Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1694
Vragen van het lid Van Brenk (50PLUS) aan de Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid en de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over het bericht «Gemeenten: laat ons discrimineren op
leeftijd» (ingezonden 23 februari 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid),
mede namens de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen 9 april 2018)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Gemeenten: laat ons op leeftijd
discrimineren»1, waarin gemeld wordt dat gemeenten vrijgesteld willen
worden van de regel dat ze sollicitanten niet vanwege hun leeftijd mogen
afwijzen?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is het waar dat de jeugdwerkloosheid (CBS: januari 2018 7,4%) de laatste
jaren weer naar acceptabel niveau is gedaald en dat werkgevers sinds begin
dit jaar sollicitanten niet meer vanwege hun leeftijd mogen afwijzen?
Antwoord 2
De jeugdwerkloosheid in Nederland is de laatste jaren inderdaad gedaald. Het
CBS geeft in 2013 aan dat de jeugdwerkloosheid 13.2% is. Voor 2014 is de
jeugdwerkloosheid gedaald naar 12,7%. Vervolgens is de jeugdwerkloosheid
in 2015 en 2016 gedaald naar respectievelijk 11,3% en 10,8%. In januari 2018
is de jeugdwerkloosheid verder gedaald naar 7,4%.
De Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid (WGBLA) maakt
het mogelijk om bij of krachtens de wet onderscheid naar leeftijd toe te staan,
voor zover dit dient om werkgelegenheids- of arbeidsmarktbeleid te voeren
ter bevordering van arbeidsparticipatie van werknemers van een bepaalde
leeftijd.
De wettelijke grondslag om sollicitanten vanwege hun leeftijd af te wijzen
was meerdere jaren verankerd in de Begrotingswet SZW, waarin het beleid

1

ah-tk-20172018-1694
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.telegraaf.nl/financieel/1696899/gemeenten-laat-ons-op-leeftijd-discrimineren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

