Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 317

JBZ-Raad

Nr. 195

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 30 oktober 2013
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie en de vaste commissie
voor Europese Zaken hebben op 3 oktober 2013 overleg gevoerd met
Staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie over:
− de brief van de MInister van Veiligheid en Justitie d.d. 3 september 2013 inzake de Aanbieding van het verslag van de
Informele Raad Justitie en Binnenlandse Zaken, gehouden in
Vilnius op 18 en 19 juli 2013 (Kamerstuk 32 317, nr. 187);
− de brief van de MInister van Veiligheid en Justitie d.d. 27 september 2013 houdende de Geannoteerde agenda van de
bijeenkomst van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken,
7-8 oktober 2013 (Kamerstuk 32 317, nr. 190);
− de brief van de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie d.d.
24 juli 2013 houdende de Beantwoording vragen commissie
over de Geannoteerde agenda Informele JBZ-Raad 18-19 juli
2013 (Kamerstuk 32 317, nr. 185);
− de brief van de MInister van Buitenlandse Zaken d.d. 24 mei
2013 inzake Fiche: Verordening bewaking van de zeebuitengrenzen in het kader van Frontex (Kamerstuk 22 112,
nr. 1623);
− de brief van de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie d.d.
18 juni 2013 houdende de Reactie op verzoek van het lid Van
Hijum over het persbericht van het Europees Parlement over
illegale grenscontrole (Kamerstuk 32 317, nr. 178).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie,
Jadnanansing
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Knops
De griffier van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie,
Hessing-Puts

kst-32317-195
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

1

Voorzitter: Maij
Griffier: Mittendorff
Aanwezig zijn vijf leden der Kamer, te weten: Maij, Gesthuizen, Schouw,
Azmani en Fritsma
en Staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie, die vergezeld is van
enkele ambtenaren van zijn ministerie.
Aanvang 13.30 uur
De voorzitter: Welkom aan de Staatssecretaris, zijn ondersteuning en de
collega’s. Welkom ook aan de mensen in de zaal. We hebben voor de
eerste termijn een spreektijd van vier minuten afgesproken. We hebben
echter vrij ruim de tijd, dus ik zal er niet al te strikt op toezien.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Voorzitter. Ik zal proberen om zo snel mogelijk
te gaan. Ik heb namelijk een heleboel te vragen, om te beginnen over
Syrië. Op de dag waarop wij hier debatteren, heeft het Europees
Parlement een derde resolutie over Syrië aangenomen. Daarin worden de
EU en haar lidstaten opgeroepen om de hulp aan Syrische vluchtelingen
te laten toenemen. Op welke manier meent de Staatssecretaris dat
hieraan in Nederland uitvoering kan worden gegeven? Weet hij ook hoe
de andere lidstaten hieraan uitvoering zullen geven? Hoeveel geld is er in
de regio nog nodig? Op welke manier gaat Nederland samen met andere
landen bekijken of er een manier is om dat geld bij elkaar te krijgen, zodat
de UNHCR krijgt wat ze nodig heeft?
Ik kom op een punt dat vorige week in het nieuws was, namelijk – ik noem
het toch maar zo – de verkoop van verblijfsvergunningen. Ik heb al
gezegd: Nederland in de uitverkoop. We hadden het zojuist over Syriërs
die in nood zitten. Ze hebben pech als ze weinig geld hebben. We willen
hen in ieder geval niet naar Nederland halen. Ze worden zo veel mogelijk
buiten de deur gehouden, want zomaar even naar een ver, vreemd land
gaan zou niet goed zijn voor mensen. Voor migranten met een zak geld
staat de deur echter wagenwijd open en wordt een speciale regeling
opgetuigd. Is dat de uitwerking van «het humane vreemdelingenbeleid
onder de PvdA en de VVD»? Ik verzet me tegen het steeds verder uithollen
van rechten die eigenlijk voor alle mensen zouden moeten gelden,
onafhankelijk van de dikte van hun portemonnee. Bij ons zijn mensen
gelijk voor de wet. Het geven van een verblijfsvergunning – dat heeft met
de wet te maken – wel aan iemand die rijk is en niet aan iemand die arm
is, is niets meer en niets minder dan het maken van oneerlijk en naar mijn
sterke overtuiging ook onrechtmatig onderscheid tussen arm en rijk.
Waarom is dit nodig? Is er nu onvoldoende ruimte voor deze mensen om
in Nederland te investeren? Hoe zit het met de risico’s? Het CDA vroeg
daar ook al naar. Denk aan het gevaar dat criminelen hier hun geld
witwassen. De IND zal samenwerken met de Financial Intelligence Unit. Is
dat voldoende? Hoever gaat het onderzoek naar vermogende vreemdelingen? En hoe kunnen ze onderzoeken of de aanvrager er geen obscure
zaken op na houdt? In Nederland zelf is al te weinig mankracht bij politie
en OM om fraudezaken goed af te handelen. Hoe moet dit nu gaan
lukken?
De druk op de buitengrenzen van de EU blijft erg groot. In Griekenland en
Italië zijn daarvan voorbeelden, maar ook Malta kampt met problemen. De
Staatssecretaris heeft ons, naar ik meen pas vandaag, een briefje gestuurd
over de situatie in Bulgarije. Maar wat gebeurt er in de tussentijd? Ik
begrijp dat deze week een delegatie naar Bulgarije reist om te bezien hoe
we de mensen daar eventueel kunnen helpen. Daar ben ik in ieder geval
erg gelukkig mee. Maar wat doen we in de tussentijd? Gaan we door met
het terugsturen van mensen in verband met de Dublinclaim? Diverse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

2

landen hebben gedreigd om Somalische asielzoekers buiten de deur te
houden. Nederland doet wat dit betreft wat het kan, bijvoorbeeld door
hervestiging – wij noemen dat zelf «relocatie» – van toegelaten vreemdelingen. Dat is goed. Toch worden Dublinclaimanten teruggestuurd naar
bijvoorbeeld Malta, Bulgarije of Italië, terwijl de situatie daar steeds
nijpender wordt. Moeten we blijven wachten op een uitspraak van het
EHRM? Het lijkt mij dat we ook zelf maatregelen kunnen nemen. Ik krijg
hierop graag een reactie van de Staatssecretaris.
Ik moet de Staatssecretaris wederom de vraag voorleggen over het idee
van de Brusselse SP-fractie over Europese asielzoekerscentra. Ik krijg daar
maar geen antwoord op. Is de Staatssecretaris bereid om de Europese
Commissie te vragen dit idee mee te nemen in de «fitness check» die ze
zal uitvoeren met betrekking tot de nieuwe Dublinverordening?
Ik heb nog een vraag over de smart borders. Er is een aantal afspraken
gemaakt in het debat over het behandelvoorbehoud. Wat is daarmee
gebeurd? En hoe wordt daaraan uitvoering gegeven?
Ik wil geen afbreuk doen aan het harde werk van Frontex-medewerkers,
maar toch heb ik mijn twijfels over de reactie op het rapport van de
VN-rapporteur over de wijze waarop het Frontex-systeem onder andere
bijdraagt aan discriminatie en marginalisering van migranten. De EU en
haar lidstaten hebben hierop gereageerd met onder andere de
mededeling dat er zeker rekening wordt gehouden met fundamentele
mensenrechten. Dat ziet er op papier allemaal heel goed uit, maar hoe kan
het dan dat de VN-rapporteur zo anders concludeert?
Mijn laatste punt gaat over Bulgarije en Roemenië. Ook Frankrijk heeft
inmiddels scherpe kritiek geuit op de toetreding van Bulgarije en
Roemenië tot Schengen. Toch wordt al gesproken over partiële toetreding.
Ik wil niet te ver vooruitlopen op de nog niet verschenen CVM-rapporten,
maar ik ben wel benieuwd hoe de geconstateerde problemen met
betrekking tot het vrije verkeer van personen zich verhouden tot het
eventuele voornemen van partiële toetreding. Hoe staat de regering
daarin?
De heer Schouw (D66): Voorzitter. Ik heb vijf puntjes. Het eerste punt sluit
aan bij het punt van mevrouw Gesthuizen over de Syrische vluchtelingen.
De Kamer heeft hierover een motie aangenomen met als strekking dat de
Staatssecretaris zijn stinkende best moet doen om in Europees verband
de coördinatie te versterken en te komen met maatregelen. Ik kan me nog
goed herinneren dat de Staatssecretaris positief adviseerde over die
motie, terwijl ik nu toch een frons dacht te zien. Hoe gaat de Staatssecretaris handen en voeten geven aan deze motie?
Over het tweede punt, slimme grenzen, hebben we de vorige keer
uitvoerig met elkaar gesproken. Mijn fractie heeft enige twijfel of de
Staatssecretaris wel opereert langs de lijnen die de Kamer na heftige
discussie heeft meegegeven. Een voorbeeld is het inbrengen van een
«go/no go»-moment. Wij hebben dat in de Nederlandse inbreng niet terug
kunnen vinden. Wat is er gebeurd? Is hij dat belangrijke punt vergeten? Is
het ondergesneeuwd? Heeft hij er andere overwegingen bij? Dus hoe
serieus wordt omgegaan met de inbreng van de Kamer? Verder meen ik te
begrijpen dat met name Frankrijk op dezelfde lijn zit als de Tweede Kamer
wat betreft nut en noodzaak van dat hele pakket slimme grenzen. Kan de
Staatssecretaris daarover iets meer vertellen? Ik noem in dit verband ook
de European Data Protection Supervisor (EPDS), de Europese privacywaakhond, die zegt dat nut en noodzaak van die slimme grenzen niet
bewezen zijn. De Staatssecretaris heeft er in het AO van zojuist nog zijn
best voor gedaan door te zeggen: privacy is voor mij ontzettend
belangrijk, ook in Europees verband. Nu zegt de Europese privacywaakhond dat die plannen eigenlijk niet deugen. Wat vindt de Nederlandse regering daarvan? Ik krijg hierover graag wat meer informatie. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

