2015D17364

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Financiën heeft op 8 mei 2015 een aantal vragen
en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën over
zijn brief van 14 april 2015 over de budgettaire opbrengst van de
oldtimermaatregel (Kamerstuk 34 002, nr. 100).
De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
De griffier van de commissie,
Berck

nds-tk-2015D17364

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief en hebben geen aanvullende vragen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de PvdA-fractie constateren met instemming dat het
optrekken van de leeftijdsgrens naar 40 jaar voor de MRB-vrijstelling ertoe
heeft geleid dat Nederland niet langer een netto importeur is van zeer
vervuilende auto’s. Verbetering van de luchtkwaliteit zien deze leden als
veel belangrijker dan de budgettaire opbrengsten. Ook de verhoogde
export van vervuilende oldtimers helpt bij het bereiken van het verbeteren
van de luchtkwaliteit.
Niettemin hebben de leden van de PvdA-fractie nog enige vragen. Kan de
Staatssecretaris ingaan op geruchten volgens welke de aangescherpte
oldtimerregeling omzeild kan worden door auto’s met een oud chassisnummer om te bouwen naar een nieuw exemplaar, waarop dan geen
wegenbelasting is verschuldigd? Is de Belastingdienst bekend met deze
praktijk, en zo ja, in welke mate doet dit zich voor?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de fractie van de SP hebben kennisgenomen van de brief
van de Staatssecretaris inzake de budgettaire opbrengst van de oldtimermaatregelen. Deze leden juichen de ontwikkeling naar meer zuinige auto’s
toe maar willen niet dat gezinnen met lage inkomens de lasten van deze
maatregel dragen. Zij vragen de Staatssecretaris dan ook aan te geven
welke huishoudens voornamelijk gebruik maken van dagelijks gebruikte
oldtimers. Zijn dat voornamelijk gezinnen met lagere inkomens? Hoe
hoog bedraagt de lastenverzwaring die zij hebben moeten dragen,
wanneer het gaat om bezitters van auto’s die onder de overgangsmaatregel vallen? Hoeveel loopt deze lastenverzwaring jaarlijks op? Tevens
vragen deze leden naar de gemiddelde MRB per jaar voor de diesel- en
LPG-auto’s die niet onder de overgangsmaatregel vallen. Is de lastenverzwaring voor bezitters van dagelijks gebruikte oldtimers meegenomen in
de koopkrachtberekeningen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben de berekeningen van het kabinet over
de effecten van het gedeeltelijk afschaffen van de oldtimervrijstelling
gelezen, enige malen herlezen en vergeleken met eerdere stukken die aan
de Kamer zijn gestuurd en andere openbare bronnen. Elke keer steeg de
verbazing en ergernis van deze leden. De berekeningen van het kabinet
zijn totale doelberekeningen om aannemelijk te maken dat de maatregel
toch de beoogde budgettaire opbrengst gehaald heeft.
De leden van de CDA-fractie hebben drie kernvragen:
– wanneer wist het kabinet dat de import van oldtimers al in 2012 zeer
hard gedaald was?
– op basis van welke modellen is de originele opbrengst geraamd?
– wil het kabinet alsnog een realistische evaluatie aan de Kamer doen
toekomen?

2

Onvolledige tijdreeksen en meerdere oldtimermaatregelen
Het kabinet motiveerde de oldtimermaatregel met de stijgende import van
oldtimers, die relatief vervuilend zijn:

Deze grafiek komt uit de brief, die de toenmalige Staatssecretaris van
Financiën, de heer Weekers, op 14 april 2013 naar de Kamer stuurde
(Kamerstuk 33 402, nr. 55). En een ding valt onmiddellijk op: het jaar 2012
ontbreekt in de grafiek. Het jaar 2012 is echter buitengewoon relevant. Op
1 januari 2012 is namelijk het amendement-Van Vliet in werking getreden.
Daarmee is de oltimergrens opgetrokken van 25 jaar naar 30 jaar, met een
overgangsregeling voor auto’s die op het moment van inwerkingtreding
tussen de 25 en 30 jaar oud waren. Ook werd een brandstoftoeslag
geïntroduceerd voor oldtimers op diesel en LPG, waardoor oldtimers op
deze brandstoffen zwaarder belast werden.
Dat amendement beoogde de oneigenlijke import van oldtimers tegen te
gaan. Het ging toen vooral om oude diesel Mercedessen van 24, 25 of 26
jaar oud die uit de Duitse binnensteden geweerd werden in milieuzones.
Die kwamen in grote getalen naar Nederland.
De hamvraag was dan ook of die maatregel effect sorteerde. Op 25 juni
2013 publiceerde het CBS het artikel «Groei aantal oldtimers zakt in».1 De
eerste paragraaf bevat de zinsnede: «.. de import van oldtimers is
verminderd. Dit komt vooral door een wijziging van de motorrijtuigenbelasting die begin 2012 is ingegaan.» De import van oldtimers is gedaald
naar 12.000, dat is het niveau van 2009.
De leden van de CDA-fractie vragen het kabinet waarom er geen
mededeling gedaan werd van deze enorme daling in de importcijfers in de
betreffende brief van 14 april 2013. Was de informatie niet bekend of niet
relevant?
Was de informatie beschikbaar?
Het komt de leden van de CDA-fractie voor dat deze informatie wel
degelijk op het ministerie bekend moet zijn geweest. Klopt het dat de
Belastingdienst elk kwartaal informatie ter beschikking stelt aan het
Ministerie van Financiën met de gegevens over alle voertuigen met een
oldtimervrijstelling? Kan de Staatssecretaris aangeven vanaf welke datum
en op welke wijze deze informatie ter beschikking wordt gesteld?
1

http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/verkeer-vervoer/publicaties/artikelen/archief/2013/2013oldtimers-art.htm

3

In de nota naar aanleiding van het verslag van het Belastingplan 2014
schrijft de regering: «Het budgettaire beslag van afschaffing van de
oldtimervrijstelling op 1 januari 2014 zoals vermeld in het regeerakkoord
is gebaseerd op de meest actuele cijfers (inclusief import en export) van
dat moment, te weten de cijfers tot en met 1 juli 2012. De Belastingdienst
levert elk kwartaal aan het Ministerie van Financiën een bestand met
gegevens van alle voertuigen met een oldtimervrijstelling. Op het
moment dat een rekenmodel ontworpen werd naar aanleiding van de
moties Bashir en Van Vliet, ingediend bij de behandeling van het
Belastingplan 2013 in het najaar van 2012, was het bestand van juli 2012
het meest recent beschikbare.»
De leden van de CDA-fractie menen dat het niet mogelijk is dat gegevens
die volgens de regering in het najaar van 2012 beschikbaar waren in april
2013 ineens niet meer beschikbaar zijn.
De leden van de CDA-fractie merken daarnaast op dat in de beantwoording van de Kamervragen 2013/2014–2503 de regering op 11 juli
2014 precies de stand van zaken van oldtimers op 2 juni 2014 kon
beschrijven aan de hand van gegevens van de RDW.
De leden van de CDA-fractie verzoeken de Staatssecretaris dan ook
precies aan te geven over welke informatie het kabinet beschikte via de
Belastingdienst of de RDW van het aantal geïmporteerde auto’s in 2012,
ten tijde van het schrijven van de brief op 15 april 2013.
Waren dat slechts de gegevens tot en met juli 2012, dat de gegevens van
heel 2012 of zelfs nog van de eerste maanden van 2013?
Was de informatie relevant?
De leden van de CDA-fractie menen dat de informatie over import in 2012
en dan met name de import voor 1 november 2012 zeer relevant was.
Immers de import kon toen alleen reageren op het amendement van Van
Vliet en niet op het regeerakkoord, dat pas op 29 oktober 2012 publiek
werd. Aangezien het importeren van een oldtimer wel wat werk vergt,
achten de leden van de CDA-fractie het aannemelijk dat de aankondigingseffecten van het regeerakkoord in 2012 minimaal waren.
De regering geeft dat impliciet ook toe, wanneer zij stelt: «Dit is ook de
reden geweest dat de ontwikkelingen van de cijfers (na 1 januari 2013)
niet relevant waren voor de onderbouwing van de maatregel, hiermee
was namelijk al rekening gehouden in de berekening van het budgettaire
beslag». Hiermee bevestigt de regering impliciet dat de cijfers over 2012
zeer relevant waren.
Deelt de Staatssecretaris de mening van de leden van de CDA-fractie dat
de regering deze beschikbare gegevens over 2012 dan wel over de eerste
helft van 2012, die immers een heuse trendbreuk lieten zien, aan de
Kamer had moeten doen toekomen?
Eerdere vragen over het ontbreken van de cijfers over 2012
Op 1 oktober 2013 komen de cijfers over de oldtimers aan de orde in het
vragenuurtje. Daarin zegt de voormalige Staatssecretaris van Financiën,
de heer Weekers, over de oldtimers: «Kort gezegd komt het erop neer dat
wij in de eerste helft van 2012 nog een toename van het aantal importen
zagen. Vanaf het moment van de publicatie van het regeerakkoord
kwamen de importen opeens stil te liggen.».
Kan de Staatssecretaris deze stelling onderbouwen aan de hand van
cijfers? Zo nee, hoe beoordeelt de Staatssecretaris momenteel deze
stelling van zijn ambtsvoorganger?
Bij de grafiek staat dat het planbureau voor de leefomgeving de bron was
van de statistieken. Klopt dat? Kan de Staatssecretaris de bronpublicatie
aangeven?

