Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2838
Vragen van het lid Van Meenen (D66) aan de Minister voor Primair en
Voortgezet Onderwijs over het bericht «Eindtoets basisschool wordt
doorstroomtoets» (ingezonden 22 mei 2023).
Antwoord van Minister Wiersma (Primair en Voortgezet Onderwijs)
(ontvangen 7 juni 2023).
Vraag 1
Klopt het dat de afnameperiode van de doorstroomtoets (voorheen bekend
als de cito- of eindtoets) voor groep 8 van het basisonderwijs in de regio
Zuid-Nederland in schooljaar 2023–2024 is vastgesteld in de week voor en
tijdens de week van carnaval?1
Antwoord 1
De nieuwe Wet Doorstroomtoetsen po, die in 2021 in de Tweede Kamer en in
2022 in de Eerste Kamer is behandeld, legt wettelijk de afnameperiode voor
de doorstroomtoetsen vast in de eerste twee volle weken van februari.
Het klopt dat daardoor in sommige jaren de afnameperiode van de doorstroomtoets voorafgaat aan of (voor een deel van de periode) overlapt met
de carnavalsperiode. In 2024 ziet dit er als volgt uit: scholen dienen de
doorstroomtoetsen af te nemen tussen 5 en 16 februari. Carnaval start in
2024 op 11 februari – en op scholen veelal op vrijdag 9 februari. De doorstroomtoets kan dus daarvoor afgenomen worden. Scholen kunnen bij de
aanbieders van digitale versies van de doorstroomtoets zelf bepalen op welk
moment de afname plaatsvindt binnen de wettelijk vastgesteld afnameperiode, bijvoorbeeld op maandag- of dinsdagochtend 5 of 6 februari. Voor
papieren versies is wel een vaste dag gepland – zo is de afname van de
papieren versie van de IEP Eindtoets van Bureau ICE komend schooljaar
gepland op dinsdag 6 en woensdag 7 februari 2024. Zo kunnen we ervoor
zorgen dat scholen natuurlijk niet hoeven te kiezen tussen carnaval vieren of
de doorstroomtoets maken.

1

ah-tk-20222023-2838
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/schooladvies-en-eindtoets-basisschool/wetsvoorsteldoorstroomtoetsen-po.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 2
Bent u ervan op de hoogte dat in de week voor carnaval al veel activiteiten
binnen en buiten school plaatsvinden? Deelt u de mening dat deze periode
een hoogst ongelukkig moment is voor een toets die voor leerlingen en alle
betrokkenen zo belangrijk is?
Antwoord 2
Voor de doorstroomtoets zijn een of twee dagdelen nodig, afhankelijk van de
doorstroomtoets die de school kiest. Voor mij staat dan ook voorop dat de
doorstroomtoets niet plaatsvindt tijdens carnaval, maar de week ervoor of
erna, afhankelijk van hoe carnaval in het jaar valt. Ook in de huidige situatie
zijn een of twee dagdelen nodig, waarmee de ervaring leert dat de afname
niet hoeft te botsen met andere activiteiten. De afgelopen jaren was er
bijvoorbeeld ook een samenloop met Koningsdag, de Koningsspelen, de
meivakantie of de Ramadan (op dit moment is de afnameperiode van de
doorstroomtoetsen van 15 april tot 15 mei).
Hiermee gaan we ervan uit dat scholen voldoende ruimte hebben om de
doorstroomtoets binnen de wettelijke periode af te nemen, en daarbij ook
rekening kunnen houden met andere activiteiten al dan niet gerelateerd aan
carnaval.
Vraag 3
Hoe reflecteert u op de reactie vanuit het ministerie op scholen dat scholen
het evenement (carnaval) maar moeten verplaatsen?
