2018

Evaluatie IBKI
Tijdvak 2014-2017

ECO&P. ELLEN DE VRIES, ROOS KOTTE

Inhoud
1 Inleiding............................................................................................................................................ 2
2 Samenvatting, conclusies en opmerkingen ..................................................................................... 4
3 Continuïteit van dienstverlening...................................................................................................... 6
4 Kwaliteit van examens ..................................................................................................................... 9
5 Kwaliteit van examineren .............................................................................................................. 11
6 Adequate bedrijfsvoering .............................................................................................................. 13
Bijlage geraadpleegde documenten ................................................................................................. 15

1

1 Inleiding
IBKI
IBKI, onderdeel van de Stichting VAM, is sinds 1985 de exameninstantie voor de APK- en sinds 1995
ook voor de WRM- examens. Vanaf 2015 vallen de examenactiviteiten onder de handelsnaam IBKI
onder het organisatie/onderdeel ‘Examenservices’. IBKI is een (deeltijd) zelfstandig bestuursorgaan
dat voor de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) publieke taken uitvoert.
De werkzaamheden van IBKI zijn voor de hoofdtaken vastgelegd in de Wet rijonderricht
motorrijtuigen 1993 en de Wegenverkeerswet 1994. IBKI is sedert 2013 aangewezen als deeltijd-zbo,
waardoor de Kaderwet deels van toepassing is.
Tot de hoofdtaken behoren de examinering APK-keurmeester en de examinering WRM
Rijinstructeur, waarmee IBKI een belangrijke bijdrage levert aan de verkeersveiligheid. Tot de
overige taken behoort de examinering mobiele airco’s, Lpg-technici en Tachograaftechnici.
Aanleiding
De aanleiding tot deze evaluatie is de bepaling in de beleidsregel waarbij aangesloten is bij de
evaluatiebepaling uit de kaderwet (artikel 39). Deze schrijft voor dat elke vijf jaar een evaluatie
plaats moet vinden over de doelmatigheid en doeltreffendheid van de taakuitvoering van IBKI.
Daarnaast is bij brief van 4 februari 2014 afgesproken dat na een periode van twee verslagjaren
bezien zal worden of de gekozen wijze van verantwoorden en controle voldoet aan het wederzijds
verwachtingspatroon.
In onderliggende rapportage wordt een beeld gegeven van de doelmatigheid en doeltreffendheid
van IBKI. Deze evaluatie beperkt zich tot het deel van de privaatrechtelijke instelling dat voor IenW
publieke taken uitvoert.
Onderzoeksvraag
Onderzoekers is gevraagd een onderzoek te verrichten naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het functioneren van IBKI over de periode 2014-2017 ten aanzien van de hoofdtaken APK- en
WRM-examinering.
In de rapportage wordt vervolgens antwoord gegeven op de volgende:
- Geef een beschrijving van de organisatie in relatie tot de continuïteit van dienstverlening
- Geef aan in hoeverre de opzet van de examenontwikkeling toereikend is, er in voldoende
mate sprake is van onvoorspelbaarheid van de opgave, er gebruik wordt gemaakt van
voldoende deskundig personeel, er voldoende beveiligingsmaatregelen in IT en fysiek zijn
getroffen ter bescherming van systemen en gegevens en het toezicht op de examenopzet.
- Geef aan of de door IBKI in de praktijk gevolgde processtappen voor de uitvoering van
examens in voldoende mate hebben bijgedragen aan de doeltreffendheid van de
taakuitvoering.
- Geef aan of de door IBKI gevolgde werkwijze in voldoende mate heeft bijgedragen aan de
doelmatigheid van de taakuitvoering.
Methode
De rapportage is gebaseerd op deskstudie en interviews met relevante medewerkers van IBKI, I&W,
RDW en de voorzitter van de Bezwarencommissie WRM. Het onderzoek heeft plaatsgevonden in de
maand juni/juli van 2018 en is uitgevoerd door adviseurs van UBR|ECO&P.
In de interviews zijn de onderzoeksthema’s verwoord in vier vragen aan de geïnterviewden:
● Is IBKI solide genoeg om de continuïteit van de dienstverlening te kunnen waarborgen?
● Is de kwaliteit van de examens toereikend?
● Is de kwaliteit van het proces van examineren toereikend?
● Is de bedrijfsvoering van IBKI adequaat?
2

Er is daarbij gekeken naar verleden, heden en toekomst.
In de deskstudie stonden dezelfde vier vragen centraal. Voor de deskstudie is vooral gebruik
gemaakt van de aanwezige jaarlijkse verantwoordingsrapportages en rapportages m.b.t. toezicht
vanuit IenW, extern toezicht op de WRM-examens door IenW aangestelde Rijksgecommitteerden en
toezicht op de APK-examens door de RDW-gecommitteerden.
Opbouw van de rapportage
In hoofdstuk 2 wordt een samenvatting gegeven van de conclusies en opmerkingen. In de
hoofdstukken 3-7 wordt achtereenvolgens antwoord gegeven op de 4 onderzoeksvragen die
centraal hebben gestaan in de interviews en de deskstudie.
De onderzoeksvragen zijn beantwoord door in te gaan op diverse aspecten. De informatie uit de
diverse bronnen is daarbij gecombineerd om op de aspecten een meer volledig beeld te kunnen
geven. Aan het eind van elk hoofdstuk wordt hiervan een antwoord geformuleerd op de hoofdvraag.
Tot slot wordt in de bijlage weergegeven van welke bronnen gebruik gemaakt is.

