Evaluatie Kwaliteitsimpuls
politieonderwijs Caribisch Nederland

MARIANNE BOOGAARD

PASCALE DINGEMANSE

TON KLEIN

YOLANDE EMMELOT

HENK SLIGTE

M.M.V.
LEONIE MIDDELBEEK

CIP-gegevens KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG
Boogaard, M., Dingemanse, P., Klein, T.
m.m.v. Middelbeek, L., Emmelot, Y.E., Sligte, H.W.
Evaluatie Kwaliteitsimpuls politieonderwijs Caribisch Nederland.
Kohnstamm Instituut, University of Curaçao, Oberon.
(Rapport 1038, projectnummer 40810)
ISBN 978-94-6321-103-1
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in
een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze,
zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system,
or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, or
otherwise, without the prior written permission of the publisher.
Dit onderzoek is gefinancierd door het WODC (Ministerie van Veiligheid en Justitie)
Begeleidingscommissie:
Dhr. Prof. Dr. Antoine (Ton) Hol (Universiteit Utrecht), voorzitter
Mw. Dr. K.A.F. van Gendt (Ministerie Veiligheid en Justitie - DG Politie), lid
Dhr. dr. G. Haverkamp (Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum, WODC), lid
Mw. Drs. Janice S.M. Hernandez (Kustwacht voor het Koninkrijk der Nederlanden in het
Caribisch gebied), lid
Dhr. dr. A.J.J. Meershoek (Universiteit Twente, Politie Academie), lid

Vertaling managementsummary: UvA Talen
Uitgave en verspreiding:
Kohnstamm Instituut
Roetersstraat 31, Postbus 94208, 1090 GE Amsterdam
Tel.: 020-525 1226
www.kohnstamminstituut.nl
© Copyright WODC, 2020

Inhoudsopgave

Lijst met gebruikte afkortingen
Managementsamenvatting

1

Management summary

15

1 Aanleiding en achtergrond voor het onderzoek
1.1
Achtergrond en probleemstelling
1.2
Onderzoeksvragen
1.3
Leeswijzer

29
29
29
31

2 Verantwoording methode
2.1
Verklarende Evaluatie
2.2
Documentstudie
2.3
Veldonderzoek

33
33
34
34

3 Beleidsreconstructie
3.1
Onderzoeksvragen en gebruikte bronnen
3.2
De beleidscontext van de Kwaliteitsimpuls
politieonderwijs Caribisch Nederland
3.3
De concrete interventie, doelen en doelgroepen
(zoals beoogd in 2016)

43
43
44
51

4 Overzicht van de feitelijk uitgevoerde activiteiten binnen de
kwaliteitsimpuls
57
4.1
Uitgevoerde opleidingen en aantal deelnemers
57
4.2 Evaluatie van de opleidingen door de Politieacademie
zelf
60

5 Evaluatie van de uitvoering van de Kwaliteitsimpuls
61
5.1
Ervaringen van korpschefs en opleidingscoördinatoren 61
5.2
Tevredenheid over de opleidingen
66
5.3
Sterke punten opleidingen
75
5.4
Verbeterpunten opleidingen
77
6 Opbrengsten van de Kwaliteitsimpuls en wensen voor de
toekomst
6.1
Persoonlijke opbrengsten en opbrengsten voor de
korpsen
6.2 Opbrengsten voor de kwaliteit van het politiewerk
6.3
Knelpunten, aandachtspunten en wensen voor de
toekomst

96

7 Samenvatting en conclusies
7.1
Samenvatting
7.2
Conclusies

99
99
114

Gebruikte bronnen

121

Geraadpleegde personen

123

83
83
87

Bijlagen
125
BIJLAGE 1 Gespreksleidraden interviews en focusgesprekken
in Cariben
125
BIJLAGE 2 Vragenlijst
138
BIJLAGE 3 Overzicht uitkomsten evaluaties Politieacademie
2016-2017
143
Recent uitgegeven rapporten Kohnstamm Instituut

147

Lijst met gebruikte afkortingen
ACOA-systematiek = Adviescommissie Onderwijs Arbeidsmarkt
(inrichting van opleidingen op basis van de kerncompetenties die nodig
zijn voor het uitoefenen van een bepaald beroep)
AVI/SVI = Analyseren van Visuele Informatie/Structureren en Visualiseren
van Informatie
Bav-pol = buitengewoon agent van politie
BES-eilanden = Bonaire, Sint Eustatius en Saba
BOA = (Basisopleiding) Buitengewoon Opsporingsambtenaar (Politie)
BPO = Basis Politie Onderwijs
C-COP = Curriculum Caribische Opleiding Politie
CEPOL = European Police College
DG Pol = Directeur Generaal Politie
dirPBT = Directie Politieel Beleid en Taakuitvoering
dirMP = Directie Middelen Politie
HBO = Hoger Beroepsonderwijs
IBT = Integrale Beroepsvaardigheden Training
JA = Justice Academy (Sint Maarten)
JVO = Justitieel Vierpartijenoverleg
KPA = Korps Politie Aruba
KPC = Korps Politie Curaçao
KPCN = Korps Politie Caribisch Nederland
KPNA = Korps Politie Nederlandse Antillen (tot 2010)
KPSM (ook wel: KPSXM) = Korps Politie Sint Maarten
MBO = Middelbaar Beroepsonderwijs (vergelijkbaar met SBO in Caribisch
Nederland)
MLT = Masteropleiding Tactisch Leidinggeven
Minister(ie) van V&J = Minister(ie) van Veiligheid en Justitie
Optreden PD = Optreden in publiek domein
ORV = Opleidingsinstituut voor Rechtshandhaving en Veiligheid (Curaçao)
OM = Openbaar Ministerie
OvJ = Officieren van Justitie
PA = Politieacademie

P-G = Procureur Generaal
PV = Proces Verbaal
RIMOZ = Rechercheren in een meer omvattende zaak
RST = Recherche Samenwerkingsteam
RWP = Rijkswet Politie
SBO = Secondary Vocational Education (vergelijkbaar met MBO in
Nederland)
SPH = Sociaal Pedagogische Hulpverlening
Statia = Sint Eustatius
SXM = Sint Maarten
TBO = Team Bestrijding Ondermijning
TK = Tweede Kamer
TOL-C = Technisch en Operationeel Leiderschap-Cariben
VVC = Veel Voorkomende Criminaliteit
WO = Wetenschappelijk Onderwijs
WODC = Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum van het
Ministerie van Veiligheid en Justitie
Zeden = Specialistische opleiding Zeden, kindermishandeling en huiselijk
geweld

Managementsamenvatting
Aanleiding
De Kwaliteitsimpuls politieonderwijs Caribisch Nederland is een
tijdelijke maatregel van het Ministerie van Veiligheid en Justitie.
Dit ministerie stelde in de periode 2016-2019 een bijzondere
bijdrage beschikbaar van €350.000 op jaarbasis, met als doel de
professionalisering van het Korps Politie Caribisch Nederland
(KPCN) te stimuleren, en bij te dragen aan verbetering van de
samenwerking tussen de verschillende korpsen. Inmiddels heeft
de minister van Veiligheid en Justitie het besluit genomen om de
Kwaliteitsimpuls te continueren voor opnieuw een periode van
vier jaar (2020-2023).(Memo Ministerie van VenJ, 10 november
2015)

Kernvragen voor het onderzoek
De evaluatiestudie had tot doel zowel de opbrengsten en als de
eventuele verbeterpunten van de Kwaliteitsimpuls in beeld te
brengen. Het onderzoek is uitgevoerd door een consortium van
onderzoekers vanuit het Kohnstamm Instituut, Oberon en de
Universiteit van Curaçao, in opdracht van het WODC. De door de
opdrachtgever geformuleerde onderzoeksvragen vormden de
leidraad. Kort samengevat ging het daarbij om drie hoofdpunten:
1. Welke beleidstheorie ligt ten grondslag aan de
Kwaliteitsimpuls politieonderwijs Caribisch Nederland?
2. Hoe verliep de uitvoering van de Kwaliteitsimpuls, wat zijn de
opbrengsten en knelpunten, volgens de verschillende
1

betrokken partijen?
3. In hoeverre voldoet de Kwaliteitsimpuls aan de beoogde
doelstellingen en wat zijn de belangrijkste aandachtpunten bij
een mogelijke continuering?

Methode
Voor de uitvoering van de evaluatie van de Kwaliteitsimpuls
Politieonderwijs Caribisch Nederland is gewerkt volgens de
methode van de Verklarende Evaluatie (Pater, Sligte & Van Eck,
2012). De focus van deze methode ligt op het identificeren van
mechanismen die de link leggen tussen de interventie enerzijds en
de uitkomsten anderzijds. Vanuit dat doel vindt de
dataverzameling plaats volgens een stappenplan dat start met een
reconstructie van de beleidscontext en een explicitering van de
onderliggende aannames over de veronderstelde werking van de
beleidsmaatregel. Die beleidsreconstructie vormt daarna het
toetsingskader voor het veldwerk onder de direct betrokkenen: de
doelgroepen en uitvoerders van de beleidsmaatregel. Het
onderzoek is daarom opgebouwd uit twee deelstudies.
Deelstudie 1 is een documentstudie die het beleid zoals beoogd
plus de onderliggende aannames daarvoor in beeld brengt.
Deelstudie 2 is een veldonderzoek, waaraan in totaal 74
respondenten hebben deelgenomen, via individuele interviews,
groepsinterviews en een vragenlijst. Het veldonderzoek vond
plaats in zowel Nederland als de Cariben, in de periode september
2019 tot en met januari 2020. Respondenten waren:
beleidsmakers, vertegenwoordigers politiekorpsen,
politiemedewerkers die hebben deelgenomen aan de opleidingen,
docenten Politie Academie, overige betrokkenen (zoals
medewerkers OM).
Resultaten beleidsreconstructie
De belangrijkste aanleiding voor de Kwaliteitsimpuls is de
staatkundige hervorming van het Koninkrijk der Nederlanden per
10 oktober 2010. Op dat moment werden de eilanden Bonaire, Sint
2

Eustatius en Saba (BES-eilanden) ‘bijzondere Nederlandse
gemeenten’, en werden de afzonderlijke politiekorpsen
samengevoegd tot het Korps Politie Caribisch Nederland (KPCN),
onder de verantwoordelijkheid van de minister van Veiligheid en
Justitie. Curaçao en Sint Maarten werden autonome landen binnen
het Koninkrijk der Nederlanden, zoals Aruba dat al was. Deze
eilanden hebben hun eigen politiekorpsen: Korps Politie Aruba
(KPA), het Korps Politie Curaçao (KPC) en het Korps Politie Sint
Maarten (KPSM), met als verantwoordelijk korpsbeheerder de
eigen ministers van Justitie.
Volgens de Rijkswet Politie uit 2010 (artikel 40 en 41) dragen de
landen gezamenlijk zorg voor het politieonderwijs. De betrokken
beleidsmakers signaleren daarbij echter enkele problemen: er zijn
hiaten in zowel de capaciteit (de omvang van het
personeelsbestand), als in de professionele kwaliteit van de
verschillende politiekorpsen, de organisaties zijn verwaarloosd.
De korpsen afzonderlijk zijn in feite te klein om zelf alle benodigde
expertise in huis te hebben, er is daarom sprake van onderlinge
afhankelijkheid. En er is sprake van zware criminaliteit en
gebrekkige rechtshandhaving in de regio. Zij zien twee hoofdlijnen
voor het oplossen van deze problematiek: ten eerste is er behoefte
aan meer regionale samenwerking tussen de korpsen en een
vergroting van de onderlinge inzetbaarheid, ten tweede moet het
politieonderwijs verbeterd worden.
Ter verbetering van de samenwerking en onderlinge
inzetbaarheid, worden er vijf gezamenlijke competentieprofielen
(voor zowel uitvoerende als leidinggevende functies) opgesteld,
door de commissie Politieonderwijs (z.j.). In het licht van
verbetering van het politieonderwijs wordt een behoefteninventarisatie uitgevoerd en een gezamenlijk meerjarig plan voor
een initieel en post-initieel opleidingsprogramma geformuleerd.
Inhoudelijk wordt gekozen voor een focus op competentiegericht
onderwijs, en voor het werken vanuit gezamenlijk bepaalde
eindtermen, die passen bij de taken en handelingen die moeten
3

worden uitgevoerd. Als referentiekader voor de eindtermen dient
de ACOA-systematiek – een competentiegerichte
kwalificatiestructuur voor het beroepsonderwijs, opgesteld door
de Adviescommissie Onderwijs Arbeidsmarkt – zodat wordt
aangesloten bij de werkwijze van de Politieacademie, en bij
Europese normen en internationale opleidingsniveaus voor het
beroepsonderwijs.
Uiteindelijk leidt de probleemanalyse tot een tijdelijke,
beleidsmaatregel: de Kwaliteitsimpuls politieonderwijs Caribisch
deel van het Koninkrijk voor de periode 2016-2019. Deze
maatregel houdt in dat het Ministerie van Veiligheid en Justitie op
jaarbasis 3.5 fte capaciteit uit de Politieacademie t.b.v.
salariskosten en daggeldvergoeding docenten (middels een extra
bijdrage van €350.000 per jaar) vergoedt. Die capaciteit wordt als
volgt ingezet: 2 fte benedenwinds en bovenwinds, 1 fte postinitieel voor alle landen en 0.5 fte IBT (Integrale
Beroepsvaardigheden Training) voor KPCN. De afspraak is dat de
deelnemende landen en stakeholders zelf voorzien in de kosten
voor reis- en verblijf van de docenten, voor de
opleidingsfaciliteiten, en de reis- en verblijfkosten voor de
studenten. Belangrijke aanvullende voorwaarden zijn (onder
andere) dat de Politieacademie (PA) hoofdleverancier is van de
opleidingen en verantwoordelijk voor de examinering en dat het
onderwijsprogramma moet aansluiten bij de Caribische context én
bij het initieel politieonderwijs op mbo-niveau in Nederland. Ook
moet onderlinge afstemming plaatsvinden over de post-initiële
opleidingsbehoeften, en is bepaald dat jaarlijks zal worden
opgeleid binnen een bepaald thema.
De verwachting vooraf is dat de Kwaliteitsimpuls zal bijdragen
aan: (a) duurzame kwaliteitsverbetering van het politiewerk en (b)
samenwerking en onderlinge inzetbaarheid tussen de korpsen, en
(c) zo mogelijk ook aan: een versterking van de regionale
opleidingen.

4

Resultaten veldonderzoek
- Omvang van de uitvoering
In totaal zijn 22 cursussen aangeboden aan de verschillende
korpsen. Daaraan hebben in totaal 329 politiemedewerkers uit de
verschillende korpsen deelgenomen. Het gaat om de opleidingen:
BPO, IBT, Zeden, RIMOZ, TOL-C, AVI/SVI (Informatieanalyse en
Structureren en visualiseren informatie). Een aantal van de
cursussen loopt nog. Het is daarom lastig uitspraken te doen over
de exacte slagingspercentages en uitval. Het beeld op basis van de
onvolledige cijfers is dat vrijwel alle studenten die deelnemen aan
de opleidingen BPO, IBT, Zeden en RIMOZ deze opleiding ook
succesvol afronden. Bij de opleidingen TOL-C, Informatieanalyse
en Structureren en visualiseren van informatie ligt het
uitvalpercentage met 30% vrij hoog (10 uitvallers, 22 geslaagden).
- Uitkomsten kwaliteitsevaluaties Politieacademie
De kwaliteitsevaluaties die door de Politieacademie gedaan zijn bij
vijf opleidingen (in 2016 en 2017) laten zien dat de kwaliteit van de
opleidingen door de deelnemende politiemedewerkers overall
goed wordt gewaardeerd. Dat geldt met name voor: de inhoud,
leermiddelen, studielast, docenten, examenopdrachten van de
opleidingen. Op deze punten zijn de cursisten (behoorlijk of zeer)
tevreden. Uit de evaluaties zijn twee verbeterpunten naar voren
gekomen: de praktijkbegeleiding en de informatievoorziening (o.a.
via Blackboard). Inmiddels is de PA overgestapt op itslearning als
elektronische leeromgeving.
-

Ervaren kwaliteit van de opleidingen door verschillende groepen
betrokkenen
Belangrijke redenen voor de cursisten om deel te nemen aan de
opleidingen zijn: het willen voldoen aan de formele
opleidingseisen voor hun functie (BPO en AVI/SVI), de wens om de
eigen kennis en beroepsvaardigheden te vergroten (RIMOZ-,
Zeden- en TOL-C), het behalen van een erkend diploma op een
hoger niveau (BPO, met name voor de deelnemers op SXM die al
5

een aantal jaren als BOA ofwel Bav-pol (buitengewoon agent van
politie) hebben gewerkt).
De studenten zijn over het algemeen erg tevreden over de kwaliteit
van de opleidingen. Zij zijn met name positief over de docenten, de
activerende didactiek, de praktische voorbeelden, het leren in de
praktijk en het inhoudelijke niveau van de opleidingen. Ook de
informatievoorziening vooraf benoemen zij als een sterk punt.
De studenten vinden dat de competenties die zij verwerven in de
opleidingen goed toepasbaar zijn in hun eigen werksituatie, met
uitzondering van de AVI/SVI-studenten die op hun werkplek niet
de technische voorzieningen ter beschikking hadden waarmee zij
hun nieuwe kennis en vaardigheden ook in de praktijk zouden
kunnen inzetten.
Ook de docenten zijn tevreden over de wijze waarop de opleidingen
verlopen. De wijze van lesgeven – interactief, praktisch en gericht
op leren in de praktijk – zien zij als sterk punt van de opleidingen.
De didactiek is anders dan de studenten gewend zijn, maar sluit
goed aan bij de manier waarop binnen de politie gewerkt wordt. De
docenten ervaren dat ook de studenten daar enthousiast over zijn.
De korpschefs vinden dat de opleidingen inhoudelijk goed
aansluiten op de eindkwalificaties en dat de modules zowel op
theoretisch als op praktisch vlak de cursisten voorzien van actuele
kennis en adequate vaardigheden. De kennisoverdracht vindt op
een goed gestructureerde wijze plaats, hetgeen de toepassing in de
praktijk ten goede komt. Zij horen terug dat de activerende
onderwijsvormen door studenten als stimulerend worden ervaren,
en dat er oog is voor de lokale context van het politiewerk in
Caribisch Nederland en de overige Caribische landen van het
Koninkrijk. De korpschefs zijn positief over kwaliteit, inzet en
flexibiliteit van de docenten van de verscheidene opleidingen.
De docenten zijn bovendien goed voorbereid op de lokale context
en de verschillen in wetgeving, met zowel Nederland als onderling
per Caribisch land (inclusief Caribisch Nederland).

6

Zowel de studenten als de docenten benoemen ook een aantal
aandachtspunten.

Inhoudelijke aandachtspunten voor zowel de docenten als de
studenten zijn: het gebruik van het Nederlands als voertaal
(met name voor bovenwindse studenten die deelnemen aan de
juridische modules), en vooral de kwaliteit van en de
werkdruk bij de praktijkbegeleiders: het personeelstekort
maakt goede praktijkbegeleiding en mentoring lastig te
realiseren voor de praktijkbegeleiders, naast hun dagelijkse
werkzaamheden (met name op SXM maar ook op andere
eilanden).Inmiddels zijn wel enkele praktijkbegeleiders in
Nederland geschoold waardoor zij hun begeleidingstaken
beter kunnenuitvoeren.

Praktische randvoorwaarden die beide groepen naar voren
brengen zijn: het ontbreken van de juiste licenties voor
digitale programma’s voor informatieanalyse op de eigen
werkplek, en het gemis aan geschikte opleidingslocaties en
trainingsfaciliteiten (voor bijvoorbeeld schietoefeningen en
zelfverdediging).
De docenten signaleren daarnaast ook:

Dat deelname aan de opleidingen doorwerkt in de
politieorganisaties, en dat daarin een belangrijke rol is
weggelegd voor de leidinggevenden in de korpsen, ter
bevordering van het toepassen van de verbeteringen in de
praktijk.

En dat lesgeven in de Cariben specifieke competenties van de
docenten vraagt in de zin van kunnen improviseren,
openstaan voor een andere cultuur (zonder je eigen normen
en waarden uit het oog te verliezen) en zich willen verdiepen
in de achtergrond van de studenten, die wat minder gewend
zijn om vragen te stellen en met de docent in discussie te
gaan.

7

-

Bijdrage van de Kwaliteitsimpuls aan kwaliteitsverhoging en
samenwerking
De studenten zijn van mening dat zij op een aantal punten een
persoonlijke groei hebben doorgemaakt waardoor volgens hen ook
de kwaliteit van het politiewerk verbeterd is. Zij geven aan dat ze
zich verder hebben kunnen ontwikkelen, nieuwe kennis hebben
opgedaan, het werk beter uitvoeren en zich zekerder te voelen in
werksituaties. Waar het gaat om beter of vaker samenwerken met
collega’s uit andere korpsen zien we een wisselend beeld, dat
overigens afhankelijk is van de werkervaring van de verschillende
respondenten: sommige studenten geven aan dat het hanteren van
dezelfde standaarden en dezelfde opleiding de samenwerking
inderdaad heeft vergemakkelijkt, anderen stellen dat zij elkaar al
kenden, en dat het samen volgen van een opleiding dat contact
hoogstens nog iets heeft verbeterd.
De docenten constateren dat de Kwaliteitsimpuls heeft geleid tot
meer structuur in het aanbieden van opleidingen, en tot een hoger
niveau en hoger deelnamepercentage bij IBT. Met name de
docenten die regelmatig modules binnen de BPO of IBT verzorgen,
zien een vooruitgang in de kwaliteit van het politiewerk van hun
studenten. De docenten zijn vaak maar gedurende een korte
periode op de eilanden, en hebben daardoor minder zicht op de
opbrengsten van de Kwaliteitsimpuls voor de samenwerking
tussen de diverse politiekorpsen.
De korpschefs, opleidingscoördinatoren en praktijkbegeleiders
vinden dat de Kwaliteitsimpuls een aanzienlijke verbetering heeft
gebracht in de professionalisering van de korpsen en de kwaliteit
van het politiewerk. Voor sommige korpsen was er een grote
achterstand in het volgen van een opleiding of opfriscursus.
De Kwaliteitsimpuls heeft naar hun mening in algemene zin een
positief effect teweeggebracht op het gebied van de algemene
vorming, motivatie en werkhouding van de medewerkers van de
korpsen. Het vergroten van kennis en vaardigheden stimuleert de
werklust en attitude in ruime zin en draagt bij aan een
8

professioneler politiekorps. Daarnaast heeft een zelfverzekerde en
professionele houding op straat een gunstig effect op de
handhaving van de openbare orde en het imago van de politie.
De Kwaliteitsimpuls heeft ook bijgedragen aan een collectieve
wens tot verdere ontwikkeling van kennis en vaardigheden.
De respondenten vanuit het Openbaar Ministerie en de Officieren
van Justitie zijn over het algemeen minder positief. De Parketten
van de BES/Caribisch Nederland, Curaçao en Aruba signaleren dat
de politiekorpsen nog een aanzienlijke kwaliteitsslag te maken
hebben, met name op als het gaat om het opmaken van processenverbaal, en in bredere zin in informatieverzameling, -verwerking
en pro-actieve en projectmatige opsporing. De ervaring van deze
Parketten is dat opsporingsambtenaren te weinig wetskennis
hebben. Bij het opmaken van processen-verbaal is op Aruba,
Bonaire en Curaçao sprake van taalproblematiek: de verhoren
worden doorgaans afgenomen in het Papiaments, vervolgens is
een vertaalslag nodig naar het Nederlands voor het procesverbaal. Het Parket van Sint Maarten is juist uitermate tevreden
over de kwaliteit van het huidige politiewerk: er wordt op adequate
wijze opsporing verricht en ook de verslaglegging is van goede
kwaliteit. Hier is het vertaalprobleem niet aan de orde: de
verhoren worden afgenomen in het Engels, en ook in het Engels
opgemaakt in het proces-verbaal, op basis van een model pv (met
een kop en staart in het Nederlands).
Waar het gaat om intensivering van de samenwerking en het
verlenen van onderlinge bijstand, zien de korpschefs,
opleidingscoördinatoren en praktijkbegeleiders een klein effect
van de Kwaliteitsimpuls: afstemming tussen de korpsen over de
gezamenlijke opleidingsbehoefte leidt tot intensiever onderling
contact, en het gezamenlijk volgen van de opleidingen zorgt
ervoor dat medewerkers uit verschillende korpsen elkaar beter
leren kennen en elkaar gemakkelijker kunnen vinden.
De gelijkheid in opgedane kennis, vaardigheden en werkwijze is
een belangrijke succesfactor voor de toekomstige intensivering
9

van de samenwerking en onderlinge bijstandverlening. Een
betrokkene van de Kustwacht heeft aangegeven dat sinds de
Kwaliteitsimpuls de samenwerking tussen de Kustwacht en het
KPCN aanzienlijk intensiever is geworden, ook op lager,
operationeel niveau en met name met Bonaire. Er bestaat reeds
lange tijd een intensieve samenwerking tussen de Kustwacht en
het KPC. Ook de introductie van het College van Korpschef draagt
bij aan een intensievere samenwerking tussen de korpsen.
- Knelpunten en suggesties voor verbetering
a. De korpschefs pleiten voor een grotere financiële injectie via
de Kwaliteitsimpuls. Het budget zou ingezet moeten kunnen
worden voor zowel het op niveau brengen en houden van het
algehele basisniveau als voor de urgente verbetering van de
specialistische kennis. (De opleidingsvraag en –noodzaak is
vele malen groter dan wat past in het budget van de
Kwaliteitsimpuls. Een knelpunt voor de korpschefs, afgezien
van het KPCN, is het gebrek aan financiële middelen vanuit de
eigen landen).
b. Betrokkenen van het KPCN, KPC en KPA zien het als wenselijk
om in de afstemming met de PA de (gezamenlijke)
opleidingsbehoefte uitgangspunt te nemen, in plaats van het
jaarlijkse opleidingsaanbod van de PA. Er is behoefte aan meer
opleidingen en opleidingsplaatsen, aan meer maatwerk en
aandacht voor de specifieke behoeften per korps (ook met
betrekking tot het aantal beschikbare opleidingsplaatsen en de
verdeling tussen BPO en specialistische/post-initiële
opleidingen). Het KPCN verkent om deze reden de
mogelijkheden voor additionele opleidingen bij de PA. Het
KPCN is hiertoe financieel in staat.
c.

10

De opleidingscoördinatoren en praktijkbegeleiders signaleren
dat de Kwaliteitsimpuls meer effect zou kunnen genereren met
een betere coördinatie en kwaliteit van de praktijkbegeleiding

binnen het eigen korps. Het ontbreekt de korpsen momenteel
aan voldoende personeelsbezetting en een integraal plan van
aanpak om aan deze behoefte tegemoet te komen. Dit geldt in
mindere mate voor KPCN.
d. De Kwaliteitsimpuls heeft nog niet heeft geleid tot een
substantiële en structurele intensivering van de samenwerking
en onderlinge bijstandsverlening, vinden de respondenten.
De verklaring daarvoor is enerzijds: het is nog te vroeg voor dit
beoogde effect, de focus van de korpsen is vooral gericht op de
kwaliteits- en professionaliseringsslag binnen de eigen
korpsen. Anderzijds stellen de respondenten dat er al een
bepaalde vorm van samenwerking en bijstandverlening
bestond vanuit de voorgaande staatkundige structuur. Wel
stellen de korpschefs dat het overlegorgaan het College van
Korpschefs de onderlinge samenwerking, afstemming en waar
nodig de uniformering van de verscheidene korpsen bevordert,
en dat er sprake is van intensieve samenwerking tussen de
korpsen en het RST (Recherche Samenwerkingsteam).
e.

Op termijn is het belang dat om te investeren in de
ontwikkeling van een erkende regionale basispolitieopleiding,
zodat de korpsen minder afhankelijk worden van de
Kwaliteitsimpuls. Daarmee zou dan de nadruk in de
Kwaliteitsimpuls verlegd kunnen worden naar de
specialistische opleidingen en de verbetering van de
samenwerking en onderlinge bijstandsverlening. Het zou goed
zijn te onderzoeken of het ORV op Curaçao en/of het
politieopleidingsinstituut op Aruba hieraan een substantiële
bijdrage kunnen leveren.

f.

De organisatorische aspecten van de gezamenlijk te volgen
opleidingen zorgen voor de nodige uitdagingen. Voorgesteld
wordt om zowel een lokale coördinator voor de

11

Kwaliteitsimpuls-opleidingen aan te stellen als een vast
aanspreekpunt binnen de Politieacademie.
g. De Kustwacht lijkt zich niet langer te kunnen vinden in de
opzet van de Kwaliteitsimpuls, zowel vanwege de (modulaire)
opzet van het onderwijsprogramma als vanwege de
afhankelijke positie waardoor slechts overgebleven
opleidingsplaatsen kunnen worden ingevuld. Dat laatste
belemmert de voortgang van de interne kwaliteits- en
professionaliseringsslag.
Conclusies
De doelstellingen van de Kwaliteitsimpuls waren, kort
samengevat:
a. het bewerkstelligen van een duurzame kwaliteitsverbetering
van de politiekorpsen,
b. het professionaliseren van de politiekorpsen,
c. het verhogen van onderlinge inzetbaarheid/bijstand en het
bevorderen van de samenwerking tussen de korpsen,
d. het versterken van de regionale opleidingen o.a. door
professionaliseren van docenten (train de trainer).
De Kwaliteitsimpuls politieonderwijs voldoet grotendeels aan deze
bij aanvang geformuleerde doelstellingen. Ten aanzien van de
kwaliteit van het politiewerk is gebleken dat de korpsen zelf een
aanzienlijke verbetering waarnemen. De cursisten geven daarbij
aan dat zij beter toegerust zijn voor het uitvoeren van de
politietaken na het volgen van een of meer opleidingen binnen de
Kwaliteitsimpuls. Ook de docenten hebben verbeteringen ten
aanzien van de kwaliteit van het politiewerk waargenomen.
Op het niveau van het OM wordt de kwaliteitsverbetering (nog)
niet in alle landen ervaren. Over het algemeen zijn de Openbaar
Ministeries (met uitzondering van het OM van Sint Maarten) vrij
negatief over de kwaliteit van het politiewerk in brede zin.