3

zou de Staatssecretaris overigens sieren als hij wat actiever zou omgaan
met dit soort informatie in de geannoteerde agenda. Ik roep hem daartoe
op.
Het derde punt is de arbeidsmigratie in relatie tot het vrije verkeer van
personen. Ik heb hierbij twee concrete vragen. De eerste vraag is: welke
andere landen voorzien ook problemen met verdringing op de arbeidsmarkt, die MInister Asscher in de etalage probeert te zetten? De tweede
vraag is wat technischer, maar ik hoop dat de Staatssecretaris ook daarop
kan antwoorden. Wat is de precieze taakafbakening tussen enerzijds de
Staatssecretaris, met zijn inbreng in de JBZ-Raad, en anderzijds
vicepremier Asscher, die er ook van alles en nog wat van vindt en over
roept? In welk Europees gremium dropt hij zijn behoefte?
Het vierde punt betreft Frontex. Ik heb daarover een wat andere vraag dan
mevrouw Gesthuizen. Er gaat een hoop geld om in Frontex. Wie houdt op
een adequate manier toezicht op de besteding van al die middelen, op de
doelmatigheid en rechtmatigheid? Het antwoord zal wel zijn: dat doen de
Europese Commissie en het Europees Parlement. Als vertegenwoordiger
in het Nederlandse parlement wil ik er echter zeker van zijn dat het daar
allemaal spic en span gebeurt.
Het vijfde punt is de verkoop van verblijfsvergunningen. Ik steel de term
even van mijn buurvrouw. Ik steun haar vragen over de precieze
uitwerking. Ik voeg er nog één vraag aan toe: wordt dit onderwerp
besproken in de Europese JBZ-vergadering? Ik krijg namelijk het idee dat
een aantal Europese landen de concurrentieslag met elkaar zijn
aangegaan om de bemiddelde buiten-Europeanen naar hun eigen land te
halen. Dat kan volgens mij nooit de bedoeling zijn.
Ik heb nog een heel klein laatste puntje. De Staatssecretaris zal dit op prijs
stellen, want ik heb er eerder over gesproken. Het gaat over een al dan
niet vermeende inbreukprocedure van de Europese Commissie tegen
Nederland over de gezinsherenigingsrichtlijnen. Het zou vandoen hebben
met een taaltoets. Duitsland heeft daar al last van gehad. Mijn concrete
vraag is: klopt het dat de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State overweegt om prejudiciële vragen te stellen over de verenigbaarheid van de Nederlandse inburgeringstest in het buitenland met de
Europese richtlijnen?
De heer Azmani (VVD): Voorzitter. Allereerst wil ik een meer procedureel
punt maken. Ook in het vorige algemeen overleg heb ik aandacht
gevraagd voor de informatievoorziening aan de Kamer over voorstellen
van Brussel. In het vorige AO heb ik ook aandacht gevraagd voor Eurosur.
De informatie daarover zou up-to-date worden gehouden, maar tot mijn
schrik moest ik in een aan de Kamer gezonden verslag van de JBZ-Raad
lezen dat de Raad nog geen akkoord had, terwijl uit een gelijktijdig
persbericht van diezelfde Raad bleek dat er wel een akkoord lag. Verder
hebben we in het kader van de slimme grenzen en kostenbeheersing een
aantal verzoeken gedaan. Ik wil graag weten hoe het daarmee staat. Ik
geef de Staatssecretaris de suggestie mee dat het handig zou kunnen zijn
om zo nu en dan aan de Kamer een overzicht te verstrekken van de
invulling die de regering geeft aan gemaakte afspraken in het kader van
behandelvoorbehouden, zodat we het overzicht houden en als Kamer ook
in positie worden gezet.
Ik kom op het fiche over Frontex. Het is mij niet helemaal duidelijk hoe
sterk die regels zijn. Met het voorstel wordt het mogelijk om lidstaten aan
te spreken op afwijking van de normen, maar zitten er ook sancties in? Is
er steun voor de inzet van Nederland om de nodige activiteiten en
verantwoordelijkheden van bijvoorbeeld het opvangland concreter te
formuleren? Dat is de inzet van Nederland, maar zien andere landen dat
ook zo? Of hebben we meer te maken met intenties dan met daadwerkelijke afspraken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

4

Op de agenda staat een brief over illegale grenscontrole. Het is in ieder
geval helder dat de EU-berichtgeving niet ziet op de MTV-controles maar
op het vrije verkeer van personen. Ik vroeg me echter wel af hoe het staat
met die MTV-controles. De Staatssecretaris heeft al eerder aangegeven
dat het lastig ligt in het kader van de volumisering, de intensivering, van
de MTV-controles, maar hij zou in het kader van de flexibiliteit kunnen
bekijken hoe er meer gezamenlijk, bijvoorbeeld samen met Duitsland, en
dus effectiever kan worden opgetreden om illegale migratie te
voorkomen. Wat zijn de laatste ontwikkelingen op dat punt?
De VVD heeft twee jaar geleden al aandacht gevraagd voor de negatieve
effecten van het vrije verkeer van personen, onder meer middels een ook
door mij ondertekende motie en in het AO JBZ-Raad aan de vooravond
van het moment waarop de Staatssecretaris daadwerkelijk de steen in de
vijver gooide. Wij waren daar heel tevreden mee. Ook landen als het
Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Oostenrijk committeerden zich om dit
issue hoger op de agenda te plaatsen. Er is nu een expertgroep in
oprichting en er zou op dit moment een tussenrapportage zijn. Is die
rapportage er? Zo ja, kan de Kamer die dan ook krijgen? Ik zal zelf in
oktober nog deelnemen aan een informele interparlementaire bijeenkomst in Kopenhagen om dit issue ook daadwerkelijk op de agenda te
krijgen. De reacties van de Commissie, die ik lees in de nota naar
aanleiding van het verslag, geven namelijk niet echt de indruk dat er
acceptatie daarvan of gevoel daarbij ontstaat. Er wordt cijfermatig
gekeken naar wat er per saldo onder de streep overblijft, of het positief
uitpakt. Dan zitten we op de verkeerde weg. Ik wil graag een appreciatie
van de Staatssecretaris hiervan.
In het verslag las ik in het kader van terugkeer ook iets over het buitenlandbeleid op Europees niveau. De inzet is om gemeenschappelijk op te
treden ten opzichte van de herkomstlanden en de terugkeer meer
integraal aan te pakken in het kader van het buitenlandbeleid. In het
verslag staat dat we op dit punt ook de steun hebben van diverse
lidstaten. Leidt dit echter ook tot concrete voorstellen?
Ik vraag me af of de VVD zich zorgen moet maken over de intra-EUmobiliteit of dat het Nederland lukt om daarnaast een eigen regeling te
mogen hanteren en als lidstaat een eigen toelatingsbeleid te bepalen. De
VVD stelt zich op het standpunt dat de lidstaten zelf moeten kunnen
bepalen hoe en in welke aantallen ze arbeidsmigranten toelaten, ook als
het gaat om hoogopgeleiden.
Ik kom op het punt van de visumliberalisatie met de zes Oostelijk
Partnerschap-landen. Ik krijg van de Staatssecretaris graag een toelichting
op het nut voor en belang van Nederland om die liberalisatie te
overwegen. Welke afspraken moeten volgens de Staatssecretaris worden
gemaakt in het kader van de Terug- en Overnameovereenkomsten die je
dan zou moeten sluiten?
Ik kom, ten slotte, op de toetreding van Roemenië en Bulgarije tot
Schengen. We hebben de Franse MInister Valls ook daarover horen
spreken. Ik ga ervan uit dat de Staatssecretaris een kabinetsappreciatie
naar de Kamer stuurt als het CVM-rapport er ligt, maar ik krijg hierover
graag een toezegging.
De heer Fritsma (PVV): Voorzitter. We hebben er al eerder een debat over
gehad, maar ook ik wil beginnen met het agendapunt van de opvang van
Syrische vluchtelingen. Eurocommissaris Malmström heeft gezegd dat de
Europese landen deze vluchtelingen moeten laten overkomen. Zoals
bekend heeft het kabinet hieraan gehoor gegeven: het laat 250 Syriërs
naar Nederland komen. Overigens is niet uitgesloten dat het er in een
later stadium meer zullen worden. De PVV vindt het naar Nederland halen
van Syrische vluchtelingen een slechte zaak, omdat zij natuurlijk in de
eigen regio moeten worden opgevangen. Landen als Saudi-Arabië, Qatar,
Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten hebben daar geld zat voor.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

5

Ze hebben daarvoor ook genoeg ruimte en middelen. Het kabinet heeft
zich er echter slecht voor ingezet om die rijke golfstaten te laten
meewerken aan opvang in de regio. In het recente debat hierover wist de
MInister van Buitenlandse Zaken niet eens te vertellen hoeveel Syriërs
door die rijke oliestaten worden opgevangen. Die informatie is gelukkig
inmiddels nagezonden. Wat blijkt? Alleen Qatar heeft Syriërs opgevangen.
Het zijn er 46. Die andere steenrijke golfstaten, Saudi-Arabië, Koeweit en
de Verenigde Arabische Emiraten, hebben helemaal niemand
opgenomen, zo lezen we in de brief. In het licht van deze toch veelzeggende feiten is het te gek voor woorden dat Nederland honderden Syriërs
laat overkomen. Erkent de Staatssecretaris dat het kabinet heeft
geblunderd door de verantwoordelijkheid voor de opvang van Syriërs wel
bij Henk en Ingrid te leggen maar niet bij die rijke oliesjeiks in de
golfstaten? In het verlengde hiervan vraag ik de Staatssecretaris om toe te
zeggen dat hij niet nog meer Syriërs naar Nederland gaat halen. Ik vraag
hem ook om tegen Malmström te zeggen dat ze haar oproep om Syriërs
op te vangen beter kan richten aan de rijke golfstaten.
Ik vraag de Staatssecretaris ook om veel feller stelling te nemen tegen het
standpunt van de Europese Commissie dat immigratie bijdraagt aan
economische groei. We lezen dit keer op keer in de onderliggende
stukken. Brussel komt steeds met deze leugen aanzetten, terwijl iedereen
onderhand wel weet dat immigratie eerder een economische neergang
met zich brengt. Dit is ook allang goed onderbouwd aangetoond,
bijvoorbeeld door het Centraal Planbureau. Dat Eurocommissaris
Malmström verslaafd is aan massa-immigratie, blijkt ook weer uit haar
tweet van vandaag, waarin ze aangeeft meer legale wegen te willen
creëren voor migratie naar Europa. Dat is dus nog los van asielzoekers,
partner- en gezinsmigranten, arbeidsmigranten en ga zo maar door.
Brussel en Malmström willen nog meer legale wegen voor migratie naar
Europa. Kan de Staatssecretaris daar alstublieft afstand van nemen, ook in
de richting van Malmström zelf?
Mevrouw Gesthuizen (SP): Ik heb nog een vraag over Syrië. Ik hoor deze
woordvoerder van de PVV-fractie heel duidelijk zeggen dat Nederland de
andere landen – hij noemt met name Qatar en Saudi-Arabië – moet
oproepen om meer vluchtelingen op te nemen. Het zou natuurlijk heel
mooi zijn als die landen zich daarin barmhartig tonen, maar heeft de heer
Fritsma ook een manier in gedachten waarop Nederland dat zou kunnen
afdwingen bij deze rijke olielanden?
De heer Fritsma (PVV): Het punt is dat het kabinet het niet eens geprobeerd heeft. Het kabinet zegt zelf dat het opvang in de regio wil. In dat
licht is het dus vreemd dat MInister Timmermans van Buitenlandse Zaken
in het vorige debat niet eens kon aangeven hoeveel personen die landen
precies opvangen. Hij moest dat nazoeken. Dat bewijst dat hij er niet eens
met die landen over heeft gepraat. Daarop spreek ik het kabinet aan. Aan
de ene kant zegt het kabinet zegt dat de opvang in de regio moet
gebeuren, waarmee de PVV het eens is, maar aan de andere kant heeft het
kabinet kennelijk niet eens met die rijke golfstaten gepraat om dat te
bewerkstelligen. In dat licht moet iedereen – ik zou bijna willen zeggen:
zelfs SP’ers – het vreemd vinden dat van al die steenrijke olielanden alleen
Qatar mensen heeft opgenomen, namelijk 46. Dit is nog minder dan
Nederland heeft opgenomen. Ondertussen laat Nederland, dat niet alleen
geografisch veel verder van Syrië af ligt dan de oliestaten maar er ook qua
taal en cultuur veel verder vanaf staat, honderden Syriërs overkomen. Dat
is een scheefgroei. Iedereen zou dat moeten erkennen.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Dank voor het uitgebreide antwoord van de
heer Fritsma. Ik zit echter nog wel met een puntje, nog afgezien van het
feit dat het te gemakkelijk is om te zeggen dat de cultuur in Saudi-Arabië,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

