Bijlage 1: Voortgangsrapportage handelsakkoorden – november 2020
Deze bijlage bevat informatie omtrent EU-handelsakkoorden die nog niet definitief in werking zijn
getreden en EU-handelsakkoorden waarbij de betrokken partijen al wel de intentie kenbaar hebben
gemaakt om een handelsakkoord te verkennen. Deze rapportage wordt ieder kwartaal aan de Kamer
toegezonden.
A. Multilaterale handelsakkoorden
Onderhandelingen over afschaffen van visserijsubsidies
Het mandaat om binnen de WTO over visserijsubsidies te onderhandelen is onderdeel van de Doha
Ontwikkelingsagenda (Doha Development Agenda, DDA). Doel is om bepaalde vormen van subsidie af
te schaffen die bijdragen aan overcapaciteit en overbevissing, een einde te maken aan illegale, niet
gerapporteerde en ongereguleerde (IUU) visserij, en daarbij rekening te houden met een speciale
gedifferentieerde behandeling van ontwikkelingslanden conform SDG 14.6. In oktober 2020 vonden
clusterbijeenkomsten plaats om de onderhandelingen vooruit te helpen, met als doel bij de 12e
Ministeriële Conferentie in Kazachstan (MC12, nu voorzien voor juni 2021) nieuwe disciplines te
presenteren. De voorzitter kreeg tijdens deze bijeenkomsten het mandaat de regie te voeren over de
onderhandelingstekst; wijzigingen in tekstonderdelen zal hij alleen doorvoeren als er brede steun voor
is. Het merendeel van de WTO-leden mikt op een onderhandelingsresultaat aan het einde van 2020,
hoewel enkele lidstaten aangeven dit te kort dag te vinden, met name door de gevolgen van de
coronacrisis.
B. Plurilaterale handelsakkoorden
Milieugoederenakkoord (Environmental Goods Agreement (EGA)):
Sinds juli 2014 onderhandelen achttien partijen, waaronder de EU, over een milieugoederenakkoord.
Dit beoogde akkoord richt zich op de vrijmaking van de handel in goederen die bijdragen aan milieuen klimaatdoelstellingen. Hiertoe onderhandelen deelnemende partijen over een lijst van ‘groene
goederen’. Eveneens wordt getracht de aan deze producten gekoppelde diensten op termijn te
liberaliseren. De Europese Commissie onderhandelt op basis van het mandaat vastgesteld door de
Raad in 2014. Inmiddels hebben 18 onderhandelingsrondes plaatsgevonden en zijn mogelijke
hoofdlijnen van een akkoord (zogenoemde ‘landing zones’) geïdentificeerd. Partijen hebben gepoogd
de onderhandelingen in 2016 af te ronden, maar zijn daar niet in geslaagd. Hierop zijn de
onderhandelingen stilgelegd. Het is onduidelijk wanneer de onderhandelingen worden hervat, ook
gezien het veranderde internationale krachtenveld sinds 2016. Nederland steunt, in lijn met eerdere
toezeggingen ten aanzien van de onderhandelingen over een milieugoederenakkoord (Kamerstuk
21501, nr. 02-2097 en de motie met kenmerk 21501-02, nr. 2085)1, de inzet van de Europese
Commissie op het gebied van duurzaamheid in het kader van de WTO, waaronder het voornemen om
mogelijkheden te verkennen voor het bevorderen van handel in groene goederen en diensten.
Verdrag over de handel in diensten (Trade in Services Agreement (TiSA):
Het Trade in Services Agreement (TiSA) is een plurilateraal handelsakkoord over de handel in diensten
waarover de EU tot december 2016 met 22 WTO-leden onderhandelde, op basis van een mandaat van
de Raad uit maart 2013.2 Het doel van het akkoord is onder meer om afspraken te maken over
internationale e-commerce, datastromen, telecommunicatie, transport, kennismigratie en betere
regelgeving. Van 2 tot en met 10 november 2016 heeft de 21 e onderhandelingsronde plaatsgevonden.
De Europese Commissie heeft een verslag van deze ronde op haar website gepubliceerd.3 Sindsdien
zijn er in verband met het veranderde internationaal krachtenveld geen onderhandelingen meer
geweest. Het is onbekend wanneer de onderhandelingen worden hervat.

1

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2019/11/26/kamerbrief-inzake-verslag-over-de-onderhandelingen-overhet-milieugoederenakkoord
2
http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-6891-2013-ADD-1-DCL-1/en/pdf
3
http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2016/november/tradoc_155095.pdf

1

Onderhandelingen over elektronische handel (e-commerce)
In december 2017 hebben 71 WTO-leden, waaronder de EU, de VS, Japan en China, op de 11e
Ministeriële Conferentie van de WTO een gezamenlijke verklaring gepubliceerd die als startschot
diende voor verkennende gesprekken ten behoeve van toekomstige onderhandelingen over ecommerce. Het doel van het akkoord is afspraken maken over onderwerpen die e-commerce
betreffen, zoals erkenning van elektronische handtekeningen, consumentenbescherming, bescherming
van persoonsgegevens en privacy en grensoverschrijdende datastromen. In januari 2019 hebben 76
leden van de WTO, waaronder de eerdergenoemde leden, in een gezamenlijk Joint Statement
Initiative (JSI) te Davos besloten onderhandelingen te starten over de aan handel gerelateerde
aspecten van e-commerce. Ondertussen is het aantal deelnemers gestegen tot 85.
De onderhandelingen voor de EU vinden plaats op basis van het mandaat voor de Doha
Ontwikkelingsagenda, aangevuld met de onderhandelingsrichtsnoeren die in mei 2019 door de Raad
zijn vastgelegd. Door COVID-19 is een aantal rondes geannuleerd, maar vanaf juni jl. zijn deze weer
aangevangen in hybride vorm. Naast de plenaire vergaderingen hebben op een aantal onderwerpen
bijeenkomsten in kleiner verband plaatsgevonden om de teksten verder te stroomlijnen. In augustus
jl. werd door de vertrekkende Australische ambassadeur een stocktaking-tekst gepresenteerd.
Doelstelling is om eind 2020 een geconsolideerde tekst te presenteren, in ieder geval op onderdelen
waar consensus over is bereikt waaronder: e-signature, spam en consumentenbescherming.
C.

