Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 680

Wijziging van de Wet arbeid vreemdelingen in
verband met het toekomstbestendig maken van
de wetgeving op het terrein van arbeidsmigratie

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN VERSLAG
Ontvangen 14 april 2021
1. Algemeen
Het kabinet is verheugd dat de leden van de fracties van de VVD en
GroenLinks met interesse, de leden van de fractie van D66 met grote
belangstelling en de leden van de fractie van het CDA met belangstelling
hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel. De leden van de fracties
van de SP en de SGP hebben kennis genomen van het wetsvoorstel. Het
kabinet dankt de fracties voor hun uitgebreide inbreng. Op de vragen en
opmerkingen van de verschillende fracties wordt hieronder nader
ingegaan. Daarbij wordt zoveel mogelijk de volgorde van het verslag
aangehouden. De vragen worden cursief weergegeven en de antwoorden
niet cursief. Waar meerdere fracties vragen van gelijke strekking hebben
gesteld, zijn deze vragen gezamenlijk beantwoord.
De leden van de VVD-fractie vragen of een nadere inschatting kan worden
gegeven over welke gevolgen de voorgestelde aanpassingen hebben op
de toekomstige arbeidsmigratie naar Nederland. Kan de regering hier een
prognose, of liever nog enkele mogelijke scenario’s, van geven voor de
komende tien jaar?
De leden van de SGP-fractie vragen welk effect deze wetswijziging naar
verwachting heeft op de arbeidsmigratie in ons land. Genoemde leden
achten het onwenselijk dat deze versoepeling leidt tot een substantiële
toename van het aantal (arbeids)migranten. Er wordt verzocht hierop in te
gaan en te reageren op de vraag hoe het spanningsveld tussen de
behoefte aan extra werknemers in specifieke sectoren en de wens om
onze arbeidsmarkt niet te laten overspoelen door werknemers van buiten
de EU is gewogen bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel.
Het doel van de Wet arbeid vreemdelingen (Wav) is en blijft een restrictief
toelatingsbeleid dat is toegesneden op de behoeften van de Nederlandse
arbeidsmarkt. Het doel is het zodanig afstemmen van arbeidsmigratie op
de concrete behoefte op de arbeidsmarkt dat verdringing van prioriteitgenietend aanbod wordt voorkomen. De toets of er prioriteitgenietend
aanbod aanwezig is in Nederland blijft onveranderd van toepassing. De
behoefte van de arbeidsmarkt zal per functie variëren en is ook afhankelijk

kst-35680-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

1

van economische ontwikkelingen. In tijden van laagconjunctuur is het des
te belangrijker dat het beleid restrictief wordt toegepast aangezien in
laagconjunctuur de kans op verdringing aan de onderkant van de
arbeidsmarkt het grootst is. In tijden van hoogconjunctuur is het van
belang dat de regelgeving de ruimte biedt om, indien er geen prioriteitgenietend aanbod aanwezig is, een tewerkstellingsvergunning (twv) of
gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid (gvva) te verlenen.
Aangezien toekomstige arbeidsmigratie afhankelijk is van de behoefte en
het aanbod op de arbeidsmarkt, welke weer beïnvloed wordt door
economische omstandigheden die zich moeilijk laten voorspellen, kan er
geen prognose worden gegeven van toekomstige arbeidsmigratie vanuit
derdelanden. Deze wetswijziging beoogt de flexibiliteit van de wetgeving
te vergroten, zodat meebewogen kan worden met ontwikkelingen op de
arbeidsmarkt. Door in de wet meer mogelijkheden tot maatwerk op te
nemen om een soepelere arbeidsmarkttoets toe te passen waar dat kan en
de vergunning voor een langere periode dan één jaar te verlenen, is de
verwachting dat de hoofdregel als minder beperkend wordt ervaren en
vaker toegepast zal worden, maar er wordt niet verwacht dat deze
wijziging zal leiden tot een substantiële toename van arbeidsmigranten.
Daarnaast zal het leiden tot een afname van de administratieve lasten
voor de werkgevers.
Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie of de regering toe kan
lichten welke veiligheidschecks gehanteerd worden ten aanzien van zowel
erkend referenten als kennismigranten. En hoe dat wordt afgestemd met
de veiligheidsdiensten, om te voorkomen dat arbeidsmigratie wordt
misbruikt voor spionage en hoe dat eventueel wijzigt door dit
wetsvoorstel.
De IND verricht bij álle vreemdelingen, dus ook bij kennismigranten, een
openbare-ordetoets. Deze bestaat uit een bevraging van de Justitiële
Informatiedienst en van een aantal andere nationale en Europese
(politie-)systemen, zoals OPP E&S (Operationeel politieplatform executie
en signalering) en NL SIS II (Schengen informatiesysteem). Daarbij is de
IND altijd alert op signalen die kunnen duiden op mogelijk misbruik/fraude
en/of signalen die erop kunnen duiden dat een bedrijf en/of een vreemdeling een gevaar vormt voor de openbare orde en nationale veiligheid.
Een dergelijk signaal wordt beoordeeld en waar nodig worden vervolgacties ondernomen, zoals het weigeren van de vergunning of erkenning
en/of het melden van het signaal bij de politie en/of de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten. De AIVD kan, indien zij over relevante te delen
(persoons)informatie inzake een persoon en/of organisatie beschikt, een
ambtsbericht uitbrengen aan de IND. Dit kan zij zowel naar aanleiding van
een melding van de IND, als op eigen initiatief doen.
De IND heeft geen zicht op alle strafrechtelijke veroordelingen van
vreemdelingen in het buitenland. In dit opzicht wordt uitgegaan van de
antecedentenverklaring die de vreemdeling moet overleggen. De IND
heeft (in principe) geen mogelijkheden of wettelijke bevoegdheden die
verder gaan dan dat. Met ECRIS-TCN (European Criminal Record
Information System -Third Country Nationals), wordt het in de loop van
2022 mogelijk om justitiële gegevens van derdelanders (en staatlozen)
tussen EU-lidstaten te delen. Het gaat hierom om onherroepelijk
geworden strafrechtelijke veroordelingen van derdelanders in de EU. Het
software-systeem wat dit mogelijk moet worden, wordt momenteel
gebouwd door eu-LISA.
Bij een aanvraag om erkenning als referent controleert de IND:
− of een onderneming voldoet aan bedrijfseconomische voorwaarden
(inschrijving in het handelsregister, de continuïteit en solvabiliteit,
etc.);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

