Regeling van de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport, de Minister van Justitie en Veiligheid en
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
van 14 december 2021, kenmerk 3282704-1019935-WJZ,
houdende wijziging van de Tijdelijke regeling maatregelen
covid-19 in verband met verlenging van de maatregelen,
waaronder een verplichte sluitingstijd, en sluiting van het
primair onderwijs en de buitenschoolse opvang

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de Minister van Justitie en
Veiligheid en de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Handelende in overeenstemming met de Ministers van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, van Economische Zaken en Klimaat, van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, en voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media en de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport;
Handelende in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad;
Gelet op de artikelen 58e, eerste lid, 58h, eerste lid, 58i, 58j, eerste lid, onder a,
58q, eerste lid, en 58r, eerste en tweede lid, van de Wet publieke gezondheid;
Besluit:
Artikel I
De Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 wordt als volgt gewijzigd:
A
In artikel 3.1, eerste lid, wordt na “woning, is het” ingevoegd “tot en met 15
januari 2022 om 05.00 uur”.
B
In de artikelen 4.a1, aanhef, 4.a2, eerste lid, aanhef, 4.2, zevende lid, 4.3, eerste
lid, onder c, d en e, 4.4, vijfde lid, 5.1, eerste lid, onder g en h, en 5.2, eerste lid,
onder f en g, aanhef, en zevende lid, wordt “19 december 2021” telkens
vervangen door “15 januari 2022”.
C
Artikel 6.10 wordt als volgt gewijzigd:
1. In het eerste lid wordt “Van 13 november 2021 om 18.00 uur tot en met 19
december 2021” vervangen door “Tot en met 15 januari 2022”.

Pagina 1 van 20

2. Er worden twee leden toegevoegd, luidende:
3. Het is verboden van 21 december 2021 tot en met 24 december 2021
onderwijsactiviteiten te verrichten in instellingen voor primair onderwijs.
4. Het derde lid geldt niet voor:
a. afstandsonderwijs;
b. het begeleiden van leerlingen in een kwetsbare positie;
c. het begeleiden van leerlingen met een ouder of voogd die werkt in een cruciaal
beroep als bedoeld in bijlage 1.
D
Na paragraaf 6.5 wordt een paragraaf ingevoegd, luidende:
§ 6.6. Kinderopvang
Artikel 6.11 Buitenschoolse opvang
Het is verboden van 21 december 2021 tot en met 24 december 2021
buitenschoolse opvang als bedoeld in artikel 1.1, eerste lid, van de Wet
kinderopvang geopend te hebben, anders dan voor kinderen van een ouder of een
voogd die werkt in een cruciaal beroep als bedoeld in bijlage 1, of kinderen voor
wie vanwege bijzondere problematiek of een moeilijke thuissituatie maatwerk
nodig is.
E
Er wordt een bijlage toegevoegd, luidende:
Bijlage 1. behorende bij de artikelen 6.10 en 6.11























Cruciale beroepen dragen zorg voor:
landelijk transport en distributie elektriciteit;
regionale distributie elektriciteit;
gasproductie, landelijk transport en distributie gas;
regionale distributie gas;
olievoorziening;
internet- en datadiensten;
internettoegang en dataverkeer;
spraakdienst en SMS;
plaats- en tijdsbepaling middels GNSS;
drinkwatervoorziening;
keren en beheren waterkwantiteit;
vlucht- en vliegtuigafhandeling;
scheepvaartafwikkeling;
grootschalige productie/verwerking en/of opslag (petro)chemische stoffen;
opslag, productie en verwerking nucleair materiaal;
toonbankbetalingsverkeer;
massaal giraal betalingsverkeer;
hoogwaardig betalingsverkeer tussen banken;
effectenverkeer;
basisregistraties personen en organisaties;
interconnectiviteit (transactie-infrastructuur voor informatie uit
basisregistraties);

Pagina 2 van 20





























elektronisch berichtenverkeer en informatieverschaffing aan burgers;
identificatie en authenticatie van burgers en bedrijven;
inzet defensie;
vervoer van personen en goederen over (hoofd)spoorweginfrastructuur;
vervoer over (hoofd)wegennet;
post en pakketbezorging;
zorg, jeugdhulp en (maatschappelijke) ondersteuning, inclusief productie
en transport van medicijnen en medische hulpmiddelen;
leraren en personeel benodigd voor onderwijsactiviteiten, zoals voor
afstandsonderwijs en examens;
kinderopvang;
openbaar vervoer;
voedselketen, die mede bestaat uit supermarkten, de aanlevering van
supermarkten, de verwerkende industrie en de transporten van deze
industrie, het ophalen van producten bij boeren, het aanleveren van
bijvoorbeeld veevoer en andere producten bij boeren, de toegang van
arbeiders voor de oogst;
transport van brandstoffen zoals kolen, olie, benzine en diesel;
vervoer van afval en vuilnis;
media en communicatie ten behoeve van informatievoorziening aan de
samenleving;
communicatie met en tussen hulpdiensten middels 112 en C2000;
inzet politie;
continuïteit hulpverleningsdiensten:
meldkamerprocessen;
brandweerzorg;
ambulancezorg;
GHOR;
crisisbeheersing van de veiligheidsregio’s;
noodzakelijke overheidsprocessen (Rijk, provincies, gemeenten en
waterschappen en rechterlijke macht), zoals ten behoeve van het
democratisch proces en het betalen van uitkeringen en toeslagen, uitgifte
van vergunningen, reclassering, gerechtsdeurwaarders, burgerzaken,
consulaten en ambassades, justitiële inrichtingen en forensische klinieken;
beroepen ten behoeve van het verkrijgen van officiële documenten, zoals
fotografen en fotostudio’s;
onmisbare facilitaire of ondersteunende functies, zoals schoonmaak,
beveiliging, toezicht en ICT ten behoeve van een van bovenstaande
cruciale beroepsgroepen.

Artikel II
Deze regeling treedt in werking met ingang van 19 december 2021 om 05.00 uur.

Pagina 3 van 20

Deze regeling zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst.
De Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport,

H.M. de Jonge

De Minister van Justitie en Veiligheid,

F.B.J. Grapperhaus

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

K.H. Ollongren

Pagina 4 van 20

Toelichting
1. Algemeen
Strekking
Deze regeling wijzigt de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 (Trm). Deze
regeling is gebaseerd op de ingevolge de Tijdelijke wet maatregelen covid-19
(Twm) geldende bepalingen van de Wet publieke gezondheid (Wpg).
Pijlers van de bestrijding van de epidemie
Vanwege het virus geldt over de periode van ruim anderhalf jaar reeds ingrijpende
maatregelen, die zijn gebaseerd op drie pijlers:
-

-

een acceptabele belasting van de zorg – ziekenhuizen moeten kwalitatief
goede zorg kunnen leveren aan zowel covid-19-patiënten als aan
patiënten binnen de reguliere zorg;
het beschermen van kwetsbare mensen in de samenleving;
het zicht houden op en het inzicht hebben in de verspreiding van het
virus.