gericht op bestrijding van jeugdwerkloosheid was opgenomen. Vanaf
1 januari 2018 is bestrijding jeugdwerkloosheid niet meer opgenomen in de
Begrotingswet SZW, zodat deze wet sinds begin dit jaar niet langer als
grondslag kan dienen.
Vraag 3
In hoeverre deden gemeenten in de afgelopen jaren – zoals het bericht meldt
– al aan leeftijdsdiscriminatie? Was het stellen van een harde leeftijdsgrens
bij sollicitatieprocedures in het kader van herbezetting bij een generatiepact
toegestaan?
Antwoord 3
Gemeenten maakten tot 1 januari 2018 een gerechtvaardigd onderscheid op
grond van leeftijd en mochten, gelet op de in het antwoord op vraag 2
genoemde wettelijke mogelijkheidvacatures opstellen waarbij specifiek
gevraagd mocht worden naar sollicitanten uit de leeftijdsgroep 18 t/m 27 jaar.
Vraag 4
Is de essentie van het generatiepact dat ouderen langer vitaal door kunnen
werken, dat ervaring langer behouden blijft binnen de organisatie, en dat
tegelijkertijd formatieruimte ontstaat die benut wordt om jongere werknemers
in dienst te nemen zonder daaraan een absolute of harde leeftijdsgrens te
verbinden?
Antwoord 4
De kracht van het instrument generatiepact is tweezijdig voor werkgever en
werknemer. Oudere werknemers kunnen langer vitaal doorwerken tegen een
iets lager salaris en volledige pensioenopbouw (fiscale seniorenregeling).
Kennis blijft op deze wijze langer binnen de gemeentelijke organisatie
aanwezig. Met door het generatiepact vrijgespeelde loonruimte kunnen
gemeenten nieuwe werknemers in dienst nemen zonder dat daar een
absolute leeftijdgrens aan vastzit.
Vraag 5
Mag of mocht in de sollicitatieprocedure in het kader van herbezetting uit
hoofde van een generatiepact een harde leeftijdsgrens gekoppeld worden aan
te werven jongere werknemers of is in principe alleen vereist dat zij
(beduidend) jonger zijn dan de gedeeltelijk te vervangen oudere werknemer?
Antwoord 5
Nee, er moet in dit kader een onderscheid worden gemaakt tussen het
sollicitatiebeleid en het aanstellingsbeleid van gemeenten.
Op grond van de WGBL mag geen harde leeftijdsgrens genoemd worden in
een sollicitatieprocedure, maar gemeenten mochten wel in het kader van de
herbezetting met een beroep op de wettelijk geregelde Aanpak jeugdwerkloosheid vacatureteksten afstemmen op de leeftijdsgroep 18 t/m 27 jaar.
Als het gaat om aanstellingsbeleid van gemeenten – al dan niet via een
generatiepactregeling – is er op dit moment geen harde leeftijdsgrens of de
eis van een beduidend jongere medewerker voor nieuw te werven medewerkers.
Vraag 6
Bent u van mening dat bijvoorbeeld gedeeltelijke herbezetting van de
arbeidsplaats van een 60-jarige door een 40-jarige in lijn is met de doelstelling van het generatiepact? Waar ligt in dit opzicht de kritische leeftijdsgrens?
Kunt u uw antwoord motiveren?
Antwoord 6
Dat kan mogelijk zijn. Er geldt wel een leeftijdseis voor deelname aan de
generatiepactregeling, maar geen specifieke leeftijdseis voor de herbezetting
of nieuw te werven medewerkers. Gemeenten zijn lokaal vrij om met de
vrijgekomen loonruimte als gevolg van een generatiepactregeling nieuwe
medewerkers te werven. Voor het aannemen van nieuwe medewerkers is het
voor een generatiepactregeling niet vereist om een kritische leeftijdsgrens op
te nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 7
Klopt het dat voorkeursbeleid bij werving en selectie uitsluitend is toegestaan
voor vrouwen, etnische minderheden en mensen met een handicap of
chronische ziekte, en moet voldoen aan de strikte voorwaarden2 van
«achterstand», «zorgvuldigheid», «evenredigheid» en «kenbaarheid»?
Antwoord 7
Het staat voor mij voorop dat gelijke behandeling van kandidaten bij werving
en selectie de hoofdregel is. Toch zijn er situaties denkbaar waarin een
uitzondering op deze hoofdregel mogelijk moet zijn. Bijvoorbeeld als het gaat
om positieve discriminatie van de door u genoemde categorieën. Bij werving
en selectie kunnen deze discriminatieverboden buiten werking worden
gesteld als een specifiek voorkeursbeleid wordt gevoerd. Dat beleid moet dan
uiteraard wel voldoen aan (de door u genoemde) strikte voorwaarden.
Vraag 8
Klopt het dat, in het kader van te betrachten zorgvuldigheid bij de sollicitatieprocedure, in principe geen enkele kandidaat bij voorbaat mag worden
uitgesloten van de sollicitatieprocedure op grond van een groepskenmerk,
zoals bijvoorbeeld het behoren tot een bepaalde leeftijdscategorie?
Antwoord 8
In het kader van een zorgvuldige werving- en selectieprocedure geldt
eveneens het verbod te discrimineren naar leeftijd.
Maar ook voor dit discriminatieverbod geldt dat er situaties denkbaarzijn die
een uitzondering op dit verbod rechtvaardigen. Het kan daarbij gaan om
jongere, maar ook om oudere werknemers die een kwetsbare positie op de
arbeidsmarkt hebben die specifiek beleid rechtvaardigt.
Selecteren op leeftijd is evenwel, zoals ik reeds heb aangegeven in mijn
antwoord op vraag 2 – alleen mogelijk als sprake is van wettelijk verankerd
werkgelegenheids- of arbeidsmarktbeleid.
Vraag 9
Hoe kunnen overheden, binnen de wettelijk geldende regels voor werving en
selectie, representatieve verjonging van het ambtenaren bestand bereiken,
constaterende dat overheden relatief veel te maken hebben met vergrijzing,
een kwart van de gemeenteambtenaren ouder is dan 55 jaar en het aandeel
35-minners circa 10% is?
Antwoord 9
De overheid wil graag een aantrekkelijke werkgevers zijn voor jongeren en
vindt het belangrijk te investeren in de ontwikkeling en instroom van jonge
mensen. Voorbeelden hiervan zijn de talrijke traineeprogramma’s en de grote
hoeveelheden stage- en leerwerkplaatsen. Verder is bij het Rijk de afgelopen
jaren geïnvesteerd in de arbeidsmarktcommunicatie gericht op jongeren. Ook
wordt geïnvesteerd in meer contact met scholen en universiteiten.

2

College voor de rechten van de Mens (https://www.mensenrechten.nl/dossier/voorkeursbeleid)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3