Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3267

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 januari 2022
Fiche: Herziening richtlijn kiesrecht mobiele EU burgers bij gemeenteraadsverkiezingen, Herziening richtlijn kiesrecht mobiele EU burgers bij
verkiezingen van het EP, Mededeling bescherming integriteit verkiezingen
en stimulering democratische participatie (Kamerstuk 22 112, nr. 3261)
Fiche: Verordening transparantie en gerichte politieke reclame (Kamerstuk
36 013, nr. 2)
Fiche: Herziening verordening statuut en financiering Europese politieke
partijen en stichtingen (Kamerstuk 22 112, nr. 3263)
Fiche: Herziening richtlijn betreffende energieprestatie gebouwen
(Kamerstuk 36 012, nr. 2)
Fiche: Herziening verordening en richtlijn markten voor financiële
instrumenten (Kamerstuk 22 112, nr. 3264)
Fiche: Verordening centraal Europees toegangspunt publieke informatie
financiële diensten (Kamerstuk 22 112, nr. 3265)
Fiche: Herziening richtlijn AIFMD en richtlijn UCITS met betrekking tot
uitbesteding, liquiditeitsmanagement-instrumenten, toezichtrapportages,
bewaarders en schuldfondsen (Kamerstuk 22 112, nr. 3266)
Fiche: Verordening voor Europese langetermijninvesteringsfondsen
(European Long-Term Investment Funds, ELTIF’s)
Fiche: Commissieaanbeveling gemeenschappelijke Europese dataruimte
voor cultureel erfgoed (Kamerstuk 22 112, nr. 3268)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

kst-22112-3267
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3267

1

Fiche: Verordening voor Europese langetermijninvesteringsfondsen (European Long-Term Investment Funds, ELTIF’s)
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad
betreffende Europese langetermijninvesteringsfondsen (European
Long-Term Investment Funds, ELTIF’s)
b) Datum ontvangst Commissiedocument
25 november 2021
c) Nr. Commissiedocument
COM(2021) 722
d) EUR-Lex
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/
?uri=CELEX%3A52021PC0722&qid=1638519116097
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor Regelgevingstoetsing
SWD(2021) 342
f) Behandelingstraject Raad
Economische en Financiële Raad
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Financiën
h) Rechtsbasis
Artikel 114 van het Verdrag betreffende de Werking van de Europese
Unie (VWEU)
i) Besluitvormingsprocedure Raad
Gekwalificeerde meerderheid
j) Rol Europees Parlement
Medebeslissing
2. Essentie voorstel
a) Inhoud voorstel
Het voorstel betreft een herziening van het raamwerk voor Europese
langetermijninvesteringsfondsen (ELTIF’s). Met voorliggend voorstel wil
de Commissie langetermijninvesteringen stimuleren ter ondersteuning
van een duurzaam, inclusief en veerkrachtig economisch herstel. Het
voorstel is onderdeel van het nieuwe Actieplan Kapitaalmarktunie.1
Een ELTIF is een type investeringsvehikel dat is ontworpen voor beleggers
die langetermijninvesteringen willen doen in bedrijven en projecten. Het
huidige ELTIF-regime stelt (niet-)professionele beleggers in staat om voor
een lange termijn te beleggen in Europese niet-beursgenoteerde bedrijven
en in lange termijn activa zoals onroerend goed en infrastructuurprojecten. Indien een ELTIF een vergunning heeft kan zij door middel van een
Europees paspoort grensoverschrijdend deelnemingsrechten aanbieden
aan zowel professionele als niet-professionele beleggers.
Sinds de introductie van de ELTIF Verordening (Verordening (EU)
2015/760) zijn er zeer weinig ELTIF-fondsen opgezet. De totale omvang
van de netto activa van die fondsen werd in 2021 geschat op ongeveer
EUR 2,4 miljard. De Commissie ziet zowel aan de vraag- als de
aanbodkant oorzaken voor de beperkte omvang van de markt. Voor
aanbieders van ELTIF’s zijn de belangrijkste barrières onder andere de
gelijke behandeling van professionele en niet-professionele beleggers, de
beperkingen die worden gesteld aan de activa waarin mag worden belegd
1

