Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1757
Vragen van de leden Van den Hul (PvdA) en Westerveld (GroenLinks) aan de
Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media over de effecten van de
Coronacrisis op het voortgezet speciaal onderwijs (ingezonden 9 september
2020).
Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media)
(ontvangen 18 februari 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 246.
Vraag 1
Kunt u aangeven wat de effecten zijn van de coronacrisis op leerlingen in het
voortgezet speciaal onderwijs (vso)? Hoeveel leerlingen zijn afgelopen
schooljaar opgegaan voor hun diploma? Hoeveel zijn er geslaagd en gezakt?
Kunt u een overzicht geven van de afgelopen tien jaar?
Antwoord 1
Net als voor leerlingen in het regulier voortgezet onderwijs (vo) heeft de
coronacrisis ook gevolgen voor de leerlingen in het voortgezet speciaal
onderwijs (vso). De coronacrisis lijkt daarentegen geen gevolgen te hebben
gehad voor de leerlingen uit het vso die in 2020 opgingen voor het diploma.
Uit de gegevens van DUO die in januari 2021 beschikbaar zijn gekomen blijkt
dat van de 881 vso leerlingen die als extraneus in het regulier vo examen
deden 98% geslaagd is, waarvan 20 zelfs cum laude. Het aantal geslaagde
vso leerlingen is daarmee hoger dan in het schooljaar 2018/2019, toen
slaagde 95% van de leerlingen. Het aantal vso leerlingen dat staatsexamen
doet, stijgt al jaren. Waren er in 2016 1169 diplomakandidaten in het vso, in
2020 waren dat er 1653. In 2020 is het gemiddelde slagingspercentage van
vso-leerlingen gestegen met 5,9 procentpunt ten opzichte van het jaar
daarvoor. De stijging is het grootst in vmbo-kb (ruim 8 procentpunt) en
vmbo-gt (bijna 8 procentpunt). Op de drie aangewezen vso-scholen met een
eigen examenlicentie zijn alle leerlingen geslaagd. Hieronder ziet u een
overzicht van de examenuitslagen van leerlingen die als extraneus examen
deden over de afgelopen 10 jaar. Voor de gegevens over de staatsexamens

ah-tk-20202021-1757
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

verwijs ik naar de bijlage bij de brief over de staatsexamens die 12 januari
aan uw Kamer is verzonden.1

Vraag 2
Welke signalen heeft de Minister ontvangen over de specifieke problematiek
die de coronacrisis heeft veroorzaakt voor leerlingen in het vso? Hoe
verschillen die van leerlingen in het voortgezet onderwijs? Op welke manier
heeft de Minister extra ingezet op het vso om rekening te houden met deze
leerlingen?
Antwoord 2
Mij bereiken signalen over de invloed die de coronamaatregelen hebben op
het sociaal-emotioneel welbevinden van leerlingen in het v(s)o en de
achterstanden die leerlingen in het hele funderend onderwijs hebben
opgelopen. Leerlingen in het vso hebben net als leerlingen in het vo te
maken met geheel of gedeeltelijk onderwijs op afstand. In het vo en het vso
geldt daarbij een uitzondering voor examenleerlingen, leerlingen in een
kwetsbare thuissituatie of met ouders met een cruciaal beroep en voor
praktijklessen. Vso-scholen hebben daarnaast de ruimte gekregen om volledig
fysiek onderwijs te geven.
Vraag 3
Kunt u de signalen bevestigen dat het aantal leerlingen dat van school ging
zonder diploma of zakten voor hun diploma vijfmaal hoger is dan in eerdere
jaren, terwijl in het voortgezet onderwijs vijfmaal minder leerlingen gezakt is?
Zo ja, hoe verklaart u dit?2
Antwoord 3
Nee die klopt niet, zie verder het antwoord op vraag 1.
Vraag 4
Is er een beeld van de klassengrootte in het vso en wat is de ontwikkeling in
de afgelopen jaren? Klopt het dat het aantal leerlingen in veel klassen is
toegenomen omdat meer leerlingen een jaar moeten overdoen vanwege het
niet behalen van certificaten?
Antwoord 4
De zogenaamde N-factor op basis waarvan de scholen bekostigd worden is
voor het vso gemiddeld 7 leerlingen per groep. Voor het speciaal onderwijs
(so) is dat gemiddeld 12 leerlingen per groep. Dat scholen er voor kiezen met
grotere groepen te werken is een eigen keuze van de school. Zij gebruiken de
beschikbare middelen dan bijvoorbeeld om extra ondersteuning in de klas te