Bilaterale handelsakkoorden

C.1

Afrika:

In 2002 zijn onderhandelingen gestart met landen in Afrika, de Cariben en de Stille Oceaan (ACSlanden) over een Economisch Partnerschapsakkoord (EPA). De landen zijn verdeeld in zeven regio’s,
waarvan er vijf in Afrika liggen, één in de Cariben en één in de Stille Oceaan. Nog niet alle EPA’s zijn
volledig in werking; in de tussentijd heeft de EU (interim-) EPA’s gesloten met afzonderlijke landen
(Kameroen, Ivoorkust, Ghana).
Economisch Partnerschap Centraal Afrika (Centraal Afrika-EU EPA):
In deze regio is de EPA alleen getekend door Kameroen. Met dat land vindt overleg plaats over een
mogelijke verdieping van de overeenkomst. De laatste onderhandelingsronde vond in februari 2019 4
plaats. Onderhandelingen met andere landen in Centraal-Afrika verlopen moeizaam. Congo komt in
aanmerking voor preferenties onder het Algemeen Preferentieel Stelsel. Sinds 1 januari 2014 komt
Gabon daar niet meer voor in aanmerking. De overige landen van deze regio vallen onder de ‘minst
ontwikkelde landen’ en genieten daarom rechten- en quota-vrije toegang tot de EU-markt onder het
zogenoemde ‘Everything but Arms’ schema.
Economisch Partnerschap Westelijk Afrika (ECOWAS-EU EPA):
Eind 2014 is een akkoord over een EPA bereikt met de zestien landen in de Westelijk Afrikaanse regio
(verenigd in de Economic Community of West African States, ECOWAS). Van hen hebben dertien
landen het akkoord direct getekend. In 2018 hebben ook Gambia en Mauritanië getekend, waarmee
Nigeria het enige land in West-Afrika is dat de EPA niet getekend heeft. Het akkoord komt in
aanmerking voor voorlopige toepassing wanneer alle ECOWAS-lidstaten het akkoord getekend hebben
en minimaal twee derde van de ECOWAS-lidstaten het akkoord hebben geratificeerd. In 2016 zijn
interim-EPA’s met Ghana en Ivoorkust tot stand gekomen5. Beide worden voorlopig toegepast.
Economisch Partnerschap Oostelijk Afrika (EAC-EU EPA):
Eind 2014 is een akkoord bereikt met de vijf landen in de Oostelijk Afrikaanse regio (de East African
Community, EAC) over een EPA. Op 1 september 2016 tekenden Kenia en Rwanda de overeenkomst.
Ook alle EU-lidstaten en de EU hebben de overeenkomst getekend. Op de EAC-Top van 20 mei 2017 is
de EU ingegaan op zorgpunten van enkele EAC-leden. Op de EAC-Top van 1 februari 2019 werd
4

https://trade.ec.europa.eu/doclib/press/index.cfm?id=1986

5

https://ec.europa.eu/trade/policy/countries-and-regions/development/economic-partnerships/

2

afgesproken om binnen vier maanden meer helderheid te krijgen over deze zorgpunten en de EU bood
ook technische assistentie aan, maar voortgang is sindsdien uitgebleven.
Economisch Partnerschap Oostelijk en Zuidelijk Afrika (ESA-EU EPA):
Sinds 2012 is voor Madagaskar, Mauritius, de Seychellen en Zimbabwe een EPA van kracht. In januari
2019 kwamen partijen overeen om de overeenkomst te verdiepen. Zo hebben onder meer discussies
plaatsgevonden over modernisering van de regels van oorsprong. In januari 2020 is het EPA-comité
bijeengekomen in de Seychellen en is gesproken over verdere verdieping van het akkoord. Er werd
met name voortgang geboekt op technische handelsbarrières, douane, handelsfacilitatie,
voedselveiligheid en landbouw. De laatste bijeenkomst vond virtueel in juli jl.6 plaats. Daar werd ook
gesproken over diensten en investeringen. De ambitie is te komen tot een veelomvattend modern
akkoord met betrokkenheid van de ‘civil society’ en de parlementen. Naar verwachting zal eind
november de volgende onderhandelingsronde plaatsvinden en over handel en duurzame ontwikkeling
worden gesproken.
Economisch Partnerschap Zuidelijk Afrika (SADC-EU EPA):
In juni 2016 kwam een akkoord tot stand met zes landen in de Zuidelijk Afrikaanse regio: Botswana,
Lesotho, Mozambique, Namibië, Zuid-Afrika en Eswatini (voorheen Swaziland). Angola heeft formeel
haar ‘accession negotiation letter’ ingediend en de toetredingsprocedure is in gang gezet. De SADCEPA (Southern African Development Community) wordt sinds 10 oktober 2016 voorlopig toegepast.
Toen ook Mozambique vanaf februari 2018 de EPA toepaste, werd dit de eerste volledig operationele
regionale EPA in Afrika. De zes andere landen in de SADC-regio (te weten: de Democratische
Republiek Congo, Madagaskar, Malawi, Mauritius, Zambia en Zimbabwe), maken deel uit van andere
regionale groepen waarmee de EU samenwerkt, te weten Centraal Afrika respectievelijk Oostelijk en
Zuidelijk Afrika.
Een eerste gezamenlijke Raad vond plaats op 19 februari 2019 in Kaapstad, waarbij een kader werd
afgesproken voor geschillenbeslechting. Op 14 juni 2019 verzocht de EU formeel om consultaties over
een vrijwaringsmaatregel voor pluimvee. De consultaties vonden op 13 september 2019 in Gaborone
en Botswana plaats maar leidden niet tot een oplossing. De Europese Commissie is daarom nu een
geschillenbeslechtingsprocedure gestart. Parallel aan de eerste Raad, vond de vijfde bijeenkomst
plaats van het Comité voor Handel en Ontwikkeling (TDC) alsmede de tweede bijeenkomst van zowel
het Comité voor handelsfacilitatie en douanesamenwerking als het Comité voor geografische
aanduidingen en handel in wijnen en sterke dranken. In februari 2020 vond de zesde TDCbijeenkomst plaats waar gesproken werd over monitoring van het akkoord, betrokkenheid van het
maatschappelijk middenveld en ‘trade irritants’.7
Egypte (Deep and Comprehensive Free Trade Agreement (DCFTA):
In 2004 trad een associatieakkoord tussen de EU en Egypte in werking. Dit heeft vrijhandel van
goederen bewerkstelligd door de afschaffing van invoerrechten voor industriële producten en omvat
diverse concessies voor landbouwproducten. In 2010 trad additioneel een akkoord in werking met
betrekking tot landbouw en visserij. In 2011 kreeg de Europese Commissie een mandaat om te
onderhandelen over verbreding en verdieping van het akkoord, met afspraken over onder meer handel
in diensten en investeringen. Een dialoog daarover is gestart in juni 2013, maar er is nog geen zicht
op opening van de onderhandelingen.
Marokko (Deep and Comprehensive Free Trade Agreement (DCFTA):
Het associatieakkoord tussen de EU en Marokko is in werking getreden in maart 2000. Het akkoord
heeft geleid tot de geleidelijke afbouw van invoerrechten voor industriële producten en liberalisatie
voor landbouw- en visserijproducten. In 2011 kreeg de Europese Commissie een mandaat om te
onderhandelen over verbreding en verdieping van het akkoord, met afspraken over onder meer handel
in diensten en investeringen. De onderhandelingen daarover zijn in april 2013 van start gegaan. Sinds
de vierde ronde in april 2014 liggen de onderhandelingen stil. Marokko wenste meer tijd voor interne
6 https://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2020/july/tradoc_158893.pdf

