2022D39537

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking heeft een aantal vragen voorgelegd aan de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over de Vaststelling
van de begrotingsstaat van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (XVII) voor het jaar 2023 (Kamerstuk 36 200 XVII).
De voorzitter van de commissie,
Wuite
De griffier van de commissie,
Meijers

nds-tk-2022D39537

1

Nr

Vraag

1

Welke maatregelen neemt het kabinet om te voorkomen dat
Russische bedrijven die gelieerd zijn aan de Russische staat en/of
verantwoordelijk zijn voor negatieve mensenrechtenimpact in
Rusland in Nederland gebruik maken van diensten van zogenoemde «enablers», zoals advocatenfirma’s, accountants en
belastingadviseurs?
Welke maatregelen neemt het kabinet ten aanzien van de diverse
Russische bedrijven die ofwel gelieerd zijn aan de Russische
autoriteiten ofwel in verband kunnen worden gebracht met
negatieve mensenrechtenimpact, die momenteel via brievenbusfirma’s of andere aanwezigheid in Nederland profiteren van
belasting- en andere vestigingsvoordelen?
Klopt het dat de investeringen in Nederland vanuit Saoedi-Arabië
tussen 2017 en 2020 zijn gestegen van € 7.8 miljard naar € 31.5
miljard? Waar bestaan die investeringen uit? In welke sectoren
slaan deze Saoedische investeringen met name neer?1
Hoe ziet die invulling eruit op het punt van IMVO-voorwaarden
voor landen als Saoedi-Arabië, China en Rusland? Welke activiteiten hebben de topsectoren uitgevoerd in of met betrekking tot
Rusland, China en Saoedi-Arabië tussen 2017–2022?
Welke bedrijven hebben sinds 2017 op enigerlei wijze steun
gekregen van de Nederlandse overheid voor hun activiteiten in
Rusland? Welke experts/maatschappelijke organisaties waren
betrokken om te spreken over mensenrechtenrisico’s? Hoe weegt
het kabinet mensenrechtenrisico’s rond Rusland en de economische reisagenda?
Welke bedrijven hebben deelgenomen aan de drie economische
missies naar Saoedi Arabië die in 2022 tot nog toe plaatsvonden?
Welke experts/maatschappelijke organisaties waren betrokken bij
de voorbereiding van deze missies om te spreken over
mensenrechtenrisico’s?
Hoeveel en welke Nederlandse bedrijven wil de Nederlandse
ambassade begeleiden bij het vervullen van hun IMVO verantwoordelijkheden in Saoedi Arabië? In welke sectoren werken deze
bedrijven? Hoeveel van deze bedrijven zijn MKB-bedrijven?
Hoeveel mensen kan Nederland in 2023 van extra voedselhulp
voorzien, met incalculatie van de stijgende voedselprijzen?
Wat is de loon-prijs bijstelling nu? Met welk scenario wat betreft de
inflatie het komend jaar is nu rekening gehouden in de begroting?
Geldt deze voor alle artikelen, of ook voor sommige niet?
Wat zou de loon-prijs bijstelling zijn als het departement volledig
geïndexeerd zou zijn met de inflatie?
Geldt de loon-prijs bijstelling ook voor subsidies?
Worden er in 2023 uitgaven gedaan in het kader van de Round
Table on Responsible Soy of de Round Table on Sustainable Palm
Oil? Zo ja, hoeveel?
Worden er in 2023 subsidies verleend aan het Initiatief Duurzame
Handel? Zo ja, hoeveel en aan welke projecten komen deze
subsidies ten goede?
Worden er in 2023 uitgaven gedaan in het kader van intensieve
landbouwprojecten in het buitenland? Zo ja, hoeveel? Welk deel
hiervan valt onder ODA?
Waar baseert het kabinet de claim op dat investeren in ontwikkelingslanden via de Nederlandse private sector leidt tot het
beschermen en/of promoten van democratie wereldwijd? Hoe leidt
het een tot het ander?

2

3

4

5

6

7

8
9

10
11
12

13

14

15

2

16

17

18
19
20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

Hoe rijmt u de werkwijze «combinatie buitenlandse handel en
ontwikkelingssamenwerking, waarin primair wordt gestuurd op
kansen voor het Nederlands bedrijfsleven, met de focus op
«Zuidelijk leiderschap» en lokalisatie, waarbij de lokale context
primair bepaalt waar de behoeften liggen?
Kunt u aangeven waarom Nederland niet (eerder) op signalen over
misstanden bij VN-organisaties, die mensen in ontwikkelingslanden aan schone toiletten moest helpen, heeft geacteerd?
Welke meerwaarde heeft besteding via multilaterale organisaties
ten opzichte van het maatschappelijk middenveld en vice versa?
Ziet u meerwaarde in samenwerking met religieuze actoren?
Kunt u aangeven of er op dit moment VN-organisaties zijn waarbij
in de handboeken of in de praktijk ruimte wordt gelaten om
gedragsverandering te stimuleren door het inzetten van publieke
vernedering of zelfs lijfstraffen?
Kunt u uitsluiten dat Nederland op dit moment organisaties (al dan
niet met ODA-middelen) direct of indirect (financieel) steunt, die
gedragsverandering denken te moeten stimuleren door het
inzetten van publieke vernedering, lijfstraffen of andere middeleeuwse praktijken?
Kunt u uiteenzetten hoe het kan dat, terwijl Nederland namens de
leden van de VN toezicht houdt op UNOPS, signalen over
misstanden bij zowel WSSCC en UNOPS niet eerder hebben geleid
tot het stopzetten van de (Nederlandse) geldstromen en adequaat
ingrijpen bij deze organen?
Kunt u uitleggen waarom Nederland informatie van klokkenluiders
en andere signalen over misstanden bij UNOPS, WSSCC en diens
opvolger SHF in de wind heeft geslagen en toch opnieuw geld
heeft overgemaakt naar deze organisaties?
Kunt u in tabelvorm uiteenzetten wat het totale bedrag – zowel
ODA als non-ODA – is dat in de begroting is geraamd, uitgesplitst
naar uitgaven en verplichtingen, voor SHF of UNOPS, en/of
daaronder ressorterende organisaties?
Kunt u toelichten waarom het dossier van de klokkenluider, die in
2021 bij het ministerie aanklopte met klachten over het WSSCC en
UNOPS, niet wordt heropend?
Kunt u uitleggen waarom Nederland eerder alleen de samenvatting mocht inzien van een fraudeonderzoek bij/van WSSCC en
UNOPS? Kunt u aangeven of dit de normale gang van zaken is? En
zo ja, hoeveel andere én welke organisaties waaraan Nederland
geld doneert dezelfde werkwijze hanteren?
Kunt u het fraudeonderzoek bij/van WSSCC en UNOPS ruim voor
de plenaire behandeling van de begroting aan de Kamer
toesturen?
Kunt u uiteenzetten welke «zeer vergaande ingrepen» de raad van
toezicht van UNOPS op de misstanden heeft geëist? Kunt u
uiteenzetten welke ingrepen dit zijn en welke daarvan reeds zijn
geïmplementeerd?
Kunt u in tabelvorm uiteenzetten wat het totale bedrag – zowel
ODA als non-ODA – is dat in de begroting is geraamd, uitgesplitst
naar uitgaven en verplichtingen, voor de Palestijnse Gebieden?
Kunt u aangeven welke organisaties en projecten dit geld zullen
ontvangen?
Kunt u van de volgende projecten, gespecificeerd volgens hun
IATI-identificatiecode, afzonderlijk aangeven (a) wat de daadwerkelijke naam van het desbetreffende project is, (b) wie de uitvoerende
organisatie van het project is en (c) welk doel het project dient? Het
betreft:

3

(i) XM-DAC-7-PPR-4000004508
Project in PALESTINIAN ADMIN. AREAS
Private sector in provider country
(ii) XM-DAC-7-PPR-4000005443
Project in Palestinian admin. Areas
No organisation name specified
(iii) XM-DAC-7-PPR-4000004417
Project in Ramallah
Developing Country-Based Ngo Group
(iv) XM-DAC-7-PPR-4000004026
Project in Ramallah
Private sector in recipient country
(v) XM-DAC-7-PPR-4000004109
Project in PALESTINIAN ADMIN. AREAS
DONOR COUNTRY-BASED NGO
(vi) XM-DAC-7-PPR-4000003788
Project in Ramallah
DEVELOPING COUNTRY-BASED NGO
(vii) XM-DAC-7-PPR-4000003010
Project in Ramallah
RECIPIENT GOVERNMENT
(viii) XM-DAC-7-PPR-4000003107
Project in Ramallah
DONOR COUNTRY-BASED NGO
(ix) XM-DAC-7-PPR-4000001919
Project in Palestian adm. Area
DEVELOPING COUNTRY-BASED NGO
(x) XM-DAC-7-PPR-4000000804
Project in Palestinian admin. Areas
DONOR COUNTRY-BASED NGO
(xi) XM-DAC-7-PPR-4000001259
RAM – Policy support ODA
Developing Country-Based Ngo Group

31

32

33

(xii) XM-DAC-7-PPR-4000001192
Project in Palestinian admin. Areas
Private sector in provider country
Kunt u in tabelvorm uiteenzetten wat het totale bedrag – zowel
ODA als non-ODA – is dat in de begroting is geraamd, uitgesplitst
naar uitgaven en verplichtingen, voor de United Nations Relief and
Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNWRA)?
Kunt u in tabelvorm uiteenzetten wat het totale bedrag – zowel
ODA als non-ODA – is dat in de begroting is geraamd, uitgesplitst
naar uitgaven en verplichtingen, ter bestrijding van COVID-19? Wilt
u daarbij aangeven welke landen, organisaties en projecten dit
geld zullen ontvangen?
Kunt u in tabelvorm uiteenzetten welke klimaat-gerelateerde
uitgaven (klimaatfinanciering) in de begroting voor 2022 zijn
opgenomen? Wilt u daarbij aangeven welke top 10 aan externe
organisaties relatief het meeste geld ontvangen. Wilt u daarbij het
bedrag per organisatie separaat markeren?

