2020D38443

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
hebben de onderstaande fracties de behoefte vragen en opmerkingen
voor te leggen aan de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
over het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit gebruik meststoffen
ter uitvoering van het zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn en tot wijziging van het Uitvoeringsbesluit Meststoffenwet teneinde een grondslag
op te nemen voor het uitsluitend verstrekken van gegevens via de
elektronische weg (Kamerstuk 33 037, nr. 372).
De voorzitter van de commissie,
Kuiken
De adjunct-griffier van de commissie,
Verhoev

nds-tk-2020D38443

1

Inhoudsopgave

blz.

I

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie

2
2
5
5
6
8
9
9

II

Antwoord/Reactie van de Minister

10

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het ontwerpbesluit en de nota van toelichting. Deze leden hebben eerder al, samen met
het CDA, schriftelijke vragen gesteld over specifiek de afspoelingsmaatregelen en het niet (voldoende) meenemen van de input van de sector door
de Minister.1 Uit de antwoorden op de vragen wordt niet duidelijk waarom
de voorgestelde maatregelen de sector het gevoel geven dat hun input
niet of onvoldoende is meegenomen. Kan de Minister verklaren waarom
boeren onvoldoende betrokken zijn?
Is de Minister van mening dat zij met het toevoegen van een derde optie
en het verbreden van de eerste twee opties voldoende tegemoet is
gekomen aan de zorgen van de sector over de uitvoerbaarheid van de
afspoelingsmaatregelen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom wel? De
leden van de VVD-fractie zijn nog niet overtuigd van dit gegeven en
maken zich zorgen over de alsmaar toenemende regeldruk die de Minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit de boeren en tuinders in ons
land oplegt.
De leden van de VVD-fractie weten dat de Minister een voorstander is van
vereenvoudiging van regelgeving. De leden zijn van mening dat de
voorgestelde maatregelen allesbehalve zorgen voor een vereenvoudiging
van de regelgeving en dat het voor zowel de boer als voor de Rijksdienst
voor Ondernemend Nederland (RVO) alleen maar lastenverzwarend werkt
en daarmee zorgt voor een toename van de regeldruk. Deelt de Minister
deze mening? Zo nee, waarom niet? Zo ja, graag een toelichting op de
vraag waarom de Minister dit gedetailleerde maatregelenpakket
verdedigt. Welke andere opties hebben op tafel gelegen en welke stappen
heeft de Minister in de voorbereiding van dit maatregelenpakket gezet om
de regeldruk te verminderen? Deze leden zijn van mening dat het juist de
boer is die kennis en ervaring heeft over de beste teeltmethode voor het
specifieke stukje akkerland met zorg voor de watergebieden daaromheen.
Waarom dan toch deze gedetailleerde maatregelen en niet een breder
pakket aan maatregelen, dat ruimte geeft aan de boer om de akker te
bewerken op de manier die op basis van ervaring en kennis het beste
past? Waarom durft de Minister niet op deze ervaring af te gaan?
Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie of de Minister pilots of
proeven heeft uitgevoerd om te ervaren hoe de voorgestelde maatregelen
uitwerken in de praktijk. Zo ja, kan de Minister de resultaten toelichten? Zo
nee, waarom niet? Deze leden zien een gedetailleerd pakket maatregelen
1

