Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 500 VI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2011

Nr. 117

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID EN VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 juli 2011
Inleiding
Op 20 april jl. stuurde het kabinet u een eerste reactie op de hoofdconclusies van de Commissie Gunning naar aanleiding van de zedenzaak in
Amsterdam.1 In die brief gaf het kabinet aan u voor de zomer te informeren over de voortgang van de te nemen maatregelen op het gebied
van een veilige kinderopvang, het verbeteren van de informatieuitwisseling over signalen van misbruik en de aanpak van kinderpornografie.
Het kabinet zet zich volledig in om mede op basis van de aanbevelingen
van de Commissie Gunning maatregelen te treffen. Het kabinet ondersteunt daarmee de strekking van de motie van het kamerlid Arib, waarin
zij de regering verzoekt de aanbevelingen van de Commissie in relatie tot
het verbeteren van de signalering en samenwerking bij het tegengaan van
seksueel misbruik van kinderen, integraal in te voeren.2 De (rijks)overheid,
de kinderopvangsector en de ouders hebben gezamenlijk en daarnaast
een eigen verantwoordelijkheid om de veiligheid van kinderen in de
Nederlandse samenleving te waarborgen.
Informatie over de voortgang van de overige onderwerpen ten aanzien
van de zes hoofdconclusies van de Commissie Gunning treft u hierna aan.
Over de aangescherpte aanpak van kinderpornografie bent u reeds bij
brief van 10 juni jl. geïnformeerd.3

1

Kamerstukken II, 2010/11, 32 500 VI, nr. 95.
Kamerstukken II, 2010/11, 31 015, nr. 59.
3
Kamerstukken II, 2010/11, 32 500 VI, nr. 102.
2

kst-32500-VI-117
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 VI, nr. 117

1

Voortgang in de reactie op de hoofdconclusies van de Commissie
Gunning
1. Een situatie waarin een groep kinderen op kinderdagverblijven lang
alleen kan zijn met één volwassene, is uit oogpunt van veiligheid niet
acceptabel.
Het kabinet houdt onverkort waardering voor de aanbeveling met
betrekking tot het «vierogenprincipe». Een medewerker lang alleen op de
groep kan een groter risico met zich mee brengen. Zoals in de brief van
20 april jl. is aangegeven, is het kabinet van mening dat van dit «vierogenprincipe» alleen kan worden afgeweken als het in de uitvoeringspraktijk
tot problemen leidt, zoals bijvoorbeeld bij kleine kinderopvangcentra.1 Het
is in de eerste plaats aan de branchepartijen zelf om te komen tot een
nadere uitwerking van dit «vierogenprincipe». Het gaat daarbij om een
uitvoering die realistisch en pedagogisch verantwoord is. Het kabinet
heeft met de convenantpartijen in de kinderopvang afgesproken dat zij
binnen zes maanden met een voorstel voor deze uitvoeringspraktijk zullen
komen. Als de convenantpartijen hierin niet zullen slagen, dan zal het
kabinet eigen regelgeving voorbereiden.
2. Signalen van seksueel misbruik moeten eerder worden opgemerkt en
instanties moeten beter samenwerken.
Bij brief van 2 februari jl. heeft het kabinet u geïnformeerd over het
voornemen van het kabinet om een wettelijke «meldplicht kindermishandeling gepleegd door professionals» ook voor de sectoren kinderopvang
en maatschappelijke ondersteuning in te voeren.2 Op dit moment bestaat
een dergelijke meldplicht alleen voor aanbieders van jeugdzorg. Voor
onderwijsorganisaties bestaat thans een meldplicht voor seksueel
misbruik door professionals. Voor de wettelijke meldplicht voor professionals zal voor de sector kinderopvang worden aangesloten bij het
systeem zoals dat geldt voor het basisonderwijs (met inschakeling van de
vertrouwensinspecteurs van de Inspectie van het onderwijs (IvhO)).
De meldplicht kan alleen een duidelijke betekenis krijgen indien de
medewerkers in de kinderopvang meer alert worden op signalen van
misbruik. Uit gesprekken met de sector blijkt dat er momenteel binnen de
kinderopvang nog te weinig een cultuur bestaat, waarin men elkaar op
elkaars gedrag aanspreekt. Medewerkers in de kinderopvang moeten
daarom worden geschoold in het herkennen, signaleren en bespreekbaar
maken van kindermisbruik. Ook zou een betere kennis van daderprofielen
kunnen helpen om daders van kindermisbruik eerder te herkennen. Ook
hierin heeft de branche een belangrijke rol. Het kabinet juicht initiatieven
toe, zoals dat van de CNV Publieke Zaak om ethische dilemma’s in
kinderopvang bespreekbaar te maken.3
Daar waar dit leidt tot meldingen van seksueel misbruik van kinderen
moeten deze adequaat worden opgepakt door politie en justitie. In de
brief van 20 april jl. is al gewezen op de bestaande mogelijkheid voor het
Openbaar Ministerie (OM) om informatie aan werkgevers door te geven
over personen die weliswaar nog niet strafrechtelijk zijn veroordeeld maar
al wel verdacht zijn van seksueel misbruik, in die situaties waar er direct
sprake is van een risico voor de veiligheid van kinderen. Hierdoor kan de
werkgever in een voorkomend geval anticiperen op een mogelijke inbreuk
op de veiligheid van de kinderen.
1