Deze pijlers zijn ook voor de maatregelen van deze regeling uitgangspunt.
Daarnaast geldt als uitgangspunt het sociaalmaatschappelijk perspectief dat is
gericht op het beperken van economische en maatschappelijke schade op korte
termijn, aandacht voor structurele maatschappelijke en economische schade en
het voorkomen dat de lasten onevenredig neerslaan bij bepaalde groepen.
2. Epidemiologische situatie
Het Outbreak Management Team (OMT) heeft naar aanleiding van de 133e
bijeenkomst geadviseerd over het algemene beeld van de epidemiologische
situatie, de ontwikkeling van het reproductiegetal en de verwachting voor de
komende weken, ook ten aanzien van de verwachte ziekenhuis- en intensivecare(IC-)bezetting en mede gelet op de ontwikkeling van de vaccinatiegraad en de
verwachtingen ten aanzien van de verschillende virusvarianten. Aan dat advies
wordt het volgende ontleend.
Verloop van de epidemie
In de afgelopen zeven kalenderdagen (2 tot 9 december 2021) is het aantal
meldingen van SARS-CoV-2-positieve personen ongeveer gelijk (-4%) gebleven in
vergelijking met de zeven dagen ervoor. Er werden landelijk 800 personen per
100.000 inwoners gemeld met een positieve test voor SARS-CoV-2 (het virus),
vergeleken met 834 per 100.000 inwoners in de week daarvoor. Er is nog steeds
een grote regionale variatie in het aantal positieve testen, van 580 tot 1.094 per
100.000 inwoners. De regio’s met het hoogste aantal meldingen per 100.000
inwoners (≥1.000) in de afgelopen week waren Zeeland en Limburg-Zuid.
Het regionale beeld van de hoge incidentie van positieve testen komt in grote
lijnen overeen met de gemeten virusvrachten in de rioolwatersurveillance. In week
48 (29 november tot en met 5 december 2021) is de landelijk gewogen
gemiddelde virusvracht (gebaseerd op 313 meetlocaties) met 27,6% gedaald ten
opzichte van week 47. Daarmee is een omkering gekomen van de overwegend
stijgende trend die tot en met week 47 werd waargenomen. Wel blijven de
virusvrachten in het hele land nog steeds op een heel hoog niveau.

Pagina 5 van 20

In de infectieradar werd een afname van het aandeel personen met covid-19achtige klachten waargenomen. Het aantal infectieradar-deelnemers met covid19-achtige klachten ligt momenteel op het niveau van december 2020.
Het aantal meldingen per 100.000 inwoners daalde in alle leeftijdsgroepen licht in
de afgelopen kalenderweek vergeleken met de week ervoor. Het aantal meldingen
per 100.000 inwoners was net als een week eerder het hoogst in de leeftijdsgroep
0 tot en met 12 jaar, gevolgd door de leeftijdsgroepen 30 tot en met 39 en 40 tot
en met 49 jaar (>1.000 per 100.000 inwoners). Bij de leeftijdsgroepen vanaf 50
jaar was het aantal meldingen per 100.000 inwoners wederom minder hoog dan in
andere leeftijdsgroepen (<650 per 100.000).
Het aantal meldingen bij personen die bekend zijn als bewoners van
verpleeghuizen en woonzorgcentra voor ouderen nam niet verder toe. Echter,
vanaf begin november 2021 wordt door de GGD niet gestructureerd nagevraagd of
iemand in een instelling woont, vanwege de afschaling van het bron- en
contactonderzoek. Bewoners van een verpleeghuis of woonzorgcentrum voor
ouderen worden nu merendeels als zodanig geclassificeerd op basis van postcode
en leeftijd. Dit kan echter leiden tot een onderregistratie van besmettingen in
verpleeghuizen en woonzorgcentra. Voor instellingen voor de gehandicaptenzorg is
dit zeker het geval.
Het aantal testen bij de GGD-testlocaties nam sinds eind vorige week plotseling af.
Dit is waarschijnlijk het gevolg van het veranderd beleid waarbij zelftesten bij
milde klachten gebruikt kunnen worden door mensen die niet kwetsbaar zijn of
met kwetsbare anderen in aanraking komen. Dit leidt ook tot een toename van
het aandeel mensen dat naar de GGD-testlocatie komt vanwege een positieve
zelftest, en hiermee tot een toename in het percentage positieve testen. In de
lopende kalenderweek is tot nu toe 55% van alle positieve testen afkomstig van
personen van wie bekend is of zij voor een bevestigingstest naar de GGD kwamen
na een positieve zelftest. Voor 19% van de mensen was dit niet bekend, omdat dit
niet geregistreerd wordt bij personen die bellen voor een testafspraak. In totaal
was het percentage positieve testen 22,8% voor alle personen die zich lieten
testen bij de GGD in de afgelopen zeven dagen. Dit is een lichte stijging ten
opzichte van de week daarvoor.
Bij personen die zijn getest in het kader van het coronatoegangsbewijs (CTB)
steeg het percentage positieve testen licht; het betrof 1,7% in de afgelopen
kalenderweek vergeleken met 1,3% in de week ervoor. Het is mogelijk dat een
deel van de mensen die zich hier lieten testen, dit niet deden vanwege een CTB
maar vanwege kortere wachttijden dan bij de GGD of ter bevestiging van een
positieve zelftest.
De instroom in het ziekenhuis en op de IC van personen met een positieve test op
het virus lijkt over de piek heen. De bezetting neemt nog niet af, maar loopt
natuurlijk achter. Gemiddeld werden over de laatste week 272 personen per dag
opgenomen op een verpleegafdeling en 38 op de IC. Op 9 december 2021 was de
totale bedbezetting volgens het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding
2.830: 2.204 op de verpleegafdelingen in het ziekenhuis en 626 op een IC in
Nederland, naast 18 op een IC in Duitsland.
De oversterfte was volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) verhoogd
in de periode 29 november tot en met 5 december 2021, in totaal overleden 4.300
personen, 1.250 meer dan verwacht op basis van de gemiddelde sterfte in de
jaren vóór corona. De oversterfte werd gezien zowel bij gebruikers als bij nietgebruikers van de Wet langdurige zorg. De absolute oversterfte is het hoogst bij