2020Z15609

2

op de boeren afkomen, dat lastenverzwarend, ingewikkeld en lastig
controleerbaar is, en vragen op basis waarvan de Minister het besluit
heeft genomen tot de maatregelen in het ontwerpbesluit. Zijn de
maatregelen in de praktijk ook uitvoerbaar? Met welke extra kosten voor
de boer gaat implementatie van de maatregelen gepaard? Is met
uitvoerbaarheid en het kostenplaatje rekening gehouden? Zo ja, op welke
manier? Zo nee, waarom niet? Deze leden verwijzen in het kader van de
uitvoerbaarheid tevens naar de derogatieverlening van de Europese
Commissie die boeren ertoe verplicht om de sleepvoetbemester niet te
gebruiken bij een temperatuur van boven de 20 graden Celsius, wat tot
gevolg heeft dat boeren soms ’s nachts mest moeten uitrijden. Graag ook
op dit punt een reactie van de Minister over de uitvoerbaarheid van de
maatregel.
In het Ontwerpbesluit worden verschillende maatregelen aangekondigd
die per 1 januari 2021 in werking treden. De leden van de VVD-fractie
maken zich zorgen over de snelheid waarmee boeren de maatregelen in
hun systemen (zowel praktisch als digitaal) moeten implementeren. Deze
leden vragen naar mogelijke gevolgen als implementatie op een later
moment geschiedt. Waarom is de Minister van mening dat implementatie
per 1 januari 2021 moet plaatsvinden?
De leden van de VVD-fractie hebben ook verschillende vragen over de
specifieke wijzigingen. Deze leden zijn groot voorstander van precisiebemesting, maar geven tegelijkertijd ook aan dat er op dit vlak nog
verschillende stappen gezet moeten worden voor een optimale werking.
Zij lezen dat de sector geen moeite heeft met het verschuiven van de
uitrijperiode, maar krijgen uit de sector juist andere signalen. Zij vinden
het dan ook opvallend dat de Minister deze conclusie trekt en hebben
verschillende vragen en opmerkingen. Waarom verkort de Minister de
uitrijperiode van drijfmest en vloeibaar zuiveringsslib van 15 februari-15
september naar 1 april-15 september? Waar is deze maatregel op
gebaseerd en acht de Minister deze maatregel uitvoerbaar voor de boer?
Weet de Minister dat een verkorting van de uitrijperiode kostenverhogend
werkt voor de boer vanwege de benodigde extra aanwendingscapaciteit?
Zij ontvangen graag een toelichting hierop. Is de Minister op de hoogte
van het feit dat de boer ook extra tijd kwijt is aan het plannen en uitvoeren
van de bemesting, zeker gezien de kortere periode die hiervoor
beschikbaar is? Waarom is er niet gekozen voor een uitrijperiode van
1 maart-15 september of 15 maart-15 september? Kan de Minister
toelichten welk verschil in stikstofbenutting een uitrijdatum van 1 maart,
15 maart en 1 april ten opzichte van elkaar heeft en of de, in antwoord op
de vragen van de leden Lodders en Geurts genoemde wetenschappelijke
onderbouwing, hier hetzelfde over concludeert? Deze leden krijgen
signalen dat het genoemde percentage van 80% in februari en maart in
vergelijking met april in zelfs het Handboek Snijmais al verschillend wordt
uitgelegd (zie tabel 5.20).2 Kan de Minister uitgebreider ingaan op de
wetenschappelijke onderbouwing van de maatregelen? Waarom zijn de
voorgestelde maatregelen volgens de genoemde rapporten – zie de
beantwoording van vraag vier van onze eerdergenoemde schriftelijke
vragen – goed uitvoerbaar? Zijn er ook nog wetenschappers die andere
conclusies trekken? Zo ja, welke en waarom bent u hier niet op ingegaan?
Deze leden vragen zich af hoe een boer moet handelen als hij bijvoorbeeld
twee of meerdere gewassen op hetzelfde perceel teelt. Zijn hier afspraken
over gemaakt? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke?