12

De verlenging van de Kwaliteitsimpuls zou hierin op termijn
verandering kunnen brengen.
Ten aanzien van de professionaliseringsdoelstelling kan
geconcludeerd worden dat deze een aanzienlijke injectie heeft
gekregen. De korpsen hebben een inhaalslag kunnen maken met
het op peil brengen van het opleidings- en competentieniveau van
het politiepersoneel, waarbij zij thans kunnen beschikken over
erkende en uniforme diploma’s op minimaal MBO-3 niveau.
Gebleken is dat de inhaalslag nog niet is voltooid, een belangrijke
reden voor de verlenging van de Kwaliteitsimpuls. Er wordt
voorzien in extra opleidingscapaciteit, het niveau van aangeboden
de opleidingen is over het algemeen goed, evenals de docenten en
de aansluiting van de opleidingen op de praktijk. Er is bovendien
een ruime variatie aan opleidingen verzorgd. De Kwaliteitsimpuls
heeft tot slot een positieve bijdrage geleverd aan de motivatie en
werkhouding van de politiemedewerkers, hetgeen een positieve
weerslag lijkt te hebben op het imago van de politie in de
samenleving.
Waar het gaat om het verhogen van de mate van samenwerking en
onderlinge bijstand dient opgemerkt te worden dat dit geen
hoofddoel van de Kwaliteitsimpuls was. Wel was de verwachting
dat het gezamenlijk opleiden daar een impliciete, faciliterende
bijdrage aan zou kunnen leveren. Het onderzoek heeft hier geen
eenduidige uitkomsten over opgeleverd. Sommige studenten
ervaren dat de lijntjes met collega’s van andere korpsen wat korter
zijn geworden, andere constateren dat de onderlinge contacten er
ook al waren vóór de Kwaliteitsimpuls. Er is geen intensivering
van projectmatige of structurele samenwerking uit het onderzoek
naar voren gekomen. Het College van Korpschefs bevordert de
samenwerking weliswaar op strategisch en beleidsmatig niveau,
maar dit overlegorgaan is niet uit de Kwaliteitsimpuls ontstaan.

13

De Kwaliteitsimpuls draagt wel bij aan de eenvormigheid van het
opleidingsniveau van de korpsen, hetgeen impliciet de
samenwerking en onderlinge bijstand kan vergemakkelijken.
In de Kwaliteitsimpuls 2016-2019 is uiteindelijk geen aandacht
uitgegaan naar het versterken van de regionale opleidingen door
onder meer het professionaliseren van de lokale docenten.
Deze doelstelling is aldus niet behaald.

14

Management summary
Background
The Caribbean Netherlands Police Education Quality Boost
initiative (Kwaliteitsimpuls politieonderwijs Caribisch Nederland) is a
temporary measure introduced by the Dutch Ministry of Security
and Justice. In the period 2016-2019, this Ministry provided
special funding to the tune of €350,000 per year, in order to
encourage the professionalisation of the Dutch Caribbean Police
Force (KPCN) and contribute to improving cooperation between
the different police forces. The Minister of Security and Justice
recently took the decision to continue the Quality Boost initiative
for a further four-year period from 2020 to 2023 (Memo, Ministry
of S&J, 10 November 2015).
Key questions for the study
The aim of the evaluation study was to examine the results of the
Quality Boost initiative and identify any points for improvement.
The study was conducted by a consortium of researchers from the
Kohnstamm Instituut, Oberon and the University of Curaçao and
was commissioned by the Ministry’s Research and Documentation
Centre (WODC). The WODC formulated a series of research
questions which formed the basis for the study. Summarised
briefly, this concerned three main points:
1. Which policy theory forms the basis for the Caribbean
Netherlands Police Education Quality Boost initiative?
15

2. How successful was the implementation of the Quality Boost
initiative, what results were achieved and what issues were
there, according to the various stakeholders?
3. To what extent is the Quality Boost initiative meeting its
intended objectives and what key points should be considered
if it is potentially to be continued?
Method
The Explanatory Evaluation method (Verklarende Evaluatie, Pater,
Sligte & Van Eck, 2012) was used for the evaluation of the
Caribbean Netherlands Police Education Quality Boost initiative.
This method focuses on identifying mechanisms that form the
link between the intervention on the one hand and the results on
the other. Based on that objective, data is collected according to a
step-by-step plan that starts by reconstructing the policy context
and defining the assumptions that underlie the supposed effect of
the policy measure. This policy reconstruction then forms the
assessment framework for the fieldwork conducted among direct
stakeholders: the target groups and parties responsible for
implementing the policy measure. For this reason, the study is
made up of two subsidiary studies.
Subsidiary study 1 is a document analysis exploring the policy as
envisaged, together with the underlying assumptions. Subsidiary
study 2 took the form of field research involving a total of 74
respondents who participated through individual and group
interviews and a questionnaire. The field research was conducted
in both the Netherlands and the Caribbean, in the period from
September 2019 to January 2020. The respondents were:
policymakers, representatives of police forces, police staff who
had taken part in the training programmes, lecturers at the Police
Academy, and other parties involved (such as Public Prosecution
Department staff).

16

Results of policy reconstruction
The Quality Boost initiative was prompted primarily by the
constitutional reform of the Kingdom of the Netherlands that took
effect on 10 October 2010. At that time, the Caribbean islands of
Bonaire, Sint Eustatius and Saba (BES islands) became ‘special
Dutch municipalities’ and the separate police forces were merged
to form the Dutch Caribbean Police Force (KPCN), under the
responsibility of the Minister of Security and Justice. Curaçao and
Sint Maarten became independent countries within the Kingdom
of the Netherlands, as was already the case for Aruba. These
islands have their own police forces: the Aruba Police Force (Korps
Politie Aruba, KPA), the Curaçao Police Force (Korps Politie Curaçao
, KPC) and the Sint Maarten Police Force (Korps Politie Sint
Maarten, KPSM) and their management falls under the
responsibility of their own ministers of Justice.
According to Sections 40 and 41 of the Kingdom Act (Police
Force)/Rijkswet Politie from 2010, the islands share joint
responsibility for the police force. However, the policymakers
involved highlighted several issues: they saw gaps both in terms of
capacity (the size of the workforce) and the professional quality of
the different police forces, and the organisations were neglected.
Because the separate police forces were too small to have all the
expertise in-house that they need, there was mutual dependency.
There were also serious levels of criminality and poor law
enforcement in the region. They identified two key routes for
resolving this issue: firstly, a need for more regional cooperation
between the police forces and increased mutual deployability and,
secondly, improvement to police education.
In order to improve cooperation and mutual deployability, five
joint competency profiles were compiled (for both executive and
management positions) by the Police Education Committee (date
unknown). In order to improve police education, a needs analysis
was conducted and a joint multi-annual plan formulated for an
17

initial and post-initial training programme. It was decided that
there would be a focus on competency-based education and that
jointly-agreed attainment targets should be used that reflect the
tasks and activities that need to be executed. The ACOA system –
a competency-based qualification structure for professional
education, compiled by the Labour Market Education Advisory
Committee (Adviescommissie Onderwijs Arbeidsmarkt, ACOA) – was
to be used for the attainment targets in order to ensure they reflect
the Police Academy working procedure and are in line with
European standards and international levels for qualifications in
professional education.
Ultimately, the problem analysis led to a temporary policy
initiative: the Quality Boost for Police Education in the Caribbean
part of the Kingdom for the period 2016-2019. As a result of this
initiative, the Ministry of Security and Justice is providing annual
funding to cover the lecturers’ salary costs and daily allowance for
3.5 FTE of Police Academy capacity (by means of an additional
annual payment of €350,000). This capacity is being deployed as
follows: 2 FTE for the leeward and windward islands, 1 FTE for
post-initial training for all countries and 0.5 FTE for Integrated
Professional Skills Training (Integrale Beroepsvaardigheden
Training, IBT) for KPCN. It was agreed that participating countries
and stakeholders would cover their costs for lecturers’ travel and
accommodation, training facilities and students’ travel and
accommodation. The funding is subject to several important
conditions, including the stipulation that the Police Academy must
be the main supplier of the training courses and responsible for
examining and the curriculum must reflect both the Caribbean
context and initial police education in the Netherlands at MBO
(senior secondary vocational) level. There must also be mutual
coordination with regard to post-initial training needs and each
year’s training must be focused within a specific theme.

18

In advance, the expectation was that the Quality Boost initiative
will contribute to: (a) lasting improvement in the quality of police
work and (b) cooperation and mutual deployability between police
forces and (c) potentially also to strengthening regional training
programmes.
Field research results
- Scope of implementation
In total, 22 courses were offered to the different forces.
Altogether, 329 police staff from the different forces took part.
The training courses offered were: Basic Police Education (BPO),
Integrated Professional Skills Training (IBT), Sexual Offences,
Complex Investigation Work (RIMOZ), Technical and Occupational
Leadership – Caribbean (TOL-C) and Analysing Visual
Information/Structuring and Visualising Information (AVI/SVI).
Several of the courses are still running. For this reason, it is
difficult to draw conclusions on precise figures for success rates
and drop-outs. Based on the incomplete figures, it would appear
that almost all students who do the BPO, IBT, Sexual Offences and
RIMOZ courses complete them successfully. In the case of the
courses on TOL-C, and AVI/SVI, the 30% drop-out rate is
relatively high (10 drop-outs, 22 passes).
- Results of Police Academy quality evaluations
The quality evaluations conducted by the Police Academy on five
training courses (in 2016 and 2017) show that the quality of the
courses is rated as good overall by police staff who participated in
them. This applies particularly to: course content, learning
resources, study load, lecturers and examination assignments.
Students are relatively or highly satisfied with regard to all of
these points. The evaluations revealed two points for
improvement: practice support and supervision and the provision
of information (including via Blackboard). The Police Academy has
now switched to itslearning as its electronic learning environment.

19

-

Training course quality as experienced by various groups of
stakeholders
Participation in the courses is mainly prompted by participants’
desire to meet the formal qualification requirements for their
position (BPO and AVI/SVI), improve knowledge and professional
skills (RIMOZ, Sexual Offences and TOL-C), or to gain a
recognised diploma at a higher level (BPO, primarily for
participants on Sint Maarten who have worked as special
enforcement officers (BOA) for several years).
In general, students are satisfied with the quality of the courses.
They are particularly positive about the lecturers, the interactive
teaching methods, the practical examples, the opportunity to
learn in practice and the content level of the courses. The
information provided in advance is also cited as a strength.
Students feel that the competencies they acquire on the courses
can be effectively applied in their own work situations, with the
exception of AVI/SVI students who did not have the technical
facilities at their disposal at work to enable them also to put their
new knowledge and skills into practice.
The lecturers are also satisfied with the way the courses went.
They see the teaching methods – interactive, practical and
focused on learning in practice – as a key strength of the courses.
The approach to teaching is different from what the students are
accustomed to, but is a good match for the way in which work is
done within the police. In the lecturers’ experience, the students
are also enthusiastic about this.
The police commissioners feel that the content of the courses
effectively matches the intended learning outcomes and that the
modules equip the students with current knowledge and effective
skills, both in terms of theory and practice. Knowledge is conveyed
in a well-structured way, making it easier to apply in practice.
Feedback from students reveals that the interactive teaching
20

methods are seen as stimulating and that courses also cover the
local context of police work in the Caribbean Netherlands and
other Caribbean countries in the Kingdom. The police
commissioners are positive with regard to the quality, deployment
and flexibility of the lecturers on the different courses. In addition,
the lecturers are well prepared for the local context and
differences in legislation, both with respect to the Netherlands
and between the Caribbean countries themselves (including the
Caribbean Netherlands).
Several areas for improvement were mentioned by both students
and lecturers.
- Specific areas for improvement for both lecturers and
students include: the use of Dutch as the language of
instruction (especially for windward students taking legal
modules) and above all the quality of and pressure of work
among practice supervisors: the shortage of staff makes it
difficult for the practice supervisors to provide effective
support/supervision and mentoring in addition to their dayto-day work (especially on Sint Maarten, but also on other
islands). In the meantime, several practice supervisors have
received training in the Netherlands, as a result of which they
are better able to fulfil their supervisory duties.
Practical issues raised by both groups include: the lack of the
right licences for digital information analysis programs at
their own workplace and the lack of suitable training locations
and facilities (e.g. for shooting practice and self-defence).
Other issues raised by the lecturers include:
- Since participation on the courses has an impact within the
police organisations themselves, this places an important
responsibility on the managers within the forces to promote
the application of the improvements in practice.
- Teaching in the Caribbean calls for specific competencies on
the part of the lecturers in terms of their ability to improvise,
21

being open to a different culture (without losing sight of one’s
own standards and values) and a willingness to take an
interest in the background of students who are less used to
asking questions and engaging in discussion with the lecturer.
-

Contribution made by the Quality Boost initiative to improving
quality and cooperation
The students feel that they have achieved personal growth in
terms of several key points and, in their view, this has also
improved the quality of police work. They say that they have been
able to achieve personal development, acquire new knowledge,
carry out the work more effectively and now feel more confident in
work situations. There is a mixed picture with regard to the
question of whether there is better or more frequent cooperation
with colleagues from other forces and this tends to depend on the
work experience of the various respondents: some students said
that applying the same standards and the same training did indeed
make cooperation easier, whereas others argued that they already
knew each other and that taking the same course together resulted
in a slight improvement to that contact at best.
The lecturers noted that the Quality Boost initiative has resulted in
more structure in terms of the provision of training courses and to
a higher level and higher percentage of participation in IBT. The
lecturers who regularly teach modules within the BPO or IBT were
especially likely to see progress in terms of the quality of their
students’ police work. In many cases, the lecturers spend only a
short period on the islands, which means they have less overview
of the results of the Quality Boost initiative in terms of
cooperation between the different police forces.
The police commissioners, course coordinators and practice
supervisors feel that the Quality Boost initiative has brought about
a significant improvement in professionalising the forces and in
the quality of the police work. In some police forces, there was a
22

significant training and refresher course backlog. In their view,
the Quality Boost initiative has generally had a positive impact in
terms of the general education, motivation and attitude to work of
police force staff. Improving knowledge and skills boosts job
satisfaction and attitude in the broadest sense and contributes to a
more professional police force. In addition, a self-confident and
professional attitude on the street has a favourable impact on the
enforcement of public order and the image of the police. The
Quality Boost initiative has also contributed to the collective desire
for further improvement of knowledge and skills.
In general, the respondents from the Public Prosecution Service
and the Public Prosecutors take a less positive view. The public
prosecutor’s offices of the BES/Caribbean Netherlands, Curaçao
and Aruba point out that the police forces still have significant
quality improvements to make, especially when it comes to
compiling police reports, and more broadly in terms of collecting
and processing information and proactive and project-based
investigations. In their experience, investigating officers have
insufficient knowledge of the law. On Aruba, Bonaire and Curaçao,
there are language issues when it comes to compiling official
reports: police interviews generally take place in Papiamento and
this then requires translation into Dutch for the official report. On
the other hand, the public prosecutor’s office in Sint Maarten is
exceptionally satisfied with the quality of current police work:
investigation takes place effectively and reporting is of good
quality. The translation problem is not an issue here: police
interviews are conducted in English and the official report is also
compiled in English based on a model (with a heading and
conclusion in Dutch).
With regard to intensifying collaboration and providing mutual
support, the police commissioners, course coordinators and
practice supervisors identified a minor effect from the Quality
Boost initiative: coordination between the forces on the shared
23

training needs results in more intensive contact between them and
taking courses together enables staff from different forces to
become better acquainted with each other and makes it easier for
them to engage in contact. The level of equality in terms of
knowledge and skills acquired and working procedure will be an
important ingredient for success in terms of intensifying
collaboration and the provision of mutual support in the future.
One stakeholder from the Coast Guard said that cooperation
between the Coast Guard and the KPCN has intensified
significantly since the Quality Boost initiative, even at a lower,
operational level and especially with Bonaire. The Coast Guard and
the KPC have been collaborating intensively for a long time. The
introduction of the Board of Police Commissioners (College van
Korpschefs) is also contributing to more intensive collaboration
between the forces.
- Issues and suggestions for improvement
a. The police commissioners are calling for a greater financial
injection via the Quality Boost initiative. In their view, the
money could be used both to achieve and maintain the general
basic level and for more urgent improvements required in
specialist knowledge. (The demand and need for training is
many times greater than what is possible within the Quality
Boost budget). A key issue for the police commissioners, with
the exception of the KPCN, is the lack of financial resources
from their own countries).
b. Stakeholders from the KPCN, KPC and KPA would like to base
provision on the (joint) training needs agreed in consultation
with the Police Academy rather than on the annual range of
courses offered by the Police Academy. There is a need for
more training courses and training places, a more bespoke
approach and a focus on the specific needs of each police force
(also with regard to the number of available training places
and the balance between BPO and specialist/post-initial
24

courses). For this reason, the KPCN is exploring the possibility
of additional courses at the Police Academy. The KPCN has the
financial resources to do this.
c.

The course coordinators and practice supervisors point out
that the Quality Boost initiative could have a greater effect if
coordination and the quality of practice support and
supervision were improved within their own police forces.
Currently, the police forces are lacking both the staff and an
integrated strategy to meet this need. This applies to a lesser
extent for KPCN.

d. According to the respondents, the Quality Boost initiative has
not yet resulted in a substantial and structural intensification
of cooperation and the provision of mutual support. The
explanation for this is two-fold: firstly, it is too early for this
intended effect and the police forces’ main focus is on
improving their own levels of quality and professionalism.
Secondly, the respondents argue that there was already a
certain form of cooperation and provision of support based on
the previous constitutional structure. Despite this, the police
commissioners concede that the new consultative body, the
Board of Police Commissioners, encourages mutual
cooperation, coordination and, where necessary, uniform
standards within the different police forces and that there is
intensive collaboration between the police forces and the
Special Police Taskforce (RST).
e.

In the long term, it will be important to invest in the
development of an accredited basic regional police training
course, in order to reduce the police forces’ dependence on the
Quality Boost initiative. This would make it possible to shift
the focus of the initiative to the specialist courses and to
improving cooperation and the provision of mutual support. It
would be worthwhile investigating whether the law
25

enforcement and security training institute (ORV) on Curaçao
and/or the police training institute on Aruba would be able to
make a substantial contribution to this.
f.

Organising joint courses inevitably involves challenges. The
suggestion has been made to appoint a local coordinator for
the Quality Boost courses to act as a permanent point of
contact within the Police Academy.

g. The Coast Guard appears no longer to be happy with the
structure of the Quality Boost initiative, both because of the
(modular) curriculum and because of its independent status,
which means that only leftover training places are available.
This in particular is inhibiting progress in the internal process
of quality improvement and professionalisation.
Conclusions
Summarised briefly, the objectives of the Quality Boost initiative
were:
a. to achieve lasting quality improvements in the police forces,
b. to professionalise the police forces,
c. to improve mutual deployability/support and promote
cooperation between the forces,
d. to improve regional training courses through the professional
development of lecturers (train the trainer).
To a large extent, the Police Education Quality Boost initiative is
meeting these objectives formulated at the outset. With regard to
the quality of police work, the police forces themselves have seen a
significant improvement. Course participants also say that they
are better equipped to carry out their police duties after following
one or more of the courses within the Quality Boost initiative. The
lecturers have also seen improvements in the quality of police
work. At the level of the Public Prosecution Service, the quality
improvement has not (yet) been felt in all countries. With the
26

exception of the Public Prosecution Service on Sint Maarten, they
are generally relatively negative about the quality of the police
work in the broadest sense. Extending the Quality Boost initiative
could change that over time.
As far as the objective of professionalisation is concerned, this has
seen a significant injection. The police forces have done
considerable catching up by raising the qualification and
competency level of police staff, ensuring they now have
accredited and standardised qualifications at least at the level of
MBO-3. It would appear that this process of catching up has not
yet been completed, which is a key reason for extending the
Quality Boost initiative. Additional training capacity has been
provided, the level of the courses on offer is generally good, and
the same applies to the lecturers and the extent to which the
courses link in with practice. A wide range of training courses has
also been provided. Finally, the Quality Boost initiative has made a
positive contribution to the motivation and attitude to work of
police staff, which also appears to have had a positive impact on
the image of the police in society.
As far as increasing cooperation and mutual support are
concerned, it should be noted that these were not key aims of the
Quality Boost initiative. However, the expectation was that the
joint provision of courses could implicitly facilitate achieving this.
The study has not provided any clear results on this matter. Some
students feel that they now have closer links with colleagues from
other forces, whereas others argue that these contacts already
existed before the introduction of the Quality Boost initiative. The
study did not reveal any intensification in project-based or
structural cooperation. Although the Board of Police
Commissioners promotes cooperation at strategic and policy level,
this consultative body was not set up as part of the Quality Boost
initiative. What the Quality Boost initiative does achieve is
uniformity in terms of the qualification levels of the police forces,
27

which in turn can implicitly facilitate cooperation and mutual
support.
In the end, the Quality Boost 2016-2019 did not include a focus on
improving regional training courses by such methods as the
professional development of local lecturers. As a result, this
objective was not achieved.

28

1

Aanleiding en achtergrond voor het
onderzoek

1.1

Achtergrond en probleemstelling

De Kwaliteitsimpuls politieonderwijs Caribisch Nederland houdt
in dat door het Ministerie van Veiligheid en Justitie een bijzondere
bijdrage beschikbaar is gesteld van 3,5 fte docenten
(twv €350.000) op jaarbasis voor de periode van 2016-2019.
Doel van die beleidsmaatregel is het stimuleren van de
professionalisering van het Korps Politie Caribisch Nederland
(KPCN). Een nevendoel is de verbetering van de samenwerking en
onderlinge bijstand tussen de verschillende korpsen, met name
met het oog op bestrijding van de georganiseerde criminaliteit.
In juli 2019 heeft de minister van VenJ het besluit genomen om
deze Kwaliteitsimpuls te continueren voor de periode 2020-2023.
Voorafgaand aan die nieuwe periode wil het Ministerie van
Veiligheid en Justitie graag via een evaluatieonderzoek
nauwkeuriger inzicht krijgen in de opbrengsten van het
uitgevoerde beleid en eventuele verbeterpunten voor de nieuwe
Kwaliteitsimpuls.

1.2

Onderzoeksvragen

In het uitgevoerde evaluatieonderzoek is uitgegaan van de
onderzoeksvragen zoals die geformuleerd waren in de startnotitie
29

van het WODC (d.d. 17-4-2019) – de opdrachtgever voor het
onderzoek.
A.
1.
2.

Beleidstheorie
Welke beleidstheorie ligt ten grondslag aan de
Kwaliteitsimpuls politieonderwijs Caribisch Nederland?
Welke voorwaarden zijn er aan de toekenning van de
financiële injectie in het politieonderwijs gesteld?

B. Uitvoering en waardering van de financiële impuls
politieonderwijs
1. Op welke wijze geven de verschillende politiekorpsen van
Aruba, Curaçao, Sint Maarten, Caribisch Nederland, de
Kustwacht en de Nederlandse Politieacademie uitvoering aan
de financiële impuls politieonderwijs? Daarbij kan gedacht
worden aan aantallen politiemensen per eiland of per
organisatie die deelgenomen hebben aan het politieonderwijs
dat voortvloeit uit deze financiële impuls, inhoud opleidingen,
slagingspercentages en uitslagen van toetsen van de IBTtraining enz.
2. Wat zijn de resultaten van de kwaliteitsevaluaties die door de
Politieacademie zijn gedaan ten behoeve van de opleidingen
van de financiële kwaliteitsimpuls politieonderwijs?
3. Hoe wordt de kwaliteit van het politieonderwijs dat door de
Politieacademie wordt gegeven ervaren en gewaardeerd door
de politieorganisaties van Aruba, Curaçao, Sint Maarten en
Caribisch Nederland en door de Kustwacht? Hierbij gaat het
om de primaire doelen van de kwaliteitsimpuls zoals: het
voldoen aan de gestelde opleidingseisen zowel voor de
basisopleidingen als voor de verschillende specialismen
binnen het politiekorps.
4. Welke kwalitatieve en kwantitatieve bijdrage levert de
financiële kwaliteitsimpuls politieonderwijs aan de
kwaliteitsverhoging van de onderlinge bijstand en de
samenwerking tussen de politiekorpsen van Aruba, Curaçao,
30

Sint Maarten en Caribisch Nederland, de Kustwacht en de
Nationale Politie in Europees Nederland? Het gaat hierbij
onder meer om de kwaliteitsverhoging op de taken van het
politiekorps (aanpak van georganiseerde (drugs)criminaliteit,
jeugdcriminaliteit, zeden en huiselijk geweld).,
5. Zijn er knelpunten en hoe zouden deze dan verbeterd kunnen
worden?
C. Conclusies
1. In hoeverre voldoet de financiële kwaliteitsimpuls
politieonderwijs aan de destijds beoogde doelstellingen
(beleidstheorie)?
2. Wat zijn de voor-en nadelen van de financiële kwaliteitsimpuls
politieonderwijs en wat voor gevolgen zou dit kunnen hebben
voor een mogelijke continuering van deze kwaliteitsimpuls en
wat zijn hierbij de belangrijkste aandachtspunten?

1.3

Leeswijzer

In hoofdlijnen komen in deze onderzoeksrapportage de volgende
onderwerpen aan de orde:

Een verantwoording van de aanpak van het onderzoek (H2)

Een reconstructie van de beleidstheorie rond de
Kwaliteitsimpuls: de achtergronden, doelen en verwachte
opbrengsten van het beleid, en de aanpassingen gedurende de
beleidsperiode (H3)

Een beschrijving van de feitelijk uitgevoerde interventie: de
inhoud, de deelname en de bereikte onderwijsresultaten (H4)

De door direct betrokkenen gepercipieerde kwaliteit van de
opleidingen, de ervaren opbrengsten voor de kwaliteit van het
politiewerk en de samenwerking tussen de politiekorpsen
(H5)

Een overall conclusie, en aanbevelingen die handvatten geven
voor de continuering van de Kwaliteitsimpuls in de periode
2020-2023 (H6).
31

32

2

Verantwoording methode

In dit hoofdstuk beschrijven we de aanpak van het onderzoek dat
was opgebouwd in twee delen: een documentstudie en een
veldonderzoek.

2.1

Verklarende Evaluatie

In beide deelstudies is gewerkt aan de hand van de methode van de
Verklarende Evaluatie (Pater, Sligte & van Eck, 2012).
Deze methode is erop gericht zicht te krijgen op de mechanismen
die verklaren waardoor een bepaalde beleidsmaatregel effectief
was (of juist niet, of maar deels). Kernpunt is het identificeren van
mechanismen die de link leggen tussen de interventie enerzijds en
de uitkomsten anderzijds. De methode geeft bovendien inzicht in
eventuele onbedoelde en differentiële effecten van een
beleidsmaatregel.
De methode van de Verklarende Evaluatie is gebaseerd op het
model van ‘realistic evaluation’ (Pawson & Tilley, 1997) en werkt
met een stappenplan dat start met een reconstructie van de
beleidscontext en een explicitering van de onderliggende
aannames over de veronderstelde werking van de
beleidsmaatregel. De beleidsreconstructie vormt daarna het
toetsingskader voor het veldwerk onder de direct betrokkenen: de
doelgroepen en uitvoerders van de beleidsmaatregel.

33

2.2 Documentstudie
Ten behoeve van de beleidsreconstructie is deskresearch
uitgevoerd naar relevante beleidsdocumenten rond de
besluitvorming en doelstellingen van de Kwaliteitsimpuls.
Een belangrijke eerste vindplaats was het Ministerie van
Veiligheid en Justitie dat memo’s, nota’s en verslagen beschikbaar
stelde van diverse vormen van overleg over de Kwaliteitsimpuls –
zoals verslagen van het Justitieel Vierpartijenoverleg (JVO) en de
rapportage van de Evaluatiecommissie Justitiële Rijkswetten.
Daarnaast is gezocht naar officiële en parlementaire documenten
zoals Kamerbrieven, via www.overheid.nl en
www.tweedekamer.nl, en is een korte search uitgevoerd via via
zoekmachines zoals Google Scholar en Google met als
belangrijkste zoektermen: politieonderwijs, Caribisch Nederland
en kwaliteitsimpuls.

2.3 Veldonderzoek
Het veldonderzoek had ten eerste tot doel de beleidsreconstructie
verder te verdiepen via mondelinge toelichting van degenen die
betrokken waren bij de beleidsvorming. Gesproken is over hun
aannames en verwachtingen gelet op het op gang brengen van
verandermechanismen en over de beoogde resultaten van de
kwaliteitsimpuls. Ten tweede richtte het veldonderzoek zich op
het verzamelen van de ervaringen van direct betrokkenen bij de
uitvoering: de docenten, de deelnemers en hun leidinggevenden.
Hierbij lag de focus op inzicht krijgen in de kwaliteit van de
uitvoering van de kwaliteitsimpuls, de opbrengsten en de
succesfactoren, belemmeringen en verbeterpunten voor de
aanpak.

2.3.1 Periode, locatie, werving en overzicht respondenten
Het veldonderzoek is uitgevoerd in de periode september – januari
2020, deels vanuit Nederland en deels op locatie.Er zijn zowel
34

groepsinterviews (focusgroepen) als individuele interviews
gehouden. Verder is een korte, schriftelijke vragenlijst voorgelegd
voorafgaand aan de gesprekken met de deelnemers aan de
verschillende politieopleidingen om zo een aantal gegevens op te
halen bij al deze respondenten.
Het schema hieronder laat zien welke respondentgroepen
daadwerkelijk hebben deelgenomen in de dataverzamelingsronde
(achterin het rapport is een overzicht opgenomen van de
geraadpleegde personen voor dit onderzoek).

35

Schema 2.1 Overzicht respondenten veldonderzoek en beleidsreconstructie

Respondentgroepen

Organisatie en functie

Standplaats

A. Beleidsmakers

- Ministerie van VenJ
- College van korpschefs

B. Vertegenwoordigers
van de verschillende
politiekorpsen

- Coördinator
basisopleidingen
- Coördinator
specialistische opleidingen
- Beleidsadviseur college
van korpschefs
- Hoofd bedrijfsvoering
KPCN
- Opleidingscoördinator
KPCN
- HR-manager/
beleidsadviseur korpschef
KPSM
- HR-manager Kustwacht

Nederland
KPCN, KPC,
KPSM, KPA
Nederland

C. Politiemedewerkers
die hebben
deelgenomen aan de
opleidingen

- HR-manager KPC
- Hoofd opleidingen KPA
- Praktijkbegeleiders
Opleidingen:
BPO1
BPO2
BPO
RIMOZ
AVI/SVI
Zeden
TOL-C
IBT*

Aantal
personen
2
4
1

Nederland

2

Curaçao

1

Bonaire

1

Bonaire

1

SXM
Curaçao
Curaçao
Aruba
SXM, Bonaire

1
1
1
1
2

SXM
SXM
CN
Curaçao, Bonaire
SXM, Bonaire,
Curaçao
Statia en Saba

13
6
6
7
3
5
2

D. Docenten
Politieacademie

Docent IBT
Docent TOL-C
Docenten BPO

Nederland
Nederland
Nederland

1
1
3

E. Overige betrokkenen

Procureur-Generaal
Officieren van Justitie

Curaçao
CN, SXM, Curaçao
en Aruba
Statia
Statia

1
4

Cursisten hulp-OvJ
Cursist IBT
Totaal
*)

36

3
1
74

De meeste van bovenstaande politiemedewerkers van het KPCN hebben ook aan IBT deelgenomen.