4

34

35

36

37

38

39
40

41

42

43

44
45

46
47

48

Kunt u in tabelvorm uiteenzetten wat het totale bedrag – zowel
ODA als non-ODA – is dat in de begroting is geraamd, uitgesplitst
naar uitgaven en verplichtingen, voor internationale klimaatfinanciering? Wilt u daarbij aangeven welke landen, organisaties en
projecten dit geld zullen ontvangen?
Kunt u in tabelvorm uiteenzetten welk bedrag er met de begrote
publieke klimaatfinanciering aan private klimaatfinanciering tot nu
toe is gemobiliseerd? Wilt u daarbij uiteenzetten hoe dit is
berekend, bijvoorbeeld door het delen van de door u gehanteerde
formule?
Kunt u in tabelvorm uiteenzetten wat het totale bedrag – zowel
ODA als non-ODA – is dat, in het kader van de versterking van het
maatschappelijk middenveld, in de begroting is geraamd,
uitgesplitst naar uitgaven en verplichtingen, voor organisaties met
activiteiten binnen Nederland?
Kunt u in tabelvorm uiteenzetten wat het totale bedrag – zowel
ODA als non-ODA – is dat u de afgelopen tien jaar direct dan wel
indirect hebt besteed in Mali? Wilt u daarbij ook in tabelvorm
uiteenzetten wat het totale bedrag – zowel ODA als non-ODA – is
dat u voornemens bent de komende tien jaar direct dan wel
indirect te besteden in Mali?
Kunt u in tabelvorm uiteenzetten welke wijzigingen/aanpassingen
zijn gedaan aan het CETA-verdrag sinds de inwerkingtreding door
het gemengd comité, inclusief alle daaronder ressorterende
technische comités, in het kader van het ontwikkelen, aanvullen of
implementeren van het verdrag?
Kunt u daarbij aangeven vanuit welk comité die aanpassingen zijn
gedaan, technisch dan wel gemengd comité?
Kunt u van elk van de hiervoor bedoelde aanpassingen/wijzingen
van/aan het verdrag dan wel van/aan de bijbehorende protocollen
en/of bijlagen aangeven hoe de besluitvorming is verlopen en
welke aanpassingen/wijzingen daarvan zijn voorgelegd aan de
Raad en wanneer?
Bent u voornemens om in Europees verband via de Trade and
Technology Council concrete stappen te zetten op het gebied van
exportcontrole?
Bent u voornemens om concrete stappen op het gebied van
exportcontrole altijd in Europees verband, via bijvoorbeeld de
Trade and Technology Council, te zetten?
Wat is de reden dat de uitgaven voor duurzame ontwikkeling,
voedselzekerheid, water en klimaat lager zijn dan de verplichtingen
aangezien juist deze posten enorm onder druk staan door de
ontwikkelingen de afgelopen maanden?
Waarom zijn de uitgaven op het gebied van sociale vooruitgang
zoveel hoger dan de verplichtingen?
Welk percentage van het ODA-budget is bestemd voor (a) de
aanpak van klimaatverandering en -adaptatie, (b) het Nederlandse
bedrijfsleven, (c) overig bedrijfsleven, (d) de opvang van asielzoekers in Nederland, (e) de wederopbouw van Oekraïne, en (f)
overige uitgaven in 2022 en 2023? Kunt u voor elk van deze delen
tevens aangeven op welke BNI percentages dit neerkomt?
Kunt u aangeven welk deel van de ODA-uitgaven in 2023 terecht
komt in LICs, LMICs, MICs, HICs en in Nederland?
Waarom is de naam veranderd naar Mondiale gezondheid en
seksuele en reproductieve gezondheid en rechten? Waarom staat
mondiale gezondheid boven SRGR?
Waarom zijn de instrumenten nog niet bekend? Ook als programma’s later starten is toch bekend welke instrumenten benodigd
zijn?

5

49

50

51

52

53

54

55
56

57

58

59
60
61

62
63

64

65

66
67

In de tabel onderaan de pagina staan een aantal mutaties met een
ondergrens van miljoen; wat is de totale omvang in euro’s en
aantal mutaties?
Kunt u inzicht geven in het percentage van de bestedingen dat zal
worden uitgegeven via lokale partners, uitgesplitst per
beleidsartikel?
Zijn de oorlog in Oekraïne en energie- en voedselcrisis geen veel
grotere mondiale uitdagingen dan de COVID-19 en klimaatcrisis
om extra aandacht te zetten op verduurzaming en digitalisering?
Zijn de focuslanden nog steeds in lijn met de recente geopolitieke
ontwikkelingen (Oorlog Oekraïne, energie-, voedsel- en
migratiecrisis)?
Hoe is het bedrijfsleven meegenomen bij de vergroening van de
EKV? Leidt de transitie van de EKV tot meer exportkansen voor het
Nederlandse bedrijfsleven?
De definitie van de omringende landen met betrekking tot IMVO
zijn toch nog steeds conform uw toezegging: Duitsland, België,
Luxemburg, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk?
Wat is het verloop / de ontwikkeling van het ontwikkelingssamenwerkingsbudget sinds 2017 (absoluut bedrag)?
Hoe ziet u de kansen voor digitalisering in afgelegen gebieden,
waar soms weinig tot geen internet beschikbaar is? Wat gaat het
kabinet doen om deze moeilijk bereikbare regio’s te betrekken in de
transitie naar een digitale economie? Welk flankerend beleid is
hiervoor paraat?
Hoe gaat het kabinet concreet bijdragen aan het terugdringen van
de vaccinongelijkheid en het verbeteren van mondiale gezondheid? Met welke ministeries, behalve VWS, wordt hierin samengewerkt? Gaan deze ministeries zelf ook financieel bijdragen aan deze
doelstellingen?
Wordt het extra budget voor extra inzet om Nederlandse kennis en
kunde te koppelen aan uitdagingen op het gebied van verduurzaming en/of digitalisering (oplopend tot € 190 miljoen structureel)
volledig toegevoegd aan begrotingsartikel 1.3?
Worden de extra middelen oplopend tot € 190 miljoen uitsluitend
of voornamelijk verstrekt aan het Nederlandse bedrijfsleven?
Is de € 190 miljoen volledig ODA? Zo nee, welk deel is ODA en
welk deel is non-ODA?
Hoe voorkomt u dat de € 190 miljoen in de praktijk «gebonden
hulp» betreft, in tegenstelling met internationale afspraken gericht
op het tegengaan van gebonden hulp?
Is de keuze om € 190 miljoen structureel in te zetten een voorbeeld
van trickle down beleid? Zo nee, wat is het dan en waarom niet?
Kan worden aangegeven in welke wetenschappelijke publicatie of
beleidsevaluatie de combinatie van hulp en handel het beste
werkt?
Hoeveel mensen zou Nederland van voedselhulp kunnen voorzien
als we naar 0,7% van het BNI aan ontwikkelingssamenwerking
zouden gaan in 2023?
Met welke landen behoort Nederland tot de aanjagers van
internationale afspraken over gelijke kansen voor vrouwen en
meisjes, gendergelijkheid en antidiscriminatie? En welke landen
vinden/erkennen dat Nederland aanjager op dit gebied is?
Hoe werkt de intensieve samenwerking met andere departementen
concreet op het gebied van weeshuistoerisme en CEPI?
Kan meer inzicht gegeven worden in hoe de beoogde intensievere
samenwerking tussen de departementen op het verkleinen van de
Nederlandse mondiale voetafdruk eruit ziet en welke rol de
handelsagenda hierbij speelt?