2

Handboek snijmaïs, https://edepot.wur.nl/243270

3

Welke rol heeft innovatie gespeeld in dit actieprogramma? De leden van
de VVD-fractie zijn benaderd door verschillende particuliere initiatieven
die een aantal interessante ontwikkelingen delen. Ontwikkelingen die een
bijdrage kunnen leveren om de emissies (ook naar grondwater) kunnen
terugdringen. Waarom worden deze praktijkontwikkelingen niet betrokken
in het actieprogramma? Tot slot op dit punt vragen deze leden hoe het kan
dat de sector in eerste instantie verrast was door deze maatregel. Heeft de
Minister overleg gehad met de sector over het verkorten van de uitrijperiode? Zo nee, waarom niet?
De leden van de VVD-fractie lezen verder dat er een uitzondering wordt
gemaakt voor de teelt van maïs volgens een biologische productiemethode en de teelt van suikermaïs onder folie. Waarom worden uitzonderingen gemaakt voor deze twee teelten? De maatregel tot het inkorten van
de uitrijdperiode is bedoeld om tot een vermindering van de nitraatuitspoeling te komen. Deze leden vragen op welke manier de uitzondering
voor de twee eerdergenoemde teelten zorgt voor een vermindering van
de nitraatuitspoeling.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de Minister afwijzend staat
tegenover het gebruik van de woeltand. De Minister is bang voor de
praktische uitvoerbaarheid, terwijl dit voorstel juist door de sector zelf
wordt voorgesteld. Kan de Minister nader onderbouwen waarom zij het
gebruik van de woeltand praktisch niet uitvoerbaar acht en waarom de
sector het gebruik van de woeltand juist wel uitvoerbaar acht? Deze leden
lezen ook dat handhaafbaarheid hiervoor een reden is. Waarom is het
gebruik van de woeltand niet handhaafbaar, maar het aanleggen van
drempeltjes of een opvanggreppel wel? Zij vinden het excuus van
handhaafbaarheid te makkelijk, gezien het wel kunnen handhaven van
andere, hiervoor genoemde maatregelen.
De leden van de VVD-fractie vragen of de Minister een uitputtende lijst
kan delen met maatregelen die dan wel deel van dit besluit uitmaken dan
wel bij ministeriële regeling worden geregeld. Waarom kiest de Minister
ervoor een deel van de maatregelen apart van dit besluit en bij ministeriële regeling te regelen? Deze leden vragen, mede naar aanleiding van
de onrust in de sector over de in dit ontwerpbesluit genoteerde maatregelen, tot een voorhangprocedure op de nadere ministeriële regeling.
De leden van de VVD-fractie lezen over de extra lasten voor de RVO.
Welke kosten gaan hiermee gepaard, hoeveel extra fte is hiervoor nodig
en weegt dit op tegen de regeldrukverhogende maatregelen voor de
boer? Welke aanpassingen moeten in de ICT-systemen worden doorgevoerd en op welke manier is de RVO voornemens de wijzigingen naar de
sector tijdig en op een goede manier te communiceren? Acht de Minister
de toenemende druk op de RVO met ook het doorgeven van de meldingen
voor 15 februari, werkbaar? Hoe wordt voorkomen dat de RVO
onbereikbaar wordt? Deze leden verwijzen naar het artikel «Onderbetaalde
arbeidskrachten bij de overheid: «Ik wil doorgroeien dus schop ik geen
stennis»» uit de Volkskrant van 30 september 2020.3 Zij lezen dat de RVO
zelf te weinig personeel in dienst heeft om de bezwaren rond het
fosfaatrechtenstelsel af te handelen. Wat betekenen deze achterstanden
en hoe kan, met deze tekorten in het achterhoofd, worden gegarandeerd
dat de RVO de maatregelen zoals voorgesteld in dit ontwerpbesluit wel
voldoende kan implementeren en behandelen?

3

https://www.volkskrant.nl/economie/onderbetaalde-arbeidskrachten-bij-de-overheid-ik-wildoorgroeien-dus-schop-ik-geen-stennis~b0042654/