7

https://trade.ec.europa.eu/doclib/press/index.cfm?id=1986

3

afstemming. Tijdens de EU-Marokko Associatieraad in juni 2019 is nog gesproken over hervatting van
de onderhandelingen.8
Tunesië (Deep and Comprehensive Free Trade Agreement (DCFTA):
Het associatieakkoord tussen de EU en Tunesië is in 1998 in werking getreden. In 2008 zijn de
douanerechten voor industrieproducten volledig afgeschaft. In 2011 kreeg de Europese Commissie een
mandaat om te onderhandelen over verbreding en verdieping van het akkoord, met afspraken over
onder meer handel in diensten en investeringen. De EU-tekstvoorstellen en verslagen van de
onderhandelingsrondes zijn online beschikbaar.9 De vierde onderhandelingsronde vond plaats van 29
april tot en met 3 mei 2019 in Tunis. Het verslag van deze onderhandelingsronde is ook online
beschikbaar.10 Er is nog geen datum bekend voor de vijfde onderhandelingsronde.
C.2

Azië:

ASEAN (Association of Southeast Asian Nations):
In 2007 zijn de onderhandelingen gestart tussen de EU en de Association of Southeast Asian Nations
(ASEAN)11 om tot een regionaal handelsakkoord te komen. De basis hiervoor is het ASEAN-mandaat
uit 2007. Na zeven onderhandelingsrondes hebben de EU-lidstaten in 2009 besloten om de
onderhandelingen te vervolgen op het niveau van bilaterale handelsakkoorden met ASEAN-landen.
Deze handelsakkoorden kunnen als bouwstenen dienen om later alsnog tot een regionaal
handelsakkoord te komen.
China (EU-China Investment Agreement):
Sinds november 2013 is de Europese Commissie, op basis van een mandaat uit oktober 2013, met
China in onderhandeling over een investeringsakkoord. Het doel is om een kwalitatief hoogwaardig
akkoord te sluiten, waarbij het gaat om het verzekeren van markttoegang op het gebied van
investeringen, transparantie, duurzaamheidsafspraken en het beschermen van investeringen met een
nieuw investeringsbeschermingsmechanisme volgens de nieuwe EU-benadering. De 26 bestaande
bilaterale investeringsbeschermingsovereenkomsten tussen de EU-lidstaten en China zullen
uiteindelijk vervangen worden door dit diepgaand EU-investeringsakkoord. Sinds de EU-China Top in
april 2019, waar beide partijen zich hebben gecommitteerd om in 2019 de noodzakelijke voortgang te
boeken om in 2020 een akkoord te sluiten, zijn de besprekingen geïntensiveerd. De 32e
onderhandelingsronde vond plaats van 21 tot en met 24 september 2020.12 De 33e
onderhandelingsronde vond plaats van 19 tot en met 23 oktober 2020. De EU stelt zich daarbij op het
standpunt dat spoed niet ten koste mag gaan van de kwaliteit van het akkoord.
De Raad heeft de Commissie in december 2005 gemachtigd voor het voeren van onderhandelingen
over een Partnership and Cooperation Agreement. Deze onderhandelingen zijn gestart in 2007, maar
zijn in 2011 vastgelopen vanwege het verschil in verwachtingen tussen beide partijen.
Filipijnen (EU-Philippines Free Trade Agreement):
In december 2015 zijn de onderhandelingen over een handelsakkoord tussen de EU en de Filipijnen
aangekondigd. De Raad heeft eind 2015 ingestemd met een Voorzitterschapsnotitie voor de start van
de onderhandelingen. Deze notitie vormt een aanvulling op het mandaat van de Raad aan de
Europese Commissie voor de onderhandelingen over een regionaal handelsakkoord met de ASEANregio uit 2007. De tweede onderhandelingsronde vond plaats van 13 tot en met 17 februari 2017. De
Europese Commissie heeft het verslag van deze ronde op haar website gepubliceerd.13 Op dit moment
is geen volgende onderhandelingsronde gepland.
India (India-EU Free Trade Agreement):
8

Zie https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2019/06/27/joint-declaration-by-the-european-union-and-thekingdom-of-morocco-for-the-fourteenth-meeting-of-the-association-council/
9
http://trade.ec.europa.eu/doclib/press/index.cfm?id=1490
10
https://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2019/june/tradoc_157912.pdf
11
De volgende landen zijn lid van de ASEAN: Brunei Darussalam, Cambodja, Indonesië, Laos, Maleisië, Myanmar/Birma, de
Filipijnen, Singapore, Thailand en Vietnam.
12
https://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2020/september/tradoc_158958.pdf
13
http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2017/march/tradoc_155435.pdf