6

68

69

70

71

72

73
74

75

76

77

78

79

80
81

82

Welke tussendoelstellingen en prioriteiten van welke resultaten
worden gesteld binnen de inzet tot intensievere samenwerking met
andere departementen?
Kunt u toelichten of het Feministisch Buitenlandbeleid (FBB)
gepaard zal gaan met additionele investeringen op gendergelijkheid?
Welke additionele inspanningen onderneemt u vanuit het
Feministisch Buitenland Beleid (FBB) als internationale aanjager
van internationale afspraken over gelijke kansen in het tegengaan
van de wereldwijde druk op gendergelijkheid en vrouwenrechten?
Op welke wijze is het kabinet van plan te gaan bijdragen aan de
wederopbouw in Oekraïne? Wordt hiervoor de komende jaren
budget gereserveerd, en zo ja, uit welke begrotingsposten wordt
dit gefinancierd? Welk bedrag denk Nederland ongeveer te gaan
bijdragen aan het wederopbouwproces in Oekraïne?
Op welke manier wordt er, naast verduurzaming van toekomstige
handelsakkoorden, gewerkt aan verduurzaming van reeds in
werking zijnde handelsakkoorden?
Wat is (de status van) het genoemde handel & klimaat initiatief?
Waarom staat er onder de beleidsagenda op het gebied van
investeren in een toekomstbestendig handels- en investeringssysteem benoemd dat de relatie tussen handel en duurzaamheid
verder versterkt zal worden door verduurzaming van toekomstige
EU handelsakkoorden? Waarom wordt er niet gesproken over
handelsakkoorden waarop op dit moment nog over onderhandeld
wordt, aangezien het juist ook daar van belang is om duurzaamheid stevig te verankeren?
Wat wordt er bedoeld met «In samenspraak met stakeholders zal
een grondstoffenstrategie volgen»? Welke stakeholders worden
hierbij uitgenodigd om te garanderen dat mensenrechten en
duurzame ontwikkeling goed in de strategie worden opgenomen,
bijvoorbeeld rond de winning van kobalt en lithium?
Wat wordt er bedoeld met «Hierbij zet Nederland in op het
promoten van hoge internationale standaarden voor arbeidsrechten en milieubescherming en naleving van gemaakte afspraken»?
Hoe verhoudt dit zich tot de keuze van prioritaire markten als China
en Saoedi-Arabië waarvan bekend is dat die standaarden op het
gebied van arbeidsrecht niet naleven?
Hoe staat het met de consultatierondes van de Afrika-, Internationale Klimaat-, Global Health- en Grondstoffenstrategie? Welke
bedrijven en andere stakeholders zijn allemaal geconsulteerd?
Hoe gaat u bij het handel & klimaat initiatief externe stakeholders
betrekken, inclusief lokale organisaties, inheemse groepen en
anderen die direct de gevolgen ondervinden van de effecten van
handel op klimaat?
De doelstelling met betrekking toegang tot hernieuwbare energie
richt zich met name op de allerarmsten en meest-kwetsbaren. Hoe
definieert u deze doelgroepen in kwalitatieve en kwantitatieve zin?
Op welke manier zal Nederlandse en Europese IMVO-wetgeving de
relatie tussen handel en duurzaamheid verder versterken?
Hoe en waar gaat het kabinet de discussie over productiestandaarden in relatie tot handelspolitiek beginnen en hoe draagt dit bij aan
de verduurzaming van de Nederlandse handel?
Waarom zet Nederland ook in op bilaterale afspraken om regels in
te stellen die digitale handel faciliteren?

7

83

84

85

86

87

88

89

90
91

92

93

94

95

Wat bedoelt u met de stelling dat internationale partnerschappen
zoals de Trade en [sic] Technology Council cruciaal zijn in het
digitale tijdperk met oog voor de belangen van Nederlandse
bedrijven en consumenten, met in achtneming van het feit dat u
bilateraal en trilateraal afspraken maakt met de Verenigde Staten
en Japan over het beperken van de export van Nederlandse
halfgeleiderapparatuur?
Hoe wordt de adviserende rol van uw departement richting andere
departementen versterkt met betrekking tot strategische
afhankelijkheden?
Wat wordt er bedoeld met «Daarbij zet Nederland zich in voor (i)
de bescherming van ondernemers tegen oneerlijke concurrentie
met slimme EU-wetgeving»? Welke definitie van «oneerlijke
concurrentie» hanteert u hier? Op welke wijze zorgt u dat bedrijven
die zichzelf ten opzichte van hun concurrenten, die wel op
duurzame en eerlijke wijze handelen, bevoordelen door middel van
uitbuiting van mens en milieu (in plaats van verantwoord
ondernemen) niet langer van deze oneerlijke concurrentie gebruik
kunnen maken?
Wat wordt er bedoeld met «Ons handelsbeleid bestaat ook uit
exportcontrole op goederen en diensten voor tweeërlei gebruik
(dual-use)»? Kunt u een definitie geven van alle door u gehanteerde risiconiveaus? Om welke goederen gaat dit?
Hoe zullen het nieuwe internationale overheidsaanbestedingeninstrument en andere handelsgerelateerde wetgeving ervoor zorgen
dat bedrijven die betrokken zijn bij mensenrechtenschendingen
worden uitgesloten?
Hoe zal het kabinet invulling geven aan het beleid en uitvoering
exportcontrole strategische goederen wat betreft semiconductors?
En over welke semiconductoren gaat het hier?
Hoe verbindt het kabinet het beleid en uitvoering exportcontrole
strategische goederen van sensitieve technologieën zoals
kunstmatige intelligentie, gezichtsherkenning, en semiconductors
aan een meer actief IMVO-beleid dat de relevante bedrijven
gerichter aanspoort tot downstream due diligence?
Wat is het integrale beeld / overkoepelende visie van u ten aanzien
van strategische afhankelijkheden?
Wat is met betrekking tot de exportcontrole van strategische
goederen concreet de betekenis van behoud van technologisch
leiderschap en het waarborgen van de eigen veiligheid?
Hoe gaan een nieuw internationaal overheidsaanbestedingeninstrument, een nieuw antidwang instrument en nieuwe regels om
buitenlandse subsidies aan te pakken het terugdringen van
strategische afhankelijkheden in grondstoffen ondersteunen?
Welke impact heeft de illegale annexatie van de Donbas op de
strategische partnerschap tussen de EU en Oekraïne en het
vergroten van de Europese voorzieningszekerheid van kritische
grondstoffen?
Is exportcontrole niet in strijd met open strategische autonomie,
zeker wanneer het verbod op de export van een verouderd product
van een vlaggenschip voor het Europese beleid om Europa’s
concurrentievermogen op het gebied van halfgeleidertechnologieën en -toepassingen te versterken er voor kan zorgen dat dit
vlaggenschip haar concurrentiepositie verliest?
Op welke wijze zult u uw adviesrol met betrekking tot beleid en
uitvoering van exportcontrole versterken ten aanzien van andere
departementen?

8

96

97

98
99
100

101

102

103

104

105

106

107
108
109

110
111

112

113

Wat wordt er bedoeld met «Om zo effectief mogelijk te zijn met
onze publieke inzet leggen we de focus op 25 prioritaire markten
met het meeste potentieel voor internationale handel»? Hoe zijn de
keuzes hiervoor tot stand gekomen, en hoe zijn mensenrechtencriteria hierin betrokken?
Kunt u expliciteren op welke manier ingezet gaat worden op het
benutten van kansen door Nederlandse bedrijven als het gaat om
duurzame vormen van energie?
Wat bedoelt u met «moderniseren» van exportregels? Kunt u
aangeven welke exportregels aan vernieuwing toe zijn?
Hoe verhouden de ambities op het gebied van exportcontroles zich
tot het Wassenaar Arrangement?
Op welke manier zullen bedrijven waar exportcontroles betrekking
op hebben geconsulteerd worden bij het moderniseren van
exportregels?
Bedoelt u met «Nederland zal zich in Europees verband blijven
inzetten voor verdere harmonisatie van exportcontrole» dat u bij
uw Europese collega’s zult pleiten voor een Europees exportcontrolebeleid? Kunt u in het kader van de dringende behoefte aan
harmonisatie in het kader van het European Defence Fund
aangeven op welke termijn u hier resultaat op verwacht?
Kunt u toelichten op welke manier Europese IMVO-wetgeving de
Nederlandse IMVO-wet zal beïnvloeden? Wilt u daarbij ook ingaan
op de uitspraak in het Nationaal Actieplan Bedrijfsleven en
Mensenrechten dat dit kan betekenen dat gedurende het wetstraject het Nederlandse wetsvoorstel nog kan worden aangepast naar
aanleiding van ontwikkelingen in Brussel?
Op welke manieren gaat het kabinet in 2023 de Nederlandse
publiek-private dialoog over de internationale klimaatopgave en
het behalen van de doelen van het Parijsakkoord versterken?
Is het mogelijk om de geamendeerde conceptversie in te zien van
het Europese wetsvoorstel van IMVO? Hoe ver is het proces
rondom het Europese wetsvoorstel van IMVO?
Welke middelen heeft Nederland om, naast uitvoering van de
EU-ontbossingsverordening, het doel om ontbossing in 2030 te
stoppen te behalen en welke van deze middelen is Nederland van
plan tot uitvoering te brengen?
Op welke manier wordt er in de handelsagenda rekening
gehouden met bosbehoud in de tropen en het tegengaan van
ontbossing?
Hoe gaat Nederland in de uitvoering van de internationale
klimaatstrategie biodiversiteitsverlies en ontbossing tegen?
Wat is de relatie tussen de internationale klimaatstrategie en de
ambitie tot vermindering van de mondiale voetafdruk?
Kunt u aangeven (of inschatten) hoe de verdeling tussen mitigatie
en adaptatie is van de door Nederland gemobiliseerde private
klimaatfinanciering?
Kunt u aangeven (of inschatten) hoe de verdeling tussen mitigatie
en adaptatie is van de totale Nederlandse klimaatfinanciering?
Welk deel van de door Nederland gemobiliseerde klimaatfinanciering gaat naar de minst ontwikkelde landen? En welk deel van het
publieke geld?
Kunt u aangeven (of inschatten) hoe groot het deel van de
Nederlandse publieke klimaatfinanciering is dat voldoet aan de
door Nederland ondertekende Principles for Locally led
Adaptation?
Kunt u aangeven (of inschatten) hoe groot het deel van de
Nederlandse publieke klimaatfinanciering is waarbij lokale door
vrouwen en/of jongeren geleide organisaties betrokken zijn? En op
welke manier ze betrokken worden?