Pagina 6 van 20

de oudere leeftijdsgroepen (≥80 jaar). Volgens RIVM-analyses van de CBS-data
was de sterfte in alle leeftijdsgroepen vanaf 45 jaar verhoogd in de laatste week
van november (25 november tot en met 1 december) 2021.
De geschatte opkomst voor ten minste één vaccinatie bedroeg tot en met 8
december 2021 88,8% voor de volwassen bevolking. 85,5% had de volledige
vaccinatieserie afgerond. Voor de bevolking vanaf 12 jaar was dit respectievelijk
87,0% en 83,7%. Bij personen met een positieve test tot nu toe gemeld in
december 2021 was van 65% de vaccinatiestatus bekend. Van hen was 52%
zeker niet gevaccineerd. Voor november zijn deze percentages 71% en 49%, en
voor oktober 86% en 50%, respectievelijk.
Reproductiegetal, prognoses ziekenhuizen, IC en omikronvariant
De meest recente schatting van het reproductiegetal Rt, zoals berekend op basis
van de meldingen van positieve gevallen, is voor 25 november 2021 op basis van
Osiris: gemiddeld 0,97 (95%-interval 0,96-0,99) besmettingen per geval. Dit is
vergelijkbaar met de waarde die vorige week werd gerapporteerd. De schatting
van het reproductiegetal op basis van het aantal nieuwe ziekenhuisopnames per
dag kent een aanzienlijk grotere onzekerheid, omdat ze berekend wordt op veel
geringere aantallen. Dit reproductiegetal valt hoger uit voor 24 november 2021,
het is gemiddeld 1,00 (95%-interval 0,89-1,13). Het reproductiegetal berekend op
basis van nieuwe IC-opnames is gemiddeld 0,99 (95%-interval 0,71–1,30).
De prognose op korte termijn op basis van het regressiemodel dat uitgaat van het
beloop van de meldingen, toont dat de komende week het aantal ziekenhuis- en
IC-opnames gaat dalen. Deze statistische prognose geeft een orde van grootte
aan voor het aantal opnames per dag in de komende week van 150 tot 300 en
een orde van grootte voor het aantal IC-opnames van 20 tot 50.
De simulaties met een transmissiemodel dat wekelijks gefit wordt op het aantal
waargenomen IC-opnames per dag, en waar de beschikbare informatie over
vaccinaties (COVID-vaccinatie Informatie- en Monitoringsysteem, GGD’en), de
effectiviteit van vaccins en de geschatte opbouw van immuniteit door
doorgemaakte infectie in wordt meegenomen, toont dat de bezetting van
ziekenhuizen en de IC met covid-19-patiënten een piek bereikt heeft.
Een verkenning van de mogelijke implicaties van toename van de nieuwe
omikronvariant laat zien dat er nog veel onzekerheid is. Die geldt allereerst voor
de relatieve toenamesnelheid ten opzichte van de deltavariant. Er worden
verdubbelingstijden van twee tot drie dagen gerapporteerd uit Zuid-Afrika en het
Verenigd Koninkrijk en dat duidt op een mogelijk zeer snelle toename van het
aandeel van de omikronvariant in het aantal infecties. In die landen zijn relatief
weinig maatregelen genomen die de snelheid van verspreiding beogen te
beperken. Er is onzekerheid of die relatieve groei wordt bereikt door ontsnapping
aan de immuniteit die is opgewekt door natuurlijke infectie of vaccinatie of door
een hoger besmettend vermogen of door een combinatie van deze twee. De eerste
simulaties waarin mogelijke combinaties worden berekend, suggereren dat de
omikronvariant, ook bij voortzetting van de huidige maatregelen, een mogelijke
golf van infecties kan veroorzaken in de komende maanden met een grotere
omvang dan de golf die we achter de rug hebben. Echter, er is nog grote
onzekerheid hoe ernstig infecties door de omikronvariant verlopen en wat de kans
op ziekenhuisopname is na infectie met de omikronvariant. Als vaccinatie minder
goed beschermt tegen ziekenhuisopname na infectie met de omikronvariant dan
bij de deltavariant, is belangrijk in welke mate de bescherming is afgenomen en

Pagina 7 van 20

hoe een en ander zich vertaalt naar een nieuwe golf van ziekenhuisopnames. Het
OMT hoopt de komende week over meer gegevens te beschikken om voor de
Nederlandse situatie en context een meer gedetailleerd beeld te kunnen geven
over deze ontwikkelingen.
3. Hoofdlijnen van deze regeling
Het kabinet heeft besloten tot verlenging van het maatregelenpakket dat vanaf 28
november 2021 van kracht is.
Om in aanloop naar de kerst het aantal contactmomenten en reisbewegingen te
beperken, is besloten tot een tijdelijke fysieke schoolsluiting van het primair
onderwijs en de sluiting van buitenschoolse opvang (BSO) van 20 (uiterlijk 21) tot
en met 24 december 2021. Dit zorgt enerzijds voor verminderde
contactmomenten tussen leerlingen en hun leraren en pedagogisch medewerkers,
en anderzijds voor verminderde reisbewegingen van leerlingen, leraren en
pedagogisch medewerkers en ouders met kinderen in een instelling voor primair
onderwijs en de BSO. De opvang van kinderen voor ouders met cruciale beroepen
en voor kinderen voor wie vanwege bijzondere problematiek of een moeilijke
thuissituatie maatwerk nodig is, is uitgezonderd. Deze kinderen kunnen gebruik
maken van noodopvang op school en de BSO.
Dit is in lijn met het 133e OMT-advies en het aanvullend advies naar aanleiding
van de 133e bijeenkomst van het OMT waarin het OMT adviseert om de
basisscholen in december 2021 een week voor de kerstvakantie te sluiten en in
deze week over te gaan op het geven van afstandsonderwijs. De schoolsluiting in
het primair onderwijs in de dagen voorafgaand aan de kerstdagen draagt volgens
het OMT bij om de overdracht van het virus te vertragen en dus de
besmettingskans van kinderen richting oudere familieleden te verminderen in
aanloop naar de kerstvakantie.
4. Noodzakelijkheid en evenredigheid
De noodzaak om maatregelen te treffen volgt uit het recht op gezondheidszorg
zoals dit voortvloeit uit artikel 22 van de Grondwet. Dit artikel waarborgt dat het
kabinet maatregelen treft ter bevordering en bescherming van de
volksgezondheid. Dit sociale grondrecht komt overeen met wat in internationale
verdragen is bepaald (artikel 12 van het Internationaal Verdrag inzake
economische, sociale en culturele rechten (IVESCR), artikel 11 van het Europees
Sociaal Handvest, artikel 35 van het EU-Handvest). Er is dus een grond- en
mensenrechtelijke opdracht voor het kabinet om op te treden ter bescherming van
de volksgezondheid.
De maatregelen die het kabinet neemt in de strijd tegen de epidemie van covid-19
raken aan diverse mensenrechten. Zo wordt het recht op eerbiediging van de
persoonlijke levenssfeer van betrokkenen beperkt (artikel 10 van de Grondwet en
artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM))
alsmede het recht op eigendom geraakt (artikel 1 van het Eerste Protocol bij het
EVRM) nu bepaalde ondernemingen de sluitingstijden uit deze regeling tijdelijk
dienen te hanteren. Deze grond- en mensenrechten hebben met elkaar gemeen
dat ze niet absoluut zijn. Beperkingen daarop zijn toegestaan indien zij een
wettelijke basis hebben en in een democratische samenleving noodzakelijk zijn.

