Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

519
Vragen van de leden Lodders, Remco Dijkstra (beiden VVD) en Omtzigt
(CDA) aan de Staatssecretarissen van Infrastructuur en Waterstaat en van
Financiën over het bericht «Subsidiepot stroomauto’s nu al op» (ingezonden
14 juli 2020).
Antwoord van Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer (Infrastructuur
en Waterstaat), mede namens de Staatssecretaris Vijlbrief (Financiën –
Fiscaliteit en Belastingdienst) (ontvangen 16 oktober 2020). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 3669.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Subsidiepot stroomauto’s nu al op»?1, 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven met welke verwachtingen u naar de komende jaren kijkt met
betrekking tot het gebruik van de beschikbare gelden voor elektrische auto’s,
zowel zakelijk als voor de consument, nu blijkt dat de subsidiepot voor dit
jaar voor nieuwe elektrische auto’s al binnen acht dagen leeg is?
Antwoord 2
De Subsidieregeling Elektrische Personenauto’s Particulieren (SEPP)3, die
vanaf 4 juni 2020 open staat en waarbij het verplichtingenbudget in 2020 op
8 juli na 35 dagen was uitgeput, beoogt met het subsidiëren van de aanschaf
of lease van een nieuwe of gebruikte volledig elektrische personenauto het
prijsverschil met een voertuig dat op fossiele brandstoffen rijdt te verkleinen
voor particulieren. Ondanks de lagere onderhouds- en laadkosten4 dan een
auto op fossiele brandstoffen, hikken veel particulieren toch aan tegen de

1

Trouw, 9 juli 2020, Subsidiepotje voor nieuwe elektrische auto is alweer leeg
(https://www.trouw.nl/duurzaamheid-natuur/subsidiepotje-voor-nieuwe-elektrische-auto-isalweer-leeg~b4d4a110/)
2
Schriftelijke vragen, 20 juni 2020, Het rapport van de Algemene Rekenkamer «Autobelastingen
als instrument», documentnummer 2020Z12172
3
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2020-28162.html
4
https://www.anwb.nl/auto/elektrisch-rijden/wat-kost-het

ah-tk-20202021-519
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

hogere aanschaf- of leaseprijs. Met de subsidieregeling verlaagt het kabinet
de komende jaren die drempel voor particulieren.
Het is op dit moment lastig om een goede voorspelling te kunnen doen
hoeveel aanvragen er dit jaar nog te verwachten zijn. Het is immers lastig te
voorspellen wat de markt aan aanvullende kortingsacties uitvoert. Dit is sterk
bepalend voor het verloop van de aanvragen. Daarnaast is de periode nog te
kort geweest om te kunnen zien welk deel uitgestelde verkopen betreft en
welk deel structureel binnen blijft komen. Bovendien wordt de economie sterk
beïnvloed door (internationale) ontwikkelingen aangaande COVID-19. Uit de
registratiecijfers blijkt dat van januari t/m augustus 2020 (8 maanden) er in
totaal 22.089 nieuwe EV’s op kenteken zijn gezet. Hiervan is 67% zakelijk
