Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

26 695

Voortijdig school verlaten

Nr. 87

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 juni 2012
Op 20 maart jl. ontving ik van uw Kamer het verzoek om te reageren op
het voorstel van de heer De Jonge, wethouder Onderwijs, Jeugd en Gezin
van Rotterdam, om de maximumleeftijd voor de kwalificatieplicht te
verhogen van 18 naar 23 jaar. De wethouder vraagt mijn medewerking om
deze verlengde kwalificatieplicht bij wijze van experiment in te voeren in
Rotterdam-Zuid. Hij hoopt met deze maatregel het aantal voortijdig
schoolverlaters verder terug te dringen. In deze brief informeer ik u over
mijn visie op dit voorstel.
Resultaten aanpak voortijdig schoolverlaten
De intensievere aanpak van voortijdig schoolverlaten werpt zijn vruchten
af. Het aantal leerlingen dat per jaar zonder startkwalificatie het onderwijs
verlaat is in tien jaar tijd bijna gehalveerd. Diverse maatregelen hebben
bijgedragen aan het resultaat: prestatieafspraken vastgelegd in regionale
convenanten, kennisdelingsbijeenkomsten, invoering van de kwalificatieplicht, invoeren van plusvoorzieningen, betere registratie van schoolverzuim, betere studiekeuze- en loopbaanbegeleiding en transparantie in
de cijfers. «Deze beleidsinzet lijkt effect te hebben», aldus het SCP1.
In Europees verband scoort Nederland goed

1
SCP 2012, Waar voor ons belastinggeld?,
3.4.2 Doeltreffendheid Voortijdig
schoolverlaten.
2
Jaarlijkse rapportage over schooluitval en
jeugdwerkloosheid Eurostat.

Ook recent Europees onderzoek2 laat zien dat de Nederlandse aanpak
werkt. Gemeten naar de Europese definitie heeft Nederland het aandeel
voortijdig schoolverlaters teruggedrongen van 15,4% in 2000 tot 9,1% in
2011. Het afgelopen jaar is het aandeel voortijdig schoolverlaters in
Nederland met maar liefst 1 procentpunt gedaald van 10,1% naar 9,1%,
terwijl het Europese gemiddelde is gedaald van 14,1% naar 13,5%. Het
Nederlandse resultaat ligt dus op een veel lager niveau en het aandeel
voortijdig schoolverlaters is in Nederland sneller gedaald. De EU-indicator
beweegt relatief traag, omdat het de totale groep uitvallers betreft: oude
én nieuwe voortijdig schoolverlaters tussen de 18 en 25 jaar.

kst-26695-87
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 26 695, nr. 87

1

Nieuwe convenanten 2012–2015
De doelstelling om maximaal 25 000 nieuwe voortijdig schoolverlaters in
2016 te realiseren, is ambitieus, maar haalbaar. De teller staat nu op
38 600 (voorlopige cijfers schooljaar 2010–2011). Dit is een mooi resultaat,
maar het kan en moet beter. Daarom zet ik de succesvolle samenwerking
tussen scholen, gemeenten en Rijk voort. Dit voorjaar heb ik in alle 39
RMC-regio’s opnieuw prestatiegerichte convenanten afgesloten.
Groep 18–23 jaar
In het bijzonder moeten we ons richten op de groep jongvolwassenen
tussen de 18 en 23 jaar. Recente cijfers laten zien dat deze categorie
oververtegenwoordigd is in de groep leerlingen die het onderwijs
voortijdig verlaat. Dit vraagt om extra inspanning en creativiteit van alle
betrokkenen.
Er worden verschillende maatregelen genomen om ook deze groep
jongvolwassenen te stimuleren zichzelf een betere positie te verwerven in
de maatschappij. Het gaat daarbij nadrukkelijk om een aantal preventieve
maatregelen, zoals intensieve begeleiding in de vorm van loopbaanoriëntatie en coaching van leerlingen en studenten.
Bovendien wordt aan jongeren onder de 27 jaar alleen nog een bijstandsuitkering toegekend wanneer vaststaat dat de jongere geen mogelijkheden meer heeft binnen het onderwijs. Onderwijs en studiefinanciering
gaan dus voor bijstand. Daarbij bieden wij voortijdig schoolverlaters via
de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie ondersteuning bij het vinden
van een opleiding of baan. Op deze manier zijn het afgelopen jaar ruim
22 000 schoolverlaters succesvol herplaatst naar een opleiding of een
werkplek met een opleidingscomponent.
Verlengde kwalificatieplicht
Het is lovenswaardig dat ook de gemeente Rotterdam alles op alles zet
om de groep 18-plussers binnenboord te houden. Investeren in jongeren
loont. Voor de jongeren zelf, maar ook voor de maatschappij. Jongeren
met een startkwalificatie hebben betere arbeidsmarktperspectieven en
vermindering van schooluitval heeft een matigend effect op criminaliteit1
,2
. Samen met alle betrokken partijen blijf ik me inspannen om zoveel
mogelijk jongeren naar een startkwalificatie te leiden en ik sta daarbij
zeker open voor aanvullende maatregelen.
Het voorstel om de kwalificatieplicht te verlengen, is de moeite waard om
nader te verkennen als stok achter de deur om jongeren in de schoolbanken te houden. Er dient echter rekening mee te worden gehouden dat
het hier gaat om een ingrijpende maatregel. Verschillende vragen moeten
worden beantwoord: is verlenging van de kwalificatieplicht een proportioneel en (kosten)effectief middel? Hoe verhoudt de maatregel zich tot
nationale en internationale wet- en regelgeving? En wat zijn de organisatorische gevolgen?
Om antwoord te krijgen op deze vragen zal ik een verlenging van de duur
van de kwalificatieplicht nader verkennen. Ik informeer u dit najaar over
de uitkomsten van deze verkenning. Gezien de demissionaire status van
het kabinet zal besluitvorming rond de maatregel door een volgend
kabinet plaatsvinden.
1
CBS Webmagazine 2011, Jongeren zonder
startkwalificatie vaak in aanraking met politie.
2
LSE, The Economic Journal 2011, Crime
Reducing Effect of Education, Machin, Marie
Vujic.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 26 695, nr. 87

2

In de tussentijd ben ik onverminderd bereid om mee te denken over
initiatieven om voortijdig schoolverlaten verder terug te dringen. Het
streven is en blijft om zoveel mogelijk jongeren binnenboord te houden.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 26 695, nr. 87

3