Kamerstukken II, 2010/11, 32 500 VI, nr. 95.
Kamerstukken II, 2010/2011, 28 345, nr. 111.
3
Ethische puzzels in de kinderopvang, over
morele dilemma’s in de kinderopvang. CNV
Publieke Zaak, door G.J. Jansen, april 2011.
2

De politie zorgt er voor dat bij een melding van seksueel misbruik door
derden, de ouders standaard worden uitgenodigd voor een verkennend
en informatief gesprek. Als dat aan de orde is, wordt ervoor gezorgd dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 VI, nr. 117

2

eventuele taalverschillen geen probleem in een dergelijk gesprek zijn. De
huidige «aanwijzing opsporing en vervolging seksueel misbruik» bevat al
verschillende richtlijnen voor het omgaan met meldingen. Het parket
generaal van het OM bekijkt of het meerwaarde heeft in die aanwijzing de
bovenstaande punten (taalverschillen en de uitnodiging voor een gesprek)
ook specifiek te verankeren.
3. Het opleidingsniveau van de medewerkers en de formatieopbouw van
een kinderdagverblijf moeten borgen dat medewerkers in staat zijn het
kind veiligheid te bieden.
Het overgrote deel van de aanbevelingen van de Commissie Gunning is
gericht aan de kinderopvangsector zelf. Daar ligt primair de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de aan hun zorg toevertrouwde kinderen
en de kwaliteit van de kinderopvang. De Commissie schetst nadrukkelijk
meer dan een veiligheidsagenda. Veeleer is sprake van een brede
kwaliteitsagenda voor de middellange termijn. Hierbij is vooral de
kinderopvangsector aan zet. De overheid kan dit proces wel stimuleren en
ondersteunen. Het kabinet onderscheidt hierin vier hoofdthema’s, die
door de sector worden onderschreven:
Verbetering van het deskundigheidsniveau van de Pedagogisch
Medewerkers. De Commissie Gunning concludeert dat een kwaliteitsimpuls in het deskundigheidsniveau van medewerkers in de kinderdagverblijven noodzakelijk is, om ervoor te zorgen dat zij voldoende in staat zijn
signalen van seksueel misbruik te herkennen en er het juiste vervolg aan
te geven. Een verhoging van de deskundigheid dient niet alleen de
veiligheid. Dit is eveneens essentieel voor een verhoging van de kwaliteit
op andere fronten. Hetzelfde geldt voor het streven naar meer stabiliteit
op de groep. Als pedagogisch medewerkers steeds wisselen, is het
moeilijk om signalen die duiden op een onveilige situatie te herkennen.
Het is dan lastig om te werken aan de brede ontwikkeling van kinderen,
omdat eerst de veilige basis nog moet worden gecreëerd.
Bekend is dat het niveau van de interactie tussen pedagogisch
medewerker en kind cruciaal is voor de ontwikkeling van het kind. Dat
geldt eens te meer voor kinderen die in een taalarme omgeving opgroeien
en binnen de kinderopvang gebruik kunnen maken van voorschoolse
educatie (VVE). Goede beheersing van de Nederlandse taal door de
pedagogisch medewerkers is een essentiële randvoorwaarde voor een
succesvol VVE-programma, maar is ook voor kinderen die niet tot de
VVE-doelgroep behoren van belang. In de kinderopvangleeftijd legt ieder
kind immers de basis voor de verdere taalontwikkeling.
De Commissie Gunning schetst een breed pallet aan maatregelen om het
deskundigheidsniveau van pedagogisch medewerkers te verhogen. De
opleiding moet worden verbeterd, de mix tussen verschillende opleidingsniveaus in de kinderopvangsector moet worden versterkt, het loongebouw daarop worden aangepast en bijscholing van zittende
medewerkers worden gestimuleerd. Het kabinet is ervan overtuigd dat
over de volle breedte van dit palet verbetering mogelijk is. De branche
onderstreept het belang om op dit vlak stappen te zetten en gaat deze
thema’s in overleg met het kabinet en andere betrokken partijen, zoals
ROC’s en Calibris, verder uitwerken.
Kwaliteit van het (locatie) management. De Commissie Gunning heeft er
terecht op gewezen dat medewerkers als team alleen goed kunnen
samenwerken om goede opvang te leveren als er ook goed leiding
gegeven wordt. Goed management op de locatie van de kinderopvang is
essentieel voor de aansturing van het personeel en het creëren van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 VI, nr. 117