(2019: 85%) en 33% particulier (2019: 15%). Zo’n 92% van deze particuliere
EV’s valt in het A t/m C-segment (doelgroep van de regeling) t.o.v. 51% in
dezelfde periode vorig jaar.
In 2020 zijn met deze subsidieregeling in totaal 2.500 nieuwe batterij
elektrische personenauto’s voor particulieren gestimuleerd, – circa 0,5% van
totale omvang nieuwverkoop van alle auto’s in Nederland. Dit is conform het
verplichtingenbudget van € 10 mln in 2020. Circa 38% van deze aanvragen
betreft private lease. Sinds het verplichtingenbudget van 2020 begin juli is
bereikt, schuiven nieuwe aanvragen conform de regeling maximaal 1 kalenderjaar door, dus naar 2021. Zoals ik uw Kamer recent heb gemeld, is het
kabinet voornemens deze doorschuifbepaling in de regeling (zowel voor
nieuwe als gebruikte EV’s) op korte termijn stop te zetten en hierdoor in de
komende jaren budgettair gezien nog gerichter op de geplande jaarbudgetten
te gaan sturen.
Ik verwacht dat de beschikbare gelden voor elektrische personenauto’s ook in
de komende jaren tot uitputting zullen komen. Met de regeling wordt
invulling gegeven aan een afspraak uit het Klimaatakkoord. Particulieren
blijken met deze subsidieregeling bereid te zijn een overstap te kunnen en
willen maken van met fossiele brandstof aangedreven naar volledig elektrisch
aangedreven personenauto’s.
Vraag 3
Hoeveel euro belastinggeld kost de subsidieregeling voor de nieuwe verkoop
van elektrische auto’s, alsmede verkoop tweedehands elektrische auto’s, per
vermeden ton CO2? Kunt u dit bedrag vergelijken met de huidige marktprijs
per ton/CO2 en de kosten per voorkomen ton CO2 bij andere subsidieregelingen? Is dit de meest efficiënte manier om belastinggeld uit te geven en
CO2-uitstoot te vermijden?
Vraag 6
Kunt u een toelichting geven op de beperkte klimaatwinst die wordt geboekt
met deze subsidieregels als fiscale stimulering voor elektrische auto’s?5
Vraag 7
Wat zegt de beperkte klimaatwinst over de doelmatigheid van de maatregel?
Vraag 8
Deelt u de mening dat de CO2-besparing door deze subsidiemaatregel een
goed voorbeeld is van een fiscale maatregel in de autobelastingen met een
beperkte klimaatwinst en hoge kosten per voorkomen ton CO2 zoals ook de
Algemene Rekenkamer (ARK) in haar rapport «Autobelastingen als instrument» verwoordde? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom wel?
Antwoord 3, 6, 7 en 8
Op basis van onderzoek (zie bijlage6) zijn de bedragen van de totale
overheidskosten en de directe stimuleringskosten tussen 2020 en 2025 op
basis van twee berekeningsmethoden bepaald met- en zonder gedragseffecten ten opzichte van het referentiescenario waarbij geen stimulering van EV’s
plaatsvindt. Voor de particuliere EV’s dalen de totale overheidskosten van
circa € 660 in 2020 naar circa € 450 per bespaarde ton CO2 in 2025. De
5

