Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

99
Vragen van de leden De Liefde en Lodders (beiden VVD) aan de
Staatssecretaris van Economische Zaken en de Minister van Veiligheid en
Justitie over vernielde aardappelproefvelden (ingezonden 9 augustus 2013).
Antwoord van Staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) mede namens
de Minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 27 september 2013)
Vraag 1
Kent u het artikel «Aardappelproefvelden WUR vernield?»1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u ervan dat onbekenden in Valthermond en in de gemeente
Eemsmond twee aardappelproefvelden van Wageningen Universiteit hebben
vernield? Kunt u aangeven welke negatieve effecten deze acties hebben voor
de ontwikkeling van aardappels met duurzame resistentie tegen de gevreesde
ziekteverwekker phytophtora?
Antwoord 2
Ik betreur dat onderzoek moedwillig wordt vernield, temeer daar het gaat om
het vinden van een oplossing van een mondiaal voedselprobleem.
Deze proefvelden zijn onderdeel van een 10 jarig project van de WUR,
waarvan nog 2,5 jaar te gaan, waarin wordt gewerkt aan een duurzame
resistentie tegen de aardappelziekte Phytophthora en een vermindering van
75% in het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Dit project biedt
daarmee belangrijke kansen voor milieu, aardappeltelers en mkbveredelingsbedrijven.
Het onderzoek naar een grotere resistentie van aardappelen tegen Phytophthora vindt op twee manieren plaats. Het eerste pad is via genetische
modificatie (gm) van de aardappelen (het DuRPh-project van de Wageningen
Universiteit en Research center, WUR) en het tweede via het biologisch
veredelingsprogramma bioimpuls.

1

ah-tk-20132014-99
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Boerderij, 5 augustus 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Het vermeerderingsveld in Eemshaven is bedoeld om pootgoed voor de
proeven van 2014 te telen. Het veld is gedeeltelijk vernield. Het resterende
deel is ruim voldoende voor de pootgoedbehoefte van de veldproeven in
2014.
Het vangveldje in Valthermond is bedoeld om in de loop van het seizoen de
wijziging in de samenstelling van de Phytophthorasporenpopulatie te volgen.
Uit de resterende gegevens kunnen nog betrouwbare conclusies worden
getrokken voor zover zij het monitoren van de overgebleven genotypes
gedurende de overgebleven tijd van het seizoen betreffen.
Vraag 3
Deelt u de opvatting dat vernieling van aardappelproefvelden laakbaar is,
aangezien dit de verdere verduurzaming van ons voedsel en het verminderen
van het gebruik van bestrijdingsmiddelen vertraagt dan wel belemmert?
Welke acties kunt u nemen in samenwerking met lokale overheden en
Wageningen Universiteit om toekomstige vernielingen zoveel mogelijk te
voorkomen?
Antwoord 3
Het opzettelijk vernielen van aardappelproefvelden is laakbaar. De vernielingen hebben tot dusver niet geleid tot vertraging van het onderzoek.
De WUR is voortdurend in gesprek met allerlei groepen in de samenleving
om deze te informeren over de brede maatschappelijke waarde van dit
onderzoek. De WUR zal daar mee doorgaan.
Daarnaast kan de WUR overgaan tot het plaatsen van camera’s, hekken, en
het inzetten van surveillance en dergelijke. In Lelystad en Valthermond zijn
bewakingscamera’s geplaatst door WUR. Ook bij de voorbereiding van de
seizoenen 2014 en 2015 zal de mate van inzet van deze middelen door WUR
worden afgewogen.
Om de kans van slagen en de impact van dergelijke vernielingsacties zo klein
mogelijk te maken, zet de overheid in op het verhogen van de weerbaarheid.
Belangrijk hierbij is het verhogen van het bewustzijn bij potentiële doelwitten
als onderzoekscentra en de betrokken lokale overheid, alsmede het bieden
van handelingsperspectief via het organiseren van voorlichtingsbijeenkomsten. Tevens zijn op de website van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid een aantal brochures en tools beschikbaar met
maatregelen die gemeenten en potentiële doelwitten kunnen nemen om hun
weerbaarheid tegen dit soort acties te verhogen.
Vraag 4
Kunt u aangeven hoe hoog de strafmaat is voor dit soort vergrijpen, en acht
u die strafmaat adequaat gegeven het grote maatschappelijk belang om de
wereldwijde voedselvoorziening te verduurzamen? Is het wettelijk mogelijk de
schade te verhalen op de daders? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
De maximale straf voor vernieling (artikel 350 Wetboek van Strafrecht (Sr)) is
een gevangenisstraf van twee jaar of een geldboete van de vierde categorie.
Ik ga ervan uit dat de strafrechter ook in het geval van het vernielen van
proefgewassen daarmee voldoende ruimte heeft om een passende straf op te
leggen.
Een partij die rechtstreeks schade heeft geleden als gevolg van een strafbaar
feit kan zich als civiele partij voegen in de strafprocedure (artikel 51f Wetboek
van Strafvordering (Sv)) en kan onder voorwaarden langs die weg de schade
vergoed krijgen (zie onder andere artikel 361 Sv).
Daarnaast is het mogelijk dat de strafrechter een schadevergoedingsmaatregel oplegt (artikel 36f Sr).
Een partij die schade heeft geleden als gevolg van het handelen door een
ander kan ook proberen die schade te verhalen via de civiele rechter wegens
een onrechtmatige daad (6:162 en verder Burgerlijk Wetboek).
In alle gevallen is vereist dat de dader bekend is en er voldoende bewijs is.
Vraag 5
Welke groeperingen of organisaties verzetten zich met buitenparlementaire
middelen, zoals vernieling van andermans eigendommen en het illegaal
betreden van andermans terrein, tegen de genetische modificatie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

voedsel? Welke zijn in het verleden betrokken geweest bij de vernieling van
proefvelden? Hoe vaak zijn in de afgelopen 10 jaar proefvelden vernield? Hoe
vaak zijn daarvoor verdachten aangehouden? Hoeveel daarvan zijn voor de
rechter gebracht? Wat waren de strafeisen? Hoeveel zijn uiteindelijk veroordeeld, en welke straf is hen opgelegd?
Antwoord 5
In Nederland worden de heimelijk uitgevoerde vernielingen van proefvelden
met genetische gemodificeerde gewassen tot nu toe niet opgeëist door
groeperingen. De acties worden doorgaans geclaimd onder gelegenheidsnamen zoals «Veldbevrijdingsteam Durf», «Field Liberation Movement», of de
acties worden niet opgeëist.
Vernielingen van proefvelden met gewassen worden niet onder die noemer
geregistreerd door de politie. Daardoor is het niet mogelijk een betrouwbaar
cijfermatig overzicht te geven. Wel kan op basis van de politiesystemen en
openbare berichtgeving worden gezegd dat er in de periode van 2003 tot en
met 2013 in Nederland vermoedelijk in totaal rond de twintig gevallen zijn
geweest waarin (mogelijk) sprake was van het vernielen van proefvelden met
gewassen. Ondanks de inzet van de politie op dit dossier is het vanwege het
uiterst heimelijke optreden door de vernielers vooralsnog niet gelukt in
verband met deze gevallen verantwoordelijken op te sporen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3