Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1748
Vragen van het lid Azarkan (DENK) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over het artikel «Lijst van haatincidenten tegen moskeeën» (ingezonden
28 januari 2019).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
6 maart 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr.
1627.
Vraag 1
Kent u het artikel «Lijst van haatincidenten tegen moskeeën»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is de formele reactie van de regering op deze lijst van haatincidenten?
Antwoord 2
Het kabinet staat voor een inclusieve samenleving waar iedereen zich veilig
voelt om in vrijheid vorm te geven aan de eigen etnische, religieuze, seksuele
en culturele identiteit binnen de kaders van de rechtsstaat. Het is zorgelijk dat
een aantal Nederlandse moskeeën de afgelopen jaren mikpunt was van
discriminatoire en intimiderende acties. Het is daarom van belang dat al het
mogelijke wordt gedaan om deze (strafbare) incidenten te voorkomen en in te
grijpen wanneer deze zich voordoen. De provocerende actie van afgelopen
weekend bij de As-Soennah Moskee keur ik ook ten zeerste af. Het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 492 waarschuwt ook dat zulk gedrag polarisatie
en radicalisering aanwakkert. Indien sprake is van strafbare feiten kan een
onderzoek worden gestart door het openbaar ministerie.

1

http://www.republiekallochtonie.nl, 18 januari 2019: http://www.republiekallochtonie.nl/blog/
achtergronden/lijst-met-haatincidenten-gericht-tegen-moskeeen-update-januari-2019
2
Kamerstuk 29 754 nr. 491

ah-tk-20182019-1748
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 3
Welke concrete maatregelen zijn er in het kader van de beveiliging van
moskeeën genomen sinds de publicatie van het rapport van de Nationaal
Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) «Handreiking: Veilige
moskee»?
Antwoord 3
De «Handreiking: Veilige Moskee» (2017)3 bevat kennis, aanbevelingen en
goede voorbeelden met als doel om de samenwerking tussen politie,
gemeenten en moskeeën een impuls te geven in relatie tot de veiligheid van
moskeeën. Deze drie partijen spelen op lokaal niveau een belangrijke rol als
het gaat om de omgang met concrete spanningen en incidenten rondom
moskeeën. Moskeeën hebben allereerst zelf een verantwoordelijkheid voor de
veiligheid en daarnaast heeft de gemeente de verantwoordelijkheid om lokaal
aanvullende maatregelen te nemen op basis van dreiging en risico, wanneer
een moskee zelf hiertegen geen weerstand kan bieden. De gemeente kan
lokaal het beste beoordelen welke eventuele maatregelen in specifieke
omstandigheden passend en proportioneel zijn. Mij zijn geen signalen bekend
dat de verschillende verantwoordelijkheden niet of onvoldoende worden
ingevuld. Ik zie daarom geen aanleiding om op centraal niveau een overzicht
bij te houden van de genomen maatregelen; dit levert mijns inziens geen
bijdrage aan de veiligheid van de moskeeën.
Vraag 4
Hoeveel gemeenten hebben de maatregelen en de aanbevelingen uit de
desbetreffende handreiking geïmplementeerd en hoeveel gemeenten niet?
Antwoord 4
Alle gemeenten hebben in 2017 de handreiking Veilige Moskee ontvangen.
Meerdere gemeenten zijn actief aan de slag (gegaan) om samen met de
politie en moskeeën de veiligheid te verbeteren. De inzet van de gemeenten
verschilt, omdat de specifieke lokale omstandigheden verschillen. Daarnaast
hebben moskeeën een eigen verantwoordelijkheid voor de veiligheid. Ik houd
niet bij welke maatregelen de verschillende gemeenten nemen. Dit is in lijn
met de verantwoordelijkheidsverdeling.
Vraag 5
Bent u bereid erop toe te zien dat de maatregelen en de aanbevelingen uit de
desbetreffende handreiking ook daadwerkelijk geïmplementeerd worden? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 5
Zie mijn antwoord op vraag 3 en 4.
Vraag 6
Deelt u de mening dat het over de schutting gooien van de veiligheidsmaatregelen van gebedshuizen naar gemeenten met een handleiding, onverantwoord is? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
De NCTV en het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)
ontwikkelen in samenwerking met politie en verschillende koepels van
moskeeën gezamenlijk kennisproducten, zoals de handreiking, om gemeenten
te ondersteunen en informeren zodat zij lokaal passende en proportionele
maatregelen kunnen treffen. De NCTV heeft onder andere een rol in de
duiding van informatie van dreiging richting moskeeën, door middel van het
Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN). Het Ministerie van SZW,
specifiek de Expertise-unit Sociale Stabiliteit (ESS), ondersteunt gemeenten
bij het omgaan met maatschappelijke spanningen en incidenten gericht tegen
moskeeën.