9

114

115

116
117
118

119

120

121
122

123
124
125
126
127
128
129
130

131
132
133

134

135

136

Hoe zorgt u ervoor dat binnen de versterkte inzet op beleidsbeïnvloeding binnen de EU en internationale fora voor duurzame
landbouw en handelsketens vrouwen, jongeren en maatschappelijke organisaties participeren op het hoogste besluitvormingsniveau?
Kunnen door de vergrote inzet op SDG 2 van het kabinet ook
daadwerkelijk meer mensen geholpen worden gezien de
prijsstijgingen?
Zijn nature based solutions beoogd onderdeel van de visie van de
Global Commission on the Economics of Water?
Zijn nature based solutions een centraal thema voor het Nederlands voorzitterschap tijdens de VN Water Conferentie?
Hoe gaat Nederland de rol van vrouwen als producent en
consument precies versterken en wat is daarbij de concrete
doelstelling? Wanneer is deze inzet geslaagd volgens het kabinet?
Hoe kan de Nederlandse primaire sector concreet bijdragen aan
SDG2? En wat betekent dit voor het verdienmodel van de primaire
(agrarische) sector in Nederland?
Wat is de toekomst voor het onderwerp water binnen de VN?
Welke rol en positie neemt het Nederlandse kabinet hierin? Kan na
de VN waterconferentie het onderwerp water structureel ingebed
worden binnen de VN gelederen? En kan Nederland hierin de
voortrekkersrol pakken?
Wanneer kunnen we de Global Health Strategie in de Kamer
verwachten?
Hoe wordt concreet getracht de rol van vrouwen als producent
binnen SDG 2 te versterken? In het bijzonder in regio’s waar de
positie van vrouwen onder druk staat?
Hoeveel geld wordt er aan tuberculose (TBC) besteed?
Hoe worden de SRGR en TBC middelen onderverdeeld?
Aan welke TBC programma’s wordt er financiële ondersteuning
geboden?
Kan voor de financiering van TBC programma’s een uitsplitsing
per land en organisaties worden gegeven?
Is er een analyse beschikbaar over de huidige cijfers en verspreiding van TBC?
Welke focuspunten hebben de Global Health Programma’s
waaraan wordt bijgedragen?
Hoeveel financiële middelen worden aan Global Health besteed
binnen de BuHa-OS en VWS begrotingen?
Hoe zorgt Nederland voor een genderlens in programmas die niet
specifiek gericht zijn op vrouwen? Welke indicatoren gebruikt u
hier om te meten of dit een succes is?
Welke landen hebben geen moeite om de SDG’s te halen?
Hoe borgen we, wanneer we de veiligheidszorgen via smartphones
delen, de privacy van de meest kwetsbare mensen ter wereld?
Vormen in de herziening van de leidraad «geïntegreerde benadering» de gedane ervaringen en geleerde lessen vanuit lokale
organisaties en activisten een uitgangspunt?
Kunt u nadere uitleg geven over de «adaptieve manier» van
werken in fragiele gebieden en hoe hierin wordt omgegaan met
risico’s? Betekent dit dat een deel van de risico’s ook door het
ministerie wordt gedragen en niet alleen door de uitvoerende
organisaties?
Wat zijn de voornaamste geleerde lessen en ervaringen met
betrekking tot de geïntegreerde benadering in Afghanistan en
Mali?
Wat wordt precies bedoeld met «een genderlens in programma’s
die niet specifiek gericht zijn op vrouwen»? Hoe wordt gemonitord
dat deze genderlens daadwerkelijk wordt toegepast?

10

137

138

139

140

141

142
143
144
145
146
147
148

149

150
151

152

153

154

155

Welk drempelbedrag wordt op dit moment gehanteerd voor
organisaties die om een bijdrage uit het Civic Space Fund
verzoeken?
Hoe werkt Nederland, in het kader van de versterking van het
maatschappelijk middenveld, aan het opzetten en uitvoeren van
een specifiek visa-regime voor mensenrechtenverdedigers in
gevaar?
Kunnen met het vrijmaken van extra middelen voor noodhulp
uiteindelijk ook meer mensen geholpen worden, in het licht van de
prijsstijgingen? Of kunnen er door de prijsstijgingen minder
mensen geholpen worden dan voorheen?
Over welke «relevante landen» gaat het precies waarmee de
bilaterale samenwerking op het gebied van migratie wordt
geïntensiveerd? Gaat het hier om de aanwending van ODA of
non-ODA middelen? Kunt u daarvan een uitsplitsing geven?
Hoe ziet de extra inzet voor een betere online bescherming van
vrouwelijke activisten er concreet uit? Worden hiervoor ook extra
middelen uitgetrokken?
Met welke bronlanden zijn er afspraken voor inzet tegen
mensenhandel?
Hoe wordt perspectief in Afrika ingezet om mensenhandel tegen te
gaan?
Hoeveel middelen uit de BuHa-OS begroting worden aan de
opvang van Oekraïners in Nederland besteed?
Komen er voor asielzoekers, anders dan Oekraïners, op een manier
middelen uit de BuHa-OS begroting?
Wat is de Nederlandse inzet voor de 34e internationale conferentie
van het Rode Kruis?
Waar en in welke landen investeert Nederland in onderwijs, werk
en jongeren?
Hoe gaat u concreet handen en voeten geven aan de beleidsintenties op het gebied van mentale gezondheidszorg en psyco-sociale
steun (MHPSS)? Worden hiervoor extra middelen uitgetrokken?
Welk percentage van het huidige budget voor noodhulp dat niet
via multilaterale organisaties wordt besteed, komt ten goede aan
(basis- en/of beroeps-) onderwijs?
Hoeveel budget is gereserveerd om uitvoering te geven aan de
Youth at Heart agenda?
Vanaf welk jaartal gaat de opvolger van het Orange Knowledge
Program van start en vanuit welk budget wordt dit programma
bekostigd?
Op welke wijze blijft Nederland ook na het tweede Global Refugee
Forum in 2023 aandacht vragen voor het belang van MHPSS in
ontwikkelingshulp en de aanbevelingen van de in 2019 georganiseerde conferentie?
In hoeverre wordt er in het Strategisch partnerschap met Afrika
voornamelijk ingezet op landen waar grote migratiestromen
richting Europa vandaan komen?
Worden naast ODA-middelen ook non-ODA-middelen gebruikt
voor Team Europe Initiatieven (TEI), delegated cooperation (DC) en
gezamenlijke programma’s op Europees niveau? Zo ja, wat is de
verhouding ODA-middelen ten opzichte van non-ODA-middelen
gealloceerd aan deze gevallen?
Wordt de pilot van de Jongerenadviescommissie verlengd in 2023?