4

Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het Ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit gebruik meststoffen en tot wijziging van
het Uitvoeringsbesluit Meststoffenwet en willen de Minister nog enkele
vragen voorleggen.
De effecten van de voorgenomen wijzigingen op het bedrijfsleven en op
het milieu zijn nog zeer onzeker. Kan de Minister toezeggen dat er eerst
proefprojecten uitgevoerd worden, zodat ondernemers ervaring kunnen
opdoen met de wijzigingen, voordat de wetswijziging in werking treedt?
De inwerkingtreding van deze wetswijziging is beoogd op 1 januari 2021.
In hoeverre is deze datum realistisch als er software-aanpassingen gedaan
moeten worden?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister over het ontwerpbesluit houdende wijziging van het Besluit
gebruik meststoffen ter uitvoering van het zesde actieprogramma
Nitraatrichtlijn en tot wijziging van het Uitvoeringsbesluit Meststoffenwet
en we willen de Minister nog enkele vragen voorleggen.
Uitrijperiode en registratieverplichting
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de meldingsplicht voor
zand- en lössgronden op 15 februari ervoor zal zorgen dat de boeren in
hun vrijheid en vakmanschap worden beperkt. Deze leden vragen of de
Minister heeft nagedacht over de praktische uitvoerbaarheid van deze
regel. Wat is het exacte doel van deze regel en heeft de Minister ook
andere opties overwogen om dit doel te bereiken? Kan de datum voor het
melden niet geheel worden verschoven naar 31 maart in plaats van
15 februari, aangezien boeren tot 31 maart wijzigingen door kunnen
geven? Zo niet, waarom niet? Wanneer er pas na 31 maart door onvoorziene omstandigheden blijkt dat mais de enige optie is voor een late teelt
op een perceel terwijl dit niet is doorgegeven aan de RVO, wat zijn de
mogelijkheden dan?
De leden van de CDA-fractie lezen dat uit inventarisatie van CLM
Onderzoek en Advies BV is gebleken dat wet- en regelgeving vanuit de
rijksoverheid de transitie naar natuurinclusieve landbouw hindert. Er
wordt zelfs specifiek benoemd dat het de boer met een natuurinclusieve
bedrijfsvoering helpt wanneer er geen beperkende data gelden voor het
bemesten van hun grond om zo bodemleven en flora en fauna boven de
grond te kunnen stimuleren. Kan de Minister aangeven hoe voorliggend
ontwerpbesluit zich verhoudt tot deze constatering?
De leden van de CDA-fractie zien in de Nota van Toelichting onder
hoofdstuk 5 dat boeren, volgens de Minister, in geval van een opslagtekort de mogelijkheid hebben om de mest af te voeren, inclusief de
daarbij behorende kosten. Heeft de Minister onderzocht of de opslagcapaciteit voldoende is om te kunnen voldoen aan deze aangepaste uitrijdperiode? Deze leden vragen of de Minister heeft overwogen boeren een
vergoeding te laten krijgen voor het afvoeren van mest bij een tekort aan
opslagcapaciteit als gevolg van de aangepaste uitrijdperiode Zo nee,
waarom niet?
De leden van de CDA-fractie merken op dat aanpassing van de mestuitrijperiode ook betekent dat er extra uitrijcapaciteit benodigd is. Is dit
voldoende beschikbaar en heeft de Minister het financiële effect hiervan in