6

Qatar en Syrië allemaal op één hoop zijn te gooien. Ik vraag me af of de
PVV het kabinet alleen maar aanspoort om eens een keer te praten. Ik
denk dat dat geen enkel probleem zal zijn, omdat je internationaal toch
regelmatig overleg zult hebben. Maar moet het daar volgens de PVV bij
blijven? Moet het kabinet gewoon eens gaan praten met dat soort landen
en vragen wat zíj eigenlijk doen? Of heeft de PVV er nog meer voorstellen
over? Anders – het spijt me dat ik het moet zeggen – is het van de heer
Fritsma wel een beetje geschreeuw in de marge en lijkt het een beetje
alsof hij het eigenlijk alleen maar als excuus voor Nederland gebruikt om
verder niets te hoeven doen. Ik wil dan ook weten of de PVV voorstelt om
te praten met Saudi-Arabië en te komen met sancties als dat land het niet
doet.
De heer Fritsma (PVV): Nogmaals, het kabinet heeft de verkeerde
volgorde toegepast. Het kabinet haalt honderden Syriërs naar Nederland,
terwijl het niet eens bezig was om te bekijken wat die rijke golfstaten
kunnen doen. Dat is de verkeerde volgorde. Daarop spreek ik het kabinet
aan. Mevrouw Gesthuizen vroeg welke middelen het kabinet moet
toepassen. Wat mij betreft mag het ver gaan. De PVV deelt echter hoe dan
ook niet de mening van de SP dat het goed is om 5.000 Syrische vluchtelingen naar Nederland te halen. Onze samenleving kan dat niet aan.
Opvang moet hoe dan ook in de regio plaatsvinden. Saudi-Arabië en al
die andere rijke landen hoeven er niet eens heel veel op te nemen. Ze
kunnen ook veel meer geld sturen in plaats van wapens. Dat zou ook mooi
zijn. Misschien kan het kabinet die landen ook daarop aanspreken.
Voorzitter. Ik heb een reactie gevraagd op de laatste tweet van Commissaris Malmström, waarin ze aangeeft dat ze meer legale immigratie naar
Europa wil. In het verlengde hiervan: Brussel is doof voor alle problemen
die gepaard gaan met het vrije verkeer van personen. Nederland kent
grote veiligheidsproblemen met Roemeense roversbendes, Poolse
autodieven en ga zo maar door, maar Brussel wil daar weinig van weten.
Sterker nog, Brussel gaat zelfs zover dat het toezichthouders op ons
afstuurt die moeten kijken of we niet stiekem controles aan de binnengrenzen uitvoeren. De Staatssecretaris vindt dat kennelijk de normaalste
zaak van de wereld. De PVV vraagt het kabinet om niet langer ja te knikken
bij dit soort Brusselse rariteiten of, beter gezegd, Brusselse beledigingen.
Ik kom op het steeds terugkerende punt van de bewaking van de Europese
buitengrenzen. Die grenzen zijn lek. Dat weten we al heel lang. Nederland
heeft daar last van, want iedere illegaal die bijvoorbeeld Griekenland
binnenkomt, kan dankzij Schengen zonder controles doorreizen naar
Nederland. Nu er al heel grote problemen bestaan om de buitengrenzen
te controleren, roep ik de Staatssecretaris op om de zaak niet nog erger te
maken door er nog meer oncontroleerbare buitengrenzen bij te accepteren. Ik doel hierbij natuurlijk op de mogelijke toetreding van Roemenië
en Bulgarije tot het Schengengebied. Kan de Staatssecretaris toezeggen
dat hij dit blijft tegenhouden? In dit kader heb ik het over de buitengrenzen en nog niet eens over de criminaliteit en corruptie, die ook nog
welig tieren in Roemenië en Bulgarije.
Ik rond af met een paar kleine dingetjes. Allereerst de situatie in
Griekenland. We krijgen steeds brieven dat er sprake is van verbetering
maar dat we er nog lang niet zijn met Griekenland, met het sturen van
hulp en middelen om het asielsysteem daar op orde te brengen. Die
brieven krijgen we al een paar jaar. Ik hoop niet dat we over vijf jaar nog
steeds van die briefjes krijgen waarin staat: het gaat goed, maar we zijn er
nog lang niet. Wat is precies de doelstelling van de hulp aan Griekenland?
Wanneer kan die ophouden?
Het allerlaatste punt is dat ik problemen heb met het door de Staatssecretaris verstrekken van verblijfsvergunningen aan mensen die een zak geld
meenemen. De Staatssecretaris heeft zelf gezegd dat fraude niet is uit te
sluiten. Waar begin je dan aan als je dit doet? Daarnaast maken andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

7

landen het nog bonter door de verblijfsvergunning te koppelen aan de
koop van een huis van een paar ton. Kan de Staatssecretaris zich in
Europees verband ook daartegen verzetten?
Voorzitter: Fritsma
Mevrouw Maij (PvdA): Voorzitter. We spreken vandaag over de agenda
van de JBZ-Raad. Op de agenda staan onderwerpen als relocatie, de
verdeling van asielzoekers, de grote zorgen om de Syrische vluchtelingen,
waarover alle collega’s al hebben gesproken, het gemeenschappelijk
asielbeleid, dat steeds meer vorm krijgt maar dat ook te wensen overlaat,
maar ook de interne arbeidsmigratie binnen de EU en partnerschappen
met de landen ten oosten van de Europese Unie.
Ik begin met een actualiteit. Ik denk dat iedereen vanmorgen heeft gezien
dat voor de kust van Lampedusa inmiddels al bijna honderd mensen het
leven hebben gelaten die als bootvluchteling probeerden om Europa te
bereiken. Het is vreselijk dat mensen van huis en haard moeten vluchten
en vervolgens zijn overgeleverd aan mensensmokkelaars die bootjes
overbeladen de Middellandse Zee op sturen. Dit bevestigt nog maar eens
hoe belangrijk goede opvang in de regio is. De collega van de SP wees
wat dit betreft al op de inzet van het Europees Parlement. Het heeft
aangegeven dat opvang in de regio broodnodig is. Ik heb het dan niet
over de opvang die collega Fritsma bedoelde, maar over opvang in de
vluchtelingenkampen in de regio in de landen rondom Syrië, waarvoor
veel financiële steun nodig is. Ik vraag de Staatssecretaris hoe hier
volgende week over zal worden gesproken. Natuurlijk is een politieke
oplossing voor het conflict het allerbelangrijkste.
De Staatssecretaris stuurde ons vanmorgen antwoorden op de vragen
over de opvang van Syrische vluchtelingen in Bulgarije. Ik kom daar zo
nog op terug, maar in de beantwoording gaf de Staatssecretaris ook aan
dat een gezamenlijke missie van diverse EU-instellingen deze week nog
een appreciatie zal opstellen over de opvang in Bulgarije, evenals over die
in Griekenland en Cyprus. De PvdA dringt er bij de Staatssecretaris op aan
om erop in te zetten dat een dergelijke missie ook snel naar Italië, in het
bijzonder naar Lampedusa, gaat, zeker in het licht van wat er vandaag is
gebeurd.
De opvang van asielzoekers in sommige Europese lidstaten is echt
zorgelijk. We hebben in Nieuwsuur de reportage over Bulgarije gezien,
waar de opvang overvol is en mensen, vluchtelingen, na binnenkomst
soms maandenlang worden opgesloten. Maar ook over Malta,
Griekenland en Polen zijn diverse kritische rapporten verschenen. Dit laat
enerzijds zien dat Nederland op veel aspecten zeer fatsoenlijke procedures
en opvang heeft, maar het geeft anderzijds ook te denken over de status
van het huidige gemeenschappelijk Europees asielbeleid (GEAS). We
hebben recentelijk stappen gezet met het GEAS. De nieuwe afspraken
worden de komende jaren geïmplementeerd. Is dit allemaal genoeg om
ervoor te zorgen dat de lidstaten voldoende worden gestimuleerd,
eventueel gedwongen of gefaciliteerd, om die voorzieningen fatsoenlijk
op te zetten? De huidige praktijk is er de oorzaak van dat in een aantal
landen een heel grote druk ontstaat. De Dublinverordening, die de basis
vormt voor de onderlinge solidariteit ten aanzien van asielzoekers, kan
dan niet goed worden uitgevoerd. Deze week kreeg ik een mail van
iemand die een Dublinclaimant bijstaat die moet worden overgedragen
aan Bulgarije. Deze persoon schreef dat de asielzoeker liever teruggaat
naar Syrië dan naar Bulgarije. De Staatssecretaris heeft op vragen van mij
en de collega’s Gesthuizen en Schouw aangegeven dat er nog deze week
een gezamenlijke missie naar Bulgarije gaat om naar de situatie te kijken.
Welke signalen heeft de Staatssecretaris zelf ontvangen, bijvoorbeeld via
de Nederlandse ambassade? Hoe duidt hij de situatie voor asielzoekers in
de genoemde lidstaten? Kan de Staatssecretaris ons snel, echt snel, na de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

8

JBZ-Raad informeren over de bevindingen en conclusies van deze missie
van de Europese Unie en over de conclusies die hij zelf daaraan verbindt?
Ik wil in dit verband kort nog iets zeggen over de relocatie. De PvdA deelt
het standpunt van de regering dat alle lidstaten eerst een goed functionerend asielsysteem moeten hebben. Dit is nóg een reden waarom we
daarop moeten aandringen. Kan de Staatssecretaris iets zeggen over het
eerste Annual Relocation Forum, dat vorige week plaatshad en waar dit
soort zaken ongetwijfeld zullen zijn besproken?
Ik kom op het vrije verkeer van personen. We kennen de lovenswaardige
inzet van de MInister van Sociale Zaken en ongetwijfeld ook de Staatssecretaris van Justitie op dit thema. De PvdA steunt die. Ze is teleurgesteld
over de opstelling in dezen van de Europese Commissie, die de problematiek maar niet goed onder ogen wil zien. Gelukkig herkennen ook
andere lidstaten zich in de onder andere door Nederland naar voren
gebrachte aspecten van uitbuiting, misbruik en fraude. Het is goed dat de
lidstaten die daarvoor belangstelling hebben, op 21 oktober opnieuw
daarover zullen spreken. Is de Staatssecretaris bereid om ook bij deze
JBZ-Raad de problematiek nog eens helder uiteen te zetten aan de andere
lidstaten? Kan hij al meer zeggen over de tussenrapportage van de
expertgroep die een dezer dagen verschijnt? De PvdA is ook benieuwd
naar de andere lidstaten, buiten de huidige vier, die erkennen dat er
problemen kunnen optreden met het vrije verkeer van personen. De
opmerkingen van Frankrijk zijn al genoemd.
Ik kom, tot slot, heel kort bij het Oostelijk Partnerschap, dat ook op de
agenda staat. Er wordt gesproken over visumfacilitatie met een aantal van
deze landen. Kan de Staatssecretaris wat meer in concreto aangeven wat
de stand van deze onderhandelingen is? In hoeverre wordt met deze
landen gezamenlijk overlegd en in hoeverre is het alleen een EU-bilaterale
aangelegenheid? Hoe staat het hierbij met de terug- en overnameafspraken, die ook aan de orde zijn? Wat betreft de slimme grenzen sluit ik
aan bij de vragen die de collega’s hebben gesteld.
Voorzitter: Maij
Schorsing van 14.05 uur tot 14.16 uur
De voorzitter: Aan de orde is de beantwoording in eerste termijn door de
Staatssecretaris. Hij heeft aangegeven dat hij in blokjes gaat antwoorden.
De commissieleden moeten er dus op letten dat al hun vragen daarin
worden behandeld. Ik stel voor dat we bekijken of we met twee interrupties per fractie toe kunnen.
Staatssecretaris Teeven: Voorzitter. Ik dank de leden voor hun inbreng in
dit AO JBZ-Raad. De MInister zal beide dagen, maandag en dinsdag, de
JBZ-Raad bijwonen. Ik zal er alleen dinsdag aanwezig zijn, wanneer
immigratie- en asielonderwerpen op de agenda staan.
Er heeft inderdaad vanmorgen een verschrikkelijke gebeurtenis plaatsgevonden. Mevrouw Maij haalde het al even aan. Er zijn, zo is althans op dit
moment bekend, zo’n 80 mensen omgekomen toen een boot voor de kust
van Lampedusa is gezonken nadat hij eerst in brand was gevlogen. Dat
zijn verschrikkelijke dingen, die ons met de neus op de feiten drukken: de
trek vanuit Afrika naar Europa is onontkoombaar. Dat is een gegeven. We
zullen daar zo goed en zo slim mogelijk mee moeten omgaan, maar we
zullen ons moeten realiseren dat de rijkdom van Europa altijd mensen uit
Afrika zal blijven aantrekken. Laat ik het ook wat breder trekken: de situatie
in sommige Afrikaanse landen zal ertoe leiden dat mensen naar Europa
willen.
Ik zal proberen om een en ander per onderwerp met de Kamer te
bespreken. Ik begin met Syrië. Mevrouw Gesthuizen vroeg wat Nederland
gaat doen. Ik wil dat best recapituleren. De EU heeft 1,5 miljard voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