3

cultuur waarbij het aanspreken op elkaars gedrag tot de normale gang
van zaken behoort. Zowel een goed personeelsbeleid als het creëren van
een gezond pedagogisch beleid dragen bij aan waar het uiteindelijk om
gaat: een veilige en gezonde omgeving waar kinderen zich goed kunnen
ontwikkelen. Dit doet zowel een beroep op bedrijfseconomische als
pedagogische kwaliteiten van het management. Deze kwaliteiten zijn niet
eenvoudig door te vertalen in concrete, toetsbare eisen, waaraan iedere
manager in de kinderopvang zou moeten voldoen om deze functie te
kunnen vervullen. Maar het is essentieel dat beide facetten binnen een
kinderopvangorganisatie tot hun recht komen om te zorgen dat de
kinderopvang haar belangrijke rol in de ontwikkeling van de kinderen kan
vervullen. Ook dit thema maakt nadrukkelijk onderdeel uit van de brede
kwaliteitsagenda, waaraan het kabinet en de convenantpartijen
gezamenlijk werken.
Een Kwaliteitsborgingsysteem. Ondernemers zijn verantwoordelijk voor
de kwaliteit van de geboden kinderopvang. Die moet verantwoord zijn en
bijdragen aan de ontwikkeling van het kind. De kwaliteitsborging leunt nu
te veel op het externe systeem van inspectie door de GGD en handhaving
door gemeenten. Veel beter is het als de sector hierin zelf verantwoordelijkheid neemt, door de ontwikkeling van een eigen professioneel
kwaliteitsborgingsysteem. Daarvoor zijn al verschillende instrumenten
beschikbaar, zoals het bestaande HKZ-keurmerk en de ook door de
Commissie aangehaalde NCKO-kwaliteitsmonitor. De diversiteit in de
omgang met dergelijke instrumenten om de kwaliteit te borgen is groot.
Er zijn zowel organisaties, die alle facetten van het functioneren van de
organisatie nadrukkelijk in beeld hebben, als ondernemingen die zich
vooral op de inspectie richten en verder niet of nauwelijks invulling geven
aan een eigen kwaliteitsborgingsysteem. Het is van belang dat de
verschillen in kwaliteit tussen de kinderopvangvoorzieningen zichtbaar
zijn voor de ouders. Uiteindelijk zijn het immers ouders, die de keuze voor
een kinderdagverblijf maken. Het zichtbaar maken van het kwaliteitsborgingsysteem kan daarbij helpen.
Governance. Een kinderopvanginstelling dient goed, efficiënt en verantwoord geleid te worden. Dat kan niet zonder tegenspraak en tegenkracht.
Als dat goed georganiseerd is, hoeft de overheid niet regel op regel te
stapelen en daar vervolgens weer toezicht op te houden. In dit kader wijst
de Commissie ouders nadrukkelijk op de mogelijkheden die zij nu al
hebben, zoals het opvragen van het inspectierapport en het pedagogisch
beleidsplan en het bevragen van ondernemers over de omgang met de
beroepskracht-kindratio. Ook wijst de Commissie op de rol die ouders
kunnen vervullen in oudercommissies en de inspanningen die zij kunnen
verrichten om een serieuze gesprekspartner van ondernemers te blijven.
Tegelijkertijd richt de Commissie zich terecht op de rol van de ondernemer
en de organisatie van de onderneming. Een ondernemer die zich niet
serieus rekenschap geeft van zijn omgeving kan niet goed functioneren.
Dit raakt aan thema’s als de omgang met ouders, met klachten van ouders
en met oudercommissies, maar ook aan de manier waarop tegenspraak
binnen de eigen organisatie is georganiseerd en de rol die bijvoorbeeld
een Raad van Commissarissen of een Raad van Toezicht kan spelen.
De keuze voor en de inhoud van deze vier thema’s worden breed in de
samenleving gedeeld. Aan de hand hiervan gaat het kabinet het gesprek
met de kinderopvangbranche aan, om zo te stimuleren dat ook op deze
terreinen voortgang wordt geboekt. Dat doet een groot beroep op de
verantwoordelijkheid van de kinderopvangbranche. Regelgeving zal in
veel gevallen niet het eerste antwoord zijn, maar kan wel ondersteunend
aan de initiatieven van de kinderopvangbranche worden ingezet. Het
kabinet streeft ernaar dit proces eind 2011 te doen uitmonden in een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 VI, nr. 117