3

2 Samenvatting, conclusies en opmerkingen
Is IBKI solide genoeg om de continuïteit van de dienstverlening de kunnen waarborgen?
Op basis van het onderzoek kan worden geconcludeerd dat IBKI op de genoemde aspecten solide
genoeg is om de continuïteit van de dienstverlening te garanderen. De afgelopen 4 jaar zijn er geen
problemen geweest die de continuïteit in gevaar brachten en op kleinere incidenten is adequaat
gereageerd.
De formeel in de Beleidsregels sturing van en toezicht op Stichting VAM vastgelegde
verantwoordingsinformatie wordt volledig en tijdig aangeleverd. De personen bij IBKI, Innovam,
RDW en het ministerie van IenW die verantwoordelijk zijn voor de communicatie onderling, hebben
een goed relatie. De goede relatie zorgt voor een goede informatiestroom en ook adviseren partijen
elkaar gevraagd en ongevraagd, waar alle partijen voordeel bij hebben. Deze goede communicatie is,
afgezien van de vastgelegde verantwoordingsinformatie, niet geborgd in formele afspraken.
Daarnaast is er ook veel formele informatie-uitwisseling, bijvoorbeeld op basis van de SLA tussen
RDW en IBKI en op basis van de verslagen van Rijksgecommitteerden bij de WRM en de deelname
van het ministerie aan de Centrale Examencommissie WRM.
De onafhankelijkheid van IBKI (t.o.v. Innovam) is goed geborgd. Op papier en in de praktijk.
Tegelijkertijd profiteert de kwaliteit en efficiency van IBKI van de samenwerking binnen Innovam.
Is de kwaliteit van de examens toereikend?
Op basis van het onderzoek kan worden geconcludeerd dat de kwaliteit van de examens op orde is.
IBKI handelt proactief naar aanleiding van feedback, ook als daar geen formele verplichting toe is.
IBKI onderhoudt goede contacten met de (keten)partners en de branche om op de hoogte te zijn van
de laatste ontwikkelingen. Ook op IT-gebied handelt IBKI (pro)actief en investeert daarmee in de
juiste kwantiteit en kwaliteit van de examens.
Is de kwaliteit van het proces van examineren toereikend?
Op basis van het onderzoek kan worden geconcludeerd dat de kwaliteit van het proces van
examineren op orde is. IBKI maakt actief gebruik van een kwaliteitssysteem. Feedback wordt serieus
genomen, geconstateerde problemen worden aangepakt. Het proces wordt klantgericht ingericht en
geoptimaliseerd waarbij de doelmatigheid en doeltreffendheid niet uit het oog worden verloren.
Is de bedrijfsvoering van IBKI adequaat?
Op basis van het onderzoek kan worden geconcludeerd dat de bedrijfsvoering van IBKI adequaat is.
De verantwoording verloopt elk jaar zonder bijzonderheden en volgens afspraak. Belangrijke
indicatoren als wachttijden en prijzen ontwikkelen zich gunstig, de klanttevredenheid is hoog. De
door IBKI in de praktijk gevolgde stappen dragen in voldoende mate bij aan de doelmatigheid van de
taakuitvoering.
Geconcludeerd kan worden dat de door IBKI in de praktijk gevolgde stappen goed bijdragen aan de
doeltreffendheid en doelmatigheid van de taakuitvoering.
Opmerkingen
Beleidsadvies
Zowel RDW als IBKI leveren informatie en advies ten behoeve van beleidsontwikkeling aan het
ministerie van IenW. Dit naar volle tevredenheid van IenW. Dit gebeurt op basis van goede relaties
en verstandhouding. Deze taak is niet vastgelegd in afspraken tussen IBKI, RDW en IenW. Dit maakt
de continuïteit van deze dienstverlening voor de toekomst mogelijk kwetsbaar. Op korte termijn
wordt, met name door digitalisering, veel ontwikkeling in het toezicht verwacht, waar de bijdrage
van RDW en IBKI gevraagd zal worden.
4

Toezichtsvisie
Met de ingang van de in 2013 geïmplementeerde nieuwe kaderwet, is de Toezichtsvisie uit 2002
komen te vervallen. De wijze waarop het toezicht dient te worden uitgevoerd is in de Beleidsregels
sturing van en toezicht op Stichting VAM minder gedetailleerd vastgelegd dan in de oude
Toezichtsvisie De formeel in de Beleidsregels vastgelegde verantwoordingsinformatie wordt volledig
en tijdig aangeleverd. In de praktijk wordt daarnaast nog steeds gehandeld volgens de oude
Toezichtsvisie, op basis van bestaande relaties. De personen bij IBKI, Innovam, RDW en het
ministerie van IenW die verantwoordelijk zijn voor de communicatie onderling, hebben een goed
relatie. De goede relatie zorgt voor een goede informatiestroom en ook adviseren partijen elkaar
gevraagd en ongevraagd, waar alle partijen voordeel bij hebben. Deze goede communicatie is,
afgezien van genoemde in verantwoordingsinformatie, niet geborgd in formele afspraken en dus
afhankelijk van personen. Dat maakt het kwetsbaar voor de continuïteit.
Het is echter niet te verwachten dat de continuïteit van de dienstverlening hierdoor onder druk
komt te staan
Rijksgecommitteerden
De continuïteit van de beschikbare Rijksgecommitteerden is kwetsbaar. De groep bestaat uit 3
leden, waarvan 2 inmiddels een zeer hoge leeftijd hebben bereikt.
Imago
De onafhankelijkheid van IBKI is in de inrichting van de organisatie goed gewaarborgd. De leiding en
medewerkers zijn hier ook scherp op. Het blijft een aandachtspunt omdat de branche geluiden over
vermeende afhankelijkheid, niet gefundeerd, laat horen. Deze geluiden hebben het IBKI de
afgelopen jaren overigens niet bereikt..