4

De berekening van de opbrengst
Het valt de leden van de CDA-fractie op dat de berekening van de
opbrengst van de oldtimermaatregel meerdere malen is veranderd. Klopt
het dat de regering bij de berekening van de opbrengsten ervan uitging
dat een groot aantal oldtimerrijders het volle pond zou gaan betalen? Met
welke percentages heeft de regering daarbij gerekend?
Vooral bij dieseloldtimers was op voorhand het duidelijk dat veel auto’s
geschorst of geëxporteerd zouden worden, aangezien bezitters van een
oldtimer die weinig rijden meer dan een euro per kilometer MRB moesten
gaan betalen (2012/2013–1325).
Kan de Staatssecretaris uiteenzetten op welke wijze en met welke
aannames de regering in het regeerakkoord geraamd had dat de
oldtimermaatregel € 138 miljoen op zou leveren?
In een WOB naar oldtimers, dat merkwaardigerwijs niet op de website van
het Ministerie van Financiën is terug te vinden (kenmerk: BJZ/20 13/398 en
399 U) blijkt dat de regering uit gaat van het de volgende schorsings- en
exportpercentages bij het opheffen van de oldtimer vrijstelling: « Daarbij
is per jaar van eerste toelating een aanname gedaan over het percentage
auto’s dat als gevolg van het vervallen van de vrijstelling geen MRB zal
gaan betalen, hetzij vanwege schorsing, hetzij vanwege export. Hierbij zijn
de volgende percentages gehanteerd:
t/m 1950: 80%
van 1951 t/m 1968: 70%
van 1969 t/m 1980: van 70% geleidelijk aflopend naar 15%
vanaf 1981: 15%.
Met deze percentages kwam de geraamde opbrengst aan MRB voor 2014
uit op € 153 mln.» Klopt dat, zo vragen de leden van de CDA-fractie en kan
de Staatssecretaris zowel het WOB- verzoek als ook de originele berekeningen die zijn toegepast openbaar maken?
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris of het klopt dat in
de raming geen substitutie-effecten zitten, zoals het aanschaffen van een
andere auto?
Uit onderhavige brief van 14 april 2015 blijkt dat veel, maar dan ook veel
meer auto’s geschorst zijn dan de regering had aangenomen in haar
modellen. De opbrengst van niet meer vrijgestelde voertuigen bedraagt
dan ook slechts € 41 miljoen volgens de regering en dus valt de
opbrengst van de maatregel zeer zwaar tegen.
Echter blijkt uit de onderhavige brief dat de budgettaire opbrengst is nu
ineens afhankelijk van twee effecten: de opbrengst van niet meer
vrijgestelde voertuigen en de opbrengst als gevolg van de aankoop van
een niet-oldtimer. De leden van de CDA-fractie verzoeken de Staatssecretaris aan te geven of dat tweede effect ook in de originele modellen zat.
Ook andere cijfers uit onderhavige brief laten zien dat er onwaarschijnlijke
aannames zijn gedaan bij de raming van de € 138 miljoen. Op bladzijde 10
staat te lezen dat 60.000 auto’s met een oldtimervrijstelling zijn geëxporteerd, geschorst of gesloopt. Kan de Staatssecretaris aangeven hoe het
getal van 60.000 zich verhoudt tot de raming van het aantal oldtimers dat
geëxporteerd, geschorst of gesloopt zou worden?
Op bladzijde 7 vermeldt de Staatssecretaris immers dat bij de berekening
is uitgegaan van 70.000 extra MRB-plichtige personenvoertuigen. Betreft
het hier alleen de personenauto’s ter vervanging van de geëxporteerde,
geschorste of gesloopte oldtimers of is dit aantal inclusief de
niet-geschorste oldtimers waarvan de vrijstelling (deels) vervallen is? Met
welk vervangingseffect is bij de raming gerekend? Immers de oldtimer is
vaak een tweede auto en zal dus zeker niet in alle gevallen vervangen
worden voor een andere auto.