11

156

157

158

159

160

161

162

163

164

165

166

167
168

169

Kunt u uiteenzetten welke verbeteringen met betrekking tot het
Afrikaanse handels- en investeringsklimaat er zichtbaar zijn sinds
de start van de Afrikaanse vrijhandelszone? Kunt u daarbij
aangeven welke rol Nederlandse bedrijven hierin hadden, welke
bedragen er sindsdien naar Nederlandse en lokale bedrijven zijn
gegaan en wat dit heeft opgeleverd voor zowel Nederland als voor
de Afrikaanse landen?
Kunt u een overzicht geven van de verschillende onderhandelingen
over Economische Partnerschapsakkoorden? En daarbij ook een
planning voor zowel lopende als nieuw te starten onderhandelen
de komende jaren?
Kunt u aangeven hoe de stelling op pagina 19 dat een combinatie
van Nederlandse ontwikkelingssamenwerking, handel en
investeringen grote kansen biedt, zich verhoudt tot de conclusie
van de IOB dat: «De wens om de Nederlandse private sector te
positioneren als drager van ontwikkelingsprocessen stuit dus op
een weerbarstige praktijk.»?
Hoe is de afweging voor de 14 combinatielanden tot stand
gekomen? Welke landen zijn nu niet op deze lijst gekomen die in
eerder beleid wel focusland waren? En hoe is bij deze landen
gezorgd voor een zorgvuldige overdracht naar alternatieve
bronnen van hulp?
Hoe verhoudt de intensivering van de handelsrelatie tussen
Nederland en Marokko zich tot het feit dat Nederland heeft
afgesproken niet meer openlijk te zullen praten over mensenrechten?
Hoe gaat Nederland om met de twintig genoemde focuslanden als
deze landen ook in meer of mindere mate (intensiever) gaan
samenwerken met Rusland?
Heeft u een goed beeld van de invloed van China in de genoemde
focuslanden? In hoeverre is er een gezamenlijke «westerse» of EU
aanpak om hier tegenwicht tegen te bieden?
Wat zijn de voorwaarden/richtlijnen van het ministerie om een land
aan te merken als focus land? Hoe prioriteert het ministerie
bepaalde landen, zowel op gebied van handel als op het gebied
van ontwikkelingssamenwerking?
Hoe garandeert u de betrokkenheid van maatschappelijke
organisaties in de planning, begeleiding en de monitoring van
publiek-private samenwerkingen?
Hoe ziet een «ontwikkelingsvriendelijke opzet» van de economische partnerschapsakkoorden (EPA’s) eruit? Zijn er al voorbeelden
van EPA’s die hieraan voldoen? Zo ja, welke?
Hoe zag de verhouding tussen Nederlandse en lokale bedrijven
binnen DRIVE en D2B eruit sinds 2015? Kunt u eventuele verschuivingen in die verhouding verklaren?
Wat wordt er bedoeld met «flankerende maatregelen»?
Wat wordt er bedoeld met «We werken toe naar een leefbaar loon
en inkomen»? Op welke concrete maatregelen doelt het kabinet
hier? Welke concrete doelstellingen zijn vastgesteld en hoe wordt
dit gemeten?
Wanneer er in een land bij opdrachten van de programma’s DRIVE
en D2B op specifieke gebieden veel goedkopere en betere
aanbieders zijn voor bepaalden diensten of producten, die niet van
Nederlandse bedrijven afkomstig zijn, moet dit land alsnog zaken
doen met Nederlandse bedrijven omdat zij moeten voldoen aan de
70% norm?

12

170

171
172

173
174

175

176

177
178
179
180

181
182

183

184

185

Wat wordt er bedoeld met «Door middel van innovatieve programma’s wordt publiek geld als hefboom ingezet voor het mobiliseren
van private investeringen. Zo dragen (internationale) financiële
spelers als vermogensbeheerders en banken bij aan investeringen
in ontwikkelingslanden en -doelen.»? Op wat voor soort «innovatieve programma’s» doelt het kabinet precies? Hoe verhoudt dit
standpunt zich ten opzichte van IMVO-wetgeving? Vallen deze
financiële spelers ook onder nationale IMVO-wetgeving?
Wie zijn de andere donoren en hoeveel (in euro’s) doneren deze
donoren?
Hoe gaat u ervoor zorgen dat de streefwaarde van 90% op gebied
van het bevorderen van MVO onder het Nederlands bedrijfsleven
wordt gehaald, ook gezien het feit dat de referentiewaarde in 2020
slechts 35% was?
Wilt u de indicatoren onder Private Sectorontwikkeling uitsplitsen
naar Nederlandse en lokale bedrijven?
Waarom zijn van sommige beleidsdoelen geen indicatoren
opgenomen in de tabel «indicatoren en streefwaarden buitenlandse handel»? Bijvoorbeeld voor het streven naar een leefbaar
loon?
Wat wordt er bedoeld met «Het aandeel grote bedrijven in
Nederland dat de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen expliciet onderschrijft als referentiekader voor hun
internationale activiteiten»? Wat wordt er verstaan onder «expliciet
onderschrijft» en hoe wordt dit gemeten?
Waarom wordt er bij de indicator «het aantal grote bedrijven in
Nederland dat de OESO- richtlijnen voor multinationale ondernemingen expliciet onderschrijft als referentiekader voor hun
internationale activiteiten» als referentiekader het jaar 2020
genomen, waar 35% procent van de bedrijven hier aan voldeed?
Wat was de referentiewaarde als we zouden kijken naar het jaar
2021 en 2022?
Hoe gaat u ervoor zorgen dat dit percentage in 2023 naar 90%
gaat?
Waarom staat bij de streefwaarde bij de indicator «bevorderen van
internationaal ondernemerschap» n.v.t.?
Wat zegt de focus op kwantiteit over welke doelgroepen bereikt
zijn en in hoeverre deze bereikte mensen uit zichzelf al kans
hadden op «fatsoenlijk werk», los van Nederlandse interventies? Is
het mogelijk om meer te sturen op wie bereikt worden, zodat kan
worden nagegaan of de meest kwetsbaren bereikt worden en
verdringing van de lokale markt voorkomen wordt?
Welke indicatoren en streefwaarden zijn er op jeugdwerkgelegenheid in ontwikkelingslanden?
Waarom hebben we deze indicatoren en streefwaarden? Zijn al
deze indicatoren en streefwaarden verplicht om erover te
rapporteren?
Waarom is er dit jaar – in tegenstelling tot de begroting van 2022 –
niet benoemd dat het doel is dat 50% van het «aantal mensen dat
toegang heeft tot recht via een juridische instelling» vrouw is? Is
dit doel dan weggevallen? En hoe verhoudt zich dat tot het
expliciet feministische buitenlands beleid dat in de nota wordt
benoemd?
Gaat de streefwaarde 2021–2025 om 2 miljoen mensen formeel/
informeel onderwijs te laten volgen in vluchtelingensituaties
gehaald worden, aangezien de realisatie 2021 en de streefwaarde
2023 relatief laag zijn?
Hoeveel financiering draagt direct en indirect bij aan het bewerkstelligen van SDG8?

13

186
187
188

189

190

191
192

193
194

195

196

197

198

199

200

201

202
203

Wordt er financieel direct bijgedragen aan SDG8 programma’s? Zo
ja, welke?
Kan een uitputtend overzicht worden gegeven van de besteding
van de € 130 miljoen op begrotingsartikel 1.3?
Hoe staat de € 130 miljoen in verhouding tot de ruim € 87 miljoen
(517.910–430.509) die uitgesplitst staat op pagina 38 van tabel 8?
Waar wordt de ruim € 42 miljoen voor ingezet op begrotingsartikel 1.3?
Hoe staat de € 130 miljoen in verhouding tot de € 84 miljoen
genoemd in de beslisnota? Waar wordt de € 46 miljoen voor
ingezet op begrotingsartikel 1.3?
Is de langjarige reeks op begrotingsartikel 1.3 een update van de
beslisnota? Zo ja, waarom is er geen bedrag voor 2027 en verder in
de begroting opgenomen? Is het nog steeds structureel
€ 190 miljoen?
Kan een overzicht worden gegeven welk deel van begrotingsartikel 1.3 van 2023 tot en met 2027 ODA is?
Hoeveel middelen worden er overgeheveld uit verdeelartikel 5.4
voor investeringen voor versterkte private sector en arbeidsmarkt
in ontwikkelingslanden? Kunnen deze middelen precies worden
uitgesplitst naar de inzet ten behoeve van de combi-landen, de
vergroening van de financieringsinstrumenten, handelscoherentie
en innovatieve financiering? Is het zo dat deze middelen nog niet
zijn verwerkt in tabel 8 op pagina 38? Zo nee, waarom niet en kan
er een update van tabel 8 worden gegeven?
Waarom wordt er € 5,3 miljoen overgeheveld naar het Ministerie
van Financiën? Had Financiën zelf geen middelen?
Verschillende keren wordt er gedekt vanuit het verdeelartikel 5.4.
Hoeveel is dit in totaal? En hoeveel ruimte zit er nog in
verdeelartikel 5.4?
Het beleidsartikel voor overig armoedebeleid wordt meerjarig
verhoogd vanuit het verdeelartikel 5.4 en is gericht op sociale
bescherming van kwetsbare groepen; welke kwetsbare groepen
worden met deze middelen specifiek ondersteund?
Er gaat structureel € 150 miljoen extra naar humanitaire hulp. Kunt
u aangeven welk percentage van dit budget is gereserveerd voor
onderwijs in noodsituaties?
In welke mate is de financiering voor klimaatverandering mitigatie
en adaptatie nieuw en aanvullend op reguliere ODA bijdragen,
zoals is afgesproken in EU verband?
Is MHPSS opgenomen in de verschillende beleidsinstrumenten die
worden ingezet op het bieden van perspectief aan ontheemden en
kwetsbare gastgemeenschappen in landen die grote aantallen
vluchtelingen opvangen?
Is er een maximaal percentage binnen het ODA budget als het gaat
om asieltoerekening voor eerstejaarsopvang? Welk percentage van
het ODA budget gaat op dit moment naar eerstejaarsopvang asiel
in Nederland?
Kunt u aangeven of er een maximum is aan de bijdrage die vanuit
ODA wordt gedaan aan de asielopvang in Nederland en of hierover
in de coalitie gesproken is? Is Nederland door de gestegen ODA
uitgaven voor asielopvang in Nederland inmiddels de grootste
ontvanger van de eigen ontwikkelingshulp?
Hoe hoog zijn de verwachte kosten voor de eerstejaarsopvang van
asielzoekers in de komende jaren? Welk deel daarvan komt uit het
ODA-budget?
Wat is het garantieplafond na 2020 voor DRIVE?
Hoe verhoudt zich deze aanvullende EKV tot de in Glasgow door
Nederland ondertekende verklaring om geen EKV’s meer te
verstrekken aan fossiele projecten?

