2018D51528

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs
en Media d.d. 5 oktober 2018 inzake het Besluit van 27 augustus 2018
houdende wijziging van het Besluit bekostiging WPO in verband met het
aanpassen van de groeiregeling en het onderwijsachterstandenbeleid in
het primair onderwijs (Kamerstuk 31 293, nr. 415).
De voorzitter van de commissie,
Tellegen
De adjunct-griffier van de commissie,
Alberts

nds-tk-2018D51528

1

Inhoud

blz.

I

Vragen en opmerkingen uit de fracties
– Inbreng van de leden van de VVD-fractie
– Inbreng van de leden van de CDA-fractie
– Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
– Inbreng van de leden van de SP-fractie
– Inbreng van de leden van de PvdA-fractie

2
2
2
2
3
4

II

Reactie Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en
Media

4

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief en zien daarin geen aanleiding voor het stellen van vragen.
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige
besluit. Zij kunnen zich vinden in de hoofdlijnen van het besluit. Wel
hebben zij nog enige vragen.
Allereerst vragen deze leden waarom het onderzoek dat deze zomer is
gedaan, en waaruit is gebleken dat bij een kleine groep scholen grote
herverdeeleffecten optreden, niet eerder is gedaan. Waarom is niet eerder
onderzocht wat dit betekent voor scholen met veel nieuwkomersleerlingen? In de zomer bleek dat wanneer er te weinig gegevens bekend zijn
over de leerlingen of over de ouders van de leerlingen, deze grote
herverdeeleffecten kunnen ontstaan. Dit zou volgens de Minister
voorkomen wanneer leerlingen of hun ouders niet in de Basisregistratie
Personen voorkomen, bijvoorbeeld op scholen met veel nieuwkomersleerlingen. Kan de Minister dan ook aangeven wat hij bedoelt met «grote
herverdeeleffecten»: aan welke percentage moeten we dan denken? Kan
de Minister al aangeven wat de laatste stand van zaken is en hoe dit
technisch het beste kan worden opgelost, zo willen deze leden weten.
De leden lezen in het besluit dat bovenstaande problematiek in mindere
mate ook speelt bij de nieuwe verdeelsystematiek voor gemeenten. Kan
de Minister dit nader toelichten, wat bedoelt hij hiermee, gaat het hier dan
ook vooral om gemeenten met veel nieuwkomers en hoe groot zijn de
herverdeeleffecten, zo vragen voornoemde leden.
Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van het
Besluit van 27 augustus 2018 houdende wijziging van het Besluit
bekostiging WPO in verband met het aanpassen van de groeiregeling en
het onderwijsachterstandenbeleid in het primair onderwijs. Zoals ook in
eerdere debatten aangegeven zijn deze leden positief over de nieuwe
indicator die door het CBS is ontwikkeld. Deze heeft een betere voorspellende waarde dan de indicator waarin alleen het opleidingsniveau van de
ouders werd gebruikt. Ook vinden de voornoemde leden het belangrijk
dat met deze nieuwe indicator de foutgevoeligheid en administratieve
lasten flink verminderd worden. De leden hebben nog wel enkele vragen.

