2014D03236

LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissie voor Defensie heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de Minister van Defensie over de brief d.d. 15 januari 2014 inzake
aansprakelijkheid van de Staat gerelateerd aan de deelneming aan de
VN-missie in Mali, in relatie tot het verweer dat de Staat heeft gevoerd in
de rechtszaken inzake Mustafic en Nuhanovic (Kamerstuk 29 521, nr. 224).
De voorzitter van de commissie,
Ten Broeke
De adjunct-griffier van de commissie,
Mittendorff

nds-tk-2014D03236

1

Nr
1
2

3

4
5

6

7
8

9

10

11

12

13

14

15
16
17

Vraag
Welke lessen uit het verleden zijn er getrokken daar waar het gaat
om verantwoordelijkheid voor personen op de eigen compound?
Waarom genieten VN-troepen immuniteit? Kunnen VN-militairen
niet aansprakelijk worden gesteld voor ernstige misdaden bij het
Internationaal Strafhof?
Hoe vaak, met welke reden en in welke landen heeft immuniteit van
VN-troepen in het verleden tot protesten geleid, gezien het feit dat
blauwhelmen zich in o.a. Congo, Somalië, Sierra Leone, Eritrea en
Ethiopië, Burundi, Rwanda, Liberia, Sudan, Ivoorkust, Haïti en
Kosovo veelvuldig schuldig aan ernstige misdrijven zoals seksueel
misbruik, moord en diefstal?
In hoeverre is de VN strafrechtelijk immuun voor handelingen die
gepleegd worden in het kader van de missie in Mali?
In hoeverre is de Nederlandse Staat strafrechtelijk immuun voor
handelingen die door Nederlandse militairen gepleegd worden in
het kader van de missie in Mali? Is dit een zelfstandige strafrechtelijke immuniteit of is dit immuniteit afgeleid van die van de VN?
Acht u het wenselijk dat de VN volledige immuniteit geniet met als
gevolg dat aansprakelijkheid daardoor sneller wordt afgewenteld
op de zendstaat?
Welke andere factoren zijn er die «mede bepalend zijn voor de
aanname dat sprake is van effectieve controle»?
Wat betekent de (mogelijke) aansprakelijkheid van de Staat voor de
individuele militair? Kunt u dat toelichten in het geval van het
doorbreken van de VN-bevelslijn en in het geval er sprake is van
gebiedsverantwoordelijkheid en verantwoordelijkheid voor
(personen op) een eigen compound?
Wat zijn de gevolgen voor de individuele militair, indien deze op
bevel van de Red Card Holder optreedt en achteraf blijkt dat dit in
strijd met de internationale wetten is geweest? Ligt de verantwoordelijkheid en daarmee aansprakelijkheid voor het optreden op bevel
van de Commandant der Strijdkrachten (hierna: CDS) bij de Staat of
bij de CDS?
Kunt u aangeven, gelet op de hoofdlijnen zoals opgenomen in de
brief, hoe de handelwijze van de overheid er op hoofdlijnen uitziet
in geval Nederland aansprakelijk wordt geacht voor handelingen
van Nederlandse militairen?
Op welke wijze gaat u de uitvoerende militairen die het gegeven
bevel uitvoeren informeren over wat wel en wat niet in strijd is met
het internationaal recht?
Wanneer in het uiterste geval de CDS van de mogelijkheid gebruikt
het bevel over de Nederlandse militairen terug te nemen, welke
afspraken gelden er dan over de communicatie hierover met de
Nederlandse regering?
Wat bedoelt u exact met de zinsnede «als de situatie dusdanig
wijzigt dat van een effectieve controle door de VN niet langer
sprake is»?
Welke scenario’s zijn er denkbaar waarbij er «van een effectieve
controle door de VN niet langer sprake is», en hoe schat u de kans
in dat deze situaties zich voordoen tijdens deelname aan de
VN-missie in Mali?
Wat bedoelt u met «ze onacceptabele risico’s met zich brengen»?
Naar welke risico’s verwijst u?
Wie maakt de afweging of de risico’s acceptabel zijn of
onacceptabel?
Wie is eindverantwoordelijk voor het besluit dat risico’s onacceptabel zijn?

2

Nr
18

19

20

21

22

23

24

25

26

Vraag
Kunt u andere voorbeelden noemen van gevallen waarin eenheden
opdrachten krijgen die voor Nederland niet aanvaardbaar zijn,
naast het genoemde voorbeeld van onacceptabele risico’s?
Voorkomt het opleiden van de Nederlandse militairen om de
mensenrechten te respecteren en waar nodig te verdedigen, in alle
gevallen dat er sprake kan zijn van aansprakelijkheidstelling?
Welke instructies krijgen militairen om het risico op aansprakelijkheidstelling op grond van onrechtmatige daad zo klein mogelijk te
houden?
Is het de Nederlandse militairen voldoende bekend wanneer er
sprake is van noodweer, noodweerexces, schulduitsluitingsgronden
en dergelijke?
Naar welke rechtstatelijke beginselen verwijst u in de zinsnede:
«Het integreren van mensenrechten, rule of law en de rechtstatelijke beginselen in het militaire optreden is inmiddels gemeengoed»?
Langs welke weg tracht de regering het risico, dat de Nederlandse
militairen aansprakelijk worden gesteld, zo klein mogelijk te
maken?
Kan het doorbreken van de bevelslijn van de VN door Nederlandse
eenheden met zich meebrengen dat er naast civielrechtelijke
aansprakelijkheid ook sprake kan zijn van strafrechtelijke aansprakelijkheid van de Nederlandse Staat? Zo ja, waarom? Zo nee,
waarom niet?
Werkt het risico op aansprakelijkheid niet drempelverhogend voor
het trekken van een rode kaart? Kunt u aangeven op basis van
welke criteria de weging plaatsvindt tussen het risico op aansprakelijkheid versus voor Nederland onaanvaardbare en te risicovolle
opdrachten?
Wanneer gaat u zekerheid verschaffen over de vraag of Nederland
aansprakelijk wordt geacht voor handelingen van Nederlandse
militairen, indien zij deelnemen aan VN-missies?

3