2.3.2 Meetinstrumenten veldonderzoek
Uitgangspunt voor de dataverzameling in het veldonderzoek
waren de verschillende stappen uit het model van de Verklarende
Evaluatie. De generieke gespreksleidraad (Emmelot & Sligte, 2013)
ziet er dan als volgt uit:
Schema 2.2 Generieke gespreksleidraad interviews volgens het model van Verklarende Evaluatie

De verschillende respondentgroepen zijn alleen bevraagd op de
onderwerpen waar zij ook zicht op hebben. Van de groep
politiemedewerkers die deelnamen aan de opleidingen kan niet
worden verwacht dat zij zinvol reflecteren op de hypothesen en
mechanismen die ten grondslag liggen aan de interventie. We
geven hieronder daarom een kort overzicht van de thema’s die in
de verschillende typen gesprekken aan de orde zijn gekomen.
37

Overigens zijn alle gesprekken gevoerd in het Nederlands of
Engels. Er is wel de mogelijkheid aangeboden om ook Papiaments
te spreken, maar er waren geen respondenten die daarvan
gebruikgemaakt hebben.
Interviewleidraden
De volledige interviewleidraden zijn toegevoegd als bijlage bij dit
rapport (zie bijlage 1).
De respondentgroepen (A) beleidsmakers, (B) vertegenwoordigers
politieorganisaties en (E) overige betrokkenen kregen de meest
uitgebreide set vragen voorgelegd. In deze gesprekken ging het om
vier hoofdthema’s:
a. Opbrengsten van de kwaliteitsimpuls

voor de professionaliteit, voor de kwaliteit/effectiviteit
van het politiewerk, voor de samenwerking en onderlinge
bijstand tussen de korpsen.
b. Terugblik op de beginsituatie in 2015

de context: belangrijke issues, wensen/behoeften, doelen
en verwachte opbrengsten, geplande activiteiten en
verwachte risico’s en belemmeringen.
c. Reflectie op de uitvoering van de kwaliteitsimpuls

mate waarin de aanpak is uitgevoerd zoals bedoeld,
tussentijdse aanpassingen, deelnamepercentages,
ervaren belemmeringen en succesfactoren.
d. Vooruitblik op verdere professionalisering en samenwerking

de aspecten die behouden moeten blijven, kansen en tips
voor verbetering, nieuwe verwachtingen en doelen.
Met de politiemedewerkers/cursisten (respondentgroep C) zijn aan
de hand van de vragenlijst de betreffende onderwerpen besproken.
De kernthema’s in deze gesprekken waren:
a. Redenen voor deelname
b. Tevredenheid over diverse aspecten van de opleidingen

38

c.

Opbrengsten (persoonlijk en voor het politiewerk in het
algemeen)
d. Sterke punten en verbeterpunten
Met de docenten (respondentgroep D) is gesproken over drie
thema’s:
a. Opbrengsten van de kwaliteitsimpuls
 inclusief voorbeelden en cijfers of documenten voor zover
beschikbaar
b. Reflectie op de uitvoering van de kwaliteitsimpuls
 mate waarin de opleidingen zijn uitgevoerd zoals bedoeld,
instroomeisen, kernpunten in de inhoud, overeenkomsten
en verschillen met dezelfde opleidingen in Nederlandse
context, tussentijdse aanpassingen, en gegevens over
studiesucces, -uitval en vertraging, ervaren
belemmeringen, randvoorwaarden en succesfactoren
c. Vooruitblik op verdere professionalisering en samenwerking

de aspecten die behouden moeten blijven, kansen en tips
voor verbetering, nieuwe verwachtingen en doelen.
Vragenlijsten
De volledige vragenlijsten zijn toegevoegd als bijlage bij dit
rapport (zie bijlage 2).
De politiemedewerkers die deelnamen aan de opleidingen
beantwoordden bij de start van het interview een korte vragenlijst
met de volgende onderwerpen:
a. gevolgde opleiding(en), jaar van deelname en wel/niet
afgerond
b. top drie van de belangrijkste redenen voor deelname

waarbij zes mogelijke redenen waren genoemd, plus een
optie om een andere, eigen reden toe te voegen
c. tevredenheid over deze opleiding

39



via een rapportcijfer: overall, inhoudelijk,
beroepsvaardigheden, docenten, niveau, taalgebruik,
toepasbaarheid in het werk
d. opbrengsten van de opleiding voor de respondent persoonlijk

via 8 items met een vierpuntsschaal van 1=
niet/nauwelijks t/m 4 = in sterke mate, en een eigen
voorbeeld
e. opbrengsten voor het politiewerk

via 3 items met bovengenoemde vierpuntsschaal, plus een
eigen voorbeeld
f. sterke punten en verbeterpunten

in twee open vragen naar wat zij gemist hebben/als
verbeterpunt willen meegeven, en wat zij
waarderen/adviseren te behouden
g. enkele achtergrondgegevens

korps, functie en leeftijd
Ook de korpschefs vulden een korte schriftelijke vragenlijst in.
Bij hen ging dat om:
a. tevredenheid over de opleidingen

via een rapportcijfer van 1 tot 10
b. de belangrijkste opbrengsten voor het eigen korps
 8 items met een vierpuntsschaal van 1= niet of nauwelijks
t/m 4 = in sterke mate
c. de opbrengsten voor het politiewerk in het algemeen
 3 items met dezelfde vierpuntsschaal, plus een eigen
voorbeeld
d. sterke punten en verbeterpunten
 twee open vragen over wat zij gemist hebben/als
verbeterpunt willen meegeven, en wat zij
waarderen/adviseren te behouden
e. wensen voor de toekomst
 twee open vragen over de belangrijkste aandachtspunten
voor verdere professionalisering, en voor de samenwerking
en onderlinge bijstand tussen de korpsen
40

2.3.3 Analyse evaluatierapporten en deelnamecijfers
Politieacademie
Om zicht te krijgen op de opbrengsten van de kwaliteitsimpuls is
tot slot gekeken naar de evaluaties van de verschillende
opleidingen die de Politieacademie zelf heeft uitgevoerd in 2016 en
2017. Op aanvraag bij de Politieacademie zijn de volgende
verslagen beschikbaar gesteld aan de onderzoekers:

Module Drugsdelicten en –handel
(Basis Politiemedewerker Cariben), augustus 2016

Module Milieuovertredingen
(Politiemedewerker Cariben), oktober 2016

Module Optreden PD
(Politiemedewerker Cariben), oktober 2016

Module Optreden gericht op verkeersveiligheid
(Politiemedewerker Cariben), april 2017

Module Optreden in publiek domein
(Politiemedewerker Cariben), april 2017
Deze analyse is gericht op het beantwoorden van
onderzoeksvraag: B2 Wat zijn de resultaten van de
kwaliteitsevaluaties die door de Politieacademie zijn gedaan ten
behoeve van de opleidingen van de financiële kwaliteitsimpuls
politieonderwijs?
In de evaluatierapporten wordt ingegaan op de volgende
kwaliteitsaspecten: informatie, inhoud, leermiddelen en
leeromgeving, studielast, docent, leren in de praktijk,
examenopdrachten en belang en voorbereiding praktijk.
Per thema zijn enkele stellingen voorgelegd aan de cursisten, die
deze konden beantwoorden op een vijfpuntsschaal (1= helemaal
mee oneens, t/m 5 = helemaal mee eens). Tot slot gaven zij een
rapportcijfer op een schaal van 1 t/m 10 voor het onderwijs en het
leren in de praktijk in de betreffende module, en was er ruimte
voor overige opmerkingen. De resultaten uit de evaluaties van de
Politieacademie zelf zijn samengevat in een overkoepelend
overzicht en vervolgens beschreven.
41

In hoofdstuk 4 bespreken we de belangrijkste conclusies.

2.3.4 Verwerking en analyse van de verzamelde data
Van alle interviews uit het veldonderzoek zijn gespreksverslagen
gemaakt. Deze vormden vervolgens de input voor verdere
kwalitatieve analyse.
Er zijn 34 ingevulde vragenlijsten ontvangen van de
politiemedewerkers die deelnamen aan een of meer opleidingen.
Verder zijn er twee vragenlijsten beantwoord door de korpschefs.
De antwoorden zijn verwerkt in een Excel-overzicht en omgezet in
tabellen. Op basis daarvan zijn beschrijvende analyses uitgevoerd.

42

3

Beleidsreconstructie

In dit hoofdstuk bespreken we de resultaten van de
documentstudie en interviews gericht op het in beeld brengen van
de beleidscontext en verwachtingen vooraf bij de
Kwaliteitsimpuls, en op de concrete vormgeving van de
interventie.

3.1

Onderzoeksvragen en gebruikte bronnen

Deze beleidsreconstructie bevat een beschrijving van de politieke
en beleidsmatige aanleiding voor de Kwaliteitsimpuls
politieonderwijs Caribisch Nederland. Ook gaan we in op de
concrete maatregel, de financiële aspecten ervan, de beoogde
doelen en doelgroepen, de randvoorwaarden en risico’s die de
betrokkenen voorzagen, en de verwachte opbrengsten.
Gezamenlijk geven al deze aspecten inzicht in de ‘beleidstheorie’
die ten grondslag lag aan de Kwaliteitsimpuls: welk beleid is
ingezet, om welke reden(en), welke doelen, welke
randvoorwaarden en risico’s zijn voorzien, en welke
opbrengstverwachtingen zijn geformuleerd?
De te beantwoorden onderzoeksvragen zijn:
1. Welke beleidstheorie ligt ten grondslag aan de
Kwaliteitsimpuls politieonderwijs Caribisch Nederland?
2. Welke voorwaarden zijn er aan de toekenning van de financiële
injectie in het politieonderwijs gesteld?
43

Om deze vragen te beantwoorden is gebruikgemaakt van
documenten zoals de Rijkswet Politie en de rapportage van de
Evaluatiecommissie Justitiële Rijkswetten, en ook van
Kamerbrieven, memo’s, nota’s en besluitenlijsten van met name
het Ministerie van Veiligheid en Justitie en het Justitieel
Vierpartijenoverleg (JVO). Bovendien is informatie verzameld via
individuele en groepsinterviews met relevante beleidsmakers en
uitvoerders (zie lijst met geraadpleegde experts).

3.2 De beleidscontext van de Kwaliteitsimpuls
politieonderwijs Caribisch Nederland
De Kwaliteitsimpuls politieonderwijs is opgezet in 2015 in eerste
instantie voor de periode 2016 t/m 2019. Uit de documentstudie
komen drie belangrijke contexten naar voren die aanleiding
vormden voor de Kwaliteitsimpuls: de staatkundige hervorming
van 2010 (zie 3.2.1), de problemen met de capaciteit en kwaliteit die
het KPCN kon leveren (zie 3.2.2) en de behoefte aan en afspraken
over versterking van de samenwerking in de regio ter bestrijding
van (georganiseerde) criminaliteit (zie 3.2.3). Ook is er, in de
periode voorafgaand aan de Kwaliteitsimpuls, regelmatig
gesproken over de politieopleidingen en het onderwijsprogramma, en zijn er afspraken gemaakt over de eindtermen
waaraan die opleidingen zouden moeten voldoen (zie 3.2.4).

3.2.1 Staatkundige hervorming in 2010
De belangrijkste aanleiding voor de Kwaliteitsimpuls is de
staatkundige hervorming van het Koninkrijk der Nederlanden per
10 oktober 2010. Op dat moment werden de eilanden Bonaire, Sint
Eustatius en Saba (BES-eilanden) openbare lichamen horende bij
Nederland, vergelijkbaar met en bekend als ‘bijzondere
Nederlandse gemeenten’, formeel heten de eilanden vanaf die
datum gezamenlijk ‘Caribisch Nederland.’ “De politiekorpsen van
de BES-eilanden werden samengevoegd tot één korps, het Korps
44

Politie Caribisch Nederland (KPCN). De minister van Veiligheid en
Justitie is als korpsbeheerder verantwoordelijk voor het beheer en
functioneren van het KPCN.” (Bouman en Jopp, 2016, p3). Curaçao
en Sint Maarten werden autonome landen binnen het Koninkrijk
der Nederlanden, zoals Aruba dat al was. Zij hebben hun eigen
politiekorpsen: Korps Politie Aruba (KPA), het Korps Politie
Curaçao (KPC) en het Korps Politie Sint Maarten (KPSM).
De ministers van Justitie van de landen zijn als korpsbeheerder
verantwoordelijk
“Tot 10 oktober 2010 bestond er juridisch bezien een landelijk
Korps Politie Nederlandse Antillen (KPNA). In de praktijk was
echter sprake van - in de eilandgebieden gestationeerde korpsonderdelen die in hoge mate zelfstandig van elkaar
opereerden. De drie politiekorpsen van Curaçao, Sint Maarten en
Caribisch Nederland zijn hieruit voortgekomen. De rijkswetgever
voorzag dat het uiteenvallen van het overkoepelende verband van
het KPNA gevolgen heeft voor de schaalgrootte, de deskundigheid
en de slagkracht van elk korps. Met de Rw Politie heeft zij via
gerichte maatregelen beoogd te herstellen c.q. te compenseren,
wat door het uiteenvallen van dit overkoepelende verband
verloren zou gaan,” aldus de auteurs van het Eindverslag
Evaluatiecommissie Justitiële Rijkswetten (2015).
In de Rijkswet Politie (2010) zijn met name artikel 40 en 41 direct
relevant voor de Kwaliteitsimpuls. Artikel 40 luidt: “De landen
voorzien gezamenlijk in politieonderwijs.” (Rijkswet Politie, 2010)
In artikel 41 staat:
“1. De landen treffen onderling een regeling die kwaliteitscriteria
en opleidings- en trainingsvereisten voor ambtenaren van politie
bevat. Deze kwaliteitscriteria en opleidings- en trainingsvereisten
worden in elk van de landen vastgesteld bij landsbesluit, houdende
algemene maatregelen, respectievelijk algemene maatregel van
bestuur.

45

2. Elk van de landen kan bij of krachtens landsbesluit, houdende
algemene maatregelen respectievelijk bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur aanvullende kwaliteitscriteria en
opleidings- en trainingsvereisten stellen voor de ambtenaren van
politie van het politiekorps.” (Rijkswet Politie, 2010).
In de Staatscourant van 21 juli 2010 is een verdere uitwerking
gepubliceerd van de afspraken over die kwaliteitseisen,
opleidings- en trainingsvereisten voor de politie van Curaçao, Sint
Maarten, Bonaire, Sint Eustatius en Saba. (Staatscourant, 21 juli
2010, nr. 11398).

3.2.2 Te weinig capaciteit en kwaliteit van het KPCN,
behoefte aan samenwerking
Een tweede aanleiding voor de Kwaliteitsimpuls is de constatering
dat de capaciteit en kwaliteit van het KPCN, het politiekorps van de
BES-eilanden/Caribisch Nederland, niet voldeed. Deze conclusie
komt terug in verschillende documenten, zoals in de Nota
Politieonderwijs Cariben, van het Directoraat-Generaal Politie van
6 juli 2015 (dossiernummer: 664497) waarin gevraagd wordt om
een aantal besluiten van dirPBT en dirMP, met als aanleiding:
“De huidige situatie ter plaatse vraagt om een investering om de
kwaliteit te verhogen.” Het gaat daarbij zowel om het politiekorps
KPCN als om de andere korpsen in het Caribisch deel van het
Koninkrijk.
In de onderzoeksrapportage van de Evaluatiecommissie Justitiële
Rijkswetten (2015) komt vooral naar voren dat de capaciteit van de
korpsen te gering is, wat zich laat voelen in zowel de
basispolitiezorg als de recherchecapaciteit. (p67) Ook waar het
gaat om de afspraken over samenwerking tussen de vier
politiekorpsen in het Caribisch deel van het Koninkrijk is de te
beperkte capaciteit van het KPCN een probleem, aldus eerste
hoofdcommissaris van Politie Bouman en hoofdinspecteur van
Politie Joppe in 2016, in hun adviesrapport aan de toenmalige
minister van Veiligheid en Justitie, Ard van der Steur. Zij schrijven:
“Bij alle korpsen, maar zeker bij het KPCN, is sprake van
46

onderbezetting en onvoldoende kwaliteit in de opsporing.” (p22)
en: “Vanwege onder andere de beperkt beschikbare capaciteit en
de inrichting van het korps is het KPCN niet in staat gebleken om
de eigen broek op te houden. Daarnaast heeft het KPCN de andere
politiekorpsen niets te bieden qua expertise.” (p23) De
onderzoekers concluderen bovendien dat geen van de vier korpsen
bij machte is om zelf alle benodigde expertise in huis te hebben.
“Ze moeten samenwerken en zijn, voor het behalen van de
gewenste prestaties onder andere afhankelijk van de ander.” (p24)
Ook twee van de respondenten in het onderhavige
evaluatieonderzoek benoemen de problemen met capaciteit en
kwaliteit bij het KPCN. Zij stellen: er had jarenlang geen
professionalisering plaatsgevonden, er was sprake van een
verwaarloosde organisatie.

3.2.3 Vergroting van de slagkracht in de criminaliteitsbestrijding
Er is verder een duidelijk gevoelde noodzaak om de verschillende
korpsen meer te laten samenwerken in de bestrijding van
criminaliteit. Zo constateert het Justitieel Vierpartijenoverleg
(de ministers van Justitie en Veiligheid van Nederland, Aruba,
Curaçao en Sint Maarten) dat er versterking nodig is van de
rechtshandhaving in het Caribisch deel van het Koninkrijk in
verband met grensoverschrijdende criminaliteit (Kamerbrief, d.d.
11 april 2016). Hiervoor is regionale samenwerking in de
rechtshandhaving onmisbaar, zoals uitgesproken in het Justitieel
Vierpartijenoverleg (JVO) van 5 januari 2016. Dezelfde kamerbrief
laat zien dat de Kwaliteitsimpuls politieonderwijs ook in dat kader
wordt geplaatst: via de Kwaliteitsimpuls wordt invulling gegeven
aan één van de aanbevelingen uit de evaluatie van de Rijkswet
Politie omdat op die manier de onderlinge inzetbaarheid tussen de
korpsen wordt vergroot. Versterking van de rechtshandhaving en
bestrijding van de grensoverschrijdende criminaliteit lijkt dus een
beoogde extra opbrengst van de Kwaliteitsimpuls.
47

3.2.4 Afspraken over onderwijs en opleiding
Al in de periode direct na de staatkundige hervorming van 2010
werd gesproken over gezamenlijke onderwijsactiviteiten.
Er werden bovendien afspraken gemaakt over het type onderwijs
(competentiegericht) en de beoogde eindtermen.
Ten eerste werd in 2010 een commissie gevormd (op initiatief van
de Politieke Stuurgroep Staatkundige Veranderingen) die de
eindtermen voor het politieonderwijs moest formuleren.
De betreffende commissie formuleerde vijf gezamenlijke
competentieprofielen voor uitvoerende en leidinggevende functies
binnen de politie, met eindtermen die gebaseerd zijn op de taken
en handelingen die centraal staan in die functies. “Inzet was om te
komen tot een indeling die vergelijking mogelijk zou maken van
de werkzaamheden en daarvoor benodigde competenties op de
verschillende eilanden, zodat duidelijk is waarvoor iemand
inzetbaar is, los van zijn/haar positie in het eigen korps.” (idem,
p5). Daarmee werd voldaan aan een van de eisen uit de Rijkswet
Politie, namelijk dat de onderlinge uitwisselbaarheid tussen
medewerkers van de korpsen zou worden bevorderd. Voor de
competentieprofielen is bovendien de ACOA-systematiek
gehanteerd die ook gebruikt wordt door de Politieacademie in
Nederland en CEPOL (European Police College) 1, zodat er een
duidelijk referentiekader ontstond voor de toetsing en
examinering, en aansluiting was op (internationale)
opleidingsniveaus (MBO/SBO en HBO en WO). (idem, p6)
Latere besluiten laten zien dat de verschillende landen
(Nederland, Curaçao en Sint Maarten), expliciet instemden met de
competentiegerichte eindtermen zoals voorgesteld door de
commissie Politieonderwijs (zie: Besluitenlijst Ministeriële
Stuurgroep Plan Veiligheid Sint Maarten, 26 september 2011, en
Nota Afspraken DG Pol en Politieacademie over

1 ACOA-systematiek staat voor de een competentiegerichte kwalificatiestructuur voor het
beroepsonderwijs, zoals die is opgesteld door de Adviescommissie Onderwijs Arbeidsmarkt (2004)

48

onderwijsactiviteiten in het Caribisch deel van het Koninkrijk, 14
maart 2013 (dossiernummer: 365398). De brief van de minister
van VenJ aan de Tweede Kamer van 20 oktober 2014 biedt een
overzicht van de gemaakte afspraken:

Er zijn op grond van artikel 40 Rijkswet Politie en de
‘Onderlinge regeling houdende kwaliteitseisen, opleiding- en
trainingsvereisten politie van Curaçao, van Sint Maarten en
van Bonaire, Sint Eustatius en Saba’ gemeenschappelijke
competentiegerichte eindtermen opgesteld.”

Deze eindtermen beogen dat de eisen en criteria waaraan de
politieopleidingstrajecten moeten voldoen uniform en
gelijkluidend zijn voor de korpsen van Curaçao, Sint Maarten
en de BES.”

Het KPCN heeft een meerjarig opleidingsplan opgesteld
waarin de ambitie voor initiële en post-initiële opleidingen is
beschreven.”

Vanuit het Ministerie van VenJ is een
samenwerkingsovereenkomst getekend met de
Politieacademie waarin afspraken zijn vastgelegd over de
uitvoering van politieopleidingen t.b.v. KPCN.”

De Politieacademie heeft de vastgestelde competentiegerichte
eindtermen vertaald naar een nieuw onderwijsprogramma:
C-COP = Curriculum Caribische Opleiding Politie.”

Het onderwijsprogramma is ook gebaseerd op het initieel
politieonderwijs op mbo-niveau zoals dat door de PA wordt
verzorgd in Nederland.”

Het onderwijsprogramma voorziet in de opleiding van nieuwe
aspiranten tot politiemedewerker en in het bijscholen van
zittende operationele uitvoerende politiemedewerkers om
hun competenties in overeenstemming te brengen met wat er
van hen verwacht mag worden als allround
politiemedewerker.
Ook tussen 2010 en 2015 waren al verschillende
opleidingstrajecten uitgevoerd. De minister van VenJ (brief aan
49

TK, 20 oktober 2014) laat bijvoorbeeld weten dat in 2011 in Sint
Maarten een programma is gestart voor aspirant agenten, dat alle
deelnemers vanuit het KPCN succesvol hebben afgerond, en dat in
2012 een bijscholingsprogramma is gestart, dat door 17 van de 18
KPCN-deelnemers succesvol is afgerond. (Zie ook Nota 6 juli 2015)
Curaçao, Sint Maarten en Nederland voorzien op dat moment
gezamenlijk in het politieonderwijs, dat deels wordt verzorgd door
de Politieacademie en deels door eigen onderwijsvoorzieningen
(nota van het Directoraat-Generaal Politie van 6 juli 2015). In 2014
was de indruk dat de basis wel op orde was op de BES/in Caribisch
Nederland, en dat er met name behoefte was aan specialismen.
Dat bleek echter anders te liggen, stellen de respondenten vanuit
de Politieacademie.
Het niveau van het politieonderwijs aan de lokale
opleidingsscholen ORV (Curaçao) en Justice Academy (JA, Sint
Maarten) was niet zoals gedacht. De Evaluatiecommissie Justitiële
Rijkswetten rapporteert daarover: “Ten aanzien van de kwaliteit
van het georganiseerde onderwijs blijkt het ORV te lijden onder
een minder sterke reputatie onder verschillende betrokkenen.
Daarbij wordt gewezen op opleidingen die niet worden voortgezet
of langere doorlooptijden hebben en het ontbreken van erkenning
van de aangeboden opleidingen. Omdat de Justice Academy (JA)
pas na 2010 is opgezet, moet deze zich nog bewijzen. Vanuit de JA
wordt wel aangegeven dat het in Sint Maarten ontbreekt aan
nadere regelgeving, erkenning van de opleiding en financiële
middelen.” (Van der Woude et al, 2015, p74) Veel aspirantstudenten van de JA blijken bovendien niet te voldoen aan de
toelatingseisen van de naar het Nederlandse C-COP model
ingerichte opleiding. (idem, p61-77) Er was daarom ook
behoefte aan initieel onderwijs: “St. Maarten (voornamelijk) en
Curaçao geven aan behoefte te hebben aan initieel en post-initieel
onderwijs van de PA. Voor initieel onderwijs hebben beide landen
zich ook gecommitteerd aan een eigen onderwijsinstelling
(Curaçao wettelijk). Beide landen worstelen met een
50

kwaliteitsvraagstuk (St. Maarten vooral) t.a.v. de eigen
onderwijsinstelling.” (nota 6 juli 2015)
Uiteindelijk werd de Politieacademie Nederland aangewezen als
verantwoordelijke voor de examinering en als hoofdleverancier
voor de opleidingen voor het politiekorps van de BESeilanden/Caribisch Nederland (KPCN) en de Kustwacht (Memo
Kwaliteitsimpuls politieonderwijs Cariben, d.d. 10 november 2015).
Het KPCN bleek echter te klein in vraagaantallen om klassen te
kunnen vullen voor zowel de basis-als de specialistische
politieopleidingen. “Samenwerking met andere organisaties is
noodzakelijk om een minimale groepsgrootte te bewerkstelligen.”
(nota 6 juli 2015). Het Directoraat Generaal Politie (Ministerie van
Veiligheid en Justitie) doet daarom in haar nota van 6 juli 2015 een
voorstel aan dirPBT en dirMP voor een financiële investering die
bedoeld is om de kwaliteit van het politiekorps KPCN en de andere
politiekorpsen in het Caribisch deel van het Koninkrijk te
verhogen. Het gaat daarbij met name om een meerjarige
financiering van docenten van de politieopleidingen van de PA
voor het verzorgen van zowel initiële als post-initiële opleidingen.

3.3 De concrete interventie, doelen en doelgroepen
(zoals beoogd in 2016)
Vanuit deze context komt de Kwaliteitsimpuls politieonderwijs
Caribisch Nederland tot stand (zie Memo 10 november 2015,
Decembercirculaire 2015, t.a.v. Politieacademie, Kamerbrief 11
april 2016). Het meest concreet wordt de invulling van de
Kwaliteitsimpuls benoemd in het Memo van 10 november 2015, al
betreft het daar in feite nog een voorstel:

51

Uit: Kwaliteitsimpuls politieonderwijs Cariben
(zie memo Ministerie VenJ, 10 november 2015)
“Voorstel en financiering


Het voorstel betreft de financiering van 3.5 fte capaciteit uit de
Politieacademie als kwaliteitsimpuls voor politieonderwijs in het
Caribisch deel van het Koninkrijk voor de periode 2016 – 2019.
(Onderbouwing voorstel in bijlage)

Deze capaciteit wordt ingezet voor 2 fte, benedenwinds en bovenwinds,
1 fte post-initieel voor alle landen en 0.5 fte IBT voor KPCN.

De geraamde totale jaarlijkse kosten zijn 961.000,= euro voor
salariskosten docenten, reis- en verblijf docenten,
opleidingsfaciliteiten, reis en verblijf studenten (m.n. gezamenlijke
post-initiële opleidingen)

MinVenJ bekostigt enkel salariskosten en daggeldvergoeding docenten
middels een extra bijdrage aan de Politieacademie a 350.000,= euro
jaarlijks.

Overige kosten moeten de deelnemende landen en stakeholders zelf in
voorzien. Risico PA is reis- en verblijf docenten a 68.000,= per jaar.
Optie 1: geen betaling van reis en verblijf, docent vertrekt niet uit NL;
Optie 2: financieren vanuit VenJ?

Financieringsvoorstel
Financieringsvoorstel is gebruikmaken van onderuitputtingsgelden
voorzien in 2015 en deze onder te brengen bij PA voor financiering 2016
en 2017”
“Randvoorwaarden
PA stelt als randvoorwaarden:
 MinVenJ is opdrachtgever
 Voor initieel:
o
examinering gebeurt door PA,
o
capaciteit wordt geleverd o.b.v. halfjaarlijks vooruit plannen.
Dit betekent voor initieel op Bovenwinden start in wk 40 2016!
 Post-initieel:
o
Meerjarige behoeftestelling
o
Thematische aanpak per jaar, vb 2016 opsporing
o
Voor 2016 enkel capaciteitsruimte in Q1, Q3 en Q4
Voor invulling Q1 z.s.m. bespreken, uiterlijk wk. 49 2015
MinVenJ stelt als voorwaarden aan de Landen:
 Landen verantwoordelijk voor financiering reis en verblijf docenten,
opleidingsfaciliteiten en reis en verblijf eigen studenten. (…)
 Examinering door PA
 Curriculum initieel enkel i.g.v. train-de-trainer docenten Landen en
examinering door PA.
 Er is een meerjarige opleidingsbehoefte post-initieel van de korpsen
(i.c.m. RST?) waarbij jaarlijks wordt opgeleid binnen bepaald thema.”

52

3.3.1 Budget en beoogde doelen
Samengevat gaat het om een bedrag van €350.000 op jaarbasis
voor de periode 2016-2020, te besteden aan 3,5 fte
docentcapaciteit vanuit de Politieacademie “om te komen tot een
duurzame kwaliteitsverbetering van het politiekorps KPCN en de
andere politiekorpsen in het Caribisch deel van het Koninkrijk. (…)
De huidige situatie ter plaatse vraagt om een geïntegreerde
gecoördineerde onderwijsinvestering om de kwaliteit te verhogen
en de samenwerking te bevorderen.” (Decembercirculaire 2015).
Het budget van het Ministerie van VenJ is noodzakelijk omdat het
de landen aan financiële middelen en schaalgrootte ontbreekt om
zelfstandig een kwalitatief goede opleiding te verzorgen of om
zelfstandig opleidingen bij de Politieacademie af te nemen.”
(idem)
In de Kamerbrief van 11 april 2016 wordt de
samenwerkingsdoelstelling onderstreept als een van de doelen
van de Kwaliteitsimpuls: “Nederland biedt ten behoeve van het
politieonderwijs een ‘kwaliteitsimpuls politieonderwijs’ aan.
Dit traject behelst dat Nederland voor de duur van vier jaar (20162019) een kwaliteitsimpuls voor politieonderwijs zal financieren
voor de regionale korpsen in de vorm van circa 4800 uren
jaarlijkse inzet van de Politieacademie (PA). Dit traject is gericht
op professionalisering van docenten en het lokaal opleiden van
studenten in het initieel onderwijs alsmede het aanbieden van
post-initiële opleidingen in de regio. Hierdoor wordt de onderlinge
inzetbaarheid tussen de korpsen verhoogd en geeft het JVO reeds
invulling aan één van de aanbevelingen uit de evaluatie van de
Rijkswet Politie.”
Hoewel de Rijkswet Politie uitgaat van zelfstandige korpsen die
alles kunnen leveren, werd steeds duidelijker, ook bij de korpsen
van de BES-eilanden/Caribisch Nederland en de landen, dat
zelfvoorzienendheid in specialismen niet haalbaar is. Naast het
primaire doel van de Kwaliteitsimpuls – de professionalisering
53

van de KPCN, de Kustwacht en de Caribische eilanden ter
versterking van zowel het basis- als specialistische niveau – is
daarom ook het bevorderen van de samenwerking en onderlinge
bijstand tussen de korpsen belangrijk vanwege de schaarse
specialistische expertise op de kleinere eilanden.
Een impliciet doel lijkt tot slot nog het versterken van de regionale
opleidingen via het aanbieden van een train-de-trainer
mogelijkheid (Verslag Gezamenlijke opleidingsbehoefte
Caribische Politiekorpsen, 2016). Ook het uitgewerkte
curriculum/lesplan van de Politie Academie zou aan de lokale
opleidingsinstituten ter beschikking worden gesteld. In de nota
van 6 juli 2015 wordt bovendien, als instrument voor
kwaliteitsborging, voorgesteld om de examinering van deze
instituten (deels) te laten verrichten door de Politie Academie
en/of om de Inspectie periodiek te laten toetsen of de examinering
conform de gestelde eindtermen is.