Pagina 8 van 20

De inperking van grondrechten wordt ook afgewogen tegen de grondwettelijke
plicht van het kabinet om de volksgezondheid te beschermen.
Verder worden met deze regeling beperkingen gesteld aan het geven van
onderwijsactiviteiten in onderwijsinstellingen. Hiermee wordt het recht beperkt om
onderwijs (te doen) geven als bedoeld in artikel 23, tweede lid, van de Grondwet.
Zoals ook in de memorie van toelichting bij de Twm1 is opgemerkt, is de
beperkingssystematiek – dat een grondrecht enkel beperkt kan worden als de
betreffende bepaling in de Grondwet hiertoe de bevoegdheid biedt - niet van
toepassing op artikel 23, tweede lid, van de Grondwet. Dit betekent dat algemene
beperkingen van deze vrijheid, gebaseerd op neutrale eisen van volksgezondheid
en preventie die ook op andere instellingen toepassing vinden, met inachtneming
van noodzakelijkheid en proportionaliteit, kunnen worden aangebracht, ook al zijn
ze niet te herleiden tot een beperkingsclausule in de Grondwet. Het voorgaande
neemt niet weg dat artikel 58q Wpg voorziet in een wettelijke basis om
beperkende maatregelen op het gebied van onderwijsactiviteiten te kunnen
nemen. Het recht op onderwijs is daarnaast vastgelegd in artikel 2 van het Eerste
Protocol bij het EVRM, artikel 13 IVESCR en artikel 28 van het Verdrag inzake de
rechten van het kind. Beperkingen daarop kunnen worden aangebracht indien
hiervoor een objectieve en redelijke rechtvaardiging bestaat. Ook hier geldt de
proportionaliteiteis waarop in het vervolg van deze paragraaf nader zal worden
ingegaan.
Beperkingen van grondrechten dienen volgens vaste jurisprudentie betreffende
het EVRM en andere internationale mensenrechtenverdragen noodzakelijk en
proportioneel te zijn. De maatregelen die worden genomen, zijn gebaseerd op het
OMT-advies naar aanleiding van de 133e bijeenkomst. Op basis van dit advies mag
het kabinet aannemen dat de maatregelen geschikt zijn. Uit het OMT-advies volgt
ook de noodzaak om snel geschikte maatregelen te nemen. Ten overvloede wordt
opgemerkt dat het OMT niet per maatregel specifiek kan aantonen wat de bijdrage
is aan het verminderen van het aantal besmettingen. Op het vraagstuk van
proportionaliteit wordt in het onderstaande ingegaan.
OMT-advies
Gezien de hierboven geschetste ontwikkelingen adviseert het OMT om de
maatregelen zoals die nu gelden in stand te houden tot ten minste na de
feestdagen van 2021 en de eerste week van januari 2022. De effecten van de
maatregelen van 28 november 2021 zijn nog niet volledig zichtbaar en deze zijn
zeker nodig om het huidige hoge aantal meldingen, ziekenhuis- en IC-opnames
naar beneden te brengen.
Naast de huidige maatregelen adviseert het OMT – naast de aanscherping van
diverse adviezen - onder meer om te heroverwegen de basisscholen in december
2021 toch een week eerder te sluiten en in deze week over te gaan op het geven
van online thuisonderwijs. Zo wordt de in het vorige OMT-advies genoemde
thuisbubbel voor de Kerst en de feestdagen bereikt om zoveel mogelijk
besmettingen tijdens de kerstdagen naar oudere familieleden te voorkomen.
Uiteraard is het nut van een gezinsbubbel afhankelijk van de wijze van opvang
van de kinderen. Die opvang zou dan zeker niet bij de grootouders belegd moeten
worden, aldus het OMT. Verder zou er, net zoals bij eerdere keren, aandacht

1

Kamerstukken II 2019/20, 35526, nr. 3, p. 36.
Pagina 9 van 20

moeten zijn voor opvang van kinderen voor ouders met cruciale beroepen en de
eerdere adviezen met betrekking tot de uitzondering voor de kwetsbare kinderen
in het speciaal onderwijs.
In een aanvullend advies naar aanleiding van de 133e bijeenkomst heeft het OMT
gelet op de opkomst van de omikronvariant het belang van schoolsluiting in het
primair onderwijs onderstreept teneinde de overdracht van het virus te vertragen
en dus de besmettingskans van kinderen te verminderen.
Sociaalmaatschappelijke reflectie en maatschappelijk beeld en uitvoeringstoets
Voor de besluitvorming over deze regeling is opnieuw rekening gehouden met het
maatschappelijk beeld volgens de inzichten van het Sociaal en Cultureel
Planbureau (SCP), dat ook aan de eerdere besluitvorming ten grondslag heeft
gelegen en onverminderd van belang blijft. Bovendien zijn bij de voorbereiding de
reflecties van het SCP op de gevolgen, een sociaalmaatschappelijke en
economische weging van de gevolgen door de Ministeries van Financiën, van
Economische Zaken en Klimaat en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(gezamenlijk: de Trojka) en uitvoeringstoetsen op de maatregelen door andere
departementen, de gedragsunit van het RIVM, de Nationale Politie, inspecties, de
Veiligheidsregio’s en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) betrokken.
Aan deze reflecties wordt het volgende ontleend.
Sociaalmaatschappelijke reflectie en maatschappelijk beeld
Het SCP stelt dat veel maatregelen ingrepen op de kern van het sociale leven van
jongeren, terwijl contacten met leeftijdsgenoten juist voor hen belangrijk zijn
vanwege de ontwikkeling van hun identiteit. De afname in het psychisch
welbevinden en toename van enige tot sterke eenzaamheidsgevoelens was bij
jongeren en jongvolwassenen het grootst. Het SCP verwacht dat nieuwe forse
beperkingen een versterkt negatief effect kunnen hebben, omdat de effecten van
eerdere maatregelen nog niet geheel zijn hersteld. Het SCP geeft aan dat scholen
een belangrijke sociaalmaatschappelijke functie hebben. Dit geldt vooral voor de
kinderen in zorgwekkende gezinssituaties. Juist de laatste week voor de
kerstvakantie staat in de meeste scholen in het teken van sociale activiteiten en
gezelligheid. Tegelijkertijd zijn er ook grote zorgen onder docenten, ouders en
sommige leerlingen zelf vanwege het hoge aantal besmettingen onder kinderen,
en de veilige leer- en werkomgeving. Het verlengen van de kerstvakantie zal op
deze korte termijn voor een deel van de werkende ouders lastig op te vangen zijn.
Niet iedereen heeft de mogelijkheid om een week extra vakantie van het werk op
te nemen.
Het SCP geeft aan dat er veel zorgen zijn over de gevolgen van de crisis voor
jongeren en jongvolwassenen. De gezondheidsrisico’s van het virus zijn voor hen
tot nu toe lager gebleken dan voor oudere leeftijdsgroepen, maar de gevolgen van
de genomen maatregelen blijken aanzienlijk. Het is belangrijk dat jongeren,
onderwijzend personeel en ouders steun krijgen bij hun zorgen of mentale
klachten. Hier wordt tot nu toe onvoldoende op geanticipeerd volgens het SCP. Er
verschijnt tevens steeds meer onderzoek dat wijst op problemen rond
toegenomen isolement, drugs- en alcoholgebruik en gebrek aan perspectief onder
jongeren en jongvolwassenen. Het SCP refereert aan onderzoek van het RIVM
naar de voorkeuren van mensen over mogelijke opschaling van maatregelen dit
najaar. Volgens het RIVM volgen drie belangrijke principes uit de redeneringen
van mensen: kies effectieve maatregelen, kies maatregelen die tot weinig
negatieve (langetermijn)effecten leiden en kies generieke maatregelen in plaats