9

humanitaire hulp in die crisis beschikbaar gesteld. Nederland heeft in dat
kader 59 miljoen ter beschikking gesteld voor de opvang langs de
grenzen. Jaarlijks zijn er ook niet-geoormerkte gelden beschikbaar, die als
internationale hulp worden uitgekeerd aan NGO’s. In internationaal
perspectief behoort Nederland tot de vijf grootste donoren van humanitaire hulp in de Syrische crisis. Daarnaast hebben we gesproken over de
hervestigingen die zullen plaatsvinden. Ik heb daarover gesproken met de
Kamer en een aantal leden heeft er nu ook over gesproken. Er zijn
hervestigingen die al binnen het quotum waren afgesproken en daarnaast
hebben we nog de motie-Voordewind c.s. (19 637, nr. 1715), op grond
waarvan na invulling van het quotum nog meer hervestigingen zouden
kunnen plaatsvinden. Kortom, Nederland heeft al een beduidende,
aanzienlijke bijdrage geleverd. Daarnaast speelt ook nog het verzoek van
de PvdA-fractie om me uit te laten over mensen in Nederland die
familieleden in Syrië hebben wonen die in het kader van humanitaire hulp
hierheen zouden kunnen reizen. Ik zal nog een brief aan de Kamer
schrijven met het standpunt van het kabinet in dezen.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Ik wil het gras niet voor de voeten van
mevrouw Maij wegmaaien, maar ik kan me herinneren dat er toen een
termijn is afgesproken voor een reactie op die motie. Is die termijn niet
inmiddels al een beetje overschreden?
Staatssecretaris Teeven: Nee, die termijn is niet overschreden; die staat
op 10 oktober. Uiterlijk volgende week woensdag moet die brief de Kamer
dus hebben bereikt. Het is wel problematisch en daarom duurt het ook zo
lang. Er moet wel een titel voor zijn. Het is een niet zo makkelijk op te
lossen probleem.
De heer Schouw heeft met betrekking tot Syrië de regering verzocht om
een actievere rol in JBZ-verband, om te bezien hoe we de Europese
coördinatie voor de hulp aan Syrië kunnen verbeteren en kunnen komen
tot een duidelijke gezamenlijke lijn van de EU-landen. Dat staat ook in die
motie. Het klopt wat de heer Schouw zei: ik heb op 12 september tegen de
Kamer gezegd dat ik de motie zie als ondersteuning van het beleid. De
heer Schouw stelde de volstrekt gerechtvaardigde vraag om te laten zien
hoe het er nu mee staat. Er vindt tweewekelijks een bijeenkomst van de
EU working group on humanitarian aid en food aid plaats, waarin
Nederland actief participeert, zoals de heer Schouw al zei. In de verslagen
is te lezen dat we in de diverse contacten en vergaderingen voortdurend
het belang van Europese coördinatie en het delen van informatie
onderstrepen. Tijdens het op 28 maart vorig jaar behandelde beleidskader
voor humanitaire hulp, hulp aan mensen in nood, is aangegeven dat de
regering wereldwijde coördinatie noodzakelijk vindt om duplicatie en
gaten in de hulpverlening te voorkomen en om hulp effectief te laten zijn.
Om die reden hebben de Verenigde Naties het Office for the Coordination
of Humanitarian Affairs aangewezen als wereldwijde coördinator van
humanitaire hulp. Dit wordt door Nederland en andere donoren op de
internationale fora ook benadrukt.
In Europees verband wordt steeds aandacht besteed aan de gevolgen van
de crisis in Syrië voor de migratiestromen. Het feit dat Syrië dinsdag
aanstaande weer op de agenda van de JBZ-Raad staat, onderstreept dit.
We gaan het dan specifiek hebben over de effecten van de crisis in Syrië
op de migratiestromen naar de lidstaten en de individuele lidstaten in het
bijzonder en onder meer ook over de opvangcapaciteit in de lidstaten. Ik
zal over dit laatste nog iets zeggen wanneer het gaat over de missies die
er zijn geweest. Ikzelf ben nog niet zo lang geleden in Griekenland
geweest. Ik heb gezien dat daar met de aan Griekenland verstrekte hulp
voor het opzetten van een aantal opvangfaciliteiten grote stappen
voorwaarts zijn gezet, zo zeg ik tegen de heer Fritsma. Ik ben positief
daarover. Het is inderdaad vijf stappen vooruit en af en toe twee stappen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

10

achteruit. Ik zal dat niet ontkennen. Het zo dramatisch schetsen als zou er
helemaal geen vooruitgang in zitten doet echter geen recht aan de
inspanningen van de Griekse overheid op dit moment.
Mevrouw Gesthuizen heeft in dit verband gevraagd of het nu niet tijd
wordt om de Dublinoverdrachten naar Bulgarije op te schorten. Ik
behandel dit onderwerp nu maar even.
De heer Fritsma (PVV): Nu ging het blokje Syrië voor míj wat te snel.
Ik heb gewezen op de rijke Arabische golfstaten, die in totaal niet meer
dan 46 Syrische vluchtelingen hebben opgevangen. Ik vroeg wat de
Staatssecretaris daarvan vindt. Het is toch absurd dat Nederland
honderden Syriërs deze kant op haalt, terwijl die steenrijke landen vrijwel
niets doen? In het verlengde daarvan heb ik gevraagd waarom het kabinet
kennelijk niet heeft ingezet op meer opvang door die landen, aangezien
het kabinet, zoals bleek in het vorige debat, niet eens wist wat de stand
van zaken op dat punt was. Ik krijg hierop graag nog een duidelijke
reactie.
Staatssecretaris Teeven: Ik herhaal wat de MInister van Buitenlandse
Zaken in dat debat heeft gezegd. Het staat me nog helder voor ogen. Hij
zei: het Nederlandse kabinet is niet in staat om de golfstaten effectief te
bewegen tot meer inspanningen. Hij heeft daarbij meteen gezegd dat dat
de landen van de Europese Unie niet ontslaat van op zijn minst hun
morele verplichting om daaraan daadwerkelijk een bijdrage te leveren.
Het feit dat de golfstaten niet zo veel doen, wat ik kijkend naar de
aantallen met de heer Fritsma kan constateren, betekent nog niet dat de
Europese landen vervolgens niets hoeven te doen. Die conclusie trek ik
namelijk niet. In het debat is het ook al aan de orde geweest, en volgens
mij heeft de heer Fritsma de MInister van Buitenlandse Zaken er nog op
aangesproken. Natuurlijk kun je wel zeggen dat de golfstaten er meer aan
moeten doen, maar mij is in ieder geval bekend – volgens mij heeft de
MInister van Buitenlandse Zaken dat ook gezegd – dat de golfstaten wel
degelijk geldelijke middelen verstrekken aan de landen om Syrië heen, in
ieder geval aan Jordanië, om ervoor te zorgen dat de opvang daar goed
plaatsvindt. Het is dus niet zo dat die landen helemaal niets doen. Die
opvatting is niet correct.
De heer Fritsma (PVV): De MInister van Buitenlandse Zaken heeft het iets
anders verwoord, namelijk: ik heb geen idee hoeveel vluchtelingen door
die rijke golfstaten worden opgenomen. Met andere woorden: er is geen
inzet geweest om die rijke golfstaten deze mensen op te laten vangen.
Daarop spreek ik het kabinet aan. Als je niet eens weet hoeveel mensen
die landen opvangen, dan heb je je gewoon niet ingezet om ervoor te
zorgen dat die landen hun verantwoordelijkheid nemen. Nogmaals, het is
te gek voor woorden dat die steenrijke oliestaten niets doen en dat alleen
al Nederland meer doet dan al die golfstaten bij elkaar. Zo’n situatie kan
het kabinet niet voort laten bestaan.
Staatssecretaris Teeven: Het klopt dat de MInister van Buitenlandse Zaken
gezegd heeft dat hij het op dat moment niet wist. Nu weten we het echter
wel. Het is niet een heel groot aantal, maar we weten het nu wel. We
weten ook dat die golfstaten Jordanië steunen. We weten eveneens, zo
zeg ik tegen de heer Fritsma, dat de MInister van Buitenlandse Zaken
tijdens zijn bezoek onlangs aan het Midden-Oosten dit onderwerp onder
de aandacht heeft gebracht van zijn gesprekspartners. Het kabinet is dus
niet op de billen gaan zitten. Maar nogmaals, we kunnen het bij hen onder
de aandacht brengen en we kunnen het stimuleren, maar dat laat onverlet
de inspanningsverplichting die er voor Europa zelf bestaat.
Mevrouw Gesthuizen heeft gevraagd of het nu niet tijd wordt om de
Dublinoverdrachten naar Bulgarije op te schorten. Dat lijkt me niet de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