3.3.2 Typen opleidingen en doelgroepen
Welke politiemedewerkers de doelgroepen vormen van de
Kwaliteitsimpuls wordt in de documenten alleen in vrij algemene
termen omschreven. De opleidingen zijn bedoeld voor het
politiekorps KPCN en de andere politiekorpsen in het Caribisch
deel van het Koninkrijk, en voor de Kustwacht. En er is sprake van:
initiële opleidingen op MBO3 en MBO 4-niveau, post-initiële
opleidingen (specialistische opleidingen) en IBT.
De Startnotitie (WODC, 2019) voor het onderhavige onderzoek
geeft aan dat de Kwaliteitsimpuls ingezet is voor de volgende
opleidingen en doelgroepen:

Basispolitieopleiding KPCN en Kustwacht (50 fte, d.w.z.
medewerkers die hebben deelgenomen);

Versterken opleidingsniveau politiekorps Sint-Maarten (van
BOA opleiding naar basispolitieopleiding)

Specialistische zedenopleiding op Sint-Maarten (i.v.m.
huiselijk geweld en kindermishandeling, 19 fte)
54





Integrale beroepsvaardigheden training – IBT – van
geweldbeheersing en aanhoudings-/ zelfverdedigingsvaardigheden (100 fte)
Specialistische opleidingen voor de Caribische landen i.v.m.
schaarse expertise: informatieanalyse (19 fte), operationeel
leiderschap (19 fte), RIMOZ basis recherche specialisme (2060 fte)

Sinds medio juni 2019 is daaraan toegevoegd:

Een specialistische opleiding strategisch leiderschap

3.3.3 Voorwaarden die gesteld zijn aan uitvoering
De voorwaarden die het Ministerie van Veiligheid en Justitie stelt
aan de landen houden in dat de landen zelf verantwoordelijk zijn
voor de reis- en verblijfskosten van zowel de docenten als de eigen
studenten, en voor de opleidingsfaciliteiten. De bijdrage vanuit de
Kwaliteitsimpuls is expliciet bedoeld voor de financiering van 3,5
fte docentcapaciteit van de Politieacademie “MinVenJ bekostigt
enkel salariskosten en daggeldvergoeding docenten middels een
extra bijdrage aan de Politieacademie á 350.000,= euro jaarlijks.”
(Memo, 10 november 2015). De tweede voorwaarde is dat de
examinering plaatsvindt door de Politieacademie.
Waar het gaat om het versterken van de regionale opleidingen
wordt het curriculum voor de initiële opleiding alleen beschikbaar
gesteld via het train-de-trainer principe voor docenten. Tot slot
geldt dat voor de post-initiële opleidingsbehoeften uitgegaan
moet worden van een meerjarige planning waarbij jaarlijks wordt
opgeleid binnen een bepaald thema. (Memo, 10 november 2015).
Er zijn geen voorwaarden aangetroffen die gaan over het aantal op
te leiden cursisten, over het aantal en type opleidingen dat moet
worden aangeboden en over de locaties waar de opleidingen
moeten plaatsvinden.

55

56

4

Overzicht van de feitelijk uitgevoerde
activiteiten binnen de kwaliteitsimpuls

De financiële middelen die via de Kwaliteitsimpuls beschikbaar
zijn gekomen, zijn bedoeld voor het bieden van opleidingen aan de
politiemedewerkers van de korpsen en de Kustwacht in Caribisch
Nederland. In dit hoofdstuk geven we een overzicht van de
uitgevoerde activiteiten, en van de belangrijkste uitkomsten van
de evaluaties van de opleidingen door de Politieacademie zelf.

4.1 Uitgevoerde opleidingen en aantal deelnemers
Tabel 4.1 geeft een overzicht van de feitelijk uitgevoerde
opleidingen en cursussen in de periode 2015-2019.2 Een aantal
opleidingen loopt nog, daarvan is dus nog niet te zeggen hoeveel
van de deelnemers deze met succes hebben afgerond. In totaal zijn
22 cursussen aangeboden aan de verschillende korpsen, aan in
totaal 329 deelnemers.
Het aantal deelnemers per cursus ligt tussen de 1 en 25. Er zijn 211
cursisten die nog bezig zijn met hun opleiding, of waarvoor nog
geen slagingsgegevens bekend zijn. Op basis van de gegevens die

2 De informatie in dit overzicht is deels afkomstig van de opleidingscoördinator van het KPC. Zij fungeert
tevens informeel als coördinator van de afstemming van de gezamenlijke opleidingsbehoefte. Voor het
overige deel is de informatie verkregen tijdens interviews met de opleidingscoördinatoren van de
verschillende korpsen en de Politieacademie.

57

wel beschikbaar zijn, kan geconstateerd worden dat de
meerderheid van de studenten de cursussen/opleidingen succesvol
afsluit. Er zijn tot nu toe 21 studenten die tussentijds zijn
uitgevallen, of niet zijn geslaagd.
Voor de beeldvorming is het van belang deze aantallen cursisten af
te zetten tegen het totaal aantal politiemedewerkers van de
korpsen:

Het KPCN beschikte in 2018 over 159,5 fte, thans (in 2019)
beschikt het KPCN over 169,5 fte.3

Het KPA beschikte de afgelopen jaren over de volgende
aantallen politiefunctionarissen: 2015: 468; 2016: 473; 2017:
497: 2018: 481 en 2019: 479 personen. 4

Het KPC bestaat eind 2019 uit 811 fte5;

Van het KPSXM zijn geen gegevens bekend.

3 Afdeling bedrijfsvoering KPCN.
4 Divisie politieopleiding en ontwikkeling KPA.
5 HRM KPC.

58

Tabel 4.1 Overzicht van de opleidingen die bekostigd zijn uit de Kwaliteitsimpuls politieonderwijs
Caribisch Nederland in de periode 2015-2019, aantallen deelnemers, geslaagden en niet
geslaagden.
Opleiding

Korps

Periode

BPO
BPO
BPO
BPO
BPO (doorstroom)
BPO (doorstroom)
BPO
BPO

KPCN
Kustwacht
KPCN
Kustwacht
KPSXM
KPSXM
KPSXM
Kustwacht

2016
2016
2017
2017
2016
2018
2018
2018

IBT6

KPCN

Zeden
Zeden
Zeden
Zeden
RIMOZ (locatie SXM)
RIMOZ (locatie SXM)
RIMOZ (locatie CUR)
RIMOZ (locatie CUR)

KPC
KPSXM
KPCN
KPA
KPSXM
KPCN
KPC
KPCN

RIMOZ
(locatie Aruba)

KPA

RIMOZ (locatie
Aruba)
TOL-C
TOL-C
TOL-C
Informatie-analyse
Informatie-analyse
Informatie-analyse
Structureren/
visualiseren
informatie
Totaal

Deelnemers

11
9
11
10
25
17
13
11
108
2016-2019
(gem. per jaar)
2016-2018
7
2016-2018
4
2016-2018
4
2016-2018
5
2018-2019
17
2018-2019
3
2019-nu
17
2019-nu
5
16
okt. 2019
(2 van de
landsrecherche)

Aantal
geslaagd
10
8
10
10
18

Nog bezig/ Aantal niet
nog niet
behaald
bekend
1
1
1
7
17
13
11
108

6
4
4
5
17
3
17
5

1
-

16

-

4

-

KPCN

okt. 2019

4

KPC
KPSXM
KPCN
KPC
KPCN
RST

2019
2018
2019
2017-2018
2017-2018
2017-2018

5
6
4
8
2
1

4
3
4
4
2
1

1
3
4
-

KPC

2017

6

4

2

329

97

211

21

6 IBT is een cursus die jaarlijks op meerdere momenten wordt gegeven, en die politiemedewerkers
regelmatig moeten volgen. De deelnemers aan deze cursus komen ook terug in de andere opleidingen. De
cijfers bij de andere cursussen betreffen ‘unieke’ deelnemers. Om vertekening bij IBT te komen is
uitgegaan van het gemiddelde aantal deelnemers per jaar.

59

4.2 Evaluatie van de opleidingen door de
Politieacademie zelf
In 2016 en 2017 zijn vijf van de aangeboden opleidingen door de
Politieacademie zelf geëvalueerd via een vragenlijst onder de
deelnemers. Het ging om de volgende opleidingen en aantallen
respondenten: Drugsdelicten en –handel (n=16),
Milieuovertredingen (n=9), Optreden PD 2016 (n=10), Optreden
verkeersveiligheid (n=5), Optreden PD 2017 (n=5). In bijlage 3 is
een overzicht opgenomen van de resultaten.
Het overall beeld dat naar voren komt uit de vijf enquêtes is dat de
politiemedewerkers die deelnamen aan de opleidingen én de
vragenlijst invulden – voor sommige opleidingen is er een erg lage
respons – tevreden zijn over de kwaliteit van het onderwijs
(rapportcijfers tussen 7,2 en 8,6), maar iets minder tevreden over
het ‘leren in de praktijk’. Het leren in de praktijk waarderen zij
weliswaar met een voldoende rapportcijfer (tussen 6,4 en 7,6),
maar dat cijfer ligt voor drie van de vijf opleidingen beneden de
kwaliteitsnorm die de Politieacademie zelf hanteert: minimaal een
7.
Met de inhoud, leermiddelen, studielast, docenten, examenopdrachten van de opleidingen zijn de politiemedewerkers
(behoorlijk of zeer) tevreden.
Er zijn twee duidelijke verbeterpunten: de informatievoorziening
(o.a. via Blackboard) en de praktijkbegeleiding. Op beide thema’s
liggen de scores regelmatig lager dan de norm. De waardering voor
de praktijkbegeleiding is uitgedrukt in woorden ‘enigszins
tevreden’, de waardering van de informatievoorziening loopt
uiteen tussen ‘behoorlijk tevreden’ en ‘behoorlijk ontevreden.’
Voor de module Optreden verkeersveiligheid is er als
aandachtspunt ook de aansluiting op de Caribische
situatie/context in de examenopdrachten.

60

5

Evaluatie van de uitvoering van de
Kwaliteitsimpuls

In dit hoofdstuk bespreken we hoe de verschillende betrokkenen
de Kwaliteitsimpuls zoals die is uitgevoerd hebben ervaren.
We starten (5.1) met de verwachtingen die de verschillende
korpsen en de Kustwacht vooraf hadden, de bijstellingen die zij
daarop hebben gemaakt en de achtergrond daarvan. Vervolgens
bespreken we (5.2) de motivatie en tevredenheid van de studenten,
en de tevredenheid en ervaringen van de docenten en korpschefs
over de kwaliteit van de aangeboden opleidingen. Tot slot gaan we
in op de sterke punten (5.3) en de verbeterpunten (5.4) die de
respondenten naar voren brachten in de interviews.

5.1

Ervaringen van korpschefs en
opleidingscoördinatoren

Verwachtingen vooraf
In de focusgesprekken en interviews geven de korpschefs en
opleidingscoördinatoren aan dat zij bij aanvang van de
Kwaliteitsimpuls in de veronderstelling waren dat zij een
inventarisatie dienden te verrichten van de gezamenlijke
opleidingsbehoefte, zodat op basis daarvan in overleg met de PA
een opleidingsplan kon worden vastgesteld. Het gezamenlijk
bepalen van de opleidingsbehoefte heeft veel voeten in de aarde
gehad. Het is een afstemmingsproces geweest waarin ieder korps
61

concessies heeft moeten doen, omdat het budget over alle korpsen
verdeeld moest worden en de korpsen in grootte van elkaar
verschillen. Daar komt bij dat de behoefte aan het type opleiding
per korps enigszins uiteenloopt. Nadat bij aanvang van de
Kwaliteitsimpuls de gezamenlijke opleidingsbehoefte was
bepaald, vernamen de korpsen dat niet de gezamenlijke
opleidingsbehoefte leidend zou zijn, maar dat zij gebonden zijn
aan het jaarlijks opleidingsaanbod van de PA, hetgeen de
keuzevrijheid beperkt.
Een ander aspect is dat KPC, KPSXM en KPA kampen met
aanzienlijke financiële krapte, en alle korpsen kennen in meer of
mindere mate een structureel personeelstekort. Deze knelpunten
belemmeren te meer een optimale keuze uit het cursusaanbod.
Concreet betekent dit voor de korpsen, zoals zij in de interviews
beschrijven, dat zij aanzienlijke concessies (hebben) moeten doen
in het gewenste aantal medewerkers dat aan de verscheidene
opleidingen deelneemt. Tegelijk bestaat er juist een urgente
behoefte aan meer opleidingsplekken en aan het afnemen van
meer specialistische opleidingen. Het bekostigen van de
opleidingen drukt zwaar op de opleidingsbudgetten van KPC,
KPSXM en KPA. Ten aanzien van het personeelstekort geldt dat op
opleidingsdagen moet worden bewaakt dat voldoende
personeelssterkte op de werkvloer achterblijft. Deze
randvoorwaarden beperken de keuze voor het aanvragen van de
betreffende opleidingen en de aantallen opleidingsplekken, aldus
de korpschefs en opleidingscoördinatoren.
Doelen en prioriteiten
Betrokkenen hebben voorts aangegeven dat de focus van de
korpsen bij aanvang van de Kwaliteitsimpuls voornamelijk lag bij
het op peil brengen van het basisniveau van de uitvoering van de
politietaken, zowel in de basispolitiezorg als in het recherchewerk,
met daarbij de nodige aandacht voor algemene vorming en
attitudeverbetering van de politiemedewerkers. Het had de
korpsen op het moment van de start van de Kwaliteitsimpuls
62

jarenlang ontbroken aan capaciteit en (financiële) middelen om
een adequaat opleidings- en professionaliseringsbeleid te voeren,
hetgeen resulteerde in een aanzienlijke opleidingsachterstand.
Terzijde: voor de algemene beeldvorming is het van belang hierbij
te vermelden dat capaciteitskeuzes en financiële bedrijfsvoering
tot de verantwoordelijkheid van de verscheidene korpsen behoren,
waarbij de ministeries van de betreffende landen
eindverantwoordelijk zijn als korpsbeheerder (o.g.v. Rijkswet
politie artikel 47). De Kwaliteitsimpuls is een handreiking van
tijdelijke aard en niet bedoeld als (structurele) dekking van de
algehele opleidingsbehoefte van de korpsen.
Medewerkers groeiden ten tijde van het KPNA door vanwege
tijdsverloop en opgedane ervaring, zonder dat zij formeel
voldeden aan de bijbehorende functieprofielen en competenties.
Dat is een belangrijke reden geweest waarom KPCN en KPSXM de
BPO hebben afgenomen, en waarom alle korpsen hebben ingezet
op de RIMOZ-opleiding. De Zeden-opleiding (inclusief
kindermishandeling en huiselijk geweld) is door alle korpsen
geprioriteerd vanwege de veelvoorkomende problematiek op dat
vlak in de samenlevingen.
Betrokkenen geven aan dat het goed zou zijn wanneer met name
de BPO en de RIMOZ-opleiding tot het vaste opleidingsaanbod van
de Kwaliteitsimpuls blijven behoren en zodoende ook regelmatig
door de PA worden aangeboden. Daarnaast is er op dit moment
behoefte aan specialistisch onderwijs in specifieke
delictscategorieën zoals grensoverschrijdende criminaliteit,
ondermijning, witwassen, corruptie, cybercrime, verkeerszaken
en de aanpak van wijkproblematiek door de ‘bario’-regisseurs.
De vraag is of de PA bereid en in de gelegenheid is dergelijk
maatwerk aan te bieden en of de toekenning van 1 fte aan postinitieel onderwijs in dat kader dient te worden herzien.
Context Kwaliteitsimpuls naast andere opleidingen
Betrokkenen van het KPC hebben aangegeven dat het korps in 2013
63

een grondige reorganisatie heeft doorgemaakt. Daarbij is het
inrichtingsplan (in bijgestelde vorm) vastgesteld dat reeds in 2010
in werking had moeten treden, maar waarvoor destijds geen
financiële middelen vrijgemaakt konden worden. In dit
inrichtingsplan is de urgentie in kaart gebracht van de
professionaliseringsslag die het KPC diende te maken.
Daartoe behoorde een spoedige aanpak van de kwaliteit van de
basiskennis en -vaardigheden van de integrale
politiewerkzaamheden op het gebied van rechtshandhaving.
Mede vanwege de urgentie, is besloten de basispolitieopleiding bij
het op Curaçao gevestigde instituut ORV (Opleidingsinstituut
Rechtshandhaving en Veiligheidszorg) af te nemen.
Deze basispolitieopleiding is een tweejarige SBO-opleiding op
niveau 3. De SBO-kwalificatie sluit aan op het landelijke
onderwijskader. Een bijkomend voordeel is dat deze opleiding
door het Ministerie van Onderwijs op Curaçao wordt erkend,
hetgeen een belangrijke voorwaarde is voor het KPC. Het KPC is
tevreden over de basispolitieopleiding die door het ORV wordt
verzorgd. Zowel de nieuwe aanwas van politiefunctionarissen
(sinds 2013), als de jonge garde is inmiddels door deze opleiding
heen. Thans dient te worden bezien of de oude garde aan de beurt
dient te komen voor een verfrissing en eventuele verbetering van
de basiskennis en -vaardigheden.
Betrokkenen van het KPA hebben aangegeven dat het
opleidingsinstituut van het korps naar tevredenheid de
basisopleiding tot en met MBO-niveau 4 verzorgt.
Het opleidingsinstituut is thans bezig met het opzetten van de
opleiding tot inspecteur op niveau 5 en de opleiding tot
kaderfuncties op niveau 6. Deze laatste twee opleidingen zijn
HBO-opleidingen op masterniveau. Het KPA heeft binnen de
Kwaliteitsimpuls behoefte aan specialistische opleidingen waarin
zij zelf niet kunnen voorzien, zoals op het gebied van
gecompliceerde verkeerszaken.

64

De korpsen KPCN, KPC en KPA zijn in september 2019 met in totaal
vijftien cursisten gestart met de door de PA verzorgde
Masteropleiding Tactisch Leidinggeven (MTL). Deze opleiding valt
echter niet binnen de Kwaliteitsimpuls. Ditzelfde geldt voor de
door de PA verzorgde opleiding tot hulpofficier van justitie.
Voorts zijn het KPCN, KPC en KPA voornemens om op korte
termijn de runners c.q. infiltranten gezamenlijk een opleiding te
laten volgen via de PA.
Ervaringen Kustwacht
Een betrokkene van de Kustwacht heeft aangegeven dat de
Kustwacht sinds 2014 heeft geparticipeerd in de BPO binnen de
Kwaliteitsimpuls vanwege de wens hiertoe vanuit het Ministerie
van Defensie. De Kustwacht achtte het van belang de aspirantkustwachters een gedegen basisopleiding op MBO-3 niveau te
bieden ter uitvoering van de rechtshandhavingstaken op zee.
De Kustwacht is thans aan het bezien of de organisatie de
komende jaren, in de verlenging van de Kwaliteitsimpuls,
wederom meedoet. De reden hiervoor is tweeledig. Ten eerste
heeft de Kustwacht – hieronder nader toegelichte – bezwaren
tegen de modulaire opzet van de opleiding. Ten tweede zijn de
betrokkenen niet content met de afhankelijke positie die de
Kustwacht in de Kwaliteitsimpuls bekleedt. De Kustwacht
participeert niet in de gezamenlijke behoeftevaststelling van de
politiekorpsen. Dit betekent dat de Kustwacht slechts de
overgebleven opleidingsplaatsen kan bezetten, hetgeen de
voortgang van de interne kwaliteits- en professionaliseringsslag
belemmert. De Kustwacht denkt erover na om een eenjarige
basisopleiding zelf te gaan verzorgen voor de aspiranten.
Aspiranten zijn en blijven vervolgens gedurende vijf jaren matroos
en tevens buitengewoon opsporingsambtenaar (Bav-pol).
Zij moeten bovendien spoedig leren schieten. Als de Kustwacht na
vijf jaar potentie ziet in een aspirant, dan kan deze aspirant alsnog
instromen in de BPO. Dit kan ook betekenen dat de basispolitieopleiding bij het ORV in Curaçao of het opleidings-instituut van
65

het KPA wordt afgenomen. Deze opleidingen zijn immers door de
respectieve Ministeries van Onderwijs erkend en de BPO vanuit de
PA (nog) niet. In deze regio wordt de erkenning van een opleiding
door het Ministerie van Onderwijs van groot belang geacht.

5.2 Tevredenheid over de opleidingen
In aanvulling op de bredere context van de uitvoering van de
Kwaliteitsimpuls, is in het onderzoek ook meer rechtstreeks
gekeken naar de tevredenheid over de aangeboden opleidingen.
We gaan in deze paragraaf in op de ervaringen van de
verschillende groepen respondenten: de studenten, de docenten
en de korpschefs, opleiders en andere betrokkenen.

5.2.1 Studenten: motivatie en tevredenheid
Motivatie voor deelname
We hebben een aantal van de studenten (n=34) die in de periode
2016-2019 een opleiding van de PA hebben gevolgd gevraagd een
vragenlijst in te vullen. Zij deden dit voorafgaand aan een
(groeps)interview. Allereerst hebben we hen gevraagd naar de drie
belangrijkste redenen voor hun deelname aan de betreffende
opleiding. Tabel 5.1 geeft een overzicht van de resultaten van de
top drie van de studenten per opleiding.
Tabel 5.1 Redenen voor deelname aan PA-opleiding in kader van Kwaliteitsimpuls

Ik wil voldoen aan de formele opleidingseisen voor
mijn functie
Ik wil mijn kennis en beroepsvaardigheden vergroten
Mijn leidinggevende vindt het belangrijk
Ik wil in contact komen met collega’s andere korpsen
Ik wil een diploma behalen op een hoger niveau
Ik wil in aanmerking komen voor promotie
3 = meest belangrijk, 2 = minder belangrijk, 1 = minst belangrijk

66

BPO
n=19

RIMOZ
n=7

Zeden AVI/SVI
n=5
n=3

2,8

2

2,4

2,3

2,7
1,2
1,5
2,4
2,2

2,3
1,6
0,6
1
0,3

2,6
1,8
0,6
0
0

1,7
2
0,3
1
0

Voor met name de BPO- en AVI/SVI-studenten is de belangrijkste
reden voor deelname het voldoen aan de formele opleidingseisen
die gelden voor hun functie. Voor de RIMOZ-, Zeden- en TOL-C7
studenten is de belangrijkste reden voor deelname het vergroten
van hun kennis en beroepsvaardigheden.
Voor de BPO-studenten is ook het behalen van een diploma op een
hoger niveau een belangrijke reden. Dit geldt met name voor de
groep BPO-studenten op SXM die al een aantal jaren als BOA
hebben gewerkt en nu BPO volgen om agent te worden. Zij geven
ook vaker dan andere studenten aan promotie te willen maken
richting brigadier, hoofdagent of rechercheur.
Het ‘in contact willen komen met collega’s van andere korpsen’ is
het minst vaak genoemd als reden voor deelname aan een
politieopleiding.
Tevredenheid over de opleiding
Het tweede deel van de vragenlijst ging over de tevredenheid van
de studenten over de door hen gevolgde PA-opleiding in het kader
van de Kwaliteitsimpuls. De resultaten staan in tabel 5.2
weergegeven.
Tabel 5.2 Tevredenheid over PA-opleiding in kader van Kwaliteitsimpuls

Overall
Inhoudelijke kennis
Beroepsvaardigheden
De docenten
Het niveau
Het taalgebruik
De toepasbaarheid in mijn eigen werk

BPO RIMOZ
n=19
n=7
8,5
9
8,7
9
8,2
9
8,9
8,9
8,6
9,1
7,9
9,1
8,1
9

Zeden AVI/SVI
n=5
n=3
8,7
9,7
9
8,7
9
8,3
9
9,3
8,6
9,3
8,2
8,7
9
5,7

Rapportcijfer 1-10

7 We hebben ook twee studenten gesproken die de TOL-C opleiding hebben gevolgd. Met hen heeft een
interview plaats gevonden waarbij ook de onderwerpen uit de vragenlijst naar voren kwamen. Hun
antwoorden zijn in de beschrijving van de resultaten meegenomen.

67

De studenten zijn overall zeer tevreden over de gevolgde opleiding.
Als we naar de verschillende aspecten van de opleidingen kijken,
dan valt op dat de docenten het hoogst gewaardeerd worden. Met
name de voorbereiding van de docenten, de manier van lesgeven
en de wijze waarop zij zich tijdens de les opstellen wordt zeer
gewaardeerd. De wijze waarop de lessen worden gegeven
(bevorderen actieve houding en leren in de praktijk) verschilt vaak
positief van de wijze waarop de politiemedewerkers eerder op
school les hebben gehad (veelal passieve houding en klassikale
instructie). Zoals één van de studenten het verwoordde: “Van
zitten en luisteren word je moe. Als je actief bent niet: rollenspelen
en samen aan opdrachten werken in de les zorgen daarvoor.”
De gedegen voorbereiding van de meeste docenten scoort
eveneens hoog bij de studenten: “Er wordt goed rekening
gehouden met de lokale wetgeving die per eiland kan verschillen.”
Ook de persoonlijke aandacht die de meeste docenten hebben en
hun actieve opstelling tijdens de les waarderen de studenten zeer.
Bovendien zijn de studenten zeer tevreden over de inhoudelijke
kennis en het niveau van de opleidingen: niet te moeilijk en niet te
makkelijk. Af en toe was het wel veel.
Het taalgebruik in de opleidingen krijgt een relatief lage score, met
name van de BPO-studenten. Zij hebben de meeste moeite met de
Nederlandse taal. Dit bleek ook tijdens het invullen van de
vragenlijst: één groep BPO-studenten moest veel gebruik maken
van Google-translate om de Nederlandse vragen te begrijpen.
De studenten zijn over het algemeen erg tevreden over de
toepasbaarheid van het geleerde in hun eigen werk. De drie
AVI/SVI-studenten vormen hierop een uitzondering (5,7).
Zij gaven aan veelal geen beschikking te hebben over een eigen
laptop en/of licentie om het informatieverwerkingsprogramma
waarmee zij geoefend hebben in hun eigen praktijk daadwerkelijk
toe te passen. Dit gold met name voor de studenten van het KPC.
Naast de positieve punten plaatsen de studenten ook een aantal
kritische kanttekeningen:
68







De groep BPO-studenten die al een paar jaar als BOA hebben
gewerkt was het meest kritisch. Zij moeten de standaard BPOopleiding volgen terwijl de meesten al vijf jaar werkervaring
hebben. Zij zouden gebaat zijn bij meer maatwerk en een
verkorte opleiding. Ook geeft deze groep studenten aan dat de
afronding van hun opleiding met een half jaar is uitgesteld.
Hierdoor moeten zij ook een half jaar langer wachten op hun
salarisverhoging.
Met name de Zeden-studenten geven aan dat de ingezette
acteurs (om praktijksituaties uit te spelen) soms te
overdreven acteren. Ze moesten bij de afsluiting vaardigheden
oefenen met acteur: “Dan deed je alles wat je geleerd had en
dan bleven ze maar huilen.”
De praktijkbegeleiders hebben met name op SXM te weinig
tijd om de noodzakelijke begeleiding te geven. Door werkdruk
in combinatie met personeelstekorten hebben zij onvoldoende
tijd om de studenten te begeleiden. Ook zouden bepaalde
praktijkbegeleiders te veel vooroordelen hebben, bij met name
de studenten met aantal jaar BOA-ervaring: “Stuur een
praktijkbegeleider uit NL! Die hebben ook geen vooroordelen
en benaderen je zonder vooroordeel.”

5.1.2 Docenten: context en tevredenheid over verloop van de
opleidingen
Context
Voor de docenten is het moeilijk om na te gaan wat de
beweegredenen zijn voor de studenten om mee te doen.
De docenten die modules voor IBT of BPO verzorgen, doen dit
omdat dit binnen de opleiding van leden van het politiekorps
gebeurt.
Een van de docenten die betrokken is bij de module TOL-C, vraagt
zich af wat de visie op leiderschap is binnen het KPCN, KPSXM en
KPC. Zij krijgt hier niet zo’n goed beeld van. Deze visie bepaalt in
hoge mate het succes van de opleidingen. Dat geldt met name voor
de TOL-C-opleiding die gericht is op het middenmanagement en
69

de onlangs gestarte masteropleiding Strategisch leidinggeven
voor het hoger management. De betreffende docent heeft de
meeste twijfel bij de motivatie voor deelname van het KPSXM:
ze vraagt zich af of dit korps zich echt wil verbeteren of alleen wil
laten zien dat het aan professionalisering doet maar verder op de
‘oude’ manier van leidinggeven wil doorgaan. Bij de andere
korpsen ziet ze meer veranderingsbereidheid. Wat onder andere
blijkt uit het feit dat de andere korpsen meer investeren in de
praktijkbegeleiders en mentoren. Hierbij dient wel opgemerkt te
worden dat de orkaan Irma met name op SXM een grote impact
heeft gehad op de werkomstandigheden van het korps, waardoor
er andere prioriteiten golden.
Tevredenheid
De docenten zijn over het algemeen tevreden over de wijze waarop
de opleidingen verlopen. Het belangrijkste knelpunt is de
Nederlandse taal, met name voor de studenten van de
bovenwindse eilanden. De problemen zijn het grootst bij de
juridische modules, bijvoorbeeld wanneer het de uitleg van
wetsteksten betreft. Docenten schakelen dan soms over naar het
Engels. Positief neveneffect is dat studenten elkaar helpen met het
Nederlands en daardoor meer samenwerken.
De docenten geven aan dat het lesgeven op de Cariben op een
aantal punten anders is dan in Nederland. We noemen een aantal
punten:
1. Cultuur: studenten zijn niet gewend om docenten tegen te
spreken. Als een docent vraagt of de studenten de uitleg
snappen, geven ze altijd een bevestigend antwoord, terwijl dit
niet altijd het geval is. Docenten lossen dit op verschillende
manieren op: de één geeft meer toetsen dan hij in Nederland
zou doen of maakt meer gebruik van Socrative 8. Een andere
docent vraagt geregeld of een student kan samenvatten wat zij

8 Een online-tool om snel een vragenlijstje af te nemen, waarbij je gelijk de resultaten ziet:
www.socrative.com

70

net heeft gezegd, zodat zij kan nagaan of ze het goed heeft
uitgelegd. Bij Nederlandse studenten zou je sneller een reactie
krijgen dat ze het niet snappen.
2. Organisatie: de faciliteiten en omstandigheden waarin de
docenten moeten werken zijn anders dan in Nederland. Er is
geen vaste locatie waar les kan worden gegeven, waardoor de
docenten meer tijd kwijt zijn aan voorbereiding (bijvoorbeeld
op- en afbouwen van een schietbaan). Dit vraagt soms wat
improvisatie, waarbij de docenten overigens vrijwel allemaal
aangeven dat het altijd weer goed komt. Dit ervaar je vooral
als je wat vaker op de Cariben komt om les te geven. Met name
rond IBT zijn een aantal grotere knelpunten: schieten in
levensechte situaties is lastig te oefenen omdat nu de oude
gevangenis op Bonaire is afgebroken. Op SXM wordt er
gezocht naar een locatie waar het mogelijk is deze levensechte
situaties te oefenen.9 Verder is op SXM de ‘dojo’ na orkaan
Irma verdwenen, waardoor het zoeken is naar een plek waar
zelfverdediging geoefend kan worden. Ook kan de fysieke
toets in het kader van IBT hierdoor momenteel niet worden
afgenomen. Een laatste voorbeeld betreft het ontbreken van
een oogdouche op SXM waardoor er niet met de pepperspray
geoefend kan worden.
3. Context: de docenten geven aan dat niet elke docent van de PA
geschikt is om in de Cariben les te geven. Je moet kunnen
improviseren, openstaan voor een andere cultuur (zonder je
eigen normen en waarden uit het oog te verliezen) en je willen
verdiepen in de achtergrond van je studenten. Als je daartoe
bereid ben en wilt investeren in de relatie met de studenten,
dan krijg je er veel voor terug. Zo vertelde een docent onlangs
dat ze een appje kreeg van een oud-student. Ze vertelde dat ze
nu in Nederland een SPH-opleiding volgde op HBO-niveau

9 Sinds kort wordt er in een oude steengroeve op SXM de schietoefeningen gedaan. De eerste ervaringen
zijn positief volgens de betreffende docent.

