Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3057
Vragen van de leden Diertens en Sneller (beiden D66) aan de Staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties en de Minister van Financiën
over berichten dat Sint Maarten niet optreedt tegen witwassen. (ingezonden
3 mei 2019)
Antwoord van Staatssecretaris Knops (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties), mede namens de Minister van Financiën (ontvangen
18 juni 2019) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr.
2795
Vraag 1
Bent u bekend met de artikelen «Sint Maarten weigert op te treden tegen
witwassen» en «Sin Maarten is een aantrekkelijk eiland voor toeristen – en
voor criminele bendes die geld willen witwassen»? Wat is uw reactie op deze
artikelen?1
Antwoord 1
Ja, wij zijn bekend met deze artikelen.
Voorop staat dat de verankering van de aanbevelingen van de Financial
Action Task Force (FATF) in wetgeving een verantwoordelijkheid is van het
land Sint Maarten. Het is nu van belang dat het land Sint Maarten de
komende maanden hier de nodige prioriteit aan geeft. De artikelen schetsen
een zorgwekkend beeld waarover wij onderling nauw contact onderhouden.
In relatie tot de wederopbouw wordt momenteel onderzocht of er in het
hervormingsprogramma (de Development Policy Operation), maatregelen
kunnen worden opgenomen die zien op een verbetering van de situatie. De
berichtgeving omtrent de Caribbean Financial Action Task Force (CFATF) is
met de Wereldbank gedeeld. In reactie hierop heeft de Bank op 2 juni jl.
aangegeven aan Sint Maarten ondersteuning te willen bieden hieromtrent. De
Bank heeft hier ruime en wereldwijde ervaring mee.