11

juiste structurele oplossing, want dat draagt niet bij aan een structurele
verbetering van de situatie in Bulgarije. Naar het oordeel van het kabinet
is de situatie in Bulgarije nog niet te vergelijken met de situatie zoals die
in Griekenland bestond. Laten we eerst eens bekijken waaraan Bulgarije
behoefte heeft. Daarom is er ook die missie. Het is ook een goed initiatief
van de Commissie dat het European Asylum Support Office (EASO) en
Frontex naar Bulgarije gaan om een inschatting te maken van de situatie.
Op de JBZ-Raad krijgen we daarover dinsdag aanstaande een terugkoppeling. Ik zal de Kamer uiteraard informeren over de consequenties
daarvan.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Betekent dat dus dat wij in de tussentijd,
mocht dat aan de orde zijn, wel mensen terugsturen naar Bulgarije als de
Dublinclaim aan de orde is?
Staatssecretaris Teeven: Op dit moment worden mensen nog wel
teruggestuurd naar Bulgarije als die aan de orde is.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Dat is toch niet echt verstandig, gezien de
situatie waarin mensen dan terechtkomen? Ik vind het helemaal niet erg
als we de zaak in Europa neerleggen en daarbij een EHRM-uitspraak of
een gezamenlijk Europees besluit afwachten, maar dat betekent niet dat
we in de tussentijd moeten denken: nu geloven we het wel, stuur mensen
maar gewoon terug. Dat is toch niet verstandig?
Staatssecretaris Teeven: Volgens mij is dit een totaal minor issue. Naar
mijn informatie sturen we maar zeer weinig mensen terug. Ik laat even
opzoeken hoeveel mensen in de afgelopen periode zijn teruggestuurd. We
praten over zeer kleine aantallen. Het is ook niet een onderwerp waarop ik
à la minute moet handelen, ook kijkend naar de missies die worden
uitgevoerd en de terugkoppeling die we daarvan zullen krijgen. Dan zullen
we meer duidelijkheid hebben. We spreken aanstaande dinsdag ook de
Bulgaarse bewindspersoon. Ik zeg toe dat ik dit in mijn contacten met mijn
Bulgaarse collega aan de orde zal stellen. De Kamer krijgt een terugkoppeling van de contacten die we op de Raad hebben.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Hoor ik dan dadelijk nog of uitzettingen naar
Bulgarije nog aan de orde zullen zijn?
Staatssecretaris Teeven: Ja, als we die informatie hebben, dan krijgt de
Kamer die uiteraard in tweede termijn van mij.
Mevrouw Maij heeft gevraagd wat er is besproken op het relocatieforum.
Dat onderwerp hoort hier ook een beetje bij. Het was vooral een
verkenning van een state of play. De Eurocommissaris heeft als eerste de
aanwezigen toegesproken. Het is niet de bedoeling om de lidstaten
verplichte relocatie op te dringen, nu is gebleken dat daarvoor bij de
lidstaten onvoldoende draagvlak is. Ze heeft wel geprobeerd om
vrijwillige relocatie nog eens nadrukkelijk onder de aandacht te brengen.
Ze heeft ook aangegeven dat enkele lidstaten het grootste deel van de
totale migratiedruk opvangen. Dat lijkt niet te stroken met de solidariteitsgedachte die aan het gemeenschappelijk Europees asielbeleid ten
grondslag ligt. Dat zijn we wel met haar eens. Het staat haar vrij om een
morele oproep te doen. Binnen het Asiel- en Migratiefonds (AMF) zijn er
ook gelden voor beschikbaar. Bulgarije en Malta hebben al eerder
opgeroepen tot solidariteit, zoals Griekenland in een eerder stadium ook
heeft gedaan. Uit de reacties van de andere lidstaten is gebleken dat ze de
kaarten nog even op de borst hebben gehouden en vooral kwamen om
informatie te vergaren, niet om een standpunt in te nemen. Dat geldt op
dit moment ook voor Nederland. We hebben diezelfde lijn bewandeld. We
willen eerst meer informatie. Vervolgens nemen we een standpunt in.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

12

Ik kom op het mooie, althans interessante onderwerp van de vermogende
vreemdeling. Dat onderwerp wordt niet in Europees verband geregeld. Op
dat punt hebben de lidstaten bij uitstek de gelegenheid om nationaal
beleid te maken. In alle rust en vriendelijkheid zeg ik tegen mevrouw
Gesthuizen dat je niet appels met peren moet vergelijken omdat ze
toevallig beide in de fruitmand liggen. Dat geldt ook voor asielzoekers en
– daarover hebben we het – reguliere vreemdelingen. Je moet niet
asielzoekers uit Syrië vergelijken met Chinese zakenlieden of zakenlieden
uit Zuidoost-Azië. Dat is niet helemaal de goede vergelijking. Dan vergelijk
je onvergelijkbare dingen met elkaar.
De voorzitter: Mevrouw Gesthuizen, u werd aangesproken, dus u mag
een opmerking maken.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Ik vind het prima om appels en peren niet
met elkaar te vergelijken, maar we hebben het over mensen. Als ik Syriërs
en Chinezen niet met elkaar mag vergelijken, laat ik dan Chinezen met
Chinezen vergelijken. Nederland doet ook zijn best om mensen naar China
uit te zetten. Ik erken zeker het verschil tussen reguliere migratie, die ook
niet al te gemakkelijk is als je geen dikke portemonnee hebt, en vluchtelingenmigratie. Feit blijft echter dat mensen die hier niet voor de schone
lucht naartoe komen maar vanwege het ontbreken van gewapende
mannen met baarden die op straat met geweren lopen te zwaaien, niet al
te welkom zijn, terwijl er aan de andere kant een groep mensen is die
zeggen: de lucht is hier zo fijn en schoon, er is geen censuur en daarom
wil ik hier graag wonen, met mijn dikke portemonnee. Deze mensen zijn
welkom. Maar het zijn allemaal mensen!
Staatssecretaris Teeven: De vraag is helder, maar het antwoord is ook
helder. Het Nederlandse vreemdelingenbeleid is zo dat Nederland een
vluchthaven kan zijn als mensen daadwerkelijk een veilig heenkomen
zoeken om te ontkomen aan mensen met baarden en messen die
proberen hen kwaad te doen. Voor economische vluchtelingen, die
denken dat het hier beter is dan in een ander werelddeel, zijn we echter
wat strenger. Volgens mij is dat de situatie. Dat moet je naar het oordeel
van het kabinet niet vermengen met de situatie van mensen die ergens
anders wonen, hier een bedrijf willen opzetten, hier de economische
activiteit willen aanjagen en ervoor zorgen dat de werkloosheid
vermindert. De fracties van de SP en D66 spreken het kabinet er bij
voortduring op aan om iets te doen aan de oplopende werkloosheid. Als
we in staat zijn om ondernemers uit andere landen via deze regeling hier
te krijgen, zodat de economische activiteit toeneemt en er bedrijfjes
worden opgezet waar mensen langdurig in dienst kunnen zijn, dan valt
dat volledig binnen de doelstelling van het kabinetsbeleid en volgens mij
zelfs ook binnen hetgeen de oppositiefracties wat betreft het terugdringen
van de werkloosheid vragen van dit kabinet. Dat moet overigens wel met
alle waarborgen omgeven zijn. Mevrouw Gesthuizen en ik zijn het erover
eens dat er ook risico’s aan vastzitten, maar we zijn die risico’s aan het
beperken.
Wij hebben een aantal waarborgen ingebouwd, zoals de controle door
Agentschap NL, de controle door de Financial Intelligence Unit en het niet
direct afgeven van een permanente vergunning maar het eerst afgeven
van een tijdelijke vergunning van een jaar, waarna wordt gekeken of de
investeringen structureel zijn. Men zou immers ook nog kunnen
bedenken: goh, ik koop een verblijfsvergunning voor een bepaald bedrag
en na een jaar trek ik dat geld er weer uit en heb ik wel een verblijfsvergunning. Zo zei mevrouw Gesthuizen dat in haar inbreng. Wij gaan dus
ook kijken of die investeringen ook structureel zijn. Met die waarborgen
voert Nederland een nationaal beleid dat echt effect kan hebben. De heer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

13

Schouw vroeg wat anders, namelijk of wij in Europa nou moeten
concurreren op dat onderwerp.
De voorzitter: Voordat u de vraag van de heer Schouw beantwoordt,
heeft mevrouw Gesthuizen nog een vervolgvraag.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Inderdaad, Nederland is een hartstikke fijn
land en wij hebben hier zeker relatief schone lucht, maar ik deel niet de
conclusie van de Staatssecretaris dat iemand die vermogend is, wel een
economische bijdrage kan leveren aan ons land en er wel voor kan zorgen
dat het hier goed gaat, en iemand die minder vermogend is niet. Dat hoor
ik hem toch vrij letterlijk zeggen. Ik zie niet in waarom investeerders niet
sowieso welkom zouden zijn in Nederland. Daar heb je toch helemaal
geen verblijfsvergunning voor nodig? Alleen krijg je die erbij.
Staatssecretaris Teeven: Ik denk dat dat wel nodig is, want die mensen
willen langdurig in Nederland verblijven en als ze hier een bedrijf
opzetten, komen er natuurlijk familieleden mee. Dat betekent dat ze een
reguliere vergunning moeten krijgen. Die mogelijkheid wordt geboden als
er sprake is van een structurele en langdurige investering en die investering daadwerkelijk bijdraagt aan de economische activiteit.
De heer Schouw vroeg: is het niet wenselijk dat er een EU-regeling komt
voor vermogende vreemdelingen? Daar wordt in de JBZ-Raad nog niet
over gesproken. Het is op dit moment nog geen onderwerp bij de EU,
maar ik ben het absoluut met hem erover eens dat een aantal Europese
lidstaten een soortgelijke regeling kent. Daarin wijkt soms het te investeren bedrag af, soms de duur dat de investering structureel moet zijn.
Soms is de controle minder dan de controle die wij doen. Ik zag naar
aanleiding van de presentatie van deze regeling commentaren in de
vakpers waarin werd gezegd: Nederland zit wel een beetje aan de strenge
kant qua controle en de wijze waarop dat allemaal gebeurt. Dus wij
bekijken wel degelijk ook de negatieve effecten, maar wij willen hiermee
de economische activiteit bevorderen, de werkloosheid terugdringen en
bedrijven aantrekken, die de motor zijn van onze economie. Hierbij gaat
het niet om het kopen van een huis door een rijke Chinees, maar om
structurele investeringen in bedrijvigheid en het terugdringen van
werkloosheid. Ik zie niet wat daarop tegen is.
De heer Schouw (D66): Ik had de Staatssecretaris wat doordachter
geacht, want wat hij beweert, moet allemaal nog maar blijken. Dus een
slag om de arm zou verstandig zijn. In mijn herinnering heeft collega Van
Hijum een tijdje terug een motie (21 501-07, nr. 1037) ingediend om dit
punt in Europees verband te bespreken. Die motie is aangenomen. Is daar
geen gevolg aan gegeven? In het verlengde daarvan, collega’s spraken al
over de uitvoering van deze maatregelen en het fraudeaspect. Zegt het
kabinet: wij gaan er eens een jaar mee werken, wij gaan het op die en die
punten toetsen en komen er dan bij de Kamer op terug om te laten zien of
het een succes is?
Staatssecretaris Teeven: Ik ben het met de heer Schouw erover eens dat
je nu niet kunt zeggen dat het een succes is. Als je met iets begint, kun je
niet al zeggen dat het een succes is. Maar ik heb wel uitgelegd dat de
regeling, die een bepaalde doelstelling heeft, een succes kan worden. In
dit verband vragen andere lidstaten niet om Europese regelgeving. Ze
willen de vrijheid hebben om op dit punt zelf beleid te kunnen maken. Dat
doet een aantal lidstaten ook. Wij zullen een aantal jaren bekijken hoe dit
werkt. Na een jaar terugkomen heeft niet zo veel zin, want dan kun je nog
niet beoordelen in hoeverre alle investeringen structureel zijn, maar wij
zullen de Kamer uiteraard over enige tijd van informatie voorzien. De
begrotingsbehandeling van volgend jaar kan een goed moment zijn om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