5

Bovendien merken de leden van de CDA-fractie op dat de geraamde
opbrengst van € 82 miljoen behoorlijk aan de bovenkant van de
bandbreedte van € 25 tot € 91 miljoen ligt. Waarom is de regering ervan
uitgegaan dat mensen die een vrijgestelde oldtimer rijden deze massaal
gaan vervangen door een zeer dure, grote dieselauto?
De Staatssecretaris beschrijft dat er tussen 2013 en 2015 200.000 meer
MRB plichtige auto’s op de weg kwamen. De leden van de CDA-fractie
wijzen er echter op dat een grote categorie kleine auto’s tot 2014 was
vrijgesteld van MRB en sinds 1/1/2014 MRB moest betalen. Is dit in de
berekening meegenomen? Kan de regering aangeven hoeveel van de
200.000 auto’s die voor 31/12/2013 geregistreerd waren, vrijgesteld waren
van MRB tot 1/1/2014 en sindsdien MRB betalen? Waarom heeft de
Staatssecretaris dit niet vermeld in de brief? Wat is gezien het aantal sinds
1/1/2014 niet meer MRB-vrijgestelde voertuigen een realistische schatting
van de extra groei door vervanging van eerder MRB-vrijgestelde oldtimers
door MRB-plichtige personenvoertuigen?
Kan de Staatssecretaris nader uiteenzetten hoe de stijging van het aantal
MRB-plichtige voertuigen van 7,5 naar 7,7 miljoen volgens de Staatssecretaris is opgebouwd en hoe het per jaar is verlopen? Hoeveel komt door
een toename van het totale wagenpark, hoeveel door het vervallen van de
MRB vrijstelling en hoeveel door andere oorzaken per jaar?
Conclusie
Beleidsevaluaties hebben echt alleen zin als de regering een oprechte
poging doet om aan te geven hoe de maatregel verlopen is en hoe hij is
uitgevoerd. Zeker gezien de incomplete informatie – de regering wenste
nieuwe informatie die na het regeerakkoord in volle omvang beschikbaar
kwam niet te betrekken bij de besluitvorming – en de bizarre berekening
waarbij de aanname lijkt dat elke geschorste oldtimer vervangen wordt
door meer dan één nieuwe dieselauto.
Het is niet uitzonderlijk dat modellen ernaast zitten bij de berekening van
de opbrengst. Daarvoor zijn het immers modellen. Al was het in dit
specifieke geval wel erg duidelijk dat ze er naast zouden zitten, al ten tijde
van de wetsbehandeling.
De oplossing is de modellen aan te passen aan de werkelijkheid. En niet
om de werkelijkheid op een totaal geforceerde wijze in de modellen te
stoppen, zodat de werkelijkheid geforceerd gaat lijken op een model.
Dat is schadelijk voor het lerend vermogen van de overheid en leidt ertoe
dat fouten uit het verleden onnodig herhaald worden.
Is de Staatssecretaris bereid samen met de antwoorden op deze vragen
een realistische schatting van de daadwerkelijke opbrengsten van de
maatregel aan de Kamer te doen toekomen? Of indien de Staatssecretaris
de daadwerkelijke opbrengsten niet kan berekenen, is hij dan bereid dit
door bijvoorbeeld het Centraal Planbureau te laten berekenen?
Is de regering verder bereid deze vragen (inclusief een toezegging tot
nader onderzoek) te beantwoorden voor 26 mei 2015, ofwel op tijd voor
het verantwoordingsdebat 2014?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de fractie van de PVV hebben kennisgenomen van de brief
van de staatsecretaris. Deze leden hebben de volgende vragen, aan- en/of
opmerkingen.
Algemeen
De leden van de PVV-fractie vragen zich af wat het doel was/is van de
oldtimerregeling, milieuopbrengst (zoals in Bruggen slaan staat),

