Verduurzaming financiële sector vraagt brede blik op
gehele portefeuille
Position paper voor Rondetafelgesprek Vaste Commissie voor Financiën van de
Tweede Kamer, 17 december 2019
Maatschappelijke oriëntatie cruciaal voor een gezonde financiële sector
De financiële sector is een wezenlijk onderdeel van de maatschappij. Zij behoort ten dienste te staan
van de reële economie en samenleving: ondernemingen, maatschappelijke instellingen, wij allen als
burger en consument. Daarom is een bank, een verzekeringsbedrijf of een pensioenfonds geen
‘gewoon’ bedrijf. Dat vraagt om een herkenbare maatschappelijke verankering, zoals ook blijkt in
elke discussie na de financiële crisis over de rol van banken. Dit is de positie die Triodos Bank sinds
haar oprichting in 1980 kiest. Het dienen van alle stakeholders draagt eraan bij dat die
maatschappelijke rol geborgd wordt. Een businessmodel met dominante oriëntatie op
aandeelhouderswaarde of ’finance for finance’ doet dat niet. Een maatschappelijke oriëntatie en
verbinding met de maatschappelijke opgaven van deze tijd zouden de grondslag moeten zijn voor de
agenda voor de toekomst en de verduurzaming van de financiële sector. Deze koers kan alleen
slagen als financiële instellingen zelf deze rol op zich nemen en zich daarbij ondersteund weten door
adequate regelgeving en toezicht.
De transitieopgaves als richtsnoer voor financieel handelen
Momenteel wordt (inter)nationaal veel aandacht besteed aan de relatie tussen (mondiale)
maatschappelijke transitie-opgaves en de rol die de financiële sector daarin zou moeten spelen. De
Sustainable Development Goals (SDG’s) en het Akkoord van Parijs zijn daarbij wezenlijke
richtsnoeren geworden voor de financiële sector. Triodos Bank juicht dit toe. Samen met andere
collega-banken wereldwijd, verenigd in de Global Alliance for Banking on Values (GABV), stellen wij
elke dag de vraag of de projecten en ondernemingen – waarvoor aangeklopt wordt voor financiering
– positieve waarde toevoegen aan maatschappelijke, ecologische en culturele veranderingen. Deze
verbinding met de reële economie en maatschappelijke agenda is diep verankerd in onze missie. Het
mes snijdt hier aan twee kanten: naast een optimale bijdrage aan het realiseren van een duurzame,
inclusieve economie en samenleving - waartoe de SDG’s ook het (financiële) bedrijfsleven oproepen
– laat de praktijk zien dat deze koers een steeds belangrijkere factor aan het worden is in de
beoordeling van de stabiliteit van financiële instellingen. Financiële toezichthouders zoals DNB
verdisconteren bijvoorbeeld klimaatrisico’s in toenemende mate in de beoordeling van banken. De
SDG’s zijn een grote kans om de financiële sector dieper te verbinden met de maatschappelijke
uitdagingen van deze tijd. Een duurzame financiële sector gaat dan niet alleen over het reduceren
van broeikasgassen, maar ook het creëren van een duurzaam voedselsysteem en het bevorderen van
sociale inclusie. Dit is ook in Nederland aan de orde (zie onder meer het Klimaatakkoord en de
stikstofcrisis).
Inclusieve transities
Een transitie zonder maatschappelijk draagvlak is geen succesvolle transitie. Maatschappelijk
draagvlak en zorg voor hen die niet zelfstandig mee kunnen in een transitie zijn belangrijke
randvoorwaarden. Een evenwichtige verdeling van lusten en lasten, extra zorg voor mensen met de
1