5

beeld en wat het betekent als er een natte periode in maart plaatsvindt?
Betekent het dan niet dat er onder minder gunstige omstandigheden mest
moet worden uitgereden met verslechtering van bodemkwaliteit en
benutting van mineralen tot gevolg?
Voorkomen afspoeling ruggenteelten op klei- en lössgrond
Met betrekking tot de regeling om uitspoeling te voorkomen heeft LTO
Nederland voorgesteld om doelen te stellen in plaats van middelenvoorschriften. LTO Nederland stelde voor om boeren zelf de keuze te laten
maken tussen drie opties, waarmee ze uiteindelijk dezelfde doelen
behalen. Wat zijn de overwegingen van de Minister om dit voorstel niet
over te nemen? Heeft de Minister in beeld of hetgeen ze voorstelt in de
praktijk ook uitvoerbaar is en wat de extra kosten van deze maatregelen
voor de ondernemers zijn? Hoe moet een akkerbouwer bijvoorbeeld
handelen als hij meerdere gewassen op één perceel heeft? Heel specifiek,
de leden van de CDA-fractie zijn erop gewezen dat bij de biologische teelt
van pootaardappelen planten vele keren bekeken worden op aanwezigheid van eventueel virusverloop. Dit vindt plaats met een zogenaamde
selectiekar. De voorgestelde drempels zijn een belemmering voor deze
noodzakelijke werkzaamheden. Is de Minister hiervan op de hoogte, is het
beleid van de Minister tegenstrijdig met andere geldende eisen rondom
teelt van pootaardappelen en wat adviseert zij deze ondernemers te doen?
Implementatiebeleid
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de Minister de implementatie van
het nieuwe mestbeleid voor zich ziet. Hoe wordt de overgangstermijn
ingericht? Worden er pilots gedraaid en worden de resultaten gemonitord
en geëvalueerd? In hoeverre schat de Minister in dat de nieuwe regels op
1 januari 2021 in werking kunnen treden? Welke uitdagingen ziet de
Minister bij het halen van de deadline?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het wijzigingsbesluit gebruik meststoffen en het uitvoeringsbesluit Meststoffenwet zesde
actieprogramma Nitraatrichtlijn. Deze leden hebben hier nog enkele
vragen over.
De leden van de D66-fractie zien dat de mestproblematiek tot problemen
leidt in het grondwater onder zandgronden en löss. Met de voorliggende
maatregelen worden nieuwe beperkingen opgelegd aan boeren terwijl er
ook de mogelijkheid bestaat om meer duidelijkheid te scheppen over
welke gewassen en welke gewasrotaties nog wel op uitspoelingsgevoelige gronden kunnen en welke niet. Is de Minister het met deze leden
eens dat boeren vooral duidelijkheid nodig hebben over wat wel en niet
kan en dat in het licht van de hervorming van het mestbeleid wederom de
kern van de problematiek, namelijk drijfmest, hiermee niet wordt
besproken? Is de Minister het ook met hen eens dat drijfmest de kern is
van het mestprobleem in Nederland? Vindt de Minister ook dat een
verbod op drijfmest duidelijkheid biedt aan boeren en mestverwerkers en
daarmee de nodige innovaties kan stimuleren?
Precisiebemesting uitgangspunt
De leden van de D66-fractie vinden het positief te lezen dat precisiebemesting het uitgangspunt is van de wijzigingen. De toelichting van
precisiebemesting past tot op zekere hoogte bij de definitie die deze leden
voor zich zien: «de juiste mest wordt op de juiste plaats, op de juiste

