Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

29 383

Regelgeving Ruimtelijke Ordening en Milieu

Nr. 326

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 juni 2019
Op 21 februari 20171 hebben bijna 60 bij de kust betrokken overheden en
maatschappelijke organisaties het Kustpact ondertekend. Met het
Kustpact streven partijen naar een balans tussen ontwikkeling van de kust
en het beschermen van haar kernkwaliteiten en collectieve waarden. De
Kustpact-partijen hebben o.a. afgesproken een zonering op te stellen die
aangeeft waar wel, waar geen en waar onder voorwaarden nieuwe
recreatieve bebouwing is toegestaan.
Op 5 juli 20182 heb ik u de eerste voortgangsbrief over het Kustpact
gestuurd. Ik heb daarin gerapporteerd over de zoneringen die de
kustprovincies hebben opgesteld. Daarnaast zijn in die brief drie toezeggingen gedaan:
– de vastlegging van de zonering voor de kust in provinciale verordeningen door enkele provincies;
– het opnemen en uitwerken van het nationale belang van de kust in het
beleidsvoornemen van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI);
– U informeren over voorstellen voor de beleidslijn kust en het Besluit
regels ruimtelijke ordening (Barro).
Tot slot heb ik aangekondigd met de partners van het Kustpact een
gebiedsgerichte samenwerking voor de kust uit te werken.
In deze voortgangsbrief rapporteer ik over de bereikte resultaten,
waarmee ik gehoor geef aan de maatschappelijke zorg en politieke onrust
over toenemende bebouwing aan de kust. Met de uitwerking van de door
mij gedane toezeggingen is er enerzijds recht gedaan aan de positie van
decentrale overheden, die voldoende ruimte krijgen om hun rol in te
vullen, en anderzijds aan de behoefte van maatschappelijke organisaties
om regels te stellen die de kust beschermen. Het bereikte evenwicht
tussen aan de ene kant bescherming en aan de andere kant ontwikkeling
1
2

kst-29383-326
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Kamerstukken 29 383 en 34 300 J, nr. 253
Kamerstuk 29 383, nr. 303

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 383, nr. 326

1

van de kust is het resultaat van een gezamenlijk en van onderop
opgebouwd proces, waarin de betrokken overheden, bedrijven en
maatschappelijke organisaties hebben laten zien goed samen te kunnen
werken.
Ik beschouw het Kustpact daarmee als een goed voorbeeld van de rol die
het Rijk speelt bij ruimtelijke opgaven. Door niet naar het middel van
formele wetgeving te grijpen en recht te doen aan de verschillende
verantwoordelijkheden door vanuit verschillende opvattingen en rollen
bestuurlijk goed samen te werken zijn resultaten gehaald die zowel op
regionaal als nationaal niveau maatschappelijk waardevol zijn. Hoe
verschillend ze ook zijn het Rijk, provincies, gemeenten en maatschappelijke partners dragen nu samen zorg voor de kwaliteit van de kust. Dit is
een goed voorbeeld van het samenwerkingsmodel dat ik ook in de
Nationale Omgevingsvisie (NOVI) heb geïntroduceerd.
Vastlegging van de zonering in regels
In mijn voortgangsbrief van 5 juli 2018 rapporteerde ik dat de provincies
Zeeland, Zuid-Holland en Noord-Holland een zonering voor de kust
hebben opgesteld (Kamerstuk 29 383, nr. 303). De provincie Friesland zet,
conform de afspraak in het Kustpact, het bestaande terughoudende beleid
voort ten aanzien van nieuwe recreatieve bebouwing in de kustzone van
de Waddeneilanden en werkt bij het actualiseren van de provinciale
omgevingsvisie een zonering uit. Het College voor Rijksadviseurs (CRA)
beoordeelde het totaalresultaat van de provinciale zonering als positief.
Hoewel de zoneringen qua methodiek verschillen, hebben ze gemeen dat
gestuurd wordt op het beperken van uitbreiding van nieuwe recreatieve
voorzieningen en een duidelijke begrenzing van natuur- en recreatiestranden. De provincies Noord-Holland, Zuid-Holland en Zeeland hebben
intussen de zonering vertaald in een geactualiseerd beleid voor de
kustzone. Ook hebben zij regels voor recreatieve bebouwing vastgelegd in
de provinciale verordening. Daarmee is de kernafspraak uit het Kustpact
uitgevoerd.
Het nationaal belang van de kust in de NOVI
In het Kustpact hebben overheden en maatschappelijke organisaties zich
vastgelegd op het borgen van een goede balans tussen bescherming en
behoud van de kernkwaliteiten en collectieve waarden van de kustzone
enerzijds en de ontwikkeling van de kustzone anderzijds. Via het beleidsvoornemen van de NOVI leg ik de keuze voor een samenhangende
ontwikkeling, bescherming en beheer van de kust ook vast in het
nationale ruimtelijke beleid. In de NOVI heb ik de kustzone gedefinieerd en
de kernkwaliteiten en collectieve waarden overgenomen. Hiermee is een
kader geschapen voor de integrale afweging van nationale belangen in de
kustzone. Het opnemen van de kernkwaliteiten en collectieve waarden in
de NOVI is tevens noodzakelijk als basis voor de aanpassing van het
Barro.
Nationale regels en provinciale zonering
In de voortgangsbrief van 5 juli 2018 heb ik gesignaleerd dat de regels
voor het kustfundament in het Barro op onderdelen een belemmering
vormen voor bepaalde ruimtelijke ontwikkelingen die volgens de
provinciale zonering mogelijk zijn. Ik heb aangegeven dat ik in overleg zal
treden met de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en de
kustpactpartners om het nationale beleid en de regelgeving voor de kust
te stroomlijnen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 383, nr. 326

