Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3529
Vragen van de leden Groothuizen en Bergkamp (beiden D66) aan de
Minister van Buitenlandse Zaken en de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid over het bericht «Honderd Cubanen lopen illegale mars voor
homorechten: «Historisch moment»» (ingezonden 17 juni 2019).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken), mede namens de
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (ontvangen 24 juli 2019)
Vraag 1 en 2
Bent u bekend met het bericht «Honderd Cubanen lopen illegale mars voor
homorechten: «Historisch moment»»?1
Kunt u bevestigen dat bij een mars voor homorechten demonstranten op een
gewelddadige manier zijn opgepakt? Zo nee, wat is er volgens u dan
gebeurd?
Antwoord 1 en 2
Ja, het bericht is bekend. Ik kan bevestigen dat er bij een demonstratie voor
gelijke rechten van LHBTI’s verschillende demonstranten op een gewelddadige manier zijn opgepakt. De mars op 11 mei jl. was een spontane demonstratie van de LHBTI-gemeenschap in Cuba in reactie op het besluit van de
Cubaanse regering om de jaarlijkse Gay Pride af te gelasten. Aan het eind
van de demonstratie is een aantal demonstranten met geweld gearresteerd.
Vraag 3
Wat vindt u ervan dat demonstranten die demonstreren voor homorechten
door de politie worden opgepakt en belemmerd? Wat zegt dit volgens u over
de (veiligheids-)situatie voor LHBTI’ers in Cuba?
Antwoord 3
Het kabinet betreurt het dat demonstranten zijn belemmerd in het uitoefenen
van hun demonstratierecht en zijn opgepakt bij een vreedzame demonstratie
voor gelijke rechten van LHBTI’s. Gelijke rechten voor LHBTI’s is een prioriteit
van het Nederlandse mensenrechtenbeleid en het is van belang dat ook
onafhankelijke LHBTI-activisten kunnen opkomen voor deze rechten. Het
gewelddadige einde van deze demonstratie laat zien dat het voor de

1

ah-tk-20182019-3529
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://nos.nl/artikel/2284188-honderd-cubanen-lopen-illegale-mars-voor-homorechtenhistorisch-moment.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