5

3 Continuïteit van dienstverlening
Is IBKI solide genoeg om de continuïteit van de dienstverlening te kunnen waarborgen?
In dit hoofdstuk wordt antwoord gegeven op deze vraag door de organisatie op diverse aspecten te
beschrijven in relatie tot de continuïteit van dienstverlening.
De organisatie-inrichting en de governance
IBKI is een deeltijd-ZBO en onderdeel van de stichting VAM. IBKI opereert in een omgeving met veel
actoren; IBKI is een echte netwerkorganisatie. In het bestuur van de stichting zijn zowel de branche
als de sociale partners en het mbo vertegenwoordigd. Afstemming met de branche vindt plaats via
diverse commissies en overleggremia. De belangen van de voornaamste doelgroep – de
examenkandidaten-, worden behartigd door een aantal belangenverenigingen. De afstemming met
de markt biedt een tegenwicht aan de kwaliteit en tarieven van de dienstverlening van IBKI en kan
gezien worden als een vorm van horizontaal toezicht.
Er is regelmatig overleg tussen IBKI en het ministerie van IenW en/of RDW. Gevraagd en ongevraagd
wordt door IBKI signalen en informatie uit de praktijk ter beschikking gesteld aan IenW.
Toezicht

Het directe toezicht op de examinering door IBKI wordt uitgevoerd door Rijksgecommitteerden voor
de WRM-examens en door gecommitteerden van de RDW voor de APK-examens.
De toezichthoudende instanties rapporteren aan IBKI, die rapportage aan ministerie van IenW
verzorgt. RDW rapporteert tevens jaarlijks rechtstreeks aan IenW. In voorkomende gevallen kunnen
zij dat ook rechtstreeks aan het ministerie van IenW doen, zoals beschreven in het reglement
gecommitteerden.
Voor het toezicht door de Rijksgecommitteerden is geen formeel periodiek overleg met het
ministerie van IenW. Het toezicht op de APK-examens is vastgelegd in een SLA met IBKI, er is geen
formele opdracht van het ministerie van IenW. Dit berust op afspraken bij de verzelfstandiging van
de RDW.
Scheiding en onafhankelijkheid
De inrichting van IBKI is de afgelopen jaren niet ingrijpend gewijzigd. De scheiding van de publieke
en private taken binnen IBKI en van de opleidingsactiviteiten en van de examenactiviteiten binnen
de stichting VAM is organisatorisch en administratief zuiver geregeld volgens de voorschriften in het
onafhankelijkheidsprotocol IBKI Innovam (art. 2.1). Voor mensen buiten IBKI is de scheiding niet
altijd goed zichtbaar. Dit heeft (in de APK-branche) invloed op het imago van IBKI.
Processen en personeel
De belangrijkste processen binnen IBKI zijn digitaal vastgelegd in een ISO-gecertificeerd
kwaliteitssysteem. De verantwoordelijkheid voor het up to date houden is belegd bij
kwaliteitsmanagers.
Er werken zo’n 65 medewerkers bij IBKI, waarvan ruim 14 voor de directe uitvoering van de publieke
taken. Medewerkers komen vaak uit het veld en hebben kennis van de doelgroep, spreken de taal.
In de teams is zogenaamd ‘achterwacht’ georganiseerd; medewerkers kunnen elkaars taken
overnemen.
Ten behoeve van optimale beschikbaarheid én flexibiliteit in het primair proces van examineren
wordt er gewerkt met een klein aantal examinatoren in dienst van IBKI en een flexibele schil van
zelfstandigen. Daarnaast is intercollegiaal ‘toezicht’ op de kwaliteit van de examinatoren en zijn in
het kwaliteitssysteem de wijze van beoordelen van examinatoren inclusief de gevolgen van een
onvoldoende oordeel vastgelegd. De door de minsister aangestelde Rijksgecommitteerden zijn
belast met het toezicht op de uitvoering van WRM examens.