2

− of er onjuiste gegevens zijn verstrekt dan wel gegevens zijn achtergehouden;
− of in de 5 jaar voor de aanvraag om erkenning de erkenning van de
onderneming is ingetrokken;
− of er strafrechtelijke veroordelingen, transacties en uitgevaardigde
strafbeschikkingen zijn opgelegd voor o.a. mensenhandel, valsheid in
geschifte, verduistering, witwassen, bedrog, Opiumwet en de Wet
wapens en munitie;
− of de onderneming in de 4 jaar voor de aanvraag een fiscale vergrijpboete opgelegd heeft gekregen, dan wel 3 of meer boetes heeft
gekregen op grond van de Wav, de Arbeidstijdenwet (Atw) of de Wet
minimumloon (Wml);
− of in de 3 jaar voor de aanvraag om erkenning de onderneming of bij
de onderneming betrokken (rechts)personen failliet zijn gegaan;
− en de eerstedagsmelding bij de Belastingdienst.
Bij de beoordeling of een onderneming die erkend wil worden als referent
betrouwbaar is, worden de antecedenten van de rechtspersoon die erkend
wil worden, gecheckt. Ook worden de antecedenten gecheckt van alle
rechtspersonen en natuurlijke personen die als bestuurder bij de
organisatie zijn betrokken. Welke rechtspersonen en natuurlijke personen
dat zijn, blijkt uit de gegevens uit het handelsregister van de Kamer van
Koophandel. Voor al deze rechtspersonen en natuurlijke personen worden
de nationale systemen bevraagd. Aandeelhouders worden hier niet bij
betrokken. In het uittreksel van de Kamer van Koophandel zijn gegevens
over aandeelhouders niet (of slechts zeer beperkt) beschikbaar. De wet- en
regelgeving eisen van de organisatie die erkend wil worden niet dat een
register van aandeelhouders wordt overgelegd.
Daarnaast controleert de IND jaarlijks of alle erkend referenten nog
voldoen aan de voorwaarde van inschrijving in het handelsregister van de
Kamer van Koophandel en of zij nog actief gebruik maken van de
erkenning. Bij inactiviteit (3 jaar geen gebruik en op dit moment geen
referent zijn) en uitschrijving uit het handelsregister of faillissement kan
de erkenning worden ingetrokken. Verder controleert de IND al dan niet
naar aanleiding van interne en externe signalen aan de hand van
informatie van onder meer de Kamer van Koophandel, Suwinet, de
Belastingdienst en de Justitiële Informatiedienst, of nog aan de
voorwaarden voor erkenning wordt voldaan. Zo nodig worden nadere,
verdiepende, controles uitgevoerd en actie ondernomen, denk aan
waarschuwingen, boetes, schorsingen of intrekking van het erkend
referentschap.
Met het wetsvoorstel worden deze veiligheidschecks ten aanzien van
erkend referenten en kennismigranten en de wijze waarop signalen
gemeld worden bij de politie en/of de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
niet gewijzigd.
2. Inleiding
De leden van de CDA-fractie vragen om een overzicht van de in het Besluit
uitvoering Wet arbeid vreemdelingen (BuWav) en de Regeling uitvoering
Wet arbeid vreemdelingen (RuWav 2014) opgenomen uitzonderingen.
In het BuWav zijn op grond van artikel 3, eerste lid onder c, Wav, een
aantal uitzonderingen opgenomen op de plicht om in het bezit van een
twv/gvva te zijn. Ten eerste zijn er uitzonderingen voor «kennis en talent».
Hieronder vallen onder andere kennismigranten, onderzoekers, artsen in
opleiding, gastdocenten en overplaatsing binnen onderneming. Ten
tweede zijn er een aantal uitzonderingen voor «stage en uitwisseling». Dit
geldt voor stages van al toegelaten buitenlandse studenten, stages door
asielzoekers of minderjarige vreemdelingen onder medische behandeling,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

3

au pairs en uitwisselingsprogramma’s zoals het Working Holiday
Program. Ten derde zijn er uitzonderingen voor «incidentele arbeid».
Hierbij kan gedacht worden aan installeren of repareren van geleverde
software of machines, controle en certificering en ontvangen van training
of instructie, optredens van artiesten, deelname aan sportwedstrijden en
zakelijke besprekingen. Ten vierde zijn er uitzonderingen die onder
«internationaal» vallen. Denk hierbij aan de uitzonderingen voor buitenlandse betrekkingen en internationaal handelsverkeer. Ten vijfde zijn er
uitzonderingen voor asielzoekers en vreemdelingen in procedure. Tot slot
zijn er ook uitzonderingen voor onder andere bepaalde gezinsleden en
voor vreemdelingen die in Nederland verblijven in verband met humanitaire gronden. Voor de nadere voorwaarden wanneer er gebruik kan
worden gemaakt van deze regelingen verwijst de regering naar de
bepalingen in het BuWav.
Daarnaast zijn er gevallen opgenomen in de RuWav 2014 waarbij wel een
twv/gvva-plicht geldt, maar waarbij een uitzondering geldt van één of
meerdere dwingende afwijzingsgronden. Deze uitzonderingen zijn op
grond van artikel 8, derde lid, onder b, Wav mogelijk ten behoeve van de
bevordering van internationale handelscontacten of in het kader van de
uitoefening van een geestelijke, godsdienstige of levensbeschouwelijke
functie. Dit gaat om regelingen voor de Aziatische horeca, geestelijke
bedienaren, monteren en repareren van door buitenlandse bedrijven
geleverde apparatuur, inspectie en opleiding in verband met levering van
goederen door buitenlandse onderneming, overplaatsing van personeel,
vestiging kleine bedrijven, sleutelpersoneel van non-profit organisaties,
kennismigranten kort verblijf, in Nederland werkzame kennismigranten
die woonachtig zijn in een andere EER-lidstaat of Zwitserland en vrijhandelsverdragen. Daarnaast zijn er een aantal afwijkingen in het kader van
scholing, opleiding, vrijwilligerswerk, internationale uitwisseling en
andere internationale culturele contacten alsmede ten behoeve van
vreemdelingen die beschikken over een voor het verrichten van arbeid
geldige vergunning (artikel 8, derde lid, onder c, Wav). Hier gaat het om
docenten in het internationaal onderwijs, stagiairs die een opleiding
volgen op MBO/HBO/WO-niveau, in het kader van het Young Workers
Exchange Program, in het kader van internationale uitwisselingsprogramma’s tussen MBO-instellingen, praktikanten, arbeid van bijkomende
aard door studenten, werknemers in de sportsector, musici en artiesten en
conservatoren en restauratoren in dienst van werkgevers, lid van de
Museumvereniging. Voor de nadere voorwaarden wanneer er gebruik kan
worden gemaakt van deze regelingen verwijst de regering naar de
bepalingen in de RuWav 2014.
De leden van de CDA-fractie vragen daarnaast hoeveel vergunningen
worden verleend na de reguliere aanvraagprocedure?
In 2017 zijn 812 twv’s dan wel gvva’s afgegeven met volledige arbeidsmarkttoets, in 2018 in totaal 763 met volledige toets, in 2019 818 met
volledige toets en in 2020 in totaal 3811.
De leden van de CDA-fractie vragen wat dit wetsvoorstel betekent voor
«derdelanders» die werkzaam zijn op de Nederlandse arbeidsmarkt, maar
gedetacheerd zijn vanuit andere lidstaten. Daarnaast vragen deze leden of
kan worden aangeven of het mogelijk is om, in lijn met deze wet, bij
arbeidsmigranten van binnen de EU te sturen op c.q. meebewegen met
hoog/laagconjunctuur behoefte op de Nederlandse arbeidsmarkt?
Binnen Nederland zijn er verschillende juridische kaders van toepassing
op de toelating van arbeidsmigranten in Nederland, zoals de Europese
1

Vanwege de coronamaatregelen en de inreisbeperkingen zijn er minder tewerkstellingsvergunningen aangevraagd/verleend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