Rapport Algemene Rekenkamer «autobelastingen als beleidsinstrument». https://
www.rekenkamer.nl/publicaties/rapporten/2020/06/24/autobelastingen-als-beleidsinstrument
6
Raadpleegbaar via tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

directe stimuleringskosten bedragen gewogen gemiddeld over de cohorten in
deze periode circa € 190 (rekening houdend met gedragseffecten) tot € 262
(zonder gedragseffecten) per bespaarde ton CO2 (circa 30 tot 40% van de
totale overheidskosten) in het B-, C- en D- segment. Hierbij is voor de
verwachte verkopen in 2020 t/m 2025 uitgegaan van de vermeden praktijkuitstoot van vergelijkbare fossiele personenauto’s in de particuliere markt voor
een conservatieve gebruiksperiode van tien jaar met een jaarkilometrage van
gemiddeld 14.000 km/jaar en de stimulering in die tien jaar (effectief gezien
zijn dat de in het Klimaatakkoord afgesproken stimuleringsmaatregelen tot en
met 2025). De gemiddelde CO2-besparing door een B-segment EV in de
particuliere markt in 2020 is circa 22 ton (154 g/km praktijkuitstoot van een
vergelijkbare ICEV x 140.000 kilometer in tien jaar tijd). Hierbij is geen
rekening gehouden met de nieuwste inzichten van de TU Eindhoven. Uit deze
recente studie van de TU Eindhoven7 blijkt dat een batterij van een elektrische auto minimaal 250.000 km meegaat (veel meer dan de 140.000 km in
tien jaar waar nu mee gerekend is), hierdoor zou de al aanzienlijke, maar
conservatief ingeschatte CO2-winst van 22 ton CO2 voor een B-segment auto
een stuk hoger uitkomen.
Uit de analyse van het CPB en PBL8 blijkt verder dat ook voor 2025 de
nationale kosten van het totale EV-stimuleringspakket uit het Klimaatakkoord
naar nul dalen, hetgeen een positiever maatschappelijk rendement in euro
per ton CO2 betekent. De Algemene Rekenkamer geeft geen specifieke
benchmark voor de overheidskosten per vermeden ton CO2 om voor de
mobiliteitssector aan de Klimaatakkoord doelstellingen respectievelijk Parijs
akkoord doelstellingen te kunnen voldoen.
De Algemene Rekenkamer heeft alleen teruggekeken naar fiscale stimuleringsmaatregelen in de periode van de Wet uitwerking Autobrief II. De
Algemene Rekenkamer heeft daarbij aanbevolen de stimulering van
particulieren meer in evenwicht te brengen met de stimulering van zakelijke
rijders. Hierin voorziet deze maatregel.
In antwoorden op eerdere schriftelijke vragen van de leden Lodders, Dijkstra
(beiden VVD) en Omtzigt (CDA) over het rapport van de Algemene Rekenkamer «Autobelastingen als instrument» (Kenmerk: 2020–0000154053) is een
reactie gegeven op dit rapport en onze visie gegeven op de doelmatigheid
van de besteding van belastinggeld in relatie tot de CO2-reductie. In het
regeerakkoord en het Klimaatakkoord heeft het kabinet de ambitie opgenomen dat in 2030 alle nieuw verkochte personenauto’s emissievrij zijn. Deze
ambitie is in lijn met het door het kabinet gestelde doel in de nationale
Klimaatwet dat de broeikasgasemissies in 2050 met 95% moeten zijn
gereduceerd ten opzichte van 1990. In het Klimaatakkoord is daarom voor de
periode 2020–2025 een nieuw stimuleringspakket voor emissievrije auto’s
afgesproken, waarmee de transitie naar emissievrij rijden wordt versneld.
Deze transitie leidt primair tot een lagere CO2-uitstoot, maar bijvoorbeeld ook
tot gezondere lucht, minder geluidsoverlast en verminderde afhankelijkheid
van fossiele brandstoffen. Tegelijkertijd wordt de stimulering van emissievrije
personenauto’s richting 2025 afgebouwd om gelijke tred te houden met de
marktontwikkelingen en de dalende kosten van emissievrije auto’s en gericht
op middelgrote en kleine emissievrije auto’s. Door de stimulering van
emissievrije auto’s in het hogere segment in deze kabinetsperiode te
beperken – dit is al ingezet in 2019 en 2020 – en de stimulering af te bouwen
in lijn met de dalende kosten van emissievrij rijden, wordt het risico op
overstimulering tegengegaan.
Vraag 4
Wat is de gevoeligheid van de autoverkoop voor de subsidie? Hoeveel extra
elektrische auto’s worden er verkocht die zonder deze subsidie niet zouden
zijn verkocht? Hoeveel auto’s zouden er alsnog verkocht worden, ook zonder
subsidie? Zou u dit uit kunnen zoeken en de Kamer hier spoedig over kunnen
informeren, indien deze kennis niet voor handen is?