71

omdat de betreffende docent had aangegeven dat ze veel meer
kon dan ze zelf dacht.

5.2.3 Korpschefs, opleidingscoördinatoren,
praktijkbegeleiders en beleidsmakers

BPO
Het KPSXM is zeer tevreden over de inhoud van de BPO. De
opleiding zorgt voor een adequaat basisniveau voor aspiranten,
maar ook voor de zij-instromers. Laatstgenoemden zijn eerst
surveillant (oftewel Bav-pol: buitengewoon agent van politie)
geweest en stromen na het volbrengen van de BPO door naar de
functie van politieagent. Binnen het korps nemen de respondenten
een kwaliteitsverbetering van de gehele basispolitiezorg waar.
Medewerkers die hebben deelgenomen aan de BPO zijn
bijvoorbeeld beter in staat tot adequaat politieoptreden op straat
en tot het vervaardigen van processen-verbaal. De Nederlandse
taal is daarbij een blijvend aandachtspunt, maar ook daarvoor is
binnen de opleiding de nodige aandacht. Ook de aandacht voor
algemene vorming en attitude binnen de BPO wordt toegejuicht
door de korpsleiding.
Het KPCN onderschrijft de waardering voor de BPO door het
KPSXM in zekere mate. Het KPCN vindt echter dat de BPO meer
aandacht dient te besteden aan de professionele vorming en het
rolbewustzijn van de aspiranten.
Een betrokkene van de Kustwacht heeft aangegeven dat de
Kustwacht vanaf 2014 tot heden heeft geparticipeerd in de BPO.
De Kustwacht is tevreden over de inhoud van de lesstof van
opleiding. Dit geldt ook voor de kwaliteit van de docenten. De
respondenten ervaren het als een voordeel dat de Kustwacht de
cursisten een erkend MBO-diploma kan aanbieden. Ook heeft de
BPO oog voor de dienstbaarheid van de uitvoering van
handhavingstaken. De Kustwacht mist in de BPO nadrukkelijkere
aandacht voor de algehele vorming van de cursisten, waaronder
72

het bijbrengen van discipline. Ook wordt het als een knelpunt
ervaren dat de cursisten niet strak worden begeleid indien zij ten
behoeve van het volgen van de BPO buiten de Marinebasis
verblijven. Dat is in 2014 niet goed gegaan en zorgt thans, in 2019,
ook weer voor problemen. In de tussenliggende jaren hebben de
BPO-cursisten van zowel de Kustwacht als de Politie op de
Marinebasis verbleven (voor zover de opleiding op Curaçao
plaatsvond). Dat heeft de sterke voorkeur van de Kustwacht.
Het biedt ook buiten de lesuren om de mogelijkheid tot strakkere
begeleiding en het houden van toezicht. Er waren zeven dagen per
week, 24 uur per dag twee instructeurs aanwezig ter
ondersteuning van de cursisten. Deze instructeurs fungeerden ook
als aanspraakpunt voor de PA-docenten. Deze opzet en organisatie
van de opleiding is een randvoorwaarde voor de Kustwacht
gebleken voor toekomstige participatie in de BPO via de
Kwaliteitsimpuls. De Kustwacht is voorts geen sterkte voorstander
van het modulaire onderwijs. De ervaring heeft geleerd dat de
cursisten ‘pieken’ op het moment dat ze een module moeten
halen, maar dat ze daarna de geleerde kennis en vaardigheden snel
weer vergeten. Dit geldt onder meer voor de schietvaardigheid en
de wetskennis. Ook zou de Kustwacht willen zien dat er meer
aandacht wordt besteed aan de fysieke fitheid van de cursisten.
Dat is een belangrijke voorwaarde binnen de Kustwacht.
Alle genoemde aspecten zouden gedurende de gehele BPO de
nodige aandacht moeten krijgen, zodat de cursisten zich deze
kennis en vaardigheden beter eigen kunnen maken. Tot slot vindt
de Kustwacht de stagebegeleiding na afloop van een theoretische
module voor verbetering vatbaar. Gebleken is dat de cursisten na
afloop van de stage niet in staat zijn praktijkhandelingen op
voldoende adequate wijze uit te voeren.

Opleiding zeden, kindermishandeling en huiselijk geweld
De korpsen zijn zeer te spreken over de specialistische opleiding
Zeden, kindermishandeling en huiselijk geweld. De medewerkers
die belast zijn met dergelijke zaken werden vóór de
73

Kwaliteitsimpuls niet of nauwelijks in deze problematiek
geschoold. De opleiding heeft zorggedragen voor een theoretische
inbedding van de thematiek. Ook hebben de deelnemers in de
opleiding geleerd volgens nieuwe werkwijzen, vaste protocollen
en richtlijnen te werk te gaan in de aanpak van deze zaken.
De opleidingscoördinatoren en praktijkbegeleiders constateren
verder dat de cursisten hun werkzaamheden met meer
zelfvertrouwen tegemoet treden.

RIMOZ-opleiding
De korpsen zijn tevreden over de inhoud van de rechercheopleiding. Ook hier geldt een sprong voorwaarts in het werken
volgens protocollen en richtlijnen, hetgeen meer structuur biedt
aan het algehele opsporingsonderzoek.
De RIMOZ-opleiding die op SXM heeft plaatsgevonden heeft tot
tegenvallende resultaten geleid. Een gedeelte van de cursisten
heeft de cursus nog niet geheel afgerond en een aantal cursisten is
niet geslaagd of is afgehaakt. Momenteel wordt onderzocht wat
hiervan de oorzaken zijn.

TOL-C-opleiding
Grote tevredenheid heerst bij het KPCN en KPC ten aanzien van de
opleiding Operationeel leiderschap. De opleiding is door de PA
aangepast naar de Caribische context en met ondersteuning
vanuit het ORV op Curaçao gecoördineerd. De cursisten zijn nadien
beter in staat gebleken om vrij zelfstandig complexe projecten te
leiden.
De opleiding is voor cursisten van het KPSXM relatief minder goed
verlopen. Dit lijkt met name het gevolg van de taalbarrière.
De moedertaal van de meeste Sint Maartenaren is Engels, terwijl
alle opdrachten binnen deze opleiding in het Nederlands gemaakt
dienen te worden. Dat is voor de helft van de deelnemers van het
KPSXM een struikelblok gebleken. Een aandachtspunt of wens van
het KPSXM zou zijn dat de opdrachten van de TOL-C-opleiding in
het Engels gemaakt kunnen worden. De cursisten van het KPSXM
74

ervoeren de opleiding ook als erg theoretisch en minder praktisch,
waardoor het abstractieniveau te hoog was.

5.3 Sterke punten opleidingen
Aan de verschillende groepen respondenten is in de
(groeps)interviews steeds de vraag voorgelegd: Wat ging
goed? Wat moet behouden blijven? We bespreken
achtereenvolgens de reacties van de studenten, docenten en
korpsen.

5.3.1 Studenten
In het voorgaande zijn de sterke punten die de studenten aangaven
al besproken. We vatten ze hieronder samen:

Vrijwel iedereen is zeer tevreden over de kwaliteit van de
docenten, zowel qua kennis- en vaardigheidsniveau als
inlevingsvermogen en opstelling tijdens de les. Zoals een
student verwoordde:
“The teachers are patient and willing to educate us. Very moti
vating.”

De actieve werkvormen, praktische voorbeelden en leren in de
praktijk.

Het niveau van de opleiding.

Goede informatievoorziening vooraf.

5.3.2 Docenten
De docenten zien als één van de sterke punten van de opleiding de
manier van lesgeven: interactief, praktisch en gericht op leren in
de praktijk. De docenten merken dat deze wijze van lesgeven
afwijkt van hetgeen de studenten tot nu toe gewend zijn. Het sluit
echter goed aan bij de manier waarop binnen de politie gewerkt
wordt. Studenten zijn volgens de docenten dan ook enthousiast
over deze manier van lesgeven.

75

Tegelijkertijd is het belang van leren in de praktijk ook een
kwetsbaar punt van de opleiding: hierbij hoort ook een goede
praktijkbegeleiding en mentoring. De docenten zien in dit verband
twee knelpunten:
1. Personeelstekort: met name op SXM maar ook op andere
eilanden zien we dat door gebrek aan personeel de
praktijkbegeleiding en mentorrol onder druk staan.
Vaak moeten agenten dit naast hun dagelijkse
werkzaamheden doen, waardoor de begeleiding minder
prioriteit krijgt. De korpsen zijn zich hiervan bewust en
werken ook aan verbetering, maar dit gaat moeizaam.
Met name op SXM is er daarnaast bezorgdheid over het
personeelstekort wanneer straks de extra Nederlandse
ondersteuning als gevolg van orkaan Irma ophoudt.
2. Cultuurverschil met zittend personeel: de opleiding van de
studenten door de PA verloopt op een andere manier dan de
wijze waarop het zittend personeel indertijd is opgeleid.
Dit verschil kan zowel betrekking hebben op het kennisniveau
van net opgeleide studenten als een meer kritische houding.
Het zittend personeel, waaronder de praktijkbegeleiders of
mentoren, kan hier niet altijd mee overweg. De ervaring is ook
dat het midden- en hoger kader meer kennis en een kritische
houding als bedreiging kan ervaren. Een docent geeft zelfs aan
dat de gevestigde orde bevreesd is voor de recent opgeleide
agenten. Er zijn echter ook andere geluiden: door de scholing
van het midden- en hoger kader verandert de cultuur
langzaam. Ook een aantal praktijkbegeleiders is in Nederland
geschoold waardoor ze hun begeleidingstaken beter kunnen
uitvoeren. Net als bij elke innovatie is hierbij ook een
belangrijke rol weggelegd voor de directie, in dit geval de
korpschefs.
Tenslotte zien de docenten dat er met de komst van de PA meer
structuur is gekomen in het aanbieden van opleidingen.
Een voorbeeld is IBT op Bonaire: de betreffende docent was met
76

pensioen, het niveau van de training was lager dan de huidige IBT
en het deelnamepercentage was laag. De huidige IBT is meer
gestructureerd, heeft een hoger niveau en het
deelnamepercentage is gestegen. Dit komt mede doordat de
jongere agenten het oudere zittende personeel ‘meenemen’.

5.3.3 Korpschefs, opleidingscoördinatoren,
praktijkbegeleiders en beleidsmakers
Betrokkenen hebben aangegeven dat de opleidingen inhoudelijk
goed aansluiten op de eindkwalificaties en dat de modules zowel
op theoretisch als op praktisch vlak de cursisten voorzien van
actuele kennis en adequate vaardigheden. De kennisoverdracht
vindt op een goed gestructureerde wijze plaats, hetgeen de
toepassing in de praktijk ten goede komt. Betrokkenen geven
voorts aan dat de cursisten de activerende onderwijsvormen als
uitnodigend en stimulerend ervaren. Er is tot slot oog voor de
lokale context van het politiewerk in Caribisch Nederland en de
overige Caribische landen van het Koninkrijk. Betrokkenen loven
de kwaliteit, inzet en flexibiliteit van de docenten van de
verscheidene opleidingen. De docenten zijn bovendien goed
voorbereid op de lokale context en de verschillen in wetgeving,
met zowel Nederland als onderling per Caribisch land (inclusief
Caribisch Nederland).

5.4 Verbeterpunten opleidingen
Tot slot is met de verschillende respondentgroepen gesproken
over de verbeterpunten voor de opleidingen.

5.4.1 Studenten
De verbeterpunten die studenten aandragen voor de opleidingen
zijn hiervoor al besproken. Hieronder een samenvatting en enkele
concrete aanvullingen:

77












Praktijkbegeleiders en mentoren moeten meer tijd krijgen om
studenten te begeleiden. (KPSM)
Praktijkbegeleiders en mentoren moeten ‘met objectieve blik’
naar de studenten kijken (KPSM).
Meer maatwerk voor BPO-studenten die al de nodige
werkervaring hebben.
Met name voor AVI-/SVI-studenten: beschikbaarheid van
dienstlaptops en licenties voor Analyst’s Notebook, en meer
duidelijkheid over het vereiste voorkennisniveau voor Excel.
Minder overdreven acteren van acteurs, met name bij Zedenopleiding.
Centraal gebouw voor de opleiding (SXM verspreid over twee
locaties). Op SXM wordt hieraan gewerkt: op het centrale
politiebureau komen twee lesruimten.
Meer voorbereidingstijd: “Je gewone werk gaat door en dit
komt erbij.”
Snellere reactie uit Nederland op ingeleverde opdracht: “We
hebben nu al drie weken niks gehoord en zijn erg benieuwd
naar de uitslag.”

5.4.2 Docenten
Ook de docenten zien een aantal verbeterpunten voor de
verschillende opleidingen:
 Betere faciliteiten, met name lesgeven in praktische
vaardigheden als schieten, zelfverdediging en conditie.
Mogelijk dat er – bijvoorbeeld voor de sportactiviteiten – een
gedeelde voorziening kan komen voor de Politie, Koninklijke
Marechaussee en de Brandweer?
 Voldoende toerusting van praktijkbegeleiders en mentoren:
zowel in tijd als in professionele houding (moet aansluiten bij
wijze waarop studenten worden opgeleid). Daarnaast moeten
zij hierin ook voldoende ondersteund worden door het
midden- en hoger management van het korps.
Deze managementlaag zou ook geschoold moeten worden.
78









Vaste pool van docenten die politieonderwijs in Cariben
verzorgt. Niet alle docenten zijn geschikt om in de Cariben les
te geven. Bovendien helpt het als docenten wat meer
gezamenlijk kunnen optrekken en een groep studenten
lesgeven.
De planning en organisatie kan beter: docenten horen soms
kort van tevoren wanneer ze ergens moeten zijn en het is niet
altijd duidelijk wanneer de studenten komen. Zo waren de
agenten uit Saba en Statia een dag eerder op SXM dan gedacht
voor de IBT. De betreffende docenten waren toevallig eerder
van Bonaire naar SXM gevlogen, maar hadden zo minder
voorbereidingstijd. Een ander praktisch knelpunt is het
meenemen van je dienstwapen van Saba/Statia naar SXM voor
de IBT. Soms zijn niet alle benodigde papieren ingevuld,
waardoor het wapen bij de douane moet achterblijven. Na een
telefoontje met de korpsleiding is dit vaak weer opgelost, maar
geeft veel ergernis. Tenslotte heeft vanwege het ontbreken van
financiële middelen een groep Curaçaose studenten een
module van TOL-C niet kunnen volgen.
De toegang voor de studenten tot de elektronische
leeromgeving van de PA (It’s learning) moet verbeterd
worden: er zijn problemen met het koppelen van de mobiele
telefoons van de studenten aan de leeromgeving. Hierdoor
kunnen studenten niet zelf hun wachtwoord instellen als ze
deze vergeten zijn. Hier wordt volgens de betreffende docent
aan gewerkt.
Tenslotte herkent een docent de opmerking van een aantal
Zeden-studenten over het overdreven acteren van de acteurs:
“Soms doen ze alsof ze auditie moeten doen voor GTST 10, daar
moeten we beter op letten.” Dit probleem doet zich overigens
ook weleens in Nederland voor.

10 Populaire soapserie (Goede Tijden Slechte Tijden)

79

5.4.3 Korpschefs, opleidingscoördinatoren,
praktijkbegeleiders en beleidsmakers
De communicatie tussen de PA en de korpsen ten aanzien van de
(logistieke) organisatie van de opleidingen verloopt over het
algemeen goed, behalve bij de in 2019 gestarte RIMOZ-opleiding.
Daarbij is het KPA gestuit op gebrekkige communicatie en
afstemming tussen de betrokkenen van het KPA en betrokkenen
van de PA, hetgeen zowel tot strubbelingen in de verstandhouding
als tot extra kosten heeft geleid vanwege het omboeken van
vliegtickets en een noodgedwongen accommodatiewijziging.
Betrokkenen geven aan dat het wenselijk is dat de contactpersonen van de PA enigszins inzicht krijgen in de gelaagdheid
van de besluitvorming binnen de politiekorpsen en de relatief
omvangrijke administratieve processen. Ook verdient het
aanbeveling dat de PA zich bewust is van de aanzienlijke financiële
krapte bij de korpsen van de Caribische landen, zodat het
bijvoorbeeld tot standaardbeleid behoort dat Economy classtickets worden bekostigd. Het KPCN heeft aangegeven dat het
wenselijk is dat er vanuit de PA één contactpersoon wordt
aangesteld voor alle opleidingen die aan de politiekorpsen worden
aangeboden. Het verdient de voorkeur dat deze contactpersoon
flexibel is en bekend is met de lokale context zoals deze ook door
het KPA wordt geschetst. Parallel hieraan zou het goed zijn vanuit
de korpsen een gezamenlijke contactpersoon voor de PA aan te
stellen.
Betrokkenen hebben aangegeven dat een ander aandachtspunt in
de organisatie van de opleidingen het volgende is. Bij enkele
cursussen is de informatieverschaffing door de PA ten aanzien van
onder andere de (beoogde) cursusperiode, het aantal modules per
opleiding, de (beoogde) locatie van de te verzorgen
cursusonderdelen en de per korps toegewezen opleidingsplaatsen,
rijkelijk laat geschied. Dit heeft tot het nodige kunst- en vliegwerk
bij de korpsen geleid, waarbij sommige cursisten bijvoorbeeld op
donderdag vernamen dat ze op maandag bij een twee weken
durende module op een ander eiland verwacht werden.
80

Betrokkenen hebben aangegeven dat in de allereerste Zedenopleiding aspecten voorkwamen die niet overeenstemden met de
geldende lokale wetgeving en praktische mogelijkheden.
Te denken valt aan de introductie van een op Nederland
georiënteerd zedenprotocol waarin het opnemen van verhoren en
het aanbieden van bedenktijd tot het doen van aangifte bij
slachtoffers van zedenmisdrijven wordt voorgeschreven.
Deze discrepanties zijn vervolgens wel snel verwerkt in het
studiemateriaal van de opleiding.

81

82

6

Opbrengsten van de Kwaliteitsimpuls en
wensen voor de toekomst

In dit hoofdstuk komt aan de orde welke opbrengsten de
verschillende respondentgroepen ervaren van de
Kwaliteitsimpuls, zowel op persoonlijk niveau, als op het niveau
van het eigen korps (6.1), als op de hoofddoelen
kwaliteitsverbetering en samenwerking en onderlinge bijstand
(6.2). Verder bespreken we de knelpunten, verbeterpunten en
wensen voor de toekomst (6.3).

6.1 Persoonlijke opbrengsten en opbrengsten voor de
korpsen
6.1.1 Studenten
De studenten hebben in de vragenlijst en groepsinterviews
aangegeven wat hun persoonlijke opbrengsten waren na het
volgen van de PA-opleiding.

83

Tabel 6.1 Persoonlijke opbrengsten na volgen PA-opleiding in kader van Kwaliteitsimpuls

BPO RIMOZ
n=19
n=7
… kan ik mijn werk beter uitvoeren
… heb ik nieuwe kennis opgedaan
… heb ik mijn beroepsvaardigheden verbeterd
… voel ik mij zekerder in werksituaties
… heb ik promotie kunnen maken
… voel ik mij gelijkwaardiger aan collega’s in NL
… wil ik me graag verder ontwikkelen
… werk ik beter en/of vaker samen met collega’s uit
andere korpsen

Zeden AVI/SVI
n=5
n=3

3,6
3,6
3,3
3,5
2,4
2,5
3,6

3,6
3,7
3,9
3,7
1,1
2,4
3,6

3,8
3,8
3,6
4
1,2
2,8
3,8

3
3,3
2,7
2,7
1
2,3
4

2,4

2,1

2,8

2,7

1= niet of nauwelijks, 2 = een beetje, 3 = ja, 4 = in sterke mate

De persoonlijke opbrengsten voor de studenten liggen vooral op
het vlak van het zich verder kunnen ontwikkelen, het opdoen van
nieuwe kennis, het beter uitvoeren van hun werk en het zich
zekerder voelen in werksituaties. Uitspraken van studenten die dit
illustreren zijn “de opleiding heeft mij sterker gemaakt, ik ben een
beter persoon”, “de opleiding zorgt ervoor dat je je werk beter
doet en professioneler”, ‘de opleiding heeft mij zelfstandiger
gemaakt”, “we dachten het al goed te doen, maar nu is nog
duidelijker en scherper wat we moeten doen”, “je bent scherper in
je analyse, door beter begrip van de wetsartikelen” en “de
opleiding heeft mij geleerd minder te veronderstellen en meer op
zoek te gaan naar feiten.” Ten aanzien van het zich verder willen
ontwikkelen merkt een Zeden-student het volgende op: “We zijn
geen sociaal werkers, maar men verwacht dat wel van ons. Ik zou
meer willen weten van bijvoorbeeld kinderpsychologie. We hebben
namelijk relatief veel jeugdzaken en minder zedenzaken.”
De AVI/SVI studenten scoren wat lager op het verbeteren van
beroepsvaardigheden en zich zekerder voelen in werksituaties.
Dit komt met name omdat de studenten uit KPC op de werkvloer
veelal geen geschikte laptop of licentie voor het
84

computerprogramma hadden. Hierdoor konden zij het geleerde
minder goed in de praktijk brengen.
De persoonlijke opbrengsten liggen in wat mindere mate bij
gelijkwaardigheid in kennis en professionele vaardigheden
vergeleken met collega’s in Nederland, het beter of vaker
samenwerken met collega’s uit andere korpsen en het maken van
promotie. Een klein aantal studenten geeft aan dat zij nu een beter
beeld hebben van hoe het er bij de Nederlandse politie aan toe
gaat. Ten aanzien van betere samenwerking zien we een wisselend
beeld: sommige studenten vinden dat het hanteren van dezelfde
standaarden en dezelfde opleiding de samenwerking
vergemakkelijkt, andere studenten geven aan dat zij elkaar al
kenden. De samenwerking is voor deze laatste groep hoogstens nu
wat beter geworden door het gezamenlijk volgen van een
opleiding. Een concrete opbrengst is dat er nu een appgroep is met
alle Zeden-studenten van de verschillende korpsen, waardoor
men elkaar sneller vindt.
Tenslotte geven enkele studenten op SXM aan dat de Nederlandse
docenten ook van hen leren: “Bijvoorbeeld hoe wij hier bij een
autocontrole op wapens controleren. Bij ons hebben ze vaker
wapens bij zich dan in Nederland.”

6.1.2 Docenten
De docenten hebben beperkt zicht op de persoonlijke opbrengsten
voor de studenten, omdat ze hen alleen meemaken gedurende de
tijd dat ze de opleiding verzorgen. Een aantal docenten verzorgt al
langere tijd verschillende opleidingen en ziet dan ook oudstudenten terug.
De algemene indruk is dat studenten zowel op kennis- als
vaardigheidsniveau groeien gedurende hun opleiding. Ook krijgen
ze van de (oud-) studenten terug dat ze meer zelfvertrouwen
hebben bij het uitoefenen van hun werk. Een IBT-docent die na
85

enige tijd weer terug is op de Cariben voor het verzorgen van
verschillende modules, ziet dat agenten bijvoorbeeld
schietvaardiger zijn geworden met hun wapen. Een ander
voorbeeld is dat twee docenten ’s avonds zaten te eten en er een
situatie ontstond waarbij iemand overlast veroorzaakte.
Vervolgens kwamen er twee agenten om de zaak op te lossen.
De betreffende docenten zagen dat de agenten de situatie op
correcte wijze aanpakten.

6.1.3 Korpschefs, opleidingscoördinatoren,
praktijkbegeleiders en beleidsmakers
Het KPSXM heeft een enorme opleidingsachterstand ingelopen die
dateerde van jaren terug. Sommige medewerkers hadden al meer
dan tien jaar geen enkele opleiding of opfriscursus genoten.
Het KPSXM telt sinds de Kwaliteitsimpuls ongeveer 100
werknemers die de basisopleiding met goed gevolg hebben
afgerond of binnenkort zullen afronden. Degenen die hebben
deelgenomen beschikken nu over hetzelfde basisniveau en zij
hebben elk (minstens) een erkend MBO-diploma op zak. Dat is een
grote opbrengst voor het KPSXM. Een positief neveneffect van de
Kwaliteitsimpuls is dat opleidings- en personeelsinformatie in
kaart is gebracht, waarvan voorheen het overzicht ontbrak.
Te denken valt dan aan overzichten van opleidingsaanbod en
rendementen, alsmede informatie over vooropleidingen en
competenties van medewerkers van het KPSXM.
De andere korpsen ervaren het ook als een grote opbrengst dat de
medewerkers beschikken over een MBO-opleiding op niveau 3 of
hoger, die is geaccrediteerd en derhalve in brede (internationale)
kring wordt erkend.
Het KPCN ervaart de bijscholing op het gebied van digitale
delicten, digitale informatievergaring en het ‘afpak-thema’
(ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel) als een
positieve opbrengst van de Kwaliteitsimpuls.
86

Het KPC heeft aangegeven dat er naast een professionaliseringsimpuls en een kwaliteitsverbetering ook zichtbaar sprake is van
zowel een toename van de motivatie van politiemedewerkers in de
uitvoering van hun werkzaamheden, als een toename van de
onderlinge uitwisseling van informatie en vaardigheden over het
politieberoep binnen het KPC.

6.2 Opbrengsten voor de kwaliteit van het politiewerk
6.2.1 Studenten
In de vragenlijst en interviews is ingegaan op de opbrengsten voor
de studenten persoonlijk, maar ook op de opbrengsten die zij
waarnemen voor de doelen van de Kwaliteitsimpuls.
Tabel 6.2 Opbrengsten van de Kwaliteitsimpuls voor de kwaliteit van het politiewerk, volgens de
deelnemers aan de opleidingen

… is er meer samenwerking tussen de korpsen gekomen
% weet niet
… is de kwaliteit van het politiewerk verbeterd
% weet niet
… is de onderlinge bijstand en samenwerking tussen de
korpsen verbeterd
% weet niet

BPO RIMOZ
n=19
n=7
3,2
1,9
47%
0%
3,3
3,4
26%
29%
2,7
1,8
53%

14%

Zeden AVI/SVI
n=5
n=3
2,8
2
0%
33%
3,4
2
0%
33%
2,4
1
0%

33%

1= niet of nauwelijks, 2 = een beetje, 3 = ja, 4 = in sterke mate, 5 = weet niet

Allereerst valt op dat volgens de studenten de grootste
opbrengsten liggen in de kwaliteit van het politiewerk. Dit komt
overeen met de opbrengsten die de studenten eerder noemden.
Voor de AVI/SVI ligt deze opbrengst wat lager, vermoedelijk door
het ontbreken van geschikte laptops en programmalicenties.
Een tweede opvallend resultaat is dat met name de BPO-studenten
weinig zicht hebben op de mate van samenwerking tussen de
korpsen en het verlenen van onderlinge bijstand: de percentages
87

‘weet niet’ in de vragenlijst zijn hier het hoogst. Dat is ook niet zo
verwonderlijk, omdat de meeste BPO-studenten nog niet zo lang
werkzaam zijn bij de politie. Van de BPO-studenten die wel een
antwoord op deze vraag hebben gegeven is het zeer waarschijnlijk
dat het hier een sociaal wenselijk antwoord betreft.
Voorbeelden van door studenten genoemde opbrengsten:
Heb veel geleerd over strafprocessen en artikelen wetboek
Om niet te veronderstellen maar zoeken naar de feiten
Meer kennis om de dingen op de goede manier te doen
Heeft mij meer zelfstandig gemaakt
Heeft mij sterker gemaakt, ben een beter persoon
De opleiding zorgt ervoor dat je je werk beter doet en
professioneler
Beter kwaliteit werk leveren
Betere kennis strafrecht en strafvordering
Heb geleerd hoe ik met informatie moet omgaan, analyseren
en in kaart brengen van informatie (AVI/SVI)

6.2.2 Docenten
Zoals eerder aangegeven hebben de docenten beperkt zicht op de
opbrengsten van hun inspanningen op de studenten, omdat zij
hen alleen gedurende de opleiding meemaken. Sommige docenten
verzorgen al langere tijd opleidingen en zij hebben de resultaten
van hun werk iets beter in beeld. Als we naar de drie doelstellingen
van de Kwaliteitsimpuls kijken, dan hebben de docenten het
meeste zicht op de kwaliteit van het politiewerk. De mate van
samenwerking en onderlinge bijstand tussen de politiekorpsen
kunnen zij moeilijk inschatten. Wel merkt met name de docent van
TOL-C docenten dat door de onderlinge samenwerking binnen de
opleiding en het aan elkaar presenteren van opdrachten die
studenten binnen hun eigen korps hebben uitgevoerd, er
onderling meer begrip ontstaat voor elkaars situatie. Soms leidt
dit ook tot praktische oplossingen: een student kon niemand
bereiken van een bepaalde organisatie. Een andere student kende
88

iemand bij die betreffende organisatie en kon zo het contact tot
stand brengen.
Ten aanzien van de kwaliteit van het politiewerk zien de docenten de
volgende opbrengsten:
agenten handelen professioneler in praktijksituaties (dit
horen zij ook terug van de bewoners van de verschillende
eilanden);
agenten hebben meer zelfvertrouwen en voelen zich zekerder
omdat ze over meer kennis en vaardigheden beschikken (o.a.
door IBT);
agenten werken onderling beter met elkaar samen, ook omdat
ze dit in de opleiding geleerd hebben. Ook helpt het dat de
Kustwacht ook deelneemt aan bepaalde opleidingen (o.a.
BPO).

