Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

28 286

Dierenwelzijn

Nr. 983

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juni 2018
Met ingang van 1 september 2018 is het volgens de geldende regels niet
langer toegestaan de snavels bij pluimvee te behandelen. Per 1 september
2021 is ook het verwijderen van een deel van de achterste teen bij hanen
in de vleesvermeerderingssector verboden. Als uitvoering van de motie
van de leden Geurts en Dik-Faber (Kamerstuk 31 389, nr. 138) heeft er
eerst een evaluatie plaatsgevonden of het stoppen met de ingrepen op
een verantwoorde manier kan gebeuren. De Stuurgroep Ingrepen
Pluimvee heeft mij op 14 december 2017 de resultaten van de evaluatie
aangeboden, die gebaseerd zijn op onderzoeken die de laatste jaren zijn
uitgevoerd. Naar aanleiding van deze resultaten zijn er gesprekken
gevoerd met de pluimveesector en de Stuurgroep Ingrepen Pluimvee. In
deze brief laat ik u weten hoe ik met deze evaluatie om wil gaan.
Evaluatie
Om te komen tot een goede evaluatie heeft de Stuurgroep Ingrepen
Pluimvee mij twee documenten aangeboden, die u beiden bijgaand
aantreft1. De Stuurgroep Ingrepen Pluimvee bestaat uit verschillende
partijen uit de pluimveeketen en de Dierenbescherming. Daarnaast wordt
zij bijgestaan door onderzoekers van Wageningen Livestock Research en
mijn ministerie. Ik wil de Stuurgroep Ingrepen Pluimvee hierbij bedanken
voor haar inzet om mij van deze informatie te voorzien en voor haar
inspanningen om te komen tot een pluimveehouderij zonder ingrepen.
Het eerste document betreft een wetenschappelijke rapportage van
Wageningen Livestock Research (WLR), waarin de laatste stand van zaken
met betrekking tot het achterwege laten van ingrepen bij pluimvee wordt
weergegeven. Het tweede document is een notitie van de Stuurgroep
Ingrepen Pluimvee, te weten vertegenwoordigers van de pluimveesector
en de Dierenbescherming, waarin zij haar advies geeft en toelicht.

1

kst-28286-983
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 28 286, nr. 983

1

Het rapport van WLR geeft inzicht in de effecten van het weglaten van
ingrepen bij leghennen, vleeskuikenouderdieren en kalkoenen, op basis
van recent onderzoek dat in opdracht van de Stuurgroep Ingrepen
Pluimvee is uitgevoerd, aangevuld met beschikbare informatie met
betrekking tot het houden van onbehandelde koppels pluimvee in andere
landen. Hoewel er al veel onderzoek is uitgevoerd, is op sommige punten
ook nog meer informatie nodig. Dit laatste leidt er ook toe dat de
Stuurgroep Ingrepen Pluimvee in haar notitie voor een aantal categorieën
pluimvee pleit voor uitstel van het verbod dat op 1 september 2018 ingaat
volgens de geldende regelgeving. Ik vind het belangrijk dat er zorgvuldig
op deze manier naar alle diercategorieën wordt gekeken.
Reactie
Het gaat hier om een wettelijk verbod op ingrepen waartoe uw Kamer
destijds heeft besloten. De eerder genoemde motie heeft geleid tot een
evaluatie aan de hand van de vraag of inwerkingtreding van het verbod
op een verantwoorde manier kan gebeuren.
Op basis van de uitkomsten van deze evaluatie wil ik vasthouden aan
invoering van het verbod op snavelbehandeling voor leghennen en de
moederdieren van reguliere vleeskuikens. Voor een verantwoorden
ingroei naar dit verbod is uitstel tot 1 januari 2019 nodig. Ik ben daarom
voornemens om ten azien van het verbod dat op 1 september 2018 van
kracht wordt een vrijstelling te verlenen voor leghennen en moederdieren
van reguliere vleeskuikens tot 1 januari 2019.
Hiermee gaat voor circa 90% van alle pluimvee die in Nederland wordt
gehouden, het verbod op snavelbehandeling per 1 januari 2019 in. Voor
de grootste diercategorie, de leghennen, heeft de Stuurgroep Ingrepen
Pluimvee een verdeeld standpunt ingenomen. De Dierenbescherming wil
vasthouden aan het verbod per 1 september 2018, de partijen uit de
pluimveesector pleiten voor nogmaals 5 jaar uitstel. Aangezien op dit
moment circa 70% van de leghennen al niet meer behandeld wordt aan de
snavel vanwege de marktvraag vanuit Duitsland, acht ik het vanuit
dierenwelzijnsoogpunt verantwoord om het verbod voor deze groep in te
laten gaan. Ook in andere landen worden leghennen onbehandeld
gehouden. Ik ben mij ervan bewust dat dit het nodige vergt van diverse
pluimveehouders. Ik wil het gesprek aangaan met de pluimveesector op
welke manier ik de pluimveehouders die nog geen ervaring hebben met
het houden van onbehandelde hennen inhoudelijk kan ondersteunen, ook
om dierenwelzijnsproblemen te voorkomen. Voor de moederdieren van
reguliere vleeskuikens blijkt uit de evaluatie dat het verbod ook bij deze
groep op een verantwoorde manier kan worden ingevoerd.
Voor een aantal andere categorieën dieren wil ik echter het advies van de
Stuurgroep Ingrepen Pluimvee volgen om het verbod nog niet op dit
moment in te laten gaan, omdat dit nog niet verantwoord is vanuit het
oogpunt van dierenwelzijn. Voor deze groepen ben ik daarom
voornemens een vrijstelling te verlenen van het verbod voor een periode
van 5 jaar.
Voor de kalkoenen is met het onderzoek aangetoond dat het stoppen met
de snavelbehandeling nog niet op een verantwoorde manier kan
plaatsvinden. Voor de legouder en – grootouderdieren, de moederdieren
van trager groeiende vleeskuikens en de vaderdieren uit de vermeerderingssector is er nog geen of onvoldoende onderzoek verricht om te
kunnen stellen dat dit op een verantwoorde manier kan. De prioriteit van
het onderzoek is uitgegaan naar de diercategorieën met grotere aantallen
dieren en niet naar deze kleinere groepen. Omdat niet zeker is of het
stoppen met ingrepen bij deze groepen niet leidt tot ongewenste situaties,
is het naar mijn oordeel opportuun om voor bovenstaande categorieën