Antwoord 3
Bij het beantwoorden van een burgervraag is sprake geweest van een
ongelukkige woordkeuze, die ik hierbij wil terugnemen. Hierover is vanuit
mijn ministerie inmiddels ook contact geweest met de Samenwirkende
Limburgse Vastelaovesvereniginge naar aanleiding van de open brief
hierover, gericht aan mijn collega, de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap. Ook ontving ik een brief van de Bond van Carnavalsverenigingen in Limburg met eenzelfde boodschap. In deze gesprekken zijn we
overeengekomen dat er een ongelukkige suggestie is gewekt in de communicatie, maar dat wij niet anders denken over de status van carnaval (of
Vastelaovend), inclusief al haar lokale gebruiken en tradities, als immaterieel
erfgoed. Carnaval is voor veel mensen, van het zuiden van het land tot
Twente, tot in sommige plaatsen in Friesland, van grote waarde en een
periode waaraan zij veel plezier beleven. Bedoeld was om aan te geven dat
de planning van de doorstroomtoetsen voldoende flexibiliteit zou moeten
bieden voor scholen om ruimte te houden voor andere activiteiten in die
periode. Ik houd contact met deze partijen om te bezien op welke wijze we
scholen hierbij nog verder kunnen helpen. Ik kom hiervoor graag binnenkort
voor een werkbezoek langs en houd me aanbevolen voor een bezoek aan het
kindercarnaval te zijner tijd.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het voor scholen niet mogelijk is om de datum van
carnaval te verzetten?
Antwoord 4
Natuurlijk. De start van carnaval hangt samen met vastentijd in aanloop naar
Pasen en kan uiteraard niet verzet worden, het is ongelukkig dat die suggestie
is gewekt. Nogmaals, er is bij de beantwoording van een burgervraag sprake
geweest van een ongelukkige woordkeuze, die ik hierbij wil terugnemen.
Aangezien de afname van de doorstroomtoetsen een of twee dagdelen vergt
en scholen hiervoor gedurende de eerste twee volle weken van februari de
tijd hebben, is alles erop gericht dat dit in te passen is in het onderwijsprogramma.
Vraag 5
Bent u bereid de afnameperiode van de doorstroomtoets te verplaatsen of te
verbreden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Het ontwerp van de Wet Doorstroomtoetsen po is tot stand gekomen na
uitvoerige consultatie met verschillende partijen in het onderwijsveld. Eén
van de hoofddoelen van de Wet is gelijke kansen te creëren voor leerlingen
bij de aanmelding voor het voortgezet onderwijs, door de instelling van een
centraal aanmeldmoment eind maart. Op dit moment kunnen jaarlijks zo’n
2.000 leerlingen met bijgesteld schooladvies niet meer terecht op het
schoolniveau van hun keuze – en dat treft in het bijzonder leerlingen in een
kwetsbare positie, leerlingen in niet-stedelijke gebieden en meisjes: uit
onderzoek blijkt dat zij bovengemiddeld vaak ondergeadviseerd worden.
Daarom hebben we het tijdpad van schooladvisering en afname van de
doorstroomtoetsen vervroegd: zodat alle leerlingen zich op hetzelfde moment
met een definitief schooladvies aanmelden voor het vo en de toegankelijkheid
tot het vo gelijker verdeeld is over de gehele leerlingenpopulatie. Bij de
veranderingen die dat met zich meebracht voor het tijdpad rond de schooladvisering en de doorstroomtoets, werd onder meer rekening gehouden met de
onderwijstijd op de basisschool en de formatie van de middelbare scholen.
In uitgebreid overleg met diverse partijen in de ontwerpfase van de wet
doorstroomtoetsen, in de periode 2020–2021, is voor de afnameperiode van
de doorstroomtoets gekozen voor de eerste twee volle weken van februari.
Bij de totstandkoming van het wetsontwerp noch bij de internetconsultatie is
bezwaar gemaakt tegen deze periode vanwege carnaval. Uw Kamer heeft bij
de wetsbehandeling in 2021 ook ingestemd met de afnameperiode die in de
wet is vastgelegd.
Scholen hebben de ruimte om een voor hen passend moment te kiezen voor
de doorstroomtoets, binnen de eerste twee volle weken van februari. Voor de
doorstroomtoets zijn een of twee dagdelen nodig, afhankelijk van de
aanbieder die de school kiest.
Door uw Kamer is om uiteenlopende redenen, bijvoorbeeld vanwege de
resterende onderwijstijd in groep 8, gevraagd het veranderde tijdpad rond de
doorstroomtoets en de aanmelding bij het voortgezet onderwijs, te evalueren.
Daarin zullen we ook aandacht hebben voor de afnameperiode in relatie tot
onder meer de vakantieperiodes en carnaval.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3