6.2.3 Korpsen
Professionalisering
De korpsen zijn van mening dat de Kwaliteitsimpuls een
aanzienlijke verbetering heeft gebracht op het gebied van
professionalisering van de korpsen. Het basisniveau van de
medewerkers is bij KPCN en KPSXM geüniformeerd en
geformaliseerd. Bovendien beschikken alle cursisten – zoals
eerder aangegeven – over erkende11 diploma’s, hetgeen de
professionalisering van alle korpsen ten goede komt.
Betrokkenen hebben aangegeven dat de Kwaliteitsimpuls in
algemene zin een positief effect heeft teweeggebracht ten aanzien
van de algemene vorming, motivatie en werkhouding van de
medewerkers van de korpsen. Het vergroten van kennis en
vaardigheden stimuleert de werklust en attitude in ruime zin en
draagt bij aan een professioneler politiekorps. De Kwaliteitsimpuls

11 Erkende diploma’s zijn gecertificeerde resp. geaccrediteerde opleidingen op mbo-, hbo- en wo-niveau.

89

heeft ook bijgedragen aan een collectieve wens tot verdere
ontwikkeling van kennis en vaardigheden.
Kwaliteitsverbetering
De Kwaliteitsimpuls heeft de vakkennis van de medewerkers
aanzienlijk vergroot en de werkwijzen geformaliseerd.
Zij hanteren nu de richtlijnen en protocollen, wat de aanpak en
uitvoering van het opsporingsonderzoek in ruime zin ten goede
komt. De zelfverzekerde en professionele houding op straat heeft
ook een gunstig effect op de handhaving van de openbare orde en
het imago van de politie.
Samenwerking tussen de korpsen en onderlinge bijstand
Betrokkenen hebben aangegeven dat de Kwaliteitsimpuls tot nu
toe op kleine schaal een bijdrage heeft geleverd aan de
intensivering van de onderlinge samenwerking en het verlenen
van onderlinge bijstand. Ten eerste leidt de afstemming tussen de
korpsen over de gezamenlijke opleidingsbehoefte tot intensiever
onderling contact. Het gezamenlijk volgen van de opleidingen
heeft er bovendien toe geleid dat de medewerkers van de
verscheidene korpsen elkaar beter hebben leren kennen en elkaar
zo nodig ook eenvoudig kunnen vinden. Sommige cursisten
onderhouden in meer of mindere mate structureel contact met
hun opleidingsgroepje. De gelijkheid in opgedane kennis en
vaardigheden alsmede de eenheid in werkwijzen is een belangrijke
succesfactor voor de toekomstige intensivering van de onderlinge
samenwerking en bijstandverlening.
Een concreet voorbeeld van gecoördineerde en structurele
bijstandverlening sinds de Kwaliteitsimpuls, is dat het tot de taak
van KPSXM behoort de zedenzaken af te handelen die op Saba of
Sint Eustatius spelen. Zo wordt ook de vierjaarlijkse IBT-training
die door iedere politieambtenaar moet worden gevolgd, voor de
medewerkers van KPCN die op Saba en Sint Eustatius werkzaam

90

zijn, op Sint Maarten georganiseerd. Dat scheelt deze
medewerkers aanzienlijk in de reisbelasting.
Een betrokkene van de Kustwacht heeft aangegeven dat sinds de
Kwaliteitsimpuls de samenwerking tussen de Kustwacht en het
KPCN aanzienlijk intensiever is geworden, ook op lager,
operationeel niveau en met name met Bonaire. Er bestaat reeds
lange tijd een intensieve samenwerking tussen de Kustwacht en
het KPC.

6.2.4 Reflectie Openbaar Ministerie kwaliteit politiewerk
Betrokkenen van het Parket van de Procureur-Generaal van
Curaçao, van Sint Maarten en van Bonaire, Sint Eustatius en Saba,
alsmede van de parketten in eerste aanleg van het Openbaar
Ministerie van de BES, Sint Maarten, Curaçao en Aruba hebben
uiteenlopende impressies van de kwaliteit van de uitvoering van
de politietaken ten aanzien van de rechtshandhaving.
Het Parket van de P-G en de parketten van de BES/Caribisch
Nederland, Curaçao en Aruba signaleren dat de politiekorpsen nog
een aanzienlijke kwaliteitsslag te maken hebben, met name op het
gebied van het opmaken van processen-verbaal en, in bredere zin
als het gaat om informatieverzameling en –verwerking en proactieve, projectmatige opsporing. Ook ontbreekt het de
opsporingsambtenaren over het algemeen aan de benodigde
wetskennis.
Bij het opmaken van de processen-verbaal van verhoor knelt op
Curaçao, Bonaire en Aruba de omstandigheid dat de verhoren
doorgaans in het Papiaments worden afgenomen en dat
vervolgens de vertaalslag naar het Nederlands moet worden
gemaakt, soms door een politieambtenaar van wie het Nederlands
niet de moedertaal is. Deze omstandigheid komt de kwaliteit van
de verslaglegging niet ten goede. Bovendien wordt tijdens de
verhoren niet altijd grondig doorgevraagd, waardoor de
processen-verbaal meer vragen oproepen dan duidelijkheid
91

verschaffen en dus van weinig bewijswaarde zijn. Indien wordt
gewerkt met processen-verbaal waarbij de essentiële vragen reeds
zijn voorgedrukt, stellen de politieambtenaren alleen die vragen,
en ontbreekt de context bij de antwoorden. Eveneens vanwege het
taalprobleem worden in de processen-verbaal de verrichte
onderzoekshandelingen vaak zeer summier uiteengezet.
Verder blijken vrij eenvoudige juridische vraagstukken niet zelf
uitgezocht te worden, en lijkt de wetgeving te weinig te worden
geraadpleegd. Dit geldt voor zowel de opsporingsambtenaren op
straat, als voor de hulpofficieren van justitie.
Naar de mening van de respondenten zou de functie van
hulpofficier losgekoppeld moeten worden van een bepaalde rang,
in die zin dat de korpsen af dienen te stappen van het automatisch
toekennen de van de functie van hulpofficier indien een
politieambtenaar een bepaalde rang heeft bereikt.
De politieambtenaar moet over bepaalde competenties te
beschikken voordat hij tot hulpofficier benoemd kan worden,
waaronder benodigde kennis van de wet, besluitvaardigheid en
zorgvuldigheid.
Betrokkenen vanuit de BES/Caribisch Nederland zijn van mening
dat de tactische uitvoering van de opsporingsonderzoeken en de
schietvaardigheid verbeterd dient te worden. Betrokkenen van de
BES/Caribisch Nederland, Curaçao en Aruba geven bovendien aan
dat er nog een grote verbeterslag nodig is in het proactief en op
projectmatige basis opsporen en bestrijden van met name de
financiële criminaliteit, waaronder witwassen. Op beleidsmatig en
strategisch niveau verdient het maken en uitvoeren van
meerjarenbeleid de nodige aandacht. Vanwege de beperkte
middelen en personeelskrapte dient de focus te liggen op
proactieve, projectmatige criminaliteitsbestrijding en het op
creatieve wijze benutten van kansen, bijvoorbeeld op het gebied
van verkeershandhaving en heterdaad-criminaliteit. Daarbij zou
gedacht kunnen worden aan een bepaalde vorm van (gedeeltelijke)
92

uitbesteding van de handhavingstaken. Ook de politiek moet
hierin keuzes maken.
Op de BES/in Caribisch Nederland doen de meeste verdachten
afstand van rechtsbijstand tijdens de verhoren. Dit komt mede
omdat Bonaire maar drie actieve strafrechtadvocaten kent.
Het merendeel van de strafzaken op de BES/in Caribisch
Nederland wordt tot een goed einde gebracht omdat in de meeste
zaken sprake is van een bekennende verdachte. Indien dat niet het
geval zou zijn, vormt het niveau van het opsporingsonderzoek en
de dossiervorming een procesrisico. Er is regelmatig overleg met
de korpsleiding waarin deze aspecten ook worden besproken.
De respondenten vanuit de parketten constateren dat er bij de
korpsleiding zeer zeker de wens tot kwaliteitsverbetering is, maar
de focus lijkt evenwel niet echt gericht te zijn op het ontwikkelen
en implementeren van een actieplan hiertoe. Men is nog steeds
voornamelijk bezig met het op sterkte brengen van de korpsen en
met het verbeteren van de basiskennis en -vaardigheden. Op de
BES/in Caribisch Nederland is dringende behoefte aan expertise en
actief rechercheren op het gebied van de financiële delicten, zoals
witwassen. Met name Bonaire lijkt daar momenteel door te
worden overspoeld. Ook dient op de BES/in Caribisch Nederland de
forensische opsporing op het gebied van onder meer DNAonderzoek te worden geïmplementeerd. Dat opsporingsmiddel
wordt nu nog in het geheel niet toegepast. Recentelijk zijn door het
KPCN en het OM beleidsprioriteiten afgesproken. Daarin zijn deze
kwesties bovenaan de lijst geplaatst.
Ook op Aruba is dringende behoefte aan expertise en actief
rechercheren op het gebied van de financiële delicten, zoals
witwassen en corruptie. Een betrokkene van het OM Aruba geeft
voorts aan dat de verzameling en verwerking van informatie
grondige aandacht verdient. Belangrijke informatie zit nog te veel
in de hoofden van politieambtenaren en wordt te weinig onderling
uitgewisseld. Stuurgroepen, al dan niet in samenwerking met het
OM, dienen te worden geformaliseerd en versterkt, zodat
93

proactieve, projectmatige opsporing geïmplementeerd en
adequaat uitgevoerd kan worden.
Een betrokkene van het parket op Curaçao geeft aan dat de
kwaliteit van het politiewerk van de teams of units sterk onderling
verschilt en dat de ervaring en expertise van de teamleider daarbij
een belangrijke rol speelt. Ten aanzien van het kwaliteitsniveau is
in de loop der jaren een golfbeweging te ontwaren. Soms worden
goedlopende, specialistische teams uit elkaar gehaald omdat de
organisatie overstapt op wijkteams met daarin verschillende
expertises. Enige tijd later volgt een andere formatie.
Deze veranderingen komen de kwaliteit niet altijd ten goede. Er is
behoefte aan expertise op het gebied van cybercrime. Bij de unit
VVC (veel voorkomende criminaliteit) is er sprake van intensieve
samenwerking ‘aan de voorkant’ tussen het OM en de politie.
Officieren van justitie beoordelen op locatie, op het politiebureau,
de voorgeleidingen en aangiftes en bepalen in samenspraak met
de politieambtenaren wat verder dient te gebeuren.
Deze samenwerking verloopt naar tevredenheid.
Het Parket van Sint Maarten is uitermate tevreden over de huidige
kwaliteit van het politiewerk. Er wordt op adequate wijze
opsporing verricht en ook de verslaglegging daarvan is van goede
kwaliteit. Het (ver)taalprobleem zoals zich dat voordoet op
Curaçao, Aruba en Bonaire is op Sint Maarten niet aan de orde.
De verhoren worden in het Engels afgenomen en ook de
processen-verbaal mogen in het Engels worden opgemaakt.
De politiemedewerkers werken met model-pv’s met een kop en
een staart in het Nederlands, waarin de verslaglegging van het
verhoor in het Engels is opgenomen. Dat wordt door de rechter
geaccepteerd, ook al blijft de officiële voertaal in de rechtszaal het
Nederlands. Ook voor het overige werkt het KPSXM –anders dan
de overige korpsen – veelvuldig met standaardformulieren en
modellen, zoals bijvoorbeeld bij het aanvragen van een machtiging
voor de inzet van een bijzonder opsporingsmiddel. De structuur en
94

opbouw van het dossier is zeer goed werkbaar. Betrokkene is
voorts onder de indruk van de kennis van het recht, zeker bij de
hulpofficieren van justitie. Op tactisch gebied doen de
politiemedewerkers zeker niet onder voor collega’s in Nederland.
Dat is bijzonder omdat zij in deze regio met zeer beperkte
middelen en weinig mensen moeten werken. Bij het opzetten van
een onderzoeksplan moeten zij alles zelf doen. Dat knelt wel eens
bij grote zaken. Het uitwerken op papier van een dergelijk
onderzoeksplan is bij het KPSXM minder sterk ontwikkeld. Daarin
zou nog extra scholing gewenst zijn.
Naast de Kwaliteitsimpuls is een grote bron van positieve invloed
op de kwaliteit van het politiewerk, de intensieve bijstand van de
Nederlandse politie sinds de orkaan Irma Sint Maarten in 2017
bijna had verwoest. Hierbij wordt een soort ‘twinning’benadering toegepast, waarbij een politieambtenaar uit Nederland
nauw samenwerkt met een politieambtenaar van Sint Maarten.
Men leert veel van elkaar op deze wijze. Deze bijstand loopt in het
voorjaar van 2020 af, maar op Sint Maarten koestert men de hoop
dat deze alsnog wordt verlengd. Het zelfopbouwend en corrigerend vermogen van het KPCN wordt geprezen, maar het
korps kan nog wel de nodige hulp gebruiken. Sint Maarten kampt
met zware criminaliteit en een onrustig politiek klimaat, hetgeen
de rechtshandhaving kwetsbaar maakt. Er bestaat een goede
samenwerking tussen het KPSXM en het OM. De korpschef en de
hoofdofficier voeren wekelijks overleg met elkaar. Daarin komen
ook beleidskeuzes van het KPSXM aan de orde. Het OM heeft
daarin een stem en kan daarop invloed uitoefenen.
Zo is bijvoorbeeld een stuurgroep in het leven geroepen die de
inrichting van de capaciteit van het korps in goede banen dient te
leiden. Daarin neemt het OM een centrale positie in. De aansturing
van de capaciteit vindt thans op centraler niveau plaats dan
voorheen. Dat wordt zowel door het korps als het OM als een
verbetering ervaren. Men is thans aan het bezien welke andere
aspecten verdere professionalisering behoeven. Sinds kort is ook
95

het project ‘J-sapp’ geïntroduceerd. De benaming is een afkorting
van ‘Justice as soon as possible’, dat is bedoeld voor de kleine
zaken. Het project beoogt een filtering van zaken aan het begin
van het proces te bewerkstelligen. De piketofficier gaat iedere dag
langs bij de algemene recherche en beslist per aangifte wat er met
de kwestie moet gebeuren: verder rechercheren, bemiddelen of
niets doen vanwege het civiele karakter van de kwestie. Dit project
bevordert een spoedige afhandeling of doorlooptijd van zaken.
Zowel de politie als het OM zijn uitermate tevreden over dit
project.
Sinds de introductie van het College van Korpschefs is een
intensievere samenwerking tussen de korpsen ontstaan. Er vindt
in dat orgaan constructief overleg plaats. Sint Maarten fungeert
als zedendeskundige van de regio. Van deze deskundigheid wordt
regelmatig gebruik gemaakt, met name op Saba en Sint Eustatius.
Een grote behoefte aan expertise bestaat op het gebied van
financieel rechercheren om de financieel-economische
criminaliteit het hoofd te bieden.

6.3 Knelpunten, aandachtspunten en wensen voor de
toekomst
6.3.1 Korpschefs, opleidingscoördinatoren,
praktijkbegeleiders en beleidsmakers
De korpschefs hebben aangegeven dat de Kwaliteitsimpuls een
sterker positief effect zou hebben, op met name de
professionalisering en de kwaliteitsverbetering van de korpsen,
indien het zou gaan om een grotere financiële injectie. Dit geldt
zowel voor het op niveau brengen en houden van het algehele
basisniveau (kennis en attitude, zoals bewustwording van de rol
van de politie in de samenleving) van de korpsen, als voor de
urgente verbetering van de specialistische kennis. Dit laatste geldt
met name op het gebied van de grensoverschrijdende
criminaliteit, ondermijning, witwassen, corruptie, cybercrime,
96

huiselijk geweld, verkeerszaken en de aanpak van
wijkproblematiek door de ‘bario’-regisseurs.
De korpsen KPCN, KPC en KPA geven aan dat het gezamenlijk
bepalen van de opleidingsbehoefte uitgangspunt kan blijven, maar
dat er ook oog dient te zijn voor de specifieke behoeften per korps.
Niet ieder korps heeft op hetzelfde moment urgente behoefte aan
dezelfde opleidingen. Dit geldt ook voor het aantal gewenste
opleidingsplaatsen per opleiding. Mogelijkheden dienen te worden
onderzocht of er toch meer maatwerk geleverd kan worden in het
opleidingsaanbod. Het KPCN heeft aangegeven, mede om
voornoemde reden, de mogelijkheden te verkennen om buiten de
Kwaliteitsimpuls additionele opleidingen bij de PA aan te vragen.
Het KPCN is hiertoe financieel in staat en beschikt ook over een
eigen opleidingsbudget, los van de Kwaliteitsimpuls.
Betrokkenen van KPC hebben aangegeven dat het wenselijk zou
zijn dat binnen de Kwaliteitsimpuls een evenwichtigere verdeling
wordt gemaakt tussen de BPO en de specialistische opleidingen.
Thans is slechts 1 fte per jaar beschikbaar gesteld voor het
verzorgen van post-initieel onderwijs. Hetzelfde geldt voor de
verlenging van de Kwaliteitsimpuls (2020-2023).
De opleidingscoördinatoren en praktijkbegeleiders geven aan dat
de Kwaliteitsimpuls politieopleidingen meer effect zou genereren
indien op geïntegreerde en gecoördineerde wijze een impuls zou
plaatsvinden in de praktijkbegeleiding na het volgen van een
betreffende opleiding. De tot de opleidingen behorende praktijken/of stageperioden zijn noodzakelijk en zeer nuttig gebleken.
De ervaring leert echter dat er nadien, binnen het eigen korps,
behoefte bestaat aan intensieve praktijkbegeleiding. Het ontbreekt
de korpsen thans echter aan een ruime personeelsbezetting en een
integraal plan van aanpak om aan deze behoefte tegemoet te
komen. Dit geldt in mindere mate voor KPCN.

97

Betrokkenen geven aan dat de Kwaliteitsimpuls nog niet heeft
geleid tot een substantiële en structurele intensivering van de
onderlinge samenwerking en bijstandsverlening. De respondenten
geven aan dat het thans nog te vroeg is om dit beoogde effect te
kunnen bewerkstelligen. De focus van de korpsen is momenteel
met name gericht op de kwaliteits- en professionaliseringsslag
binnen het eigen korps. Ook wordt door betrokkenen aangegeven
dat er al een bepaalde vorm van samenwerking en
bijstandverlening bestond vanuit de voorgaande staatkundige
structuur, waarbij er een korps NA en een KPA bestond. Een
duidelijke intensivering hiervan is over het algemeen nog niet
zichtbaar. De korpschefs hebben aangegeven dat het
overlegorgaan het College van Korpschefs veeleer de onderlinge
samenwerking, afstemming en waar nodig de uniformering van de
verscheidene korpsen bevordert. Er is ook sprake van intensieve
samenwerking tussen de korpsen en het RST (Recherche
Samenwerkingsteam)."
Betrokkenen vinden dat het op termijn van belang is dat
geïnvesteerd wordt in de ontwikkeling van een erkende regionale
basispolitieopleiding. Indien een dergelijke lokale basisopleiding
zou zijn gerealiseerd, zijn de korpsen minder afhankelijk van de
Kwaliteitsimpuls en zou binnen de impuls de nadruk verlegd
kunnen worden naar de specialistische opleidingen en de
verbetering van de onderlinge samenwerking en
bijstandsverlening. Het zou goed zijn te onderzoeken of het ORV
op Curaçao en/of het politieopleidingsinstituut op Aruba hieraan
een substantiële bijdrage kunnen leveren.

98

7

Samenvatting en conclusies

In dit hoofdstuk vatten we de resultaten van de beide uitgevoerde
deelstudies samen aan de hand van de onderzoeksvragen, en
formuleren we de belangrijkste conclusies.

7.1

Samenvatting

A. Beleidstheorie
1. Welke beleidstheorie ligt ten grondslag aan de
Kwaliteitsimpuls politieonderwijs Caribisch Nederland?
2. Welke voorwaarden zijn er aan de toekenning van de
financiële injectie in het politieonderwijs gesteld?
De eerste twee onderzoeksvragen zijn met name beantwoord via
een analyse van de beleidsdocumenten en enkele interviews met
beleidsmakers en anderen die betrokken waren bij de
totstandkoming van de Kwaliteitsimpuls. Met de term
‘beleidstheorie’ wordt hier verwezen naar de gedachtegang die
heeft geleid tot de concrete beleidsmaatregel (de Kwaliteitsimpuls) en de daarmee beoogde doelen. Kort samengevat luidt
deze ‘beleidstheorie’ als volgt:
A.
-

Probleemanalyse voorafgaand aan de Kwaliteitsimpuls:
Volgens de Rijkswet Politie uit 2010 (artikel 40 en 41) dragen
de landen gezamenlijk zorg voor het politieonderwijs.
Er zijn hiaten in de capaciteit en professionele kwaliteit van de
99

-

-

B.

politiekorpsen, de organisaties zijn verwaarloosd.
De korpsen zijn te klein om zelf alle benodigde expertise in
huis te hebben, er is daarom sprake van onderlinge
afhankelijkheid.
Er is sprake van zware criminaliteit en gebrekkige
rechtshandhaving in de regio.
Oplossingen voor deze problemen, zien de beleidsmakers in:
a. regionale samenwerking tussen de korpsen en vergroting
van de onderlinge inzetbaarheid
b. verbetering van het politieonderwijs

Met het oog op a) verbetering van de samenwerking en onderlinge
inzetbaarheid, worden op enkele belangrijke afspraken gemaakt:
ten eerste is er een gezamenlijke formulering van vijf
competentieprofielen (voor zowel uitvoerende als leidinggevende
functies) ter verbetering van de in inzetbaarheid van
politiemedewerkers buiten het eigen korps , ten tweede wordt een
gezamenlijke behoeften-inventarisatie uitgevoerd en wordt op
basis daarvan een gezamenlijk meerjarig plan voor een initieel en
post-initieel opleidingsprogramma geformuleerd.
Met het oog op b) verbetering van het politieonderwijs, worden
eveneens enkele afspraken gemaakt. Er wordt gekozen voor een
focus op competentiegericht onderwijs, en voor het werken vanuit
gezamenlijk bepaalde eindtermen (die passen bij de taken en
handelingen die moeten worden uitgevoerd). Voor het vaststellen
van de eindtermen is de ACOA-systematiek het referentiekader,
zodat wordt aangesloten bij de werkwijze van de Politieacademie,
en bij Europese normen en internationale opleidingsniveaus voor
het beroepsonderwijs.
C. Concrete beleidsmaatregel:
Kwaliteitsimpuls politieonderwijs Caribisch deel van het
Koninkrijk voor de periode 2016-2019, bekostigd door het
Ministerie van VenJ, houdt in:
100







D.

Financiering van 3.5 fte capaciteit uit de Politieacademie
t.b.v. salariskosten en daggeldvergoeding docenten
(middels een extra bijdrage van €350.000 per jaar)
Deze capaciteit wordt ingezet voor:
− 2 fte benedenwinds en bovenwinds
− 1 fte post-initieel voor alle landen
− 0.5 fte IBT voor KPCN
Inschatting totale jaarlijkse kosten: €961.000. De
deelnemende landen en stakeholders voorzien zelf in de
kosten voor reis- en verblijf docenten, de
opleidingsfaciliteiten, en de reis- en verblijfkosten voor de
studenten.

Voorwaarden:
De Politieacademie (PA) is hoofdleverancier van de
opleidingen en verantwoordelijk voor de examinering.

Er is een train-de-trainer-optie voor uitvoeren initiële
opleidingen door eigen docenten van de landen, mits
examinering door PA.

Het onderwijsprogramma sluit aan bij de Caribische
context, en bij het initieel politieonderwijs op mbo-niveau
in Nederland.

De landen zelf financieren de reis- en verblijfkosten voor
de docenten en studenten, en zorgen voor de
opleidingsfaciliteiten.

Er vindt onderlinge afstemming plaats over de
opleidingsbehoeften post-initieel, en er wordt jaarlijks
opgeleid binnen een bepaald thema.


E. Doelen/verwachtingen over de opbrengsten:
De verwachting is dat de Kwaliteitsimpuls zal bijdragen aan:
a. Duurzame kwaliteitsverbetering van het politiewerk
b. Samenwerking en onderlinge inzetbaarheid tussen de
korpsen

101

c.

Als nevenopbrengst wordt een versterking van de
regionale opleidingen voorzien.

B. Uitvoering en waardering van de financiële impuls
politieonderwijs
1. Op welke wijze geven de verschillende (politie)organisaties
van Aruba, Curaçao, Sint Maarten, Kustwacht en Caribisch
Nederland en de Nederlandse Politieacademie uitvoering aan
de financiële impuls politieonderwijs?
In totaal zijn 22 cursussen aangeboden aan de verschillende
korpsen. Daaraan hebben in totaal 329 politiemedewerkers uit de
verschillende korpsen deelgenomen. Het gaat om de opleidingen:

BPO

IBT

Zeden

RIMOZ

TOL-C

Informatieanalyse

Structureren en visualiseren informatie
Een aantal van de cursussen loopt nog. Het is daarom lastig al
uitspraken te doen over de exacte slagingspercentages en uitval.
Het beeld op basis van de onvolledige cijfers is dat vrijwel alle
studenten die deelnemen aan de opleidingen BPO, IBT, Zeden en
RIMOZ deze opleiding ook succesvol afronden. Bij de opleidingen
TOL-C, AVI/SVI (Informatieanalyse en Structureren en
visualiseren van informatie) ligt het uitvalpercentage met 30% vrij
hoog (10 uitvallers, 22 geslaagden).
2. Wat zijn de resultaten van de kwaliteitsevaluaties die door de
Politieacademie zijn gedaan ten behoeve van de opleidingen
van de financiële Kwaliteitsimpuls politieonderwijs?

102

De kwaliteitsevaluaties die door de Politieacademie gedaan zijn bij
vijf opleidingen (in 2016 en 2017) laten zien dat de kwaliteit van de
opleidingen door de deelnemende politiemedewerkers overall
goed wordt gewaardeerd. Dat geldt met name voor: de inhoud,
leermiddelen, studielast, docenten, examenopdrachten van de
opleidingen. Op deze punten zijn de cursisten (behoorlijk of zeer)
tevreden.
Uit de evaluaties zijn twee verbeterpunten naar voren gekomen:
de praktijkbegeleiding en de informatievoorziening (o.a. via
Blackboard). Inmiddels is de PA overgestapt op itslearning als
elektronische leeromgeving.
3. Hoe wordt de kwaliteit van het politieonderwijs dat door de
Politieacademie wordt gegeven ervaren en gewaardeerd door
Aruba, Curaçao, Sint Maarten en Caribisch Nederland en de
Kustwacht?
Studenten
Het willen voldoen aan de formele opleidingseisen voor hun
functie (BPO en AVI/SVI), en de wens om de eigen kennis en
beroepsvaardigheden te vergroten (RIMOZ-, Zeden- en TOL-C),
zijn voor de studenten de belangrijkste redenen om deel te nemen
aan de opleidingen in het kader van de Kwaliteitsimpuls. Voor de
BPO-studenten is ook het behalen van een erkend diploma op een
hoger niveau een belangrijke reden. Dit geldt met name voor de
groep BPO-studenten op SXM die al een aantal jaren als BOA
hebben gewerkt.
De studenten zijn over het algemeen erg tevreden over de kwaliteit
van de opleidingen. Zij zijn met name positief over de docenten, de
activerende didactiek, de praktische voorbeelden, het leren in de
praktijk en het inhoudelijke niveau van de opleidingen. Ook de
informatievoorziening vooraf benoemen zij als een sterk punt.
De studenten vinden dat de competenties die zij verwerven in de
opleidingen goed toepasbaar zijn in hun eigen werksituatie, met
uitzondering van de AVI/SVI-studenten die op hun werkplek niet
103

de technische voorzieningen ter beschikking hadden waarmee zij
hun nieuwe kennis en vaardigheden ook in de praktijk zouden
kunnen inzetten.
De studenten noemen ook een aantal aandachtspunten:

Voor met name de bovenwindse BPO-studenten is het gebruik
van het Nederlands als voertaal lastig.

De BPO-studenten met enkele jaren werkervaring als BOA
geven aan dat zij behoefte hebben aan meer maatwerk en een
verkorte opleiding. Door uitstel van de afronding van hun
opleiding met een half jaar gaat ook de salarisverhoging van
deze – kleine groep – BPO-studenten pas een half jaar later
in.

De ingezette acteurs – met name bij de opleiding Zeden –
worden ervaren als soms te overdreven: als de student alles
goed doet, zou ook de reactie van de acteur daarop moeten
aansluiten.

De praktijkbegeleiders hebben met name op SXM te weinig
tijd om de noodzakelijke begeleiding te geven, door werkdruk
in combinatie met personeelstekorten.

Bepaalde praktijkbegeleiders, eveneens met name op SXM,
lijken vooroordelen te hebben over met name de studenten
met een aantal jaren BOA-ervaring.

Specifiek voor AVI-/SVI-studenten is de beschikbaarheid van
dienstlaptops en licenties voor Analyst’s Notebook een
belangrijk verbeterpunt, naast meer duidelijkheid over het
vereiste voorkennisniveau voor Excel.

Een centraal gebouw voor de opleiding (SXM verspreid over
twee locaties) is wenselijk. Op SXM wordt hieraan gewerkt:
op het centrale politiebureau komen twee lesruimtes.

Meer voorbereidingstijd: “Je gewone werk gaat door en dit
komt erbij.”

Snellere reactie uit Nederland op ingeleverde opdrachten:
“We hebben nu al drie weken niks gehoord en zijn erg
benieuwd naar de uitslag.”
104

Docenten
De docenten zelf zijn tevreden over de wijze waarop de
opleidingen verlopen. De wijze van lesgeven – interactief,
praktisch en gericht op leren in de praktijk – zien zij als sterk punt
van de opleidingen. De didactiek is anders dan de studenten
gewend zijn, maar sluit goed aan bij de manier waarop binnen de
politie gewerkt wordt. De docenten ervaren dat ook de studenten
daar enthousiast over zijn.
De docenten benoemen de volgende aandachtspunten:

Het personeelstekort maakt goede praktijkbegeleiding en
mentoring lastig te realiseren voor de praktijkbegeleiders,
naast hun dagelijkse werkzaamheden (met name op SXM
maar ook op andere eilanden).

Er kunnen fricties ontstaan tussen zittend personeel en nieuw
opgeleide medewerkers door de verschillen in kennis en een
meer kritische houding. Er zijn echter ook andere geluiden:
door de scholing van het midden- en hoger kader verandert de
cultuur langzaam. Ook een aantal praktijkbegeleiders is in
Nederland geschoold waardoor ze hun begeleidingstaken
beter kunnen uitvoeren. Net als bij elke innovatie is hierbij ook
een belangrijke rol weggelegd voor de directie, in dit geval de
korpschefs.

