Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1350
Vragen van de leden Jasper van Dijk en Siderius (beiden SP) aan de
Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over een docent die
structureel wordt overbelast door het schoolbestuur (ingezonden 14 januari
2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 2 februari 2016).
Vraag 1
Wat is uw oordeel over het artikel «Docent wordt structureel overbelast door
het schoolbestuur»?1
Antwoord 1
Ik maak mij, net als u, zorgen om het aantal leraren dat aangeeft last te
hebben van een zeer hoge werkdruk en het aantal leraren dat hierdoor uitvalt.
Ik vind het belangrijk dat leraren zich in voldoende mate gesteund voelen in
hun werk en voldoende tijd en aandacht kunnen besteden aan hun hoofdtaken. De leraar is immers de spil van ons onderwijs en absoluut onmisbaar.
De oplossing voor de ervaren hoge werkdruk is niet eenvoudig en maar
beperkt te beïnvloeden door landelijk beleid. Aandacht voor de werkdruk die
een leraar ervaart, is in de eerste plaats een zaak van de leraar en diens
leidinggevende. Een onevenredig hoge werkdruk kan immers heel veel
oorzaken hebben en in het gesprek met de leidinggevende moet gezocht
worden naar oplossingen. In voorkomende gevallen zal de schoolleider voor
oplossingen in gesprek moeten met het bestuur. Dit maakt werkdruk een
onderwerp dat door de werkgever en de werknemer gezamenlijk besproken
wordt. Daar zijn in het Nationaal Onderwijsakkoord (NOA) en in de cao ook
afspraken over gemaakt. Het TALIS-onderzoek geeft aan dat leraren in de
onderbouw van het voortgezet onderwijs in Nederland met een fulltime
aanstelling gemiddeld 41,2 uur per week werken. Dat komt overeen met de
afspraken in de cao. Bovendien is dit gemiddeld ongeveer even lang als de
werkweek van collega’s uit Noordwest Europese landen (41,1 uur).2
Ik kan op dit moment niet ingaan op het in het artikel aangehaalde individuele geval, omdat de betreffende lerares na de uitspraak van de rechter op

1
2

ah-tk-20152016-1350
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

De Volkskrant, 3 januari 2016
Talis (2013). Teaching and Learning International Survey.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