Pagina 10 van 20

van maatregelen die een specifieke groep of gebied raken. De gevolgen van de
maatregelen kunnen wel groter zijn voor specifieke groepen. Daarom adviseert
het SCP om gericht flankerend beleid te voeren en om daarbij lokale partners
(gemeenten, instellingen, bedrijven, sociaal domein) te steunen om op een
verantwoorde manier werk, voorzieningen of hulp zoveel mogelijk overeind te
houden. Voor aanbevelingen en goede praktijken op dit gebied verwijst het SCP
naar de advisering door de Raad voor de Volksgezondheid en Samenleving en de
rapportages van onder meer de commissie-Halsema (2020) en de VNGcommissie-Depla (2021).
Het SCP wijst er tevens op dat bij eerdere forse ingrepen een gezamenlijke
dreiging werd ervaren in het rondwaren van het virus. Die dreiging wordt
momenteel door een deel van de bevolking in mindere mate ervaren (o.a.
vanwege de vaccinatiegraad). Dit zet de naleving van maatregelen onder druk,
maar kan ook de wrijving in de samenleving doen toenemen. In combinatie met in
eerdere adviezen gesignaleerde stigmatisering van groepen kunnen de sociale
spanningen toenemen. Het SCP adviseert hiermee rekening te houden, zodat
tegenstellingen niet onbedoeld worden aangewakkerd, en om in naleving en
communicatie een duidelijke en voorspelbare overheid te zijn. Het SCP noemt het
belangrijk dat maatregelen gedragen worden door de samenleving en dat er
gedeeld eigenaarschap wordt ervaren (het collectieveactievraagstuk dat het SCP
meermaals aan de orde stelde). Indien dit niet gebeurt, is het risico groot dat
mensen de regels, vooral als zij minder dreiging voor hun gezondheid ervaren,
nog minder vanuit zichzelf zullen naleven. Het is tevens van belang dat
maatregelen vooraf en samen met sectoren worden besproken, en worden
getoetst op uitvoerbaarheid.
Het SCP geeft mee dat bij veel onderwerpen, zoals bijvoorbeeld opvattingen over
vaccinatieplicht of de mate waarin de overheid al dan niet strenger moet ingrijpen,
de Nederlandse bevolking niet in twee kampen (voor of tegen) in te delen is. Er is
een grote variëteit aan meningen, maar het is de meest scherpe tegenstelling die
snel naar voren komt in het publieke debat. Veelal is er ook een grote groep die in
het midden zit. Het SCP verzoekt daar in uitingen over polarisatie in de
samenleving rekening mee te houden. Polarisatie veronderstelt twee tegenover
elkaar staande groepen. Het SCP stelt dat de werkelijkheid ingewikkelder in elkaar
zit dan dat en ook woordkeuze van belang is.
Het SCP benadrukt het advies om helder en transparant te communiceren over de
besluitvorming, meer voorspelbaar te zijn in gehanteerde oplossingsrichtingen die
ten grondslag liggen aan de te nemen besluiten als het virus opleeft, en de aanpak
van de maatschappelijke effecten van corona onderdeel te maken van
langetermijnbeleid dat zich richt op reeds bestaande maatschappelijke
vraagstukken die door corona nog zichtbaarder zijn geworden. Het SCP wijst op
verschillende onderzoeken die hebben laten zien dat mensen het steeds lastiger
vinden om te begrijpen waarom sommige gedragsregels in de ene situatie wel
gelden en in de andere situatie niet. Het blijft tevens belangrijk het doel en de
effectiviteit van bestaande of nieuwe maatregelen helder te onderbouwen. Daarbij
dienen alle afwegingen bij de keuzes inzichtelijk te zijn, ook inzichten over gedrag
en samenleving, zeker als effectiviteit van maatregelen onzeker is. Deze
informatie moet voor iedereen te begrijpen en toegankelijk zijn. Als dit niet het
geval is, kan dit het draagvlak voor beleid ondermijnen en kan toenemend
onbegrip maatschappelijke tegenstellingen verscherpen.
Ten aanzien van afstandsonderwijs geeft het SCP aan dat de maatschappelijke
effecten van het afstandsonderwijs groot zijn. Het adviseert daarom het open

Pagina 11 van 20

houden van scholen zoveel mogelijk te prioriteren. Over een eventuele
vervroeging of verlenging van de kerstvakantie op scholen adviseert het SCP
nadrukkelijk de uitvoerbaarheid en gevolgen ervan te toetsen bij de
onderwijssector.
Tot slot wijst het SCP op de risico’s van stigmatisering van groepen die in
crisissituaties ontstaat. Stigmatisering kan tegenstellingen tussen
bevolkingsgroepen verder verscherpen en leiden tot grotere spanningen en sociale
wrijving in de samenleving. Het adviseert om ook de opvattingen van de grote
middengroep in ons land serieus te nemen en nadrukkelijk mee te nemen in de
communicatie en informatievoorziening.
Sociaalmaatschappelijke en economische reflectie Trojka
Uit de sociaalmaatschappelijke en economische reflectie van de Trojka blijkt dat
verlenging van de kerstvakantie in het onderwijs vanuit sociaalmaatschappelijk en
economisch perspectief onwenselijk is. Zij geeft aan dat veel leerlingen eerder
achterstanden hebben opgelopen en onderwijs niet kunnen missen. De structurele
schade is reeds groot op het vlak van onderwijs en psychische gezondheid. Met
name de leerachterstanden zijn niet zomaar te herstellen met flankerend beleid.
Daarnaast stelt de Trojka dat een langere kerstvakantie leidt tot extra belasting
van ouders en kinderopvanginstellingen. Uit eerdere ervaringen blijkt dat
ongeveer 50% van de kinderen toch opgevangen moet worden op school vanwege
cruciale beroepen, wat de effectiviteit van de maatregel ondergraaft. Het
alternatief van opvang thuis maakt dat ouders met jonge kinderen lastig thuis
kunnen werken. Zij zullen andere oplossingen zoeken zoals opvang door de
grootouders of in andere verbanden, hetgeen de doelstelling verder ondergraaft.
De Trojka concludeert dat het vanuit sociaalmaatschappelijk en economisch
perspectief niet proportioneel is om scholen te sluiten en daarmee thuisbezoek
door ouderen tijdens de kerstdagen mogelijk te maken. Vanuit
sociaalmaatschappelijk en economisch perspectief is het wenselijker om
familiediners uit te stellen tot nieuwjaarsavond en tevens in te zetten op het
gebruik van zelftests.
De Trojka stelt ten aanzien van een verruiming van de sluitingstijden dat deze
grote sociaalmaatschappelijk en economisch baten heeft, mits deze verruiming
duurzaam is. De huidige avondlockdown brengt hoge sociaalmaatschappelijk en
economisch kosten met zich, constateert de Trojka. Het hele economische en
sociale leven buiten de thuissituatie is immers stilgelegd na een reguliere
werkdag. Veel ondernemers kunnen niet meer op volle kracht ondernemen.
Sluiting om 17.00 uur betekent voor veel ondernemers doordeweeks een feitelijke
sluiting, omdat zij het moeten hebben van de avonduren. Ook zijn de
mogelijkheden voor sociaal verkeer, sport en ontspanning aanzienlijk ingeperkt,
vooral voor werkenden met weinig flexibiliteit in de werkuren. Het mentaal welzijn
van veel mensen staat al onder druk (met name jongeren) en dat werkt door op
andere terreinen. Kwetsbare jongeren zijn meer gaan drinken en blowen tijdens
de pandemie, door eenzaamheid, stress, angst of recalcitrantie, zo blijkt uit de
Antenne Regiomonitor. Een kwart van de jongeren is psychisch ongezond, blijkt
uit cijfers van het CBS. De Trojka pleit voor een verruiming van de sluitingstijden
naar 20.00 uur vanwege grote sociaalmaatschappelijk en economisch baten en
tevens een betere spreiding van bezoekersstromen. Tegelijkertijd constateert de
Trojka dat de schade van jojobeleid groot is. Nu versoepelen om vervolgens op
korte termijn weer aan te moeten scherpen leidt tot extra sociaalmaatschappelijk
en economisch kosten. De Trojka geeft daarom aan dat versoepelen vanuit
sociaalmaatschappelijk en economisch perspectief alleen wenselijk is als dit vanuit
epidemiologisch perspectief duurzaam kan. De samenleving heeft behoefte aan
Pagina 12 van 20