laagste inkomens en het borgen van een fair share bij het behalen van duurzaamheidsdoelstellingen
zijn hier noodzakelijke bouwstenen. Transities worden ook inclusief wanneer de gehele samenleving
mee kan doen.
Aandacht voor niet-duurzame financiering essentieel
In veel discussies over vergroening van de financiële sector (zie bijvoorbeeld het EU Sustainable
Finance Action Plan) staat meestal de groene financieringsmarkt centraal. Dat is deels terecht: de
transitie-opgaves worden alleen gerealiseerd als duurzame ondernemingen en projecten toegang
weten te krijgen tot groene financiering. De overheid kan dat gericht ondersteunen door faciliteiten
als de Regeling groenprojecten, Invest-NL of inzet van garanties. Dat is prima, maar niet voldoende
voor het realiseren van de opgaven. Het actief afbouwen van bestaande niet-duurzame
financieringen is een essentieel onderdeel van een succesvolle transitie. Dat vraagt (ook) van
financiers om de (negatieve) impact van de gehele portefeuille in ogenschouw te nemen en
maatregelen te treffen. Triodos Bank beschouwt dit als essentieel voor kansrijke transities. Met
alleen aandacht voor groene financiering komen we er niet.
Recente initiatieven in de financiële sector
De financiële sector heeft naar de opvatting van Triodos Bank de taak en verantwoordelijkheid om
zelf stappen te zetten. In 2019 is op dit vlak veel gebeurd. Enkele initiatieven waar Triodos Bank bij
betrokken was:
1. Met de aanvaarding van het Klimaatakkoord afgelopen zomer door kabinet en parlement
kon tevens het commitment van ruim 50 in Nederland opererende financiële instellingen
worden verzilverd. Vanaf volgend jaar gaan deze instellingen de CO2-voetafdruk van
relevante assets openbaar maken, uiterlijk in 2022 kiezen ze hun eigen reductiedoelstelling.
Triodos Bank heeft graag bijgedragen aan de totstandkoming van dit commitment en
ondersteunt dit.
2. Het Nederlandse PCAF-initiatief is in september 2019 bij gelegenheid van de UN Climate
Action Summit in New York naar het internationale podium gebracht, ondersteund door ABN
AMRO, Amalgamated Bank, ASN Bank, de GABV en Triodos Bank. Financiële instellingen
wereldwijd wordt de PCAF-methodiek met ondersteuning aangeboden.
3. Ook in New York zijn de UN Principles for Responsible Banking (UNPRB) door vele banken
ondertekend. Met deze principes wordt de verbinding met de SDG’s en het Akkoord van
Parijs versterkt. Banken die de principes onderschrijven worden gevraagd verder te gaan
dan het afgeven van een vrijblijvend statement maar om een plan te presenteren hoe zij
zichzelf kunnen verbeteren ten aanzien van maatschappelijk gewenste positieve impact en
het vermijden/verminderen van negatieve impact. Triodos Bank was nauw betrokken bij de
totstandkoming van de UN PRB en heeft deze ondertekend. Triodos Bank hoopt en verwacht
dat steeds meer banken deze principes zullen ondertekenen en daardoor de manier waarop
zij investeringsbeslissingen maken in lijn brengen met de SDG’s.
4. Tijdens de COP25 in Madrid, in december, heeft de Spaanse bankensector haar commitment
aan het akkoord van Parijs afgegeven, op soortgelijke wijze als verwoord in de UNPRB en
mede geïnspireerd door het Klimaatcommitment in Nederland. De Spaanse vestiging van
Triodos Bank heeft hier een actieve rol in gespeeld, zoals wij onze aanwezigheid in andere
landen (Verenigd Koninkrijk, België, Frankrijk, Duitsland) eveneens actief benutten.
Rol van de overheid
Ten aanzien van het overheidsbeleid zien wij vier aandachtspunten bij het bevorderen en
optimaliseren van de rol die financiële instellingen kunnen en moeten nemen in de verduurzaming.

2

1. Consistent transitiebeleid
Verduurzaming van de financiële sector is mede afhankelijk van helder overheidsbeleid voor de
transities in bijvoorbeeld de energiemarkt, (industriële) gebouwde omgeving, maar ook de landbouw
en in het sociale domein. De financiële sector is gebaat bij scherpe keuzes door middel van
beprijzing, normering en doelgerichte overheidsinvesteringen die een duidelijk transitiepad
uitstippelen voor de samenleving. Op deze manier kunnen ecologische en sociale ondernemingen en
projecten de kans krijgen om te groeien en daarbij van goede financiering te worden voorzien. Ook
hier is relevant dat verstorende subsidies of ontbrekende beprijzing van externaliteiten de gewenste
transities belemmeren, duurzame ondernemingen een concurrentienadeel bezorgen, groene
financieringen bemoeilijken en risicovolle niet-duurzame financieringen ongemoeid laten. Zowel
Invest-NL als het aangekondigde investeringsfonds biedt kansen om transities vaart te geven. Het
Klimaatakkoord is een aansprekend voorbeeld van overheidsbeleid dat een duidelijke richtlijn biedt
voor de financiële sector. Op Europees niveau biedt de onlangs gepubliceerde Green Deal
perspectief. Naast klimaat is ook scherp en consistent beleid gewenst voor andere transities,
momenteel in het bijzonder voor een transitie naar een ecologisch en sociaal voedselsysteem. De
huidige intensieve landbouw is vanuit het oogpunt van biodiversiteit en vanuit het perspectief van
een gezonde en duurzame boerenlandbouw onhoudbaar.