6

budgettaire opbrengst (zoals uit het Belastingplan blijkt) of verjonging van
het Nederlandse wagenpark (zoals in deze brief staat)?
De analyse van de milieuopbrengsten van de maatregel is louter een
algemene beschrijving en niet een analyse van de geboekte milieuopbrengst nadat de verjonging van het wagenpark heeft plaats gevonden. Er
ontbreekt een schatting van de milieueffecten voor invoering van de
oldtimermaatregel en een schatting van de milieueffecten na invoering
van de oldtimermaatregel. Nu verzand de analyse in een aantal algemeenheden. Mogelijk is dit gangbaar bij milieuanalyses, zij kan de PVV niet
bevredigen.
Budgettaire effecten van de oldtimermaatregel
In Bruggen slaan wordt de opbrengst voor de oldtimermaatregel, toen
nog de afschaffing van de algehele vrijstelling, voor 2014 begroot op
€ 156 mln. Bij het Belastingplan 2014 wordt er een vrijstelling ingevoerd
auto’s ouder dan 40 jaar, dit drukt de opbrengst met € 16 mln. Daarnaast
wordt er voor overgangsregeling in gevoerd voor benzineauto’s, deze
drukt de opbrengst met € 17 mln. In 2014 zou de oldtimermaatregel een
bedrag van € 123 moeten opbrengen.
Tabel 2 in de bijlage blijkt op blz. 10 bevat een optelfout, het totaal van de
laatste kolom moet zijn € 23,9 mln. en niet € 21,9 mln. Uit de tabel blijkt
dat de dat deze opbrengstderving niet uitkomt op € 17 mln., maar op € 24
mln. De overgangsregeling levert slechts € 7 (31 – 24) mln. op en niet het
€ 14 (31 -17) mln. Dit is een substantieel verschil. Wat is hier de oorzaak
van?
Dit heeft de nodige twijfel gezaaid bij de leden van de fractie van de PVV.
Dit was reden om de berekening een op een alternatieve manier te maken.
Daarbij maken deze leden onderscheid tussen de opbrengst van niet meer
vrijgestelde voertuigen en de opbrengst als gevolg wijziging wagenpark.
Opbrengst van niet meer vrijgestelde voertuigen
Deze opbrengst wordt geschat op € 55 mln., € 9 mln. afkomstig uit
motoren en het restant, € 46 mln., uit voertuigen niet zijnde motoren.
Van die € 46 mln. blijkt de overgangsregeling goed te zijn voor € 7 mln.
De overgangsregeling had volgens het Belastingplan goed moeten zijn
voor € 14 mln. Dit substantiële verschil heeft de leden van de PVV-fractie
aangezet om met de beschikbare gegevens over het wagenpark een nader
analyse te maken van de opbrengst als gevolg van het vervallen van de
vrijstelling.
Uit de gegevens van de bijlage, met name tabel 1 en de daarvoor
gepresenteerde cijfers per brandstof categorie valt het volgende beeld van
het wagenpark (1975–187) te destilleren:
Overzicht van het wagenpark (1975–1987) (stand 1-1-2015 die op 1-6-2013 waren vrijgesteld)
(1975–1987)
Totaal
Geëxporteerd
Geschorst
Gesloopt
Overig
Geen bijzondere status
– wv. voltarief
– wv. kwarttarief
– wv. vrijgesteld
– wv. geen houder
– wv. bedrijfsvoorraad