6

manier, op het juiste tijdstip en in de juiste hoeveelheid toegediend om zo
precies mogelijk te voorzien in de behoefte van gewas en bodem en
daarmee emissies zoveel mogelijk te beperken». De voorliggende
wijzigingen missen echter de link met de kringlooplandbouwvisie van de
Minister.
De leden van de D66-fractie lezen dat de uitrijperiode van drijfmest en
vloeibaar zuiveringsslib rondom de teelt van maïs op zand- en
lössgronden wordt aangepast van 15 februari tot en met 15 september
naar 1 april tot en met 15 september. Deze leden zijn enigszins positief
over deze verkorting van het uitrijden van rotte mestproducten op het
land om uit- of afspoeling door neerslag van stikstof en nitraat te
voorkomen, omdat een verbod op drijfmest niet voor ons ligt. Zij vragen
of de gemaakte uitzondering alleen voor de biologische productiemethode moet gelden, daar de omslag van gangbare naar kringlooplandbouw ook het doel heeft om de bemestingsmethode aan te passen
waarbij groenbemesters en het gebruik van organisch materiaal de
overhand hebben. Hoe passen de voorliggende wijzigingen in de
kringlooplandbouwvisie van de Minister? Wat zijn de precieze doelen
waarop wordt gestuurd? Hoe wordt de omslag naar kringlooplandbouw
gestimuleerd? Ziet de Minister de mogelijkheid om de meldingsplicht uit
te bouwen met kringlooplandbouwmethoden, zoals het gebruik van
groenbemesters?
Voorkomen afspoeling ruggenteelten op klei- en lössgrond
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat binnen kringlooplandbouw de bodem centraal staat. De methode waarbij organische mest
de bodem van de benodigde structuur voorziet en de grond een hoger
organische stofgehalte geeft, zoals in de biologische landbouw gangbaar
is, is onmisbaar. Deze leden zijn van mening dat het verbeteren en
beschermen van ons oppervlaktewater van groot belang is, zeker omdat
de gestelde doelen omtrent de kwaliteit van het oppervlaktewater nog niet
zijn behaald. Zij vragen op welke manier de kringlooplandbouw visie van
de Minister past bij de voorgenomen wijzigingen om afspoeling in de
ruggenteelten tegen te gaan.
De leden van de D66-fractie vragen tevens hoe groot het probleem van
uit- en afspoeling die met de voorliggende maatregelen worden opgelost
nu is. In de praktijk is er al een teeltvrijezone op de kopakkers, zodat
uitspoeling dwars op de ruggen niet mogelijk is. In de parallelle zone van
de ruggen vindt zeker in de biologische sector geen tot weinig uitspoeling
plaats van meststoffen, daar organische mest wordt gebruikt. Klopt dit?
De maatregelen die worden gepresenteerd omtrent uit- en afspoeling bij
ruggenteelten op klei- en lössgrond maken mechanische onkruidbestrijding onaantrekkelijk en de onbemeste zone van drie meter breed
maakt het onaantrekkelijk voor de gangbare boer om de overstap te
maken naar biologische of kringlooplandbouw. Hoe passen de gepresenteerde maatregelen in de kringlooplandbouwvisie van de Minister? Wat is
de reden dat de Minister ervoor kiest om eerst deze maatregelen en
veranderingen door te voeren terwijl er onduidelijkheid bestaat over hoe
de kringlooplandbouwvisie wordt meegenomen in het gehele mestbeleid?
Is de Minister het met deze leden eens dat omschakeling naar kringlooplandbouw aantrekkelijk gemaakt moet worden? Zo ja, waarom wordt dan
toch gekozen voor nieuwe drempels? Zo nee, waarom niet? Ziet de
Minister de mogelijkheid om Skal-gecertificeerde bedrijven en kringlooplandbouwbedrijven die gebruikmaken van organische en/of rijpe mest een
uitzonderingspositie te geven op de extra maatregelen die worden
voorgesteld, waarbij een gezonde bodem het uitgangspunt blijft?

7

De leden van de D66-fractie vragen ook op welke manier de afgekondigde
maatregelen gecontroleerd gaan worden.
Wijziging artikel 6
De leden van de D66-fractie zijn positief over de onderhavige wijziging
van dit besluit waarbij precisiebemesting binnen een perceel mogelijk
gemaakt wordt. Deze leden zien dat Nederland meer te maken heeft en
krijgt met extreme weersomstandigheden door onder andere klimaatverandering. De afgelopen jaren is de droogte in sommige gebieden
uitzonderlijk hoog geweest. Deze leden vragen in hoeverre de droogte
meegenomen is in de totstandkoming van de wijziging in de uitrijperiode.
Regeldruk
De leden van de D66-fractie betreuren het te lezen dat regeldruk en
kostendruk omhoog gaat met de voorgenomen maatregelen. Echter, deze
leden zien de meerwaarde in van deze maatregelen om het oppervlaktewater beter te beschermen en af- en uitspoeling van nutriënten tegen te
gaan. Zij zien hierin een kans om kringlooplandbouw en het gebruik van
organische en rijpe mest toe te voegen als alternatief voor het gebruik van
rotte mest. Waarom is deze visie niet meegenomen in het ontwerpbesluit?
Overige bedrijfseffecten
De leden van de D66-fractie lezen dat de RVO verwacht dat de implementatie van deze wijziging de nodige impact op de uitvoering en de sector
heeft. Er is een aantal aanpassingen nodig in de ICT-systemen van de
RVO, zoals aanpassing van de verschillende registers. Kunnen deze
veranderingen in ICT-systemen op tijd doorgevoerd worden met inachtneming van de communicatie richting leden?
Aanpassing uitrijperiode op percelen voorafgaand aan teelt van maïs
De leden van de D66-fractie vragen wat het effect is van het aanpassen
van de uitrijperiode op de totale uitstoot en uitspoeling, daar zij lezen dat
de lachgasemissie wordt verminderd maar de ammoniakemissie iets kan
toenemen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Nota van toelichting
Voorkomen afspoeling ruggenteelten op klei- en lössgrond
De leden van de PvdA-fractie begrijpen dat om afspoeling van percelen
naar nabijgelegen watergangen te voorkomen het voor landbouwers met
ruggenteelten op klei- of lössgrond in beginsel verplicht wordt deze
afspoeling te bemoeilijken en te voorkomen door middel van waarneembare hindernissen en maatregelen. Deze maatregelen worden door
de biologische landbouw echter als onwenselijk voor die sector
beschouwd. Vanuit deze sector wordt er onder andere op gewezen dat de
opbouw van ruggen pas plaatsvindt na het bemesten, waardoor de mest
juist mooi verdeeld wordt in de grond, hetgeen ertoe zal leiden dat bij
extreem natte omstandigheden minder afspoeling zal optreden.
Bovendien wordt in de biologische landbouw geen kunstmest gebruikt,
waardoor de eventuele afspoeling minder schadelijk zal zijn indien
extreem natte omstandigheden optreden. De sector acht om deze redenen
de in het onderhavige besluit genoemde maatregelen voor de biologische
landbouw niet nodig. Kan de Minister hier nader op ingaan?

