Rondetafelgesprek wooncoöperaties
11 oktober 2023

Geachte leden van de commissie voor
Binnenlandse zaken,
Allereerst wil ik mijn oprechte dank uitspreken voor de uitnodiging voor dit rondetafelgesprek over
wooncoöperaties. Mijn naam is Marian Aarts, bestuurder van CVEG en tevens de projectleider van
Ecodorp Zuiderveld, ons eerste project in een reeks. In 2015 zijn we gestart als een initiatiefgroep.
Onze kernwaarden waren duurzaamheid, goed nabuurschap en zorg voor elkaar en onze omgeving.
Deze waarden lagen ten grondslag aan wat wij nu de pijlers mogen noemen waarop ons ecodorp is
gebouwd en nog dagelijks verder groeit.
De eerste jaren hebben we bij verschillende gemeenten en wethouders onze ideeën en plannen
gepresenteerd. Natuurlijk dachten we dat men op ons zaten te wachten, gezien de nadruk op deze
thema’s in de omgevingsvisies en programma’s van de politieke partijen. Desondanks bleken velen
terughoudend.
In 2017 namen we deel aan een matchingsdag waarop wooncoöperaties (in oprichting) hun pitch
konden presenteren aan woningcorporaties en daar vonden we een goede match!
We grepen deze kans met beide handen aan, maar helaas gold dit slechts voor een deel van onze
groep, namelijk voor de mensen die sociale huurwoningen zochten. We hebben natuurlijk ook
geprobeerd in gesprek te gaan met de projectontwikkelaars van nabijgelegen percelen, maar zij
waren al in een vergevorderd stadium en niet bereid hun ontwerpen (die meer winst opleverden) aan
te passen. Dit resulteerde in een scheiding tussen sociale huur en koopwoningen.
Desondanks hebben we getracht de bewonersgroep zo divers mogelijk samen te stellen. We hebben
bewoners van alle leeftijden (0-83 jaar), gezinnen, alleenstaande ouders, alleenstaanden, mensen die
werken en mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering, van bewuste tot minder bewuste
burgers, zowel zorgverleners als zorgontvangers, enzovoort. We hebben trainingen en
bijeenkomsten georganiseerd om onze gemeenschap verder te versterken. In 2021 vestigden er 46
huishoudens in 3 maanden tijd , die allen hun woning moesten afwerken met leemstuc aanbrengen,
keukens plaatsen, vloeren leggen en oude woningen moesten opleveren. Een periode waar veel van
mensen gevraagd werd, maar we zijn er!!
Nu we 2,5 jaar hier wonen, zien we steeds duidelijker de waarde van deze plek. We hebben goed
geïsoleerde, betaalbare woningen met lage energierekeningen. Deeleconomieën die floreren, zoals
met deelauto’s, speelgoed, moestuin, wasmachines, gereedschappen, e.d. Professionele zorgdiensten
worden minder vaak ingeroepen, opnames die nu niet nodig waren, depressieve periodes die steeds
korter worden/zijn, voedsel/maaltijden die gedeeld worden en afhankelijkheid van voedselbanken
zijn verminderd. Men ervaart veel meer levenskwaliteit en er is groeiende bewustwording op het
gebied van gezondheid, biodiversiteit, klimaat, ecologische voetafdruk. We ontwikkelen in sociale
vaardigheden, leren conflicten oplossen, en verbeteren onze groepsdynamiek.
Ik geloof en ben overtuigd dat we hier bestaanszekerheid opbouwen!! Daarnaast draagt het enorm
bij om maatschappelijke problemen te verlichten.

En nu verder:
– Wij waren slechts één initiatiefgroep die een kans kreeg bij één woningcorporatie. Het zou ideaal
zijn als dit de norm wordt. Elke woningcorporatie zou moeten samenwerken met een initiatiefgroep
voor huurders en gemeenten op hun beurt met betrekking tot kopers. Dit kan worden vastgelegd in
onderlinge prestatieafspraken.
– Er is momenteel te veel “macht” bij projectontwikkelaars. Huisvesting is een grondrecht, maar
grondposities gaan te makkelijk naar projectontwikkelaars. We pleiten voor meer mogelijkheden
voor wooncoöperaties (burgerinitiatieven) om betaalbare woningen te ontwikkelen en te behouden.
– Het is essentieel om mogelijkheden te creëren voor voorfinanciering. Vaak hebben huiseigenaren
hun kapitaal geïnvesteerd in hun huis, waardoor er te veel onzekerheid bestaat tijdens de
aanloopfase van de financiering van een project.
En creëer ruimte om af te wijken bij welstandscommissies (in conceptbouwplannen), zodat het niet
nodig is daar hele dure aanpassingen voor te moeten maken.
– Gemeenten en overheidsinstanties moeten meer samenwerken en kennis delen. Het is onnodig dat
elke gemeente met een eigen proefproject begint. Er bestaat zelfs een bestemmingsplan ecodorp!!
Laten we meer vertrouwen hebben in elkaar en leren van elkaars ervaringen. Door samen te werken
verbeteren we de (praktijk)ervaring met deze speciale en unieke woningbouwprojecten. Onderlinge
samenwerking en uitwisseling kan worden gefaciliteerd en bevorderd door de overheid.
– Het toepassen van de wettelijke regels voor Passend Toewijzen binnen sociale
huurgemeenschappen is vaak erg belastend en sluit zelden aan bij de behoeften van de
gemeenschap. We stellen voor woongemeenschappen vrij te stellen van deze verplichting.
– Veel mensen willen in verbinding leven met anderen en verantwoordelijkheid oppakken voor de
wereld van vandaag en morgen. Men begint enthousiast met een plan, maar het is ontmoedigend dat
ze (vaak) na 8, 10 of zelfs 15 jaar nog steeds geen vooruitgang hebben geboekt en volledig uitgeput
en gedesillusioneerd raken.

In de afgelopen jaren heb ik talloze informatie sessies gehouden voor bezoekende gemeenten,
woningcorporaties, zorginstellingen en Gedeputeerden van provincies. Velen vertrokken enthousiast
en zagen mogelijkheden.
De overheid kan met de vele aanbevelingen die deze middag uitgesproken worden een belangrijke
stap zetten voor zichzelf en een grote groep welwillende burgers. Laten we deze aanbevelingen
samen met deskundigen uitwerken, zodat we werken aan het welzijn van de samenleving en de
maatschappij weer wat meer ruimte krijgt. Laten we vertrouwen hebben!

Marian Aarts,
projecttrekker en bewoner Ecodorp Zuiderveld
bestuurder Coöperatieve Vereniging Ecodorpen Gelderland (CVEG)
vrijwilliger Landelijk Ecodorpennetwerk (Gen-nl)
projectondersteuner Nijmegen Energie Armoede (De Energiefixers)