Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

31 239

Stimulering duurzame energieproductie

Nr. 261

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 juli 2017
De partners bij het Energieakkoord hebben zich gecommitteerd aan de
doelstellingen van 14% hernieuwbare energie in 2020 en 16% in 2023.
Vanuit de rijksoverheid is de SDE+ het belangrijkste instrument om deze
doelen te realiseren. Met deze brief informeer ik uw Kamer over de stand
van zaken van de beoordeling van de aanvragen uit de voorjaarsronde en
de vormgeving van de tweede openstellingsronde van de SDE+ in 2017 in
het najaar.
In 2017 stel ik het verplichtingenbudget van de SDE+ net zoals in 2016
open verdeeld over twee rondes, de voorjaarsronde en de najaarsronde.
De voorjaarsronde liep van 7 maart tot 30 maart jl. In de voorjaarsronde
stond een verplichtingenbudget open van € 6 miljard. In totaal zijn 4.673
aanvragen binnengekomen voor een totaal budget van € 7,1 miljard. De
aanvragen worden op dit moment beoordeeld door RVO.nl op technische
en economische haalbaarheid.
De najaarsronde staat open van 3 oktober tot 26 oktober. Met het oog op
het tijdig realiseren van de doelstellingen stel ik voor de najaarsronde van
de SDE+ in 2017 een verplichtingenbudget van € 6 miljard open. Hiermee
komt het totale verplichtingenbudget voor de SDE+ in 2017 uit op
€ 12 miljard, een verhoging van € 3 miljard ten opzichte van het SDE+
budget voor 2016. Met de verhoogde openstelling van de SDE+ in 2017
onderstreept het kabinet de ambitie uit het Energieakkoord om het
aandeel hernieuwbare energie in Nederland fors te verhogen. De
belangrijkste wijzigingen voor het najaar betreffen een verlaging van het
basisbedrag voor zon-PV, het verkorten van de ingebruiknametermijn voor
kleinschalig zon-PV van drie naar anderhalf jaar, en het sluiten van de
categorie bij- en meestook van biomassa.
Hieronder bespreek ik eerst de voortgang van de beoordeling van de
aanvragen die in de voorjaarsronde zijn binnengekomen. Daarna licht ik
de openstelling van de najaarsronde toe. Hierbij ga ik in op het budget en
de wijzigingen ten opzichte van de voorjaarsronde. Ook ga ik in op de
motie van het lid Jan Vos over kleinschalige windmolens (Kamerstuk

kst-31239-261
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 239, nr. 261

1

31 239, nr. 229). Tot slot ga ik kort in op het voorstel van de Europese
Commissie ten aanzien van garanties van oorsprong (gvo’s) in de
herziening van de richtlijn hernieuwbare energie.
Voortgang beoordeling aanvragen voorjaarsronde 2017
De voorjaarsronde van de SDE+ 2017, met een budget van € 6 miljard, is
op 30 maart gesloten. In totaal zijn 4.673 aanvragen ingediend met een
gezamenlijke budgetclaim van € 7,1 miljard. De beoordeling van deze
aanvragen loopt voorspoedig. Op 28 juni waren er 3.707 projecten
beschikt met een waarde van in totaal circa € 4,8 miljard. Onder deze
beschikte projecten bevinden zich maar liefst 3.598 zonprojecten. Er
moeten nog 880 aanvragen behandeld worden met een totaal aangevraagd budget van circa € 1,7 miljard. Naar verwachting zal de beoordeling van alle aanvragen in juli worden afgerond.
Openstelling najaarsronde SDE+ 2017
Budget
Op 30 november jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over de openstelling
van de voorjaars- en najaarsronde van de SDE+ in 2017 (Kamerstuk
31 239, nr. 225). In deze brief heb ik de voorwaarden geschetst
waarbinnen projectontwikkelaars van hernieuwbare energieprojecten een
aanvraag kunnen indienen in de SDE+ 2017. Daarnaast heb ik in deze brief
aangekondigd voornemens te zijn een budget van € 6 miljard open te
stellen in zowel de voorjaarsronde als de najaarsronde. Ik verwacht dat
het budgetbeslag van de aanvragen die worden voorbereid voor de
najaarsronde voldoende is om een budget van € 6 miljard uit te putten.
Daarom stel ik met het oog op de doelstellingen om 14% hernieuwbare
energie in 2020 en 16% in 2023 te realiseren voor de najaarsronde een
verplichtingenbudget van € 6 miljard open.
Verlaging basisbedrag zon-PV
Het basisbedrag voor aanvragen in de categorie zon-PV wordt, naar
aanleiding van nieuwe inzichten op basis van de voorjaarsronde 2017,
verlaagd van € 0,125/kWh naar € 0,117/kWh. Voor zon-PV zijn snelle
kostendalingen en toename van de schaalgrootte van projecten te zien.
Hierdoor ontstaat een risico dat een deel van de projecten meer subsidie
ontvangt dan nodig is om het project rendabel te kunnen exploiteren.
Samen met het grote aantal verwachte aanvragen voor zon-PV in de
najaarsronde, maakt dit dat ik het wenselijk vind om het basisbedrag voor
zon-PV opnieuw vast te stellen en zo een te hoog subsidiebedrag te
voorkomen. Ik heb daarom ECN gevraagd om een nieuw basisbedrag
voor de najaarsronde te berekenen. Daarbij heeft ECN een drietal opties in
kaart gebracht, waaronder een verlaging van het basisbedrag voor zon-PV
naar € 0,117/kWh, een verlaging van het basisbedrag naar € 0,110/kWh en
een splitsing van de categorie in twee categorieën waarbij projecten
kleiner dan 1 MW € 0,125/kWh kunnen ontvangen en grotere projecten
€ 0,115/kWh uitgaande van verschillende uitgangspunten.1
Uit de inventarisatie van ECN blijkt met name dat de spreiding in de
biedingen van zon-PV projecten in de voorjaarsronde van de SDE+ 2017
groot is. Daarbij treden bij grote projecten schaalvoordelen op. Ook aan
de opbrengstenkant zit echter een spreiding, aangezien een groot deel van
de kleine projecten de geproduceerde elektriciteit deels zelf gebruikt,
waardoor er sprake is van een voordeel in de energiebelasting. Dit
overwegende heb ik ervoor gekozen om het basisbedrag voor alle zon-PV
1