4

brede kwaliteitsagenda voor de kinderopvangsector. Van de voortgang
van dit proces zult u op de hoogte worden gehouden.
4. De wervings- en selectieprocedures moeten strikter worden uitgevoerd.
Zoals in de brief van 20 april jl. is aangegeven heeft de branche in de
wervings- en selectieprocedure een belangrijke rol. Screening van het
personeel door de werkgever moet beginnen bij de sollicitatieprocedure.
Het is aan de ondernemer en de branche om hieraan op een zorgvuldige
en verantwoorde manier invulling te geven. De Brancheorganisatie
Kinderopvang ontwikkelt op dit moment een procedure, waarin
opgenomen is aan welke voorwaarden de selectie van een kandidaat zou
moeten voldoen. Eén van de voorwaarden zal zijn dat altijd navraag wordt
gedaan bij referenties van vorige werkgevers, stageplaatsen of
opleidingen.
Pedagogisch medewerkers moeten naast een geldig diploma over een
Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) beschikken om in dienst te kunnen
treden. Voor een zorgvuldige VOG-procedure is in voorkomende gevallen
ook de uitwisseling van gegevens met het buitenland van belang. De
motie van het kamerlid De Mos heeft hierop betrekking.1 In deze motie
wordt de regering verzocht ervoor te zorgen dat medewerkers in de
kinderopvang beter worden gescreend, in het bijzonder als zij uit het
buitenland komen. Naast de hiervoor genoemde sollicitatiecode, waarbij
de branche het voortouw heeft, is hierbij ook de rijksoverheid aan zet.
Zoals aangegeven in de brief van 20 april jl., vindt het kabinet het van
groot belang dat over medewerkers in de kinderopvang, en in andere
functies waarin sprake is van een afhankelijkheidrelatie, actuele
overheidsinformatie over hun integriteit beschikbaar is. De Commissie
Gunning heeft aanbevolen om medewerkers in de kinderopvang elke twee
jaar een nieuwe VOG aan te laten vragen. Het kabinet prefereert echter
een vorm van screening waarbij continu wordt bekeken of op de naam
van een medewerker in de kinderopvang een nieuw, relevant strafbaar feit
in het Justitiële Documentatie Systeem is bijgeschreven. Wanneer dit een
«hit» oplevert, beoordeelt de Dienst Justis van het ministerie van
Veiligheid en Justitie op basis van zijn screeningservaring of het strafbare
feit een belemmering oplevert voor een goede uitoefening van de functie.
Het grote voordeel van deze aanpak is enerzijds dat adequaat actie kan
worden ondernomen indien een medewerker in de kinderopvang in
aanraking komt met Justitie en anderzijds dat deze aangrijpt bij de al
bekende plegers van een delict (wat er naar verwachting niet veel zullen
zijn) en dat het de overige 80 000 medewerkers in de kinderopvang niet
belast met het om de twee jaar aanvragen van een VOG. Een dergelijke
vorm van screening is per 1 juli jl. ingevoerd in de taxibranche.
Momenteel onderzoekt het kabinet in samenspraak met de kinderopvangbranche, op welke wijze deze vorm van continue screening in de
kinderopvang kan worden geïntroduceerd. Daarvoor is een actueel
overzicht van de medewerkers in de kinderopvang noodzakelijk. Dit
overzicht zal beschikbaar worden gesteld aan de hiervoor genoemde
Dienst Justis ten behoeve van de VOG screening. Daarnaast is een
wijziging van de wet- en regelgeving vereist. Het kabinet zal u over dit
onderwerp nog dit jaar nader informeren.

1

Kamerstukken II, 2010–2011, 31 322, nr. 131.

De screeningsprocedure voor de VOG wordt verder verfijnd door het
opstellen van een eenduidig profiel voor alle werknemers die met
kinderen werken in de kinderopvang, jeugdzorg en het onderwijs. Zodra
een VOG-aanvraag met dit profiel wordt ingediend, worden in voorkomende gevallen justitiële gegevens uit de desbetreffende Europese
lidstaat opgevraagd. Op 29 juni jl. hebben de lidstaten van de Europese