4

De EU en India onderhandelen sinds 2007 over een handels- en investeringsakkoord. Sinds de zomer
van 2013 liggen de onderhandelingen stil. Na verschillende pogingen om de EU-India Free Trade
Agreement onderhandelingen te heropenen, is in juni 2018 besloten de onderhandelingen voorlopig
niet te herstarten wegens een blijvend gebrek aan een gelijk ambitieniveau. De Commissie blijft de
strategische dialoog met India voortzetten om de onderhandelingen in de toekomst te kunnen
heropenen. Bovendien onderzoekt de Europese Commissie de mogelijkheid voor een separaat
investeringsakkoord. Momenteel is er nog geen zicht op een herstart van de onderhandelingen.
Indonesië (Indonesia-EU Comprehensive Economic Partnership Agreement (CEPA)):
De Raad heeft op 18 juli 2016 ingestemd met een Voorzitterschapsnotitie voor de start van de
onderhandelingen over een handelsakkoord tussen de EU en Indonesië.
Deze notitie vormt een aanvulling op het bestaande ASEAN-mandaat uit 2007. Van 15 tot 26 juni
2020 vond de tiende onderhandelingsronde via videoconferentie plaats. Het verslag van de laatste
digitale ronde is te vinden op de website van de Europese Commissie.14 Tijdens deze ronde hebben de
EU en Indonesië onder andere voortgang geboekt op het gebied van regels van oorsprong en
technische handelsbelemmeringen. Op andere onderwerpen, zoals handel in goederen en handel en
duurzame ontwikkeling is weinig voortgang geboekt. Ook is nog geen markttoegangsaanbod op het
gebied van overheidsopdrachten uitgewisseld. Er is nog geen datum bekend voor de volgende
onderhandelingsronde.
Irak (Partnership and Cooperation Agreement):
Het EU-Iraq Partnership and Cooperation Agreement uit 2012 biedt een basis voor samenwerking op
handelsgebied. Omdat een aantal EU-lidstaten de ratificatie nog niet heeft afgerond, worden de
handelsbepalingen van het akkoord sinds augustus 2012 voorlopig toegepast. Nederland heeft het
akkoord in 2013 geratificeerd.
Jordanië (Deep and Comprehensive Free Trade Agreement (DCFTA)):
In 2002 is een associatieakkoord tussen de EU en Jordanië in werking getreden. Afschaffing van de
invoertarieven is na een transitieperiode van twaalf jaar gerealiseerd. In 2007 trad een aanvullend
akkoord in werking voor liberalisatie van handel in landbouwproducten. In 2011 kreeg de Europese
Commissie een mandaat om te onderhandelen over verbreding en verdieping van het akkoord, met
afspraken over onder meer handel in diensten en investeringen. Er is voorlopig geen eerste
onderhandelingsronde gepland.
Kazachstan (Enhanced Partnership and Cooperation Agreement (EPCA)):
In december 2015 is het nieuwe akkoord ondertekend, gevolgd door voorlopige toepassing door de EU
per 1 mei 2016. Kazachstan is lid van de Euraziatische Economische Unie (samen met Rusland,
Armenië, Kirgizië en Wit-Rusland), daarom zijn er geen afspraken over tariefliberalisatie voor
goederen in het akkoord opgenomen. Hier kan alleen met de Euraziatische Unie als geheel over
onderhandeld worden. In 2011 zijn onderhandelingen van start gegaan tussen de Europese Commissie
en Kazachstan over een hernieuwd Partnership and Cooperation Agreement (PCA). In 2014 zijn de
onderhandelingen na acht onderhandelingsrondes afgerond. De Raad van State heeft zijn advies
gegeven over het akkoord. Op 29 oktober 2018 is de Memorie van Toelichting samen met het akkoord
ter goedkeuring naar de Tweede Kamer en Eerste Kamer gestuurd. De Tweede Kamer heeft dit tijdens
de plenaire behandeling op 7 februari 2019 aangenomen, waarna de Eerste Kamer op 5 maart 2019
heeft ingestemd. Het akkoord treedt pas in werking als alle partijen geratificeerd hebben.
Kirgizië (Enhanced Partnership and Cooperation Agreement (ECPA))
De samenwerking tussen de EU en Kirgizië is vastgelegd in een Partnership and Cooperation
Agreement (PCA), dat in 1999 in werking is getreden. Deze samenwerking omvat drie pilaren: een
politieke dialoog, economische samenwerking (inclusief ontwikkelingshulp vanuit de EU) en
samenwerking op een aantal concrete beleidsterreinen, zoals technologie en cultuur. Daarnaast heeft
Kirgizië preferentiële markttoegang tot de EU op grond van het ‘APS+’-stelsel (Algemeen Preferentieel
Stelsel). Op 2 juni 2017 heeft de Commissie een aanbeveling aan de Raad gedaan voor het openen
van de onderhandelingen voor het moderniseren van het PCA, inclusief een voorstel voor een
mandaat. Hierin stelt de Commissie voor om de samenwerking op alle drie de pijlers te verdiepen. De
14

https://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2020/july/tradoc_158900.07.10%20public%20report%20virtual%20round.doc.pdf.

5

Raad heeft het onderhandelingsmandaat op 9 oktober 2017 goedgekeurd. Onderhandelingen over het
handelsdeel zijn op 28 februari 2018 van start gegaan. Ten aanzien van handel zijn de
onderhandelingsteksten gemodelleerd op het recent aangepaste akkoord met Kazachstan. 15 Er is geen
sprake van tariefliberalisatie, omdat daarover alleen met de Euraziatische douane-unie als geheel
onderhandeld kan worden. De zevende en laatste onderhandelingsronde vond plaats van 6 tot en met
8 juni 2019. Tijdens de EU–Centraal-Azië Ministeriële bijeenkomst hebben de EU en Kirgizië het
politieke akkoord geparafeerd. De tekst van het handelsgedeelte van het akkoord wordt momenteel
juridisch opgeschoond en vertaald.
Maleisië (Malaysia-EU FTA (MEUFTA)):
Onderhandelingen over een handelsakkoord tussen de EU en Maleisië zijn in oktober 2010 begonnen.
Het ASEAN-mandaat uit 2007 lag hieraan ten grondslag. De zevende, en tot nu toe laatste ronde,
vond plaats in april 2012. Op dit moment is nog geen zicht op hervatting van de onderhandelingen.
Myanmar (EU-Myanmar Investment Protection Agreement):
In maart 2014 heeft de Raad een mandaat aan de Europese Commissie verleend en zijn de
onderhandelingen tussen de EU en Myanmar over een investeringsbeschermingsakkoord begonnen.
Het doel van de bilaterale investeringsovereenkomst met de EU is om investeringen te bevorderen ten
behoeve van de sociaaleconomische ontwikkeling van Myanmar. Het akkoord zal hoofdstukken
bevatten over transparantie, duurzame ontwikkeling, investeringsbescherming en
geschillenbeslechting. Van 26 tot en met 27 april 2017 hebben technische besprekingen
plaatsgevonden.16 Er staat geen nadere onderhandelingsronde gepland.
Oezbekistan (Enhanced Partnership Cooperation Agreement)
De samenwerking tussen de EU en Oezbekistan is vastgelegd in een Partnership and Cooperation
Agreement (PCA), dat in 1999 in werking is getreden. De EU en Oezbekistan onderhandelen over een
overeenkomst ter modernisering en vervanging van het Partnership and Cooperation Agreement (PCA)
op basis van het mandaat dat de Raad op 16 juli 2018 heeft aangenomen. Op 23 november 2018
lanceerden de EU en Oezbekistan de onderhandelingen van het Enhanced Partnership Cooperation
Agreement formeel en marge van de EU-Centraal-Azië Ministeriële bijeenkomst. De meest recente en
zesde onderhandelingsronde van het handelsgedeelte vond digitaal plaats van 14-18 september
2020.17
Singapore (European Union-Singapore Free Trade Agreement (EUSFTA)):
Het EU-Singapore akkoord is op 18 oktober 2018 ondertekend. Het akkoord bestaat uit een
handelsakkoord en een investeringsakkoord. Het akkoord biedt belangrijke kansen voor het
bedrijfsleven en zal tevens een positieve impuls geven aan de bilaterale relatie tussen de EU en
Singapore. Singapore heeft, net als Nederland, een bijzonder open economie. Singapore behoort tot
de twintig belangrijkste exportmarkten van Nederland. Het investeringsakkoord bevat alle
vernieuwende elementen van de EU-inzet voor investeringsbescherming. Het EU-investeringsakkoord
met Singapore zal het bestaande investeringsakkoord tussen Nederland en Singapore vervangen. Het
Europees Parlement heeft het EU-handelsakkoord en het EU-investeringsakkoord op 13 februari 2019
goedgekeurd. Het handelsakkoord is per 21 november 2019 in werking getreden. Het
investeringsakkoord is een gemengd akkoord en kan pas in werking treden nadat het is geratificeerd
door alle EU-lidstaten.
Syrië (Euro-Mediterranean Agreement Establishing an Association):
De bilaterale relatie is geregeld in een Samenwerkingsovereenkomst uit 1977, die in 1978 in werking
trad. Onderhandelingen over een associatieakkoord zijn afgerond in 2004, maar ondertekening is
uitgebleven als gevolg van de interne politieke situatie in Syrië. Tevens heeft de EU in 2011 besloten
handelsrestricties in te stellen in reactie op de gewelddadige onderdrukking door het Syrische regime
van vreedzame demonstraties. Deze sancties zijn sindsdien regelmatig aangepast en uitgebreid.
Thailand (EU-Thailand Free Trade Agreement):
15
16

