Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1717
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over de compensatieregeling voor zwangere ZZP’ers
(ingezonden 12 maart 2018).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 10 april 2018).
Vraag 1, 2, 3
Begrijpt u dat de 20.000 zwangere zzp’ers na dertien jaar wachten niet
tevreden zijn met de uitbetaling van de compensatieregeling per 1 januari
2019?1
Waarom gaat u niet per direct over tot uitbetaling en waarom kan de
uitbetaling niet worden vrijgesteld van toeslagen?
Aangezien het relateren van een zwangerschapsuitkering aan toeslagen et
cetera niet geldt voor vrouwen die een reguliere zwangerschapsuitkering
krijgen, waarom wordt dat bij deze groep dan wel gedaan?
Antwoord 1, 2, 3
Ik begrijp de teleurstelling over het feit dat de betrokken vrouwen op de
uitbetaling van de compensatie moeten wachten totdat het eerste kwartaal
van 2019 is aangebroken. Ik heb hier echter voor gekozen om terugvordering
van toeslagen zo veel mogelijk te voorkomen.
Op dit moment worden de (voorschotten op de) toeslagen voor 2018 al door
de Belastingdienst uitbetaald op basis van een geschat (verzamel)inkomen.
Wanneer de compensatie nog in 2018 zou worden uitbetaald, dan wordt het
(verzamel)inkomen van 2018 – waar bij de berekening van het toetsinkomen
voor het recht op toeslagen rekening mee gehouden moet worden – voor de
betrokkenen hoger. Dit zou ertoe kunnen leiden dat de betrokkenen op een
later moment geconfronteerd worden met een terugvordering door de
Belastingdienst van bijvoorbeeld huurtoeslag en/of zorgtoeslag.
Dit probleem speelt niet wanneer de compensatie in 2019 wordt uitbetaald.
De compensatie telt dan weliswaar ook mee voor de berekening van het
toetsinkomen voor het recht op toeslagen, maar de betrokkenen kunnen dan
al tijdig dit extra inkomen doorgeven aan de Belastingdienst; dan is immers
al in een vroegtijdig stadium bekend dat de compensatie wordt uitbetaald.

1

ah-tk-20172018-1717
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2018/03/08/compensatieregeling-voor-vrouwelijkezelfstandigen-gaat-15-mei-2018-open