14

204

205
206
207

208

209

210

211

212

213
214
215

Wat is het bedrag aan garanties/leningen/wissels uitgegeven door
het Dutch Trade and Investment Fund (DTIF) aan bedrijven met
activiteiten in Rusland tussen 2017 en nu? Wat is het bedrag aan
garanties/leningen/wissels uitgegeven onder DTIF aan bedrijven
met activiteiten in Saoedi-Arabië tussen 2017 en nu? Wat is het
bedrag aan garanties/leningen/wissels uitgegeven onder DTIF aan
bedrijven met activiteiten in China tussen 2017 en nu?
Wat is de betekenis van special drawing rights (SDR) 10.000?
Waarom is de bewindvoerder van de Asian Development Bank van
de kiesgroep waar Nederland in zit altijd een Canadees?
In hoeverre worden de door u voorgenomen intensiveringen van
het ODA-budget op artikelonderdeel 1.3 ingezet als donorgeld met
als voorwaarde aan ontvangende landen dat het verplicht moet
worden besteed aan goederen of diensten uit Nederland? Kan deze
intensivering derhalve worden aangemerkt als gebonden hulp?
In hoeverre worden de door u voorgenomen intensiveringen van
het ODA-budget op artikelonderdeel 1.3 ingezet middels bilaterale
programma’s, primair gericht op het belang van Nederlandse
bedrijven in plaats van het ontwikkelingsbelang, zodat deze
intensivering formeel niet kan worden aangemerkt als gebonden
hulp, maar hier wel het negatieve karakter van draagt?
Kunt u uiteenzetten waarom u voornemens bent te investeren met
ODA-budget in programma’s zoals vermeldt op artikelonderdeel 1.3, die worden uitgevoerd in 14 «combinatielanden», terwijl
uit de beleidsdoorlichting van het IOB blijkt dat de additionaliteit
van deze inzet onder druk staat en leidt tot verdringing van
marktpartijen lokaal? Acht u dergelijke investeringen in lijn met uw
verplichting op grond van artikel 1.3 van de Comptabiliteitswet,
waaruit blijkt dat investeringen doeltreffend en doelmatig moeten
zijn?
Kunt u uiteenzetten waarom u voornemens bent te investeren met
ODA-budget in programma’s gericht op de versterking van het
ondernemersklimaat in ontwikkelingslanden zoals vermeldt op
artikelonderdeel 1.3, terwijl uit de beleidsdoorlichting van het IOB
blijkt dat onduidelijk is of met dergelijke investeringen op de lange
termijn ontwikkelingsdoelen worden behaald? Acht u dergelijke
investeringen in lijn met uw verplichting op grond van artikel 1.3
van de Comptabiliteitswet, waaruit blijkt dat investeringen
doeltreffend en doelmatig moeten zijn?
In hoeverre worden de door u voorgenomen intensiveringen van
het ODA-budget op artikelonderdeel 1.3 ingezet op het ondersteunen van bedrijvigheid van de groeiende middenklasse? In hoeverre
gaat u er vanuit dat dit een versnelling van de economische groei
oplevert die middels trickle down effect bij de armste bevolkingsgroepen terecht komt, ondanks dat uit talloze onderzoeken blijkt
dat een economische trickle down strategie niet werkt?
In hoeverre geeft u met de beoogde investeringen met ODAbudget in programma’s zoals vermeldt op artikelonderdeel 1.3
uitvoering aan de aanbeveling van het IOB uit de beleidsdoorlichting om stelselmatig vooraf te toetsen of activiteiten voorzien in
behoeften van de meest kwetsbaren omdat effecten niet automatisch naar hen doorsijpelen?
Welk percentage van de uitgaven op beleidsartikel 1.3 komt terecht
in ontwikkelingslanden?
Welk percentage van de uitgaven op beleidsartikel 1.3 komt terecht
in lage-middeninkomenslanden?
Welk percentage van de uitgaven op beleidsartikel 1.3 komt terecht
bij de allerarmsten?

15

216

217

218

219

220

221

222

223

224

225

226

227

228

229

Kunt u uiteenzetten wat het verlagen van het drempelbedrag voor
verzoeken om een bijdrage uit het Civic Space Fund zou doen voor
de werklast van de posten?
Kunt u uiteenzetten wat het verlagen van het drempelbedrag voor
verzoeken om een bijdrage uit het Civic Space Fund zou doen voor
de werklast van het departement?
Is het IMVO-steunpunt inmiddels in bedrijf? Zo nee, wanneer gaat
dat wel gebeuren? En op welke manier wordt binnen dit steunpunt
voorgesorteerd op komende Europese en nationale wetgeving?
Kunt u aangeven hoe het handelsinstrumentarium, met inbegrip
van specifiek het tegengaan van ontbossing, concreet in lijn
gebracht wordt met Parijs/Glasgow?
Kunt u een overzicht van het niveau van de beschikbare subsidies
voor sectorale samenwerking verschaffen voor de jaren 2019,
2020, 2021, 2022, 2023, 2024 en 2025 zoals in het nieuwe subsidieprogramma wordt gepresenteerd?
Kan de evolutie van de verdeling van de beschikbare subsidies
voor sectorale samenwerking worden gesplitst tussen ondernemingen aan de ene kant en maatschappelijke organisaties aan de
andere kant?
Hoeveel budget is er gereserveerd voor het «Financieren van een
nieuw instrument voor het bevorderen van sectorale samenwerking om het gebied van IMVO»? Over welke sectoren gaat het? Op
welke wijze gaat de overheid meer verantwoordelijkheid nemen in
dit?
Hoe denkt u met de huidige financieren van het IMVO-steunpunt
(3 FTE) bedrijven in Nederland te adviseren? Is hier wel voldoende
budget voor? Is er ook budget voor de hulp van maatschappelijke
organisaties en vakbonden?
Bij het nieuwe instrument voor het bevorderen van sectorale
samenwerking zit de overheid niet aan tafel, hoe gaat de overheid
toezien op de kwaliteit van de initiatieven? Hoe zorgt de overheid
voor impact?
Gelet op het feit dat deelname van maatschappelijke organisaties
en vakbonden bij het nieuw instrument voor het bevorderen van
sectorale samenwerking geen voorwaarde is voor steun; hoe gaat
het kabinet toezien op de kwaliteit van de initiatieven en wordt
betekenisvolle stakeholderbetrokkenheid wordt ingericht?
Hoe zorgt het kabinet dat (collectieve) klachtenmechanismen
binnen de sectorale samenwerkingsinitiatieven (nieuw instrument
voor het bevorderen van sectorale samenwerking) goed gaan
werken?
Wat wordt er bedoeld met «... het stellen van IMVO-voorwaarden
in het kader van ... het inkoopbeleid van de overheid»? Voorziet het
kabinet, om er zeker van te zijn dat de overheid een duidelijke
boodschap meegeeft aan het (Nederlandse en internationale)
bedrijfsleven, dat het hier voornamelijk om verplichtende
maatregelen zal gaan?
Wat wordt er bedoeld met «Bijdragen aan het stimuleren van een
aantrekkelijk internationaal vestigingsklimaat voor buitenlandse
investeringen in Nederland via economische diplomatie, ten
behoeve van een versterkt internationaal verdienvermogen van
Nederland»? Welke prioriteitslanden zijn aangewezen?
Welke IMVO-voorwaarden zijn er voor bedrijven die via de
topsectoren steun willen krijgen?