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32016D0123
http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2017/april/tradoc_155507.pdf

17

https://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2020/september/tradoc_158956.pdf.

6

In februari 2013 zijn de onderhandelingen tussen de EU en Thailand gestart. Het ASEAN-mandaat uit
2007 vormt hiervoor de basis. De vierde onderhandelingsronde vond plaats van 8 tot en met 10 april
2014. Na de militaire coup in mei 2014 zijn de onderhandelingen stilgelegd. Conform de
Raadsconclusies van 2017 zouden de onderhandelingen slechts worden heropend op het moment dat
er een democratisch gekozen regering aan de macht is. Op 24 maart 2019 zijn er in Thailand
democratische verkiezingen gehouden. Naar aanleiding hiervan stelt de Raad, in de Raadsconclusies
van 14 oktober 2019, dat de nodige stappen moeten worden gezet om de onderhandelingen over een
ambitieuze en alomvattende vrijhandelsovereenkomst te hervatten. Nederland heeft tijdens de
RBZ/Handel in november 2019 gesteld dat de EU zou moeten overwegen opnieuw naar de
onderhandelingsinzet te kijken. Dit is met de Europese Commissie besproken die heeft aangegeven
hier positief tegenover te staan. Het is nog niet bekend of en wanneer de onderhandelingen met
Thailand daadwerkelijk hervat zullen worden.
Vietnam (EU-Vietnam Free Trade Agreement):
Het akkoord bestaat uit een EU-only handelsakkoord en een gemengd investeringsakkoord. Beide
akkoorden zijn op 30 juni 2019 ondertekend door de twee verdragspartijen (EU en Vietnam).
Op 12 februari 2020 heeft het Europees Parlement beide akkoorden goedgekeurd. De Raad heeft op
30 maart 2020 via een schriftelijke procedure een besluit tot sluiting van het handelsakkoord
genomen. Het handelsakkoord is, nadat het op 8 juni 2020 door de Vietnamese Nationale Assemblee
werd goedgekeurd, per 1 augustus 2020 volledig in werking getreden. Alvorens het
investeringsakkoord in werking kan treden, dient het door de nationale parlementen van de EUlidstaten te worden goedgekeurd.
Na het handelsakkoord met Singapore is dit akkoord het tweede afgeronde akkoord in de regio op
basis van het ASEAN-mandaat uit 2007. Het handelsakkoord is een veelomvattend en gebalanceerd
akkoord. Nu het handelsakkoord in werking is getreden, zijn bijna alle import- en exporttarieven op
nul gesteld. De resterende tarieven worden geleidelijk afgebouwd. Het akkoord levert Europese
exporteurs en investeerders daarmee verbeterde toegang tot de Vietnamese markt met ruim 90
miljoen consumenten. Bovendien bevat het akkoord een robuust duurzaamheidshoofdstuk. Het
investeringsakkoord lijkt sterk op het investeringsakkoord van het EU-Singapore akkoord. Dit betekent
dat het investeringsakkoord de gemoderniseerde EU-inzet voor investeringsbescherming bevat, zoals
het Investment Court System.
C.3

Europa:

Andorra, Monaco en San Marino (gezamenlijk Association Agreement):
De huidige relatie tussen de EU en de drie micro-staten Andorra, Monaco en San Marino is gebaseerd
op een groot aantal afzonderlijke akkoorden. Sinds 8 maart 2015 wordt er onderhandeld om deze
afzonderlijke akkoorden te integreren in één associatieakkoord. De Raad heeft hiervoor op 4 december
2014 het mandaat verleend. Het doel is een significante verlaging van de handelsbarrières voor
ondernemers uit Andorra, Monaco en San Marino, vergelijkbaar met de markttoegang voor EER-staten
Noorwegen, IJsland en Liechtenstein. De onderhandelingen bevinden zich momenteel in de finale fase.
Nederland is voorstander van een zo goed mogelijke integratie van Andorra, Monaco en San Marino in
de Europese interne markt door middel van één gezamenlijk associatieakkoord voor de drie microstaten. Nederland wenst dat het aantal uitzonderingsbepalingen voor het vrij verkeer van goederen,
diensten, personen en kapitaal zo veel als mogelijk wordt beperkt, en door de micro-staten grondig
wordt onderbouwd.
Armenië (Comprehensive and Enhanced Partnership Agreement, CEPA):
Per 1 juni 2018 is de Comprehensive and Enhanced Partnership Agreement (CEPA) voorlopig in
werking getreden. Op 26 februari 2017 bereikten de Europese Commissie en Armenië
overeenstemming over dit akkoord. Op 24 november 2017 is het akkoord door beide partijen
ondertekend. Deze CEPA vervangt het in 1999 in werking getreden Partnership and Cooperation
Agreement. Armenië en de EU hadden als onderdeel van een associatieakkoord in 2013 reeds de
onderhandelingen over een Deep and Comprehensive Free Trade Agreement (DCFTA) afgerond. Dit
akkoord is nooit in werking getreden, vanwege het feit dat Armenië lid werd van de Euraziatische
Economische Unie (de douane-unie van Rusland, Kazachstan, Armenië, Kirgizië en Wit-Rusland). Deze
afspraken zijn onverenigbaar met de preferentiële markttoegang voor goederen tot de Europese markt
die volgt uit het DCFTA. In de Kaderovereenkomst hebben de EU en Armenië geprobeerd op de