14

informatie te verschaffen over de vraag in hoeverre er gebruik van is
gemaakt en hoe structureel het is. Dan is de regeling namelijk vijftien
maanden van kracht. Dan hebben wij wat beter inzicht in de vraag of het
tot iets heeft geleid.
De heer Schouw (D66): Ik zou dat willen arresteren als een toezegging.
Wij krijgen die evaluatie dus volgend jaar bij de begroting, waarbij ook
specifiek wordt ingegaan op de fraudebestendigheid van de regeling.
Maar ik heb nog geen antwoord gekregen op mijn vraag over de
motie-Van Hijum om dit in Europees verband te bespreken. Dat zeg ik niet
om daar in Europees verband regels over af te spreken, want zo ver ging
die motie niet. Het verzoek was gewoon om dat in Europees verband te
bespreken, omdat competitie tussen Europese landen op de voorwaarden
waaronder je zo’n verblijfsvergunning krijgt, een wat perverse werking
heeft.
Staatssecretaris Teeven: Ik zal nagaan of die motie bestaat, maar los van
de vraag of die motie bestaat, is er helemaal niets op tegen om dat in
Europees verband te bespreken en om het op de agenda van de JBZ-Raad
te zetten, maar Nederland noch andere landen hebben op dit moment
behoefte aan een Europese regeling.
Er is gevraagd in hoeverre het huidige voorstel verbindend is voor de
lidstaten. Het onderhavige voorstel vervangt het besluit over de maritieme
Frontex-operaties van 2010. In het besluit van 2010 stonden al bindende
regels over de onderschepping van migranten in territoriale wateren.
Daarnaast bevatte het besluit een aantal niet bindende voorschriften over
de opsporing, de redding en het veilig aan wal brengen van drenkelingen.
Het nieuwe voorstel bevat net als het besluit van de Raad maatregelen
inzake de onderschepping van personen, in veel gevallen migranten op
zee. Dat zijn nu ook bindende voorschriften over hoe de lidstaten daarmee
om moeten gaan. Daarmee is ook gekozen voor een ander rechtsinstrument en andere wetgevingsprocedures. Die regels zijn nu vastgelegd
in een verordening. Het Europees Parlement is medewetgever. De regels
over onderscheppingen hebben nu dus een rechtstreekse werking in alle
lidstaten. Er was eerder een probleem met de zuidelijke lidstaten omdat
niet iedereen dat op dezelfde wijze oppakte, ook niet als er assistentie
werd verleend.
De heer Schouw vroeg hoe toezicht wordt gehouden op de financiële
middelen van Frontex. In principe doet het management board van
Frontex dat. Dat is heel simpel. Maar dan zegt de heer Schouw: dat is
mooi, maar dan keurt de slager zijn eigen vlees. Daarnaast maakt de
begroting van Frontex onderdeel uit van de Europese begroting. Die zit
dus ook in het normale toezichtsmechanisme van de EU-begroting. Dat
betekent ook dat de Europese Rekenkamer kijkt naar de bestedingen van
Frontex.
De heer Schouw (D66): Ten eerste weet ik niet of de Europese Rekenkamer dat jaarlijks doet en ook expliciet naar Frontex kijkt, maar stel dat
die dat doet, hoe krijgen wij dat dan weer hier op tafel? Daar zit ik een
beetje naar te zoeken. Ten tweede, zouden bewindspersonen vertegenwoordigd in de JBZ-Raad een opdracht kunnen geven aan een accountant
of een groep mensen om de doelmatigheid en rechtmatigheid eens te
toetsen? Het gaat om groot geld, dat wij met z’n allen betalen. Hoe houdt
het Nederlandse parlement daar controle op?
Staatssecretaris Teeven: De heer Schouw snijdt een goed punt aan. Als
hij mij toestaat, wil ik aan de MInister van Financiën vragen in hoeverre
Financiën dat controleert. Dat weet ik niet precies. Anders debatteren wij
daar niet diepgaand genoeg over. Ik zeg een brief toe aan de Kamer
waarin ik schrijf hoe er controle wordt uitgeoefend op de uitvoerings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

15

diensten van de Europese Unie. Die informerende brief leidt vervolgens al
dan niet tot aanvullende maatregelen.
De voorzitter: Kunnen wij daar een termijn van een maand op zetten?
Staatssecretaris Teeven: Ja, dat lijkt mij prima.
De heer Azmani vroeg waarom de Kamer niet op de hoogte wordt
gehouden van Eurosur. De Tweede Kamer is conform de afspraak
gedurende het hele proces over de stand van zaken van de onderhandelingen geïnformeerd in de geannoteerde agenda van de JBZ-Raad en
tijdens het AO over het Eurosur-voorstel. Ik zal de Kamer ook in de
toekomst tijdig informeren over de voorstellen in Brussel.
De heer Azmani (VVD): Misschien komt de Staatssecretaris er zo meteen
nog op onder het kopje van de slimme grenzen, maar als wij afspraken
maken naar aanleiding van voorbehouden die wij als parlement hebben
en als daar stappen in worden gezet, dan willen wij daar ook een
terugkoppeling van krijgen.
Staatssecretaris Teeven: Dan zal ik eerst maar iets zeggen over de slimme
grenzen. Ook de heer Schouw heeft daar een opmerking over gemaakt. In
een AO hebben wij een behandelvoorbehoud aan de orde gehad. Dat is
toen opgeheven. Samengevat was zijn vraag of er in de Raad voor gepleit
is om een «go/no go»-moment in te bouwen in het Smart Border-pakket
en wat daar de reactie op was van de andere lidstaten. Nederland heeft in
de onderhandelingen in Brussel duidelijk een voorbehoud bij beide
voorstellen geplaatst. Bij de eerste bespreking heeft Nederland net als een
groot aantal andere lidstaten kritische vragen gesteld over de uitvoeringsconsequenties en de administratieve lasten voor overheid en burgers.
Nederland heeft bij de eerste bespreking in Brussel duidelijk aangegeven
dat de positie van Nederland ook zal afhangen van de vraag of de kosten
gerechtvaardigd zijn ten opzichte van de baten van beide voorstellen. Dat
standpunt wordt gedeeld door andere lidstaten. Het verslag van het
Raadssecretariaat, waarnaar verwezen wordt, is een uitwerking van de
algemene standpunten van de lidstaten bij de artikelen, maar het is geen
woordelijk verslag van de onderhandelingen in Brussel.
De term «go/no go», die de heer Schouw ongetwijfeld heeft gemist in die
verslagen, is als zodanig niet letterlijk benoemd in die verslaglegging,
maar in de discussie tot nu toe blijkt dat er, in tegenstelling tot andere
grootschalige ICT-trajecten, wel belangrijke beslismomenten zijn
ingebouwd. Allereerst moet er een juridisch kader worden opgesteld. Dat
zal tussentijds door ICT-agentschap eu-LISA worden getoetst. Daarna
volgen de uitwerking van de technische specificaties en het daadwerkelijke bouwen van het systeem. Dus er wordt heel serieus omgegaan met
de opmerkingen van de Kamer. Er is sprake van een stap-voorstapbenadering, waarbij dat «go/no go»-moment wel degelijk in kaart is
gebracht.
De heer Schouw vroeg naar het standpunt van het kabinet over de
European Data Protection Supervisor (EDPS). In een eerder AO heb ik al
aangegeven dat nut en noodzaak van beide voorstellen groot zijn. Ook de
privacyaspecten zijn in dit kader van belang. Daar voert de uitvoerende
organisatie een quickscan op uit. Daar had de heer Schouw op aangedrongen. Die quickscan wordt op dit moment afgerond. De resultaten
daarvan zullen nog voor het zomerreces naar de Kamer worden gestuurd.
De heer Schouw (D66): Voor het zomerreces?
Staatssecretaris Teeven: Ja, voor het zomerreces.
De voorzitter: Over tien maanden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

16

Staatssecretaris Teeven: Ik las het voor; ik denk dat hier winterreces moet
staan. Ik kijk even naar de ambtenaren. Het is herfstreces. Het is een
zonnige insteek van de medewerkers, maar het zal wel herfstreces moeten
zijn. Ik zie niemand knikken, maar het wordt herfstreces. Mocht het anders
zijn, dan zal het wel winterreces zijn. Dat is in ieder geval iets wezenlijks
anders dan zomerreces. Daarover zijn wij het met elkaar eens.
Kerstreces is het.
De voorzitter: Midden december.
Staatssecretaris Teeven: Zo is dat.
De heer Schouw vroeg naar mijn mening over het Franse voorstel om de
bewaartermijn van data op te rekken naar 48 maanden. Dat voorstel ben ik
nog aan het onderzoeken. Het is begrijpelijk vanuit het oogpunt van
privacy om deze termijn kort te houden, maar wij moeten er ook rekening
mee houden dat de gegevens van derde landen gedurende de hele
periode van rechtmatig verblijf in het systeem moeten blijven. Ik ben het
met de Fransen erover eens dat de bewaartermijnen van gegevens in de
verschillende systemen wel goed op elkaar moeten aansluiten. Het zal
nog enige tijd kosten om dat te perfectioneren.
De heer Azmani heeft gesproken over de toetreding van Bulgarije en
Roemenië tot Schengen. Alle woordvoerders hebben daar in verschillende
bewoordingen aandacht voor gevraagd. Onze positie is niet veranderd.
Wij wachten op de rapportages in het kader van het Coöperatie en
Verificatie Mechanisme (CVM). De datum van de publicatie daarvan is
weer verschoven. Het is niet helemaal helder of die in maart volgend jaar
of nog voor de kerst gaat plaatsvinden. Die rapportages zullen wij
nauwkeurig bestuderen. Het is voor het kabinet belangrijk dat er
duurzame en onomkeerbare hervormingen zijn doorgevoerd. Uiteraard
ontvangt de Kamer een appreciatie van het kabinet, maar zijn standpunt
over Bulgarije en Roemenië is niet veranderd.
Het is wel interessant om te zien of de landen die net als Nederland een
hard standpunt hebben ingenomen de laatste maanden, met name
Duitsland en Frankrijk, hun standpunt zullen wijzigen. In het standpunt
van de Franse regering is enige wijziging te zien. Van de Duitse regering
weten wij het op dit moment niet, maar de verwachting is dat zij hetzelfde
standpunt heeft als de Nederlandse. Het ligt dan ook niet voor de hand dat
Nederland opnieuw een alleingang moet maken op dit onderwerp, maar
het is ook niet onmogelijk.
De heer Azmani vroeg hoe het kabinet omgaat met visumliberalisatie in
relatie tot de landen van het Oostelijk Partnerschap. Visumliberalisatie kan
positief zijn op grond van economische redenen. Zakenlieden en toeristen
kunnen dan gemakkelijk reizen. Buitenlandpolitieke gronden kun je daar
ook bij bedenken, maar het is een langdurig proces waar een groot aantal
voorwaarden aan wordt gesteld. Dat heb ik ook met de MInister van
Buitenlandse Zaken besproken. Daarbij gaat het onder andere om het
tegengaan van illegale migratie, documentveiligheid en politieke
hervormingen. Dat zijn voorwaarden die bij visumliberalisatie altijd een
rol spelen. Als aan al die voorwaarden wordt voldaan, kun je komen tot
visumliberalisatie, niet eerder. De meeste landen van het Oostelijk
Partnerschap zitten op dit moment in de fase van visumfacilitatie. Ook
daarbij geldt dat moet worden samengewerkt op het gebied van terug- en
overname.
Mevrouw Maij vroeg hoe het zit met de onderscheiden landen Oekraïne,
Moldavië, Georgië, Armenië, Azerbeidzjan en Wit-Rusland. Met
Wit-Rusland zal er niets gebeuren. Daar kan ik helder over zijn. Gezien de
stand van zaken in de onderhandelingen met de andere vijf landen is het
op dit moment niet verstandig dat ik daar hier in het openbaar iets over
zeg. Als de Kamer daar prijs op stelt – ik kijk even naar u, voorzitter – zal ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