Kamerstuk 22 112, nr. 2953.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3267

2

en de strikte fondsregels. De Commissie stelt dat de belangrijkste
barrières voor beleggers in ELTIF’s zijn dat het inlegbedrag minimaal EUR
10.000 is en dat een niet-professionele belegger met een beleggingsportefeuille onder de EUR 500.000 niet meer dan 10% van de waarde van zijn
portefeuille mag investeren in de ELTIF.
De voorgestelde aanpassingen richten zich op het (financieel) aantrekkelijker maken van ELTIF’s voor zowel fondsbeheerders als beleggers. Voor
beheerders worden de fondsregels minder strikt en de activa waarin mag
worden belegd worden verruimd. Zo wordt onder meer de definitie van
reële activa verruimd. Met de herziening vallen alle activa met «intrinsieke
waarde» onder de definitie. Dit betekent dat ELTIF-beheerders nu ook in
moeilijk te kwantificeren activa, zoals intellectueel eigendom of onderwijs,
kunnen investeren. Daarnaast wordt het voor beheerders eenvoudiger om
een fondsstrategie te kiezen waarbij een ELTIF investeert in een andere
ELTIF (fund-of-fund strategie). Ook wordt het mogelijk voor beheerders
om onderscheid te maken tussen professionele en niet-professionele
beleggers, waarbij een ELTIF gericht op professionele beleggers aan
minder strikte fondsregels moet voldoen. Het betreft fondsregels voor
risicospreiding, de samenstelling van het portfolio en het gebruik van
kredieten. Omdat de risicobereidheid, beleggingsstrategieën en -doelen
van professionele en niet-professionele beleggers kunnen verschillen,
krijgen ELTIF-beheerders meer ruimte om onderscheid te maken tussen
deze doelgroepen.
Het voorstel maakt het ook eenvoudiger voor beleggers om te investeren
in ELTIF’s. Zo vervalt de eis dat een belegger minimaal EUR 10.000 dient in
te leggen en niet meer dan 10% van de waarde van de portefeuille mag
beleggen in een ELTIF indien de waarde van de beleggingsportefeuille
minder dan EUR 500.000 is. Bovendien hoeft er geen aparte geschiktheidstoets te worden afgenomen (er wordt wel aangesloten bij de
geschiktheidstoets onder MiFID II) en wordt het verplicht advies voor
niet-professionele beleggers geschrapt.
b) Impact assessment Commissie
De Commissie ziet de gebrekkige groei in de ELTIF-markt – het aantal
ELTIF’s en de grootte daarvan – als het kernprobleem om op te lossen. De
Commissie heeft verschillende aanpassingen, gericht op zowel de
aanbod- als de vraagkant van de markt, overwogen.
Ten aanzien van de toepasselijkheid van een uniform kader voor ELTIF’s
gericht op zowel professionele als niet-professionele beleggers heeft de
Commissie drie opties overwogen. Optie 1 is om de uniformiteit te
behouden. Optie 2 is om de uniformiteit te behouden en daarnaast de
regels te versoepelen. Optie 3 is om de regels meer te versoepelen voor
de ELTIF’s gericht op professionele beleggers dan voor de ELTIF’s gericht
op niet-professionele beleggers. Om de balans te vinden tussen het
bevorderen van toegankelijkheid tot ELTIF’s en het beschermen van
niet-professionele beleggers heeft de Commissie gekozen voor optie 3.
Niet-professionele beleggers kunnen een ander niveau van risicobereidheid en deskundigheid hebben, en dienen daardoor meer beschermd
te worden dan professionele beleggers.
Ten aanzien van de minimuminleg- en spreidingseisen voor
niet-professionele beleggers heeft de Commissie twee opties overwogen.
Optie 1 was om de huidige regels – een minimuminleg van EUR 10.000 en
de eis dat beleggers met een totale portefeuille van minder dan
EUR 500.000 niet meer dan 10% daarvan in ELTIF’s investeren – te
behouden. Optie 2 was om de eisen te verlagen of om deze volledig te los