4

interne markt regelgeving inzake het vrij verkeer van werknemers en het
vrij verkeer van diensten en daarnaast het nationale kader in de Wav die
toegang van derdelanders tot de Nederlandse arbeidsmarkt regelt.
Met de Wav wordt een restrictief toelatingsbeleid gehanteerd dat is
toegesneden op de behoeften van de Nederlandse arbeidsmarkt. Het doel
is het zodanig afstemmen van arbeidsmigratie van derdelanders op de
concrete behoefte op de arbeidsmarkt dat verdringing van prioriteit
genietend aanbod (Nederlandse werkzoekenden) wordt voorkomen.
Het is volgens het Europese Hof van Justitie niet toegestaan dat lidstaten
in hun nationale regelgeving, zoals de Wav, eisen stellen die het vrij
verkeer van diensten binnen de EU inperken of ontmoedigen. Zo kunnen
lidstaten bijvoorbeeld geen twv eisen van derdelanders die beschikken
over een twv die is afgegeven door een andere lidstaat, zoals ook de Raad
van State in haar voorlichting van 19 november jl. overweegt2. Gelet
hierop heeft het voorliggende wetsvoorstel geen invloed op derdelanders
die in het kader van het vrij verkeer van werknemers of diensten in
Nederland arbeid verrichten. Dit brengt tevens met zich dat dit
wetsvoorstel ook geen invloed heeft op het sturen of meebewegen met
hoog/laagconjunctuur bij arbeidsmigranten binnen de EU.
De leden van de CDA-fractie vragen in welke mate het mogelijk is op basis
van huidige wet- en regelgeving en voorgestelde aanpassing daarvan om
een vergunning te weigeren aan een geestelijk dienaar om ongewenste
beïnvloeding te voorkomen?
De Wav betreft restrictief toelatingsbeleid dat is toegesneden op de
behoeften van de Nederlandse arbeidsmarkt. Het doel is het zodanig
afstemmen van arbeidsmigratie op de concrete behoefte op de arbeidsmarkt dat verdringing van prioriteit genietend aanbod (Nederlandse
werkenden) wordt voorkomen en werknemers worden beschermd. De
openbare orde toets en alertheid op signalen die er op kunnen duiden dat
een geestelijk bedienaar een gevaar vormt voor de openbare orde en
nationale veiligheid, maken onderdeel uit van de toetsing voor het
verblijfsrecht.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de verwachting is dat deze
wijziging ook een structurele oplossing biedt voor tekortsectoren, of dat er
wellicht nog verdergaande oplossingen nodig zijn.
In algemene zin geldt dat de wet- en regelgeving nu al ruimte biedt om,
als er geen prioriteitgenietend aanbod is, een twv/gvva te verlenen. Een
werkgever moet altijd eerst het aanbod van werknemers binnen
Nederland en de Europese Unie benutten.
Door het facultatief maken van de weigeringsgrond «onvoldoende
wervingsinspanningen» ontstaat meer ruimte voor maatwerk door het
UWV. Het UWV kan hierdoor bijvoorbeeld voor zeer krappe sectoren toch
een twv verlenen, ook als de werkgever onvoldoende wervingsinspanningen heeft verricht. Daarbij staat voorop dat het UWV bij elke individuele aanvraag beoordeelt of er inderdaad geen prioriteitgenietend
aanbod is. Daarmee biedt deze wetswijziging de mogelijkheid om voor
tekortsectoren een lichtere toets te doen voor het verkrijgen van een
twv/gvva.
Arbeidsmigranten leveren een belangrijke bijdrage aan de Nederlandse
economie. Maar zij zijn niet de enige oplossing voor tekorten in bepaalde
sectoren. Zo heeft de regering sectorale aanpakken in sectoren waarin de
2

Kamerstukken II, 2020/21, 35 359, nr. 23 Voorlichting van de Afdeling Advisering van de Raad
van State

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

5

overheid zelf werkgever is (zoals het Rijk, defensie en politie) of waarin de
overheid de randvoorwaarden voor werkgevers sterk beïnvloedt (zoals
bijvoorbeeld de zorg3 en onderwijs).
Ook vragen de leden van GroenLinks-fractie of de regering verwacht dat
de verruimde mogelijkheden voor directe vergunningen ook gaan leiden
tot een afname van de indirecte vergunningen (doordetachering).
De verwachting is dat de wijzigingen uit het huidige wetsvoorstel geen
invloed zullen hebben op een afname van indirecte vergunningen en
detachering van derdelanders. De detachering van derdelanders die
beschikken over een twv afgegeven door een andere lidstaat is een legale
constructie volgens het Europese Hof van Justitie zoals ook de Raad van
State in haar voorlichting vaststelt4. Het is volgens het Europese Hof van
Justitie niet toegestaan dat lidstaten in hun nationale regelgeving, zoals
de Wav, eisen stellen die het vrij verkeer van diensten binnen de EU
inperken of ontmoedigen.
3. Flexibele en toekomstbestendige regelgeving
De leden van de SP-fractie hebben grote vraagtekens bij het nut van het
voorliggende wetsvoorstel. Zij vragen waarom er een noodzaak is tot
versoepeling van de nu geldende regels voor het verschaffen van een
tewerkstellingsvergunning.
Het huidige (wettelijke) kader van het arbeidsmigratiebeleid is door de
flexibiliteit in de lagere regelgeving in staat om mee te bewegen met de
economische en maatschappelijke ontwikkelingen. Er is echter wel ruimte
voor verbeteringen om de wet- en regelgeving meer toekomstbestendig
en flexibel te maken. Door de strikte hoofdregel – de arbeidsmarkttoets
met de verplichte afwijzingsgronden uit artikel 8 van de Wav bij de
aanvraag van een twv of gvva – worden er relatief weinig vergunningen
verleend na de reguliere aanvraagprocedure. Er ontstaat daardoor vraag
naar uitzonderingen op de hoofdregel, in de vorm van vrijstellingen in het
BuWav of uitzonderingen op de arbeidsmarkttoets in de RuWav 2014.
Door in de wet meer mogelijkheden op te nemen om onder omstandigheden een soepelere arbeidsmarkttoets toe te passen en de vergunning
voor een langere periode dan één jaar te verlenen, is de verwachting dat
de hoofdregel als minder beperkend wordt ervaren en vaker toegepast zal
worden.
Daarnaast is juist voor de groep reguliere arbeidsmigranten versterking
van de positie door het tegengaan van slechte arbeidsomstandigheden,
onderbetaling, illegaliteit en verdringing op de arbeidsmarkt van belang.
De regering acht deze bescherming van essentieel belang voor onze
samenleving. In lijn hiermee bevat het wetsvoorstel twee maatregelen die
de positie van de werknemer trachten te versterken: de werkgever moet
het loon maandelijks, giraal betalen en de facultatieve afwijzingsgrond
indien een werkgever geen economische activiteiten heeft.
Daarnaast vragen de leden van de SP-fractie in welke sectoren nu
vacatures zijn die lastig gevuld kunnen worden die met de versoepeling in
onderliggend wetsvoorstel wel gevuld zouden kunnen worden? Om
hoeveel vacatures gaat dit?
Er wordt nog altijd gekeken of er prioriteitgenietend aanbod aanwezig is
binnen Nederland en de EER, maar voor functies in sectoren met grote
krapte kan door UWV afgeweken worden van de verplichte toets op
3

Kamerstukken II, 2020/21, 29 282, nr. 416 Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma
Werken in de Zorg
4
Kamerstukken II, 2020/21, 35 359, nr. 23 Voorlichting van de Afdeling Advisering van de Raad
van State

