uittreders met grote of kleine bijdragen aan het geheel.
Uit het rapport en de inkijk in de geanonimiseerde database kan niet worden opgemaakt of
bepaalde vragen voor deelnemers niet relevant waren of dat de cijfers niet aangeleverd zijn.
In de database is het bij de niet ingevulde velden of met het cijfer “0,0” ingevulde velden de
vraag of de deelnemer in die gevallen wat had kunnen invullen. Dit geldt ook voor het
onderdeel ‘datadichtheid’ in het rapport: is een lage datadichtheid verwijtbaar, of inherent
aan het type bedrijf? Kortom: de reden waarom er geen cijfers zijn, is vaak onbekend. De

-

bureaus melden dit ook in hun rapport. Om de monitoringsinspanning van de deelnemers
goed te kunnen inschatten en daar zonodig op te kunnen bijsturen vanuit de Stuurgroep, is
dergelijke informatie wel nodig.
Ten aanzien van de rapportage over de geleverde voorbeelden (paragraaf 3.5) is niet
duidelijk of deze ontwikkelingen nu hebben plaatsgevonden ten gevolge van deelname aan
het Plastic Pact, of dat deze ontwikkelingen reeds onderdeel waren van de portfolio’s bij
toetreding tot het Plastic Pact. De aanbeveling is om hier transparant in te zijn.

Bovenstaande maakt het voor de VGC lastig om een uitspraak te doen over het tempo waarin de
doelstellingen van het Plastic Pact NL worden gehaald. Ten aanzien van de eerste hoofddoelstelling
(100% recyclebaar) wordt een positieve ontwikkeling gerapporteerd, die door verschillende oorzaken
kan zijn bereikt. De toetreding van nieuwe deelnemers met een groot aandeel recyclebare
verpakkingen kan dominant zijn in deze ontwikkeling. Tevens wordt ‘recyclebaar’ gekoppeld aan alle
drie niveaus van de Recyclecheck van het KIDV. Dat is een keuze. In de praktijk wordt vaak de fractie
‘beperkt recyclebaar’ niet volledig gerecycled, maar deels verbrand. Het is niet duidelijk hoe groot
het aandeel ‘beperkt recyclebaar’ in het Plastic Pact is. Zicht hierop is volgens de VGC wel nodig
gezien de ambitie van het Plastic Pact.
De tweede doelstelling 20% minder plastic blijkt methodisch moeilijk te monitoren. Voor 8 van de 53
plastic toepassende bedrijven wordt de voortgang van deze doelstelling gerapporteerd. Blijkbaar is
de benodigde datadichtheid voor de meeste plastic toepassende bedrijven niet bereikt, of is dit niet
bereikbaar. Daardoor kan een belangrijke parameter van het Plastic Pact niet goed vastgesteld
worden voor alle relevante deelnemers. De VGC begrijpt niet waarom er 2 stijgers zijn in deze groep
van 8 (meer plastic verpakkingen genormeerd op de productomzet). De op de producten
genormeerde reductiedoelstelling zou toch altijd één kant op moeten gaan namelijk naar minder
plastic? De VGC adviseert de Stuurgroep om acties in te zetten om de respons op deze vraag te
verhogen en wanneer sprake is van een stijging van de hoeveelheid verpakking per product na te
gaan wat de oorzaak hiervan is.
Ten aanzien van de voortgang in de derde doelstelling (70% recycling) die geldt voor inzamel-,
sorteer- en recyclebedrijven kan de VGC moeilijk vaststellen of dit goed loopt. De ‘knik’ in figuur 9
geeft al aan, dat er geen of weinig correlatie is tussen de gerapporteerde cijfers en de activiteiten
t.g.v. het Plastic Pact. Wellicht kunnen deze deelnemers zelf wat meer duiding toevoegen aan de
cijfers. De snel stijgende lijn in figuur 15 (aandeel plastics dat wordt verbrand) is zorgelijk en staat op
gespannen voet met de doelstellingen van het Plastic Pact en de Nederlandse recyclingdoelstelling in
het algemeen. Meer zicht op de oorzaken is nodig; hiervoor zou ook data kunnen worden benut om
te vergelijken uit reeds bestaande systemen, zoals bij Nedvang aanwezig. Hiervoor is ook meer
transparantie in de aangeleverde cijfers van individuele bedrijven nodig. Dit is volgens de VGC nodig
om goed te kunnen sturen.
De toepassing van gerecycled plastic (de vierde doelstelling van 35% recyclaat toegepast) wordt in
het rapport verklaard door de invloed van enkele grote partijen die in 2019 voor het eerst
rapporteerden. Toch is enige positieve verschuiving zichtbaar en dat is hoopvol.
Op dit moment is niet duidelijk wat de relevantie van het Plastic Pact is ten opzichte van het totale
vraagstuk, ofwel welk deel van de markt het Pact afdekt. Hiermee is de impact van het Plastic Pact
voor Nederland lastig in te schatten. Dergelijke informatie maakt geen onderdeel uit van de huidige
monitorings-verplichting. Een orde van grootte bijdrage van het Plastic Pact in de totale problematiek
kan behulpzaam zijn om de relevantie in te schatten en in de communicatie. Indien de Stuurgroep

