Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 671

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 september 2018
Tijdens het Algemeen Overleg Openbaar Vervoer, OV-chipkaart en Taxi
van
17 januari 2018 (Kamerstuk 23 645, nr. 656) heb ik toegezegd het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) te vragen wat het effect is van de
verhoging van het verlaagde btw-tarief van 6% naar 9% op de te
verwachten vervoersstromen in het personenvervoer («de prijselasticiteit»). Het kabinet heeft zoals in het regeerakkoord (bijlage bij Kamerstuk
34 700, nr. 34) is aangekondigd besloten om de belastingmix te
verschuiven van arbeid naar consumptie. De verhoging van het verlaagde
btw-tarief van 6% naar 9% (het algemene btw-tarief blijft 21%) wordt
gebruikt voor de verlaging van de loon/inkomstenbelasting. Ik bied u bij
deze het KiM-rapport «Prijsgevoeligheid diensten personenvervoer» aan1.
De belangrijkste bevindingen uit het rapport zijn de volgende:
• Recent onderzoek komt op een prijselasticiteit van – 0,45 voor de vraag
naar treinvervoer in Nederland (in reizigerskilometers). Dit wil zeggen
dat de 2,8% hogere treinkosten voor de reizigers door de stijging van
het verlaagde btw-tarief van 6% naar 9% naar verwachting zal leiden
tot 1,3% minder gereisde treinkilometers. Voor het vervoer van bus,
tram en metro is deze prijselasticiteit -0,36 en zal het aantal reizigerskilometers naar verwachting met 1% afnemen. Uiteraard zijn de
elasticiteiten met onzekerheden omgeven.
• Anders dan bij trein en bus, tram en metro, is weinig tot niets
gepubliceerd over de prijselasticiteit van de vraag naar straattaxivervoer in Nederland en het vervoer met de Waddenveren. De verwachting is dat de vraag naar beide typen vervoer beduidend minder dan
evenredig afneemt met de stijging van de kosten voor het gebruik
ervan: de vraag naar dit vervoer is (sterk) «prijsinelastisch». Dat is te
verwachten, omdat:
– voor een belangrijk deel van het gebruik weinig alternatieven zijn;
1

kst-23645-671
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 23 645, nr. 671

1

–
–

een groot deel van de gebruikers het vervoer slechts incidenteel
gebruikt;
de btw-verhoging slechts een marginaal aandeel heeft in de totale
kosten van de te ondernemen activiteit.

Het onderzoek van het KiM laat zien dat door het kostenverhogende effect
van de btw-verhoging éénmalig een lichte demping van de groei op de
ontwikkeling van de reizigerskilometers verwacht kan worden. Richting
2040 verwachten we een groei op het spoor tussen 27% en 45%. Ook het
gebruik van bus, tram en metro neemt in deze periode toe met 8% tot
31%. Op basis van het onderzoek van het KiM leidt de btw-verhoging tot
een éénmalige afname van deze groei met 1 procentpunt. Dit is gezien de
totale groeiverwachting vrij beperkt. Eerder onderzoek van het KiM2 laat
ook zien dat het treingebruik beïnvloed wordt door meerdere factoren. De
belangrijkste verklarende factor voor de groei tussen 2005 en 2016
(gemiddeld 2% per jaar) was een verbeterd kwaliteitsniveau van het OV.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer

2

Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (2018) Verklaring van de ontwikkeling van het ov-gebruik
in Nederland over 2005–2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 23 645, nr. 671

2