7

overige terreinen zo veel mogelijk afspraken uit het DCFTA in stand te houden.
Azerbeidzjan (Comprehensive Agreement):
De huidige relatie tussen de EU en Azerbeidzjan is gebaseerd op een Partnership and Cooperation
Agreement (PCA) uit 1996. Dit akkoord is in 1999 in werking getreden. Op 14 november 2016 heeft
de Raad de Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger het mandaat gegeven voor het voeren van de
onderhandelingen voor een breed akkoord, ter vervanging van het PCA. De onderhandelingen zijn
gestart op 7 februari 2017. De zevende onderhandelingsronde over het handelsgedeelte van een
nieuw akkoord vond plaats van 23 tot en met 25 april 2019 in Baku.
Rusland (verdieping van het Partnership and Cooperation Agreement (PCA)):
De huidige relatie tussen de EU en Rusland is gebaseerd op een Partnership and Cooperation
Agreement (PCA) uit 1994, dat in 1997 in werking is getreden. In 2008 zijn onderhandelingen
begonnen over modernisering en uitbreiding van het PCA op basis van een mandaat van de Raad.
Vanaf 2010 wordt er vooral over handel en investeringen onderhandeld.
In maart 2014 heeft de Raad besloten om de onderhandelingen te schorsen. De reden hiervoor was de
annexatie van de Krim door Rusland, alsook het conflict in Oost-Oekraïne.
Turkije (Modernised Customs Union):
Sinds 1995 vormen de EU en Turkije gezamenlijk een douane-unie. Op 23 december 2016 heeft de
Europese Commissie een aanbeveling voor een mandaat gedaan aan de Raad om de douane-unie te
moderniseren. Tevens wenst de Commissie de douane-unie uit te breiden met afspraken op het
gebied van landbouw, handel in diensten en overheidsaanbestedingen. De Europese Raad heeft op 1 2 oktober jl. besloten tot een tweesporen-benadering ten aanzien van Turkije te komen. Indien de
constructieve inspanningen om illegale activiteiten ten aanzien van Griekenland en Cyprus te
beëindigen worden voortgezet, dan zal de Voorzitter van de Europese Raad, in samenwerking met de
voorzitter van de Commissie en met de steun van de Hoge Vertegenwoordiger, een voorstel uitwerken
om de relatie tussen de EU en Turkije nieuwe energie te geven. In deze dialoog kunnen de
modernisering van de douane-unie en handelsfacilitatie, zogeheten people-to-people contacten,
dialogen op hoog niveau en in het bijzonder de voortgezette migratiesamenwerking onder de EUTurkije verklaring van 2016 aan bod komen. In de bespreking van dit eerste spoor kwam uitdrukkelijk
aan de orde dat de zorgen van de EU over de ontwikkelingen in Turkije ten aanzien van de rechtsstaat
niet zijn weggenomen en dat deze onderdeel zullen blijven van de dialoog.
Verenigd Koninkrijk (Free trade agreement as well as wider sectoral cooperation)
Het Verenigd Koninkrijk heeft zich op 31 januari jl. uit de EU teruggetrokken. De Europese Commissie
heeft op 3 februari jl. een aanbeveling voor een mandaat gedaan om de onderhandelingen met het
Verenigd Koninkrijk over de toekomstige relatie te openen, waarvan afspraken over handel een
onderdeel vormen naast afspraken op andere, uiteenlopende terreinen. De doelstelling is om een
breed partnerschap met het Verenigd Koninkrijk te sluiten dat van toepassing is na het einde van de
overgangsperiode op 31/12/2020. De Kamer heeft een appreciatie van de aanbeveling voor een
mandaat ontvangen.18 Het mandaat en de richtsnoeren zijn vastgesteld tijdens de Raad Algemene
Zaken van 25 februari 2020. De Europese Commissie heeft een concept-verdragstekst gepubliceerd op
18 maart jl., het Verenigd Koninkrijk heeft zijn concept-verdragstekst gepubliceerd op 19 mei jl.
C.4

Noord- en Midden-Amerika:

Canada (Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA)):
Nederland heeft net als Canada, de EU en de andere EU-lidstaten het EU-handelsakkoord met Canada
(CETA) in 2016 ondertekend. Op 15 februari 2017 heeft het Europees Parlement het akkoord
goedgekeurd. De handelsafspraken in het akkoord worden sinds 21 september 2017 voorlopig
toegepast. Daarnaast zijn de goedkeuringsprocessen in de EU-lidstaten opgestart. De Nederlandse
CETA-goedkeuringswet is op 5 maart 2019 naar de Tweede Kamer gestuurd. In de loop van 2019
hebben een schriftelijke vragenronde, twee technische briefings en een rondetafelgesprek over CETA
plaatsgevonden. De Tweede Kamer heeft vervolgens op 12 en 13 februari jl. over CETA gedebatteerd
en voor dit verdrag gestemd. De Eerste Kamer behandelt momenteel de goedkeuringswet. CETA
18

Kamerstukken II, vergaderjaar 2019-2020, 35393, nr. 1.

