Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

32 020 (R 1887)

Regeling van de instelling, taken en
bevoegdheden van de Raad voor de
rechtshandhaving van Curaçao, van Sint
Maarten en van Bonaire, Sint Eustatius en Saba
(Rijkswet Raad voor de rechtshandhaving)

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE VAN HET KONINKRIJK EN NADER
RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State van het Koninkrijk
d.d. 29 april 2009 en het nader rapport d.d. 6 juli 2009, aangeboden aan de
Koningin door de minister van Justitie, mede namens de minister en de
staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het advies van
de Raad van State van het Koninkrijk is cursief afgedrukt.

Bij Kabinetsmissive van 12 maart 2009, no. 09.000640, heeft Uwe Majesteit, op
voordracht van de Minister van Justitie, mede namens de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, bij de Raad van State van het
Koninkrijk ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van rijkswet tot
regeling van de instelling, taken en bevoegdheden van de Raad voor de
rechtshandhaving van Curaçao, van Sint Maarten en van Bonaire, Sint
Eustatius en Saba (Rijkswet Raad voor de rechtshandhaving), met memorie
van toelichting.
Het voorstel van rijkswet is de uitwerking van de afspraken over de Raad voor
de rechtshandhaving (hierna: RvdR), neergelegd in de Slotverklaring van het
bestuurlijk overleg over de toekomstige staatkundige positie van Curaçao en
Sint Maarten van 2 november 2006 (hierna: de Slotverklaring). De Slotverklaring is ondertekend door de delegaties van Nederland, de Nederlandse
Antillen, Curaçao en Sint Maarten.
De Raad van State van het Koninkrijk maakt opmerkingen met betrekking tot
de in de Slotverklaring vermelde taakopdracht aan de RvdR in relatie tot de
voorgestelde regeling, de positie van de RvdR ten opzichte van de inspectiediensten in de onderscheiden landen, de inspectie door de RvdR van de politie,
het openbaar ministerie en de penitentiaire inrichtingen, het voorgestelde
artikel 1 en de hoorplicht bij klachtadvisering door de RvdR. Hij is van oordeel
dat in verband daarmee aanpassing van het voorstel wenselijk is.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 12 maart 2009,
nr. 09.000640, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State van het Koninkrijk
zijn advies inzake het bovenvermelde voorstel van rijkswet rechtstreeks aan
mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd 29 april 2009, nr. W03.09.0058/II/K,
bied ik U hierbij aan.
1

De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van rijkswet en van de memorie van toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State
van het Koninkrijk is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

KST133913
0809tkkst32020R1887-4
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

De Raad geeft U in overweging het voorstel van rijkswet te zenden aan de
Tweede Kamer der Staten-Generaal en aan de Staten van de Nederlandse
Antillen, nadat met het advies van de Raad rekening zal zijn gehouden. Gelet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 020 (R 1887), nr. 4

1

op artikel 15, eerste lid, van het Statuut van het Koninkrijk dient het voorstel
tevens te worden gezonden aan de Staten van Aruba.
De opmerkingen van de Raad van State van het Koninkrijk worden hieronder
besproken. Daarbij worden de volgorde en nummering van het advies van de
Raad aangehouden.