2

In samenspraak met de partners van het kustpact en de Minister van IenW
heb ik een wijziging van het Barro voorbereid. In de wijziging van het
Barro wordt recreatieve bebouwing toegevoegd aan de reeds bestaande
uitzonderingen op het zogenaamde «bouwverbod» buiten het stedelijk
gebied in het kustfundament. Op deze wijze sluit de landelijke regelgeving
aan op de zonering die in het kader van het kustpact is opgesteld en die is
vastgelegd in het beleid en de verordeningen van de provincies NoordHolland, Zuid-Holland en Zeeland.
Daarnaast worden de afspraken van het kustpact bestendigd door het
Barro aan te vullen met een instructieregel aan provincies om in het
belang van de bescherming en instandhouding van de kernkwaliteiten en
collectieve waarden in het kustfundament regels te stellen voor recreatieve bebouwing. Dit zijn de kernkwaliteiten en collectieve waarden die de
basis vormen voor de zonering die in het kader van het kustpact is
opgesteld. De provinciale regels zullen naar een kaartbeeld verwijzen
waarop de zonering is weergegeven. Via het bestaande instrument van de
watervergunning zal daarnaast het nationale belang van de kustveiligheid
gewaarborgd worden.
Met deze aanpassing neem ik strijdigheden tussen nationale en provinciale regelgeving weg en ontstaat er een in elkaar grijpend systeem van
regels dat een samenhangende ontwikkeling van de kust borgt. Het Rijk
geeft de provincie een instructie om regels voor de zonering op te nemen,
de provincies leggen de zonering vast in beleid en stellen regels op in de
verordening. De gemeentelijke bestemmingsplannen dienen te voldoen
aan de provinciale verordening.
Het voorstel tot wijziging van het Barro heb ik op 29 maart 2019 via de
Staatscourant (Stcrt. 2019, nr. 17461) bekend gemaakt. Ik verwacht het
wijzigingsvoorstel voor het Barro nog voor het zomerreces aan u voor te
leggen in het kader van de voorhangprocedure.
Verdere samenwerking tussen kustpactpartners
Bij de voortgangsbrief van 5 juli 2018 is het advies «De Kwaliteit van de
kust» van het CRA bijgevoegd (Kamerstuk 29 383, nr. 303). Het CRA
beveelt aan om met een gebiedsgerichte samenwerking kwaliteitsambities, regionale opgaven en nationale opgaven met elkaar te verbinden.
In mijn brief van 13 april 20183 over de NOVI heb ik aangegeven dat het
Kustpact een goed voorbeeld is van de rol die het Rijk kan spelen bij
ruimtelijke opgaven waar verantwoordelijkheden grotendeels decentraal
zijn belegd. Vanuit die houding heb ik met de partners in het Kustpact het
gesprek gevoerd over de vorm van verdere samenwerking. Zij waarderen
die rol van het Rijk en geven aan dat de samenwerking van het Kustpact
veel heeft opgeleverd. Er is een «kustcommunity» ontstaan waar zowel
overheden als maatschappelijke partijen op verschillende schaalniveaus
deel van uit maken vanuit een gevoel van gedeeld eigenaarschap voor de
kust. Dat gedeelde eigenaarschap heeft hernieuwd provinciaal beleid voor
de kustzone en zoneringen opgeleverd. De betrokken partijen voeren
structureel overleg op provinciaal niveau over de uitvoering en toepassing
daarvan. Daarmee is het acute maatschappelijke vraagstuk van de kust
geadresseerd. Het CRA onderstreept het belang van een actieve en
betrokken kustcommunity en ook de partijen zelf willen deze effectieve
samenwerking graag voortzetten.