1

ah-tk-20182019-3057
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Volkskrant, 30 april 2019
https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/sint-maarten-weigert-strijd-tegen-witwassen-enterrorismefinanciering-aan-te-gaan~bfe3b909/
https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/sin-maarten-is-een-aantrekkelijk-eiland-voortoeristen-en-voor-criminele-bendes-die-geld-witwassen~b7c976be/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 2
Kunt u uiteenzetten welke economische gevolgen het voor Sint Maarten heeft
wanneer het land niet op tijd de aanbevelingen van de Financial Action Task
Force (FATF) in wetgeving verankert? Wat betekent dit voor toerisme,
bedrijvigheid en werkgelegenheid op Sint Maarten? Hoe kan Sint Maarten die
economische klap opvangen? Voorziet u ook economische gevolgen voor
andere landen binnen het Koninkrijk?
Antwoord 2
Sint Maarten is lid van de Caribbean Financial Action Task Force (CFATF). Dit
is een zogeheten FATF-style Regional Body, die behoort tot het wereldwijde
netwerk van de FATF. In 2012 heeft de CFATF voor het laatst een evaluatierapport opgesteld over Sint Maarten. Omdat uit het rapport bleek dat Sint
Maarten niet voldeed aan veertien van de zestien kernaanbevelingen van de
FATF, is het land sindsdien onder verscherpt toezicht gesteld. Dit behelst een
stapsgewijs proces van tussentijdse beoordelingen en van mogelijke
tegenmaatregelen. In 2018 heeft de CFATF een missie op ministerieel niveau
naar Sint Maarten uitgevoerd en afspraken gemaakt over de invoering c.q.
wijziging van zes cruciale wetten tegen witwassen en terrorismefinanciering,
uiterlijk in februari 2019. Hieraan heeft Sint Maarten niet tijdig gevolg
gegeven.
Begin mei hebben de Staten van Sint Maarten alsnog enkele wetten
aangenomen. Het betreft de Landsverordening Meldpunt Ongebruikelijke
Transacties en de Landsverordening bestrijding witwassen en terrorismefinanciering. De CFATF dient nog te beoordelen of deze regelgeving toereikend
is. Op de plenaire vergadering van de CFATF op 29 mei 2019 is de status quo
van Sint Maarten vooralsnog gehandhaafd. Afhankelijk van de beoordeling
van de aangenomen wetten en van het aannemen van aanvullende regelgeving door de Staten van Sint Maarten, kan de CFATF in november 2019 een
besluit nemen over het uitbrengen van een openbare verklaring. Dit zou de
volgende stap zijn in het proces van tegenmaatregelen.
Indien de CFATF een dergelijke openbare waarschuwing afgeeft, betekent dit
dat Sint Maarten beschouwd wordt als een land dat wegens zijn strategische
tekortkomingen een risico vormt voor het internationale financiële systeem.
De lidstaten worden dan opgeroepen om tegenmaatregelen te nemen. Deze
kunnen inhouden dat internationale banken dan extra voorzorgsmaatregelen
moeten nemen bij het betalingsverkeer met Sint Maarten. Om die reden
kunnen zij ook afzien van het doen van transacties met het Caribische eiland.
Beide gevolgen zouden ernstige repercussies kunnen hebben voor het
buitenlands betalingsverkeer, voor de aantrekkelijkheid van Sint Maarten voor
buitenlandse investeerders en voor het toerisme, en daarmee voor de
werkgelegenheid. Dit kan de economische groei belemmeren waardoor de
overheidsfinanciën langere tijd niet op orde zullen zijn. Daarnaast levert het
Sint Maarten ook imagoschade op, hetgeen ook negatieve gevolgen kan
hebben voor de economische groei.
Uiteraard houden wij de situatie nauwgezet in de gaten, mede in relatie tot
de wederopbouw. Bij de besteding van de wederopbouwmiddelen is onder
meer gekozen voor samenwerking met de Wereldbank omwille van de
degelijke procedures die de Bank hanteert om een rechtmatige en doelmatige
besteding van de middelen te garanderen. Zo wordt momenteel onderzocht
of er in het hervormingsprogramma (de Development Policy Operation) dat
wordt uitgevoerd met geld uit het trustfonds bij de Wereldbank, maatregelen
kunnen worden opgenomen die zien op een verbetering van de situatie zoals
geschetst in de nieuwsberichten.
Vraag 3
Wat vind u van de mogelijkheid dat Sint Maarten mogelijk op dezelfde zwarte
lijst terecht komt als Noord-Korea en Iran? Is aan «non-compliance» ook een
boete of andere vorm van sancties verbonden? Kan Sint Maarten, en
daarmee het Koninkrijk, vanuit de Europese Commissie op de vingers getikt
worden voor non-compliance voor niet voldoen aan de Europese antiwitwasrichtlijn? Wat betekent dit voor uw eigen inspanningen om witwassen
en financiering van terrorisme tegen te gaan? Welke mogelijkheden ziet u
voor uzelf om te stimuleren dat Sint Maarten voldoet aan internationale
afspraken tegen witwassen en financiering van terrorisme?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 3
Er is vooralsnog geen sprake van dat Sint Maarten op de dezelfde lijst terecht
komt als Noord-Korea en Iran. Deze zogenoemde zwarte lijst wordt opgesteld
door de FATF en niet door de CFATF. De CFATF kent haar eigen proces om
landen te monitoren, dat weliswaar sterk lijkt op dat van de FATF maar niet
dezelfde gevolgen heeft. De mogelijke gevolgen van een openbare verklaring
door CFATF over Sint Maarten zijn bij vraag 2 beschreven.
De FATF publiceert twee lijsten waarop jurisdicties staan met strategische
tekortkomingen in hun nationale regimes ter voorkoming en bestrijding van
witwassen en terrorismefinanciering. De eerste lijst is het zogeheten public
statementen bevat jurisdicties die geen commitmenttonen of die onvoldoende voortgang hebben laten zien bij het aanpakken van hun strategische
tekortkomingen en die een bedreiging kunnen vormen voor het internationale
financiële systeem. Op deze lijst staan Noord-Korea en Iran.2 De FATF roept
landen op om tegenmaatregelen te treffen tegen landen op deze lijst3. Dit
betreft allerlei maatregelen op het terrein van (toezicht op) het internationale
betalingsverkeer met het betrokken land. Het opleggen van boetes is niet
mogelijk omdat het soevereine staten betreft.
De tweede lijst die de FATF publiceert, is getiteld Improving global AML/CFT
compliance.Deze «grijze» lijst bevat landen die strategische tekortkomingen
hebben in hun nationale regimes ter voorkoming en bestrijding van
witwassen en terrorismefinanciering en die gecommitteerd zijn om deze
tekortkomingen aan te pakken. Deze lijst bevat thans twaalf landen4. Er zijn
geen formele tegenmaatregelen verbonden aan plaatsing op deze lijst, maar
de FATF roept alle landen ter wereld wel op om rekening te houden met de
geconstateerde tekortkomingen. Dit kan zijn weerslag hebben op de
risicoafwegingen die financiële instellingen maken ten aanzien van deze
landen. Het is niet uit te sluiten dat Sint Maarten bij gebrek aan verdere
voortgang wordt voorgedragen voor plaatsing op deze grijze lijst van de
FATF.
De Europese anti-witwasrichtlijn is alleen van toepassing op het Europese
deel van het Koninkrijk. De Europese Commissie heeft voor wat betreft dit
onderwerp geen bevoegdheid op Sint Maarten. Zoals eerder gemeld5, komt
het kabinet voor de zomer met een plan van aanpak tegen witwassen voor
Nederland, inclusief de BES-eilanden. Nederland en de Wereldbank verlenen
technische assistentie aan Sint Maarten om te voldoen aan internationale
standaarden tegen witwassen en terrorismefinanciering. Als autonoom land
binnen het Koninkrijk is Sint Maarten zelf verantwoordelijk voor de invoering
daarvan.
Vraag 4
Heeft de Rijksministerraad overwogen om de FATF aanbevelingen in
rijkswetten te verankeren? Zo ja, waarom is daar niet voor gekozen?
Antwoord 4
Ingevolge het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden is het bestrijden
van witwassen en terrorismefinanciering geen aangelegenheid van het
Koninkrijk. Het regelen van deze onderwerpen in een Rijkswet zou alleen in
onderling overleg met alle landsdelen kunnen gebeuren. Hiervan is geen
sprake geweest bij de invoering van de Wet ter voorkoming van witwassen
en financieren van terrorisme.
Vraag 5
Hoe kijkt u aan tegen de hoeveelheid ongebruikelijke transacties, dat volgens
het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties in omvang zeven keer het totale
bruto binnenlands product van Sint Maarten is? Hoe kijkt u aan tegen de
uitspraak dat casino’s sjoemelen met hun boekhouding en zo het witwassen