https://www.ecn.nl/publicaties/ECN-L--17-018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 239, nr. 261

2

projecten te verlagen naar € 0,117/kWh. Ik verwacht hierbij dat het
merendeel van de projecten nog steeds voor dit bedrag gerealiseerd kan
worden.
Een verdere verlaging van het basisbedrag tot € 0,110/kWh acht ik niet
wenselijk vanwege de verwachte negatieve effecten op de realisatie van
het doel van 14% hernieuwbare energie in 2020. Het maken van onderscheid tussen grote en kleine projecten is een mogelijkheid die voor de
SDE+ 2018 beter onderzocht moet worden. Op dit moment is deze optie
nog onvoldoende uitgewerkt. Zo dient onder andere nog onderzocht te
worden hoe het beste rekening kan worden gehouden met het voordeel
dat kleine projecten hebben in de energiebelasting.
Ingebruiknametermijn kleinschalig zon-PV van drie naar anderhalf jaar
Daarnaast wordt de ingebruiknametermijn van zon-PV projecten kleiner
dan 1 MW teruggebracht van drie naar anderhalf jaar. Dit betekent dat
kleinschalige projecten in deze categorie binnen anderhalf jaar na afgifte
van een beschikking over moeten gaan tot productie. Voor deze categorie
kwam in voorgaande rondes van de SDE+ relatief veel voor dat projecten
wel beschikt werden maar niet gerealiseerd. Het budgetbeslag van deze
projecten die niet tot productie leiden wordt met de verkorting van de
ingebruiknametermijn beperkt. Daarnaast betekent de wijziging dat de
kans vergroot wordt dat projecten voor kleinschalig zon-PV die in de
najaarsronde beschikt worden volledig bijdragen aan de doelstelling van
14% hernieuwbare energie in 2020. Op basis van signalen uit de sector is
de verwachting dat een realisatie binnen anderhalf jaar voor deze
projecten haalbaar is.
Sluiting categorie bij- en meestook van biomassa
In de najaarsronde wordt de categorie bij- en meestook van biomassa niet
meer opengesteld. In het Energieakkoord is afgesproken dat met de SDE+
bij- en meestook gestimuleerd wordt tot aan een maximum van 25 PJ.
Onder de reeds beschikte aanvragen die in de voorjaarsronde zijn
binnengekomen bevindt zich de aanvraag voor de resterende 0,16 PJ bijen meestook van biomassa tot aan dit maximum van 25 PJ. Daarom
wordt deze categorie gesloten in de SDE+.
Motie kleinschalige windmolens
Op 13 december jl. heeft uw Kamer de motie van lid Jan Vos over
kleinschalige windmolens aangenomen (Kamerstuk 31 239, nr. 229). Met
deze motie is de regering verzocht de voortzetting van kleinschalige
windprojecten beter mogelijk te maken en daarmee in de vormgeving van
de SDE+-regeling 2017 rekening te houden door een verhoogd SDE+-tarief
voor kleinschalige windprojecten op te nemen (Kamerstuk 31 239, nr. 229).
Op 3 januari heb ik uw Kamer een brief gestuurd over de invulling van de
deze motie (Kamerstuk 31 239, nr. 250). Hierin heb ik aangekondigd een
aanvullend onderzoek te laten uitvoeren naar de randvoorwaarden en
kosten die samenhangen met de stimulering van kleinschalige windprojecten via een aparte categorie.
ECN heeft dit onderzoek inmiddels afgerond. Het resulterende rapport is
bijgevoegd2. Hieruit blijkt dat windprojecten pas bij ashoogtes van
60 meter of lager te maken krijgen met een onrendabele business case,
uitgaande van de huidige categorieën in de SDE+ waarbinnen ze kunnen
indienen. Dergelijke kleine windmolens kunnen financieel niet uit
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 239, nr. 261