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3267

3

te laten. Omdat deze regels onnodig hoge toegangsbarrières creëren voor
niet-professionele beleggers is gekozen voor optie 2. Om ervoor te zorgen
dat niet-professionele beleggers voldoende worden beschermd, wordt
door de Commissie ook aangeraden om de ELTIF-geschiktheidstoets te
vervangen met de MiFID II-geschiktheidstoets.
Ten aanzien van de restricties op het vroegtijdig opnemen van in ELTIF
geïnvesteerde gelden heeft de Commissie drie opties overwogen. Optie 1
was om de huidige restricties te behouden. Optie 2 was een periodiek
opnamemoment toe te staan. Optie 3 was om een opnamemechanisme
op te zetten, waarbij beleggers zich kunnen terugtrekken als andere
beleggers bereid zijn om in de ELTIF te investeren. Optie 3 kreeg de
voorkeur van de Commissie in de impact assessment. Het voordeel van
optie 3 is dat beleggers in een ELTIF de mogelijkheid wordt geboden om
uit te stappen, zij het zonder garantie dat dit zal gebeuren, terwijl de
belangen van de beleggers die niet uitstappen worden beschermd.
De Commissie heeft daarnaast drie aanpassingsopties overwogen en
afgewezen. Dit betreft de intrekking van het ELTIF-regime, het introduceren van een nieuwe beleggerscategorie («semi-professionele
beleggers») en het toestaan van beursintroducties van ELTIF’s.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
De herziening van de ELTIF Verordening vloeit voort uit het nieuwe
Actieplan Kapitaalmarktunie. Een van de doelstellingen van het actieplan
is de ondersteuning van een duurzaam, inclusief en veerkrachtig
economisch herstel door betere toegang tot financiering voor Europese
bedrijven. Om deze doelstelling te bereiken heeft de Europese Commissie
onder meer voorgesteld om langetermijninvesteringen te stimuleren door
de ELTIF Verordening. Het kabinet steunt de herziening van de ELTIF
Verordening met als doel het stimuleren van langetermijninvesteringen in
ondernemingen.2 De energietransitie en ook andere verduurzamingstrajecten vragen om langetermijninvesteringen waaraan ELTIF’s een bijdrage
kunnen leveren. Het kabinet heeft naast het stimuleren van langetermijninvesteringen ook aandacht voor effectieve beleggersbescherming.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet oordeelt positief over de voorgestelde herziening van het
ELTIF-regime. Het voorstel richt zich op de belangrijkste barrières voor het
opzetten van en investeren in ELTIF-fondsen. Het kabinet kan zich vinden
in de verruiming van de activa waarin mag worden belegd en het
versoepelen van de fondsregels. Dit geeft beheerders meer flexibiliteit bij
het opzetten van een ELTIF, onder meer inzake de fondsstrategie.
Daarnaast begrijpt het kabinet het voorstel om een onderscheid te maken
tussen professionele en niet-professionele beleggers, omdat het gewenste
niveau van beleggersbescherming voor deze typen beleggers verschillend
is.
Het kabinet oordeelt ook positief dat het voorstel barrières wil wegnemen
voor niet-professionele beleggers. Zo wordt voorgesteld om de minimale
inleg van EUR 10.000 voor beleggers te schrappen en niet langer voor te
schrijven dat een belegger met een beleggingsportefeuille van maximaal
EUR 500.000 maximaal 10% van de portefeuille mag beleggen in een
ELTIF. Dit kan leiden tot een toename van investeringen in ELTIF’s door
2

Kamerstuk 22 112, nr. 2953.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3267