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 VI, nr. 117

5

Unie overeenstemming bereikt over de tekst van de EU-richtlijn ter
bestrijding van seksueel misbruik, seksuele uitbuiting van kinderen en
kinderpornografie. Onderdeel van deze richtlijn vormt een regeling die
ertoe verplicht gegevens uit het strafregister die betrekking hebben op
zedenmisdrijven met minderjarigen te verstrekken, niet alleen voor
strafrechtelijke doeleinden maar ook bij verzoeken voor de beoordeling
van een VOG-aanvraag. Het doel van het betrekken van deze justitiële
gegevens bij een VOG-aanvraag is om te voorkomen dat mensen die
elders in Europa zijn veroordeeld voor een zedenmisdrijf bijvoorbeeld in
Nederland opnieuw met kinderen kunnen gaan werken. Het kabinet heeft
zich in de afgelopen periode sterk gemaakt voor deze regeling. Zo is vanaf
januari van dit jaar op Europees niveau gepleit voor een gezamenlijke
aanpak om de uitwisseling van informatie te verbeteren. Ook werd tijdens
de onderhandelingen over de richtlijn een Nederlands compromisvoorstel
door de lidstaten overgenomen. Opgemerkt zij dat het Europees Parlement nog over de richtlijn moet stemmen, voordat de formele vaststelling
ervan plaatsvindt. De verwachting is dat het Europees Parlement akkoord
zal gaan.
Om gegevens uit het buitenland te kunnen opvragen, is het nodig om
over de nationaliteit van de VOG-aanvrager te beschikken via de
gemeenten, die de VOG-aanvragen doorgeleiden aan de hiervoor
genoemde Dienst Justis. De gemeente Amsterdam heeft als eerste
gemeente aangegeven hieraan te willen meewerken. Het streven is
andere gemeenten zo snel mogelijk te laten aansluiten. Naar verwachting
zal het proces voor het betrekken van justitiële gegevens uit het
buitenland bij de VOG-screening vanaf het midden van het jaar 2012
geautomatiseerd verlopen.
5. Het bestuurlijk toezicht maar vooral de handhaving door de gemeente
moet met meer kracht ter hand worden genomen.
Zoals het kabinet u op 20 april jl. liet weten onderschrijft het kabinet deze
conclusie.1 Het toezicht op de kwaliteit moet beter en bij overtreding van
de regels moet er altijd en strikter worden gehandhaafd. Dat is nodig,
want niet alle kinderopvanglocaties worden geïnspecteerd en niet alle
gemeenten handhaven op de geconstateerde tekortkomingen. Met de
VNG, GGD Nederland en de IvhO heeft het kabinet afgesproken dat het
toezicht per 2012 nog meer risicogestuurd zal worden. Dat wil zeggen dat
goed presterende aanbieders van kinderopvang kort door de GGD worden
bezocht. Slecht presterende ondernemers krijgen te maken met intensiever toezicht. De controles zijn in beginsel onaangekondigd en alle
kinderopvangcentra worden jaarlijks bezocht. Het toezicht zal zich
daarnaast meer richten op de praktijk en de pedagogische kwaliteit. Alle
nieuwe kinderopvanglocaties zullen voorafgaand aan opname in het
Landelijk Register Kinderopvang streng worden gecontroleerd.
De Commissie Gunning geeft aan dat de afweging voor een gemeente,
om al dan niet tot sluiting van een kinderopvangcentrum over te gaan,
moeilijk is. Veel ouders verzetten zich tegen een sluiting van een kinderopvangcentrum, vooral in die gebieden waar wachtlijsten zijn. De
Commissie beveelt daarom als handhavinginstrument een onder
toezichtstelling van de ondernemer of de introductie van een interimmanager op kosten van de ondernemer aan. Door middel van het
bestaande instrument van «last onder bestuursdwang» kan deze sanctie
reeds worden opgelegd, indien de omstandigheden daartoe nopen.
De Inspectie van het Onderwijs (IvhO) maakt in het kader van het «Project
Achterblijvende gemeenten» gerichte verbeterafspraken (inclusief
1

Kamerstukken II, 2010–2011, 31 322 nr. 120.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 VI, nr. 117