3

vanwege de aanzienlijk lagere duurzame energieproductie bij min of meer
gelijkblijvende kosten. Om deze lagere productie bij gelijkblijvende kosten
te compenseren zijn hogere basisbedragen nodig.
ECN heeft berekend dat het voor windturbines met ashoogtes tussen
50 en 60 meter gaat om € 0,001 tot € 0,009/kWh extra subsidie, en voor
windturbines met ashoogtes tussen 40 en 50 meter om € 0,009 tot
€ 0,027/kWh. Dit betekent een toename in basisbedragen ten opzichte van
de huidige categorieën voor wind op land van 1% tot 11% voor
windmolens met ashoogte tussen de 50 en de 60 meter, en een toename
van 14% tot 32% voor windmolens met een ashoogte tussen de 40 en de
50 meter. Met andere woorden, er is significant meer subsidie nodig om
met dergelijk kleine windmolens tot productie van een zelfde hoeveelheid
hernieuwbare energie te komen. Ik ben van mening dat een verhoging
van het basisbedrag niet in lijn is met de kostprijsverlaging die ik met de
SDE+ nastreef. Daarnaast is het wenselijk om locaties die geschikt zijn
voor windmolens zo efficiënt mogelijk te benutten, juist om het aantal
locaties dat nodig is te beperken.
Sommige provincies en gemeenten hanteren hoogterestricties voor de
plaatsing of vervanging van windmolens. Deze hoogterestricties kunnen
ertoe leiden dat wanneer een bestaande turbine met lage ashoogte uit
bedrijf wordt genomen deze enkel kan worden vervangen door een
turbine met een eveneens lage ashoogte. Bij toepassing van de reguliere
maximale SDE+-basisbedragen kan het voor locaties met hoogterestricties
onder de 60 meter voorkomen dat een vervangende turbine niet rendabel
is. Het openstellen van een extra categorie met een hoger basisbedrag
geeft echter een ongewenste prikkel om hoogterestricties te handhaven
op bestaande locaties of in te voeren op nieuwe locaties.
Plaatsing van nieuwe windturbines of vervanging van bestaande turbines
is ook in gebieden waarvoor hoogtebeperkingen gelden binnen de
huidige SDE+ veelal goed mogelijk. Uit het onderzoek van ECN blijkt dat
er pas knelpunten ontstaan bij ashoogtes onder 60 meter. Gelet op de
bovenstaande overwegingen ten aanzien van efficiënt landgebruik en
kosteneffectiviteit, vind ik het niet gewenst om een aanvullende categorie
in de SDE+ voor lagere turbines met een hoger basisbedrag open te
stellen. Dergelijke turbines blijven vanzelfsprekend wel in aanmerking
komen voor de bestaande categorieën voor wind op land.
Garanties van oorsprong
Momenteel wordt op EU-niveau onderhandeld over de herziening van de
richtlijn ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare
bronnen. In het voorstel van de Europese Commissie voor de herziening
staan onder andere wijzigingen met betrekking tot het veilen en verdisconteren van de waarde van garanties van oorsprong (gvo’s) die worden
verkregen uit gesubsidieerde hernieuwbare energieproductie, zoals
bijvoorbeeld via de SDE+. In zijn Kamerbrief over onder andere dit
Commissievoorstel (Kamerstuk 34 663, nr. 5) heeft de Minister van
Buitenlandse Zaken aangegeven dat Nederland bezwaren heeft ten
aanzien van de verplichte veiling die de Commissie voorstelt. Zoals ook
aangegeven in mijn Kamerbrief over gvo’s (Kamerstuk 31 239, nr. 182), zal
ik eventuele besluiten omtrent het veilen en verdisconteren van de
waarde van gvo’s tijdig aan de Kamer aankondigen en gelden eventuele
wijzigingen uitsluitend voor aanvragen die na deze aankondiging worden
ingediend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 239, nr. 261

4

Tot slot
Met de openstelling van de najaarsronde SDE+ 2017 levert het kabinet een
belangrijke bijdrage aan de doelstellingen voor hernieuwbare energie.
Samen met de partners bij het Energieakkoord zetten we de komende
jaren grote stappen naar het doel van 14 procent hernieuwbare energie in
2020. Hiermee wordt een belangrijke stap gezet naar een koolstofarme
energievoorziening in 2050.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 239, nr. 261

5