6

Ict
Het proces van examineren is via het online-platform ‘Teletoets’ sterk gedigitaliseerd. Het
examenboekingsproces en resultaatverwerkingssysteem is gedigitaliseerd via het online-platform
Mijn IBKI. De theorie-examens worden digitaal afgenomen in een daarvoor specifiek ingerichte
examenruimte. Er wordt ook tijdens het praktijkexamen steeds meer gewerkt met digitale
hulpmiddelen. Op korte termijn wordt dit al gerealiseerd bij het examen APK-keurmeester.
Privacy en fraude zijn doorlopend een belangrijk ICT-aandachtspunt. In 2017 is een ICT consultant
(Data Protection Officer) aangesteld die het IBKI o.a. heeft ondersteund bij het voldoen aan de
nieuwe wet op de privacy (AVG).
Er is een beleidsdocument t.a.v. gegevensbeveiliging aanwezig. Als vervolg op vermoedens van
fraude-incidenten zijn maatregelen genomen ter voorkoming hiervan in de toekomst. Er is daarnaast
doorlopend alertheid op het signaleren en verder voorkomen van nieuwe vormen van fraude.
Landelijk wordt gebruik gemaakt van meerdere servers zodat een storing of calamiteit op één locatie
niet de continuïteit van het proces op andere locaties in gevaar brengt.
Integriteitsbeleid
IBKI heeft haar integriteitsbeleid vastgelegd. Er is in de onderzochte periode geen melding gedaan in
de jaarverslagen van integriteitsschendingen binnen de organisatie.
Huisvesting en examenlocaties
De locaties voor IBKI-examens zijn verdeeld over het land, met een hoofdlocatie in Nieuwegein.
Regelmatig wordt getoetst of een locatie rendabel is. Aan de hand daarvan wordt besloten of een
bestaande locatie wordt gesloten of dat een nieuwe (tijdelijk) wordt geopend. De spreiding van
locaties verkort de reistijd voor klanten en draagt bij aan de continuïteit van het proces. In het geval
van calamiteiten op één locatie kan worden uitgeweken naar een andere locatie. Voor de WRMpraktijkexamens is het tevens mogelijk op een door de deelnemer gewenste locatie te examineren.
Kostprijsmodel
Het kostprijsmodel (de wijze waarop kosten worden toegerekend aan de examentarieven) wordt
regelmatig getoetst. De afgelopen 5 jaar is er geen aanleiding geweest tot aanpassing van het model.
Verantwoordingssystematiek
De verantwoording wordt conform afspraken uitgevoerd. De kern hiervan zijn de jaarverslagen en de
accountantscontrole. Tussentijds zijn er gesprekken en overleg tussen de betrokken partijen als daar
aanleiding toe is. Deze gesprekken zijn veelal informerend en adviserend. Opvallend is de goede
relatie tussen de betrokken partijen die elkaar informeren en adviseren terwijl daar geen wettelijke
verplichting voor is, maar het wel tijd en aandacht vraagt.
Bezwarencommissie WRM
Vanaf juli 2014 is de bezwarencommissie geen ZBO meer maar een onderdeel van IBKI en heeft geen
beslisbevoegdheid meer, maar een adviesbevoegdheid aan IBKI. Tot nu toe zijn de adviezen altijd
overgenomen. Hoewel zelfs het (email)adres van de bezwaarcommissie IBKI is, zijn er geen twijfels
geuit over de onafhankelijkheid van de commissie. In de jaarlijkse rapportage van IBK worden de
bevindingen van de adviescommissie beknopt weergegeven
Conclusie en opmerkingen
Op basis van het onderzoek kan worden geconcludeerd dat IBKI op de genoemde aspecten solide
genoeg is om de continuïteit van de dienstverlening te garanderen. De afgelopen 4 jaar zijn er geen

7

problemen geweest die de continuïteit in gevaar brachten en op kleinere incidenten is adequaat
gereageerd.
De formeel in de Beleidsregels sturing van en toezicht op Stichting VAM vastgelegde
verantwoordingsinformatie wordt volledig en tijdig aangeleverd. De personen bij IBKI, Innovam,
RDW en het ministerie van IenW die verantwoordelijk zijn voor de communicatie onderling, hebben
een goed relatie. De goede relatie zorgt voor een goede informatiestroom en ook adviseren partijen
elkaar gevraagd en ongevraagd, waar alle partijen voordeel bij hebben. Deze goede communicatie is,
afgezien van genoemde in verantwoordingsinformatie, niet geborgd in formele afspraken en dus
afhankelijk van personen.
Het is echter niet te verwachten dat bij verandering van de personen of de relaties de continuïteit
van de dienstverlening onder druk komt te staan.
De onafhankelijkheid van IBKI (t.o.v. Innovam) lijkt goed geborgd. Op papier en in de praktijk.
Tegelijkertijd profiteert de kwaliteit en efficiency van IBKI van de samenwerking binnen Innovam.
Hoewel op basis van feiten deze onafhankelijkheid helder is, wordt deze in de branche op basis van
beelden en vooroordelen wel eens in twijfel getrokken.