Alle auto’s
151.256
17.389
31.819
7.835
3.021
91.192
19.478
64.102
1.515
788
5.309

Dieselauto’s
100%
11%
21%
5%
2%
60%
13%
42%
1%
1%
4%

38.232
10.323
11.470
3.059
1.147
12.234
7.341
3.059
489
0
1.346

LPG-auto’s
100%
27%
30%
8%
3%
32%
19%
8%
1%
0%
4%

22.905
2.520
8.933
1.374
687
9.391
3.475
4.414
94
94
1.315

Benzine auto’s
100%
11%
39%
6%
3%
41%
15%
19%
0%
0%
6%

90.119
4.547
11.416
3.402
1.187
69.567
8.663
56.630
932
694
2.649

100%
5%
13%
4%
1%
77%
10%
63%
1%
1%
3%

7

Op blz. 6 van Kamerstuk 34 002, nr. 1000 wordt uitgegaan van een
gemiddeld MRB-tarief van € 364 bij benzine en € 1.296 bij diesel/LPG. Bij
het kwart tarief kan uitgegaan worden van € 90 bij benzine en € 120 bij
diesel/LPG. Gebruikmakend van het overzicht van het wagenpark, komt de
opbrengst: (7341 x € 1.296 + 3475 x € 1.296 + 8663 x € 364 + 3059 x € 120
+ 4414 x € 120 + 56630 x € 90). De opbrengst met betrekking tot de
niet-motoren bedraagt dan € 23 mln. en niet € 46 mln. (€ 55 mln. – € 9
mln. (motoren)), dit is de helft.
De opbrengst uit niet meer vrijgestelde voertuigen wordt door de
staatsecretaris geschat op een van € 55 mln. De alternatieve berekening
voor de opbrengst uit niet meer vrijgestelde voertuigen komt op een
substantieel lager bedrag uit van € 32 mln., een gat van € 22 mln.
Heeft de staatsecretaris voor dit verschil een verklaring?
Opbrengst als gevolg wijziging wagenpark
De onderbouwing van de wijziging van het wagenpark is niet transparant.
De geraamde opbrengst tussen de € 25 mln. en € 88 mln. is te grof. Het
had net zo goed kunnen zijn tussen de € 0 en € 123 mln. Reden genoeg
voor de leden van de PVV-fractie om deze exercitie eens zelf te doen, dit
uitgaande van het bovenstaande overzicht van het wagenpark (1975–1987)
en een gemiddelde MRB-tarief van € 364 bij benzine en € 1.296 bij
diesel/LPG.
Uit het overzicht van het wagenpark (1975–1987) blijken er ongeveer
60.000 auto’s (40% van 151.256) geschorst, geëxporteerd, gesloopt en
overig te zijn, 25998 dieselauto’s, 13514 LPG-auto’s en 20522 benzineauto’s. Als deze leden er van uitgaan dat 100% van de geschorste,
geëxporteerde, gesloopte en overige personenauto’s worden vervangen
levert dit maximaal € 59 mln. op. De veronderstelling dat 100% wordt
vervangen is niet realistisch, als 90% wordt vervangen is te verwachten
opbrengst € 53 mln., bij 80% is dit € 47 mln. Een opbrengst als gevolg
van de wijziging van het wagenpark tussen de € 47 mln. en € 59 mln.
Kan de staatsecretaris het verschil met zijn cijfers verklaren?
Conclusie
De opbrengst van de oldtimerregeling wordt in het Belastingplan 2014
begroot op € 123 mln. De cijfermatige analyse van de brief van de
staatsecretaris kan de leden van de PVV-fractie niet bevredigen ook de
onderbouwing vinden deze leden niet geloofwaardig.
De leden van de fractie van de PVV achten een totaalbedrag van € 70 mln.
dan ook realistischer, hierbij wordt ervan uitgegaan dat 80% van de auto’s
wordt vervangen. En dan resteert een gat of een tegenvaller van meer dan
€ 50 mln.

8