rust en stabiliteit en steeds weer omschakelen vergt mentaal veel van de
samenleving. Ditzelfde geldt voor ondernemers die steeds weer hun
bedrijfsvoering moeten aanpassen en personeel moeten inroosteren. Jojobeleid
doet daarom ook afbreuk aan het draagvlak voor huidige en toekomstige
maatregelen.
Uitvoeringstoets
Nationale Politie, Openbaar Ministerie (OM), buitengewoon opsporingsambtenaren
(Rijk)
De politie en het OM nemen opnieuw een verdieping en verbreding van
maatschappelijk ongenoegen waar, waarbij meer dan voorheen geweld plaatsvindt
dat is gericht tegen politie, handhavers en hulpverleners. Daarbij wordt gesteld
dat bij nieuwe maatregelen demonstraties en verstorende en potentieel
ontwrichtende acties voorzien worden en de woede en frustratie van actievoerders
zich waarschijnlijk nog meer op de politie als handhavend verlengstuk van de
overheid zal richten. Niet alleen wordt online moedwillig (vermeend buitensporig)
politiegeweld geframed, maar ook zullen actievoerders zich mogelijk nog meer
dan anders op offensief dan wel defensief geweld prepareren.
Met betrekking tot het sluiten van scholen en het daarmee verlengen van de
kerstvakantie wordt, vanuit handhavingsperspectief, gesteld dat dit rondom oud
en nieuw waarschijnlijk kan leiden tot meer overlastsituaties door de jeugd. Ook
wordt door de politie en het OM meegegeven dat de beschikbaarheid van
handhavend personeel verder onder druk komt te staan vanwege de zorg voor
kinderen thuis.
Ten aanzien van de sluitingstijden merken de politie en het OM op dat het
afschalen hiervan zorgt voor een meer en breder perspectief aan de samenleving
en dit te prefereren is boven een situatie waarbij mensen na 17:00 uur
ongecontroleerd bij elkaar komen, iets wat zeker bij het sluiten van scholen meer
aan de orde zal zijn. Een afwijkende sluitingstijd bij Kerst of op oudjaarsavond is,
volgens de politie en het OM verder niet wenselijk. Daarentegen zou versoepeling
van het advies over het aantal personen dat elkaar mag bezoeken tijdens de
feestdagen enige verlichting kunnen bieden of frustraties kunnen wegnemen, wat
in zijn algemeenheid de naleving ten goede komt.
Ook benadrukken de politie en het OM dat inzicht en ervaringen leren dat in de
periode van Kerst en oud en nieuw de prioriteit van de politie zal verschuiven naar
openbare orde en veiligheid van hulpverleners. Het invoeren van de sluitingstijden
heeft er tevens toe geleid dat politie-inzet op coronamaatregelen in sommige
delen van het land nagenoeg versmald is tot noodhulp (sterke arm) en het
beteugelen van maatschappelijke onrust. Doordat er sprake is van uitputting van
medewerkers en middelen (gewonden, overbelasting, vernielde voertuigen), kan
de politie geen extra handhavingslast dragen op de handhaving van de
maatregelen omtrent covid-19.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten en Veiligheidsregio’s
De VNG en Veiligheidsregio’s stellen dat vanuit naleving en handhaafbaarheid
heldere en uitlegbare regels van belang zijn. Verder wijzen zij ook op heldere
communicatie omtrent de maatregelen. Bij het verlengen of verzwaren van
maatregelen stelt de VNG dat er voldoende compensatie binnen afzienbare tijd
beschikbaar wordt gesteld aan de getroffen sectoren. In het kader van de
consistentie vragen de Veiligheidsregio’s maatregelen niet tegelijkertijd aan te
scherpen en op andere punten te versoepelen. Vanuit het oogpunt van openbare