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Daardoor kan de Belastingdienst bij de verlening van het voorschot van de
toeslagen voor 2019 al rekening houden met deze compensatie. Zodoende
kan terugvordering van toeslagen zoveel mogelijk voorkomen worden.
Omdat ik het niet wenselijk vind dat toeslagen teruggevorderd zouden
moeten worden als gevolg van de toekenning van de compensatie, heb ik
ervoor gekozen de uitbetaling van de compensaties te laten plaatsvinden in
het nieuwe belastingjaar (2019). Bijkomend voordeel van de uitbetaling in
2019 is dat ik hierdoor de oorspronkelijke aanvraagtermijn van drie maanden
heb kunnen verruimen naar vierenhalve maand.
Ook de reguliere zwangerschapsuitkering voor zelfstandigen die vrouwen nu
ontvangen (op grond van artikel 3:18 van de Wet arbeid en zorg) is een bruto
uitgekeerd bedrag en wordt aangemerkt als (belastbaar) inkomen. Met andere
woorden: de reguliere zwangerschapsuitkering is eveneens niet vrijgesteld bij
de berekening van het (toets)inkomen voor de toeslagen. Daarom is er in
mijn ogen geen reden om voor de onderhavige compensatie een uitzondering te maken door deze niet aan te merken als inkomen.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het niet gaat om extra inkomen, maar om een
compensatie van niet-genoten zwangerschapsverlof? Waarom beschouwt u
dit als inkomen?
Antwoord 4
Het doel van de compensatieregeling is om compensatie te bieden aan
zelfstandigen die zijn bevallen op of na 7 mei 2005 en voor 4 juni 2008.
Omdat in die periode geen publiekrechtelijke regeling bestond, hebben deze
vrouwen destijds geen recht op een uitkering gehad in verband met hun
zwangerschap en bevalling. Door hen met de onderhavige regeling alsnog
recht op compensatie te geven, wordt door de Staat voldaan aan de voor
haar in artikel 11, lid 2, sub b, van het VN-Vrouwenverdrag neergelegde
verplichting om aan iedere vrouw die inkomensvormende arbeid verricht
«een zeker inkomen» te doen toekomen in verband met haar bevalling,
conform de tussenuitspraak van de Centrale Raad van Beroep van 27 juli
2017 (ECLI:NL:CRVB:2017:2461).
Met het compensatiebedrag van € 5.600,– is beoogd om deze vrouwen
alsnog «een zeker inkomen» toe te kennen in verband met de bevalling. De
compensatie vormt daarmee inkomen. In de compensatieregeling is daarom
geregeld dat de compensatie aangemerkt wordt als een uitkering op grond
van artikel 3:18, tweede lid, van de Wet arbeid en zorg, waarin de huidige
zwangerschapsuitkering is geregeld. Ook de huidige zwangerschapsuitkering
wordt aangemerkt als inkomen.
In dit verband verdient nog opmerking dat bij vrouwelijke werknemers die in
loondienst zijn bij een werkgever de zwangerschapsverlofregeling niet alleen
een uitkeringsrecht behelst maar ook een verlofrecht. Bij het verlof van
werkneemsters gaat het om het recht om tijdelijk niet bij de werkgever
werkzaam te zijn. Dit ligt anders bij zelfstandigen. Zelfstandigen hebben
immers geen werkgever. Omdat zij niet in dienst zijn bij een werkgever wordt
in bovengenoemde regelingen ook niet gesproken over zwangerschapsverlof,
maar over een zwangerschaps- en bevallingsuitkering.
Wegens deze redenen ben ik van mening dat het gaat om extra inkomen en
niet om een compensatie van niet-genoten zwangerschapsverlof.
Vraag 5, 6
Indien er een relatie zou zijn met toeslagen, waarom zou de Belastingdienst
dan niet eerst kunnen uitkeren en desgewenst later bekijken of er teveel aan
toeslagen is betaald?
Waarom gaat u niet direct over tot uitbetaling, na inwerkingtreding van de
regeling op 15 mei?
Antwoord 5, 6
Op zichzelf is het mogelijk om de compensaties uit te betalen in het najaar
van 2018 mits tijdig aangevraagd. Dit zou echter kunnen leiden tot terugvordering van toeslagen en dat wil ik – zoals eerder aangegeven – zo veel
mogelijk voorkomen. Omdat het UWV de aanvraag moet beoordelen zal er
bovendien sowieso enige tijd verstrijken tussen het moment dat de compensatie wordt aangevraagd en het moment dat de compensatie wordt uitbe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

taald. Zowel het UWV als de Belastingdienst zal verschillende gegevens
moeten verifiëren. Daarna kan het UWV tot toekenning en uitbetaling van de
compensatie overgaan.
De toeslagen worden gedurende de loop van het jaar al uitgekeerd door de
Belastingdienst over het lopende belastingjaar (2018). Vrouwen ontvangen nu
dus al (voorschotten op) deze toeslagen. Wanneer de compensaties in 2018
uitbetaald zouden worden, heeft dit voor de betrokkenen dus een verhogend
effect op hun inkomen in 2018 en daarmee mogelijk consequenties voor hun
definitieve recht op toeslagen. Daardoor zou de Belastingdienst achteraf
moeten vaststellen dat door de ontvangen compensaties ten onrechte
bepaalde toeslagen zijn uitbetaald. Die toeslagen zouden dan door de
Belastingdienst teruggevorderd moeten worden. Dat vind ik onwenselijk voor
de betrokken vrouwen. Bij uitbetaling in 2019 kan de Belastingdienst voor de
vaststelling van de toeslagen al gelijk rekening houden met de ontvangen
compensatie en de toekenning van toeslagen 2019 bijstellen. Daarmee wordt
terugvordering achteraf voorkomen. Daarom heb ik ervoor gekozen dat de
compensatie in 2019 wordt betaald.
Vraag 7
Waar komt het bedrag van 38 miljoen euro vandaan voor deze regeling?
Deelt u de mening dat 112 miljoen euro nodig is, uitgaande van 20.000
zwangere ZZP’ers met een gemiddeld uitkeringsbedrag van 5.600 euro? Waar
gaat de resterende 74 miljoen euro worden gevonden?
Antwoord 7
Het bedrag van 38 miljoen euro is in aanloop naar de begroting 2018
vrijgemaakt. Indien alle bevallen zelfstandigen zich melden voor de nu
vastgestelde compensatie zijn de kosten inderdaad circa 112 miljoen euro. Of
alle vrouwen zich daadwerkelijk zullen melden, wordt vanzelfsprekend
gevolgd. Voor eventuele meerkosten van de regeling zal binnen de begroting
van SZW een oplossing worden gevonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3