2

http://www.fatf-gafi.org/publications/high-risk-and-other-monitored-jurisdictions/documents/
public-statement-february-2019.html
3
Ten aanzien van Iran is de oproep tot tegenmaatregelen opgeschort met het oog op het
actieplan dat de FATF met Iran is overeengekomen om zijn tekortkomingen weg te nemen.
4
http://www.fatf-gafi.org/publications/high-risk-and-other-monitored-jurisdictions/documents/
fatf-compliance-february-2019.html
5
Kamerstuk 31 477, nr. 38.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

van zwart geld faciliteren? Klopt dit beeld? Welke mogelijkheden heeft u om
hiertegen op te treden en gaat u dit doen?
Antwoord 5
Het (toezicht op) het melden van ongebruikelijke transacties valt binnen de
verantwoordelijkheid van het land Sint Maarten, alsook het analyseren van
die transacties. Het is verder aan de lokale ketenpartners om onderzoek te
doen naar vermeende misstanden en daar waar nodig handhavend op te
treden.
Nederland stimuleert de rechtshandhavingsketen van het land Sint Maarten
door middel van het Recherchesamenwerkingsteam (RST), het Team
Bestrijding Ondermijning (TBO), en de bemensing van het OM en het
Gemeenschappelijk Hof. Hiermee wordt capaciteit en expertise geleverd die
ook deels wordt ingezet in de opsporing en vervolging van witwassen en
terrorismefinanciering. Daarnaast versterkt Nederland (Koninklijke Marechaussee, Douane, Kustwacht) op basis van de Onderlinge regeling versterking
grenstoezicht Sint Maarten (Stcrt. 2019, 72542) het grenstoezicht middels
capaciteit, opleiding, expertise en extra middelen, waarbij één van de doelen
is ongecontroleerde geldstromen tegen te gaan.
Vraag 6
Wat vind u ervan dat het cliëntonderzoek volgens het artikel in Sint Maarten
omstreden is? Hoe staat het met de oprichting van de integriteitsautoriteit op
Sint Maarten? Kan die een rol spelen om de regering van Sint Maarten te
stimuleren om aan dit soort integriteitsregels tegen witwassen, financiering
van terrorisme en integer bestuur te voldoen? Zo ja, welke mogelijkheden en
autoriteit heeft de integriteitsautoriteit om dit te bevorderen?
Antwoord 6
Met de inwerkingtreding van de Landsverordening Integriteitskamer Sint
Maarten op 28 december 2018 worden momenteel de voorbereidingen
getroffen voor het fysiek bemannen en operationeel krijgen van de Integriteitskamer en het secretariaat, zoals aan u is bericht in een brief aan uw
Kamer.6 De Integriteitskamer geeft in ieder geval advies of doet een voorstel
over het beleid ter algemene integriteitsbevordering met betrekking tot
vertrouwenspersonen, compliance officers en klokkenluiders. De Integriteitskamer is verder bevoegd tot het doen van onderzoek naar vermoedens van
misstanden, ofwel naar aanleiding van een aanmelding ofwel op eigen
initiatief. De Integriteitskamer kan naar aanleiding van voormeld onderzoek
een bindend advies geven aan het bestuursorgaan waarbinnen de vermoedelijke misstand heeft plaatsgevonden. Het bestuursorgaan dient schriftelijk aan
de Integriteitskamer te melden hoe opvolging wordt gegeven aan het
bindend advies. Van een bindend advies kan door het betreffende bestuursorgaan alleen met een deugdelijke motivering worden afgeweken.
Het opsporen en vervolgen van witwassen en terrorismefinanciering hoort
echter thuis in de strafrechtelijke keten en valt dus niet binnen het bereik van
de Integriteitskamer. Overigens is het op grond van de Landsverordening
Integriteitskamer Sint Maarten zo dat de Integriteitskamer en het OM
afspraken dienen te maken over de samenwerking en informatie-uitwisseling
die worden vastgelegd in een samenwerkingsprotocol. Hierin kunnen
afspraken worden neergelegd over gevallen waarin mogelijk een strafrechtelijk element speelt.

6

Kamerstuk 34 773, nr. 17.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4