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 28 286, nr. 983

2

een vrijstelling te verlenen. De verwachting is dat op termijn de ingrepen
alsnog achterwege kunnen worden gelaten.
Een bijzondere categorie is de groep dieren die als eendagskuikens
geëxporteerd worden. De Nederlandse pluimveevleesindustrie heeft
wereldwijd een goede naam en is een grote exporteur. In Nederland
worden de dieren op jonge leeftijd aan de snavel behandeld door de
relatief weinig invasieve infraroodmethode. Deze methode kan alleen bij
heel jonge kuikens worden toegepast. Wanneer onbehandelde eendagskuikens worden geëxporteerd, zullen zij voor het merendeel alsnog in het
land van bestemming worden behandeld, maar dan met een heet mes of
in sommige gevallen zelfs met een zijkniptang. Deze methoden zijn veel
minder diervriendelijk en ik ben van mening dat ik ook verantwoordelijkheid moet nemen voor deze dieren, ook al blijven ze niet in Nederland.
Om die reden acht ik voor de eendagskuikens die bestemd zijn voor
export een vrijstelling van het verbod op de snavelbehandeling aangewezen. Deze vrijstelling is niet voor alle te exporteren eendagskuikens
nodig. Op dit moment worden circa 13 miljoen van de 44 miljoen
eendagskuikens die geëxporteerd worden aan de snavel behandeld.
Hopelijk is het op termijn in steeds meer landen mogelijk om dieren met
onbehandelde snavels te kunnen houden.
Het verwijderen van een deel van de achterste teen bij vaderdieren in de
vermeerderingssector kan op dit moment nog niet op een verantwoorde
manier gebeuren. Dit verbod gaat echter pas in op 1 september 2021 en ik
zie geen reden om het verbod op dit moment al uit te stellen. Dit wil ik
graag tegen die tijd opnieuw bekijken met de op dat moment aanwezige
kennis.
Ik ben van mening dat met het ingaan van het verbod per 1 januari 2019
op een verantwoorde manier een stap wordt gezet richting minder
ingrepen aan het dier. Tegelijk is duidelijk geworden dat nog niet alle
ingrepen achterwege kunnen worden gelaten in de pluimveehouderij. Het
is goed dat de sector heeft aangegeven verdere stappen te willen zetten.
Er is al onderzoek gaande naar het achterwege laten van de snavelbehandeling bij de moederdieren van trager groeiende vleeskuikens en naar het
achterwege laten van zowel de snavelbehandeling als de behandeling aan
de tenen bij de vaderdieren. Ik vertrouw erop dat de Stuurgroep Ingrepen
Pluimvee en de pluimveesector in haar geheel zich de komende jaren
inzetten om over de laatste groepen dieren ook meer kennis te vergaren.
Ik hoop dat een groot deel van deze dieren al voor het aflopen van de te
verlenen vrijstelling onbehandeld kan worden gehouden.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 28 286, nr. 983

3