Pagina 13 van 20

orde en veiligheid merken de Veiligheidsregio’s op dat de maatregelen weerstand
(demonstraties) kunnen oproepen.
De VNG en Veiligheidsregio’s benadrukken verder het belang om de jeugd zoveel
mogelijk te ontzien, bijvoorbeeld op het gebied van sport. Er zijn ook grote zorgen
over leerachterstanden van kinderen, jongeren en jongvolwassenen. De VNG heeft
daarom meermaals aangegeven dat een sluiting van de scholen een laatste
redmiddel moet zijn. Dit geldt ook voor een verlenging van de kerstvakantie/een
week thuisonderwijs, zodat verdere leerachterstanden voorkomen kunnen worden.
Daarom dient rekening te worden gehouden met voldoende voorbereidingstijd om
ook afstandsonderwijs te geven. Verder merken de Veiligheidsregio’s op dat de
sluiting van scholen tot problemen kan leiden bij werkende ouders.
Ten aanzien van het continueren van de sluitingstijden signaleren de
Veiligheidsregio’s en VNG dat de sluitingstijd van 17.00 uur tot meer mensen
(grotere drukte) in kortere tijd zal leiden, waarbij ook aandacht dient te zijn voor
de kerstvakantie en mogelijk bijbehorende aanzuigende werking hiervan. Ook
geven zij aan dat de sluitingstijden tot een verplaatsing van activiteiten naar
overdag en achter de voordeur hebben geleid. Verruimingen van sluitingstijden
leiden volgens de Veiligheidsregio’s tot meer activiteiten en festiviteiten en zijn om
deze reden slecht uitlegbaar.
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) benadrukt het belang van de
continuïteit van andere zorg zoals dagbesteding en hulp en ondersteuning (op
basis van de jeugdwet/Wet langdurige zorg/Wet maatschappelijke ondersteuning
2015) én andere activiteiten, zoals onderwijs, dagopvang en dagbesteding voor
kwetsbare doelgroepen. Daarbij dient volgens de IGJ aandacht te zijn voor de
impact van verregaande beperkende maatregelen voor mensen in kwetsbare
situaties. Zo wordt het zicht op kinderen en jeugdigen in kwetsbare gezinnen
minder als kinderopvang en onderwijs wegvallen, juist als spanningen thuis door
beperkende maatregelen kunnen oplopen.
Ten aanzien van het sluiten van scholen/verlengen van de kerstvakantie verdient
het volgens de IGJ de voorkeur om school zoveel mogelijk door te laten gaan, met
name voor de impact die uitbreiding van de vakantie heeft op kwetsbare kinderen.
Ook heeft deze maatregel gevolgen voor personele capaciteit in de zorg doordat
kinderen thuis opgevangen moeten worden.
Coronagedragsunit van het RIVM
De Coronagedragsunit van het RIVM (gedragsunit) merkt in algemene zin op dat
transparante, rechtvaardige en goed onderbouwde besluitvorming en
communicatie van belang zijn voor vertrouwen, draagvlak en naleving. Hierbij
dient onderscheid te worden gemaakt tussen de korte termijn en lange termijn.
Om draagvlak en uitvoerbaarheid van beleid beter te borgen, is het daarnaast
volgens de gedragsunit van het RIVM ook wenselijk om voldoende tijd voor
wetenschappelijke onderbouwing te bieden en het toetsen van voorliggend beleid
bij burgers, branches en sectoren in het proces in te bouwen. Hierover
communiceren kan verder bijdragen aan de ervaren rechtvaardigheid van beleid.
Heldere, consistente en herhaalde communicatie over nut, noodzaak, effectiviteit
en uitvoerbaarheid van naleving van de (basis)maatregelen, ook voor
gevaccineerde mensen, blijft volgens de gedragsunit van het RIVM essentieel
(zowel vanuit oogpunt van welbegrepen eigenbelang, belang van bedrijven en
organisaties als voor de samenleving als geheel).
Pagina 14 van 20

Het verlengen van de kerstvakantie/sluiten van de scholen is volgens de
gedragsunit uitlegbaar als dit effectief en noodzakelijk is bij het terugdringen van
de viruscirculatie en het onder controle krijgen van de pandemie. Daarbij wordt
opgemerkt dat het draagvlak voor het sluiten van scholen daarentegen laag is en
er aandacht moet zijn voor kinderen en ouders in kwetsbare posities. Verder dient
volgens de gedragsunit rekening te worden gehouden met de voorbereidingstijd
voor het realiseren van thuisonderwijs en de belasting van ouders.
Nationaal Kernteam Crisiscommunicatie
Het Nationaal Kernteam Crisiscommunicatie (NKC) merkt op dat het huidige
epidemiologische beeld en de druk op de zorg en in de ziekenhuizen ertoe hebben
geleid dat het besef van urgentie van maatregelen in de samenleving volop
aanwezig is. Het draagvlak voor maatregelen is daarom hoog. Uit de
gedragsexpertise blijkt dat mensen bereid zijn om offers te maken als de urgentie
hoog is en ook als datgene wat hun wordt gevraagd daadwerkelijk bijdraagt aan
het collectieve doel. Daarbij geeft het NKC aan dat duidelijke communicatie over
maatregelen en het inzichtelijk maken van de effecten hiervan bijdragen aan een
goede naleving.
Ten aanzien van de duur van de continuering van de sluitingstijden wordt
opgemerkt dat deze uitgelegd en geduid dient te worden. Verder stelt het NKC dat
er rekening gehouden mee dient te worden dat een deel van de samenleving de
feestdagen op een andere wijze had willen vieren en dat deze periode voor
verschillende sectoren, zoals horeca en detailhandel, belangrijk is. In het kader
van de naleving is het van belang om ook hier aandacht aan te besteden.
Specifiek voor het onderwijs stelt het NKC dat al enkele malen door het kabinet
helder is aangegeven dat sluiting alleen in een uitzonderlijke situatie een oplossing
is. De uitzonderlijkheid dient daarom, onder meer in het kader van het draagvlak,
goed onderbouwd te worden.
Afweging
Met inachtneming van het OMT-advies, de sociaalmaatschappelijke reflectie, het
maatschappelijk beeld en de uitvoeringstoets heeft het kabinet besloten om de
sectorbrede avondsluiting met een zo beperkt mogelijk aantal uitzonderingen te
continueren tot en met 15 januari 2022, 05.00 uur.
In dit kader is met name relevant dat het OMT in zijn advies naar aanleiding van
de 133e bijeenkomst heeft aangegeven dat het pakket van maatregelen van 28
november 2021, bovenop de effecten van de maatregelen van 14 november 2021,
het reproductiegetal verder kan doen dalen. Uiteraard hangt dit sterk af van de
mate waarin er opvolging aan de maatregelen wordt gegeven. Echter ziet het OMT
ook dat het aantal nieuwe meldingen, de belasting van de hele zorgketen en de
opnames in de ziekenhuizen en op de IC’s nog steeds te hoog zijn.
Bij de bestuurlijke afweging om tot maatregelen te komen worden naast de
signaalwaarden zoals het aantal IC-opnames (7-daags gemiddelde) alsook
ziekenhuis opnames (7-daagsgemiddelde) verschillende contextfactoren betrokken
zoals het aantal opgenomen gevaccineerde en niet gevaccineerde personen, de
immuniteitsontwikkeling in de maatschappij, de beschikbare ruimte op de IC van
dat moment (bijvoorbeeld wel of geen griep), de druk op de zorgketen en de
sociaal maatschappelijke en economische situatie. Ook wordt daarbij informatie uit
de dijkbewaking betrokken, bijvoorbeeld over het aantal besmettingen.