2. Transparantie en toezicht
Het EU Action Plan on Financing Sustainable Growth bevat diverse trajecten die bij moeten dragen
aan scherpte over wat (niet-) duurzame investeringen zijn. Het verbindende element van het plan
van de EU is het creëren en openbaar maken van (meer en beter) inzicht in de impact van
financiering om de financiering van duurzame activiteiten te bevorderen. Triodos Bank ondersteunt
de algemene richting van het actieplan, maar constateert dat het nog te weinig stuurt op het
desinvesteren van activiteiten met een hoge fossiele voetafdruk. Alle financiering heeft impact, dus
als investeerders goed geïnformeerde beslissingen willen maken, moeten zij de impact weten van
alle investeringen.
Het onlangs bereikte compromis over de taxonomie, het centrale project van het Action Plan, is een
belangrijke stap vooruit. Eerder heeft Triodos Bank per brief aan minister en parlement zorgen geuit
over het beperkte karakter van de oorspronkelijke voorstellen (de taxonomie zou slechts de niche
van groene beleggingen betreffen). Er is nu gekozen voor een bredere taxonomie. Dat is winst.
Triodos Bank hoopt en verwacht dat met de taxonomie bijgedragen wordt aan meer betekenisvolle,
gestandaardiseerde impact-informatie.
Er is meer druk nodig om de financiële stabiliteit tijdens de transitie naar een duurzame economie te
handhaven en te voorkomen dat financiële instellingen te veel bloot staan aan gestrande (fossiele)
activa. Triodos Bank verwelkomt dan ook de activiteiten van toezichthoudende autoriteiten zoals
DNB op het gebied van investeringen die tot klimaatschade leiden. In dit verband denken we vooral
aan kapitaalsmaatregelen die positieve invloed hebben op het investeringsbeleid van banken. Dit
zou kunnen in de vorm van het vragen van extra kapitaal om transitierisico tegen te gaan (stranded
assets) en door verminderde kapitaalvereisten voor financiële instellingen die objectief kunnen laten
zien dat zij aanzienlijke stappen maken om volledige portefeuilles te vergroenen en daarmee een
substantiële bijdrage leveren aan maatschappelijke klimaat- en financieel-gerelateerde
systeemrisico’s.

3. Duurzaamheid en diversiteit
Een goed functionerende en dienstbare financiële sector die maximaal kan bijdragen aan de
transities is gebaat bij diversiteit en open financieringsmarkten. Zoals eerder uitgebreider
beschreven in het position paper van Triodos Bank ten behoeve van het ronde tafelgesprek in de
Tweede Kamer over de Agenda Financiële Sector van de minister van Financiën (december 2018),
raakt diversiteit van het financieringslandschap ook aan de eigendomsstructuur en
3

zeggenschapsverhoudingen van financiële instellingen. Stabiliteit, diversiteit en duurzaamheid
versterken elkaar.

4. Duurzame publiek-private allianties
De gewenste transities behoren een ‘coproductie’ te zijn van overheid, maatschappij, burgers en
(financiële) marktpartijen. Triodos Bank gelooft dat een gemeenschappelijke aanpak met goed
onderscheiden rollen in gedeelde verantwoordelijkheid de grootste kans op succes hebben. Om die
reden heeft Triodos Bank gaarne willen bijdragen aan de totstandkoming van het Klimaatakkoord en
het daaraan verbonden commitment van de financiële sector. Wat betreft het commitment zijn de
instellingen nu aan zet om te leveren wat ze hebben beloofd. Een actieve betrokkenheid en steun
van de minister van Financiën hierbij is gewenst. Groei van duurzame financieringen en beperken
van negatieve impact van bestaande portfolio’s zijn voor de financiële sector een noodzakelijke,
maar ook grote opgave. Productie samenwerking met gemeenschappen van burgers en
ondernemers en publieke partijen als DNB, InvestNL en andere overheidsorganen zijn hierbij van
wezenlijk belang voor succes.
Triodos Bank
16 december 2019

4