7

Technische Universiteit Eindhoven 2020. Comparing the lifetime green house gas emissions of
electric cars with the emissions of cars using gasoline or diesel
8
Kansrijk mobiliteitsbeleid 2020, Bijlage 4: Fiches, pagina 131 (https://www.pbl.nl/publicaties/
kansrijk-mobiliteitsbeleid-2020)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Antwoord 4
De inschatting is dat de subsidieregeling en de MRB-korting leidt tot circa
47.000 particuliere elektrische personenauto’s in het A t/m C-segment tot en
met 2025. Voor gebruikte elektrische personenauto’s is dit effect van dezelfde
orde van grootte. Bij een gemiddeld subsidiebedrag van circa 3.100 euro per
nieuwe particuliere EV in 2020–2025 blijft de regeling binnen het afgesproken
budgettaire plafond van € 152 mln. euro. Zonder beleid zouden dit op basis
van de berekeningen van het Klimaatakkoord circa 42.000 EV’s minder zijn in
de particuliere markt (ca. 12% «freeriders»).
De subsidies leiden tot meer verkoop aan particulieren in het middensegment, omdat de aanschaf of lease van een personenauto prijselastisch is, zo
blijkt uit een onderzoek door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).9
Dit betekent dat de vraag naar elektrische personenauto’s gevoelig is voor
prijsveranderingen. Een goed voorbeeld van deze prijselasticiteit zijn de
tijdelijke hoge kortingen van drie automerken (MG, Nissan en Renault). Van
de aanvragen voor nieuwe EV’s heeft tot en met eind juli zo’n 44% gebruik
gemaakt van deze stuntaanbiedingen. Bovenop de overheidssubsidie van
€ 4.000,– op een nieuwe elektrische personenauto gaven deze merken
particulieren een even hoge (tijdelijke) korting van € 4.000,– op hun nieuwe
elektrische modellen. Dit verlaagde de aanschaf- en leaseprijs aanzienlijk.
Vraag 5
Kunt u aangeven waarom er minder gebruik wordt gemaakt van de regeling
voor de tweedehandsmarkt voor elektrische auto’s? Zit deze regeling wel
goed in elkaar? Wat is het verschil in beide regelingen en wat zegt dit over de
regeling voor tweedehands auto’s?
Antwoord 5
Ik heb geen indicaties dat dit deel van de regeling niet conform doelstelling
zou werken. Het budget voor gebruikte elektrische personenauto’s is
€ 7,2 miljoen, waarvan op 28 september jl. € 4 miljoen was aangevraagd
(1.999 voertuigen). Uit het net gepubliceerde nationale laadonderzoek van
Elaad en Vereniging Elektrische Rijder blijkt dat van de particuliere elektrische
rijders 50% een gebruikte EV rijdt. Wel is het zo dat de markt voor gebruikte
elektrische auto’s nog in ontwikkeling is. Het voornaamste verschil tussen
beide regelingen is de hoogte van het subsidiebedrag; voor nieuwe elektrische auto’s is dat € 4.000,– voor gebruikte elektrische auto’s is dat € 2.000,–.
Er zijn indicaties dat de populariteit van de regeling voor gebruikte EV’s
(sterk) groeiende is.10, 11
Vraag 9
Bent u, in tegenstelling tot de ARK, van mening dat de huidige stimulerende
maatregelen ten behoeve van verkoop van elektrische auto’s nog de juiste is?
Kunt u dit toelichten?
Antwoord 9
Ja. Ik geef hiermee invulling aan de afspraken uit het Klimaatakkoord van een
jaar geleden om de beoogde klimaatdoelstellingen te kunnen bereiken.
Onderdeel van deze afspraken zijn diverse stimuleringsmaatregelen voor
elektrisch vervoer. Deze maatregelen dragen bij om de afgesproken klimaatdoelen in 2030/2050 te kunnen bereiken. Met de SEPP wordt elektrisch rijden
ook voor de particulier bereikbaarder. Daarnaast dragen de maatregelen
volgens onder meer de RAI en BOVAG bij aan het opvangen van de
negatieve impact van de coronacrisis op de autoverkoop.

9

«Een redelijke bandbreedte voor de langetermijn-aanschafprijselasticiteit voor het autobezit
voor de Nederlandse situatie is –0,4 tot –0,5», https://www.pbl.nl/sites/default/files/downloads/
500076011.pdf.
10
en https://www.rtlnieuws.nl/economie/bedrijven/artikel/5168630/elektrische-auto-subsidieregeling-tweedehands-occasion
11
https://www.ad.nl/auto/recordverkoop-dit-zijn-de-meest-verkochte-tweedehands-elektrischeauto-s~a5305e8b/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Vraag 10
Kunt u de berekeningen naar de Kamer sturen waarop u oorspronkelijk
baseerde dat deze subsidiepost voldoende zou zijn geweest voor de rest van
het jaar 2020?12
Antwoord 10
Alle berekeningen die zijn uitgevoerd, heeft u reeds ontvangen op 3 juli
201913. De subsidie was onderdeel van een totaalpakket aan maatregelen in
het kader van het Klimaatakkoord waarover budgettaire afspraken zijn
gemaakt. Deze worden in het kader van Hand aan de Kraan systematiek
gemonitord om budgettaire excessen te voorkomen. Wat betreft het kasritme
is voornamelijk gekeken naar historische verkoopaantallen voor particulieren
(2019 bijvoorbeeld laatste halfjaar 1.600 EV’s in de segmenten A t/m C).

12

Reactie op het verzoek van het lid Van Aalst, gedaan tijdens de Regeling van Werkzaamheden
van 4 februari 2020, over het bericht «Duizenden euro’s subsidie voor elektrische auto’s»
(Telegraaf.nl, 3 februari 2020), 4 maart 2020, Kamerstuk 31 305, nr. 309
13
Nazending op 3 juli 2019 met kenmerk IENW/BSK-2019/146862. Dit n.a.v. Kamervragen van de
leden Omtzigt (CDA), Bruins (ChristenUnie) en Lodders (VVD) aan de staatssecretarissen van
Financiën en van Infrastructuur en Waterstaat over de doorrekeningen van de subsidie op
elektrische auto’s (ingezonden 8 mei 2019) (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019,
nr. 3979

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5