8

4 Kwaliteit van examens
Is de kwaliteit van de examens toereikend?
In dit hoofdstuk wordt antwoord gegeven op deze vraag, waarbij gekeken wordt naar de door IBKI in
de praktijk gevolgde processtappen.
De opzet van de examens en de onvoorspelbaarheid van de examens
IBKI is continu bezig met het aanpassen van examens n.a.v. nieuwe technische ontwikkelingen
(vooral bij APK). Binnen de beperkingen van de wettelijke examenkaders wordt voortdurend gezocht
naar mogelijkheden om de examens onvoorspelbaar te houden. Vooral bij de (APK)praktijkexamens
blijft de (on)voorspelbaarheid een issue dat maar beperkt beïnvloedbaar is door IBKI door de
beperkte hoeveelheid content waar uit geput kan worden.
CITO heeft een evaluatie met aanbevelingen gedaan die, voor zover mogelijk, zijn opgevolgd.
Rapportages van de gecommitteerden worden regelmatig besproken en waar nodig en mogelijk
worden de examens door de examenopgavecommissie aangepast.
Alle examenopgaven voor de APK (en aanverwanten) worden ter toetsing voorgelegd aan de RDW.
In de examenopgavecommissie van de WRM is de branche vertegenwoordigd. De opleiders zijn dat
niet meer om belangenverstrengeling te voorkomen.
Door sommigen in de branche wordt het praktisch examen als een “toneelstukje” gezien, doordat
kandidaten hun eigen “leerling” mee mogen nemen. In praktijk kan dit ook iemand zijn die
jarenlange rijervaring heeft. Hoewel examinatoren ook in dat geval de beoordeling van de
instructeur goed kunnen uitvoeren, is dit issue door IBKI onderkend als verbeterpunt. Een voorstel
voor aanpassing (waarin een ‘echte’ rijbewijs-leerling verplicht is en niet de kandidaat, maar IBKI het
lesonderwerp bepaalt) ligt bij het ministerie.
Voldoende deskundig personeel (intern en extern).
Medewerkers van IBKI, betrokken bij de examens (examinatoren, examenopgavecommissie, centrale
examencommissie) komen allen uit de praktijk en kennen het werkveld. Vacatures worden vlot
ingevuld en medewerkers zijn ingewerkt om achterwacht van elkaar te kunnen zijn.
Daarnaast wordt kennis van buiten de organisatie ingezet. Zo is in de afgelopen periode gebruik
gemaakt van de kennis van CITO. Ook wordt gebruik gemaakt van de kennis c.q. feedback van de
gecommitteerden (zowel RDW als WRM) en de feedback van de WRM-examinatoren. Er zijn geen
signalen dat er deskundigheid mist.
Aspirant WRM-examinatoren worden beoordeeld in de praktijk en a.d.h.v. een toets. Vervolgens
vindt jaarlijks toetsing door de kwaliteitsbegeleider plaats, indien nodig vaker. Sommige
examinatoren zijn zelf ook werkzaam als instructeur in de praktijk. Zij doen alleen de eerste
examens. De verlengingen worden geëxamineerd door examinatoren die niet langer werkzaam zijn
in het veld, dit om het examineren van collega-rijinstructeurs te voorkomen. Bijkomend nadeel is dat
deze groep op termijn minder actuele praktijkervaring heeft.
De WRM-examinatoren komen jaarlijks een aantal keer bij elkaar. Hier staan vooral praktische zaken
op de agenda en maar ook de gezamenlijke professionalisering, bijvoorbeeld aan de hand van
casuïstiek.
RDW-gecommitteerden worden aangewezen door de RDW. De RDW draagt ook zorg voor het op
peil houden van de kwaliteit en het benodigde aantal toezichthouders.
De Rijksgecommitteerden (WRM) vallen onder IenW. Zowel leeftijd (hoog) als aantal (3) maakt de
continuïteit van deze groep kwetsbaar. Dit wordt onderkend door de Rijksgecommitteerden zelf,
IBKI en IenW maar tot nu toe is het hierop nog niet tot actie gekomen.
9

Tot slot neemt IBKI meerdere keren per jaar deel aan landelijke cq regionale overleggen met de
branche en (keten)partners. IBKI is op die manier zichtbaar en benaderbaar en ook op de hoogte van
de (toekomstige) ontwikkelingen en mogelijke spanningen.
Beveiligingsmaatregelen in IT en fysiek.
In de verantwoordingsdocumenten van de ZBO-taken is een bijlage opgenomen met betrekking tot
het beveiligen van gegevens binnen IBKI. In de uitvoering heeft het thema voortdurend aandacht.
Incidenten worden gerapporteerd en serieus genomen. Met de betrokken (keten)partners worden
waar nodig oplossingen gezocht en geïmplementeerd. Zo hebben recente incidenten geleid tot
herinrichting van de theorielokalen, verscherping van toezicht tijdens examens en aanpassing van de
processen c.q. werkinstructies(o.a. verscherpt toezicht door examinatoren en camera’s, extra
aandacht voor identificatie en geldigheid van certificaten). Consequenties van de AVG zijn in kaart
gebracht en waar nodig zijn aanpassingen in het proces gedaan.
Daarnaast heeft IBKI een proactieve houding ten opzichte van nieuwe technologische
ontwikkelingen.
Het toezicht op de examenopzet.
De RDW-gecommitteerden geven middels dagverslagen zo nodig signalen door t.b.v. aanpassingen
in opzet en opgaven van de examens. Deze signalen krijgen altijd opvolging en worden in een
jaarverslag samengevat weergegeven. Ook ten gevolge van technologische ontwikkelingen wordt de
opzet van de APK-examens regelmatig aangepast of geoptimaliseerd. De aard van het toezicht
verandert naarmate de examinering verder wordt gedigitaliseerd. RDW en IBKI zijn hierover
geregeld in overleg.
De opzet van de WRM-praktijkexamens is al jaren vormgegeven met een vast protocol, dat niet
wezenlijk is of wordt aangepast. Het bijbehorende scorevoorschrift wordt wel actueel gehouden en
waar nodig aangepast door de Examen-Opgave-Commissie. Dit naar aanleiding van signalen vanuit
de Rijksgecommitteerden en de bezwarencommissie.
Conclusie en opmerkingen
Op basis van het onderzoek kan worden geconcludeerd dat de kwaliteit van de examens op orde is.
IBKI handelt proactief naar aanleiding van feedback, ook als daar geen formele verplichting toe is.
IBKI onderhoudt goede contacten met de (keten)partners en de branche om op de hoogte te zijn van
de laatste ontwikkelingen. Ook op IT gebied handelt IBKI (pro)actief en investeert daarmee in de
juiste kwantiteit en kwaliteit van de examens. (On)voorspelbaarheid is een blijvend punt van
aandacht waar maar beperkt invloed op is door de beperkte hoeveelheid content.
Belangrijkste aandachtspunt is tot slot de continuïteit van toezicht door de Rijksgecommitteerden
(WRM).