4

niet-professionele beleggers. Er zijn in het voorstel ook enkele voorstellen
gedaan ter bescherming van de belegger. Zo dient er een geschiktheidstoets te worden uitgevoerd conform MiFID II.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Het kabinet verwacht dat andere lidstaten eveneens overwegend positief
zullen staan tegenover het voorstel, maar dat er wel (technische) vragen
en opmerkingen zullen worden geplaatst. Het Europees Parlement heeft
eveneens nog geen formeel standpunt ingenomen.
4. Beoordeling bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
a) Bevoegdheid
Het oordeel van het kabinet voor wat betreft de bevoegdheid is positief.
Het voorstel is gebaseerd op artikel 114 VWEU. Dit artikel geeft de EU de
bevoegdheid tot het vaststellen van maatregelen betreffende instelling en
werking van de interne markt. Uit artikel 4, lid 2, sub a VWEU volgt dat de
interne markt een gedeelde bevoegdheid betreft tussen de EU en de
lidstaten. Het kabinet kan zich vinden in deze rechtsgrondslag, nu het
herzien van het kader voor ELTIF’s de werking van de interne markt, en
dan met name de werking van kapitaalmarkten, kan bevorderen.
b) Subsidiariteit
Het subsidiariteitsoordeel van het kabinet is positief. De verordening heeft
tot doel om langetermijninvesteringen te stimuleren. De ELTIF Verordening maakt langetermijninvesteringen toegankelijk voor zowel
professionele als niet-professionele beleggers door EU-breed uniforme
eisen te stellen aan beheerders en beleggers. Uniforme eisen zorgen voor
het wegnemen van belemmeringen op de interne markt en draagt op die
wijze bij aan het gelijke speelveld binnen de EU. Dit doel kan niet
voldoende worden bereikt door optreden van individuele lidstaten.
daarom acht het kabinet optreden op EU-niveau gerechtvaardigd.
Bovendien gaat het hier om de wijziging van een bestaande Verordening.
Ook daarom is optreden op EU-niveau gerechtvaardigd.
c) Proportionaliteit
Het kabinet oordeelt positief over de proportionaliteit van het voorstel. De
verordening heeft tot doel om langetermijninvesteringen te stimuleren, dit
doel ondersteunt het kabinet. Momenteel wordt er weinig gebruik
gemaakt van het ELTIF-raamwerk. De Commissie heeft vastgesteld wat de
belangrijkste barrières zijn voor zowel beheerders als beleggers voor het
gebruik van een ELTIF. Op basis hiervan heeft de Commissie gerichte
aanpassingen voorgesteld die de belangrijkste barrières moeten
wegnemen. Deze aanpassingen maken het ELTIF-product voor zowel
fondsbeheerders (aan de aanbodzijde) als beleggers (van de vraagkant)
financieel aantrekkelijker. Daarmee is dit een geschikte herziening om de
toename van langetermijninvesteringen in Europa door (nietprofessionele) beleggers te bevorderen. Omdat het voorstel gerichte
aanpassingen bevat van een reeds bestaande verordening gaat het
voorstel niet verder dan noodzakelijk en is er geen ander, minder
ingrijpend, optreden mogelijk om het doel te bereiken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3267