LHBTI-gemeenschap in Cuba nog steeds moeilijk is om activiteiten te
ontplooien.
Vraag 4
Bent u na dit incident nog steeds van mening dat er in algemene zin geen
reden is om aan te nemen dat LHBTI’ers bescherming tegen terugkeer naar
Cuba nodig hebben? Zo ja, waarom? Zo nee, welke actie gaat u hieraan
verbinden?
Antwoord 4
Hoewel ik het incident uiteraard betreur zie ik hierin, noch op basis van
andere bronnen over de positie van LHBTI’s in Cuba, geen reden om tot een
ander beleid ten aanzien van LHBTI’s uit Cuba te komen.
Het is mij bekend dat LHBTI’s in Cuba geen gemakkelijk bestaan hebben.
Discriminatie van LHBTI’s komt in Cuba voor, maar de omvang en aard
hiervan is niet zodanig systematisch en structureel dat in algemene zin moet
worden gesproken van vervolging waartegen bescherming dient te worden
geboden.
Het gaat er in de beoordeling om of de mate van discriminatie zodanig
ernstig is, dat er sprake is van een ernstige schending van de grondrechten
van de mens en er daarom sprake is van vervolging. Niet elke schending van
een grondrecht leidt tot deze conclusie. Er moet sprake zijn van een
onhoudbare situatie als gevolg van discriminatie.
Uiteraard kunnen in individuele zaken de omstandigheden aanleiding geven
om alsnog asielbescherming te verlenen. De IND toetst elke aanvraag voor
asielbescherming op de individuele omstandigheden in een zorgvuldige
procedure, zo ook die van LHBTI’s uit Cuba.
Vraag 5, 7, 8 en 9
Kunt u aangeven hoe het uitgezette asielzoekers, specifiek LHBTI’ers, naar
Cuba vergaat?
Hoe beoordeelt u de berichtgeving dat Cubanen die Cuba ontvluchten bij
terugkeer worden opgepakt en in de gevangenis terecht komen vanwege
landverraad?2
Kunt u deze berichtgeving bevestigen?
Hoe verhoudt dit zich volgens u met het Nederlandse beleid dat LHBTI’ers in
principe veilig kunnen terugkeren naar Cuba?
Antwoord 5, 7, 8 en 9
Zoals uw Kamer bekend volgt Nederland geen afgewezen asielzoekers die zijn
teruggekeerd. Uitgangspunt van ons stelsel is zorgvuldige beoordeling en
rechterlijke toetsing voorafgaand aan uitzetting. Monitoring na terugkeer
maakt daar geen deel vanuit. Ik kan berichtgeving hierover dan ook niet
bevestigen.
Vraag 6
Op welke wijze wordt door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en
andere betrokken autoriteiten gemonitord hoe het in Cuba gesteld is met
LHBTI-rechten, en hoe de uitwerking van nieuwe maatregelen zoals de
strafbaarstelling van discriminatie jegens homoseksualiteit en de mogelijkheid om campagne te voeren voor homorechten in de praktijk tot uitvoering
wordt gebracht?
Antwoord 6
Voor actuele informatie over de situatie in Cuba en ook de positie van
specifieke groepen als LHBTI’s worden bronnen geraadpleegd zoals rapporten
van Human Rights Watch, Amnesty International, en ook rapportages van
NGO’s zowel gericht op mensenrechten in het algemeen en meer specifiek
gericht op LHBTI’s in Cuba. Om een idee te geven van de (NGO) bronnen
noem ik hieronder een aantal: ILGA (International Lesbian, Gay, Bisexual,
Trans and Intersex Association); Inter-American Commission on Human
Rights; Observatorio Cubano de Derechos Humanos; en Cubanet.

2

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/tijdens-de-tussenstop-asiel-aanvragen-lek-opschiphol-in-trek-bij-cubaanse-lhbt-ers~b5905c44/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 10
Hoe vindt u dat de stappen die afgelopen jaren op het gebied van LHBTIrechten in Cuba zijn gezet zich verhouden tot de politieacties bij de recente
homomars en wat zegt dit volgens u over de veiligheid van LHBTI’ers in
Cuba?
Antwoord 10
Met het inwerkingtreden van de nieuwe Cubaanse Grondwet in april 2019 lijkt
er op papier bescheiden vooruitgang te zijn geboekt op het gebied van gelijke
rechten voor LHBTI’s in Cuba. Artikel 42 van deze Grondwet verbiedt
discriminatie op grond van sekse, ras, huidskleur of etnische oorsprong,
godsdienst en geloofsovertuiging, handicap, leeftijd, seksuele oriëntatie en
genderidentiteit. Dit is belangrijk voor de nog te hervormen familiewet
waarmee het huwelijk van personen van gelijk geslacht mogelijk kan worden
gemaakt. Het moet in de praktijk nog blijken hoe de nieuwe Cubaanse
Grondwet bescherming biedt aan de LHBTI-gemeenschap. Het gewelddadige
einde van de recente demonstratie laat zien dat het voor de LHBTIgemeenschap in Cuba nog steeds moeilijk is om buiten de Cubaanse regering
om activiteiten te ontplooien.
Vraag 11
Bent u bereid de rechten van LHBTI’ers in Cuba aan de orde te stellen bij uw
eerst volgende contact met uw politieke ambtsgenoot in Cuba?
Antwoord 11
Ja, daartoe ben ik bereid. Tijdens het bezoek van de Nederlandse Mensenrechtenambassadeur aan Cuba in mei 2019 heeft zij het geweld dat de
Cubaanse autoriteiten hebben gebruikt bij de mars opgebracht bij de
Cubaanse overheid en haar teleurstelling hierover uitgesproken. Ook heeft zij
met zowel aan de staat gelieerde als meer onafhankelijke LHBTI-activisten
gesproken. Verder zet Nederland zich actief in voor gelijke rechten van
LHBTI’s in Cuba middels een project van de Cubaanse politie, het
VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP) en CENESEX gericht op de bewustwording van de politie van de kwetsbare positie van de LHBTI-gemeenschap.
Vraag 12
Hoeveel Cubanen hebben de afgelopen vijf jaar asiel in Nederland aangevraagd, hoeveel hebben er asiel gekregen en hoeveel zijn er afgewezen? In
hoeverre is er bij deze laatste groep ook daadwerkelijk sprake van terugkeer?
Antwoord 12
De hieronder genoemde aantallen zijn afgerond op tientallen. Verder wordt
opgemerkt dat op aanvragen mogelijk niet in hetzelfde jaar wordt beslist. Ook
betreft het vertrek niet alleen afgewezen asielzoekers, maar alle Cubanen die
Nederland hebben verlaten. De jaarcijfers van instroom, doorstroom en
vertrek kunnen om die reden niet zomaar met elkaar worden vergeleken.