17

haar vertrouwelijk informeren over de stand van zaken in de onderhandelingen met die vijf landen.
De voorzitter: Ik denk dat mevrouw Maij daar prijs op zou stellen, ja.
Staatssecretaris Teeven: Dan zeg ik toe dat ik de Kamer vertrouwelijk
informeer over de stand van zaken in die onderhandelingen.
Dan kom ik op het blokje diverse onderwerpen. De heer Schouw vroeg
hoe het staat met de prejudiciële vragen van de Raad van State over de
Nederlandse inburgeringsvereisten. Het hoger beroep bij de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State inzake twee zaken die zien op
het Nederlands inburgeringsvereiste loopt nog. Ik ben in afwachting van
de uitspraak. Pas na het hoger beroep wordt duidelijk of die prejudiciële
vragen er komen.
Dan kom ik bij de heer Fritsma. Ik heb al iets over Griekenland gezegd,
maar misschien heb ik hem iets tekortgedaan. Hij vroeg: gaat dat nou wel
goed met die Grieken? Ik ben daar geweest. Ik ben onder de indruk van de
daadkracht waarmee in ieder geval in de oostelijke regio, het grensgebied
tussen Griekenland en Turkije, zaken zijn gerealiseerd. Dat is wellicht een
van de redenen waarom er nu ook druk ligt op Bulgarije. Het begin van
een functioneren van de asiel- en opvangdienst is een cruciale stap in de
ontwikkeling van het Griekse asielsysteem. De samenwerking met de
Turken is verbeterd. Er zijn op dit moment daadwerkelijk afspraken
gemaakt met Turkije over het terugnemen van mensen die illegaal de
grens proberen over te steken. Maar in alle eerlijkheid, Griekenland is er
nog niet. Het doet van alles aan de situatie in de opvangcentra, maar die
moet wel verbeteren. Dat geldt ook voor de situatie in de detentiecentra.
Ook moet de capaciteit van de open opvangcentra worden vergroot. Daar
vraagt Griekenland iedere keer weer middelen voor aan andere lidstaten,
maar daar zijn andere lidstaten niet zo vreselijk scheutig mee.
De heer Fritsma had het over Eurocommissaris Malmström, die meer
legale migratie wil. De heer Fritsma verwoordde het als «de zegeningen
van het beleid van de Unie». De inzet van Nederland in Brussel is dat een
selectief migratiebeleid wenselijk is, zeg ik ook tegen mevrouw
Gesthuizen. Hooggekwalificeerden zijn welkom, bijvoorbeeld wetenschappelijk onderzoekers. Voor laaggeschoolden moet naar het oordeel van het
Nederlandse kabinet een restrictief beleid blijven bestaan. Er is geen
reden om dit beleid te wijzigen. Ik krijg van andere lidstaten ook geen
enkel signaal dat zij een soepeler asielbeleid voeren op dit moment. Het
gaat hier overigens niet over asielzoekers; die vormen een andere
categorie.
De heer Azmani had een vraag die eigenlijk een voortzetting is van een
vraag die de heer Van Hijum in een eerder overleg in het kader van de
JBZ-Raad heeft gesteld. Die ging over de uitvoering van de Schengenvoorstellen. Hij vroeg wat die Schengenvoorstellen voor gevolgen hebben
voor het Mobiel Toezicht Veiligheid (MTV). Dat ziet op de mogelijkheid om
controles uit te voeren op het eigen grondgebied. Dat heeft niets te maken
met de herinvoering van grenscontroles. Voor het MTV bestaat er een
andere wettelijke grondslag voor het MTV. Vanuit die andere wettelijke
grondslag wordt het MTV op dit moment uitgevoerd. Daar heb ik in april
een brief over gestuurd.
Volgens mij heb ik alle vragen beantwoord.
De voorzitter: Wij hebben nog iets minder dan een halfuur voor de
tweede termijn. Ik stel een spreektijd voor van twee minuten, zonder
interrupties.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Voorzitter. Ik ben heel snel klaar. De Staatssecretaris en ik zijn het wederom over een groot aantal zaken niet eens en
zullen dat voorlopig waarschijnlijk ook niet worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

18

Ik wil nog twee zaken vragen waar ik nog recht op meen te hebben. Krijg
ik nog te horen of uitzettingen naar Bulgarije aan de orde zijn? Dat heb ik
nog niet gehoord.
De voorzitter: Die vraag zou de Staatssecretaris in tweede termijn
beantwoorden.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Oké.
Ik heb ook nog geen specifieke uitlatingen van de Staatssecretaris
gehoord over de partiële toetreding. Hij zei wel: ons standpunt blijft
ongewijzigd. Daar hebben wij het best vaak over gehad, maar nu ga ik er
dus eventjes van uit – ik hoop dat ik dat goed heb onthouden – dat het
standpunt van het kabinet dus ook is dat er ook geen sprake kan zijn van
partiële toetreding.
De heer Schouw (D66): Voorzitter. Ik dank de Staatssecretaris voor zijn
toezeggingen. Ik heb nog drie puntjes. Ten eerste kom ik op de initiatieven
die Nederland zou kunnen ontplooien om de Europese coördinatie
rondom Syrië te versterken. De Staatssecretaris vertelt wat daar gebeurt,
maar niet of Nederland komt met nieuwe initiatieven. Naar dat laatste ben
ik op zoek. Komt de Staatssecretaris dus met initiatieven, ja of nee?
Ten tweede, de Staatssecretaris heeft toegezegd dat hij komt met een plan
van aanpak om de gezinsherenigingsrichtlijnen aan te passen, zoals in het
regeerakkoord staat. Hij snapt natuurlijk dat mijn fractie deze kansloze
missie van zeer nabij wil volgen. Dus wanneer komt dat prachtige plan?
Ten derde, in het kader van slimme grenzen zei de Staatssecretaris dat je
de term «go/no go» niet kunt terugvinden maar dat het wel is besproken.
Ik zou een indicatie willen hebben van wanneer die «go/no go»-beslissing
valt. Is dat voor een herfstreces, een kerstreces, een zomerreces?
Tot slot, ook bij slimme grenzen was er kritiek van de Europese privacywaakhond over de vingerafdrukken. Op dat punt heeft de Staatssecretaris
mij eerder in een plenair debat de toezegging gedaan dat hij met
materiaal zou komen dat aantoont dat tien vingerafdrukken een betere
match oplevert dan twee. Ik heb dat nog niet ontvangen. Kan hij mij
nogmaals vertellen wanneer ik dat kan ontvangen?
De heer Azmani (VVD): Voorzitter. Wat de MTV-controles betreft, was
mijn vraag niet dat een en ander niet zag op de EU-oproep in het kader
van het MTV, maar in het kader van het vrije verkeer van personen. Mijn
vraag was wat de laatste stand van zaken was. De Staatssecretaris gaf zelf
aan dat hij de MTV-controles wilde intensiveren, maar dat daar beperkingen op liggen en dat hij zoekt naar flexibiliteit, onder andere bij
Duitsland. Ik zou graag iets horen over de laatste ontwikkelingen in de
intensivering van MTV-controles. Dat hoeft overigens niet tijdens dit AO.
Daarnaast had ik nog een vraag openstaan over het gezamenlijk terugkeerbeleid, dat onderdeel is van het gezamenlijk buitenlandbeleid.
Lidstaten steunen Nederland daar ook in, maar zijn daar al concrete
voorstellen over gedaan?
Tot slot kom ik op de informatievoorziening. Ik ben blij met de toezegging
van de Staatssecretaris over Eurosur, maar over de informatieoverdracht
aan de Kamer over Eurosur wil ik nog wel wat opmerken. In een verslag
van 21 juni werd aangegeven dat er geen akkoord was, terwijl in een
persbericht van 14 juni stond dat er wel een akkoord was. Na 21 juni heb
ik geen andere informatie gezien aan de Kamer. Het gaat mij om die
elementen. Ik wil dat er meer informatie over Brusselse voorstellen naar
de Kamer komt op een gestructureerdere manier.
De heer Fritsma (PVV): Voorzitter. Ik heb nog slechts drie opmerkingen of
vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

19

Ten eerste moeten Syrische vluchtelingen niet naar Nederland komen,
maar door de golfstaten worden opgevangen. De PVV zal blijven volgen
hoe het kabinet dat vormgeeft.
Ten tweede kom ik op de filosofie van Eurocommissaris Malmström. Zij
heeft vandaag gezegd dat er meer manieren van legale migratie naar
Europa moeten komen. Zij heeft ook in de onderliggende stukken gesteld
dat immigratie kan helpen om de economie erbovenop te krijgen. Dat is
heel veel onzin tegelijk vanuit de Europese Commissie. Ik vraag de
Staatssecretaris om in Brussel tegen Commissaris Malmström te zeggen:
u verkoopt onzin. De Staatssecretaris zegt hier dat de inzet van Nederland
is om te pleiten voor een selectief migratiebeleid, maar ik vraag de
Staatssecretaris om zich in Brussel veel feller te verzetten tegen de onzin
die met name mevrouw Malmström verkoopt.
Ten derde kom ik op de controle van de Europese Commissie op wellicht
stiekeme controle van de binnengrenzen door lidstaten zoals Nederland.
Dat is de omgekeerde wereld. De Europese Commissie moet niet bekijken
wat er aan de Europese binnengrenzen gebeurt. Zij moet zich inzetten
voor het dichten van de lekke buitengrenzen. Kan de Staatssecretaris
toezeggen dat de inzet is om de Europese Commissie af te houden van
het sturen van controleteams die bekijken of Nederland niet stiekem aan
grenscontroles doet? Dat is namelijk een belediging.
Voorzitter: Fritsma
Mevrouw Maij (PvdA): Voorzitter. Ik dank de Staatssecretaris voor zijn
beantwoording in eerste termijn. Dank voor zijn toezegging om de situatie
in Bulgarije volgende week met zijn Bulgaarse collega te bespreken. Wij
zien dat ook graag terug in het verslag. Hetzelfde geldt voor de bespreking
van de situatie in Italië.
Ook dank ik de Staatssecretaris voor zijn toezegging ons vertrouwelijk te
informeren over de stand van zaken rondom de onderhandelingen met de
landen van het Oostelijk Partnerschap.
Tot slot heb ik nog een klein puntje van zorg. De Staatssecretaris gaf aan
in een bijzin in zijn bijdrage over Griekenland dat Griekenland weliswaar
stappen vooruit zet en soms een stapje achteruit, maar dat het lastig is om
voldoende middelen te vinden om de stappen die Griekenland vooruit zou
willen zetten, te kunnen zetten. In dat licht wil ik hem vragen nog een keer
in te gaan op de vraag die ik hem in eerste termijn stelde, namelijk hoe wij
de lidstaten kunnen stimuleren en faciliteren om verbeterde voorzieningen op te zetten die nodig zijn, onder meer in Griekenland.
Voorzitter: Maij
Staatssecretaris Teeven: Voorzitter. Dank voor de opmerkingen in tweede
termijn van de leden. Allereerst kom ik op de opmerking van mevrouw
Gesthuizen over de Dublinclaims op Bulgarije. Wij hebben hiervan een
indicatie; ik houd een kleine slag om de arm. Het aantal claims is beperkt.
In 2012 waren er 30 die werden terug geclaimd op Bulgarije. In de eerste
negen maanden van 2013 zijn het er 15. Ik wil nogmaals bepleiten dat wij
de uitkomst van de missie afwachten, zodat wij weten waar de Bulgaren
concreet behoefte aan hebben. De Bulgaarse regering neemt op dit
moment maatregelen om de situatie het hoofd te bieden. Wij moeten niet
eenzijdig beslissen om niet meer te claimen op Bulgarije als wij dat niet in
Europees verband doen. Dat lijkt mij onverstandig. Maar de aantallen zijn
laag. Dat van die missie gaat vrij snel gebeuren. Daar krijgen wij dinsdag
al een mondelinge rapportage van. Vrij snel daarna kunnen wij de Kamer
daarover informeren.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Dat is natuurlijk heel prettig, maar dan is het
toch ook een heel kleine moeite om nog eventjes te wachten met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

