Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 506

Voorstel van wet van het lid Pia Dijkstra tot
wijziging van de Wet op de orgaandonatie in
verband met het opnemen van een actief
donorregistratiesysteem

Nr. 5

VOORSTEL VAN WET ZOALS GEWIJZIGD NAAR AANLEIDING
VAN HET ADVIES VAN DE AFDELING ADVISERING VAN DE RAAD
VAN STATE
Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden,
Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.
Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:
Alzo Wij in overweging genomen hebben, dat het wenselijk is de Wet op
de orgaandonatie aan te passen opdat daarin een actief donorregistratiesysteem wordt opgenomen;
Zo is het, dat Wij, de Afdeling advisering van de Raad van State
gehoord, en met gemeen overleg der Staten-Generaal, hebben goedgevonden en verstaan, gelijk Wij goedvinden en verstaan bij deze:

ARTIKEL I
De Wet op de orgaandonatie wordt als volgt gewijzigd:
A
In artikel 9 wordt aan het slot van het eerste lid een volzin toegevoegd,
luidende: De wettelijk vertegenwoordiger van een meerderjarige die niet
in staat is tot een redelijke waardering van zijn belangen ter zake van
orgaandonatie kan namens hem toestemming verlenen tot het na zijn
overlijden verwijderen van zijn organen of bepaalde door de wettelijke
vertegenwoordiger aan te wijzen organen, dan wel daartegen bezwaar
maken.
B
Artikel 10, vierde lid, komt te luiden:
4. Bij de toezending van het donorformulier wordt uitdrukkelijk vermeld
dat een meerderjarige persoon door of namens wie geen wilsverklaring of
wilsbeschikking als bedoeld in artikel 9 is afgelegd en verstrekt, zes weken
na het verzenden van een herinnering als bedoeld in artikel 10a, eerste lid,

kst-33506-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 506, nr. 5

1

in het donorregister wordt geregistreerd als een persoon die toestemming
heeft verleend voor het na zijn overlijden verwijderen van zijn organen. Bij
algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld omtrent
de vorm, inhoud en toezending van het donorformulier en het bijhouden
en de toegankelijkheid van het donorregister. Daarbij kan worden bepaald
dat een donorformulier wordt toegezonden aan personen die na het
bereiken van de leeftijd van negentien jaar nieuw als ingezetene zijn
ingeschreven dan wel opnieuw als ingezetene zijn geregistreerd in de
basisadministratie personen.
C
Na artikel 10 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 10a
1. Indien zes weken na verzending van het donorformulier, bedoeld in
artikel 10, eerste lid, geen invulling is gegeven aan het bepaalde in
artikel 9, eerste en tweede lid, zendt Onze Minister de betrokkene een
herinnering, vergezeld van een nieuw donorformulier en een mededeling
overeenkomstig het bepaalde in het tweede lid.
2. Indien door of namens de betrokkene zes weken na het verzenden
van de herinnering, bedoeld in het eerste lid, geen invulling is gegeven
aan het bepaalde in artikel 9, eerste en tweede lid, wordt hij in het
donorregister geregistreerd als een persoon die toestemming heeft
verleend voor het na zijn overlijden verwijderen van zijn organen.
3. De betrokkene ontvangt binnen zes weken na de registratie, bedoeld
in het tweede lid, een bevestiging van het feit dat hij geregistreerd is als
een persoon die toestemming heeft verleend voor het na zijn overlijden
verwijderen van zijn organen, vergezeld van een mededeling overeenkomstig het bepaalde in het vijfde lid.
4. Zodra duidelijk of aannemelijk is dat een betrokkene als bedoeld het
tweede lid niet in staat is tot een redelijke waardering van zijn belangen,
wordt de geregistreerde toestemming vervangen door de registratie dat
de beslissing wordt overgelaten aan een bepaalde persoon, zijnde de
wettelijk vertegenwoordiger van betrokkene. Betrokkene ontvangt hiervan
binnen zes weken een bevestiging.
5. De betrokkene of diens wettelijke vertegenwoordiger kan een
registratie als bedoeld in het tweede of vierde lid te allen tijde doen
wijzigen door het invullen en laten registreren van een donorformulier.
D
Artikel 11 komt te luiden:
Artikel 11
1. Indien een persoon de beslissing over het verwijderen van organen
heeft overgelaten aan zijn nabestaanden, kan na het vaststellen van de
dood toestemming voor het verwijderen van zijn organen worden
verleend door de bij zijn overlijden met hem samenlevende echtgenoot,
geregistreerde partner of andere levensgezel, dan wel bij afwezigheid of
onbereikbaarheid van deze door de onmiddellijk bereikbare meerderjarige
bloedverwanten tot en met de tweede graad dan wel bij afwezigheid of
onbereikbaarheid van dezen door de onmiddellijk bereikbare meerderjarige aanverwanten tot en met de tweede graad.
2. Indien een meerderjarige, waarvan duidelijk of aannemelijk is dat
deze niet in staat is tot een redelijke waardering van zijn belangen ter zake
van orgaandonatie, in het donorregister is geregistreerd als een persoon
die toestemming heeft verleend voor het na zijn overlijden verwijderen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 506, nr. 5