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

6

voldoende wervingsinspanningen. Dat is maatwerk en het is niet vooraf
aan te wijzen voor welke sectoren dit het geval is of om hoeveel vacatures
het dan gaat.
Verder vragen de leden van de SP-fractie hoeveel aanvragen er per jaar
binnenkomen bij het UWV, hoeveel mensen per jaar een tewerkstellingsvergunning of een gecombineerde vergunning krijgen, hoeveel van de
aanvragen er de afgelopen paar jaar werden afgewezen en uit welke
landen, in percentages, de mensen met een tewerkstellingsvergunning
komen.
Tabel 1: Aanvragen twv en de adviesverzoeken gvva (met volledige en soepelere
arbeidsmarkttoets)
Twv/gvva
Aanvragen
Ingewilligd
Weigeringen

2017

2018

2019

2020

10.091
8.816
1.235

10.571
9.431
976

15.055
13.264
1.488

10.555
9.223
1.150

Tabel 2: Verleende twv’s/positieve adviezen gvva
Nationaliteit (top 15)

2017

2018

2019

2020

Chinese
Indiase
Amerikaanse
Japanse
Zuid-Koreaanse
Vietnamese
Indonesische
Russische
Turkse
Surinaamse
Braziliaanse
Canadese
Oekraïense
Iraanse
Nigeriaanse
Overig

28%
20%
10%
3%
3%
2%
2%
2%
2%
2%
1%
1%
1%
1%
<1%
22%

24%
23%
9%
3%
3%
4%
3%
2%
2%
2%
2%
2%
1%
1%
1%
21%

28%
16%
6%
2%
2%
3%
2%
1%
1%
1%
1%
1%
1%
1%
1%
15%

26%
20%
5%
2%
2%
5%
2%
2%
3%
2%
1%
1%
1%
2%
2%
23%

Afgerond op hele percentagepunten

Wervingsinspanningen
De leden van de VVD-fractie vragen om een nadere toelichting hoe de
zogenoemde facultatieve weigeringsgrond op het prioriteitgenietend
arbeidsaanbod gaat werken en wat de rol is van de sociale partners bij de
totstandkoming en de naleving van deze criteria.
Ook de leden van de GroenLinks-fractie vragen welke criteria
UWV-medewerkers zullen hanteren wanneer zij hun nieuwe discretionaire
bevoegdheid gebruiken om ook bij onvoldoende bewijs «voldoende
wervingsinspanningen» een werkvergunning toe te kennen.
De leden van de SGP-fractie hebben vraagtekens bij de voorgestelde
wijziging om de dwingendrechtelijke afwijzingsgrond bij onvoldoende
wervingsinspanningen om te zetten in een facultatieve afwijzingsgrond
(wijziging van artikel 8 Wav). Zij vragen zich af of dit geen gemakzucht in
de hand werkt, zeker als het gaat om de situatie waarin de werkgever
onvoldoende inspanningen heeft verricht en vragen om een nadere
motivering.
Deze weigeringsgrond zal ook na deze wetswijziging in de regel worden
toegepast tenzij gelet op de individuele omstandigheden van het geval, de
tegenwerping hiervan onevenredig zou zijn. Het is aan de werkgever om
dit aannemelijk te maken. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan
een situatie waarbij de werkgever voldoet aan de overige voorwaarden,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

7

waaronder het tijdig melden van de vacature, en UWV vaststelt dat geen
prioriteitgenietend aanbod aanwezig is. Het verrichten van wervingsinspanningen zal in dat geval tot geen resultaat leiden. Het kan in dergelijke
gevallen onwenselijk zijn om af te wijzen. Verder kan bij calamiteiten,
tijdelijke projecten of bij nieuwe aanvragen in verband met de uitloop van
een tijdelijk project worden voorbijgegaan aan deze toets. In het geval dat
UWV deze weigeringsgrond niet tegenwerpt en derhalve een twv/gvva
wordt verleend is er de mogelijkheid om deze twv/gvva te verlenen onder
voorschrift. Het is aan UWV om te bepalen of van deze mogelijkheid
gebruik wordt gemaakt. Het voorschrift heeft dan als doel om de
werkgever gedurende de periode dat de twv/gvva is verleend wervingsinspanningen blijft ondernemen. Bij een verlenging of opvolgende aanvraag
zal de werkgever dan moeten aantonen waarom hij gedurende de looptijd
van de vergunning er niet in is geslaagd de arbeidsplaats door prioriteitgenietend aanbod te vervullen. Aangezien in de regel deze afwijzingsgrond ook na deze wetswijziging zal worden tegengeworpen is niet de
verwachting dat deze wijziging gemakzucht door werkgevers in de hand
werkt. Deze nadere regels zullen worden neergelegd in de RuWav 2014,
hierin wordt bepaald hoe UWV moet toetsen. Hierbij hebben de sociale
partners geen rol. Goede voorlichting aan werkgevers en sociale partners
over de wijze van toetsen is van belang.
Duur tewerkstellingsvergunning
De leden van de CDA-fractie vragen wat er gebeurt met de vergunning in
het geval van tussentijds faillissement of bedrijfsovername. Daarnaast
vragen de leden wat gebeurt als er binnen de periode van 3 jaar de
arbeidsmarkt tussentijds rigoureus verandert. Daarnaast vragen de leden
van de SGP-fractie in hoeverre de mogelijkheid van een snelle wijziging
van de omstandigheden op de arbeidsmarkt voldoende is verdisconteerd
in een toets om de twee jaar.
Bij faillissement of bedrijfsovername moet de werkgever dit melden bij
IND/UWV omdat dan geen gebruik meer wordt gemaakt van de
vergunning. Vervolgens wordt de twv/gvva ingetrokken en een nieuwe
werkgever zal een nieuwe twv/gvva moeten aanvragen. Een tussentijdse
verandering van de arbeidsmarkt heeft geen gevolgen voor de geldigheid
van een reeds afgegeven twv/gvva. Echter, bij een volledige arbeidsmarkttoets zal in het BuWav de maximale duur van de twv/gvva twee jaar
bedragen en derhalve vindt de toets aan de situatie op de arbeidsmarkt
elke twee jaar plaats en kan voldoende worden meebewogen met de
(rigoureus) veranderende arbeidsmarkt.
De leden van de D66-fractie vragen in welke situaties gevallen zullen
worden aangewezen waarbij de vergunning voor minder dan drie jaar kan
worden afgegeven en of er ook voorhang geldt voor deze beperking van
de mogelijkheid om de twv voor drie jaar af te geven.
In afwijking van de hoofdregel, zal in het BuWav worden geregeld dat een
twv voor ten hoogste twee jaar kan worden verleend bij aanvragen
waarbij door UWV is getoetst of er prioriteitgenietend aanbod aanwezig is
en of de vacature tijdig kenbaar is gemaakt (volledige arbeidsmarkttoets).
Er geldt geen voorhangprocedure voor deze BuWav-bepaling.
De leden van de SGP-fractie vragen waarom is gekozen voor een toets om
de twee jaar. Daarnaast vragen de leden van de SGP-fractie hoe kritisch
wordt getoetst als de termijn naar drie jaar gaat, mede gelet op de
onwenselijkheid van een substantiële toename van het aantal (arbeids)migranten. Welke rationale redenen ligt ten grondslag aan de keuze voor de
termijn van drie jaar?
De leden van de SP-fractie hebben ook vraagtekens bij het verlengen van
de duur van de tewerkstellingsvergunningen en verzoeken en verzoeken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