3

Kamerstuk 34 682, nr. 3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 383, nr. 326

3

Ik heb daarom met de partners van het Kustpact afgesproken te blijven
werken aan een betere ruimtelijke kwaliteit voor de kust. De focus van die
samenwerking blijft liggen op recreatieve bebouwing in relatie met de
kansen en bedreigingen voor de kwaliteit van de kust. Uitbreiding van die
focus zou vermenging opleveren met andere bestuurlijke gremia zoals het
Deltaprogramma of het Landelijk Overleg Kust. Dat leidt tot bestuurlijke
drukte en een afnemende effectiviteit. Inhoudelijk wordt de samenwerking
gericht op drie onderdelen:
– monitoring en toetsing van recreatieve bebouwing en afspraken uit het
Kustpact;
– voeren van een kennisagenda en dialoog waarin nieuwe ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de balans tussen ontwikkelen en
beschermen verkend worden;
– vertalen van inzichten uit de monitor en verkenningen naar voorstellen
voor eventuele aanpassing van beleid en regelgeving en de input voor
omgevingsagenda’s.
Ter uitvoering van de NOVI ben ik voornemens landsdelige Omgevingsagenda’s op te stellen waar nationale en regionale ruimtelijke opgaven
samenkomen. De verbinding tussen kwaliteitsambities voor de kust,
regionale opgaven en nationale opgaven zal dan ook plaatsvinden in de
Omgevingsagenda Zuidwest en de Omgevingsagenda Noordwest. Het
bestuurlijk overleg Kustpact blijft in stand. Dit is een plek waar partijen
elkaar kunnen aanspreken op de gemaakte afspraken en eventuele
urgente situaties kunnen agenderen en interventies besproken kunnen
worden.
Samenvattend
Er is sinds de vorige voortgangsbrief van 5 juli 2018 veel vooruitgang
geboekt (Kamerstuk 29 383, nr. 303). Door het vastleggen van de
zoneringen in provinciale verordeningen is er op provinciaal niveau een
stelsel van regels ontstaan waarmee de samenhangende ontwikkeling van
de kust geborgd is. Ook is er een stevige kustcommunity ontstaan met
korte lijntjes tussen de betrokken partijen en waarin op provinciaal niveau
gedeeld eigenaarschap voor de kust wordt gevoeld en gezamenlijk
toegezien wordt op het naleven van de gemaakte afspraken. Dit geeft mij
het vertrouwen om een uitzonderingsbepaling voor recreatieve
bebouwing in het kustfundament in het Barro op te nemen waardoor de
rol van de provincies versterkt en geformaliseerd wordt. Via de NOVI leg
ik ook een nationale verantwoordelijkheid voor een samenhangende
ruimtelijke ontwikkeling voor de kust vast. Daarmee is er een ruimtelijk
kwaliteitskader voor afwegingen rond nationale belangen in de kustzone
geschapen. Met de partners van het Kustpact heb ik afgesproken te blijven
werken aan een betere ruimtelijke kwaliteit voor de kust.
In de zomer van 2020 zal ik u opnieuw per brief informeren over de
voortgang van het Kustpact.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 383, nr. 326

4