2

van zijn organen, wordt na het vaststellen van de dood deze toestemming
bevestigd of teniet gedaan door zijn wettelijk vertegenwoordiger. Bij
afwezigheid of onbereikbaarheid van deze persoon kan de beslissing
worden genomen door de in het eerste lid bedoelde nabestaanden. Bij
afwezigheid of onbereikbaarheid van al deze nabestaanden wordt geacht
geen toestemming te zijn verleend.
3. Indien een meerderjarige de beslissing over het verwijderen van zijn
organen heeft overgelaten aan een bepaalde persoon, kan na het
vaststellen van de dood toestemming voor het verwijderen van zijn
organen worden verleend door die persoon. Bij afwezigheid of onbereikbaarheid van die persoon kan toestemming worden verleend door de in
het eerste lid bedoelde nabestaanden.
4. Indien een minderjarige van twaalf jaar of ouder de beslissing over
het verwijderen van zijn organen heeft overgelaten aan een bepaalde
persoon, kan na het vaststellen van de dood toestemming voor het
verwijderen van zijn organen worden verleend door de in de wilsbeschikking genoemde persoon. Bij afwezigheid of onbereikbaarheid van die
persoon kan toestemming worden verleend door de ouders die de
ouderlijke macht uitoefenen, of de voogd.
5. Indien van een minderjarige van twaalf jaar of ouder geen wilsverklaring of wilsbeschikking als bedoeld in artikel 9, vierde lid, aanwezig is,
kan na het vaststellen van de dood toestemming voor het verwijderen van
organen worden verleend door de ouders die de ouderlijke macht
uitoefenen, of de voogd.
6. Ten aanzien van een minderjarige beneden de twaalf jaar kan na het
vaststellen van de dood toestemming voor het verwijderen van zijn
organen worden verleend door de ouders die de ouderlijke macht
uitoefenen, of de voogd.
7. Bij een verschil van mening tussen de bloedverwanten, de aanverwanten, onderscheidenlijk de ouders, bedoeld in het eerste tot en met
zesde, kan de toestemming niet worden verleend.
8. Indien een persoon toestemming heeft verleend voor het na zijn
overlijden verwijderen van organen, kan voor het verwijderen van een
orgaan dat niet is opgenomen in de tekst van een op het tijdstip van
toestemming geldend donorformulier en tegen verwijdering waarvan hij
niet anderszins reeds zelf bezwaar heeft gemaakt, toestemming worden
verleend met overeenkomstige toepassing van het eerste, zesde en
zevende lid.
E
In artikel 20 worden, onder vernummering van het vierde tot en met
zevende lid tot het achtste tot en met elfde lid, de eerste drie leden
vervangen door de volgende zeven leden:
1. Wanneer een gerede kans bestaat dat een persoon binnen afzienbare
tijd zal overlijden, maar in ieder geval zo spoedig mogelijk na het
vaststellen van de dood, gaat de daartoe in het protocol, bedoeld in
artikel 23, aangewezen functionaris na wat ten aanzien van de betrokkene
is geregistreerd in het donorregister, tenzij reeds vaststaat dat de
betrokkene medisch gezien niet in aanmerking komt als donor.
2. De aangewezen functionaris verstrekt de daarvoor in aanmerking
komende, onmiddellijk bereikbare naasten informatie over de registratie
in het donorregister. In geval van een meerderjarige waarvan duidelijk of
aannemelijk is dat hij niet in staat is tot een redelijke waardering van zijn
belangen verstrekt hij daarenboven informatie aan diens wettelijke
vertegenwoordiger, indien deze aanwezig en bereikbaar is.
3. Indien de registratie niet overeenkomt met een andere aanwezige
verklaring als bedoeld in artikel 9, vierde lid, geldt de laatst gedateerde
registratie dan wel verklaring.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 506, nr. 5