het wenselijk vindt zicht op te krijgen op de orde van grootte en hier ook over te kunnen
communiceren, dan vraagt dat om aanvullende acties en meer transparantie.
De in het rapport opgenomen figuur 20, waarin de ondernomen verbeteracties worden
gepresenteerd geven een zeer positief beeld over de mate waarin deelnemers zich inspannen in het
Plastic Pact. Dit onderschrijft de eerder genoemde indruk van de VGC dat er door partijen hard wordt
gewerkt aan de doelstellingen. Deze kwalitatieve voortgang in concrete acties en projecten is in de
rapportage wat ondergewaardeerd ten opzicht van de cijfers. De VGC adviseert in de toekomst meer
te melden over de acties die deelnemers in gang hebben gezet.
Het bovenstaande roept bij de VGC de vraag op welke interventiemogelijkheden de Stuurgroep heeft
om de voortgang te stimuleren, of, indien nodig, te sanctioneren. Als de Stuurgroep geen
mogelijkheid heeft om individuele deelnemers te benaderen of aan te spreken omdat de
gerapporteerde cijfers niet te herleiden en te beïnvloeden zijn, dan is dit een risico voor de
geloofwaardigheid van het Plastic Pact proces. De VGC adviseert de Stuurgroep mogelijkheden te
onderzoeken onder welke voorwaarden zij inzicht kan krijgen in individuele prestaties van bedrijven.
Aan de andere kant worden wel veel verbeteracties van deelnemers gerapporteerd, hetgeen
stimulerend werkt op het proces. De VGC adviseert de Stuurgroep om hier specifiek aandacht aan te
besteden en wellicht meer aandacht te geven aan wat er bij de deelnemers gebeurt, naast de vraag
welke cijfers de deelnemers opleveren. Het Plastic Pact is immers voor iedere deelnemer een
individueel commitment en moet daardoor ook afrekenbaar zijn. Dat hoeft niet altijd alleen
kwantitatief, maar kan zeker ook kwalitatief in de vorm van het beschrijven van de concrete acties en
projecten die zijn ingezet.
De VGC kan zich verder vinden in de aanbevelingen die de bureaus doen ten aanzien van de
verbeteringen in de monitoring, hetgeen naar verwachting volgend jaar zal leiden tot weer een
verbeterslag in het geheel. De VGC werkt vanuit haar rol graag mee bij deze verbeterslagen.
Mochten er van de kant van de Stuurgroep nog vragen zijn aan de VGC of er behoefte zijn voor nader
overleg, dan zijn wij natuurlijk van harte bereid met u in gesprek te gaan.

Met vriendelijke groet,

Voortgangscommissie Plastic Pact NL
-

Aldert Hanemaaijer (PBL)
Marchel van de Grift (Nedvang bv)
Chris Bruijnes (KIDV)