16

230

231

232

233

234

235

236

237
238
239

240
241
242

243

244

Wat wordt er bedoeld met «Het vorm en inhoud geven aan
economische diplomatie, economische missies en inkomende en
uitgaande bezoeken, en het opstellen en bewaken van de
afgestemde economische reisagenda van het kabinet»? Wat heeft
u ondernomen nadat via de publicatie van twee artikelen in Follow
the Money bekend werd dat meerdere Nederlandse bedrijven,
ondanks het onderschrijven van IMVO-richtlijnen, zaken hebben
gedaan met de autoriteiten van de Russische republiek Tsjetsjenië,
die verantwoordelijk zijn voor grove mensenrechtenschendingen
en straffeloosheid?2
Wat wordt er bedoeld met «Het bevorderen van handel in
gevestigde en opkomende markten en het wereldwijd faciliteren en
ondersteunen van Nederlandse bedrijven om zaken te doen op
buitenlandse markten, met behulp van kennis en informatie,
contacten en netwerken, positionering en belangenbehartiging
(incl. financiering).»? Welke IMVO-voorwaarden zijn er voor
bedrijven om dit soort steun van ambassades te krijgen?
IMVO-voorwaarden bij het BuHa-OS-bedrijfsleven instrumentarium
is staande praktijk – waarom moeten die nog worden opgezet?
Gaat het ministerie de toepassing verbreden?
Voor het inkoopbeleid van de overheid bestaan ook al IMVOvoorwaarden; de Internationale Voorwaarden. Waarom past het
kabinet die niet gewoon breed toe als gunningsvoorwaarde bij
inkoop?
Komt er ook een doelstelling voor 2023 (of verder) voor de
naleving van de OESO-richtlijnen, als onderdeel van het monitoren
van de impact van IMVO-beleid? Onder het vorige kabinet was de
doelstelling dat 90 procent van de grote bedrijven de OESOrichtlijnen in 2023 zouden onderschrijven, is deze doelstelling
behaald?
Wat is de inzet van het kabinet bij de herziening van de OESOrichtlijnen, als onderdeel van het bevorderen van internationale
kaders voor OESO? Er is toegezegd om dierenwelzijn te bepleiten,
voor welke andere thema’s maakt Nederland zich hard?
Kunt u aangeven op welke wijze u wilt reageren op de conclusie
van de IOB dat ODA-middelen die worden besteed via het
bedrijfsleven bijdragen aan armoedebestrijding in lageinkomenslanden en aan arme bevolkingsgroepen?
Op welke sensitieve technologieën wordt hier precies gedoeld?
Kunt u een overzicht geven van de precieze uitgaven onder artikel
1.1? Hoe wordt geld voor MVO-ondersteuning uitgegeven?
Kunt u een overzicht geven van ODA-uitgaven aan het bedrijfsleven en naar activiteiten die ten goede kwamen aan het ondernemingsklimaat over de jaren 2018, 2019, 2020, 2021?
Welk percentage van begrotingsartikel 1 gaat naar het MKB?
Welk percentage van de begroting van Art.1 kwam ten goede aan
lokaal MKB en lokale NGO’s in respectievelijk 2019, 2020 en 2021?
Is de € 50 miljoen dat bestemd is voor wederopbouw aan Oekraïne
dat via verdeelartikel 5.4 aan begrotingsartikel 1.3 is toegevoegd al
verwerkt in tabel 8? Zo ja, waar gaat de overige € 26 miljoen aan
infrastructuurontwikkeling naartoe?
Waar gaat de 37.900 op pagina 38 in tabel 8 onder 1.3 «Subsidies
(regelingen)» voor Economic governance and institutions precies
naartoe en welk deel hiervan is juridisch verplicht?
Hoe kan het dat nog 0% niet is ingevuld maar dat van de
€ 130 miljoen extra pas € 87 miljoen op artikelonderdeel 1.3 is
ingevuld?

17

245

246

247

248

249

250
251
252
253
254

255
256
257
258

259
260
261

262
263

Kan worden aangegeven welke subsidies, garanties, opdrachten
en /of bijdragen niet juridisch verplicht zijn op artikelonderdeel 1.2?
Kan de 50% niet-juridische verplichting op artikelonderdeel 1.2
worden uitgesplitst?
Kan worden aangegeven welke subsidies, garanties, opdrachten
en /of bijdragen niet juridisch verplicht zijn op artikelonderdeel 1.3?
Kan de 47% niet-juridische verplichting op artikelonderdeel 1.3
worden uitgesplitst?
Wat wordt er bedoeld met «Er is sprake van structurele voortzetting van programma’s ter ondersteuning van Maatschappelijk
Verantwoord Ondernemen, in relatie tot de totstandkoming en
implementatie van de IMVO-convenanten (Internationaal
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen). Dit is in het Regeerakkoord afgesproken.»? Wat wordt hier bedoeld met «voortzetting»?
Welke rol speelt de overheid binnen de convenanten?
Vindt u het zorgen voor een leefbaar loon van ouders, een
belangrijke manier om kinderarbeid tegen te gaan? Welke plannen
heeft het kabinet om te garanderen dat werknemers een leefbaar
loon krijgen?
Welke bedrijven met geplande activiteiten in Rusland hebben in de
periode 2017–2022 gebruik gemaakt van Starters International
Business (SIB), Partners for International Business (PIB) en
Programma Strategische Beurzen? Welke bedrijven met geplande
activiteiten in Saoedi-Arabië maken hier gebruik van, in de periode
2017–2022?
Welke agrobedrijven waren er in het afgelopen jaar vertegenwoordigd bij handelsmissies?
Hoeveel handelsmissies waarbij de landbouwsector vertegenwoordigd is zijn er gepland voor 2023 en naar welke landen?
Wat bedroegen de kosten van het organiseren en deelnemen aan
handelsmissies in 2022?
Wat zijn precies de werkzaamheden binnen het «visitors office» en
welke resultaten zijn hier tot nu toe mee behaald?
Waaruit bestaat het «capacity building» programma opgezet voor
het bedrijfsleven in het kader van de China-strategie? Is daarin een
module opgenomen voor due diligence en mensenrechten?
Wat behelst de «online awareness tool» die wordt ontwikkeld voor
het bedrijfsleven in het kader van de China-strategie?
Hoe zal de «visitors office» meehelpen aan het centraal stellen van
mensenrechten bij inkomende bezoeken?
Waarom staat China-strategie niet in de tabel op p. 37, maar wel
als toelichting op p. 41?
Welke programma’s worden betaald onder begrotingsonderdeel
«economic governance and institutions»? En welk deel hiervan is
juridisch verplicht?
Kunt u uiteenzetten welk percentage van de uitgaven op beleidsartikel 2 wordt uitgegeven aan klimaatadaptatie?
Kunt u uiteenzetten welk percentage van de uitgaven op beleidsartikel 2 wordt uitgegeven aan klimaatmitigatie?
Kunt u uiteenzetten wat uw prognose is van de private financiering
die u probeert aan te trekken met publieke investeringen op
beleidsartikel 2? Verwacht u dat de private financiering gericht zal
zijn op adaptatie of mitigatie?
Kunt u succesvolle voorbeelden noemen van het aantrekken van
private financiering voor internationale klimaatactie?
Kan worden aangegeven welk deel van artikelonderdeel 2.1 wordt
besteed via het multilaterale kanaal en welk deel wordt besteed via
het maatschappelijk middenveld?

18

264

265

266

267

268
269

270

271

272

273

274

275

276

277

278
279

280

281

Kan worden aangegeven welk deel van de extra gelden wordt
besteed via het multilaterale kanaal, via de ambassades en welk
deel wordt besteed via het maatschappelijk middenveld?
Waarom waren de bedragen via multilaterale bijdragen voor het
realiseren van ecologische houdbare voedselsystemen en het
uitbannen van huidige honger en voeding in 2022 opgeteld
€ 9 miljoen?
Worden de extra gelden voornamelijk besteed via multilaterale
bijdragen voor het realiseren van ecologische houdbare voedselsystemen en het uitbannen van huidige honger en voeding? Kan
worden uitgelegd hoe de middelen precies worden ingezet?
Kan een overzicht van de multilaterale bijdragen worden uitgesplitst naar internationale organisaties voor de 5 verschillende
budgetlijnen?
Welk deel van de subsidies op «realiseren ecologisch houdbare
voedselsystemen» wordt ingezet voor agro-ecologische praktijken?
Welk deel van de bijdrage aan internationale organisaties op
«realiseren ecologisch houdbare voedselsystemen» wordt ingezet
voor agro-ecologische praktijken?
Hoe worden lokale kennisinstellingen en kennis van lokale boeren
en boerinnen bij de programma’s onder «Kennis & capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid» betrokken?
Kunt u een overzicht geven van de ODA-middelen die begroot zijn
ten behoeve van landbouw en de projecten die hiermee gefinancierd zullen worden? Kunt u aangeven welke projecten door lokale
organisaties worden uitgevoerd?
Kan worden aangegeven welk deel van artikelonderdeel 2.1 wordt
besteed via het multilaterale kanaal en welk deel wordt besteed via
het maatschappelijk middenveld?
Wordt het Dutch Fund for Climate and Development, die oorspronkelijk in een tender voor vier jaar is aanbesteed verlengd tot 2027,
opnieuw aanbesteed? Zo ja, is de eerste fase geëvalueerd en kan
die worden gedeeld met de Kamer?
In hoeverre wordt bij het versterken van «ecologisch houdbare
voedselsystemen» rekening gehouden met agro-ecologische
principes?
Heeft Nederland zich formeel aangesloten bij de Coalition on
Agroecology and Regenerative Agriculture door de verbintenisverklaring te ondertekenen?
Hoeveel soja en palmolie is er door Nederland geïmporteerd in
2022 en hoeveel daarvan werd doorgevoerd naar andere Europese
landen?
Hoe is de verhouding tussen publieke, private en maatschappelijke
partners onder het begrotingsonderdeel «uitbannen van honger»
in artikel 2.1?
Welke rol ziet u voor China binnen de mondiale klimaatdiplomatie?
Hoe gaat Nederland zich hiervoor inzetten?
Kan met concrete voorbeelden inzicht gegeven worden in de
beleidseffecten van het sterker verbinden van biodiversiteit als
dwarsdoorsnijdend onderwerp binnen ontwikkelingssamenwerking?
Wat was de jaarlijkse bijdrage van Nederland aan het Global
Environment Facility (GEF) in de afgelopen 10 jaar en hoeveel
hiervan was specifiek voor internationale biodiversiteit?
Wat was de jaarlijkse totale bijdrage van Nederland aan internationale biodiversiteit via het ontwikkelingsbudget (ODA) de
afgelopen 10 jaar en hoe is dit begroot voor de komende jaren?