6

termijnen) met gemeenten die achterblijven. Dit project loopt door tot het
jaar 2013. Het kabinet zal in het midden van oktober transparant maken
welke gemeenten goed en minder goed handhaven.1 De verbeterafspraken van de IvhO met de gemeenten kunnen variëren naar de aard van
de tekortkomingen en de herstelduur. Ook als gemeenten tekortschieten
op het terrein van handhaving, dienen zij een verbeterplan op te stellen. In
dit verbeterplan zal de gemeente een handhavingsbeleid dienen te
formuleren. Op deze wijze geeft het kabinet invulling aan de motie van het
kamerlid Kooiman.2
Naar aanleiding van de motie Kooiman De Mos is toegezegd uw Kamer te
informeren over de criteria op basis waarvan wordt vastgesteld dat een
ondernemer aantoonbaar ernstig heeft gefaald en daarom geen nieuwe
kinderopvangvoorziening mag starten.3 In de eerste plaats worden
relevante strafbare feiten zoals fraude, geweld en zedendelicten meegewogen in de beoordeling van een VOG-aanvraag van de ondernemer als
houder van een kinderdagverblijf. Deze strafbare feiten kunnen ertoe
leiden dat de ondernemer een VOG wordt geweigerd. Daarnaast
onderzoekt de GGD bij een aanvraag voor een nieuwe kinderopvanglocatie of deze locatie redelijkerwijs aan de wettelijke eisen zal voldoen. In
dat kader onderzoekt de GGD onder andere of de ondernemer naar
verwachting verantwoorde kinderopvang zal aanbieden die bijdraagt aan
een goede en gezonde ontwikkeling van het kind in een veilige en
gezonde omgeving (artikel 1.49 Wet kinderopvang en kwaliteitseisen
peuterspeelzalen). Het oordeel is in eerste instantie aan de GGD. Met GGD
Nederland zullen afspraken worden gemaakt over wat in ieder geval
aanwijzingen zijn dat de kinderopvanglocatie niet aan de wettelijke eisen
zal voldoen. De handhavinghistorie speelt daarin een belangrijke rol. Die
kan immers een beeld schetsen van de toekomstige praktijk op een
nieuwe locatie, dat bij de startinspectie nog ontbreekt. Hiertoe zullen de
regels omtrent werkwijze van de toezichthouder kinderopvang worden
verduidelijkt. Het kabinet wil in ieder geval voorkómen dat een ondernemer een nieuwe locatie kan starten als bij een andere locatie van
diezelfde ondernemer een handhavingstraject loopt. Hierbij moet het gaan
om zaken die essentieel zijn voor de kwaliteit, zoals de beroepskracht-kind
ratio en een veilige en gezonde omgeving en waarbij een zwaarder
handhavinginstrument is ingezet (zoals een last onder dwangsom).
Het kabinet heeft met de VNG overeenstemming bereikt over het budget
dat het kabinet vanaf 2012 voor toezicht en handhaving in de kinderopvang structureel in het gemeentefonds beschikbaar zal stellen. Dit
budget zal € 24,9 mln. bedragen Dit is een verruiming met € 3 mln. ten
opzichte van het budget dat in eerdere jaren ter beschikking werd gesteld.
Daarmee wordt recht gedaan aan de extra inspanning op het terrein van
toezicht en handhaving, als gevolg van de sterke groei van de sector in de
afgelopen jaren.
6. In het belang van de veiligheid van kinderen moeten strengere
kwaliteitseisen aan kinderdagverblijven worden gesteld en moet de
herpositionering van de kinderopvang (van opvang naar ontplooiing van
het kind) worden overwogen, omdat de marktwerking onvolledig is.

1

Kamerstukken II, 2010- 2011, 31 322, nr. 120.
Kamerstukken, II, 2010/2011, 31 322, nr. 126.
3
Kamerstukken II, 2010/2011, 31 322, nr. 127.
2

Zoals in de brief van 20 april jl. is aangegeven heeft de sterke groei in de
kinderopvang zijn weerslag gehad op de weerbaarheid van de sector.
Binnen de sector is een grote diversiteit ontstaan tussen organisaties die
middels een professioneel kwaliteitsborgingsysteem volwaardig invulling
geven aan deze wettelijke taak en organisaties die louter het minimale of
minder doen. Het kabinet doet een stevig beroep op de sector om
invulling te geven aan de verantwoordelijkheid die op haar rust. In reactie
hierop heeft de Brancheorganisatie Kinderopvang aangegeven het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 VI, nr. 117

7

opstellen van een branchecode met haar achterban te bespreken; het
hanteren van een dergelijke code zou dan een voorwaarde voor het
lidmaatschap van de Brancheorganisatie kunnen zijn, zoals ook de
Commissie Gunning heeft aanbevolen.
Voor wat betreft de herpositionering van de kinderopvang van opvang
naar ontplooiing wil het kabinet verwijzen naar de Wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie (OKE), die per 1 augustus 2010 is
ingevoerd.1 De wet OKE heeft onder meer als doel om zoveel mogelijk
kinderen met een (taal)achterstand te bereiken. In deze wet is expliciet
opgenomen, dat de kinderopvang, naast opvoeden en verzorgen, ook
verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van kinderen. Eerder stond de
ontwikkelingstaak alleen in de memorie van toelichting van de Wet
kinderopvang vermeld. Deze wijziging van deze wet volgde op een
ontwikkeling in de praktijk, waarbij de kinderopvang de verantwoordelijkheid voor de (taal) ontwikkeling van kinderen steeds meer op zich nam.
Over de marktwerking in de kinderopvang en de positie van ouders zal het
kabinet u in september informeren. Over de resultaten van de evaluatie
van de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen ontvangt
wordt u eind 2011 op de hoogte gesteld.
Tot slot
Het kabinetsbeleid is er op gericht om in goed overleg met de VNG, GGD
Nederland, het OM en de gemeente Amsterdam, vanuit ieders eigen
verantwoordelijkheid, te reageren op de conclusies en aanbevelingen uit
het rapport van de Commissie Gunning. In deze brief hebben wij u
geïnformeerd over de voortgang ten aanzien van de zes hoofdconclusies
van de Commissie Gunning. In de bijlage treft u de stand aan van alle
aanbevelingen van de Commissie Gunning gericht aan de rijksoverheid.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