10

5 Kwaliteit van examineren
Is de kwaliteit van het proces van examineren toereikend?
Overkoepelend
Alle processen staan beschreven in een kwaliteitssysteem. Er wordt gewerkt met
kwaliteitsmedewerkers die verantwoordelijk zijn voor het onderhoud. Daarnaast hebben alle
medewerkers de verantwoordelijkheid bij te dragen aan het optimaliseren en op peil houden van de
processen.
Inschrijving examens
Inschrijving voor examens gaat digitaal via Mijn IBKI. Deelnemers krijgen een login en kunnen
vervolgens zelf plaats en datum kiezen. Ook hun persoonlijke gegevens kunnen ze wanneer ze willen
inzien en aanpassen.
Uitvoering examens
Elk examen wordt iedere 2 maanden minimaal 1x afgenomen, sommige vaker. Niet alleen de
deelnemers plannen zichzelf digitaal in, maar ook de leden van de examencommissie en de RDWgecommitteerden kunnen zich digitaal inplannen. IBKI houdt toezicht op de benodigde bezetting en
onderneemt actie als onderbezetting dreigt. In het uiterste geval maakt de teamleider ‘Uitvoering
Examens’ van IBKI zelf deel uit van de commissie als gedelegeerde gecommitteerde RDW (hetgeen
niet de voorkeur heeft in verband met een mogelijk risico voor de onafhankelijkheid). Het is nog niet
voorgekomen dat examens niet door konden gaan.
Klanten vragen steeds meer flexibiliteit en snelheid. IBKI speelt hier op in door te onderzoeken hoe
de doorlooptijden verkort kunnen worden, het aantal examenmomenten uitgebreid kan worden en
zaken nog flexibeler en klantvriendelijker geregeld kunnen worden. Zowel voor WRM examens
alsmede APK examens is hierbij is de goede afstemming met de RDW een belangrijk aandachtspunt.
RDW-gecommitteerden worden ten behoeve van toezicht op een examen uit het primair proces van
de RDW zelf gehaald. Het vergroten van het aantal examenmomenten heeft dus consequenties voor
de RDW. Afspraken over het leveren van toezicht liggen vast in een SLA. Afstemmen en meedenken
over nieuwe ontwikkelingen gebeurt op basis van bestaande contacten. Er is geen formele basis
voor.
De branche wil graag voorop lopen als het gaat om het gebruik van nieuwe technologie. IBKI staat
daar voor open, maar maakt bij het invoeren van verbeteringen en het toepassen van nieuwe
technologieën steeds de afweging of de benodigde investeringen doelmatig en doeltreffend zullen
zijn.
Afgifte certificaten
Certificaten worden binnen 5 dagen na slagen afgegeven. Incidenteel komt het voor dat het iets
langer duurt.
Klachten bezwaar en beroep
Klachten over IBKI betreffende APK (en aanverwanten) worden ingediend via de RDW of
rechtstreeks bij IBKI. RDW meldt deze bij IBKI en rapporteert hierover in een jaarverslag. Over de
afgelopen 5 jaar zijn er weinig klachten geweest. Alle ingediende klachten zijn afgehandeld.
IBKI heeft ook een klachtenprocedure, conform ISO-vereisten, voor de overige klachten. Het aantal
klachten ligt jaarlijks op of onder de gestelde normen.
De ZBO “Commissie van Beroep WRM” die zelfstandige beslissingen kon nemen is bij de
implementatie van de kaderwet ZBO overgegaan in de “Bezwarencommissie WRM” die adviezen
11

geeft. Deze Commissie valt onder IBKI, met IBKI adres en e-mailadres, maar de commissieleden zijn
onafhankelijk en komen van buiten IBKI. Er zijn geen signalen dat die onafhankelijkheid in twijfel
wordt getrokken. Tot op heden zijn alle adviezen van de commissie door IBKI opgevolgd. Het gaat
hierbij om enkele adviezen per jaar. In de jaarlijkse rapportage van IBKI worden de bevindingen van
de adviescommissie beknopt weergegeven
Een observatie van IBKI is dat er in de maatschappij steeds meer een claim- en klaagcultuur ontstaat.
Gevolg is dat er meer klachten komen over de uitslag van het examen en ook dat er bij APK een
bezwaar werd ingediend. Formeel is daar geen commissie voor. De Bezwarencommissie WRM heeft
in deze zaak een advies uitgebracht. Hoewel het niet vaak voorkomt dat de klachtenprocedure niet
afdoende is, heeft IBKI er voor gekozen op basis van de kaderwet ZBO (artikel 19) bezwaar ook voor
de overige (naast WRM) examens in te regelen, middels een aparte klachtencommissie met dezelfde
werkwijze.
Bijhouden registers
De registers worden conform de afspraken bijgehouden. De AVG wordt hierbij in acht genomen.
Daarnaast werkt IBKI aan de klantvriendelijkheid voor het raadplegen van de registers en het, met
inachtneming van de AVG, toegankelijk maken van de benodigde gegevens voor klanten.
Conclusie en opmerkingen
Op basis van het onderzoek kan worden geconcludeerd dat de kwaliteit van het proces van
examineren op orde is. IBKI maakt actief gebruik van een kwaliteitssysteem. Feedback wordt serieus
genomen, geconstateerde problemen worden aangepakt. Het proces wordt klantgericht ingericht en
geoptimaliseerd waarbij de doelmatigheid en doeltreffendheid niet uit het oog wordt verloren.
De toenemende aandacht voor het verkorten van de wachttijd in het kader van de klantgerichtheid,
heeft voor RDW plannings- en capaciteitsconsequenties. Goede afstemming tussen IBKI en RDW is
noodzakelijk.