1. De in de Slotverklaring vermelde taakopdracht aan de RvdR in relatie tot de
voorgestelde regeling
De Slotverklaring bevat wat betreft de taakopdracht van de RvdR de volgende
passage:
«De RvdR bewaakt de kwaliteit van alle onderdelen van de justitiële keten (met
uitzondering van het Hof), de samenwerking tussen de landen Curaçao, Sint
Maarten en Nederland op justitieel terrein, en verzorgt de behandeling van
klachten.
De RvdR zal de verantwoordelijke minister(s) informeren over diens bevindingen en op dat gebied adviseren. Bij het persistent achterwege blijven van
het ondernemen van acties naar aanleiding van de bevindingen en adviezen,
kan de RvdR verslag doen aan de respectievelijke Staten en aan de Rijksministerraad.»
Deze passage uit de Slotverklaring is uitgewerkt in onder meer artikel 3 van het
voorstel. De RvdR wordt bij deze bepaling belast met de algemene inspectie
van de effectiviteit, kwaliteit van de taakuitvoering en het beheer van de politie
en de opleiding van politie, het openbaar ministerie en de penitentiaire
inrichtingen. Daarnaast inspecteert de RvdR bij landsverordening of wet
aangewezen organisaties die onder de verantwoordelijkheid van de minister
van Justitie (al dan niet in overeenstemming met de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) vallen.1 De RvdR zal tevens toezicht
houden op de kwaliteit en effectiviteit van de justitiële samenwerking tussen
de landen.2 Ook kan de RvdR bij landsverordening of wet worden belast met
advisering over klachtbehandeling.3
In de toelichting wordt vermeld dat goed zicht dient te bestaan op het
functioneren van de organisaties en instellingen in de justitiële keten die in
relatief grote zelfstandigheid middelen inzetten of maatregelen ten uitvoer
brengen. De inspectie door de RvdR ondersteunt de ministeriële verantwoordelijkheid in elk van de landen, aldus de toelichting.
In de Slotverklaring is niet nader gespecificeerd welke onderdelen van de
justitiële keten de inspectie door de RvdR zal bestrijken. In het eerste lid van
artikel 3 van het voorstel vindt wel een nadere specificatie plaats, maar het is
de Raad niet duidelijk of bedoeld is hiermee alle onderdelen van de justitiële
keten (met uitzondering van het Hof) te bestrijken, of dat sprake is van een
keuze. In het laatste geval dient die keuze nader te worden gemotiveerd.
Ook is de uitbreiding van toezicht op «andere bij landsverordening of wet
aangewezen organisaties die onder de verantwoordelijkheid van Onze Minister
vallen» in artikel 3, eerste lid, onderdeel c, van het voorstel, naar de mening
van de Raad te onbepaald. De Raad adviseert de toelichting aan te vullen en
het voorgestelde onderdeel c van het eerste lid van artikel 3 nader te preciseren.

1

Voorgesteld artikel 3, eerste en tweede lid,
juncto artikel 1, eerste lid, aanhef en onder
e.
2
Voorgesteld artikel 3, derde lid.
3
Voorgesteld artikel 3, vierde lid.

1. De in de Slotverklaring vermelde taakopdracht aan de Rvdr in relatie tot de
voorgestelde regeling
In onderdeel I, onder F, van de Slotverklaring is afgesproken dat een Raad voor
de rechtshandhaving (hierna: Rvdr) zal worden ingesteld, die onder meer tot
taak heeft de kwaliteit te bewaken van alle onderdelen van de justitiële keten,
met uitzondering van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie. Het voorstel
voorziet erin de Rvdr in te stellen, conform de afspraak in de Slotverklaring.
Omwille van de duidelijkheid specificeert het voorstel waartoe de taken van de
Rvdr zich uitstrekken. De opsomming in artikel 3, eerste lid, van de Rijkswet
beperkt zich tot de onderdelen van de justitiële keten die de landen gemeenschappelijk hebben. Daarnaast hebben de landen de mogelijkheid het toezicht
van de Rvdr uit te breiden tot andere organisaties in de keten door deze bij
landsverordening of bij wet aan te wijzen. Met het bepaalde in artikel 3, eerste
lid, is nadrukkelijk niet beoogd de taken van de Rvdr te beperken tot een deel
van de keten van rechtshandhaving. Paragraaf 3 van het algemeen deel van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 020 (R 1887), nr. 4

2

memorie van toelichting en de toelichting op artikel 3 zijn op dit punt
aangevuld.
De in artikel 3, eerste lid, onder a, genoemde organisaties zijn als gezegd de
onderdelen van de justitiële keten die de landen gemeen hebben. Daarnaast
kunnen er organisaties zijn die specifiek zijn voor één van de landen, maar niet
voorkomen in de andere landen. Een voorbeeld daarvan is de jeugdzorg. Per
land kan immers de toepasselijke wet- en regelgeving verschillen. Zoals in het
artikelsgewijs deel van de toelichting al is opgemerkt, is de mogelijkheid tot
uitbreiding van belang voor de werkterreinen waarbij de verantwoordelijkheid
van de ministers in de onderscheiden landen op een verschillende wijze zijn
afgebakend van de verantwoordelijkheden van andere ministers.
Om tegemoet te komen aan het bezwaar van de Raad van State van het
Koninkrijk (hierna: de Raad) dat artikel 3, eerste lid, onderdeel c, te onbepaald
is, wordt in dat onderdeel verduidelijkt dat de aanwijzing van andere organisaties alleen betrekking kan hebben op organisaties die deel uitmaken van de
justitiële keten. De toelichting op artikel 3 wordt conform het advies van de
Raad in gelijke zin aangevuld.