8

Daarbij komt dat de voorgestelde maatregelen voor de biologische
landbouw niet alleen als onnodig maar ook als problematisch worden
ervaren. Zo levert het opwerpen van drempels problemen op bij de
mechanische onkruidbestrijding, is het graven van geulen langs akkerlanden schadelijk voor de bodem en de biodiversiteit van de akkerlanden
en riskant voor bestuurders van landbouwwerktuigen. Kan de Minister
nader ingaan op de redenen waarom de door haar voorgestelde maatregelen, anders dan vanuit het oogpunt van handhaving, ook voor de
biologische landbouw zouden moeten gelden? Acht de Minister het
wenselijk en werkbaar om voor die sector een uitzondering te maken?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben kennisgenomen van
de ontwerpbesluiten tot wijziging van het Besluit gebruik meststoffen en
het Uitvoeringsbesluit Meststoffenwet. Deze leden noemen deze
wijzigingen een voorbeeld van «mest-millimeteren»: het zijn nieuwe
regeltjes – waar boeren gek van worden – waarmee net wel (of net niet)
aan een Europese richtlijn voldaan wordt.
De nitraatvervuiling van ons water, de jaarlijkse noodzaak om bij Brussel
te bedelen om derogatie op de Nitraatrichtlijn, maar ook de stikstofcrisis
en de gigantische mestafzetkosten voor boeren (met als gevolg grootschalige mestfraude) worden allemaal veroorzaakt door één probleem:
veel te veel mest. En dat mestoverschot wordt geproduceerd door veel te
veel dieren. Zolang de kern van het probleem niet onder ogen wordt
gezien, blijven we mest-millimeteren. Een latere uitrijperiode op zand en
löss, of verplichte drempels of greppels om afspoeling te voorkomen, zijn
doekjes voor het bloeden. Want hoewel de regels voor boeren zich blijven
opstapelen, schiet de melkveesector dit jaar toch weer door het sectorplafond voor stikstofexcretie. Het wekt geen verbazing dat boeren zich
afvragen of ze het dan nooit goed doen. Met drastisch minder dieren
krijgen zowel het water, de bodem, als de boeren weer een beetje lucht.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen of de Minister de
mening deelt dat dit het moment is – een klein anderhalf jaar voordat de
huidige derogatie afloopt – om de ontwikkeling in te zetten naar fors
minder dieren, dus minder mest, zodat we de derogatie op de Nitraatrichtlijn in de toekomst niet meer nodig hebben. Deze leden ontvangen
hierop graag een reactie van de Minister.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende ontwerpbesluit. Deze leden waarderen de keuze van de Minister
om de verplichte rijenbemesting in de maïsteelt te schrappen. Zij hebben
nog wel enkele vragen over de uitwerking van de alternatieve invulling en
over de eisen met betrekking tot ruggenteelten.
Aanpassing uitrijperiode
De leden van de SGP-fractie hebben enkele vragen over het verbod om in
het vroege voorjaar drijfmest te gebruiken op bouwland op zand- en
lössgrond indien sprake is van maïsteelt. Deze leden willen erop wijzen
dat het verbod om mest aan te wenden voor 1 april betekent dat in korte
tijd mest uitgereden moet worden op de tienduizenden hectares maïsland
die ons land rijk is. Hoe groot is het risico dat mest dan onder ongunstige
weers- en bodemomstandigheden uitgereden moet worden? Is het middel
dan niet erger dan de kwaal, nog los van de grote druk op loonwerkers?
Deze leden vragen of de Minister bereid is de termijn te verkorten van
1 april naar 15 maart.