2

Toelichting besluit – algemeen
Voornoemde leden constateren dat onder de oude gewichtenregeling de
afgelopen jaren veel middelen uit de oude regeling zijn verdampt. In de
afgelopen vijf jaar is er 100 miljoen euro minder naar scholen gegaan
voor het bestrijden van achterstanden, terwijl het bedrag aan gemeenten
niet is gestegen. Deze leden zijn positief dat een dergelijk leegloop in de
nieuwe regeling niet meer mogelijk is. Tegelijkertijd komen de vele
miljoenen die zijn weggelekt niet terecht bij de scholen, ook niet met de
investering van 15 miljoen euro van dit kabinet. De onderwijsinspectie
constateerde in de Staat van het Onderwijs dat scholen met een meer
uitdagende leerlingenpopulatie ook nog eens sneller last hebben van het
lerarentekort. Kan de Minister hierop reflecteren? Hoe kan de Minister
verzekeren dat alle scholen genoeg geld krijgen om de achterstanden weg
te werken, zo vragen deze leden.
Hoofdlijnen van het voorstel – aanleiding
De leden lezen in de toelichting bij het onderhavige besluit dat scholen bij
de oude gewichtenregeling veel interpretatiefouten maakten bij het
vaststellen van het leerlinggewicht. Bij controles is 35 miljoen euro
teruggevorderd. De voornoemde leden kregen veel bezorgde reacties van
scholen die zich een dergelijke terugvordering niet konden veroorloven.
De Minister gaf vervolgens aan dat maatwerk bij de terugvorderingen
mogelijk was. Met hoeveel scholen zijn regelingen getroffen? Is bij
scholen die in beroep gingen het bedrag bijgesteld? Zo ja, om hoeveel
scholen en welke bedragen gaat dit en waarom waren in dergelijke
gevallen de eerste bedragen niet correct? Kan de Minister ingaan op de
laatste stand van zaken omtrent de terugvorderingen, zo vragen deze
leden.
Bekostigingssystematiek op basis van de nieuwe indicator
De leden constateren dat in 1996 nog 40% van de basisschoolleerlingen
onder de gewichtenregeling viel. Nu is gekozen voor een doelgroep van
15%. De voornoemde leden lezen in de toelichting niet waarom voor deze
doelgroep is gekozen. Ligt hier een inhoudelijke reden aan ten grondslag
of is puur naar de financiële effecten voor scholen gekeken, zo vragen
deze leden.
De landelijke achterstandsgroep blijft volgens de berekening altijd 15%.
De relatieve achterstand blijft dus even groot, maar de absolute achterstand gemeten in kwaliteit kan verschillen. Hoe denkt de Minister te
waarborgen dat er weinig schommeling per leerling optreedt, zo vragen
deze leden.
Inbreng van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het Besluit van
27 augustus 2018 houdende wijziging van het Besluit bekostiging WPO in
verband met het aanpassen van de groeiregeling en het onderwijsachterstandenbeleid in het primair onderwijs. Zij hebben daar nog enkele
vragen over.
De Minister geeft in zijn brief aan dat als op een school teveel gegevens
van leerlingen en hun ouders ontbreken, de achterstandsscores nog niet
nauwkeurig genoeg zijn. Hierdoor treden er bij een kleine groep scholen
grote herverdeeleffecten op. Dit komt voor wanneer leerlingen of hun
ouders niet in de Basisregistratie Personen voorkomen. Zo heeft de Kamer
een brief ontvangen, gedateerd 15 oktober jl., van de directeur-bestuurder
van Openbaar Basisonderwijs in Hilversum. Ook hij kaart dit probleem
aan en stelt dat uit een voorlopige analyse blijkt dat met name scholen

3

met een reguliere afdeling en een afdeling voor nieuwkomersonderwijs er
flink op achteruit gaan. Mogelijk wordt dit veroorzaakt doordat er voor
deze laatste afdelingen bij het ontbreken van gegevens schattingen
worden gemaakt, die – zo lijkt het – negatief uitvallen, aldus de directeurbestuurder. De voornoemde leden vragen de Minister of dit klopt. Om
hoeveel scholen gaat het specifiek waar grote herverdeeleffecten ontstaan
en wat zijn de exacte herverdeeleffecten? Waarom wordt niet elke
nieuwkomer automatisch tot de doelgroep gerekend en wat zouden de
gevolgen hiervan zijn, zo vragen deze leden. In de beantwoording van de
feitelijke vragen over de begroting OCW 20191 staat bij vraag 77 een tabel
weergegeven over de uitgaven aan onderwijsachterstanden. De leden
vragen de Minister, deze tabel aan te vullen tot en met 2023.
Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige besluit. Zij onderkennen dat het voorkómen van
achterstanden het meest effectief is op zeer jonge leeftijd en vinden dat
ieder kind dat met een achterstand aan het onderwijs begint zeker moet
zijn van het extra steuntje in de rug dat hij of zij nodig heeft. Wat dat
betreft betreuren deze leden het dat er niet een effectief en landelijk
dekkend vve-aanbod2 voor alle doelgroepkinderen komt, zoals de Kamer
had gevraagd met het aannemen van de motie van het lid Yücel3. Dat
betekent dat sommige scholen voor ingewikkelde keuzes komen te staan:
welke kinderen krijgen wel toegang tot extra ondersteuning en welke niet,
binnen de beperkte middelen die beschikbaar zijn? Immers, de middelen
zijn niet overal voldoende om alle kinderen die dat nodig hebben te
helpen. Deelt de Minister de zorg van deze leden dat hierdoor kinderen
tussen wal en schip dreigen te vallen, waarmee de kansenongelijkheid
verder dreigt toe te nemen? Is de Minister bereid om de Kamer te
informeren op hoeveel scholen en in hoeveel gemeenten dit geldt? Is hij
met deze scholen en gemeenten over deze zorgen in gesprek?
Er wordt gestreefd naar inwerkingtreding van het besluit met ingang van
1 maart 2019. Wanneer zullen de betrokken instellingen precies duidelijkheid krijgen op hoeveel onderwijsachterstandsmiddelen zij jaarlijks
kunnen rekenen, zo vragen de voornoemde leden.
II Reactie Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media

1

Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 15.
vve: voor- en vroegschoolse educatie.
3
Kamerstuk 34 242, nr. 7.
2

4