8

treedt volledig in werking na ratificatie door Canada, de EU en de EU-lidstaten.
Economisch Partnerschap met de landen in de Cariben (CARIFORUM-EU EPA):
In 2008 zijn de onderhandelingen over de CARIFORUM-EU EPA afgerond, waarna de
goedkeuringsprocedures zijn gestart en de EPA voorlopig wordt toegepast. Nederland heeft het
akkoord geratificeerd. De EPA treedt definitief in werking wanneer alle partijen hebben geratificeerd.
De Europese Commissie werkt momenteel aan een tweede vijfjaarlijkse evaluatie van het functioneren
van het akkoord. Aan implementatie van het akkoord wordt gestaag gewerkt. Op 27 en 28 november
2019 vond de negende bijeenkomst plaats van het Comité Handel en Ontwikkeling. De volgende
bijeenkomst van de gezamenlijke CARIFORUM-EU Raad was voorzien in de eerste helft van 2020,
maar heeft nog niet plaatsgevonden.
Mexico (modernisering EU-Mexico Global Agreement):
Op 23 mei 2016 heeft de Raad het onderhandelingsmandaat ten behoeve van de modernisering van
het bestaande EU-Mexico Global Agreement uit 1997, dat sinds 2000 in werking is, goedgekeurd. Op
28 april 2020 is er een politiek akkoord bereikt tussen de Commissie en Mexico. Momenteel vindt de
juridische opschoning van de tekst plaats. Naar verwachting zal de Commissie begin volgend jaar het
akkoord ter besluitvorming voorleggen aan de Raad. Het handels- en investeringsdeel van de Global
Agreement zet in op 97% liberalisering van de handel in goederen. Voor Nederland is met name de
tariefliberalisering van belang voor landbouwproducten, zoals zuivel, pluimvee, varkens,
eierproducten, aardappelen, bloembollen en granen. Ook richt het akkoord zich op het wegnemen van
onnodige belemmeringen, zoals niet-tarifaire obstakels.
Voor geschillenbeslechting is Mexico akkoord gegaan met het voorstel van de EU voor de oprichting
van het Investment Court System. Ten opzichte van de bestaande EU-Mexico overeenkomst zijn nu
ook anti-corruptiebepalingen en een hoofdstuk over duurzame ontwikkeling opgenomen. Ook zal voor
het eerst het maatschappelijk middenveld een rol krijgen in de monitoring van het akkoord.
Verenigde Staten:
De EU en de Verenigde Staten zijn in juli 2013 de onderhandelingen over het Transatlantic Trade and
Investment Partnership (TTIP) gestart. Op 17 januari 2017 hebben de Europese Commissie en de US
Trade Representative een gezamenlijk rapport opgesteld waarin beschreven staat welke voortgang er
in de onderhandelingen is geboekt.19 De TTIP-onderhandelingen zijn kort daarna opgeschort. Bij de
vaststelling van de hieronder beschreven twee mandaten heeft de Raad verklaard dat de
onderhandelingsrichtlijnen voor het TTIP beschouwd moeten worden als verouderd en niet meer
relevant.
Op 15 april 2019 heeft de Raad twee mandaten verleend aan de Europese Commissie om met de
Verenigde Staten te onderhandelen. Het gaat om (1) een mandaat voor onderhandelingen over een
handelsakkoord beperkt tot tariefverlaging voor industriële goederen, inclusief visserij, en (2) een
mandaat voor onderhandelingen over een akkoord met betrekking tot erkenning van elkaars
conformiteitsbeoordeling.20 Met deze mandaten geeft de EU vervolg aan de verklaring tussen
president Donald Trump en voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker van 25 juli
2018.21 Inmiddels zijn de onderhandelingen over conformiteitsbeoordelingen gestart.
Op 21 augustus jl. kondigden de Europese Commissie en de US Trade Representative een
tarievenarrangement aan. Beide partijen verlagen of verwijderen hun tarieven voor een beperkt aantal
producten waar vooral de trans-Atlantische handel van zal profiteren. Het overeengekomen voorstel
volgt het proces van een gewone wetgevende procedure op basis van handelspolitiek, wat betekent
dat zowel de Europese Raad als het Europese Parlement hun goedkeuring moeten verlenen voordat
het van kracht wordt. Het kabinet heeft op 16 oktober een BNC fiche naar de Kamer gestuurd22. Het
arrangement staat los van bovengenoemde mandaten.

19

http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2017/january/tradoc_155242.pdf
https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2019/04/15/trade-with-the-united-states-council-authorisesnegotiations-on-elimination-of-tariffs-for-industrial-goods-and-on-conformity-assessment/
21
http://europa.eu/rapid/press-release_STATEMENT-18-4687_en.htm
22
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2020Z19185&did=2020D41400
20

9

C.5

Oceanië:

Australië (EU-Australia Free Trade Agreement):
Het mandaat om te onderhandelen over een handelsakkoord tussen de EU en Australië is op 22 mei
2018 door de Raad vastgesteld.23 Er wordt onderhandeld over een handelsakkoord binnen de
exclusieve competentie van de EU. Dit betekent dat investeringsbescherming hiervan is uitgesloten.
Op 18 juni 2018 zijn de onderhandelingen tussen de EU en Australië officieel begonnen. Er hebben tot
nu toe acht onderhandelingsrondes plaatsgevonden. De achtste onderhandelingsronde vond plaats
van 14 tot en met 25 september 2020 per videoconferentie.24
Nieuw-Zeeland (EU-New Zealand Free Trade Agreement):
Het mandaat om te onderhandelen over een handelsakkoord tussen de EU en Nieuw-Zeeland is op 22
mei 2018 door de Raad vastgesteld.25 Op 21 juni 2018 zijn de onderhandelingen tussen de EU en
Nieuw-Zeeland officieel begonnen. Er wordt onderhandeld over een handelsakkoord binnen de
exclusieve competentie van de EU. Dit betekent dat investeringsbescherming hiervan is uitgesloten. Er
hebben tot nu toe acht onderhandelingsrondes plaatsgevonden. De achtste onderhandelingsronde
vond van 8 tot en met 22 juni 2020 per videoconferentie plaats.26
Economisch Partnerschap met de landen in de Stille Oceaan (Pacific-EU EPA):
De onderhandelingen met de gehele Stille Oceaan regio over een regionale EPA zijn nog altijd gaande.
Voor Papoea-Nieuw-Guinea, Fiji en Samoa is een interim-EPA van kracht. Medio 2019 vond de
zevende en laatste EU-Pacific EPA Trade Committee bijeenkomst plaats. Samoa, dat eind 2018 de
status ‘minst ontwikkeld land’ kwijtraakte, trad per 1 januari 2019 tot het akkoord toe, de Solomoneilanden op 7 mei 2020. Inmiddels is ook de procedure gestart voor de toetreding van Tonga tot deze
interim-EPA.
C.6

Zuid-Amerika:

Chili (modernisering associatieakkoord):
Het associatieakkoord tussen de EU en Chili kwam in 2002 tot stand en is in 2005 in werking
getreden. De EU en Chili besloten in 2013 de mogelijkheden te verkennen om het handelsgedeelte
van het bestaande associatieakkoord te moderniseren. Om de toegevoegde waarde, de omvang en de
ambitie te verkennen, werd in 2014 een gezamenlijke werkgroep opgericht. De Europese Commissie
heeft in 2016 de stakeholders consultatie en het scoping paper afgerond. Op 13 november 2017 werd
het onderhandelingsmandaat door de Raad goedgekeurd. Het mandaat is openbaar.27 De achtste
onderhandelingsronde vond plaats van 28 september tot 2 oktober 2020 per videoconferentie.
Colombia, Peru en Ecuador (EU-Colombia/Peru/Ecuador Free Trade Agreement):
De onderhandelingen tussen de EU en de Andesgemeenschap (Bolivia, Colombia, Ecuador en Peru)
over een associatieovereenkomst zijn in juni 2007 van start gegaan op basis van een mandaat uit
april 2007. Deze onderhandelingen zijn in juni 2008 stilgelegd. In januari 2009 werden, op basis van
een nieuw mandaat, onderhandelingen over een meerpartijen-overeenkomst hervat met Colombia,
Ecuador en Peru. Na vier rondes schorste Ecuador zijn deelname aan de besprekingen. De
onderhandelingen werden met Colombia en Peru in mei 2010 succesvol afgesloten. Voorlopige
toepassing geldt met Peru per maart 2013 en met Colombia per augustus 2013. Vanaf 2014 vonden
tussen de EU en Ecuador onderhandelingen plaats over een protocol van toetreding. De
onderhandelingen zijn op 17 juli 2014 afgerond. Per 1 januari 2017 wordt dit akkoord met Ecuador
voorlopig toegepast. Op 14 december 2018 heeft de Ministerraad ingestemd met het opstarten van de
stilzwijgende goedkeuringsprocedure inzake het toetredingsprotocol Ecuador bij de
Handelsovereenkomst. De Kamer heeft op 14 juli 2019 ingestemd met het protocol van toetreding tot
de Handelsovereenkomst; het Koninkrijk der Nederlanden heeft het toetredingsprotocol vervolgens op
23