12

6 Adequate bedrijfsvoering
Is de bedrijfsvoering van IBKI adequaat?
Er wordt antwoord gegeven door te kijken naar de door IBKI gevolgde werkwijze en te beoordelen of
deze in voldoende mate heeft bijgedragen aan de doelmatigheid van de taakuitvoering.
Beschrijving en bijzonderheden:
Tariefontwikkeling
Door optimalisering in de bedrijfsvoering is het mogelijk geweest de tarieven niet te doen stijgen en
zelfs op onderdelen te verlagen. Hierbij wordt de goedkeuringsprocedure, zoals wettelijk vastgelegd,
gevolgd.
Bezettingsgraad.
De bezetting van locaties kent variaties. Er wordt gestreefd naar een verantwoorde bezetting.
Daarbij wordt steeds een afweging gemaakt tussen klantgerichtheid en rentabiliteit. In Nieuwegein
zijn de locatiekosten lager door deze te delen met andere onderdelen van Innovam. Daarvoor wordt
een constante en transparante verdeelsleutel in de opbouw van de kostprijs gehanteerd.
Ontwikkeling slagingspercentage
De slagingspercentages kennen in het algemeen geen grote variaties. Bij de APK is er na een
aanpassing van de examens een dip geweest, maar deze is in de loop van de tijd weer
genormaliseerd.
Ontwikkeling wachttijden
Er wordt voldaan aan afspraken over maximale wachttijden. Er is voortdurend aandacht voor het
verkorten van de wachttijden, o.a. door het flexibeler plannen van (meer) examens. Daarnaast is er
ook op ander wijze aandacht voor meer klantgericht aanbod, zoals de mogelijkheid voor de WRM
examens om tegen een meerprijs het examen op een zelf gekozen tijdstip te kunnen doen. Voor de
RDW, die de gecommitteerden levert, die nodig zijn bij de APK examens, levert deze toegenomen
klantgerichtheid wel plannings- en capaciteitsproblemen op.
Ontwikkeling klanttevredenheid (KTO)
De klanttevredenheid wordt doorlopend gemeten en is één van de KPI’s die in de jaarverslagen
gerapporteerd worden. De tevredenheid van opdrachtgevers, opleiders en deelnemers blijft de
afgelopen vier jaar grotendeels (ver) boven de norm.
Inzet personeel kwantiteit
De ontwikkeling van de fte’s de afgelopen vier jaar kent geen sterke ontwikkeling. Voor de
examinatoren wordt gewerkt met een flexibele schil om variëteit in de vraag op te vangen.
Verantwoording kwaliteit en financiën KPI’s in jaarverslagen
Jaarlijks wordt een jaarverslag uitgebracht dat door een accountant wordt gecontroleerd. Dit bevat
o.a. een vaste lijst KPI’s en overige indicatoren m.b.t. de financiën en de resultaten m.b.t. examens.
De afgelopen 4 jaar zijn de jaarverslagen zonder noemenswaardige op- en aanmerkingen
goedgekeurd.
Protocol en accountantscontrole
Het verantwoordingsprotocol zoals vastgelegd op 4 feb. 2014 wordt nageleefd. De goedgekeurde
jaarverslagen worden besproken met het ministerie van IenW, waarvan jaarlijks een verslag wordt
gemaakt.
13

Ondersteuning beleidsvraagstukken aan IenW
Ondersteuning door IBKI bij beleidsvraagstukken gebeurt naar tevredenheid van IenW. Deze
dienstverlening is niet formeel vastgelegd, maar gebeurt op basis van de goede onderlinge
verhoudingen en de eigen motivatie van IBKI.
Conclusie en opmerkingen
Op basis van het onderzoek kan worden geconcludeerd dat de bedrijfsvoering van IBKI adequaat is.
De verantwoording verloopt elk jaar zonder bijzonderheden en volgens afspraak. Belangrijke
indicatoren als wachttijden en prijzen ontwikkelen zich gunstig, de klanttevredenheid is hoog. De
door IBKI in de praktijk gevolgde stappen dragen in voldoende mate bij aan de doelmatigheid van de
taakuitvoering.

14

Bijlage geraadpleegde documenten
Jaarverslag 2016
Jaarverslag 2017
Mazars, J.G. Rauw
Mazars, J.G. Rauw
Mazars
Mazars, J.G. Rauw
Mazars, J.G. Rauw
Mazars
Ministerie van I&W
Ministerie van I&W
Staatscourant