2. De positie van de RvdR ten opzichte van de inspectiediensten in de landen
In de toelichting wordt vermeld dat de inspectietaken van de RvdR algemeen
van aard zijn en een aanvulling vormen op andere vormen van controle op
diensten en instellingen in de keten van rechtshandhaving en rechtspleging.
Daarnaast wordt opgemerkt dat het de voorkeur heeft als een organisatie met
slechts één inspectiedienst te maken heeft.1 De RvdR kan bij de uitoefening
van zijn toezichtbevoegdheden gebruik maken van deskundigen, waaronder in
ieder geval bij inspectiediensten van de onderscheiden landen werkzame
toezichthouders.2 In de toelichting is geen uiteenzetting te vinden over de
bedoelde inspectiediensten in de landen.
De Raad is van oordeel dat de plaats van de RvdR ten opzichte van deze
inspectiediensten verduidelijkt moet worden en met name meer inzicht dient te
worden verschaft in de bevoegdheidsafbakening tussen de RdvR en die
inspectiediensten. De Raad adviseert de toelichting aan te vullen.
2. De positie van de Rvdr ten opzichte van de inspectiediensten in de landen
In de Slotverklaring is afgesproken dat de Rvdr een overkoepelende taak heeft
bij de inspectie van de gehele justitiële keten en de justitiële samenwerking. De
meerwaarde van de Rvdr daarbij is dat de inspectie zich niet hoeft te beperken
tot één organisatie, maar zich kan uitstrekken over meerdere organisaties
tegelijkertijd indien dit nodig is om een goed beeld te krijgen van de effectiviteit, de kwaliteit van de taakuitoefening en het beheer. Het uitgangspunt is
dat de Rvdr bij haar inspectietaken gebruik maakt van deskundigen, waaronder
in ieder geval begrepen zijn de toezichthouders die werkzaam zijn bij de ter
zake kundige inspectiediensten van de landen (artikel 18, eerste lid). In dat
geval zijn de ingeschakelde medewerkers werkzaam onder de verantwoordelijkheid van de Rvdr. Ter verduidelijking is dit opgenomen in een nieuw derde
lid van artikel 29. Zij maken gebruik van de in paragraaf 2 van hoofdstuk 4 van
de rijkswet geregelde bevoegdheden van de Rvdr. Uit artikel 18 van de Rvdr
volgt derhalve reeds de plaats van de Rvdr ten opzichte van inspectiediensten
in de landen.

1

Memorie van toelichting, Algemeen Deel,
paragraaf 3, Taken van de Raad voor de
rechtshandhaving, onder «De inspectie van de
politie en het openbaar ministerie», eerste
alinea.
2
Voorgesteld artikel 18. Voor de uitoefening
van bevoegdheden met betrekking tot Bonaire, Sint Eustatius en Saba is het gebruik
van ter zake deskundige Nederlandse inspectiediensten voorgeschreven.

Voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba geldt dat de Inspectie Openbare Orde en
Veiligheid (IOOV), voor wat betreft de politie en de opleiding van politie, en
andere inspectiediensten geen zelfstandige inspectiebevoegdheid hebben ten
aanzien van de justitiële keten en de justitiële samenwerking. Zij voeren
inspectietaken uitsluitend onder verantwoordelijkheid van de Rvdr uit. Ook in
Curaçao en Sint Maarten kan de Rvdr gebruik maken van andere inspectiediensten die dan werkzaam zijn onder verantwoordelijkheid van de Rvdr.
Wel dient te worden voorzien in een afstemmingsregeling met de Onderzoeksraad voor veiligheid, om te voorkomen dat taken en bevoegdheden elkaar in
de praktijk overlappen. De Onderzoeksraad heeft op grond van de Rijkswet
Onderzoeksraad voor veiligheid de bevoegdheid onderzoek naar aanleiding
van een brand, ramp of crisis. Dit onderzoek kan zich in de praktijk mede
uitstrekken tot de taakuitoefening door organisaties in de justitiële keten,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 020 (R 1887), nr. 4