1

https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/
detail?id=2021Z03066&did=2021D06707
2
Onderzoek van een vso-leerling, contact bekend bij de Kamerleden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

bieden. De leerling-leraarratio is het aantal fte bevoegde leraren gedeeld door
het aantal leerlingen. De resultaten van deze deling zijn als volgt:

Het aantal leerlingen in het vso is niet gestegen, maar zelfs gedaald van
37.750 in 2019 naar 37.621 in 2020. Het aantal leerlingen in leerjaar 4 (vmbo)
van het uitstroomprofiel vervolgonderwijs is ten opzichte van 2019 wel
gestegen, het aantal leerlingen in leerjaar 5 is daarentegen iets gedaald.
Fluctuaties in de leerlingaantallen per leerjaar zijn niet ongebruikelijk en niet
toe te schrijven aan de veronderstelling dat meer leerlingen een jaar moeten
over doen vanwege het niet behalen van certificaten (staatsexamen). De
leerlingen die opkwamen voor een certificaat in plaats van een diploma
moesten namelijk sowieso nog in het vso blijven om de resterende certificaten te behalen. Het is zeker niet toe te schrijven aan de leerlingen die
opkwamen voor een diploma via het staatsexamen of als extraneus in een
reguliere school. Voor beide categorieën geldt dat de slagingspercentages in
de coronacrisis zelfs hoger waren dan daarvoor.
Vraag 5
Bent u van mening dat de inzet op het zo goed mogelijk ondersteunen van
het vso gedurende deze crisis afdoende is geweest? Zo ja, wat is uw
boodschap voor leerlingen in het vso die vanwege de zware omstandigheden
helaas zakten voor hun diploma?
Antwoord 5
De Coronamaatregelen zijn voor alle leerlingen ingrijpend geweest. Dat geldt
zeker ook voor leerlingen in het vso, die per definitie in een kwetsbare
doelgroep vallen. Daarom heb ik verschillende maatregelen genomen, zoals
het beschikbaar stellen van extra middelen, de mogelijkheid voor bepaalde
groepen leerlingen om fysiek les te krijgen en verschillende aanpassingen
rondom de examens. Ook werk ik aan een meerjarig programma om de
achterstanden in het onderwijs weg te werken. Dat programma is er ook voor
het vso. Minister de Jonge heeft aangeven dat er een ondersteuningsplan
komt voor meer mentale steun aan jongeren.
Uit de slagingspercentages blijkt dat deze inzet voor vso-leerlingen afdoende
is geweest.
Vraag 6
Deelt u de mening dat deze en meer signalen over de examenprestaties van
leerlingen in het vso erg zorgwekkend zijn? Worden er extra maatregelen
genomen ter ondersteuning van vso-scholen, leerlingen en leraren? Zo ja,
welke?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Antwoord 6
Op basis van de slagingspercentages van 2020 zie ik geen reden om aan te
nemen dat de examenprestaties van leerlingen in het vso zorgwekkend zijn.
Extra maatregelen anders dan de maatregelen die nu getroffen worden, zijn
niet aan de orde.
Vraag 7
Bent u bereid in gesprek te treden met de vso-leerling die dit onderzoek heeft
uitgevoerd en binnen korte termijn de Kamer te informeren over de vervolgstappen die u voornemens bent te zetten?
Antwoord 7
Er wordt door mijn ambtenaren regelmatig overleg gevoerd met de leerling
in kwestie. Voor informatie over de stappen die ik dit jaar met betrekking tot
de examens neem, verwijs ik kortheidshalve naar mijn brief van 12 februari
over de examens in het voortgezet onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4