9

De leden van de SGP-fractie horen graag hoe de Minister wil omgaan met
de situatie dat grasland of een groenbemester/voerdergewas in het
vroege voorjaar bemest en daarna gemaaid of geoogst wordt, en daarna
omgezet wordt in bouwland ten behoeve van maïsteelt.
Voorkomen afspoeling ruggenteelten
De leden van de SGP-fractie hebben een vraag over de verplichting om op
een perceel met ruggenteelt op klei- of lössgrond naast een watergang te
kiezen voor drempels, greppels of een brede teeltvrij zone. Vanuit de
sector is ook de mogelijkheid aangedragen om te kiezen voor het
bewerken van het land tussen de ruggen met woeltanden. Waarom heeft
de Minister hier niet voor gekozen?
Derogatiebeschikking
De leden van de SGP-fractie hebben aanvullend nog enkele vragen over
de recente wijziging van de Uitvoeringsregeling gebruik meststoffen en de
Uitvoeringsregeling Meststoffenwet in verband met de nieuwe derogatiebeschikking, met name over de aanvullende voorwaarden met betrekking
tot het beperken van de ammoniakemissie.
In hoeverre leidt extra emissie door de derogatie tot extra eutrofiëring, zo
vragen de leden van de SGP-fractie. Is de veronderstelling juist dat deze
bijdrage minimaal is? Hoe weegt de Minister het feit dat meer ammoniakemissie leidt tot minder uitspoeling, omdat er dan minder stikstof in de
mest achterblijft?
Waar in de overwegingen van de derogatiebeschikking aangegeven wordt
dat het wat betreft ammoniakemissie moet gaan om passende maatregelen en waarbij verwezen wordt naar onder meer de gevolgen voor
Natura 2000-gebieden, willen de leden van de SGP-fractie erop wijzen dat
de gekozen maatregelen negatieve effecten kunnen hebben voor de
CO2-emissiereductieopgave. Aanscherping van de derogatievoorwaarden
kan leiden tot meer kunstmestgebruik met bijbehorende CO2-footprint. De
overstap naar het injecteren van mest in en dus het doorsnijden van
veengrond kan leiden tot snellere afbraak van organische stof en dus
meer CO2-emissie. Deelt de Minister de mening dat ook dit aspect in de
afwegingen betrokken had moeten worden?
De leden van de SGP-fractie lezen dat boeren die de sleepvoet willen
gebruiken de mest wanneer het warmer is dan 20 graden Celsius ’s nachts
uit moeten rijden. Deze leden vrezen logistieke problemen en geluidsoverlast voor omwonenden. Heeft de Minister dit meegewogen en aan de
Europese Commissie voorgelegd?
De leden van de SGP-fractie vragen of de Minister bereid is op basis van
voornoemde aspecten en het feit dat bij de vrijstelling voor bovengronds
uitrijden van mest aanvullende emissiebeperkende voorwaarden gelden,
opnieuw het gesprek aan te gaan met de Europese Commissie over de
extra voorwaarden in de derogatiebeschikking.
II Antwoord/Reactie van de Minister

10