3

4. Indien de betrokkene in het donorregister is geregistreerd als een
persoon die toestemming heeft verleend voor het na zijn dood verwijderen van zijn organen en een andersluidende verklaring als bedoeld in
artikel 9, vierde lid aanwezig is, geldt in afwijking van het derde lid de
laatstbedoelde verklaring.
5. Indien de betrokkene in het register is geregistreerd als een persoon
die toestemming heeft verleend voor het na zijn overlijden verwijderen
van zijn organen en een andersluidende verklaring ontbreekt, maar zijn
nabestaanden, bedoeld in artikel 11, eerste lid, maken aannemelijk dat die
registratie niet overeenkomt met de wens van de betrokkene, geldt de
informatie van de nabestaanden.
6. Indien geen registratie ten aanzien van de betrokkene aanwezig is of
de betrokkene in het donorregister is geregistreerd als een persoon die de
beslissing over het verwijderen van zijn organen wenst over te laten aan
zijn nabestaanden, geeft de aangewezen functionaris, zodra redelijkerwijs
vaststaat dat de betrokkene binnen afzienbare termijn zal overlijden, aan
de persoon of personen, die op grond van artikel 11 bevoegd zijn tot het
verlenen van toestemming voor het verwijderen van organen, passende
informatie over de mogelijkheid van orgaandonatie. Na het vaststellen
van de dood verzoekt hij hen om toestemming voor het verwijderen van
organen, tenzij reeds is gebleken van bezwaar daartegen van de vorenbedoelde bevoegde persoon of personen.
7. De aangewezen functionaris stelt de daarvoor in aanmerking
komende, onmiddellijk bereikbare naasten op de hoogte van de wijze
waarop aan een toestemming voor het verwijderen van organen gevolg
wordt gegeven.
F
In artikel 22 worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1. In het eerste lid, wordt «Indien een persoon toestemming heeft
verleend voor het na zijn overlijden verwijderen van een orgaan,»
vervangen door: Indien een persoon in het donorregister is geregistreerd
als een persoon die toestemming heeft verleend voor het na zijn
overlijden verwijderen van een orgaan,.
2. In het tweede, derde en vierde lid wordt «Indien van een persoon
geen wilsverklaring als bedoeld in artikel 9 of 10 aanwezig is of gebruik is
gemaakt van de in de tweede volzin van artikel 9, tweede lid, bedoelde
mogelijkheid» telkens vervangen door: Indien ten aanzien van een
persoon in het donorregister geen registratie aanwezig is of hij in het
donorregister is geregistreerd als een persoon die de beslissing over het
verwijderen van zijn organen wenst over te laten aan zijn nabestaanden.
3. In onderdeel d van het tweede lid wordt «artikel 20, tweede lid»
vervangen door: artikel 20 zesde lid.
G
In artikel 23 worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1. Onderdeel b van het tweede lid, komt te luiden:
b. de wijze waarop overeenkomstig artikel 20, eerste lid, het donorregister wordt geraadpleegd, de in het tweede lid van artikel 20 bedoelde
personen worden geïnformeerd, wordt omgegaan met de in het vijfde lid
van artikel 20 bedoelde informatie van nabestaanden, de in het zesde lid
van artikel 20 bedoelde personen om toestemming wordt gevraagd, dan
wel de in het zevende lid van artikel 20 bedoelde personen op de hoogte
worden gesteld;.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 506, nr. 5

4

2. Onderdeel d van het tweede lid komt te luiden:
d. de wijze waarop aan de personen, bedoeld in artikel 20, zesde en
zevende lid, nazorg wordt verleend;.

ARTIKEL II
Onze Minister zendt aan iedere ingezetene als bedoeld in de Wet
basisadministratie personen die op de datum van inwerkingtreding van
deze wet meerderjarig is en geen uitvoering heeft gegeven aan artikel 9,
tweede lid, van de Wet op de orgaandonatie, een donorformulier toe als
bedoeld in artikel 10 van die wet. Artikel 10a is van overeenkomstige
toepassing.

ARTIKEL III
Deze wet treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen
tijdstip.

Lasten en bevelen dat deze in het Staatsblad zal worden geplaatst en
dat alle ministeries, autoriteiten, colleges en ambtenaren die zulks
aangaat, aan de nauwkeurige uitvoering de hand zullen houden.
Gegeven

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,

De Minister van Veiligheid en Justitie,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 506, nr. 5

5