8

de regering uit te leggen waarom een duur van drie jaar beter zou passen
bij een flexibele regeling dan een duur van één jaar.
Door in de Wav te regelen dat een twv voor de duur van ten hoogste drie
jaar wordt verleend, kan in de lagere regelgeving worden bepaald
wanneer welke maximale duur wenselijk is. Hiermee wordt aangesloten
bij de ambitie om de regelgeving toekomstbestendig en flexibel te maken.
Verder kan worden meebewogen met de conjunctuur van de economie,
hetgeen de toekomstbestendigheid ten goede komt. In het BuWav wordt
opgenomen dat aan de groep waarvoor een arbeidsmarkttoets geldt een
twv met de maximale duur van twee jaar wordt verleend. Hiermee wordt
enerzijds tegemoet gekomen aan de zorgen van werknemersorganisaties
dat het een te grote sprong is om van één naar drie jaar te gaan omdat in
drie jaar veel veranderd kan zijn op de arbeidsmarkt. Immers, elke twee
jaar zal opnieuw worden gekeken naar de situatie op de arbeidsmarkt en
de werkgever blijft geprikkeld om zelf prioriteitgenietend aanbod te
zoeken en te werven. Anderzijds wordt met de wijziging getracht
tegemoet te komen aan de wensen van werkgeversorganisaties om de
hoofdregel minder beperkend te maken. Door de twv voor langere duur te
verlenen, maar ten hoogste voor twee jaar, is de verwachting dat de
hoofdregel van de Wav als minder beperkend wordt ervaren en vaker een
vergunning wordt aangevraagd voor moeilijk vervulbare vacatures. De
wijziging van de duur van de twv heeft geen invloed wijze waarop wordt
getoetst of een twv wordt verleend.
Daarnaast hebben de leden van de SP-fractie vragen of de regering zicht
heeft op welke verschuivingen er jaarlijks plaatsvinden op de arbeidsmarkt in de sectoren waar onderliggend wetsvoorstel een oplossing voor
zou moeten bieden. Hoeveel van de tewerkstellingsvergunningen zijn de
afgelopen jaren verlengd? Hoeveel tewerkstellingsvergunningen hebben
deze verlenging niet toegekend gekregen omdat de sectorale arbeidsmarkt ondertussen veranderd was? In welke sectoren waren de verlengingen en de afwijzingen? Uit welke landen, in procenten, kwamen de
mensen waarvan de vergunning niet werd verlengd?
Een twv kan niet worden verlengd, maar er kan wel een nieuwe twv
worden aangevraagd. Een gvva kan wel worden verlengd. Het UWV
maakt in de registratie onderscheid tussen twv’s en adviezen gvva. Echter,
bij de adviezen gvva (zowel de verleningen als de weigeringen) wordt niet
geregistreerd of het een verlenging betreft. Dit maakt voor de toets aan de
afwijzingsgronden van de Wav ook niet uit omdat ook bij een verlenging
aan alle toepasselijke voorwaarden van de Wav wordt getoetst. Gelet
hierop kan op deze vragen geen antwoord worden gegeven.
4. Positie van werknemers versterken
De leden van de VVD-fractie vragen de regering nader toe te lichten hoe
de uitzondering voor startende ondernemers gaat werken en hoe
startende ondernemers hierover worden geïnformeerd.
De leden van de D66-fractie vragen op welke manier de toets in praktijk
gaat werken voor startende ondernemingen die aannemelijk moeten
maken dat er in de toekomst economische activiteiten zullen plaatsvinden.
Indien de aanvraag wordt gedaan door een startende onderneming die
nog geen economische activiteiten verricht, dan kan het UWV aan de
werkgever een voorschrift opleggen om na een bepaalde periode aan te
tonen dat er daadwerkelijk economische activiteiten zijn gestart. Gedacht
kan worden aan het overleggen van een verklaring dat de onderneming
bekend is bij de Belastingdienst, en/of informatie dat de start van de
onderneming daadwerkelijk heeft plaatsgevonden zodat de vreemdeling
de arbeid kan verrichten waarvoor de vergunning is verleend. Van de
mogelijkheid om na een bepaalde periode aan te tonen dat er daadwerkelijk economische activiteiten zijn gestart wordt alleen gebruik gemaakt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

9

als aannemelijk is gemaakt dat de werkgever in de toekomst economische
activiteiten zal gaan verrichten en de werkgever heeft verklaard bereid te
zijn de benodigde inspanningen te verrichten. De werkgever is dan
gehouden om binnen een in het individuele geval vast te stellen redelijke
termijn stukken te overleggen aan het UWV die de start van de economische activiteiten onderbouwen. Indien hieruit blijkt dat er geen
economische activiteiten zijn kan de twv/gvva op grond van artikel 13,
onder b, van de Wav worden ingetrokken.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of ook is overwogen om over
te schakelen op een persoonsgebonden werkvergunning en een
meldplicht voor werkgevers.
Doelstelling van de Wav is het afstemmen van arbeidsmigratie op de
concrete behoefte op de arbeidsmarkt. Hierbij is derhalve de vraag van de
werkgever en in welke mate de werkgever getracht heeft zijn vacature met
prioriteitgenietend aanbod in te vullen en of hij passende arbeidsvoorwaarden biedt, leidend voor het al dan niet verlenen van de twv/gvva. Een
persoonsgebonden werkgevergunning past niet bij deze systematiek en
doelstelling van de Wav en is daarom niet overwogen.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de regering bereid is om
aan artikel 2a BuWav een bepaling toe te voegen die het mogelijk maakt
om asielzoekers met een nationaliteit waarmee zij volgens de IND
kansrijke asielzoeker zijn, eerder toegang tot arbeid te verlenen, bijvoorbeeld al na twee maanden. Voorts vragen de leden of de regering bereid
is de beperking tot 24 weken arbeid neergelegd in artikel 2a, eerste lid
onder a BuWav te schrappen wegens strijd met het unierecht.
Het versoepelen van wettelijke kaders waarbij bijvoorbeeld werken na
twee maanden wordt toegestaan, is niet eenvoudig te realiseren. Een
asielzoeker bouwt dan eerder banden en rechten op met Nederland en dat
maakt terugkeer bij het niet verlenen van een asielstatus moeilijker.
Bovendien is het lastig om juridisch vast te stellen wanneer een asielzoeker als «kansrijk» is aan te merken en om op basis hiervan een
onderscheid te maken. Dat zou betekenen dat aanpassingen aan wet- en
regelgeving voor alle asielzoekers zouden gaan gelden. In plaats van het
aanpassen van wet- en regelgeving zet de regering daarom steviger in op
activering en participatie vanaf dag één. Dat gebeurt middels een brede
waaier aan projecten en programma’s bij het COA voor zowel asielzoekers
als asielstatushouders.
De regering ziet geen aanleiding om de beperking van de arbeidsduur van
asielzoekers op te heffen. Deze beperking verhindert niet dat een
asielzoeker – in lijn met de Opvangrichtlijn – effectieve, daadwerkelijke
toegang tot de arbeidsmarkt heeft. Asielzoekers mogen in Nederland
arbeid verrichten wanneer de asielaanvraag ten minste zes maanden in
behandeling is en er nog geen definitief besluit is genomen (artikel 2a,
eerste lid, onder a, BuWav). Dit is in lijn met de Opvangrichtlijn, die
voorschrijft dat een asielzoeker ten laatste negen maanden na de datum
waarop het verzoek om internationale bescherming is ingediend, toegang
moet hebben tot de arbeidsmarkt.
5. Financiële gevolgen en administratieve lasten
De leden van de SGP-fractie vragen om welke redenen is gekozen voor
deze aanvullende verplichting bovenop de bestaande verplichting op
grond van artikel 7a van de Wet Minimumloon (WML) en artikel 1d BuWav
terwijl er reeds sprake was van een verplichting om het wettelijke
minimumloon en het kennismigrantensalaris giraal te betalen.
Bij girale betaling bestaat grotere zekerheid dat de vreemdeling vrijelijk
over zijn loon kan beschikken dan bij contante betaling. Tevens kan het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

