Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2465
Vragen van het lid Van der Lee (GroenLinks) aan de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en de Staatssecretaris
van Financiën over het verder escalerende geweld in Noord-Mozambique
(ingezonden 7 april 2021).
Mededeling van Staatssecretaris Vijlbrief (Financiën – Fiscaliteit en
Belastingdienst), mede namens de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking (ontvangen 23 april 2021).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Extremistisch geweld in Mozambique gevoed
door westerse gaswinning in de regio»?1
Vraag 2
Hoe duidt u de recente ontwikkelingen in Cabo Delgado en met name de
aanval op Palma? Hoe heeft het kunnen gebeuren dat de verdediging van
deze strategisch belangrijke stad niet op orde was?
Vraag 3
Waarom lukt het Mozambique en de internationale gemeenschap maar niet
om het steeds verder escalerende geweld een halt toe te roepen? Aan welke
strategieën denken de verschillende actoren nu om het tij te keren en rust en
stabiliteit terug te brengen? Hoe stelt Nederland zich op in deze discussie?
Vraag 4
Wat is er bij u bekend over mogelijke banden tussen de gewapende groepen
in Mozambique en internationale terroristische organisaties? Zijn die banden
vooral symbolisch, of ook materieel?
Vraag 5
Bent u bekend met het Amnesty rapport «What I saw is death: war crimes in
Mozambique’s forgotten cape»?

1

ah-tk-20202021-2465
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

NOS, 4 april 2021; https://nos.nl/artikel/2375409-extremistisch-geweld-in-mozambique-gevoeddoor-westerse-gaswinning-in-de-regio.html#:~:text=Jihadistische%20opstand,gasbellen%20
ter%20wereld%20was%20gevonden.&text=Meer%20dan%202500%20Mozambikanen%20
kwamen,de%20jihadisten%20en%20het%20regeringsleger.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 6
Wat is uw reactie op de bevindingen van dit rapport met betrekking tot
ernstige mensenrechtenschendingen in Cabo Delgado, niet alleen door de
lokale jihadisten, maar ook door het Mozambikaanse leger en door Dyck
Advisory Group (DAG), een Zuid-Afrikaanse private militaire contractor? Hoe
kijkt u naar de rol van dit bedrijf, dat in feite huurlingen levert? In hoeverre is
dit verenigbaar met internationaal en Zuid-Afrikaans recht?
Vraag 7
In hoeverre speelt de doorvoer en smokkel van drugs, met name heroïne, een
rol in het voortduren van het conflict? Bent u bereid om bij de VN aan te
dringen op een diepgravend onderzoek naar de rol van Mozambique in
internationale heroïnesmokkelnetwerken, met concrete aanbevelingen aan
andere landen die een rol spelen in deze keten?
Vraag 8
Hoeveel geld is volgens de Verenigde Naties en andere hulporganisaties
nodig om de vluchtelingen voor het geweld goed op te kunnen vangen?
Hoeveel geld is er door de internationale gemeenschap daadwerkelijk voor
vrijgemaakt?
Vraag 9
Klopt het dat de humanitaire respons ernstig wordt bemoeilijkt door het feit
dat de Mozambikaanse regering bijna geen visa afgeeft voor internationale
hulpverleners? Zo ja, welke reden geeft de regering hiervoor? Op welke
manieren dringt u er bij de autoriteiten op aan om visa te verlenen?
Vraag 10
In hoeverre hebben journalisten toegang tot de provincie Cabo Delgado om
verslag te kunnen doen van het conflict?
Vraag 11
Wat is uw reactie op de uitzetting en verbanning voor 10 jaar van de Britse
journalist Tom Bowker van Zitamar News?2 Welke reden hebben de Mozambikaanse autoriteiten gegeven voor zijn uitzetting en in hoeverre acht u die
geloofwaardig? Bent u bereid om er bij de Mozambikaanse regering op aan
te dringen om de uitzetting en verbanning ongedaan te maken?
Vraag 12
Wat betekenen de recente ontwikkelingen voor de verleende exportkredietverzekering aan Nederlandse bedrijven die betrokken zijn bij het gasproject?
Vraag 13
Herinnert u zich uw antwoord op eerdere schriftelijke vragen waarin u stelt
dat de projectsponsoren, geleid door Total, verantwoordelijk zijn voor de
beveiliging van het project zelf, de betrokken bedrijven én lokale bewoners
die als gevolg van het project geherhuisvest zijn?3
Vraag 14
Klopt het dat Total zich volledig heeft teruggetrokken van de projectlocatie in
de afgelopen dagen? In hoeverre ontduikt het bedrijf daarmee haar verantwoordelijkheid?
Vraag 15
Herinnert u zich ook uw antwoord dat de Staat een transactie niet in
verzekering neemt wanneer er sprake is van een geweldscontext waarbij de
mitigerende en/of compenserende maatregelen ontoereikend dan wel afwezig
zijn, en dat de Staat haar invloed dan aanwendt om de situatie te verbeteren?

2

The Guardian, 16 februari 2021, «Mozambique expels British journalist covering insurgency»,
https://www.theguardian.com/world/2021/feb/16/mozambique-expels-british-journalistcovering-insurgency-tom-bowker
3
Aanhangsel bij de Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 1670.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 16
Deelt u de mening dat er nu sprake is van een dergelijke context? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, wat zijn de gevolgen voor de verleende exportkredietverzekering? Bent u bereid deze te heroverwegen? Op welke manier wendt de
Staat haar invloed aan om de situatie te verbeteren?
Vraag 17
Deelt u de mening dat de enorme discrepantie tussen de mega-investeringen
en het uitblijven van concrete verbeteringen voor de bevolking van Cabo
Delgado een belangrijke rol heeft gespeeld in het creëren van een voedingsbodem voor geweld? In hoeverre was hiervoor gewaarschuwd en waarom is
er niet vanaf het begin op ingezet, ook door de internationale gemeenschap,
om de investerende bedrijven te dwingen om al in de allereerste verkennende fase ook forse hoeveelheden geld op tafel te leggen voor inclusieve
ontwikkeling in de hele provincie?
Vraag 18
Deelt u de mening dat de ontwikkelingen in Cabo Delgado laten zien dat het
bij extreem grote investeringsprojecten in ontwikkelingslanden van belang is
om bij het due diligence-proces niet alleen te kijken naar de gevolgen voor
direct betrokkenen, zoals geherhuisveste huishoudens, maar ook naar de
bredere sociaaleconomische context in de regio?
Vraag 19
Bent u bereid om, in overleg en dialoog met gelijkgezinde landen, de
mogelijkheden te onderzoeken voor een aanpassing van het beleid rond het
verlenen van exportkredietverzekeringen rond extreem grote investeringsprojecten, door expliciet te stellen dat een exportkredietverzekering in dergelijke
gevallen enkel wordt afgegeven wanneer er ook aandacht is voor de bredere
sociaaleconomische ontwikkeling van de regio?
Mededeling
Naar aanleiding van de schriftelijke vragen van het lid Van der Lee (GroenLinks) met kenmerk 2021Z05453 die werden ingezonden op 7 april 2021; wil ik
u, mede namens de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, meedelen dat het helaas niet mogelijk is deze vragen binnen de
gestelde termijn te beantwoorden.
De reden hiervoor is dat het verzamelen van informatie ten behoeve van de
beantwoording meer tijd vergt.
Zodra de benodigde informatie beschikbaar is, wordt de beantwoording u
onverwijld aangeboden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3