Aantal asielaanvragen:
2015

2016

2017

2018

2019 (t/m april)

10

20

260

160

10

Uitstroom

2015

2016

2017

2018

2019 (t/m april)

Afwijzing

10

20

80

290

10

Inwilliging

1

1

6

0

Instroom

Afdoening:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Vertrek Dienst Terugkeer en Vertrek:
Aantal uitstroom

2014

2015

2016

2017

2018

2019 t/m april

Aantoonbaar
vertrek

10

10

10

20

60

0

Geen vertrek

0

0

0

0

30

10

Zelfstandig vertrek
zonder toezicht

10

10

10

40

170

10

Vraag 13
Bent u nog steeds van mening dat, zoals verwoord in uw brief van 17 mei
2019 aan LGBT Asylum Support, er over de positie van LHBTI’ers in Cuba
voldoende betrouwbare en objectieve informatie beschikbaar is uit diverse
openbare en vertrouwelijke bronnen, waardoor u geen aanleiding ziet om een
nieuw (thematisch) ambtsbericht op te laten stellen? Zo ja, waarom? Over
welke bronnen en informatie gaat het? Zo nee, bent u bereid een nieuw
thematisch ambtsbericht op te stellen? Zo nee, waarom niet?3
Antwoord 13
Over de positie van LHBTI’s in Cuba is naar mijn oordeel voldoende
betrouwbare en objectieve informatie beschikbaar uit diverse openbare en
enkele vertrouwelijke bronnen. De IND is op basis van deze informatie in
staat zorgvuldig te beslissen in individuele asielzaken.
Hierbij is het goed om op te merken dat de IND een afdeling heeft met op
een land gespecialiseerde medewerkers die door de hoor- en beslismedewerkers benaderd kunnen worden voor actuele en betrouwbare informatie uit
diverse betrouwbare bronnen.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid ziet daarom geen aanleiding het
Ministerie van Buitenlandse Zaken te verzoeken een (thematisch) ambtsbericht over LHBTI’s uit Cuba op te stellen. Een dergelijk ambtsbericht zal
weinig toe kunnen voegen aan hetgeen reeds uit andere bronnen bekend is.
Daarbij wordt ook naar de instroom gekeken of een verzoek voor een
ambtsbericht opportuun is. Zoals blijkt uit het antwoord op vraag 12 geeft de
huidige instroom hier evenmin aanleiding toe.

3

Bijlage bij het afschrift van de brief van LGBT Asylum Support aan Staatssecretaris van Justitie
en Veiligheid m.b.t. situatie Cubaanse LHBTI (Document 2019D20260).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4