5

5. Financiële consequenties, gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
a) Consequenties EU-begroting
Volgens de Commissie heeft het voorstel geen budgettaire gevolgen voor
de EU. Indien er toch gevolgen zijn voor de EU-begroting, is het kabinet
van mening dat de benodigde EU-middelen gevonden dienen te worden
binnen de in de Raad afgesproken financiële kaders van de EU-begroting
2021–2027 en dat deze moeten passen bij een prudente ontwikkeling van
de jaarbegroting.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
medeoverheden
Dit voorstel heeft geen financiële consequenties (incl. personele) voor
rijksoverheid en/of decentrale overheden. Mochten er uiteindelijk toch
budgettaire gevolgen zijn, dan worden deze ingepast op de begroting van
het beleidsverantwoordelijke departement, conform de regels van de
budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties en gevolgen voor regeldruk voor bedrijfsleven
en burger
Met deze herziening wordt geprobeerd het gebruik van ELTIF’s financieel
aantrekkelijker te maken, zowel voor fondsbeheerders als beleggers. De
additionele kosten voor beheerders zullen naar verwachting beperkt zijn.
Voor beleggers ontstaan geen directe additionele kosten, wel kunnen
kosten door beheerders worden doorberekend aan beleggers.
d) Gevolgen voor concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
Er worden op voorhand geen significante gevolgen voor het concurrentievermogen voorzien. De versnelde verduurzaming van de Europese
economie door een toename in langetermijninvesteringen, een mogelijk
gevolg van deze herziening, zou de Europese en Nederlandse positie in
internationale klimaatonderhandelingen kunnen versterken.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
De verordening heeft door haar directe werking geen consequenties voor
nationale regelgeving.
b) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen, incl. NL-beoordeling
daarvan
In de eerste plaats wordt de bevoegdheid van de Commissieom op grond
van artikel 18, zevende lid gedelegeerde handelingen vast te stellen
aangepast. Op grond van artikel 18, zevende lid krijgt de Commissie in dit
voorstel namelijk een additionele bevoegdheid om gedelegeerde
handelingen vast te stellen waarin minimumeisen worden gesteld aan de
informatie die met de bevoegde toezichthouder moet worden gedeeld (op
grond van artikel 18, tweede lid, punt b) en waarin de criteria worden
vastgelegd om te bepalen welk percentage kan worden terugbetaald aan
beleggers binnen een specifieke periode (op grond van artikel 18, tweede
lid, punt d). De gedelegeerde handelingen betreffen geen essentiële
onderdelen van de verordening, derhalve is het toekennen van deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3267

6

gedelegeerde bevoegdheid aan de Commissie mogelijk. Het kabinet acht
toekenning van deze bevoegdheid ook wenselijk, dit is ingegeven door
een behoefte aan snelheid en flexibiliteit. Het gaat om een gedetailleerde
nadere uitwerking van het terugbetalingsbeleid waarmee de verordening
wordt aangevuld, waardoor delegatie (in plaats van uitvoering) voor de
hand ligt. Het kabinet acht de bevoegdheidsdelegatie ook voldoende
afgebakend naar inhoud, duur en strekking.
In de tweede plaats wordt aan de Commissie op grond van artikel 19,
vijfde lid de bevoegdheid toegekend om technische reguleringsnormen
vast te stellen waarin de omstandigheden worden gespecificeerd waarin
een beheerder voor het einde van de looptijd de mogelijkheid kan geven
aan bestaande beleggers om (een deel van) de deelnemingsrechten of
aandelen in een ELTIF te verkopen aan nieuwe beleggers (artikel 19a). Op
grond van artikel 19, vijfde lid krijgt de Commissie tevens de bevoegdheid
om vast te stellen welke informatie beheerders van ELTIF’s bekend
moeten maken aan de beleggers in de hierboven genoemde situaties. De
gedelegeerde handelingen betreffen geen essentiële onderdelen van de
verordening, derhalve is het toekennen van deze gedelegeerde
bevoegdheid aan de Commissie mogelijk. Het kabinet achttoekenning van
deze bevoegdheid ook wenselijk, dit is ingegeven door een behoefte aan
snelheid en flexibiliteit. Het gaat om een gedetailleerde nadere uitwerking
van het terugbetalingsbeleid waarmee de verordening wordt aangevuld,
waardoor delegatie (in plaats van uitvoering) voor de hand ligt. Het
kabinet acht de bevoegdheidsdelegatie ook voldoende afgebakend naar
inhoud, duur en strekking.
c) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en besluiten) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende op die
van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie en
wordt van toepassing zes maanden na inwerkingtreding. Het kabinet acht
deze termijn haalbaar.
d) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
De ELTIF Verordening wordt vijf jaar na inwerkingtreding geëvalueerd
(artikel 37, eerste lid ELTIF). Bij de evaluatie wordt onder andere gekeken
naar het terugbetalingsbeleid (artikel 18), de in aanmerking komende
activa en transparantievereisten. Het kabinet acht het wenselijk dat de
verordening over vijf jaar wordt geëvalueerd en is het eens met de
voorgestelde onderwerpen die door de Commissie worden geëvalueerd.
e) Constitutionele toets
N.v.t.
7. Implicaties voor uitvoering en/of handhaving
N.v.t.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
N.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3267

7