3

wanneer deze op enigerlei wijze betrokken waren bij de gebeurtenis waarop
het onderzoek betrekking heeft. Voor de goede orde zij opgemerkt dat de
Onderzoeksraad in Curaçao en Sint Maarten uitsluitend op verzoek van de
landen onderzoek kan verrichten naar een voorval. Indien zich een voorval
voordoet op Bonaire, Sint Eustatius of Saba, heeft de Onderzoeksraad een
zelfstandige bevoegdheid om onderzoek te verrichten. Om overlapping tussen
onderzoeksbevoegdheden door de Rvdr en de Onderzoeksraad te voorkomen,
wordt in het voorstel de onderlinge verhouding tussen de Rvdr en de
Onderzoeksraad geregeld. Hiertoe wordt in een nieuw vijfde lid van artikel 3
bepaald dat de Rvdr geen inspectie verricht, voor zover de Onderzoeksraad
voor veiligheid een onderzoek instelt. De memorie van toelichting is dienovereenkomstig aangevuld. Overigens zal het zich in de praktijk naar verwachting
niet vaak voordoen dat deze uitzonderingsbepaling van toepassing is. De
Onderzoeksraad voert immers onderzoeken uit naar aanleiding van een
specifieke gebeurtenis, terwijl de taken van de Rvdr nadrukkelijk betrekking
hebben op algemene inspectie. Omdat doorkruising van taken en bevoegdheden evenwel niet is uit te sluiten, is een expliciete voorziening op dit punt
wenselijk.

3. Inspectie door de RvdR van de politie en het openbaar ministerie
De RvdR wordt belast met inspectie van onder meer de politie en het openbaar
ministerie. In de toelichting wordt uiteengezet dat het openbaar ministerie en
de politie hun bevoegdheden uitoefenen onder verantwoordelijkheid van het
bevoegd gezag. In Curaçao en Sint Maarten valt de politie onder de verantwoordelijkheid van de minister van Justitie; op Bonaire, Sint Eustatius en Saba
is sprake van gedeelde verantwoordelijkheid van de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties van Nederland en de minister van Justitie van
Nederland.
Over het openbaar ministerie wordt in de toelichting opgemerkt dat het zijn
bevoegdheden onder verantwoordelijkheid van de Ministers van Justitie van
elk van de landen uitoefent, maar ten opzichte van deze ministers een
bijzondere positie inneemt, omdat het ook door de rechter wordt gecontroleerd.1
Naar het oordeel van de Raad wordt in de toelichting onvoldoende belicht dat
de minister van Justitie en de procureur-generaal bevoegd gezag zijn wat
betreft de justitiële politie en het openbaar ministerie, dat het gezag over de
politie in Curaçao en Sint Maarten berust bij de minister van Justitie en de
procureur-generaal (waarbij de minister van Justitie korpsbeheerder is), en dat
het gezag over de politie in de openbare lichamen berust bij de procureurgeneraal en de gezaghebber (waarbij de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties korpsbeheerder is). Evenmin wordt voldoende aandacht
besteed aan de in het voorstel van rijkswet openbare ministeries en voorstel
van rijkswet politie geregelde bevoegdheid tot het geven van algemene of
bijzondere aanwijzingen.
De Raad is van oordeel dat dit stelsel de verantwoordelijke minister(s)
voldoende mogelijkheden biedt om inzicht in het functioneren van de
organisatie te verkrijgen en noodzakelijk geachte wijzigingen door te voeren.
Hij is er niet van overtuigd dat de voorgestelde algemene inspectiebevoegdheid van de RvdR een noodzakelijke en wenselijke aanvulling op de bestaande
mogelijkheden tot controle en aansturing vormt. Ten opzichte van het
openbaar ministerie acht de Raad dat in het bijzonder ook onwenselijk, omdat
het openbaar ministerie niet slechts een bestuursorgaan is maar tevens een
magistratelijke functie vervult.
De Raad adviseert het voorstel in het licht van het voorgaande nader te bezien.