10

toezicht op naleving van de juiste beloning effectiever plaatsvinden. Dit is
bij contante uitbetaling veel minder het geval waardoor contante
loonuitbetaling zeer fraudegevoelig is. Daarnaast zijn er gevallen waarin
niet kan worden vastgesteld of daadwerkelijk het vooraf opgegeven loon
wordt ontvangen, omdat het overeengekomen loon niet structureel wordt
uitbetaald, maar bijvoorbeeld door middel van nabetalingen. Aangezien
van belang is dat de vreemdeling kan rekenen op consistente uitbetaling
van het overeengekomen loon, en niet enkel het WML, wordt in de Wav
toegevoegd dat de werkgever verplicht is het loon bedoeld in artikel 7
over een periode van ten hoogste een maand, bij te schrijven op een
bankrekening, bestemd voor girale betaling, op naam van de vreemdeling.
6. Uitvoerings- en handhavingstoets
De leden van de D66-fractie vragen wat bij dit wetsvoorstel precies de
verdeling is in de uitvoering tussen het UWV en de IND. Het is deze leden
niet helemaal duidelijk hoe het komt dat de IND een uitvoerige uitvoeringstoets heeft opgeleverd met als belangrijkste punt dat de meeste
wijzigingen niet aan hen raken, en dat bij het UWV een veel minder
uitvoerige uitvoeringstoets is opgeleverd. Daarnaast vragen de leden
welke uitvoeringstoetsen vertrouwelijk ter inzage zijn gelegd, en wat
daarvoor de reden is.
Het huidige wetsvoorstel wijzigt niets aan de verdeling in de uitvoering
tussen de IND en het UWV. Voor arbeid van maximaal drie maanden of als
de vreemdeling al in het bezit is van een verblijfsvergunning, vraagt de
werkgever een twv aan bij het UWV. Indien een werkgever een vreemdeling voor langer dan drie maanden arbeid wil laten verrichten dan moet
hij een gvva aanvragen bij de IND. Deze vergunning geeft de vreemdeling
het recht om te werken en te verblijven in Nederland. De IND vraagt
vervolgens advies aan het UWV over de toelating tot de arbeidsmarkt. In
de Wav en de vreemdelingenwetgeving is bepaald dat het UWV de
verzoeken om advies toetst aan de Wav. Een adviesverzoek wordt aan
dezelfde voorwaarden getoetst als een aanvraag twv.
Als het UWV meer informatie nodig heeft, neemt het UWV rechtstreeks
contact met de werkgever op. Het UWV heeft voor de adviesprocedure
een wettelijke termijn van vijf weken. Zodra het UWV een advies heeft
opgesteld, stuurt het UWV dat naar de IND. De IND betrekt dit advies bij
haar beslissing op de aanvraag gvva. De IND toetst de aanvraag aan de
voorwaarden van de vreemdelingenwetgeving en het UWV toetst aan de
Wav. De IND is verantwoordelijk voor de uitvoering van de gvva.
De uitvoeringstoets van de IND is opgesteld volgens een vast format dat
binnen de IND wordt gehanteerd met vaste onderdelen zoals beschrijving
van de huidige situatie en het proces. Ook wordt de mogelijke impact op
de uitvoering en organisatie van de IND beschreven. Ook het UWV
beoordeelt een wetsvoorstel volgens een vast aantal vragen wat heeft
geresulteerd in een aantal conclusies over de gevolgen van de voorgenomen wijziging op uitvoerbaarheid, effecten op regeldruk, op ICT en de
financiële gevolgen.
Er zijn geen uitvoeringstoetsen vertrouwelijk ter inzage gelegd.
De leden van de D66-fractie vragen of het toezicht op signalen dat de
kennismigrantenregeling fraudegevoelig zou zijn5 onder UWV of onder de
IND valt. Zij vragen om een korte eerste reactie op de berichtgeving.
5

https://www.platform-investico.nl/artikel/kennismigrantenregeling-is-fraudegevoeliggeannoteerd-verhaal/#annotation-32503–41

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

11

Het toezicht op erkend referenten valt voor wat betreft het naleven van de
verplichtingen op grond van de Vreemdelingenwet 2000 onder de IND.
Het toezicht voor wat betreft de naleving van de verplichtingen uit de
arbeidswetten (Wav, WML, etc.) valt onder de Inspectie SZW. Het toezicht
op de naleving van de kennismigrantenregeling valt onder de IND,
Inspectie SZW en de Vreemdelingenpolitie (AVIM), elke organisatie vanuit
de eigen wettelijke taak.
De kennismigrantenregeling is er om de Nederlandse kenniseconomie te
stimuleren en hoogopgeleide kenniswerkers aan te trekken en te
behouden. De regeling is snel, efficiënt en toegankelijk. Dat wordt
gewaardeerd, door zowel bedrijven als kennismigranten zelf. Het
misbruiken van deze regeling voor andere (kwalijke) doeleinden is
onacceptabel en er wordt dan ook hard gewerkt om misbruik uit te sluiten
en aan te pakken. De IND heeft sinds het rapport van de Inspectie Justitie
en Veiligheid uit november 20176 meer prioriteit gegeven aan handhaving
en voert binnen zijn wettelijke bevoegdheden een breed scala aan
controles uit, al dan niet in samenwerking met de Inspectie SZW. Het doel
is om de komst van kenniswerkers te blijven faciliteren terwijl organisaties
en mensen die kwaad in de zin hebben geweerd worden. De balans
tussen dienstverlening en handhaving is precair en is onderwerp van
gesprek tussen het Ministerie van Justitie en Veiligheid en de IND.
7. Internetconsultatie
De leden van de CDA-fractie vragen of kan worden toegelicht waarom
werkgeversorganisaties aangeven dat zij in de praktijk verwachten dat er
weinig van de flexibilisering terecht zal komen.
Werkgeversorganisaties hebben geconstateerd dat sinds de wijzigingen
van de Wav in 2014, Nederland op slot is voor werknemers van 30 jaar of
ouder die minder verdienen dan het salaris van kennismigranten. De
werkgeversorganisaties vinden het dan ook een goede zaak wanneer de
dwingende weigeringsgrond gewijzigd wordt in een facultatieve weigeringsgrond. Echter, zij achten de verlenging van de duur van de twv van
één naar drie jaar noodzakelijk omdat volgens hen een optimale arbeidsrelatie meestal ontstaat vanaf het tweede jaar.
In het huidige voorstel wordt de grens verhoogd naar drie jaar, maar
wordt tevens direct geregeld dat voor reguliere vergunningen de
maximale duur wordt afgetopt op twee jaar. Werkgevers zouden het
juister vinden als ook voor de reguliere twv’s een termijn van drie jaar zou
gaan gelden. De werkgeversorganisaties spreken de hoop uit dat de
flexibele regelgeving meebeweegt op de momenten dat dit nodig is.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering aan te geven waarom de
toename van derdelanders die werkzaam zijn op de Nederlandse
arbeidsmarkt maar gedetacheerd worden vanuit andere lidstaten een
andere situatie is dan behandeld in het wetsvoorstel. De leden vragen of
de wet hierin toch een rol kan spelen.
Binnen Nederland zijn er verschillende juridische kaders van toepassing
op de toelating van arbeidsmigranten in Nederland, zoals de Europese
interne markt regelgeving inzake het vrij verkeer van werknemers en het
vrij verkeer van diensten en het nationale kader in de Wav die toegang
van derdelanders tot de Nederlandse arbeidsmarkt regelt.