Het Nederlands als voertaal zorgt voor problemen bij met
name de studenten van de bovenwindse eilanden, die
deelnemen aan de juridische modules. Uitleg in het Engels is
soms nodig. Positief is dat er meer samenwerking tussen de
studenten ontstaat als zij elkaar helpen met het Nederlands.

Veranderingsbereidheid en de visie op leiderschap in de
korpsen spelen een belangrijke rol in het succes van de
opleidingen en de toepassing van de verbeteringen in de
praktijk. Soms hebben andere factoren een grote impact op de
werkomstandigheden – zoals orkaan Irma – maar met name
een van de docenten signaleert dat bijvoorbeeld door het

105









KPSXM vergeleken met de andere korpsen weinig wordt
ingezet op de praktijkbegeleiding en mentoren.
Docenten moeten zich realiseren dat de studenten minder
gewend zijn om met de docent in discussie te gaan en vragen
te stellen dan studenten in Nederland.
De faciliteiten en omstandigheden (het ontbreken van een
vaste leslocatie) vragen soms om improvisatie en extra
voorbereidingstijd, bijvoorbeeld voor het op- en afbouwen
van een schietbaan.
Met name rond IBT zijn een aantal belangrijke praktische
knelpunten: schieten in levensechte situaties is lastig te
oefenen sinds de oude gevangenis op Bonaire is afgebroken,
ook op SXM wordt gezocht naar een locatie voor deze training
(de eerste ervaringen met een oude steengroeve zijn positief),
en naar een plek waar zelfverdediging kan worden geoefend
(de dojo is verdwenen door orkaan Irma): de fysieke toets in
het kader van IBT kan momenteel niet worden afgenomen.
Op SXM ontbreekt een oogdouche waardoor er niet met de
pepperspray geoefend kan worden.
Lesgeven in de Cariben vraagt specifieke competenties van de
docenten: kunnen improviseren, openstaan voor een andere
cultuur (zonder je eigen normen en waarden uit het oog te
verliezen) en zich willen verdiepen in de achtergrond van je
studenten.

Korpschefs, opleidingscoördinatoren, praktijkbegeleiders en
beleidsmakers
De korpschefs geven aan dat de opleidingen inhoudelijk goed
aansluiten op de eindkwalificaties en dat de modules zowel op
theoretisch als op praktisch vlak de cursisten voorzien van actuele
kennis en adequate vaardigheden. De kennisoverdracht vindt op
een goed gestructureerde wijze plaats, hetgeen de toepassing in de
praktijk ten goede komt. De cursisten ervaren de activerende
onderwijsvormen als uitnodigend en stimulerend. En er is oog
voor de lokale context van het politiewerk in Caribisch Nederland
106

en de overige Caribische landen van het Koninkrijk. Betrokkenen
loven de kwaliteit, inzet en flexibiliteit van de docenten van de
verscheidene opleidingen. De docenten zijn bovendien goed
voorbereid op de lokale context en de verschillen in wetgeving,
met zowel Nederland als onderling per Caribisch land (inclusief
Caribisch Nederland).
We bespreken hier de beoordelingen en ervaringen van de
respondenten per opleiding.

BPO
Tevredenheid
Over de inhoud van de opleiding en de kwaliteit van de docenten
zijn KPSXM, KPCN en Kustwacht (zeer) tevreden. KPSXM is
eveneens zeer tevreden over de algehele professionele vorming en
de aandacht die wordt besteed aan de attitudeontwikkeling van de
cursisten.
Aandachtspunten

KPCN en Kustwacht geven aan dat zij meer aandacht nodig
vinden voor de professionele vorming (inclusief discipline en
rolbewustzijn) in de BPO.

Waar het gaat om de organisatie van de opleiding acht de
Kustwacht meer begeleiding, strakker toezicht en meer
ondersteuning van de cursisten tijdens hun verblijf buiten de
Marinebasis noodzakelijk. In de periode 2016 tot 2018
verbleven de BPO-cursisten van zowel de Kustwacht als de
Politie op de marinebasis op Curaçao. Dat betekent dat er
zeven dagen per week, 24 uur per dag twee instructeurs
aanwezig waren ter ondersteuning van de cursisten en als
aanspreekpunt voor de PA-docenten. Deze opzet en
organisatie van de opleiding is een randvoorwaarde voor de
Kustwacht gebleken voor toekomstige participatie in de BPO
via de Kwaliteitsimpuls.

107







KPSXM: de Nederlandse taal (ook al is daarvoor binnen de
opleiding al wel de nodige aandacht).
Kustwacht: het modulaire onderwijs nodigt teveel uit tot
‘pieken’ op het moment dat studenten een module moeten
halen, terwijl vervolgens de geleerde kennis en vaardigheden
snel weer vergeten worden. Dit geldt onder meer voor de
schietvaardigheid en de wetskennis.
Kustwacht: meer aandacht voor de fysieke fitheid van de
cursisten.
Kustwacht: verbetering van de stagebegeleiding na afloop van
een theoretische module om de nieuwe kennis en
vaardigheden ook in de praktijk adequaat te kunnen
uitvoeren.

Opbrengsten van BPO die zichtbaar zijn in de uitvoering van het
politiewerk:
Voor de KPSXM geldt dat de BPO zorgt voor een adequaat
basisniveau voor aspiranten en zij-instromers die eerst surveillant
zijn geweest. Deze groep kan na het volbrengen van de BPO
doorstromen naar de functie van politieagent. De respondenten
zien binnen het korps een kwaliteitsverbetering van de gehele
basispolitiezorg. Politiemedewerkers zijn beter in staat tot
adequaat politieoptreden op straat en tot het vervaardigen van
processen-verbaal. De Kustwacht ervaart het als een voordeel de
cursisten een erkend MBO-diploma te kunnen aanbieden.
Daarnaast signaleert de Kustwacht een verbetering in de
dienstbaarheid bij de uitvoering van handhavingstaken.

Opleiding zeden, kindermishandeling en huiselijk geweld
Tevredenheid
De korpsen zijn zeer te spreken over de specialistische opleiding
Zeden, kindermishandeling en huiselijk geweld. De medewerkers
die belast zijn met dergelijke zaken, werden vóór de
Kwaliteitsimpuls niet of nauwelijks in deze problematiek
geschoold.
108

Opbrengsten die zichtbaar zijn in de uitvoering van het politiewerk
De opleiding heeft zorggedragen voor een theoretische inbedding
van de thematiek. Ook hebben de cursisten geleerd volgens nieuwe
werkwijzen, vaste protocollen en richtlijnen te werk te gaan in de
aanpak van deze zaken. De opleidingscoördinatoren en
praktijkbegeleiders constateren verder dat de cursisten hun
werkzaamheden met meer zelfvertrouwen tegemoet treden.

RIMOZ-opleiding
Tevredenheid
De korpsen zijn tevreden over de inhoud van de rechercheopleiding.
Aandachtspunten
De RIMOZ-opleiding die op SXM heeft plaatsgevonden heeft tot
tegenvallende resultaten geleid. Een gedeelte van de cursisten
heeft de cursus nog niet afgerond, anderen zijn gezakt of
uitgevallen. Momenteel wordt onderzocht wat hiervan de
oorzaken zijn.
Opbrengsten die zichtbaar zijn in de uitvoering van het politiewerk
Er is sprake van een sprong voorwaarts in het werken volgens
protocollen en richtlijnen, hetgeen meer structuur biedt aan het
algehele opsporingsonderzoek.

TOL-C-opleiding
Tevredenheid en opbrengsten
Grote tevredenheid heerst bij het KPCN en KPC over de opleiding
Operationeel leiderschap. De opleiding is door de PA aangepast
naar de Caribische context en met ondersteuning vanuit het ORV
op Curaçao gecoördineerd. De cursisten zijn nadien beter in staat
gebleken om vrij zelfstandig complexe projecten te leiden.
Aandachtspunten
De opleiding is voor cursisten van het KPSXM relatief minder goed
verlopen. Dit lijkt met name het gevolg van de taalbarrière.
De moedertaal van de meeste Sint Maartenaren is Engels, terwijl
109

alle opdrachten binnen deze opleiding in het Nederlands gemaakt
dienen te worden. Dat is voor de helft van de deelnemers van het
KPSXM een struikelblok gebleken. Een aandachtspunt of wens van
het KPSXM zou zijn dat de opdrachten van de TOL-C-opleiding in
het Engels gemaakt kunnen worden. De cursisten van het KPSXM
hebben de opleiding ook ervaren als erg theoretisch en minder
praktisch, waardoor het abstractieniveau te hoog was.
4. Welke kwalitatieve en kwantitatieve bijdrage levert de
financiële Kwaliteitsimpuls politieonderwijs aan de
kwaliteitsverhoging van de onderlinge bijstand en de
samenwerking tussen de politiekorpsen van Aruba, Curaçao,
Sint Maarten, Caribisch Nederland, de Kustwacht en die van
Europees Nederland?
Het gaat hierbij onder meer om de kwaliteitsverhoging om de
taken van het politiekorps (aanpak van georganiseerde
(drugs)criminaliteit, jeugdcriminaliteit, zeden en huiselijk
geweld), uitwisseling van politie informatie tussen de Caribische
delen van het Koninkrijk onderling en met Nederland.
Studenten
Studenten zijn van mening dat zij op een aantal punten een
persoonlijke groei hebben doorgemaakt waardoor volgens hen ook
de kwaliteit van het politiewerk verbeterd is. Zij geven aan dat ze
zich verder kunnen ontwikkelen, nieuwe kennis opdoen, het werk
beter uitvoeren en zich zekerder te voelen in werksituaties.
De persoonlijke opbrengsten liggen in (veel) mindere mate bij het
zich professioneel gelijkwaardig voelen aan collega’s in
Nederland, het beter of vaker samenwerken met collega’s uit
andere korpsen en het maken van promotie. Ten aanzien van dit
laatste punt zien we een wisselend beeld: sommige studenten
geven aan dat het hanteren van dezelfde standaarden en dezelfde
opleiding de samenwerking vergemakkelijkt. Anderen geven aan
dat zij elkaar al kenden. Dat is hoogstens nu wat beter geworden
110

doordat ze samen een opleiding gevolgd hebben. Overigens geldt
met name voor de BPO-studenten dat ze vaak pas net begonnen
zijn bij de politie en ook nog een beperkt beeld hebben van de
onderlinge bijstand en samenwerking tussen de diverse
politiekorpsen.
Docenten
De inzet van de Politieacademie heeft geleid tot meer structuur in
het aanbieden van opleidingen, en tot een hoger niveau en hoger
deelnamepercentage bij IBT. Dit komt mede doordat de jongere
agenten het oudere zittende personeel meenemen. De docenten
hebben het meeste zicht op de kwaliteit van het politiewerk en veel
minder op de mate van onderlinge bijstand en samenwerking
tussen de diverse politiekorpsen. Dit vanwege het feit dat zij vaak
maar gedurende een korte periode op de eilanden zijn. Met name
de docenten die regelmatig modules binnen de BPO of IBT
verzorgen, zien een vooruitgang in de kwaliteit van het
politiewerk van hun studenten.
Korpsen
De korpsen zijn van mening dat de Kwaliteitsimpuls een
aanzienlijke verbetering heeft gebracht op het gebied van
professionalisering van de korpsen en de kwaliteit van het
politiewerk. Voor sommige korpsen was er een grote achterstand
in het volgen van een opleiding of opfriscursus. Betrokkenen
hebben aangegeven dat de Kwaliteitsimpuls in algemene zin een
positief effect heeft teweeggebracht ten aanzien van de algemene
vorming, motivatie en werkhouding van de medewerkers van de
korpsen. Het vergroten van kennis en vaardigheden stimuleert de
werklust en attitude in ruime zin en draagt bij aan een
professioneler politiekorps. Daarnaast heeft een zelfverzekerde en
professionele houding op straat een gunstig effect op de
handhaving van de openbare orde en het imago van de politie.
De Kwaliteitsimpuls heeft ook bijgedragen aan een collectieve
wens tot verdere ontwikkeling van kennis en vaardigheden.
111

Betrokkenen hebben aangegeven dat de Kwaliteitsimpuls tot nu
toe op kleine schaal een bijdrage heeft geleverd aan de
intensivering van de onderlinge samenwerking en het verlenen
van onderlinge bijstand. Ten eerste leidt de afstemming tussen de
korpsen over de gezamenlijke opleidingsbehoefte tot intensiever
onderling contact. Het gezamenlijk volgen van de opleidingen
heeft er bovendien toe geleid dat de medewerkers van de
verscheidene korpsen elkaar beter hebben leren kennen en elkaar
zo nodig ook eenvoudig kunnen vinden. Sommige cursisten
onderhouden in meer of mindere mate structureel contact met
hun opleidingsgroepje. De gelijkheid in opgedane kennis en
vaardigheden alsmede de eenheid in werkwijzen is een belangrijke
succesfactor voor de toekomstige intensivering van de onderlinge
samenwerking en bijstandverlening.
Een betrokkene van de Kustwacht heeft aangegeven dat sinds de
Kwaliteitsimpuls de samenwerking tussen de Kustwacht en het
KPCN aanzienlijk intensiever is geworden, ook op lager,
operationeel niveau en met name met Bonaire. Er bestaat reeds
lange tijd een intensieve samenwerking tussen de Kustwacht en
het KPC.
5. Zijn er knelpunten en hoe zouden deze dan verbeterd kunnen
worden?
Bij de beantwoording van de derde onderzoeksvraag zijn er al een
aantal specifieke knelpunten door de studenten en docenten voor
de verschillende opleidingen genoemd. Deze herhalen we hier niet
nog eens. Daarnaast geven de korpschefs,
opleidingscoördinatoren, praktijkbegeleiders en beleidsmakers
nog wel een aantal algemene knelpunten die verbeterd zouden
kunnen worden.
De korpschefs hebben aangegeven dat de Kwaliteitsimpuls
aanzienlijker positief effect zou hebben, op met name de
professionalisering en de kwaliteitsverbetering van de korpsen,
112

indien de impuls met een grotere financiële injectie gepaard zou
gaan. Dit geldt zowel voor het op niveau brengen en houden van
het algehele basisniveau als voor de urgente verbetering van de
specialistische kennis.
Betrokkenen van het KPCN, KPC en KPA hebben aangegeven dat
het wenselijk is dat in de afstemming met de PA de (gezamenlijke)
opleidingsbehoefte als uitgangspunt wordt genomen in plaats van
het jaarlijkse opleidingsaanbod van de PA. Er is behoefte aan meer
opleidingen en opleidingsplaatsen, aan meer maatwerk en
aandacht voor de specifieke behoeften per korps (ook met
betrekking tot het aantal beschikbare opleidingsplaatsen en de
verdeling tussen BPO en specialistische/post-initiële opleidingen).
Het KPCN heeft aangegeven dat het korps mede om voornoemde
reden de mogelijkheden verkent buiten de Kwaliteitsimpuls om
additionele opleidingen bij de PA aan te vragen. Het KPCN is
hiertoe financieel in staat.
De opleidingscoördinatoren en praktijkbegeleiders geven aan dat
de Kwaliteitsimpuls meer effect zou genereren indien op
geïntegreerde en gecoördineerde wijze een impuls zou
plaatsvinden in de praktijkbegeleiding na het volgen van een
betreffende opleiding. De tot de opleidingen behorende praktijken/of stageperioden zijn noodzakelijk en zeer nuttig gebleken.
De ervaring leert echter dat er nadien, binnen het eigen korps,
behoefte bestaat aan intensieve praktijkbegeleiding. Het ontbreekt
de korpsen thans echter aan een voldoende personeelsbezetting en
een integraal plan van aanpak om aan deze behoefte tegemoet te
komen. Dit geldt in mindere mate voor KPCN.
Betrokkenen geven aan dat de Kwaliteitsimpuls nog niet heeft
geleid tot een substantiële en structurele intensivering van de
onderlinge samenwerking en bijstandsverlening. De respondenten
vinden dat het nu nog te vroeg is om dit beoogde effect te kunnen
bewerkstelligen. De focus van de korpsen is momenteel met name
gericht op de kwaliteits- en professionaliseringsslag binnen het
113

eigen korps. Ook wordt door betrokkenen aangegeven dat er al een
bepaalde vorm van samenwerking en bijstandverlening bestond
vanuit de voorgaande staatkundige structuur, waarbij er een korps
NA en een KPA bestond. Een duidelijke intensivering hiervan is
over het algemeen nog niet zichtbaar. De korpschefs hebben
aangegeven dat het overlegorgaan het College van Korpschefs
veeleer de onderlinge samenwerking, afstemming en waar nodig
de uniformering van de verscheidene korpsen bevordert. Er is ook
sprake van intensieve samenwerking tussen de korpsen en het RST
(Recherche Samenwerkingsteam).
Betrokkenen geven aan dat het op termijn van belang is dat
geïnvesteerd wordt in de ontwikkeling van een
geaccrediteerde/gecertificeerde regionale basispolitieopleiding.
Met een dergelijke lokale basisopleiding zouden de korpsen
minder afhankelijk zijn van de Kwaliteitsimpuls en zou binnen de
impuls de nadruk verlegd kunnen worden naar de specialistische
opleidingen en de verbetering van de onderlinge samenwerking en
bijstandsverlening. Het zou goed zijn te onderzoeken of het ORV
op Curaçao en/of het politieopleidingsinstituut op Aruba hieraan
een substantiële bijdrage kunnen leveren.

7.2 Conclusies
1.

In hoeverre voldoet de financiële Kwaliteitsimpuls
politieonderwijs aan de destijds beoogde doelstellingen
(beleidstheorie)?

Samengevat zijn de destijds beoogde doelstellingen als volgt:
a. het bewerkstelligen van een duurzame kwaliteitsverbetering
van de politiekorpsen,
b. het professionaliseren van de politiekorpsen,
c. het verhogen van onderlinge inzetbaarheid/bijstand en het
bevorderen van de samenwerking tussen de korpsen,
114

d. het versterken van de regionale opleidingen o.a. door
professionaliseren van docenten (train de trainer).
De Kwaliteitsimpuls politieonderwijs voldoet grotendeels aan deze
bij aanvang geformuleerde doelstellingen.
Ten aanzien van de kwaliteit van het politiewerk is gebleken dat de
korpsen zelf een aanzienlijke verbetering waarnemen.
De cursisten geven daarbij aan dat zij beter toegerust zijn voor het
uitvoeren van de politietaken na het volgen van een of meer
opleidingen binnen de Kwaliteitsimpuls. Ook de docenten hebben
verbeteringen ten aanzien van de kwaliteit van het politiewerk
waargenomen. Op het niveau van het OM wordt de
kwaliteitsverbetering (nog) niet in alle landen ervaren. Over het
algemeen zijn de Openbaar Ministeries (met uitzondering van het
OM van Sint Maarten) vrij negatief over de kwaliteit van het
politiewerk in brede zin. De verlenging van de Kwaliteitsimpuls
zou hierin op termijn verandering kunnen brengen.
Ten aanzien van de professionaliseringsdoelstelling kan
geconcludeerd worden dat deze een aanzienlijke injectie heeft
gekregen. De korpsen hebben een inhaalslag kunnen maken met
het op peil brengen van het opleidings- en competentieniveau van
het politiepersoneel, waarbij zij thans kunnen beschikken over
erkende en uniforme diploma’s op minimaal MBO-3 niveau.
Gebleken is dat de inhaalslag nog niet is voltooid, een belangrijke
reden voor de verlenging van de Kwaliteitsimpuls. Er wordt
voorzien in extra opleidingscapaciteit, het niveau van aangeboden
de opleidingen is over het algemeen goed, evenals de docenten en
de aansluiting van de opleidingen op de praktijk. Er is bovendien
een ruime variatie aan opleidingen verzorgd. De Kwaliteitsimpuls
heeft tot slot een positieve bijdrage geleverd aan de motivatie en
werkhouding van de politiemedewerkers, hetgeen een positieve
weerslag lijkt te hebben op het imago van de politie in de
samenleving.

115

Waar het gaat om het verhogen van de mate van samenwerking en
onderlinge bijstand dient opgemerkt te worden dat dit geen
hoofddoel van de Kwaliteitsimpuls was. Wel was de verwachting
dat het gezamenlijk opleiden daar een impliciete, faciliterende
bijdrage aan zou kunnen leveren. Het onderzoek heeft hier geen
eenduidige uitkomsten over opgeleverd. Sommige studenten
ervaren dat de lijntjes met collega’s van andere korpsen wat korter
zijn geworden, andere constateren dat de onderlinge contacten er
ook al waren vóór de Kwaliteitsimpuls. Er is geen intensivering
van projectmatige of structurele samenwerking uit het onderzoek
naar voren gekomen. Het College van Korpschefs bevordert de
samenwerking weliswaar op strategisch en beleidsmatig niveau,
maar dit overlegorgaan is niet uit de Kwaliteitsimpuls ontstaan.
De Kwaliteitsimpuls draagt wel bij aan de eenvormigheid van het
opleidingsniveau van de korpsen, hetgeen impliciet de
samenwerking en onderlinge bijstand kan vergemakkelijken.
In de Kwaliteitsimpuls 2016-2019 is uiteindelijk geen aandacht
uitgegaan naar het versterken van de regionale opleidingen door
onder meer het professionaliseren van de lokale docenten.
Deze doelstelling is aldus niet behaald.
2. Wat zijn de voor-en nadelen van de financiële
Kwaliteitsimpuls politieonderwijs en wat voor gevolgen zou
dit kunnen hebben voor een mogelijke continuering van deze
Kwaliteitsimpuls en wat zijn hierbij de belangrijkste
aandachtspunten?
Voordelen van de Kwaliteitsimpuls die uit het onderzoek naar
voren komen, zijn:

De Kwaliteitsimpuls draagt zorg voor gezamenlijke
onderwijsactiviteiten, hetgeen een bijdrage levert aan het in
artikel 40 Rijkswet Politie gestelde doel dat de landen
gezamenlijk in politieonderwijs voorzien.

116











De gezamenlijke onderwijsactiviteiten dragen ook bij aan de
eenvormigheid van het opleidingsniveau van de
politieambtenaren van de korpsen, hetgeen de samenwerking
en onderlinge bijstandsverlening kan optimaliseren en
uitvoering geeft aan artikel 41 Rijkswet Politie.
De gezamenlijke onderwijsactiviteiten dragen voorts bij aan
korpsoverstijgende kennismaking van politieambtenaren,
hetgeen eveneens de weg naar samenwerking en onderlinge
bijstandsverlening kan vergemakkelijken.
De Kwaliteitsimpuls draagt bij aan de professionalisering van
de korpsen op het gebied van opleiding(sniveau) van de
politieambtenaren. De Kwaliteitsimpuls heeft ertoe geleid dat
het basisniveau van de politieambtenaren van het KPCN en
het KPSXM beter op peil is gebracht. Voor alle korpsen geldt
bovendien dat zij via de Kwaliteitsimpuls tijdelijk (financieel)
in de gelegenheid zijn gesteld het politiepersoneel postinitieel, specialistisch onderwijs aan te bieden dat de korpsen
voorheen niet op individuele (financiële) kracht konden
bewerkstelligen.
De opleidingen die binnen de Kwaliteitsimpuls worden
aangeboden, verschaffen de politieambtenaren een erkend
diploma op minimaal MBO-3 niveau, hetgeen bijdraagt aan
tevredenheidsbeleving van het personeel en de positie op de
arbeidsmarkt van het politiekorps als werkgever versterkt.
Naar de overtuiging van de politiekorpsen heeft de
Kwaliteitsimpuls de kwaliteit van het politiewerk verbeterd.
Politieambtenaren geven aan zich zelfverzekerder en
slagvaardiger te voelen.
De door de PA verzorgde opleidingen binnen de
Kwaliteitsimpuls worden als kwalitatief goed ervaren.
Zowel deelnemers als korpschefs en opleidingscoördinatoren
zijn zeer te spreken over de zowel de inhoud van de lesstof, als
over de lesmethoden en de docenten.

117

Er zijn geen nadelen van de Kwaliteitsimpuls in het onderzoek
naar voren gekomen. Wel zijn er enkele aandachtspunten die van
belang zijn voor de vervolgperiode van de Kwaliteitsimpuls:

De Kwaliteitsimpuls zou meer effect opleveren indien de
praktijkbegeleiding binnen de korpsen zou worden
geformaliseerd en geoptimaliseerd, zodat het geleerde
adequaat in de praktijk kan worden toegepast.

Volgens de korpsen en enkele docenten zou de algemene
vorming, waaronder omgangsvormen, attitude en mentale
weerbaarheid meer aandacht verdienen in met name de
basisopleiding.

Het gezamenlijk vaststellen van de opleidingsbehoeften wordt
door de korpsen als een knelpunt ervaren, omdat de korpsen
verschillen in grootte en opleidingsbehoefte, althans
prioritering daarvan.

In de beleving van de korpsen geldt het vaste
opleidingsaanbod van de PA als uitgangspunt terwijl er bij de
korpsen meer behoefte is aan maatwerk.

In de beleving van de korpschefs zou de Kwaliteitsimpuls een
aanzienlijk groter effect op korte termijn teweeg kunnen
brengen indien de financiële impuls in zijn geheel groter zou
zijn. De opleidingsvraag en -noodzaak van de korpsen is vele
malen groter dan de Kwaliteitsimpuls thans biedt. De korpsen
zijn, los van de Kwaliteitsimpuls, onvoldoende in staat
zelfstandig in deze opleidingsnoodzaak te voorzien.

Een belangrijk aandachtspunt is de negatieve reflectie van de
Openbaar Ministeries van de BES/Caribisch Nederland,
Curaçao en Aruba ten aanzien van de kwaliteit van het
politiewerk. Deze kloof in kwaliteitsbeleving verdient wellicht
nader overleg en onderzoek: is er meer tijd nodig voordat de
positieve effecten ook op dit niveau zichtbaar worden, of zijn
er andere belemmeringen?

De organisatorische aspecten van de gezamenlijk te volgen
opleidingen zorgen voor de nodige uitdagingen. Geopperd is
dat deze wellicht kunnen worden verzacht door het aanstellen
118



van een lokale coördinator van de Kwaliteitsimpuls en/of een
aanspreekpunt binnen de Politieacademie.
De Kustwacht lijkt zich niet langer te kunnen vinden in de
opzet van de Kwaliteitsimpuls, in die zin dat met name het
modulaire onderwijs niet het voor de Kustwacht gewenste
rendement oplevert.