1

Memorie van toelichting, Algemeen Deel,
paragraaf 3, Taken van de Raad voor de
rechtshandhaving, onder «De inspectie van de
politie en het openbaar ministerie», tweede
alinea.

3. Inspectie door de Rvdr van de politie en het openbaar ministerie
Uit de Slotverklaring blijkt dat de landen belang hechten aan een onafhankelijke inspectie die, naast andere bestaande mogelijkheden tot het verkrijgen
van inzicht in het functioneren van de organisaties in de justitiële keten, belast
is met onderzoek naar de taakuitoefening door deze organisaties en het
inwinnen van informatie daarover. De inspectie door de Rvdr voorziet hierin.
Zoals hierboven al is opgemerkt, heeft de taakuitoefening van de Rvdr als
meerwaarde dat de inspectie zich niet beperkt tot afzonderlijke onderdelen
binnen de justitiële keten, maar juist de mogelijkheid biedt om de samenwerking tussen die onderdelen te beoordelen en daarover te adviseren. Van
deze keten maken het openbaar ministerie en de politie deel uit. Daarenboven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 020 (R 1887), nr. 4

4

is de Rvdr belast met de inspectie van de kwaliteit en de effectiviteit van de
samenwerking op justitieel terrein tussen de landen. De gezagsrelatie ten
aanzien van de politie en het openbaar ministerie staat er niet aan in de weg
dat inspecties door de Rvdr informatie opleveren die van belang kan zijn bij het
uitoefenen van controle en aansturing. Rapportages door de Rvdr kunnen
derhalve een zelfstandige of aanvullende grond vormen voor de verantwoordelijke ministers om maatregelen te treffen, bijvoorbeeld door het geven van
aanwijzingen. Reeds hierom biedt de algemene inspectiebevoegdheid van de
Rvdr een wenselijke aanvulling op andere mogelijkheden tot controle en
aansturing. Ten overvloede zij opgemerkt dat de Rvdr de mogelijkheid heeft
om, indien een Minister stelselmatig geen gevolg geeft aan de aanbevelingen
van de Rvdr, daarvan mededeling te doen aan het vertegenwoordigend orgaan
van het betrokken land en de raad van ministers van het Koninkrijk (artikel 32).
Inspectierapporten van de Rvdr worden bovendien in beginsel openbaar. Zij
bieden daarmee algemeen toegankelijke informatie over het functioneren van
onderdelen van de justitiële keten (artikel 31). Dit biedt de vertegenwoordigende organen aanvullende mogelijkheden om de verantwoordelijke ministers
te controleren en hen zonodig aan te spreken op hun zorg voor de politie en
het openbaar ministerie.
Er is bij de Slotverklaring voor gekozen om ook het openbaar ministerie onder
het bereik van de algemene inspectie door de Rvdr te brengen. Hiertegen
bestaan ook geen principiële bezwaren, aangezien de inspectie geen
betrekking heeft op zaaksniveau (en dus niet ziet op individuele dossiers van
het openbaar ministerie), maar op algemene inspectie. Deze inspectie is wel te
onderscheiden van het rechterlijke toezicht op het openbaar ministerie. De
Rvdr zal bij haar toezicht rekening moeten houden met de bijzondere positie
van het openbaar ministerie.

1

Voorgesteld artikel 3, eerste lid, onder b en
de Memorie van toelichting, Algemeen Deel,
paragraaf 3, Taken van de Raad voor de
rechtshandhaving, onder «Inspectie van de
tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen c.a.,
reclassering en slachtofferzorg».
2
Zie de Voorlichting van de Raad van
18 september 2006 overeenkomstig artikel 18,
tweede lid, van de Wet op de Raad van State
inzake de hervorming van de staatkundige
verhoudingen van de Antilliaanse eilanden
binnen het Koninkrijk, punt 2.4. Ook het Facultatief Protocol bij het Verdrag van New York
tegen foltering vereist versterking van toezicht
op detentiecentra door het instellen van (naast
een internationaal toezichtmechanisme)
nationale toezichtmechanismen, zoals een
nationaal comité voor de Nederlandse Antillen.
3
Zie het advies van de Raad van 1 december
2004over 50 jaar Raad van State van het
Koninkrijk, punt 4c.