6

Inspectie Justitie en Veiligheid, Tussen handhaven en dienstverlenen, Over het toezicht van de
IND op de werkgever als erkend referent, 21 november 2017, https://www.inspectie-jenv.nl/
Publicaties/rapporten/2017/11/21/tussen-handhaven-en-dienstverlenen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

12

Het doel van de Wav is een restrictief toelatingsbeleid dat is toegesneden
op de behoeften van de Nederlandse arbeidsmarkt. Het is echter volgens
het Europese Hof van Justitie niet toegestaan dat lidstaten in hun
nationale regelgeving, zoals de Wav, eisen stellen die het vrij verkeer van
diensten binnen de EU inperken of ontmoedigen. Zo mogen lidstaten
bijvoorbeeld geen twv eisen van derde landers die beschikken over een
twv die is afgegeven door een andere lidstaat, zoals ook de Raad van
State in zijn voorlichting van 19 november jl. vaststelt7.
De leden van de CDA-fractie vragen of er volgens de regering nu sprake is
van voldoende en effectieve handhaving.
Illegale tewerkstelling is een beboetbare overtreding. Op grond van de
Wav is het een werkgever verboden een vreemdeling in Nederland arbeid
te laten verrichten zonder de juiste vergunningen. In eerste instantie gaat
het er om dat werkgevers de Wav naleven. Als toezichthouders op de
naleving van het bepaalde bij of krachtens deze wet zijn ambtenaren van
de Inspectie SZW en de Nationale Politie aangewezen.
Het huidige – demissionaire – kabinet heeft in het Regeerakkoord extra
middelen, oplopend tot 50,5 miljoen euro per jaar in 2023 vrijgemaakt
voor de versterking van de handhavingsketen van de Inspectie SZW
conform het Inspectie Controle Framework (ICF) dat in mei 2017 aan uw
Kamer is aangeboden. Het ICF formuleert een viertal doelen voor de
versterking van de inspectieketen. De aanpak van illegale tewerkstelling
valt binnen het doel «Eerlijk werk». Alle programma’s die gericht zijn op
de bestrijding van oneerlijk werk worden uitgebreid, wat leidt tot een
verdubbeling van de inspectiedekking in 2023.
De beoordeling in termen van voldoende en effectief vindt plaats in
begroting en jaarverslagen. Het leidmotief van de Inspectie SZW is
werken aan (maatschappelijk) effect. Een indicatie voor het beoogde
maatschappelijk effect is het handhavingspercentage. Het handhavingspercentage bij eerste inspectie geeft inzicht in de mate waarin de Inspectie
SZW erin slaagt om met een risicogerichte aanpak werkgevers te
bezoeken die de wet overtreden. Het streven is dat bij een eerste inspectie
bij meer dan de helft van de bezochte bedrijven hiervan sprake is. Het
handhavingspercentage bij herinspectie zegt iets over de mate waarin de
Inspectie SZW erin slaagt om een gedragsverandering te realiseren bij
werkgevers die de regels niet naleefden. Uit het jaarverslag van de
Inspectie SZW van 20198 blijkt dat het handhavingspercentage «Eerlijk
werk», waaronder ook de handhaving van de Wav valt, bij de eerste
inspectie in 2019 47% was en bij herinspectie in 2019 42% was. Medio mei
ontvangt u het Jaarverslag 2020 van de Inspectie SZW waarin ook het
handhavingspercentage voor 2020 is opgenomen.
Gelet hierop is de regering van mening dat er sprake is van voldoende en
effectieve handhaving van de Wav.
8. Advies van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken
(ACVZ)
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan toelichten wat de
uitkomst was van het overleg met UWV over het begrip «traject» en welke
juridische consequentie een eventuele begripswijziging heeft.
Er wordt nog bezien of er aanleiding is om te begrip «traject» te verduidelijken en of dit eventueel juridische consequenties heeft.
7

Kamerstukken II, 2020/21, 35 359, nr. 23 Voorlichting van de Afdeling Advisering van de Raad
van State
8
Jaarverslag ISZW 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

13

De leden van de CDA-fractie vragen aan de regering of zij nader kunnen
toelichten waarom in eerste instantie niet is ingegaan op het advies van
de ACVZ.
Er is in eerste instantie gekozen om enkel inhoudelijk in te gaan op de
aanbevelingen van de ACVZ die direct betrekking hadden op het huidige
voorstel tot aanpassing van de Wav. Gelet op de overweging van de
Afdeling advisering van de Raad van State is besloten om toch op alle
aanbevelingen in te gaan.
De leden van de CDA-fractie lezen dat de regering van mening is dat een
aanpassing van de definitie gecombineerde vergunning voor verblijf en
arbeid zoals voorgesteld door de ACVZ niet zou passen bij de Nederlandse wetssystematiek rond de toegang tot de arbeidsmarkt. Tevens stelt
de regering dat er bovendien geen juridische noodzaak voor is, aangezien
reeds wordt voldaan aan Richtlijn 2011/98/EU. Kan de regering dit
standpunt nader onderbouwen?
De definitie van gecombineerde vergunning zoals opgenomen in artikel 1,
onder h, van de Wav en artikel 1 van de Vreemdelingenwet 2000 is op
hoofdlijnen ontleend aan de definitie uit Richtlijn 2011/98/EU, maar
aangepast aan de Nederlandse praktijk (zie ook Kamerstukken II, 2013/14,
33 749, nr. 3). Kennismigranten, onderzoekers en Europese blauwe
kaarthouders vallen buiten het bereik van de definitie van gecombineerde
vergunning, omdat voor deze groepen op basis van het BuWav vrijstellingen van de twv-plicht gelden en er dus – conform Richtlijn 2011/98/EU –
al sprake is van één vergunning voor verblijf en arbeid.
De leden van de D66-fractie hebben nog een aantal vragen over de
adviezen van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ). Zij
hebben ten eerste een vraag over het advies om «aanwezig» prioritair
aanbod te vervangen door «beschikbaar» prioritair aanbod. Zij vragen of
er met de wetswijziging in 2014 ook in de praktijk een verandering is
geweest door het wisselen van toetsen op beschikbaar of prioritair
aanbod. Genoemde leden vragen op welke manier de beschikbaarheid
van dat aanbod eerder werd getoetst, en welke middelen het UWV wel
zou hebben om dat te kunnen doen.
Onder de situatie voor de wetswijziging van 2014 lag een zware bewijslast
bij het UWV om aan te tonen dat een door UWV voorgedragen kandidaat
wel geschikt was om de vacature te vervullen, als de werkgever had
gezegd dat dit niet het geval is. Een aanvraag kon alleen worden
afgewezen als UWV kon aantonen dat er daadwerkelijk kandidaten voor
de specifieke functie stonden ingeschreven. UWV selecteerde daarom
werkzoekenden en bood deze aan bij de werkgever. Bij de herziening van
de Wav per 1 januari 2014 is de toets op prioriteitgenietend arbeidsaanbod aangescherpt. Doel van het restrictievere beleid is onder meer het
zodanig afstemmen van arbeidsmigratie op de concrete behoefte op de
arbeidsmarkt zodat verdringing van prioriteitgenietend aanbod wordt
voorkomen. De mogelijkheden om arbeidsaanbod in Nederland en de EU
in te zetten moeten maximaal worden benut. Van werkgevers wordt
daarom verwacht dat zij het aanwezige aanbod zelf onderzoeken en
benaderen, zullen inzetten en waar nodig zelf opleiden. Het is aan de
werkgever om bij een aanvraag aan te tonen dat kandidaten niet of
onvoldoende geschikt zijn om de vacature te vervullen. UWV hoeft
derhalve na de wetswijziging in 2014 het aanbod niet meer te onderzoeken op reële geschiktheid en dit aanbod daadwerkelijk te verwijzen
naar de werkgever. Hiermee wordt de eigen verantwoordelijkheid van de
werkgever nog meer benadrukt.
Sinds de wetswijziging uit 2014 kan het UWV volstaan met de constatering dat er voldoende prioriteitgenietend arbeidsaanbod aanwezig is
voor het vervullen van de vacature, om de aanvraag af te wijzen. Het UWV

