Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 882

Wijziging van de Gemeentewet en het Wetboek
van Strafrecht ter aanscherping van de
maatregelen ter bestrijding van
voetbalvandalisme en ernstige overlast

Nr. 13

AMENDEMENT VAN HET LID HELDER
Ontvangen 21 januari 2015
De ondergetekende stelt het volgende amendement voor:
Artikel II wordt als volgt gewijzigd:
1. De aanhef wordt vervangen door:
Het Wetboek van Strafrecht wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 38v wordt als volgt gewijzigd:.
2. Er wordt een onderdeel toegevoegd, luidende:
B
Artikel 141 wordt als volgt gewijzigd:
1. In het tweede lid, onder 1°, wordt «indien hij opzettelijk goederen
vernielt» vervangen door «indien bij het gepleegde geweld enig goed is
vernield» en vervalt: door hem.
2. Het derde lid vervalt.
Toelichting
Dit amendement regelt dat voor strafverzwaring bij openlijk in
vereniging gepleegd geweld tegen personen of goederen, waarvoor
sprake dient te zijn van opzettelijk vernielde goederen of van toegebracht
(zwaar) lichamelijk letsel bij een of meer personen (met de dood als
gevolg), niet langer is vereist dat de goederen zijn vernield door de
schuldige of dat toegebracht (zwaar) lichamelijk letsel bij dan wel de dood
van een of meer personen het gevolg is van door de schuldige gepleegd
geweld. Een ieder die schuldig wordt bevonden aan het openlijk in

kst-33882-13
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 882, nr. 13

1

vereniging gepleegd geweld kan worden gestraft met een van de
zwaardere straffen, indien door hem dan wel door een of meer andere
personen die met hem in vereniging dat geweld hebben gepleegd, al dan
niet opzettelijk goederen zijn vernield of een of meer personen (zwaar)
lichamelijk letsel is toegebracht (met de dood als gevolg). Daarmee komt
ook het opzetvereiste voor de vernieling van goederen te vervallen. Voorts
regelt dit amendement dat artikel 81 van het Wetboek van Strafrecht niet
langer buiten toepassing blijft bij openlijk in vereniging gepleegd geweld
tegen personen of goederen. Dit leidt ertoe dat met het plegen van
geweld wordt gelijk gesteld het brengen in een staat van bewusteloosheid
of onmacht.
Groepsleden kunnen op dit moment worden vervolgd voor openlijke
geweldpleging. Indien echter misdrijven worden gepleegd in groepsverband waarbij één of meerdere personen worden gedood dan wel
(zwaar) mishandeld of waarbij goederen worden vernield waardoor
schade is ontstaan, wordt het lastig. Het Openbaar Ministerie (OM) moet
namelijk kunnen bewijzen welk lid van de groep het (dodelijk) letsel heeft
toegebracht of de schade heeft veroorzaakt en met welke intentie (opzet
gericht op bepaalde gevolgen c.q. voorbedachte rade) hij dit heeft gedaan.
Deze zware bewijslast kan tot gevolg hebben dat het OM de leden van de
groep niet vervolgt voor het zwaardere delict of dat de groepsleden
worden vrijgesproken van het zwaardere delict en dat zij dus worden
veroordeeld voor een veel minder zwaar delict dan zij daadwerkelijk
hebben gepleegd. Er zal dan ook een straf worden opgelegd die niet in
verhouding zal zijn met de daadwerkelijke misdraging(en), omdat de
rechter een minder zware straf kan opleggen. Met dit amendement wordt
dan ook beoogd deze bewijsproblemen weg te nemen bij het OM. Door
een gehele groep strafrechtelijk aansprakelijk te stellen voor de ingetreden
gevolgen moet voorkomen worden dat daders hun (juiste) straf ontlopen.
De voorgestelde wijzigingen in de strafbepaling inzake openlijke
geweldpleging hebben tot gevolg dat het OM niet hoeft te bewijzen wie
binnen een groep geweldplegers bijvoorbeeld de steen heeft gegooid en
ook niet dat de raddraaiers de bedoeling hadden dat er bepaalde
gevolgen zouden intreden door het gooien van de steen. De hele groep,
en dus elk lid dat aan de gewelddadige sfeer die tot het gooien van de
steen heeft geleid, heeft bijgedragen, wordt strafrechtelijk verantwoordelijk gehouden voor de gevolgen. Hierbij blijft uiteraard wel causaal
verband vereist tussen de openlijke geweldpleging (van de groep) en de
strafverzwarende omstandigheden (schade, letsel, dood), maar is de
verhoogde aansprakelijkheidstelling dus niet langer beperkt tot het
groepslid dat die omstandigheden (opzettelijk) heeft teweeg gebracht.
In concreto houdt dit in dat de nu nog in de wet opgenomen eis dat een
zwaardere strafmaat bij openlijke groepsgewijze geweldpleging waarbij
goederen zijn vernield of waarbij een of meer personen (zwaar) lichamelijk letsel is toegebracht (met de dood als gevolg), alleen van
toepassing is op de deelnemer aan die groepsgewijze geweldpleging die
zelf opzettelijk die goederen heeft vernield dan wel aan de deelnemer die
die persoon of personen (zwaar of dodelijk) lichamelijk letsel heeft
toegebracht, wordt geschrapt. Wie deelneemt aan openlijke geweldpleging, neemt het risico dat een mededader mogelijk verder gaat dan de
eerst bedoelde persoon had beoogd. Derhalve wordt een ieder voor de
gevolgen strafrechtelijk verantwoordelijk gehouden. Het meedoen aan de
openlijke groepsgewijze geweldpleging heeft namelijk de sfeer gecreëerd
waarin sommige van de deelnemers ertoe komen om zo ver te gaan dat
zij daadwerkelijk goederen vernielen dan wel personen (zwaar) lichamelijk
letsel toebrengen (met de dood als gevolg). Dat dit kan gebeuren is voor
ieder der deelnemers te voorzien en er is alle reden om dan ieder voor die
teweeg gebrachte gevolgen te bestraffen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 882, nr. 13

2

Groepsleden hebben dus de keuze: ingrijpen of weggaan. Wanneer de
keuze voor het laatste wordt gemaakt, wordt daarmee het risico aanvaard
op het intreden van de gevolgen van de groepsgedraging.
Tot slot wordt door de indiener voorgesteld om ook het brengen van
een persoon «in een staat van bewusteloosheid of onmacht» onder de
openlijke geweldpleging te kunnen scharen. Nu is dit (artikel 81 Sr) nog
uitgezonderd in het derde lid van artikel 141 Sr. In artikel 81 Sr wordt
geweld gelijkgesteld met het brengen in staat van bewusteloosheid of
onmacht. Omdat het geweld in artikel 141 Sr geen gevolgen hoeft te
hebben gehad, wordt gesteld dat artikel 81 Sr daarom niet in dit verband
past. Indiener is van mening dat artikel 81 niet moet worden uitgezonderd
in het geval van openlijke geweldpleging. Het brengen van een persoon in
staat van bewusteloosheid of onmacht wordt gelijk gesteld met geweld en
het gaat daar dan ook niet om de gevolgen. Indien bijvoorbeeld bij
openbare ongeregeldheden bedwelmende stoffen tegen medeburgers
worden ingezet, moet dat ook als openlijke geweldpleging kunnen worden
bestraft.
Helder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 882, nr. 13

3