20

mogelijke uitzetting van die een of twee mensen totdat wij zeker weten
dat, als zij worden uitgezet, zij in verbeterde omstandigheden
terechtkomen?
Staatssecretaris Teeven: Die toezegging ga ik niet doen, want ik weet niet
om welke mensen het gaat en over wie wij spreken. Als het om criminele
of overlastgevende vreemdelingen gaat en die in een andere lidstaat
thuishoren, dan is het beleid van dit kabinet om ze vrij snel te claimen op
die andere lidstaat. Wij weten niet over wie wij spreken in de toekomst.
Het lijkt me dus vrij ingewikkeld om op dit moment een toezegging te
doen over individuele zaken.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Dat is toch heel erg raar? Ik weet niet over
welke mensen het gaat en als ze teruggestuurd kunnen worden, staat de
Staatssecretaris niets in de weg om ze terug te sturen naar Bulgarije. Maar
wij hebben het over mensen die misschien in zeer slechte omstandigheden terechtkomen en dan zegt de Staatssecretaris: het is misschien een
crimineel, dus dat kan ik hier niet toezeggen.
Staatssecretaris Teeven: Er zijn nog veel onzekerheden. Wij weten
volgende week wellicht meer. Dan weten we ook meer over welke
maatregelen Bulgarije kan nemen en in hoeverre de situatie kan verbeteren. Het is dus nu wat te vroeg om even los in de lucht een toezegging
te doen. Het is heel gemakkelijk om tegen de Kamer te zeggen: die een,
twee, drie of vijf mensen die daar de komende weken voor in aanmerking
komen, zet ik niet uit. Maar ik wil de informatie die ik krijg, even afwachten
en bekijken welke maatregelen de Bulgaarse regering neemt. Dan zullen
wij opnieuw bezien of wij binnen Europees verband moeten overgaan tot
opschorting.
De heer Schouw had het over vermogende vreemdelingen. Hij refereerde
aan een motie van de heer Van Hijum. Er is inderdaad een motie
(21 501-07, nr. 1037) ingediend met het verzoek aan de regering om zich te
verzetten tegen koppelverkoop van verblijfsvergunningen. In de
toelichting van die motie werd het voorbeeld van Cyprus genoemd. Daar
ging het over het kopen van een huis in ruil voor een verblijfsvergunning.
Die motie is toen aangehouden. Op 25 april jl. heeft het MInisterie van
Financiën mede namens mij een brief aan de Kamer gestuurd waarin
werd verwezen naar het nationale beleid van een lidstaat op dat punt en
de Wet modern migratiebeleid. Die motie is toen opnieuw aangehouden.
Zij is niet in stemming gebracht, wellicht omdat de indiener tevreden was
met die brief. Dat is op dit moment de stand van zaken rondom de motie
die de heer Schouw direct uit zijn geheugen viste en ik via het ambtelijk
apparaat heb kunnen opduiken.
De heer Schouw heeft nog opmerkingen gemaakt over twee onderwerpen
die vandaag niet op de agenda staan. Een daarvan was de gezinsherenigingsrichtlijn. Daar ben ik mee aan het puzzelen. Ik ben de afgelopen
maanden eerst voortvarend aan het werk gegaan met onderwerpen waar
de Kamer om gevraagd had naar aanleiding van het Dolmatov-debat.
Daarbij verwijs ik naar de brief van 13 september. Dit is een ander
onderwerp van het vreemdelingenbeleid. Dat krijgt ook aandacht. Het
staat vandaag niet op de agenda, maar op het moment dat daar veel over
te zeggen valt, zal ik de Kamer daar meteen over informeren.
De voorzitter: Dat lijkt mij afdoende, toch?
De heer Schouw (D66): Nee, want dit is een open eind. Dat weet de
Staatssecretaris als geen ander. Het staat in het regeerakkoord. Dat is nu
bijna een jaartje onderweg. Dus is het een kwestie van maanden, weken
of jaren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

21

De voorzitter: Volgens mij geldt het regeerakkoord voor een regeertermijn van best een aantal jaren, maar ik geef het even door aan de
Staatssecretaris.
Staatssecretaris Teeven: Het zou wat onsportief en kinderachtig zijn als ik
zeg dat er tijd zat is als ik het maar voor 2017 realiseer. Maar de heer
Schouw weet net als ik, aangezien ik weleens eerder wat openhartig ben
geweest, dat het niet mijn hoogste prioriteit had en dat ik in een aantal
andere terreinen, waar de heer Azmani bijvoorbeeld een vraag over
gesteld heeft, wat meer energie steek. Maar als er iets te melden is op dit
terrein, zal ik de Kamer daarover informeren.
Er werd gevraagd hoe er op Europees niveau concreet wordt samengewerkt om terugkeer voor elkaar te krijgen. De vraag was zo’n beetje:
voornemens zijn mooi, maar waar leiden al die lunches en diners in
Brussel nou allemaal toe? Die leiden in ieder geval tot het gezamenlijk
afsluiten van Terug- en Overnameovereenkomsten met derde landen. Ze
hebben geleid tot gezamenlijke terugkeervluchten naar landen waar wij
nog niet eerder waren geweest, onder coördinatie van Frontex. Ze hebben
geleid tot operationele samenwerking tussen de terugkeerdiensten van
verschillende EU-lidstaten en de uitwisseling van expertise in casu
terugkeer, met het oog op de harmoniserende werking van terugkeeractiviteiten. Ze hebben ook geleid tot een gezamenlijke benadering ten
aanzien van een aantal landen waarnaar op dit moment nog geen enkele
terugkeer mogelijk is maar waarbij wij gedwongen terugkeer binnen zeer
afzienbare tijd weer ter hand gaan nemen.
Ik noem als voorbeeld Somalië. Daar zat totaal geen beweging in, maar
door de samenwerking van een aantal Europese lidstaten en de Verenigde
Staten zijn wij nu in staat om mondjesmaat gedwongen terugkeer naar
Somalië te bewerkstelligen, zowel naar Somaliland als naar Mogadishu.
De heer Azmani (VVD): Worden er niet meer gezamenlijke voorstellen
gepresenteerd op het gebied van het gezamenlijk buitenlandbeleid in die
zin dat het financiële consequenties heeft als landen weigerachtig zijn om
gedwongen terugkeer van hun eigen onderdanen te faciliteren? Worden
die gedachten al met elkaar besproken?
Staatssecretaris Teeven: Zeker. Ik kan als voorbeeld hervestiging noemen.
Je kunt zeggen: wij gaan Afrikaanse landen die daar behoefte aan hebben,
helpen met hervestiging. Dan zegt de Nederlandse regering in samenwerking met andere landen: wij zijn best bereid om mee te werken aan
hervestiging, maar dan willen wij ook zien dat er wordt meegewerkt aan
terugkeer. Van veel landen zegt de UNHCR dat hervestiging een goede
oplossing zou zijn, maar wij moeten ook bekijken of landen meewerken
aan gedwongen terugkeer. Die onderwerpen worden op dit moment in
Europees verband daadwerkelijk aan elkaar gekoppeld.
De heer Azmani maakte een opmerking over het MTV. In de brief van
4 april heb ik aangegeven dat de controles op treinen zullen worden
uitgebreid. Dat is in voorbereiding bij de KMar op dit moment. Daarnaast
zoekt de KMar samenwerking met Duitse partners. En er vinden op dit
moment gezamenlijke controles plaats met de Duitsers.
Ik heb nogmaals notie genomen van de opmerkingen van de heer Azmani
over 21 juni en 14 juni. Zoals de MInister vanmorgen beterschap heeft
beloofd inzake de informatievoorziening over de JBZ-Raad met betrekking
tot justitie, beloof ik nu beterschap op het terrein van immigratie. Wij
zullen er scherp op zijn om ervoor te zorgen dat die verslaglegging perfect
in orde is. Ik kijk nu even naar de ambtenaren rechts van mij, omdat ik het
idee heb dat het ook wordt opgepakt als ik scherp kijk. Zo doet de MInister
dat ook vaak; hij kijkt dan vaak naar mij, maar ik kijk nu wat verder.
De voorzitter: Toch zullen wij u erop blijven aanspreken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

22

Staatssecretaris Teeven: Dat lijkt mij buitengewoon verstandig.
Het «go/no go»-moment blijft de heer Schouw bezighouden. Dus alle
informatie die ik daar nu over kan geven, geef ik; het kan maar helder zijn.
Ook de Commissie heeft aangegeven dat het juridisch kader na eerste
lezing van de voorstellen helder is. De verwachting is dat de eerste lezing
eind 2014, begin 2015 wordt afgerond. Dat is mijns inziens een heel
duidelijk «go/no go»-moment. Dat is het moment waarop het echt moet
gaan gebeuren.
Mevrouw Maij vroeg hoe het staat met Griekenland. Er zijn op dit moment
ondersteuningsteams actief in Griekenland. Een en ander hoeft natuurlijk
niet altijd langs de financiële lijn te gaan. Soms geven de KMar en andere
diensten van de lidstaten ondersteuning. Dat vindt op dit moment plaats
in Oost-Macedonië en Thracië. Het Griekse actieplan wordt op dit moment
ook gefinancierd vanuit de EU-structuurfondsen. Het gat in de begroting
van dit actieplan wordt dus steeds kleiner, zowel in materiële zin, omdat er
nog steeds menskracht in Griekenland wordt ingezet, als in financiële zin,
omdat er wordt geput uit de EU-structuurfondsen.
Daarmee denk ik alle vragen van de commissie te hebben beantwoord.
De heer Schouw (D66): Over vingerafdrukken heeft de Staatssecretaris
plenair iets toegezegd. Ik heb dat verbonden met de kritiek van de
Europese privacywaakhond op de slimme grenzen. Die gaat namelijk ook
over vingerafdrukken.
Staatssecretaris Teeven: Ik kan mij nog goed herinneren dat ik dat heb
toegezegd in de plenaire zaal. Toen werd gevraagd: waarom zijn er tien
vingerafdrukken nodig als twee of vier genoeg zijn?
De heer Schouw (D66): De Staatssecretaris ging het antwoord daarop
terstond opsturen naar de Kamer.
Staatssecretaris Teeven: Nou, terstond niet. Ik heb gezegd: ik ga u dat
sturen. Nu is mijn geheugen weer wat beter. Ik kan mij nog heel goed
herinneren wat ik toen heb gezegd. Dat staat overigens vandaag niet op
de agenda, maar ik zal dat met spoed ter hand nemen en de toezegging
gestand doen die ik in de plenaire zaal heb gedaan.
De voorzitter: Ik dank de Staatssecretaris voor zijn beantwoording in
tweede termijn.
Ik heb vijf toezeggingen gehoord. Die heeft de griffier genoteerd. Ik ga ze
oplezen.
Ten eerste, de Staatssecretaris zegt toe de Kamer voor 10 oktober bij brief
te informeren over zijn standpunt over naar Nederland reizende familieleden van Syrische vluchtelingen.
Ten tweede, de Staatssecretaris zegt toe de Kamer te informeren over het
aantal teruggestuurde Dublinclaimanten naar Bulgarije met inachtneming
van terugkoppeling daarover in de komende JBZ-Raad.
Staatssecretaris Teeven: Dat heb ik net gedaan.
De voorzitter: Dan zullen wij dat alleen in het verslag van de JBZ-Raad
zien. Het eerste deel heeft de Staatssecretaris net mondeling toegelicht.
Ten derde, de Staatssecretaris zegt toe bij de begroting van 2015 aan te
geven wat de baten zijn van de vreemdelingenregeling voor vermogende
vreemdelingen, hoeveel vreemdelingen van de regeling gebruik hebben
gemaakt en in hoeveel gevallen zich eventueel fraude heeft voorgedaan.
Ten vierde, de Staatssecretaris zegt naar aanleiding van vragen over het
toezicht op de financiën van Frontex toe de Kamer te informeren over de
controle op uitvoerende Europese dienst Frontex na overleg met de
MInister van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

23

Ten vijfde, de Staatssecretaris zegt toe de Kamer vertrouwelijk te
informeren over de onderhandelingen over visumfacilitatie en terug- en
overname met de landen van het Oostelijk Partnerschap.
Ik dank de Staatssecretaris, de mensen in de zaal, de collega’s en de
Griffie.
Sluiting 15.26 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 195

24