4. Inspectie door de RdvR van het gevangeniswezen
De RvdR wordt in Curaçao, Sint Maarten en op Bonaire, Sint Eustatius en Saba
ook belast met de algemene inspectie op penitentiaire inrichtingen voor
volwassenen en jeugdigen, de reclassering en de slachtofferzorg.1
Deze taak van de RvdR is in de memorie van toelichting niet nader gemotiveerd. De toelichting besteedt evenmin aandacht aan het functioneren van het
gevangeniswezen en de detentieomstandigheden op de Nederlandse Antillen.
De Raad is van oordeel dat de condities waaronder detentie plaatsvindt, in het
hele Koninkrijk aan de daaraan te stellen minimumeisen moeten voldoen.
Weliswaar kan rekening worden gehouden met de, in het bijzonder sociaaleconomische, verschillen tussen de landen van het Koninkrijk, maar in het
gehele Koninkrijk moet ten minste voldaan worden aan de internationale
maatstaven voor de tenuitvoerlegging van vrijheidsbeneming. Een goed
functionerende inspectie van het gevangeniswezen is daarbij van belang.2
De verantwoordelijkheid voor het voldoen van het gevangeniswezen aan de
internationale maatstaven en het waarborgen van de fundamentele mensenrechten ligt bij de landen. Daarbij zijn de ministers van Justitie van de verschillende landen de verantwoordelijke ambtsdragers. Daarnaast waarborgt het
Koninkrijk zo nodig de fundamentele rechten, de rechtszekerheid en deugdelijkheid van bestuur op de voet van het tweede lid van artikel 43. De Statuutpartners, verenigd in het Koninkrijk, hebben tot taak de realisering van deze
waarden te garanderen.3
Tegen deze achtergrond adviseert de Raad in de toelichting nader in te gaan op
de verantwoordelijkheden van de ministers van Justitie van de onderscheiden
landen voor het waarborgen van de internationale standaarden en fundamentele mensenrechten in de detentiesituatie, mede in relatie tot de taak van
de RvdR als aanvullend toezichtmechanisme. Tevens dient aandacht te worden
geschonken aan de waarborgfunctie van het Koninkrijk.
4. Inspectie door de Rvdr van het gevangeniswezen
De Raad merkt terecht op dat de Rvdr in Curaçao, Sint Maarten en op Bonaire,
Sint Eustatius en Saba tevens wordt belast met de algemene inspectie op
penitentiaire inrichtingen voor volwassenen en jeugdigen, de reclassering en
de slachtofferzorg. Ook deze organisaties maken onderdeel uit van de justitiële
keten en zijn daarom betrokken in artikel 3, eerste lid, van het voorstel. De
toelichting is op dit punt aangevuld. Voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba
wordt voorzien in een inspectie voor het gevangeniswezen die ook bestaat in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 020 (R 1887), nr. 4

