Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 490

Vernieuwing van de rijksdienst

Nr. 30

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 september 2009
Mede namens de minister van Financiën informeer ik u over de uitkomsten van een onderzoek naar het betaalgedrag van de rijksoverheid. Eén
van de maatregelen in het kader van de financiële crisis is dat de rijksoverheid sneller zal gaan betalen. Om die reden is de betaaltermijn in de Algemene Rijksinkoopvoorwaarden (ARIV)/Algemene Rijksvoorwaarden voor
het verstrekken van Opdrachten tot het verrichten van Diensten (ARVODI)
gewijzigd van 45 dagen naar 30 dagen. In maart 2009 is deze wijziging van
de betaaltermijn in de ARIV en ARVODI gepubliceerd in de Staatscourant
(op respectievelijk 6 en 18 maart). In media, Kamervragen en in relatie tot
de kredietcrisis is het betaalgedrag van de overheid diverse malen ter
discussie gesteld. In antwoord op deze en andere berichten over het
betaalgedrag is een rijksbreed onderzoek uitgevoerd naar het betaalgedrag van de departementen (omvattende: kerndepartement, agentschappen en buitendiensten). Het onderzoek heeft zich gericht op de
vanaf 1 januari 2009 tot en met 30 april 2009 betaalde facturen van derden
buiten de rijksdienst voor geleverde goederen en diensten («transactieuitgaven»). Subsidies, uitkeringen, salarissen en andere personeelsgerelateerde uitgaven zoals reisdeclaraties vallen dus buiten het onderzoek. Er is gemeten naar de nieuwe betaaltermijn van 30 (in plaats van 45)
dagen, om te bezien of aanvullende maatregelen nodig zijn om deze te
realiseren. Op 1 september is het Rapport van bevindingen IODADonderzoek naar het betaalgedrag bij de departementen ontvangen.1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

De samenvattende bevinding is dat rijksbreed gemiddeld 75% van de
facturen tijdig is betaald. Langere betaaltermijnen dan 30 dagen worden
voor dit onderzoek ook als tijdig beschouwd indien die zijn overeengekomen met de leverancier of als de oorzaak voor die langere termijn bij de
leverancier ligt. Het blijkt dat de betaaltermijnen binnen het Rijk sterk
uiteenlopen. Sommige onderdelen voldoen in hoge mate aan de gestelde
eisen. Helaas moet worden geconstateerd dat andere onderdelen achterblijven. Er is geen onderzoek gedaan naar bij de departementen gelegen
oorzaken van lange betaaltermijnen. Wel zijn indicaties van die oorzaken

KST134814
0910tkkst31490-30
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 490, nr. 30

1

1

naar voren gekomen. Indicaties van oorzaken van niet-tijdige betalingen
zijn onder meer de afsluiting van administraties in december («jaarafsluiting»), bezetting van betaalorganisaties, trage verificatie van facturen
en onjuistheden in administratieve verwerking en het feit dat bij sommige
departementen de betaalprocessen nog geen rekening hielden met de
inmiddels gewijzigde betaaltermijn.
Gezien de uitkomsten van het onderzoek, blijkt het nodig om aanvullende
maatregelen te treffen om de betaaltermijn van 30 dagen te kunnen realiseren. De betaalorganisaties zullen maatregelen treffen om in het vervolg
rekeningen waarvoor de prestatie is geleverd, binnen 30 dagen na
ontvangst van de factuur te betalen, tenzij met de leverancier een andere
termijn is overeengekomen. Binnen die 30 dagen moet worden vastgesteld of aan de voorwaarden uit de (koop)overeenkomst is voldaan en
moet er bij een positieve bevinding betaald zijn. Het kan zijn dat sommige
betaalorganisaties hiervoor de administratieve procedures moeten
aanpassen of de geautomatiseerde systemen moeten wijzigen. Verder
zullen de departementale directies Financieel Economische Zaken de
regierol over het betaalproces versterken. Indien nodig wordt strikter
gemonitord op de naleving van de geldende betaalnormen en processen
(betalen binnen 30 dagen). Ook zal worden geleerd van die departementen die een veel hoger percentage hebben gehaald dan het gemiddelde van 75% (best practices). Tot slot zal de formulering van de ARVODI
en ARIV zodanig worden aangepast dat er geen misverstand kan bestaan
wanneer de betaaltermijn aanvangt.
Over een jaar wordt het onderzoek naar het betaalgedrag bij de departementen herhaald en wordt u geïnformeerd of de al reeds getroffen en nog
te treffen maatregelen tot de gewenste verbetering hebben geleid (sneller
betalen).
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
G. ter Horst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 490, nr. 30

2