http://ec.europa.eu/transparency/regdoc/?fuseaction=list&n=10&adv=0&coteId=1&year=2017&number=472
https://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2020/october/tradoc_158976.pdf
25
http://ec.europa.eu/transparency/regdoc/?fuseaction=list&n=10&adv=0&coteId=1&year=2017&number=469
26
https://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2020/july/tradoc_158860.pdf
27
http://ec.europa.eu/trade/policy/countries-and-regions/countries/chile/
24

10

27 juli 2019 (voor het Europese deel van het Koninkrijk) geratificeerd. Het protocol treedt pas in
werking als alle partijen geratificeerd hebben.
Mercosur (Comprehensive Free Trade Agreement als onderdeel van Association Agreement):
In 2000 zijn de EU en Mercosur gestart met onderhandelingen over een associatieakkoord met als
onderdeel daarvan een handelsakkoord.28 In 2004 werden de onderhandelingen stilgelegd en in 2010
zijn deze hervat. Tussen 2012 en 2015 lagen de onderhandelingen wederom stil. Op 11 mei 2016
hebben de EU en Mercosur markttoegangsaanbiedingen uitgewisseld en sindsdien hebben meerdere
onderhandelingsrondes plaatsgevonden, waaronder in juni, juli en september 2018. Sinds het
aantreden van de Braziliaanse president Bolsonaro benadrukt de Europese Commissie nog meer dan
voorheen het belang van goede afspraken op het gebied van milieu. Op 29 juni 2019 zijn de
onderhandelaars tot een politiek akkoord gekomen, waarbij een aantal voorlopige teksten door de
Europese Commissie zijn gepubliceerd. De Commissie hecht nu de laatste resterende tarieflijnen af en
werkt nu aan juridische opschoning en vertaling van de teksten. De Commissie verwacht dat het
Sustainability Impact Assessment, waarover ook het maatschappelijk middenveld is geraadpleegd,
voor het einde van 2020 afgerond kan zijn. Dan zal ook de evaluatie van de effecten voor Nederland,
uitgevoerd door Wageningen Universiteit, in het bijzonder op boerenhuishoudens, afgerond zijn. Het
kabinet zal zijn positie bepalen nadat het de daartoe benodigde stukken voorhanden heeft. 29
D. Investeringsakkoorden
Ecuador
Op 29 en 30 april 2019 zijn de eerste gesprekken gevoerd met Ecuador. De gesprekken verliepen in
een positieve en constructieve sfeer. Nederland heeft daarbij de nieuwe Nederlandse inzet
gepresenteerd en toegelicht. Ecuador gaf aan open te staan voor een heronderhandeling van het
bestaande investeringsakkoord op basis van de Nederlandse modeltekst.
Argentinië
Op 2 en 3 mei 2019 zijn de eerste gesprekken gevoerd met Argentinië. De gesprekken verliepen in
positieve en constructieve sfeer. Argentinië gaf aan open te staan voor een heronderhandeling van het
bestaande investeringsakkoord op basis van de Nederlandse modeltekst.
Burkina Faso
Het oude investeringsakkoord met Burkina Faso is beëindigd per 1 januari 2019. Burkina Faso en
Nederland hebben de wens uitgesproken om een nieuw modern investeringsakkoord te sluiten. Op 2
en 3 mei 2019 zijn de eerste gesprekken daartoe gevoerd. Nederland heeft daarbij de nieuwe
Nederlandse inzet gepresenteerd en toegelicht. Burkina Faso heeft in december 2019 een eigen inzet
gedeeld. Het kabinet bestudeert dit voorstel momenteel.
Irak
Op 21 november 2019 is een voorstel van Irak binnengekomen om te onderhandelen over een
investeringsakkoord, nadat eerder de Nederlandse modeltekst met de Iraakse autoriteiten was
gedeeld. Het kabinet bestudeert het voorstel momenteel. Er is nog geen datum voor een eerste
gesprek bekend.
Verdrag tot beëindiging van de intra-EU investeringsakkoorden
In 2018 begonnen de onderhandelingen over het beëindigen, middels een plurilateraal verdrag, van
alle intra-EU investeringsakkoorden. De aanleiding voor het beëindigen van alle investeringsakkoorden
tussen EU-lidstaten is te vinden in de uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 6
maart 2018 in de zaak C-284/16 (het Achmea-arrest). In zijn uitspraak oordeelt het Hof dat een
arbitrageregeling, zoals opgenomen in het investeringsakkoord, tussen het Koninkrijk en Slowakije in
strijd is met het Unierecht. De uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie raakt niet
enkel het investeringsakkoord tussen het Koninkrijk en Slowakije maar heeft tot gevolg dat alle
bilaterale investeringsakkoorden tussen de EU-lidstaten beëindigd moeten worden. De
28

De volgende landen zijn lid van Mercosur: Argentinië, Brazilië, Paraguay, Uruguay en Venezuela. Het lidmaatschap van
Venezuela is op 1 december 2016 geschorst. Het land is niet betrokken bij de onderhandelingen.
29
https://ec.europa.eu/trade/policy/in-focus/eu-mercosur-association-agreement/

11

onderhandelingen over het beëindigingsverdrag zijn afgerond.
Op 12 december 2019 heeft de Rijksministerraad ingestemd met de ondertekening van het verdrag.
De ondertekening heeft op 5 mei 2020 plaatsgevonden. Conform de gebruikelijke procedure heeft de
regering het beëindigingsverdrag en de toelichtende nota ter advies voorgelegd aan de Raad van
State. Het beëindigingsverdrag wordt zo spoedig mogelijk naar uw Kamer verzonden ter stilzwijgende
goedkeuring.

12