19

282

283
284

285
286

287

288

289
290

291

292

293
294

295

296

297

298

Waar in de begroting is de tijdens het commissiedebat «Nederlandse inzet met betrekking tot het VN-Biodiversiteitsverdrag»
toegezegde verhoging van de Nederlandse bijdrage aan het Global
Environment Facility (GEF) met 50% terug te vinden?
Hoe verhoudt de Nederlandse bijdrage aan internationale
biodiversiteit zich tot andere landen in de Europese Unie?
Kunt u motiveren waarom de bijdrage aan de Global Fund voor de
zevende replenishment conferentie niet conform de investment
case is gestegen met 30% ten opzichte van de Nederlandse
bijdrage tijdens de zesde replenisment conferentie?
Wat is de reden dat de subsidies voor (inter-)nationale organisaties
met betrekking tot SRGR en hiv/aids aankomende jaren afneemt?
Kunt u aangeven of de berichten kloppen dat Nederland extra gaat
bijdragen aan het Global Fund en toelichten of daarmee de
volledige investeringsvraag van het Global Fund van 30% meer
dan de laatste toegezegde bijdrage (dat was € 202 miljoen) wordt
ingewilligd?
Welke mondiale fondsen werden gesteund met de fondsen die zich
richtten op basisonderwijs en voor welke projecten heeft de stop
van deze fondsen gevolgen?
Wat zijn de gevolgen van het eindigen van de steun aan de
mondiale fondsen die zich richten op basisonderwijs met
betrekking tot de groei van een ondernemende, jonge en weerbare
generatie met meer perspectief op de arbeidsmarkt en in de
samenleving?
Kunt u aangeven hoeveel geaggregeerd budget in totaal beschikbaar is voor SRGR?
In de tekst staat dat de Nederlandse bijdrage aan het Global
Partnership for Education (GPE) na afloop van het lopende contract
(in 2025) beëindigd wordt (p. 60). In tabel 12 (p. 57) loopt de
bijdrage door tot en met 2027. Kunt u dit verschil verduidelijken?
Kunt u een overzicht geven van de programma’s en projecten met
bijbehorende gealloceerde budgetten die zullen eindigen naar
aanleiding van het besluit om basisonderwijs aan andere donoren
over te laten?
Is bijdragen aan het bevorderen van mentale gezondheidsproblemen als gevolg van armoede een voorwaarde, of op zijn minst een
pluspunt, voor deelname aan het Product Development Partnership (PDP) programma?
Hoe staat het met in positie brengen van politici in democratische
lage- en middeninkomenslanden?
Welke Russische maatschappelijke organisaties hebben steun
gekregen uit het Civic Space Fund sinds de oprichting van het
fonds? Welke Saoedische maatschappelijke organisaties hebben
hier steun uit gekregen sinds de oprichting van het fonds?
Blijft binnen de zoektocht naar innovatieve financieringsmodellen
voor onderwijs ruimte voor het onlangs gelanceerde Innovative
Finance Facility for Education (IFFEd) mogelijk?
Kunt u het budget voor MHPSS binnen de verschillende programma’s die Nederland financiert (p. 60), stimuleert (p. 61) en
regisseert (p. 62) nader inzichtelijk maken?
Zijn de kosten voor het inzetten van specialistische kennis over
bepaalde kwetsbare doelgroepen, zoals kinderen, ingebed in de
uitvoering van art. 4? Is hier een percentage aan te verbinden?
Wat is het budget voor het financieren van programma’s gericht op
de ontwikkeling van een effectiever en efficiënter humanitair
systeem, o.a. gericht op psychosociale zorg? Wordt hierbij de
impact van deze zorg gemonitord?

20

299

300

301

302

303
304

305

306

307

308

309

310

311

312

Wanneer het aantal vluchtelingen en intern ontheemden nog
verder stijgt, in hoeverre is het dan nuttig om nog meer te
investeren in de langdurige opvang in de regio? Wat zou hiervan
het effect zijn?
Kunt u toelichten of, en zo ja hoe, geborgd wordt dat de private
investeringen terechtkomen bij mensen die het hardst geraakt
worden door klimaatverandering?
Is het een voorwaarde dat het maatschappelijk middenveld ook
inzet op MHPSS bij lokale conflictpreventie en vredesopbouw?
Wordt deze inzet gemonitord?
Is binnen de post humanitaire hulp budget gealloceerd voor de
directe financiering van community based organisaties die
noodhulp bieden aan gemarginaliseerde groepen? Zo ja, om welk
en hoeveel budget gaat dit?
Beschikt het postennetwerk over een noodhulpbudget specifiek
gericht op het bereiken van gemarginaliseerde groepen?
Hoe zijn de € 145 miljoen extra middelen voor «opvang in de
regio» terug te zien in de begroting waar op het betreffende
artikel (4.2) een uitgavenmutatie van € 85 miljoen staat ten
opzichte van 2022?
Hoe worden de extra middelen voor opvang in de regio precies
besteed? Kunt u hier uitvoeriger op ingaan dan wat u in de
begroting meedeelt? Wat is de verhouding van de bestedingen
tussen het bilaterale-, multilaterale- en maatschappelijke kanaal?
Welk percentage van het beleidsmatig gereserveerde bedrag is
gereserveerd voor geestelijke gezondheidszorg en psychosociale
steun bij noodhulp (MHPSS) als thematische noodhulp. Wat is de
hoogte van dit bedrag in Euro’s?
Waarom komt geestelijke gezondheidszorg en psychosociale steun
bij noodhulp (MHPSS) niet terug in de uitwerking strategische
evaluatie? Komt de specifieke aandacht voor MHPSS terug in de
periodieke rapportage 2023 en op welke wijze wordt dan gekeken
naar effectiviteit en impact van de gesteunde humanitaire
partners?
Waarom behoort Libië niet tot een van de partners op het gebied
van opvang in de regio terwijl dit land vanuit de EU en vanuit
Nederland wordt ondersteund in het opvangen van vluchtelingen
die de reis naar Europa proberen te maken? Welke verantwoordelijkheid dragen Nederland en de EU daarmee in de menswaardige
opvang in Libië?
Wordt in het beleid omtrent het bestrijden van mensensmokkel
ook gekeken naar legale migratieroutes aangezien het ontbreken
hiervan juist het verdienmodel van mensensmokkelaars bepalen?
Zo nee, waarom niet?
Is de reservering van € 75 miljoen voor de asielkosten op
verdeelartikel 5.4 voor wanneer de € 627 miljoen in 2023 wordt
overgeschreden?
Indien minder nodig is dan € 75 miljoen blijven deze middelen dan
op verdeelartikel 5.4 staan of kunnen die worden ingezet voor
andere doeleinden?
Waarom is een vrijwillige bijdrage verplicht?

21

313

314

315

Kunt u aangeven op welke punten het handelsinstrumentarium is
vergroend in deze begroting ten opzichte van het afgelopen jaar,
oftewel, op welke manier er uitvoering wordt gegeven aan de
motie Van der Lee hierover (Kamerstuk 35 830 XVII, nr. 6.)? Welke
instrumenten worden er nog meer vergroend, naast de inzet van
handelsmissies en ambassades in lijn met de klimaatafspraken van
Parijs en Glasgow? En heeft dat op dit moment gevolgen voor
welke bedrijven wel of niet mee mogen op Nederlandse handelsmissies? En kunt u een voorbeeld geven van wat het betekent dat
publieke infrastructuurprojecten meer op vergroening zijn gericht?
Wat is hierbij de concrete doelstelling van Invest International?
Hoe wordt in 2023 uitvoering gegeven aan de motie Koekkoek c.s.
(Kamerstuk 35 925 XVII, nr. 47.)? Hoe verhoudt zich dat tot de
inspanningen in 2022? Wat voor impact heeft het ontbreken van de
Ambassadeur jongeren werk onderwijs voor de motie Koekkoek?
Op welke termijn wordt een nieuwe Ambassadeur aangesteld?
Hoe staat het met de uitvoering van de motie Ceder c.s. over in het
Integraal Afwegingskader de SDG-toets meenemen bij wetsvoorstellen van de vijf belangrijkste coherentieministeries
(Kamerstuk 35 925 XVII, nr. 40)?

1

RVO, Handelscijfers Saoedi-Arabië – Nederland, januari 2022, https://www.rvo.nl/sites/default/
files/2022/01/Handelscijfers-Saoedi-Arabie-januari-2022.pdf.
2
Follow the Money, 13 mei 2022, Honderden gemartelde homo’s in Tsjetsjenië, toch doen PwC,
Deloitte en KPMG er zaken – Follow the Money – Platform voor onderzoeksjournalistiek (ftm.nl).

22