1

Wijzigingswet van de Wet kinderopvang, Wet
op het Onderwijstoezicht, Wet op het
Onderwijstoezicht en enkele andere wetten in
verband met wijzingen in het onderwijsachterstandenbeleid. Staatsblad 2010, nr. 296.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 VI, nr. 117

8

Bijlage:

Stand van de aanbevelingen van de Commissie Gunning, gericht
op de rijksoverheid.

Aanbevelingen (samenvatting) van
commissie Gunning

Verantwoordelijke(n) volgens
commissie Gunning

Stand van zaken begin juli 2011

Stel verplicht dat er altijd twee volwassen op
de groep zijn die de kinderen kunnen zien of
horen.

Wetgever/branche-organisaties

De convenantpartijen komen binnen 6
maanden met een voorstel. Als zij daarin
niet slagen, zal het kabinet regelgeving
voorbereiden.

646

Vraag tweejaarlijks een geactualiseerde VOG
aan.

Kinderdagverblijven

Het kabinet onderzoekt momenteel op
welke wijze de continue screening uit de
taxibranche in de kinderopvang kan worden
geïntroduceerd. Zie verder bijgaande brief.

656

Onderzoek om veroordelingen in het
buitenland toegankelijk te maken voor
onderzoek VOG – versnel elektronisch VOG.

Ministerie van Veiligheid en Justitie

Er wordt een start gemaakt met het
uitzetten van verzoeken in lidstaten die
bereid zijn ten behoeve van de VOGscreening justitiële gegevens te verstrekken.
Met behulp van een pilot in Amsterdam
(waarbij het land van herkomst bevraagd
zal worden op relevante justitiële gegevens)
zullen de voorwaarden voor de algemene
toepassing voorbereid worden.

666

Onderzoek of het haalbaar is beroepsregister
in te stellen waarin bijzonderheden in
verband met seksueel misbruik worden
opgenomen.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

Het kabinet onderzoekt of de continue
screening zoals per 1 juli toegepast in de
taxibranche ook in de kinderopvangsector
kan worden toegepast. Daarnaast is het
reeds mogelijk dat het OM informatie over
werknemers in de kinderopvangbranche
doorgeeft aan werkgevers indien deze
werknemers worden verdacht van seksueel
misbruik. Zie verder bijgaande brief.

667

Geef het governancesysteem een plek in de
regelgeving, overweeg verplichting openbaar
jaarverslag en stel een raad van toezicht
verplicht.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

Hierover wordt de TK eind 2011 geïnformeerd middels een brief over de Kwaliteitsagenda Kinderopvang. De TK wordt
van de voortgang van het proces op de
hoogte gehouden.

685

Benader risicogestuurd toezicht als methode
om kwaliteit te verbeteren en niet te
bezuinigen.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

Er is overeenstemming met de VNG over
het budget voor (risicogestuurd) toezicht en
handhaving vanaf 2012.

693

Onderzoek hoe toetsingkader geschikt
gemaakt kan worden voor beoordelen van
minder kwantificeerbare kwaliteitsaspecten
en de werkelijk gerealiseerde kwaliteit (o.a.
NCKO-Kwaliteitsmonitor).

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

Aan de TK is bij brief op 20 april (TK 31 322)
aangegeven dat de pedagogische kwaliteit
en praktijk een belangrijker onderdeel
wordt van het toezicht.

694

Maak toetsen klachtverslag onderdeel van
toetsingskader.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid in overleg VNG en
GGD Nederland

Dit onderwerp wordt meegenomen in de
brief over marktwerking en de positie van
ouders die in september 2011 aan de TK
wordt aangeboden.

695

Introductie sanctie van het aanstellen
interim-manager.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid in overleg met
Ministerie van Veiligheid en Justitie

Door middel van het bestaande instrument
last onder bestuursdwang kan deze sanctie
reeds worden opgelegd, indien de
omstandigheden daartoe nopen.