3

De handreiking is een product van de landelijke werkgroep veiligheid moskeeën. Deelnemers
aan de overleggen zijn het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), de
Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), de politie, verschillende
koepels van moskeeën en de islamitische gemeenschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 7
Wat is volgens u de oorzaak van de toenemende incidenten tegen moskeeën?
Antwoord 7
In 2015 was er een piek zichtbaar in incidenten bij moskeeën. In de jaren
daarna, tot nu, is sprake van een afname van het aantal incidenten. De piek
was in de periode dat een grote groep migranten in Nederland asiel
aanvroegen en lijkt in belangrijke mate terug te voeren op de maatschappelijke ophef over de komst en opvang van deze asielzoekers. De islam en deze
migranten werden door verschillende tegenstanders regelmatig aan elkaar
gelijkgesteld.4 In het antwoord op vraag 10 ga ik nader in op het huidige
dreigingsbeeld in de richting van moskeeën.
Vraag 8 en 9
Wat doet de regering concreet teneinde de voedingsbodem van dit soort
haatincidenten weg te nemen?
Welke maatregelen zijn er genomen teneinde de dreiging van extreemrechts,
in de richting van moskeeën, tegen te gaan?
Antwoord 8 en 9
Zoals aangegeven bij vraag 2 staat het kabinet voor een inclusieve samenleving waarin geen plek is voor discriminatie, haat zaaien en geweld tegen
andersdenkenden. De overheid werkt aan het wegnemen van de voedingsbodem voor radicalisering richting extremistisch gedachtegoed en het behouden van een weerbare, veilige en democratische samenleving door excessen
als extremisme, vergaande polarisatie en maatschappelijke spanningen tegen
te gaan. Ik wil u hiervoor verwijzen naar de kabinetsreactie naar aanleiding
van publicaties over rechts-extremisme van 6 november 20185 en de brief
over het voorkomen van radicalisering, die de Minister van SZW en ik uw
Kamer op 26 april 2018 hebben doen toekomen6.
Vraag 10
Wat is op dit moment het dreigingsbeeld in de richting van moskeeën en wat
is uw verwachting over het dreigingsbeeld?
Antwoord 10
In de meeste recente Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN 49)7 wordt
ingeschat dat Nederlandse extreemrechtse groeperingen vooral actief zijn
met intimiderende en radicale acties, maar er geen aanwijzingen zijn dat zij
gewelddadig zouden willen opereren. De focus van deze groeperingen blijft
gericht op acties tegen de vermeende islamisering van Nederland, de komst
van asielzoekers en het vermeende verlies van de Nederlandse identiteit. Wat
opvalt is dat sommige extreemrechtse groeperingen aan zelfvertrouwen lijken
te winnen, waardoor de kans op confrontatiegeweld (met bijvoorbeeld
extreemlinkse tegendemonstranten) en de dreiging tegen islamitische
objecten toeneemt. In algemene zin wordt ingeschat dat het overgaan tot
ernstig rechts-extremistisch geweld voornamelijk voorstelbaar is vanuit snel
radicaliserende groepjes of eenlingen.8
Vraag 11
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de vervolging van de daders
van de genoemde incidenten in het artikel?
Antwoord 11
Indien er sprake is van een strafbaar feit dan kan daarvan aangifte worden
gedaan bij de politie. Indien er een vermoeden bestaat dat strafbare feiten
worden gepleegd, kan hiernaar door politie en openbaar ministerie strafrechtelijk onderzoek worden gedaan. Het past mij niet in Kamervragen in te gaan
op individuele casuïstiek.

4

Kamerstuk, 29 754, nr. 472
Kamerstuk, 29 754, nr. 472
6
Kamerstuk, 29 754, nr. 448
7
Kamerstuk 29 754, nr. 491
8
Kamerstuk 29 754, nr. 468
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Vraag 12
Bent u bereid financiële middelen beschikbaar te stellen voor de beveiliging
van moskeeën? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
Zoals gezegd zijn er geen signalen bekend dat de verschillende verantwoordelijkheden niet of onvoldoende worden ingevuld. Ik zie op basis van
dreiging en risico geen aanleiding om te adviseren tot aanvullende beveiligingsmaatregelen of deze te financieren. Ik ben van mening dat betrokken
organisaties en de overheid op dit moment gezamenlijk in staat zijn
voldoende weerstand te bieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4