2017
2017
2017
2017
2017
2017
2018
2018
2018
2018
2012

IBKI

2013

RDW
RDW

2015
2018
2016

RDW
Royal HaskoningDHV

2016
2013

Staatscourant

2012

Ministerie van IenW
IBKI

2014
2014

INNOVAM

2013

Ministerie van IenM

2012

INNOVAM

2013

LEO FRANSEN

2009

IBKI

2018

Ministerie van I&W
RDW
RDW

2016
2016
2015

Innovam
Ministerie van I&W
IBKI

2016
2018
2018
2018
2018

Ministerie van I&W,

2012

Ministerie van I&W

2016

Toezicht RDW op IBKI
Toezicht RDW op IBKI
Assurance-rapport
Verantwoording en controle IBKI 2016
Jaarverslag examenservices 2016
Controle jaarverslag examenservices 2017
Assurance-rapport
Jaarverslag examenservices 2017
aanpassing examentarieven WRM
Aanpassing tarieven IBKI WRM
Regeling van de Minister van Infrastructuur en Milieu, van 5 december 2012, nr.
IENM/BSK-2012/240947, houdende vaststelling beleidsregels in verband met
sturing van en toezicht op de Stichting VAM
Besluit instelling Bezwarencommissie inzake besluiten van IBKI op grond van de
Wet rijonderricht motorrijtuigen
Brief Jaarverslag 2014 Toezicht RDW op IBKI
Brief jaarverslag 2017 Toezicht RDW op IBKI
Circulaire ‘Governance ten aanzien van zbo’s’
Jaarverslag 2015, toezicht RDW op IBKI
Evaluatie Wet Rijonderricht Motorrijtuigen
Een onderzoek naar de herzieningen van 2009
Regeling van de Minister van Infrastructuur en Milieu, van 5 december 2012, nr.
IENM/BSK-2012/240947, houdende vaststelling beleidsregels in verband met
sturing van en toezicht op de Stichting VAM
Inrichting verantwoording en controle
Besluit instelling Bezwarencommissie inzake besluiten van IBKI op grond van de
Wet rijonderricht motorrijtuigen
Bijlage 2 verantwoording ZBO taken IBKI; 2013
Beveiliging gegevens IBKI/Innovam
Regeling van de Minister van Infrastructuur en Milieu, van 5 december 2012, nr.
IENM/BSK-2012/240952, tot wijziging van de Regeling erkenning en
keuringsbevoegdheid APK en de Regeling rijonderricht motorrijtuigen in
verband met de implementatie van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
en de sturing van het toezicht op de Stichting VAM
Bijlage 1 verantwoording ZBO taken IBKI; 2013
Integriteitsbeleid IBKI/Innovam
Onafhankelijkheidsprotocol IBKI/Innovam
Bijlage 1 Reglement gecommitteerden/vertegenwoordigers

Gespreksonderwerpen jaarverslag 2017

Aanpassing examentarieven APK/WRM
Brief inzake jaarverslag 2015 Toezicht RDW op IBKI
Jaarverslag 2014
Toezicht RDW op IBKI
STICHTING VAM JAARSTUKKEN 2016
Brief inzake Jaarverslag 2017 Toezicht RDW op IBKI

Juridische en organisatiestructuur stichting VAM en IBKI

Evaluatie conform artikel 13 van de Beleidsregels sturing van en toezicht op
Stichting VAM tijdvak 2014-2017
Eerste set structuurbepalende documenten
Regeling van de Minister van Infrastructuur en Milieu, van 5 december 2012, nr.
IENM/BSK-2012/240952, tot wijziging van de Regeling erkenning en
keuringsbevoegdheid APK en de Regeling rijonderricht motorrijtuigen in
verband met de implementatie van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
en de sturing van het toezicht op de Stichting VAM
Nota Aanpassing tarieven WRM en APK

15

IBKI
Ministerie van I&W
Leo Fransen

2013
2016
2009
1989

Bevindingen en aanbevelingen Cito
Verslag 19 mei 2016 inzake jaarverslag 2015 IBKI
Onafhankelijkheidsprotocol IBKI/Innovam
Overeenkomst Ministerie van V&W en Stichting VAM

Ministerie van BZK
IBKI

2013
2017

IBKI
Ministerie van I&W,
Ministerie van I&W,
Ministerie van I&W,
Ministerie van I&W,
Ministerie van I&W,
Ministerie van I&W,

2014
2015
2016
2017
2016
2016
2017

Onderzoek naar de herpositionering van zbo’s
Examenverslag gecommitteerde over stagebeoordeling of praktijkbegeleiding
WRM
Overzicht steekproeven 2012 t/m 2017
Reactie op Jaarverslag 2014 Toezicht RDW op IBKI
Reactie op Jaarverslag 2015 toezicht RDW op IBKI
Reactie op jaarverslag 2016 toezicht RDW OP IBKI
Reactie op Jaarverslag 2015 IBKI
Reactie op Jaarverslag 2015 IBKI
Reactie op Jaarverslag 2016 IBKI
Bijlage 1 Reglement gecommitteerden/vertegenwoordigers

Innovam
RDW
Innovam

2000
2017
2002

Ministerie van I&W

2014

Mazars, J.G. Rauw
Innovam

2015
2013

Innovam

2013

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2012

Ministerie van I&W
Ministerie van I&W
Ministerie van I&W
Ministerie van I&W
Marieke Langemeijer

2016
2017
2015
2016
2018

reglement
Reactie op Jaarverslag 2016 Toezicht RDW op IBKI
Toezichtvisie van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat op de publieke
taakuitoefening door
de Innovam Groep
Inrichting verantwoording en controle
Verantwoording en controle IBKI 2014
Bijlage 2 verantwoording ZBO taken IBKI; 2013
Beveiliging gegevens IBKI/Innovam
Bijlage 1 verantwoording ZBO taken IBKI; 2013
Integriteitsbeleid IBKI/Innovam
Verbinding verbroken?
Onderzoek naar de parlementaire besluitvorming over
de privatisering en verzelfstandiging van overheidsdiensten
Verslag 5 december 2016 Bespreking Rijksgecommitteerden
Verslag 15 mei 2017 jaarverslag IBKI
Verslag 2 juni 2015 jaarverslag 2014 IBKI
Verslag 19 mei 2016 jaarverslag 2015 IBKI
Verbinding verbroken Besliskader, Circulaire 'Governance ten aanzien van
zbo's', rapport-herpositionering-zbo-s

16