26 januari jongstleden hoger beroep heeft aangetekend en ik mij van
commentaar wil onthouden zolang deze zaak onder de rechter is.
Vraag 2
Is het waar dat het schoolbestuur bepaalt hoeveel tijd een docent krijgt voor
een taak? Zo ja, deelt u de mening dat een schoolbestuur dan ook de vrijheid
heeft om veel meer taken te geven dan redelijk is, binnen een bepaald aantal
uren?
Antwoord 2
Ja, de CAO VO 2011–12 bepaalt in artikel 7 dat elke school met inachtneming
van het in dat artikel bepaalde, een taakbeleid moet ontwikkelen. In dat
taakbeleid staat de te besteden tijd onderverdeeld in algemene taken en
bijzondere taken. Ik ga er van uit dat een schoolbestuur hierbij de uitvoerbaarheid in het oog houdt.
Vraag 3
Deelt u de berekening van docent H., waaruit blijkt dat haar baan geen 75%
omvat, maar 125%? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Voor het antwoord op de vragen 3 tot en met 5 en 7 en 9 geldt dat ik niet kan
ingaan op dit individuele geval, omdat deze zaak onder de rechter is.
Vraag 4
Is het waar dat het schoolbestuur het mailadres van docent blokkeerde, nadat
zij via de mail met collega’s wilde overleggen over de werkdruk? Deelt u de
mening dat dit onaanvaardbaar is?
Antwoord 4
Zie mijn antwoord op vraag 3.
Vraag 5
Is het waar dat docent op non-actief werd gezet toen «de directie merkte dat
ze opnieuw met collega’s over beleid sprak»?
Antwoord 5
Zie mijn antwoord op vraag 3.
Vraag 6
Deelt u de mening dat docenten altijd vrijuit met collega’s moeten kunnen
spreken over hun werkzaamheden? Zo ja, bent u bereid het schoolbestuur
aan te spreken op hun autoritaire werkwijze? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Het lijkt mij in algemene zin dat het de werksfeer bevordert als leraren met
collega’s vrijuit kunnen praten over hun werkzaamheden. Voor goed
onderwijs is werken in teamverband onmisbaar.
Vraag 7
Hoe oordeelt u over deze uitspraak van het schoolbestuur over de uitvoerbaarheid van de werkzaamheden: «we tellen niet de uren, maar we houden in
de gaten dat het werk voor docenten haalbaar blijkt»? Vindt u dit een
verantwoorde werkwijze of erkent u dat het nogal onzorgvuldig is?
Antwoord 7
Zie mijn antwoord op vraag 3.
Vraag 8
Deelt u de mening dat het taakbeleid van scholen zorgvuldig onderbouwd en
transparant moet zijn, zodat docenten weten waar zij aan toe zijn? Wat
onderneemt u om dit te bevorderen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Ik deel die mening, maar zie het niet als een overheidstaak op dit specifieke
aspect beleid te voeren. Het in dit verband toepasselijke artikel 7 CAO VO
2011–12 schrijft de werkgever voor een taakbeleid te ontwikkelen. Een (nieuw)
taakbeleid kan uitsluitend van kracht worden indien het is vastgesteld in
overleg met de personeelsgeleding van de (gemeenschappelijke) medezeggenschapsraad (P(G)MR). Bovendien is vereist dat het voorgenomen beleid
met werknemers van de school wordt besproken en door hen met een
tweederde meerderheid wordt goedgekeurd. De cao schrijft voor aan welke
onderwerpen in het taakbeleid aandacht moet worden besteed, maar laat de
verdere invulling daarvan over aan werkgevers/scholen.
Vraag 9
Bent u bereid een «tegenberekening» te vragen van het schoolbestuur, een
tabel waarin het bestuur aantoont hoe alle taken in het aantal uren van
docent passen? Zo nee, erkent u dat zonder tegenberekening onduidelijkheid
blijft bestaan?
Antwoord 9
Zie mijn antwoord bij vraag 3.
Vraag 10
Bent u het ermee eens dat deze docent uw volledige steun verdient, omdat zij
strijdt voor goede arbeidsomstandigheden in het onderwijs?
Antwoord 10
Zoals eerder vermeld ga ik niet in op zaken die onder de rechter zijn. Ik bied
in generieke zin alle leraren in Nederland steun via de Lerarenagenda en ook
via mijn beleid om de professionele ruimte te vergroten en regeldruk
merkbaar te verminderen.
Vraag 11
Wat onderneemt u om de hoge werkdruk in het onderwijs te bestrijden?
Antwoord 11
Het tegengaan van werkdruk begint in de school. Werkdruk komt vooral door
de manier waarop schoolteams het onderwijs en het werk invullen. Ze gaan
zelf over de manier van vergaderen of van het bijhouden van administratie.
Onderzoek van CNV onderwijs laat zien dat tweederde van de leraren vindt
dat ze te veel tijd aan vergaderen besteden, terwijl driekwart aangeeft teveel
tijd kwijt te zijn aan administratie en papierwerk.3 De schoolleider speelt een
belangrijke rol om hier op te sturen en te prioriteren.
De aanpak van werkdruk is echter niet alleen zaak van de school. Ook de
overheid speelt daarin in een rol. Het landelijk beleid is er op gericht om de
acties op schoolniveau verder te ondersteunen. Zo investeert OCW gezamenlijk met de VO-raad in de versterking van HRM-beleid. Hierdoor wordt de
organisatie versterkt en worden leraren toegerust om hun bijdrage aan de
onderwijsdoelstellingen te kunnen realiseren en gericht te professionaliseren
waar dat nodig is. Leraren die zich sterker voelen in hun vak, kunnen het
werk beter aan.
Daarnaast onderneem ik stappen om de regeldruk merkbaar te verminderen.
In het kader van de Regeldrukagenda 2014–2017 werkt OCW samen met
partijen in het veld aan de uitvoering van de afspraken. Voor het vo is dat
onder andere het stimuleren van professionele dialoog, het bieden van meer
ruimte voor flexibiliteit en maatwerk, het wegnemen van belemmeringen
voor (regionale) samenwerking, het opstellen van een handreiking over
taakbeleid en slim omgaan met «tijd».
Het Ministerie van SZW is in 2014 een campagne rondom werkstress gestart,
mede gericht op scholen. Doel van deze campagne is het bevorderen dat
werkgevers en werknemers de signalen van werkstress vroegtijdig herkennen
en dat het onderwerp bespreekbaar wordt. Ik wil, samen met mijn collega
van SZW, de generieke activiteiten voor de publieke sector nog gerichter
inzetten voor scholen.
3

CNV Onderwijs (2013). Onderzoek naar werkdruk en taken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Vraag 12
Bent u bereid onafhankelijk te laten onderzoeken wat de werkelijke inspanning en tijdsduur is van taken die docenten moeten uitvoeren? Zo nee, hoe
voorkomt u dat hierover onduidelijkheid blijft bestaan?
Antwoord 12
Het Ministerie van OCW maakt gebruik van een regulier onderzoek naar
onder andere werkdruk, zoals de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden
van TNO.
Daarnaast is werkdruk binnen het internationale onderzoek onder leraren in
het vo (TALIS) één van de thema’s. Ook lopen er vanuit OCW incidentele
onderzoeken naar de werkdruk onder leraren. Aanvullend op andere
onderzoeken hebben de sociale partners in het kader van de Regeldrukagenda 2014–2017 opdracht gegeven een vervolgonderzoek te verrichten op
eerder onderzoek naar de werkdruk. De precieze onderzoeksvraag wordt
thans gedefinieerd en taakbeleid zal hierbij aan de orde komen. Ik verwacht
dat het onderzoek snel van start zal kunnen gaan. Ondertussen blijf ik met de
bonden en met leraren en schoolleiders en de VO-raad graag in gesprek om
samen te bezien of aanvullende acties mogelijk zijn om de ervaren werkdruk
te verminderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4