5

het Europese deel van Nederland. Ook hier geldt dat de inspectie voor het
gevangeniswezen geen zelfstandige inspectiebevoegdheid heeft, maar
inspectietaken uitsluitend uitvoert onder verantwoordelijkheid van de Rvdr.
De Raad adviseert in de toelichting aandacht te besteden aan het functioneren
van het gevangeniswezen en de detentieomstandigheden op de Nederlandse
Antillen. De Raad merkt terecht op dat binnen het gehele Koninkrijk detentieomstandigheden ten minste moeten voldoen aan internationale maatstaven
voor de tenuitvoerlegging van vrijheidsbeneming. De plicht om zorg te dragen
voor minimale detentieomstandigheden staat los van de taken van de Rvdr. De
memorie van toelichting is dan ook niet de plaats daarop nader in te gaan. Dit
laat onverlet dat de Rvdr wel de inspectie van het gevangeniswezen tot taak
heeft. Daartoe behoort ook het toezicht op de naleving van (internationale)
normen inzake detentieomstandigheden. Daarover zal de Rvdr dus ook
rapporteren. De inhoud van de rapportages kan onder omstandigheden
aanleiding zijn voor ingrijpen door de verantwoordelijke bestuurders.
De detentieomstandigheden in de landen van het Koninkrijk hebben de volle
aandacht van de regering, mede in het licht van internationale verplichtingen
van het Koninkrijk. In dat verband kan onder meer worden gewezen op de brief
van de minister van Justitie van 29 januari 2008 aan de Tweede Kamer der
Staten-Generaal, waarbij een rapport is aangeboden van het Europees Comité
inzake de voorkoming van folteringen en onmenselijke of vernederende
behandelingen of bestraffingen (Kamerstukken II 2007/08, 24 587, nr. 245). In
deze brief wordt ook ingegaan op het gevangeniswezen en de politiecellen in
de Nederlandse Antillen en het treffen van maatregelen om geconstateerde
problemen op te lossen. Over de voortgang hiervan wordt periodiek gerapporteerd, recentelijk door de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties bij brief van 17 april 2009 (Kamerstukken II 2009/09, 31 568,
nr. 35).

5. De uitwerking van de bevoegdheidstoedeling tussen de verantwoordelijke
ministers in artikel 1 van het voorstel
In het voorgestelde artikel 1, eerste lid, onderdelen e en g, worden omschrijvingen gegeven van de betekenis van de termen «Onze Minister» en «Onze
Ministers». In het voorgestelde tweede tot en met vijfde lid van dat artikel
wordt de term «Onze Minister van Nederland, wie het aangaat» uitgewerkt.
Volgens de toelichting is met deze omschrijvingen bedoeld buiten twijfel te
stellen, wanneer de minister van Justitie van Curaçao, Sint Maarten of een
Nederlandse Minister individueel, dan wel gezamenlijk, bevoegd zijn.
De Raad is van oordeel dat het voorgestelde artikel 1 niet genoeg helder is. Hij
adviseert de daarin neergelegde bepaling te vereenvoudigen en zo mogelijk in
de afzonderlijke artikelen te bepalen, welke minister(s) bevoegd zijn. Daarnaast
adviseert hij in artikel 1 een omschrijving op te nemen van de betekenis van de
termen «vrijheidsstraf», «vrijheidsbeperkende straf», «vrijheidsbenemende
maatregel» en «vrijheidsbeperkende maatregel».
5. De uitwerking van de bevoegdheidstoedeling tussen de verantwoordelijke
ministers in artikel 1 van het voorstel
Het oordeel van de Raad dat het voorgestelde artikel 1 ten aanzien van de
definiëring van de bevoegde minister(s) onvoldoende helder is, wordt niet
gedeeld. De in artikel 1, eerste lid, onderdelen e, f en g gehanteerde definitie is
noodzakelijk om recht te doen aan de toedeling van bevoegdheden en
verantwoordelijkheden in vooral Nederland, waar de verantwoordelijkheid
voor de politie is gespreid over twee ministers. De bestaande verschillen in
situatie per land laat welhaast geen andere omschrijving toe. Het in de
afzonderlijke artikelen bepalen welke minister bevoegd is, of welke ministers
bevoegd zijn en in welke verhoudingen, biedt evenmin een oplossing
aangezien in dat geval in tal van artikelen telkens per land een bevoegdheidstoedeling beschreven zou moeten worden. Dit zou leiden tot slecht leesbare
bepalingen.
De begrippen «vrijheidsstraf», «vrijheidsbeperkende straf», «vrijheidsbenemende maatregel» en «vrijheidsbeperkende maatregel» waarnaar de Raad
verwijst, worden alleen gebruikt in artikel 3, eerste lid, onderdeel b, van de
Rijkswet. Deze begrippen zijn zodanig algemeen van aard en gebruik, dat zij als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 020 (R 1887), nr. 4

6

bekend mogen worden verondersteld. Een afzonderlijke definitie van deze
begrippen wordt daarom niet noodzakelijk geacht.