699

Zorg ervoor dat zwak presterende kinderdagverblijven binnen bepaalde termijn de
kwaliteit op orde hebben en introduceer
straffe van sluiting.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

Dit past binnen het in de brief van 20 april
jl. (TK 31 322) aangekondigde risicogestuurd toezicht: slecht presterende ondernemers krijgen te maken met intensiever
toezicht. Tevens wordt er voorzien in
striktere handhaving.

700

Onderzoek of organisatie bestuurlijke
toezicht/handhaving in onderwijs/jeugdzorg/
voor- en vroegschoolse educatie inspiratiebron is voor kinderopvang.

Inspectie van het Onderwijs

De Inspectie van het onderwijs is momenteel bezig een opdracht hiernaar uit te
zetten.

701

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 VI, nr. 117

Volgnr.

9

Aanbevelingen (samenvatting) van
commissie Gunning

Verantwoordelijke(n) volgens
commissie Gunning

Stand van zaken begin juli 2011

Maak klachtenafhandeling transparanter,
inclusief klachtjaarverslag/klachten bij
stichting Klachtencommissie Kinderopvang
en de Klachtenkamer Oudercommissie
Klachtenopvang.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

Dit onderwerp wordt meegenomen in de
brief over marktwerking en de positie van
ouders die in september 2011 aan de TK zal
worden aangeboden.

705

Maak beoordeling behandeling klachten
onderdeel toetsingskader.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

Dit onderwerp wordt meegenomen in de
brief over marktwerking en de positie van
ouders die in september 2011 aan de TK zal
worden aangeboden.

706

Introduceer een verplichting om bij signalen
van seksueel misbruik advies te vragen aan
AMK.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

Wat dit onderdeel betreft wordt aangesloten bij het systeem van primair onderwijs.
Dit vindt zijn beslag in het wetsvoorstel
verplichte meldcode van VWS.

711

Stel uniform protocol vermoedens kindermishandeling verplicht.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

Dit wordt geregeld met het wetsvoorstel
verplichte meldcode van VWS. De
meldplicht voor professionals zal bij nota
van wijziging in dit wetsvoorstel worden
opgenomen.

712

Schroef kwaliteit op zodat ouders alleen nog
kunnen kiezen uit goede en zeer goede
kinderdagverblijven. Publiceer gegevens
kwaliteit van kinderdagverblijven nietanoniem en landelijk. Stel strengere eisen
aan startende kinderdagverblijven. Overweeg
minimum van 3 groepen (bij geringe
bevolkingsdichtheid) of sluit aan bij bijvoorbeeld scholen.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

Hierover wordt de TK eind 2011 geïnformeerd middels een brief over de Kwaliteitsagenda Kinderopvang. De TK wordt
van de voortgang van het proces op de
hoogte gehouden..

717

Laat financiële prikkels nader analyseren in
relatie tot de financiële effecten van de
kwaliteitsverbetering.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

Hierover wordt de TK eind 2011 geïnformeerd middels een brief over de Kwaliteitsagenda Kinderopvang. De TK wordt
van de voortgang van het proces op de
hoogte gehouden.

718

Positioneer kinderdagverblijven vooral als
voorziening gericht op de ontplooiing van
kinderen.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

Met de Wet OKE Staatsblad 2010, nr. 296.
Is dit al onderdeel van huidig kabinetsbeleid.

720

Onderzoek integrale kindcentra en een
doorlopend ontwikkelingstraject van 0–12
jaar.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

Dit onderwerp is onderdeel van huidig
kabinetsbeleid. In het najaar wordt de TK
geïnformeerd met de kabinetsreactie op het
SER-advies «Tijden in de samenleving»
over de inzet op dit onderwerp.

720

Kies een beter passende naam voor de
sector.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

De sector is hiermee aan de slag. De CNV
publieke Zaak heeft hierover een prijsvraag
uitgeschreven.

720

Voer onderzoek uit naar internetoppascentrales en maatregelen om de risico’s te
beperken.

Ministerie van Veiligheid en Justitie

Deze aanbeveling is belegd bij de politie,
eind 2011 wordt de TK hierover geïnformeerd.

721

Onderzoek of aan eisen van kwaliteit en
veiligheid op andere onderdelen van de
kinderopvang, zoals de buitenschoolse
opvang en de gastouderopvang wordt
voldaan.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

Wet tot wijziging van de Wet kinderopvang
in verband met herziening van stelsel van
gastouderopvang is op 18 juli 2009
aangenomen.
De evaluatie van de Wet kinderopvang en
kwaliteitseisen peuterspeelzaalwerk volgt
eind 2011.

722

Borg dat de aanbevelingen worden opgevolgd en de verbetermaatregelen op elkaar
worden afgestemd.

Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

De TK zal over de voortgang in de diverse
verschillende dossiers worden geïnformeerd.

724

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 VI, nr. 117

Volgnr.

10