Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1407
Vragen van de leden Lucas en Anne Mulder (beiden VVD) aan de Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over cao-belemmeringen van
bbl-leerwerkplekken (ingezonden 28 januari 2015).
Antwoord van Minister Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 2 maart 2015).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Bouwleerlingen moeilijk aan de bak door
Polen en Bulgaren»?1
Antwoord 1
Ja, ik heb kennis genomen van het bericht.
Vraag 2
Deelt u de mening dat aanvullende bepalingen in cao’s ten aanzien van het
salaris of een baangarantie negatief kunnen uitpakken voor het aantal
bbl-leerwerkplekken?2
Antwoord 2
Afhankelijk van de aard van de werkzaamheden kan een arbeidsovereenkomst voor bbl-ers noodzakelijk zijn (cf. Burgerlijk Wetboek). In het kader van
goed werkgeverschap verwacht ik van leerbedrijven dan ook dat zij, indien
nodig en gewenst, afspraken maken met bbl-ers over eventuele beloningen.
Bestaande afspraken in verschillende cao’s (o.a. metaal) zijn in het verleden
gemaakt door de sociale partners om een goede beloning van de toekomstige vakmensen, die in opleiding zijn, te waarborgen. Daarbij zijn ook andere
afspraken gemaakt, die de instroom van deskundig en vakbekwaam
personeel moeten ondersteunen (o.a. leermeestertrainingen). De sociale
partners hebben verschillende afspraken gemaakt, waarvan de minimale
beloning van de leerling werknemers (bbl-ers) er één is. Ik ga ervan uit dat
sociale partners bij het maken van deze afspraken zowel de belangen van
huidige werknemers als de noodzaak van nieuwe instroom om aan de
vervangings- en uitbreidingsvraag te kunnen voldoen meewegen.

1

http://www.dagroosendaal.nl/2013/07/bouwleerlingen-moeilijk-aan-de-bak-door-polen-enbulgaren/
2
bbl: beroepsbegeleidende leerweg

ah-tk-20142015-1407
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wat bent u voornemens te doen om deze belemmeringen weg te nemen?
Antwoord 3
Zoals gezegd verwacht ik van leerbedrijven dat zij, indien nodig en gewenst,
afspraken maken met bbl-ers over eventuele beloningen. Vanzelfsprekend wil
ik de door de sociale partners gemaakte afspraken respecteren.
Om het aanbod van leerwerkbanen te vergroten onderneem ik een aantal
maatregelen. Zo maak ik flexibele leer-werktrajecten mogelijk. Het experiment
beroepsopleiding gecombineerde leerwegen bol-bbl (Tweede Kamer, 31 524,
vergaderjaar 2014–2015, nr. 233) kan het aantrekkelijker maken voor bedrijven
om een bpv-plek aan te bieden. Met de subsidie praktijkleren bied ik een
tegemoetkoming in de kosten die werkgevers maken voor het begeleiden van
bbl-ers. Met de middelen uit de sectorplannen kunnen werkgevers in
aanmerking komen voor een tegemoetkoming in de beloning van bbl-ers en
het stage- en leerbanenoffensief is er ook op gericht te zorgen voor voldoende (stages en) leerwerkbanen.
Vraag 4
Kunt u een overzicht geven van andere sectoren waarin aanvullende
afspraken zijn gemaakt ten aanzien van het loon dat bbl-leerlingen krijgen
bovenop het minimumloon?
Antwoord 4
Ik heb aan het Ministerie van SZW gevraagd om hiernaar extra onderzoek te
doen. Daaruit blijkt dat in 55 cao’s van de in totaal 100 onderzochte grootste
bedrijfstak- en ondernemings-cao’s, behorend tot de standaard steekproef van
cao’s die SZW hanteert bij cao-onderzoek3, een BBL-opleidingsbepaling
voorkomt. In deze cao’s zijn niet altijd loonbepalingen afgesproken. Vaak gaat
het over afspraken ten aanzien van zaken als arbeidsduur, vakantie, lesdagen
die al dan niet betaald worden, opleidingskosten, opleiding tijdens werktijd,
het creëren van opleidingsplaatsen, en dergelijke. In 14 cao’s zijn afspraken
gemaakt over het loon van bbl-ers. Het percentage van 180% waarnaar wordt
verwezen in het bericht4, geldt overigens alleen voor de oudste en meest
vergevorderde bbl-ers in de bouwsector (jongere, beginnende deelnemers
ontvangen een lager salaris). Verder zijn in sectoren als vervoer, landbouw en
industrie afspraken gemaakt boven het wettelijk minimum (jeugd)loon (wml).
Deze zijn gemaximeerd op 130% van het wml. De overige cao’s met
loonbepalingen houden het wml als bovengrens aan.
Vraag 5
Is het waar dat het aantal bbl-plekken in de afgelopen zes jaar met veertig
procent is afgenomen van 164.758 naar ongeveer 100.000 plekken?5 Kunt u
een overzicht geven in welke sectoren minder bbl-leerwerkplekken zijn? Kunt
u deze sectoren vergelijken met uw antwoorden op vraag 4?
Antwoord 5
Inderdaad zie ik een daling van bijna 170.000 gerealiseerde bbl-plekken naar
ongeveer 100.000 in schooljaar 2014–2015. Naast de bouw en infra, is de
teruggang groot in transport & logistiek, beveiliging/veiligheid, zorg en
welzijn. Zoals in mijn antwoord op vraag 2 aangegeven, hebben ook
conjuncturele effecten en verminderde instroom vanuit het vmbo invloed op
het aanbod van bbl-leerwerkplekken.
Vraag 6
Hoe verschillen in deze sectoren de baankansen van een gediplomeerde
bol-leerling en een bbl-leerling?6 Is het waar dat in 2013 anderhalf jaar na
afstuderen vijf procent van de bbl-studenten geen betaalde baan had, terwijl
dit percentage voor de bol-studenten op zeventien procent lag? Deelt u de

3

hieronder vallen bij benadering in totaal 85% van de werknemers onder een cao
http://www.dagroosendaal.nl/2013/07/bouwleerlingen-moeilijk-aan-de-bak-door-polen-enbulgaren/
5
Barometer SBB oktober 2014
6
bol: beroepsopleidende leerweg
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

mening dat bbl-routes goed opleiden voor een baan en dat we deze routes
moeten bevorderen?
Antwoord 6
De in de vraag genoemde percentages komen overeen met de cijfers van het
ROA7.Gemiddeld genomen is de werkloosheid van bol-gediplomeerden hoger
dan voor bbl-gediplomeerden. De kracht van het Nederlandse beroepsonderwijs is het bestaan van beide leerwegen die als communicerende vaten
werken. Beide leerwegen leiden op tot hetzelfde diploma om te kunnen
starten als een beginnende beroepsbeoefenaar. Ik vind het goed dat
deelnemers de mogelijkheid hebben om te kiezen voor een opleidingsroute
die past bij hun specifieke wensen en mogelijkheden.
Vraag 7
Bent u van mening dat dit soort aanvullende cao-bepalingen onwenselijk zijn
en belemmerend werken? Zo ja, wat bent u voornemens om hier aan te
doen?
Antwoord 7
Zoals aangegeven in mijn reactie op vraag 2 en 3 is het aan de sociale
partners om hier afspraken over te maken.

7

Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2013. Researchcentrum Onderwijs en
Arbeidsmarkt (ROA)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3