6. De hoorplicht bij klachtadvisering door de RvdR
Het voorstel biedt de landen de mogelijkheid de RvdR bij landsverordening of
wet te belasten met de advisering over de behandeling van klachten.1 In het
voorgestelde artikel 34 is de desbetreffende procedure nader uitgewerkt.
Voorzien is in het horen van de klager, doch niet in het horen van het
bestuursorgaan op wiens gedraging de klacht betrekking heeft. Ook de
wederpartij van de klager dient echter in de gelegenheid te worden gesteld zijn
standpunt kenbaar te maken.2 De Raad adviseert het voorstel op dit punt aan
te vullen.
6. De hoorplicht bij klachtadvisering door de Rvdr
Het advies van de Raad is overgenomen. Artikel 24 en de memorie van
toelichting zijn op dit punt aangepast.

7. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij het advies
behorende bijlage.
7. Redactionele kanttekeningen
De redactionele kanttekeningen van de Raad zijn overgenomen.
8. Overige aanpassingen
Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om enkele redactionele verbeteringen
aan te brengen en om enkele andere aanpassingen in het voorstel en de
memorie van toelichting door te voeren.
Organisaties die deel uitmaken van de justitiële keten verwerken politiegegevens. Een nieuw vijfde lid van artikel 3 biedt de mogelijkheid om de Rvdr
bij landsverordening of bij wet te belasten met het toezicht op de verwerking
van deze gegevens. Voordeel van de opgenomen mogelijkheid is dat de politie
door aanwijzing van de Rvdr niet wordt belast met een extra toezichthouder en
dat elk van de landen dezelfde reeds bestaande instantie als toezichthouder
kan aanwijzen.
In artikel 13 zijn de woorden «Bij algemene maatregel van rijksbestuur»
vervangen door: Bij of krachtens algemene maatregel van rijksbestuur.
Hierdoor wordt het mogelijk om de rechtspositie van de leden van de Rvdr
(nader) te regelen bij lagere regelgeving. Dit biedt de mogelijkheid om in de
algemene maatregel van rijksbestuur te volstaan met de hoofdlijnen van een
rechtspositieregeling (bepalingen over de bezoldiging, vergoeding van reis- en
verblijfskosten en eventuele toeslagen) van de leden van de Rvdr. Nadere
regelgeving op lager niveau, al dan niet per land, biedt ruimte voor de nodige
flexibiliteit. Daarbij geldt als uitgangspunt dat wordt gestreefd naar eenvormigheid.

De Raad van State van het Koninkrijk geeft U in overweging het voorstel van
rijkswet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal en aan de Staten
van de Nederlandse Antillen, nadat met het vorenstaande rekening zal zijn
gehouden.
De Vice-President van de Raad van State van het Koninkrijk,
H. D. Tjeenk Willink
Ik moge U, mede namens de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van rijkswet en de
gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der StatenGeneraal, de Staten van de Nederlandse Antillen en de Staten van Aruba te
zenden.

1

Voorgesteld artikel 3, vierde lid.
2
Vergelijk artikel 9:15, tweede lid in samenhang met artikel 9:10, eerste lid van de Awb.

De minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 020 (R 1887), nr. 4

7

Bijlage bij het advies van de Raad van State van het Koninkrijk
betreffende no. W03.09.0058/II/K met redactionele kanttekeningen
die de Raad in overweging geeft.
–
–
–
–
–
–

In artikel 1, eerste lid, aanhef, «wet» vervangen door: rijkswet.
In artikel 1, derde lid, «16, eerste lid,» schrappen.
In artikel 23, derde lid «plaats» vervangen door: «plaats als bedoeld in het
eerste lid».
In artikel 23, derde lid de inhoud van het legitimatiebewijs nader uitwerken
(vergelijk artikel 5:12, derde lid van de Awb).
In artikel 37, eerste lid, «Onze Minister» vervangen door: «Onze Ministers».
In artikel 40, tweede lid, «Onze Minister» vervangen door: «Onze
Ministers».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 020 (R 1887), nr. 4

8