Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1151
Vragen van het lid De Groot (D66) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het bericht «Hap, slik en weg is het insectenbedrijf»
(ingezonden 17 januari 2018).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 13 februari 2018)
Vraag 1
Kent u het bericht «Hap, slik en weg is het insectenbedrijf»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u ook van mening dat het eten en voeren van krekels en meelwormen
voedzaam is en beter voor de planeet dan het eten van vlees?
Antwoord 2
Ik ben van mening dat krekels en meelwormen voedzaam zijn. Hun impact op
de planeet is veelal lager dan die van vlees. Bepaalde insecten mogen mits
op de juiste wijze geteeld en gevoerd al in visvoer worden verwerkt. Voor
humane consumptie is vanwege de mogelijke voedselveiligheidsrisico’s een
toelating volgens de Europese Novel Food regelgeving nodig.
Vraag 3
Ziet u in dit verband kansen voor de kweek van insecten om bij te dragen aan
de transitie naar kringlooplandbouw?
Antwoord 3
De kweek van insecten, die op de lijst van voor productie te houden dieren
van het Besluit houder van dieren voorkomen, kan bijdragen aan de transitie
naar een kringlooplandbouw. Wel moet rekening worden gehouden met de
bestaande wet- en regelgeving. Zo is bijvoorbeeld het gebruik van afval of
dierlijke mest als voeding voor de insecten nu niet toegestaan vanwege
mogelijke risico’s voor de volksgezondheid en diergezondheid. Bepaalde

1

ah-tk-20172018-1151
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

«Hap, slik en weg is het insectenbedrijf», Volkskrant, 16 januari 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

reststromen uit de voedingsindustrie zijn wel toegestaan als voedingsbron
voor insecten wanneer deze aan de diervoederregeling voldoen.
Vraag 4
Klopt het dat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) er alles
aan heeft gedaan om op tijd een exportvergunning af te geven, maar dat dit
kennelijk te langzaam is gegaan vanwege onduidelijkheid in de (Europese)
regelgeving, zoals uit het artikel valt af te leiden? Hoe ziet u dat?
Antwoord 4
Ja, de NVWA heeft een exportcertificaat ontwikkeld om export mogelijk te
kunnen maken. Om de exportpositie van Nederland te borgen ligt bij de
NVWA als toezichthouder de taak om zorgvuldig af te wegen óf en hoe zij
door afgifte van een exportcertificaat kan verklaren dat wordt voldaan aan de
voorwaarden die derde/tweede landen stellen aan Nederlandse producten.
Wegens initiële onduidelijkheden en het feit dat Zwitserland aanvullende
voorwaarden stellen aan het product, waarvoor de toezichtsystematiek moest
worden uitgebreid, had de NVWA daar voor wat betreft dit product meer tijd
voor nodig.
Vraag 5 en 6
Bent u ook van mening dat de wetgeving onduidelijk en vaag is en achter de
ontwikkelingen aanloopt?
Ziet u nog meer voorbeelden hiervan in relatie tot het voeren van insecten
aan dieren of voor menselijke consumptie?
Antwoord 5 en 6
De insectenkweek is een innovatieve sector die sterk in opkomst is. De sector
heeft te maken met de bestaande Europese en nationale wetgeving voor
landbouwhuisdieren, die oorspronkelijk niet voor de insectensector is
opgesteld. In 2015 heeft de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA)
het advies «Risk profile related to production and consumption of insects as
food and feed» uitgebracht. Nog niet alle vragen ten aanzien van risico’s voor
de volksgezondheid of diergezondheid zijn beantwoord. Zo is nog onvoldoende bekend wat de gezondheidsrisico’s zijn van het kweken van insecten
op substraten als afval en dierlijke mest. Nader onderzoek naar deze effecten
is in uitvoering. Afhankelijk van de resultaten hiervan zal de Europese
Commissie voorstellen doen voor wijziging van Europese regelgeving. Vanaf
juli 2017 is het toegestaan om insecten als voer in de visindustrie te
gebruiken. Daarmee zijn ook de wettelijke kaders verduidelijkt waaraan de
insecten en substraten, waarop deze insecten worden gekweekt, moeten
voldoen. De volgende stap zal zijn om insectenmeel als veevoer in de
pluimvee- en varkenshouderij in te kunnen zetten wanneer dit vanuit een
oogpunt van volksgezondheid, voedselveiligheid en diergezondheid verantwoord is en geborgd kan worden. Deze discussie hangt samen met het
huidige verbod op het voeren van hoogwaardige dierlijke eiwitten aan
pluimvee en varkens.
Insecten als levensmiddelen moeten voldoen aan alle bestaande EU
regelgeving ten aanzien van voedselveiligheid. Daarnaast zijn gehele dieren
(en daardoor hele (dode) insecten) voor humane consumptie expliciet
opgenomen in de Nieuwe Voedingsmiddelen Verordening (EG) Nr. 2015/2283.
Deze verordening bevat een overgangstermijn tot 1 januari 2020 voor gehele
insecten die al rechtmatig op de EU markt zijn. Dat houdt in dat deze insecten
voor die tijd toegelaten moeten zijn als nieuwe voedingsmiddelen. De recent
gepubliceerde uitvoeringsverordening (EU) 2017/2469 stelt vast dat de
aanvraag voor toelating vóór 1 januari 2019 moet zijn ingediend bij de
Europese Commissie.
Vraag 7
Ziet u kansen voor de agrarische sector in Nederland voor innovaties op het
gebied van insecten?
Antwoord 7
Het is aan marktpartijen om kansen voor innovaties op het gebied van
insecten te zien en te benutten. De eerste startups op het gebied van
insectenkweek schalen op en professionaliseren. En er treden nieuwe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

insectenkwekers toe tot deze markt. De verwerkte insecten worden afgezet in
onder andere de feed, food en farma sector. Ondernemers dienen zich er
goed van bewust te zijn dat zij moeten voldoen aan bestaande Europese en
nationale wetgeving op het terrein van voedselveiligheid, diergezondheid,
leefomgeving en exportcertificering.
Vraag 8
Bent u bereid om in navolging van Vlaanderen bedrijven actief te gaan
bijstaan bij juridische problemen met dergelijke innovaties, vooral als het
gaat om export?
Antwoord 8
In het kader van de Green Deal Insecten voor Food Feed en Farma hebben de
rijksoverheid en de Verenigde Nederlandse Insectenkwekers (Venik) sinds
2012 samen gewerkt om innovatieve duurzame kansen te benutten en
juridische knelpunten op te lossen. Op deze wijze is het via de Europese
verordening 2017/893 mogelijk gemaakt om insecten als voer in de visindustrie te gebruiken.
Tevens gaat mijn ministerie op korte termijn in gesprek met de Venik over de
benodigde informatie voor het verkrijgen van exportcertificaten en over
veterinaire handelsbarrières waar bedrijven mee geconfronteerd worden bij
het verkrijgen van veterinaire markttoegang in derde landen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3