119

120

Gebruikte bronnen
Besluitenlijst Ministeriële Stuurgroep Plan Veiligheid Sint Maarten, 26 sept. 2011.
Bouman, G. L. en Jopp, L. (2016). Korps Politie Caribisch Nederland. Focus,
prioriteren, doen. (1 november 2016).
Brief van de minister van Veiligheid en Justitie aan de Tweede Kamer. Politie
(dossiernr 29628, nr 472), 20 oktober 2014
Bijlage bij Kamerstukken II, 2015/2016, 29 754, nr 373 Voortgangsbericht
politieonderwijs, 17 juli 2016 (Directoraat-Generaal Politie
Commissie Politieonderwijs (z.j.)(Boersen, H., Martina, R., Mensen, H.) Invulling
RW Politie artikel 40. ‘De landen voorzien gezamenlijk in politieonderwijs’
Decembercirculaire Ministerie van VenJ (2015) t.a.v. College Politieacademie
(kenmerk: 700422)
Kamerbrief Ministerie BiZa en Koninkrijksrelaties: Kamerbrief Rechtshandhaving
Caribische landen van het Koninkrijk der Nederlanden, 11 april 2016
Korps Politie Aruba (KPA), Korps Politie Caribisch Nederland (KPCN), Korps Politie
Curaçao (KPC), Korps Politie Sint Maarten (KPSM) (2016). Verslag
Gezamenlijke Opleidingsbehoefte Caribische Politiekorpsen.
Nota Afspraken DG Pol en Politieacademie over onderwijsactiviteiten in het
Caribisch deel van het Koninkrijk, 14 maart 2013 (dossiernummer: 365398)
Nota Politieonderwijs Cariben: opties NL, 6 juli 2015 (dossiernummer: 664497)
Memo Ministerie VenJ Kwaliteitsimpuls politieonderwijs Cariben, 10 nov. 2015
Onderzoeksrapport Initieel politieonderwijs Caribisch Nederland (maart 2017).
Raad voor de Rechtshandhaving.
Pater, C., Sligte, H. & Van Eck, E. (2012). Verklarende evaluatie. Amsterdam:
Kohnstamm Instituut. (rapport 882)
Pawson, R. & Tilley, N. (1997). Realistic Evaluation. London: SAGE Publications.
Rijkswet Politie (2010)
Van der Woude, W.; Hol, A.M.; Marchena-Slot, A.D.; Nehmelman, R.; Oostindie,
G.J.; Reijntjes, J.M.; van Rijn, A.B.; Schotborgh-Van de Ven, P.C.M.; Zorg, W.S.
(2015). Vijf jaar justitiële Rijkswetten. : Rapportage van een wetsevaluerend
onderzoek in opdracht van de Evaluatiecommissie justitiële rijkswetten. Bijlage
bij: Eindverslag Evaluatiecommissie justitiële rijkswetten. Utrecht University
Repository https://www.wodc.nl/binaries/2426a-volledige-tekst_tcm2873466.pdf

121

122

Geraadpleegde personen
Beleidsfunctionarissen Ministerie van Justitie en Veiligheid:
Directeur politieel beleid & taakuitvoering
Directoraat-Generaal Politie /
formeel korpsbeheerder KPCN
dhr. Jan Willem Schaper
Coördinator politieonderwijs NL/BES
Directoraat-Generaal Politie
mw. Kitty van Gendt
Korpschefs:
KPCN
KPC
KPSXM
KPA

dhr. Jose Rosales
dhr. Mauricio Sambo
dhr. Carl John
dhr. Andrew Hoo

Beleidsadviseur College van Korpschefs:

mw. Jessica Hardeman

Politiechefs:
Politiechef Saba
Politiechef Sint Eustatius
Plv. politiechef Sint Eustatius

dhr. Wingrove Baker
dhr. Robelto Hodge
dhr. Leonaldo Coultar

Opleidingscoördinatoren:
Hoofd bedrijfsvoering KPCN
Opleidingscoördinator KPCN
HRM-manager KPC
Adviseur van de korpschef SXM
Hoofd opleidingen KPA
Hoofd HRM Kustwacht

dhr. Barend Cammeraat
dhr. Lionel Vrutaal
mw. Yunaira Phelipa
mw. Cynthia Hok Ahin
mw. Jeannette Richardson
dhr. Joachim Berenos

Praktijkbegeleiders:
KPCN
KPSXM

mw. Claudette Raphaela
mw. Nancy Figueira

Overige Politieambtenaren:
BPO SXM
BPO SXM doorstroom
Zeden SXM
BPO KPCN (standpl. Saba)

11 cursisten BPO-2 2019
5 cursisten BPO 2018
mw. Dientje Muller en mw. lissa Piper
2 cursisten BPO 2017

123

Brigadier KPCN (standpl. Statia)
BPO KPCN (standpl. Statia)
hulpOvJ KPCN (standpl. Statia)
RIMOZ KPC
Zeden KPC
AVI KPC
SVI KPC
RIMOZ KPCN
Zeden KPCN (standpl. Bonaire)
Trenidad
BPO KPCN (standpl. Bonaire)
BPO KPCN (standpl. Bonaire)

dhr. Neuman Pompier
mw M.M. Woodley BPO 2016
mw. M.A. Patrick en dhr. F.C.W. Nous
dhr. R.F.A. Sille en dhr. M.N.C. Parris
dhr. S.D. Luciana
dhr. D.A. Constancia
dhr. M.A. Mogen en dhr. O.D. Phelipa
dhr Hensly de Palm en dhr. Arlindo
Siliee en dhr. Robertico Concession
dhr. Jose Emerenciana en dhr. Neshan
dhr. Reagan Nicolaas BPO 2014
dhr. Farley Marcera en dhr. Germain
Stroop BPO 2016

Opleidingscoördinatoren PA:
Interim hoofd BPO Cariben
Teamchef Caribisch initieel onderwijs
Hoofd leiderschapsopleidingen

dhr. Herman Reuvers
dhr. Rob Appelhof
dhr. Gerard Snel

Docenten:
BPO, module vermogensdelicten
BPO, diverse modules
BPO, diverse modules
IBT
Tol-C

dhr. Sjaak Nikerk
mw. Ingrid Talsma
dhr. Henk Euving
mw. Joyce Zappeij
mw. Marloes Raeke

Leden OM:
Procureur-Generaal CN, Curaçao en SXM
Hoofdofficier van justitie CN
Hoofdofficier van justitie SXM
Plv. hoofdofficier van justitie Curaçao
Hoofdofficier van justitie Aruba

dhr. Roger Bos
dhr. Bote ter Steege
mw. Mirjam Mol
dhr. Guillano Schoop
dhr. Hans Klaver

124

Bijlagen

BIJLAGE 1
Gespreksleidraden interviews en focusgesprekken in
Cariben
Evaluatie kwaliteitsimpuls politieonderwijs Caribisch Nederland
GESPREKSLEIDRAAD politiekorpsen, KPCN en Kustwacht
Informatie over het onderzoek
Het Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft in de periode 20162019 geld beschikbaar gesteld voor extra politieopleidingen in het
Caribisch deel van het Koninkrijk. Het doel daarvan was om bij te
dragen aan de duurzame professionalisering van medewerkers
van het KPCN, de Kustwacht en de overige politiekorpsen.
De financiering is ook beschikbaar voor de komende jaren (20202023). De ministers van Justitie (en Veiligheid) van de landen en
het college van korpschefs vinden het daarom belangrijk om de
opleidingen te evalueren. Inzicht in de sterke en de zwakke
punten, en in belangrijke randvoorwaarden is waardevol om –
waar nodig – de kwaliteit van de opleidingen te kunnen
verbeteren.
In opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Documentatiecentrum (WODC) voeren twee onderzoeksinstituten
(Kohnstamm Instituut en Oberon) dit evaluatieonderzoek uit,
samen met de University of Curaçao.
125

Doel van het gesprek
Het belangrijkste doel van dit gesprek is om met u te reflecteren op
de opbrengsten van de Kwaliteitsimpuls voor de
professionalisering van de politie in Caribisch Nederland, en voor
de kwaliteit van het politiewerk. Verder kijken we in het gesprek
terug naar het begin (in 2016), en vooruit naar de nieuwe periode
van de Kwaliteitsimpuls, met vragen als: Wat waren uw
verwachtingen vooraf? En wat hoopt u dat in 2023 is bereikt?
Alvast hartelijk dank voor uw deelname
Namens het onderzoeksteam
Dr. M. Boogaard (Kohnstamm Instituut)
Dr. T. Klein (Oberon)
Mr. P. Dingemanse (University of Curaçao)

126

1. Korte voorstelronde en overzicht van gespreksthema’s
5 minuten
2. Opbrengsten van de kwaliteitsimpuls
●
Wat zijn voor u de belangrijkste opbrengsten van de
kwaliteitsimpuls?
a. Is er sprake van professionalisering? Zijn er
meer/minder/evenveel politiemensen die voldoen aan de
opleidingseisen? (basisopleidingen, specialistische
opleidingen)
b. Is er sprake van kwaliteitsverbetering van het politiewerk?
(bijvoorbeeld in de aanpak van georganiseerde
criminaliteit, drugs, jeugd, zeden, huiselijk geweld)
c. Is er sprake van meer/betere samenwerking en uitwisseling
tussen de korpsen?
●
Hoe/waar zijn die opbrengsten zichtbaar, kunt u concrete
voorbeelden benoemen?
●
Heeft u ook ‘harde cijfers’ of andere
documenten/rapportages die wij kunnen gebruiken in de
evaluatie?
15 minuten
3. Korte terugblik op het startpunt
●
Wat waren in 2015 voor u de belangrijkste issues,
wensen/behoeften?
●
Wat waren uw verwachtingen toen van de
kwaliteitsimpuls?
●
Waren er doelen geformuleerd? Welke?
●
Uit welke activiteiten bestond de aanpak om die doelen te
bereiken? (Wie deed wat?)
●
Wat zag u vooraf als mogelijke struikelblokken en
oplossingen daarvoor?
5 minuten
127

4. Reflectie op de uitvoering van de kwaliteitsimpuls
●
Is de kwaliteitsimpuls uitgevoerd zoals bedoeld? Wat wel,
wat niet?
o
Hoeveel mensen telt uw korps?
o
Hoeveel daarvan (percentage) hebben deelgenomen aan
een of meer van de opleidingen die zijn aangeboden
vanuit de kwaliteitsimpuls?
o
Om welke opleidingen ging dat?
o
Op welke manier zijn zij gestimuleerd of geselecteerd om
deel te nemen? (eigen initiatief, opdracht chef,
voorwaarde voor promotie oid)
o
Bent u wel/niet tevreden over de deelname vanuit uw
korps? Waarom?
●
Wat is er onderweg aangepast aan de
werkwijze/uitvoering?
●
Wat waren in uw ervaring de belemmerende factoren of
contexten? (dezelfde als vooraf al verwacht, of ook
andere?)
●
Wat waren belangrijke succesfactoren en
randvoorwaarden?
15 minuten
5. Vooruitblik op verdere professionalisering en samenwerking
●
Wat wilt u behouden van de huidige aanpak? Waarom?
●
Waar ziet u nog kansen voor verbetering? Waarom?
●
Hoe kan dat het best vorm krijgen? Wie en wat zijn nodig?
●
Wat verwacht u van de verlenging van de kwaliteitsimpuls?
Wat zijn voor u de belangrijkste nieuwe doelstellingen voor
2023? (Als we in 2024 opnieuw evalueren, wanneer vindt u
dan dat de kwaliteitsimpuls succesvol is geweest? Wat is
dan zichtbaar als opbrengst, bij wie/waar?)
●
Heeft u een ‘top-tip’ voor de nieuwe periode (2020-2023)?
10 minuten
128

Evaluatie kwaliteitsimpuls politieonderwijs Caribisch Nederland
GESPREKSLEIDRAAD deelnemers aan de verschillende
opleidingen/trainingen
Informatie over het onderzoek
Het Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft in de periode 20162019 geld beschikbaar gesteld voor extra politieopleidingen in het
Caribisch deel van het Koninkrijk. Het doel daarvan was om bij te
dragen aan de duurzame professionalisering van medewerkers
van het KPCN, de Kustwacht en de overige politiekorpsen.
De financiering is ook beschikbaar voor de komende jaren (20202023). De ministers van Justitie (en Veiligheid) van de landen en
het college van korpschefs vinden het daarom belangrijk om de
opleidingen te evalueren. Inzicht in de sterke en de zwakke
punten, en in belangrijke randvoorwaarden is waardevol om, waar
nodig, de kwaliteit van de opleidingen te kunnen verbeteren.
In opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Documentatiecentrum (WODC) voeren twee onderzoeksinstituten
(Kohnstamm Instituut en Oberon) dit evaluatieonderzoek uit,
samen met de University of Curaçao.
Doel van het gesprek
Het belangrijkste doel van dit interview is om uw ervaringen te
bespreken met de opleiding: wat vond u ervan, wat was misschien
lastig te organiseren, en wat draagt het deelnemen aan zo’n
opleiding volgens u bij aan de kwaliteit van het politiewerk?
Alvast hartelijk dank voor uw deelname
Namens het onderzoeksteam
Dr. M. Boogaard (Kohnstamm Instituut)
Dr. T. Klein (Oberon)
Mr. P. Dingemanse (University of Curaçao)

129

Deel A = Korte vragenlijst vooraf
(zie bijlage)
Deel B = Interview
1. Korte kennismakingsronde en introductie van doel van het
gesprek
2. Via placemat-werkvorm inzoomen op: opbrengsten,
randvoorwaarden, sterke punten en verbeterpunten van de
opleidingen zelf, binnen de werkomgeving, opbrengsten en
toekomstvisie:
A. Als ik deze opleiding niet had gedaan, dan ……
B. Om deze opleiding succesvol af te ronden is het belangrijk
dat …….
C. Wat ik heel sterk vond van deze opleiding is …….
D. Wat volgens mij beter kan in deze opleiding is …….
E. Meer professionalisering/meer deelname van
politiemensen aan opleidingen/trainingen, leidt ertoe dat
……...
F. Wat vanaf nu nog nodig is voor ons politiewerk is ……..

130

Evaluatie kwaliteitsimpuls politieonderwijs Caribisch Nederland
GESPREKSLEIDRAAD docenten Politie Academie
Informatie over het onderzoek
Het Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft in de periode 20162019 geld beschikbaar gesteld voor extra politieopleidingen in het
Caribisch deel van het Koninkrijk. Het doel daarvan was om bij te
dragen aan de duurzame professionalisering van medewerkers
van het KPCN, de Kustwacht en de overige politiekorpsen.
De financiering is ook beschikbaar voor de komende jaren (20202023). De ministers van Justitie (en Veiligheid) van de landen en
het college van korpschefs vinden het daarom belangrijk om de
opleidingen te evalueren. Inzicht in de sterke en de zwakke
punten, en in belangrijke randvoorwaarden is waardevol om –
waar nodig – de kwaliteit van de opleidingen te kunnen
verbeteren.
In opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Documentatiecentrum (WODC) voeren twee onderzoeksinstituten
(Kohnstamm Instituut en Oberon) dit evaluatieonderzoek uit,
samen met de University of Curaçao.
Doel van het gesprek
Het belangrijkste doel van dit gesprek is om met u te reflecteren op
de inhoud, uitvoering en opbrengsten van de Kwaliteitsimpuls
politieonderwijs Caribisch Nederland, en op belangrijke randvoorwaarden. Het gaat om een gesprek van ongeveer 60 minuten.
Alvast hartelijk dank voor uw deelname
Namens het onderzoeksteam
Dr. M. Boogaard (Kohnstamm Instituut)
Dr. T. Klein (Oberon)
Mr. P. Dingemanse (University of Curaçao)
131

1.

Korte voorstelronde en overzicht van gespreksthema’s
5 minuten

2.

Opbrengsten van de kwaliteitsimpuls
● Wat zijn voor u de belangrijkste opbrengsten van de
opleidingen/trainingen die u geeft in het kader van de
kwaliteitsimpuls?
● Hoe/waar zijn die opbrengsten zichtbaar, kunt u concrete
voorbeelden benoemen? we zijn vooral benieuwd naar:
− Voorbeelden van professionalisering
− Voorbeelden van samenwerking en onderlinge bijstand
● Heeft u ook ‘harde cijfers’ of andere
documenten/rapportages die wij kunnen gebruiken in de
evaluatie?
15 minuten

3. Reflectie op de uitvoering van de kwaliteitsimpulsopleidingen/trainingen
●
Zijn de trainingen uitgevoerd zoals bedoeld? Wat wel, wat
niet?
●
Wat zijn de instroomeisen?
●
Wat zijn de kernpunten in de inhoud?
●
Wat zijn de beroepsvaardigheden die centraal staan?
●
In hoeverre en op welke manier stimuleert u de
samenwerking tussen deelnemers uit verschillende
korpsen?
●
Wat zijn de belangrijkste overeenkomsten en verschillen
tussen deze opleiding en een vergelijkbare opleiding in de
Nederlandse context?
●
Wat is er onderweg aangepast aan de
werkwijze/uitvoering? Waarom?
●
Hoeveel studenten ronden de opleiding succesvol af?
Hoeveel hebben meer tijd nodig?
132

Wat zijn voor studenten de belangrijkste struikelblokken?
Wat zijn redenen voor uitval of vertraging?
●
Wat waren belangrijke succesfactoren en
randvoorwaarden?
20 minuten
●

4. Vooruitblik op verdere professionalisering en samenwerking
● Wat wilt u behouden van de huidige aanpak? Waarom?
● Waar ziet u nog kansen voor verbetering? Waarom?
● Hoe kan dat het best vorm krijgen? Wie en wat zijn nodig?
● Wat verwacht u van de verlenging van de kwaliteitsimpuls?
● Heeft u een ‘top-tip’ voor de nieuwe periode (2020-2023)?
10 minuten

133

Evaluatie kwaliteitsimpuls politieonderwijs Caribisch Nederland
GESPREKSLEIDRAAD vertegenwoordigers OM, besturen,
politievakbonden
Informatie over het onderzoek
Het Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft in de periode 20162019 geld beschikbaar gesteld voor extra politieopleidingen in het
Caribisch deel van het Koninkrijk. Het doel daarvan was om bij te
dragen aan de duurzame professionalisering van medewerkers
van het KPCN, de Kustwacht en de overige politiekorpsen.
De financiering is ook beschikbaar voor de komende jaren (20202023). De ministers van Justitie (en Veiligheid) van de landen en
het college van korpschefs vinden het daarom belangrijk om de
opleidingen te evalueren. Inzicht in de sterke en de zwakke
punten, en in belangrijke randvoorwaarden is waardevol om –
waar nodig – de kwaliteit van de opleidingen te kunnen
verbeteren.
In opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Documentatiecentrum (WODC) voeren twee onderzoeksinstituten
(Kohnstamm Instituut en Oberon) dit evaluatieonderzoek uit,
samen met de University of Curaçao.
Doel van het gesprek
Het belangrijkste doel van dit gesprek is om met u te reflecteren op
de opbrengsten van de Kwaliteitsimpuls, op de lokale context en
op uw wensen en ideeën voor de nieuwe periode voor de
Kwaliteitsimpuls, tot 2023: wat zou u willen dat er dan bereikt is?

134

Alvast hartelijk dank voor uw deelname
Namens het onderzoeksteam
Dr. M. Boogaard (Kohnstamm Instituut)
Dr. T. Klein (Oberon)
Mr. P. Dingemanse (University of Curaçao)

135

1. Korte voorstelronde en overzicht van gespreksthema’s
5 minuten
2. Opbrengsten van de kwaliteitsimpuls
● Wat zijn voor u de belangrijkste opbrengsten van de
kwaliteitsimpuls?
a. Is er sprake van professionalisering?
b. Is er sprake van kwaliteitsverbetering van het politiewerk?
c. Is er sprake van meer/betere samenwerking en uitwisseling
of onderlinge bijstand tussen de korpsen?
● Hoe/waar zijn die opbrengsten zichtbaar, kunt u concrete
voorbeelden benoemen?
● Heeft u ook ‘harde cijfers’ of andere
documenten/rapportages die wij kunnen gebruiken in de
evaluatie?
15 minuten
3. Korte terugblik op het startpunt
● Wat waren in 2015 voor u de belangrijkste issues,
wensen/behoeften?
● Wat waren uw verwachtingen toen van de kwaliteitsimpuls?
● Waren er doelen geformuleerd? Welke?
● Uit welke activiteiten bestond de aanpak om die doelen te
bereiken? (Wie deed wat?)
● Wat zag u vooraf als mogelijke struikelblokken en
oplossingen daarvoor?
5 minuten
4. Reflectie op de uitvoering van de kwaliteitsimpuls
● In hoeverre heeft u zicht op de uitvoering van de
kwaliteitsimpuls?
● Sluit de uitvoering aan bij de plannen en doelen vooraf?
● Wat is er onderweg aangepast aan de werkwijze/uitvoering?
136

● Wat zijn, in uw ervaring, de belemmerende factoren of
contexten? (dezelfde als vooraf al verwacht, of ook andere?)
● Wat waren belangrijke succesfactoren en randvoorwaarden?
10 minuten
5. Vooruitblik op verdere professionalisering en samenwerking
● Wat wilt u behouden van de huidige aanpak? Waarom?
● Waar ziet u nog kansen voor verbetering? Waarom?
● Hoe kan dat het best vorm krijgen? Wie en wat zijn nodig?
● Wat verwacht u van de verlenging van de kwaliteitsimpuls?
Wat zijn voor u de belangrijkste nieuwe doelstellingen voor
2023? (Als we in 2024 opnieuw evalueren, wanneer vindt u
dan dat de kwaliteitsimpuls succesvol is geweest? Wat is
dan zichtbaar als opbrengst, bij wie/waar?)
● Heeft u een ‘top-tip’ voor de nieuwe periode (2020-2023)?
15 minuten

137

BIJLAGE 2 Vragenlijst
Evaluatie kwaliteitsimpuls politieonderwijs Caribisch Nederland
VRAGENLIJST DEELNEMERS POLITIE-OPLEIDINGEN
Wat vragen we van u?
U heeft in de afgelopen vier jaar meegedaan aan een opleiding of
training voor politiekorpsen in Caribisch Nederland. Wij zijn
benieuwd naar uw mening, vandaar dat we u hebben uitgenodigd
voor dit groepsinterview. Zou u vooraf alvast een paar vragen
willen beantwoorden? De vragen gaan over de opleiding/training
zelf en over wat u daaraan heeft voor uw werk. Ook vragen we uw
tips voor het verbeteren van de opleidingen en trainingen. In het
gesprek gaan we daar verder op in.
Alvast hartelijk dank voor uw antwoorden!

Namens het onderzoeksteam
Dr. M. Boogaard (Kohnstamm Instituut)
Dr. T. Klein (Oberon)
Mr. P. Dingemanse (University of Curaçao)

138

Uw opleiding(en)
1a) Aan welke van de genoemde opleiding(en) of trainingen heeft
u deelgenomen? (kruis het vakje aan)
1b) In welk jaar was dat?
(omcirkel het jaar waarin u bent gestart met deze opleiding, de
niet-gevolgde opleidingen kunt u overslaan)
1c) Heeft u deze opleiding of training afgerond?
(omcirkel wat klopt voor bij de opleidingen die u volgt of heeft
gevolgd, de andere kunt u overslaan)
(a) Opleiding/training
Kruis aan:

(b) Jaar waarin u bent gestart
Omcirkel:

(c) Afgerond of nog bezig?
Omcirkel:

Basispolitieopleiding

2016 – 2017 – 2018 - 2019

Ja – Nee – Nog bezig

Van BAO-opleiding naar
basispolitieopleiding
Specialistische zedenopleiding
kindermishandeling en huiselijk
geweld
Integrale beroepsvaardigheden
(training geweldsbeheersing,
aanhouding, zelfverdediging)
Informatieanalyse

2016 – 2017 – 2018 - 2019

Ja – Nee – Nog bezig

2016 – 2017 – 2018 - 2019

Ja – Nee – Nog bezig

2016 – 2017 – 2018 - 2019

Ja – Nee – Nog bezig

2016 – 2017 – 2018 - 2019

Ja – Nee – Nog bezig

Operationeel leiderschap

2016 – 2017 – 2018 - 2019

Ja – Nee – Nog bezig

Strategisch leiderschap

2016 – 2017 – 2018 - 2019

Ja – Nee – Nog bezig

Recherche in meeromvattende
zaken (RIMOZ)
Andere opleiding, nl.
………………………..

2016 – 2017 – 2018 - 2019

Ja – Nee – Nog bezig

2016 – 2017 – 2018 - 2019

Ja – Nee – Nog bezig

139

Redenen voor deelname
2. Wat waren voor u de belangrijkste redenen om deel te nemen
aan deze opleiding(en)?
Maak een top 3:
3 punten voor de meest belangrijke reden,
2 punten voor de op één na belangrijkste reden,
1 punt voor de derde belangrijke reden
geen punten bij de overige.
Redenen voor deelname
a)
b)

Ik wil voldoen aan de formele opleidingseisen voor mijn
functie
Ik wil mijn kennis en beroepsvaardigheden vergroten

c)

Mijn leidinggevende vindt het belangrijk

d)

Ik wil in contact komen met collega’s uit andere korpsen

e)

Ik wil een diploma behalen op een hoger niveau

f)

Ik wil in aanmerking komen voor promotie

g)

Anders, namelijk ……….…………

Top 3:
geef 3, 2, 1 of 0 punten

Tevredenheid over deze opleiding
3. Welk cijfer geeft u deze opleiding?
(Geef een rapportcijfer tussen 1 = heel slecht en 10 = heel goed)
NB: Als u meerdere opleidingen heeft gevolgd, vul deze vraag dan
in voor de opleiding die u het kortst geleden deed.
Naam van de opleiding:
……………………………………………………………………….........
a.
Overall
b.
Inhoudelijke kennis
c.
Beroepsvaardigheden
d.
De docenten
e.
Het niveau
f.
Het taalgebruik
g.
De toepasbaarheid in mijn eigen werk

140

Rapportcijfer tussen 1 en 10

Opbrengsten
4.

Wat waren voor u persoonlijk de belangrijkste opbrengsten
van de opleiding(en) waaraan u heeft deelgenomen?
(Omcirkel: 1 = niet of nauwelijks, 2 = een beetje, 3 = ja, 4 = in sterke mate)

Door deze opleiding/training ..…
a.
… kan ik mijn werk beter uitvoeren
b. … heb ik nieuwe kennis opgedaan
c.
… heb ik mijn beroepsvaardigheden verbeterd
d. … voel ik mij zekerder in werksituaties
e.
… heb ik promotie kunnen maken
f.
… voel ik me gelijkwaardig aan collega’s in Nederland
g.
… wil ik me graag verder ontwikkelen
h. … werk ik beter en/of vaker samen met collega’s uit
andere korpsen

1–2–3–4
1–2–3–4
1–2–3–4
1–2–3–4
1–2–3–4
1–2–3–4
1–2–3–4
1–2–3–4

Noem hieronder een eigen voorbeeld van wat de opleiding voor u
heeft opgeleverd:
……………………………………………………………………………………………………………
5. Wat zijn, volgens u, de opbrengsten van deze opleiding(en)
voor het politiewerk?
(Omcirkel: 1 = niet of nauwelijks, 2 = een beetje, 3 = ja, 4 = in sterke mate)
Door deze opleidingen ……
i.
… is er meer samenwerking tussen de korpsen
gekomen
j.
…. is de kwaliteit van het politiewerk verbeterd
k.
… is de onderlinge bijstand en samenwerking
tussen de korpsen verbeterd

1–2–3–4
1–2–3–4
1–2–3–4

Noem hieronder een concreet voorbeeld van wat de opleiding heeft
opgeleverd:
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
141

Sterke punten en verbeterpunten
6. Wat heeft u gemist in uw opleiding? Wat is een verbeterpunt
of tip?
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
7. Wat vond u goed in uw opleiding? Wat moet in elk geval
behouden blijven?
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
Achtergrondgegevens
8. Bij welk korps werkt u (de meeste uren)?
………………………………………………………………………………………………
9. Wat is uw functie?
………………………………………………………………………………………………
10. Wat is uw leeftijd?
…………………………………………………………………………………………………

142

BIJLAGE 3 Overzicht uitkomsten evaluaties
Politieacademie 2016-2017
Tabel evaluaties modules Politiemedewerker Cariben
(Politieacademie)
1 t/m 1,9 = zeer ontevreden
2,0 t/m 2,4 = behoorlijk ontevreden
2,5 t/m 2,9 = enigszins tevreden
3,0 t/m 3,4 = enigszins tevreden
3,5 t/m 3,9 = behoorlijk tevreden
4,0 t/m 5,0 = zeer tevreden
Eigen normering kwaliteitsbeleid PA = 3,5 of hoger is ‘kwalitatief
goed onderwijs’ (idem: rapportcijfer 7 en hoger)
Modules

Aantal respondenten
Informatie
De informatie over de module
op Blackboard was duidelijk
Het was me duidelijk welke
kennis en vaardigheden
(leerdoelen) ik zou moeten
verwerven
Inhoud
De opdrachten op school
droegen bij aan het behalen van
de leerdoelen
De opdrachten op school sloten
goed op elkaar aan
De lesstof op school sloot goed
aan bij de praktijk
Het onderwijs sloot goed aan
bij de Caribische
situatie/context op het eiland
Leermiddelen en leeromgeving
Op Blackboard kon ik
gemakkelijk de benodigde
informatie en leermiddelen
vinden

Drugs
Milieudelicten en – overtredingen
handel (2016)
(2016)

Optreden PD Optreden Optreden PD
(2016) verkeers
(2017)
veiligheid
(2017)
10 (67%)
5 (21%)
5 (21%)

16 (100%)

9 (60%)

4,0

3,3

3,6

2,4

2,6

4,2

3,9

4,0

3,2

3,2

4,6

4,0

3,8

4,0

3,6

4,6

3,9

3,5

4,4

3,6

4,6

3,9

3,8

4,0

3,6

4,2

4,1

3,8

3,6

2,6

3,6

3,3

3,3

2,5

2,7

143

Modules

Drugs
Milieudelicten en – overtredingen
handel (2016)
(2016)

Optreden PD Optreden Optreden PD
(2016) verkeers
(2017)
veiligheid
(2017)

Het buitenterrein was geschikt
voor het oefenen en werken
met casussen

4,4

3,8

4,0

4,2

4,0

Het lokaal was geschikt voor
het onderwijs

4,1

4,2

4,2

4,0

4,2

100%

67%

80%

100%

100%

94%

89%

70%

80%

60%

88%

100%

90%

100%

100%

94%

44%

80%

80%

100%

4,7

4,3

4,0

4,4

4,2

4,8

4,2

3,8

4,6

4,0

4,7

4,2

3,5

4,6

4,0

De docent gaf voldoende
feedback

4,6

4,1

3,6

4,6

4,2

De vakinhoudelijke kennis van
de docent was actueel

4,6

4,3

3,8

4,6

4,2

3,4

3,3

3,5

3,8

3,4

De mate van
praktijkbegeleiding was voor
mij voldoende

3,4

3,3

3,3

3,8

3,4

Ik heb voldoende feedback
gehad van mijn
praktijkbegeleider

3,4

3,1

3,5

3,8

3,6

3,6

3,4

3,5

4,0

3,8

3,7

3,7

3,9

3,8

3,4

Studielast
Het aantal lesuren op school
was niet te laag/hoog
Het tempo van het onderwijs
op school was niet te laag/hoog
Het niveau van de module was
niet te laag/hoog
De beschikbare tijd voor de
stof die op school aangeboden
werd, was niet te veel/ te
weinig
Docent
De docent legde de theorie
goed uit
De docent begeleidde mij goed
bij het aanleren van mijn
vaardigheden
De docent stimuleerde een
actieve inbreng van studenten

Leren in de praktijk
Mijn praktijkbegeleider
begeleidde mij goed bij het
aanleren van mijn
vaardigheden

De vakinhoudelijke kennis van
mijn praktijkbegeleider was
actueel
Het korps/de kustwacht bood
me voldoende gelegenheid om
mijn opdrachten uit te voeren

144

Modules

De opdrachten waren goed
uitvoerbaar in de praktijk
Examenopdrachten
De lessen en opdrachten
bereidden me goed voor op de
examenopdrachten
Er was helder beschreven wat
er bij de examenopdrachten
verwacht werd
Het was duidelijk waarop bij de
examenopdrachten beoordeeld
werd
De examenopdrachten sloten
goed aan bij het geleerde
Mijn examenopdrachten zijn
eerlijk beoordeeld
De examenopdrachten sloten
goed aan bij de Caribische
situatie/context op het eiland
Belang en voorbereiding praktijk
Het belang van deze module
voor het beroep is me duidelijk
geworden
Ik was na de schoolperiode
voldoende voorbereid om de
praktijk in te gaan
Rapportcijfer
Welk rapportcijfer geef je aan
het onderwijs op school wat
betreft deze module?
Welk rapportcijfer geef je aan
het leren in de praktijk wat
betreft deze module?

Drugs
Milieudelicten en – overtredingen
handel (2016)
(2016)

Optreden PD Optreden Optreden PD
(2016) verkeers
(2017)
veiligheid
(2017)

3,7

3,4

3,7

4,2

3,4

4,6

4,4

3,9

4,0

3,8

4,4

4,3

4,0

4,0

3,8

4,6

4,3

4,1

4,0

3,8

4,6

4,3

4,0

4,0

3,6

4,7

4,4

4,3

4,0

3,8

4,3

4,4

3,7

3,4

3,6

4,5

4,3

4,2

4,0

4,0

4,5

4,2

4,1

3,8

3,6

8,6

7,3

7,2

8,2

8,0

6,8

6,4

6,9

7,6

7,6

145

146

Recent uitgegeven rapporten Kohnstamm
Instituut
1033
1032
1031
1030
1029
1028

1027
1026

1025

Karssen, M., Boogaard, M., Verbeek, F. & Roeleveld, J.
Toegankelijkheid en onbedoelde selectie aan de UvA.
(Alleen digitaal)
Bollen, I. & Boogaard, M.
Schoolkeuzemotieven van ouders en leerlingen groep 8 in
Diemen. (Alleen digitaal)
Veen, A., Veen, I. van der.
Het pre-COOL cohort tot en met groep 5. (Alleen digitaal)
Binsbergen, M.H. van & Pronk, S.
Niet thuisgeven. Schooluitval vanuit het perspectief van
thuiszitters. (Alleen digitaal)
Veen, A., Veen, I. van der, Karssen, M. & Weijers, D.
Sleutelmomenten jonge kind. Drie deelonderzoeken
gebundeld.
Ledoux, G., Smeets, E., Weijers, D.
Monitor scholen. Passend onderwijs in het primair,
voortgezet en speciaal onderwijs. El Paso 54. (Alleen
digitaal)
Ledoux, G. & Waslander, S.
Stand van zaken Evaluatie Passend Onderwijs. Deel 5:
Tussenstand. El Paso 58. (Alleen digitaal)
Ledoux, G., Weijers, D., Weijers, S. Exalto, R., Smeets, E.
Basisondersteuning in passend onderwijs deel 2.
Verschillen tussen scholen en samenwerkingsverbanden in
de praktijk. El Paso 55. (Alleen digitaal)
Ledoux, G., Linden, C. van der, Stege, H. van der, Hoeven,
J. van der, Eck, P. van, Exalto, R.
Centrale thema’s in de Evaluatie Passend Onderwijs. Deel 1.
El Paso 51. (Alleen digitaal)

Deze rapporten zijn te bestellen via: secr@kohnstamm.uva.nl
Voor meer informatie, zie; http://www.kohnstamminstituut.nl

147