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

14

zal dit doen als er werkzoekenden zijn (al of niet in het bezit van een
uitkering) die aan de objectief te stellen functie-eisen voldoen. Of
prioriteitgenietend aanbod aanwezig is, blijkt in eerste instantie uit de
bestanden van het UWV zelf. Daarnaast zal het UWV ook andere
beschikbare informatie over het aanbod in Nederland en de EER
gebruiken om vast te stellen of prioriteitgenietend aanbod aanwezig is.
Hierbij kan onder meer gedacht worden aan informatie over aanbod dat
(internationale) uitzendbureaus aangeven beschikbaar te hebben en
EURES, het Europese netwerk van arbeidsbureaus waarin gegevens over
werkzoekenden op de Europese arbeidsmarkt worden uitgewisseld. Deze
criteria liggen niet vast, maar maken deel uit van de uitvoeringspraktijk
van het UWV. Werkgevers moeten in sommige gevallen sinds 2014 meer
moeite doen om kandidaten uit het prioriteitgenietend te werven en
(verder) op te leiden, maar zij kunnen daarvoor wél de beschikbare
dienstverlening van het UWV gebruiken, zoals werk.nl en de Europese
dienstverlening van het UWV (EURES).
Dit past binnen de verantwoordelijkheidsverdeling op de arbeidsmarkt,
waarbij werkgevers verantwoordelijk zijn voor de vervulling van hun
vacatures en uitkeringsgerechtigden de plicht hebben de baan te
accepteren die hen wordt aangeboden. De toets aan aanwezigheid van
aanbod beoogt de werkgevers ertoe te bewegen gebruik te maken van het
beschikbare arbeidsaanbod in Nederland en de Europese Economische
Ruimte. Wanneer een twv wordt verleend betekent dit dat er op dat
moment geen prioriteitgenietend aanbod op de arbeidsmarkt aanwezig is.
Daarnaast vragen de leden van de D66-fractie of de regering nader in kan
gaan op het advies van de ACVZ om een brede adviescommissie in te
stellen die kan adviseren over tekortberoepen waar arbeidsmigratie juist
een oplossing kan bieden.
Het doel van de Wav is het zodanig afstemmen van arbeidsmigratie op de
concrete behoefte op de arbeidsmarkt. De regelgeving biedt derhalve nu
al de ruimte om, indien er geen prioriteitgenietend aanbod is, een
twv/gvva te verlenen. De regering ziet dan ook geen aanleiding tot het
instellen van een brede adviescommissie.
De leden van de D66-fractie hebben ook nog enkele vragen over het
advies van de ACVZ om het BuWav in overeenstemming te brengen met
de Opvangrichtlijn. Genoemde leden vragen of er eerder rechtszaken zijn
geweest die gingen over de vraag of de BuWav met de mogelijkheid van
24 weken arbeid per jaar in strijd is met de Opvangrichtlijn, en of er
anders een andere manier is om dit juridisch te toetsen. Zij vragen of de
Opvangrichtlijn ook zo gelezen moet worden dat na negen maanden er
geen enkele belemmering meer mag zijn voor de toegang tot de arbeidsmarkt, en of in dat licht de beperking in duur niet in strijd is. Daarnaast
vragen deze leden wat er praktisch zou gebeuren als er WW-recht zou
ontstaan en de asielaanvraag daarna zou worden afgewezen.
Deze beperking van 24 weken verhindert niet dat een asielzoeker – in lijn
met de Opvangrichtlijn – effectieve, daadwerkelijke toegang tot de
arbeidsmarkt heeft. Asielzoekers mogen in Nederland arbeid verrichten
wanneer de asielaanvraag ten minste zes maanden in behandeling is en
er nog geen definitief besluit is genomen (artikel 2a, eerste lid, onder a,
BuWav). Dit is in lijn met de Opvangrichtlijn, die voorschrijft dat een
asielzoeker ten laatste negen maanden na de datum waarop het verzoek
om internationale bescherming is ingediend, toegang moet hebben tot de
arbeidsmarkt. Via navraag bij UWV is de regering op de hoogte van een
zaak waarbij beroep was ingesteld tegen een besluit waarin een tewerkstellingsvergunning voor 24 weken was verleend, maar de aanvraag tot
het verlenen van een tewerkstellingsvergunning voor de duur van een jaar
was afgewezen. Hierin is de beperking van 24 weken per jaar aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

15

rechtbank voorgelegd. Het beroep is niet-ontvankelijk verklaard vanwege
het ontbreken van procesbelang. Deze uitspraak is niet gepubliceerd.
Wanneer een persoon niet langer is toegestaan in Nederland te verblijven
omdat zijn asielaanvraag wordt afgewezen, houdt hij geen rechtmatig
verblijf in de zin van artikel 8 Vreemdelingenwet 2000. Op basis van artikel
19 lid 1 aanhef en onder f van de Werkloosheidswet (WW), wordt hij
alsdan uitgesloten van het recht op een WW-uitkering en niet langer
aangemerkt als verzekerde in de zin van de WW.
– Artikelsgewijs
De leden van de D66-fractie en SGP-fractie vragen tot slot wat de beoogde
inwerkingtredingsdatum is voor de verschillende artikelen.
De beoogde inwerkingtredingsdatum voor het wetsvoorstel en de
Buwav-wijziging is zo mogelijk 1 januari 2022.
De leden van de SGP-fractie vragen op welke wijze wordt gemonitord of
de doelstelling van het wetsvoorstel wordt bereikt. Op welke wijze worden
daarbij ook de effecten van dit wetsvoorstel op het migratiesaldo
betrokken?
UWV monitort jaarlijks de aantallen afgegeven en geweigerde twv’s dan
wel positieve adviezen en negatieve adviezen. Het is echter lastig om de
effecten van de wetswijziging te onderscheiden van het effect van
conjuncturele veranderingen.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 680, nr. 6

16