Pagina 15 van 20

Daarbij houdt het kabinet verschillende bepalende factoren rekening, waaronder,
de mate van transmissieremming door vaccinatie; de hoogte en homogeniteit van
de vaccinatiegraad; het gedrag van mensen; de introductie vanuit het buitenland
door terugkerende reizigers; het seizoenseffect; de afname van antistoffen; en
mutaties die zich onttrekken aan immuniteitsopbouw.
Zoals uit bovenstaande ook blijkt is de ontwikkeling van de epidemie van
verschillende uiteenlopende en soms lastig te kwantificeren factoren afhankelijk.
Het verloop van de epidemie is tot nu toe grillig en zal dan ook nooit exact te
voorspellen zijn. Dat maakt het lastig, zo niet onmogelijk, om exact aan te geven
met welk percentage het aantal besmettingen afgenomen dient te zijn, hoe zich
dat exact vertaalt naar de afname van de druk op de zorg en op welke termijn
deze effecten exact moeten zijn bereikt.
Bovendien geeft het OMT een zorgwekkend signaal over de ontwikkeling van
mogelijke implicaties van de omikronvariant, waarbij benadrukt wordt dat er nog
veel onzekerheden zijn. Daarom neemt het kabinet het advies van het OMT over
om de maatregelen zoals die nu gelden in stand te houden. Daarbij spreekt het
voor zich dat maatregelen die op basis van deze adviezen worden getroffen, niet
langer dan strikt noodzakelijk gelden teneinde de inperkingen die daarvan het
gevolg zijn voor de samenleving zo kort mogelijk zijn.
Bovendien adviseert het OMT om te heroverwegen de basisscholen in december
2021 een week eerder te sluiten. Het kabinet heeft dit advies van het OMT na
ampel beraad overgenomen. Om in aanloop naar de kerst het aantal
contactmomenten en reisbewegingen te beperken, is besloten tot een tijdelijke
fysieke schoolsluiting van het primair onderwijs en ook de sluiting van BSO van 20
(uiterlijk 21) tot en met 24 december 2021. Hoewel het kabinet zich terdege
bewust is dat het sluiten van de scholen een week voor de kerstvakantie voor
bepaalde groepen leerlingen in het primair onderwijs nadelige gevolgen kan
hebben op zowel sociaal vlak als op het gebied van leerachterstanden, dwingt de
huidige epidemiologische situatie, waaronder de zorgwekkende signalen ten
aanzien van de omikronvariant, het kabinet ertoe dit besluit te nemen.
Doordat de relatief korte sluiting van het primair onderwijs en de BSO aansluit bij
de kerstvakantie, blijft de schade voor leerlingen die eerder achterstanden hebben
opgelopen en de psychische gezondheid van leerlingen beperkter dan bij een
langere sluiting die niet aansluit bij een vakantie. Waar mogelijk kunnen scholen
ook onderwijs op afstand aanbieden. Ook kan maatwerk worden geleverd voor
kinderen in een kwetsbare positie, opdat leerachterstand of andere
omstandigheden in individuele gevallen kunnen worden ondervangen. Daarnaast
wordt noodopvang geboden aan kinderen met een ouder of een voogd werkzaam
in een cruciaal beroep waardoor de opvang – in lijn met het OMT-advies – er in
die gevallen niet de opvang bij de grootouders gelegd hoeft te worden.
Scholen worden geadviseerd vanaf maandag 20 december 2021 te sluiten. De
regeling bepaalt dat de sluiting van scholen in gaat per aanstaande dinsdag 21
december 2021. Dit geeft scholen en kinderopvangorganisaties weinig tijd om alle
voorbereidingen te treffen voor het sluiten van het primair onderwijs en de BSO.
Er zijn vier werkdagen en het weekend om de sluiting te realiseren. Er kan
weliswaar worden geput uit de ervaring van eerdere sluitingen, maar het gaat om
grote inspanningen voor een relatief korte periode. Maandag 20 december 2021
kunnen basisscholen waar nodig gebruiken voor een wisseldag. De basisscholen

Pagina 16 van 20

die maandag 20 december dicht zijn, organiseren dan ook de noodopvang voor
kinderen van een ouder of voogd met een cruciaal beroep. De BSO zal maandag
20 december 2020 regulier geopend zijn om zowel kinderen van de scholen die
gebruik maken van de wisseldag en kinderen die gebruik maken van de
noodopvang.
Scholen zijn niet aan het onmogelijke gehouden en het kabinet vraagt scholen zelf
een afweging te maken over afstandsonderwijs, waarbij scholen de mogelijkheid
hebben om de organiseerbaarheid mee te wegen bij het tot stand brengen van
alternatief onderwijs. Het realiseren van noodopvang voor ouders met een cruciaal
beroep en van kinderen in een kwetsbare positie wordt door het kabinet als
mogelijk ervaren, gezien de beperkte sluitingsduur van één week, de ervaring van
eerdere sluiting en het feit dat personeel zonder sluiting óók aan het werk zou
zijn. Bij eerdere landelijke schoolsluiting is ook overgestapt op afstandsonderwijs.
Het is aan de onderwijsinstelling om te bepalen of voor deze week wordt
overgestapt op afstandsonderwijs of dat de leerlingen vrij krijgen. Ook binnen de
BSO is ervaring opgedaan met eerdere sluitingen. Tegelijk beseft het kabinet zich
dat deze maatregel veel van betrokkenen vraagt.
De sluiting van scholen geeft ook lasten voor ouders. Zij worden op korte termijn
geconfronteerd met zorgtaken. Werkgevers kunnen hier ook gevolgen van
ondervinden. Daarbij is ten aanzien van de BSO de inschatting dat het enkel open
zijn voor kwetsbare leerlingen en kinderen van ouders met cruciale beroepen
vooral financiële consequenties heeft voor deze organisaties.
Het kabinet vraagt ouders om met de kinderopvangorganisatie samen een
oplossing te vinden voor de kinderopvanguren van deze vier dagen. Daar het
vooralsnog gaat om maximaal vier dagdelen buitenschoolse opvang, wordt niet
voorzien in een tegemoetkomingsregeling voor deze sluitingsperiode.
Mocht het kabinet besluiten om de BSO gedurende een langere periode te sluiten,
dan zal het kabinet onderzoeken of ouders – naar analogie van de eerder
tegemoetkomingsregelingen tijdens de twee sluitingen van de kinderopvang – een
tegemoetkoming kunnen ontvangen.
Het kabinet roept ouders op om wijzigingen in hun kinderopvanggebruik door te
blijven geven aan Toeslagen. Dit om terugvorderingen of nabetalingen achteraf te
minimaliseren.
5. Regeldruk
Van de maatregelen moet kennis worden genomen en de impact van de
maatregelen voor de eigen organisatie moet worden bepaald. Deze regeling heeft
dan ook enige gevolgen voor de regeldruk voor burgers, bedrijven, instellingen of
professionals. Deels betreft het de continuering van de reeds geldende
maatregelen.
De kennisnamekosten van de verlenging van maatregelen zijn voor burgers en
bedrijven nihil. Hoewel het een groot aantal geraakte burgers en bedrijven betreft,
is de benodigde tijd om hier kennis van te nemen bij een integrale verlenging van
bestaande maatregelen nihil en zijn de kosten dat dus ook.
Het verlengen van de beperkingen ten aanzien van de openingstijden levert
regeldruk op. De grote onzekerheid ten aanzien van de maatregelen maakt dat

Pagina 17 van 20

een deel van de ondernemers geanticipeerd zal hebben op het aflopen van de
beperkingen ten aanzien van sluitingstijden en deze ondernemers zullen opnieuw
handelingen moeten verrichten om aan de sluitingstijden te voldoen, zoals het
omzetten van schema’s of het afbellen van reserveringen.
De maatregelen die met deze regeling worden verlengd lopen automatisch af op
15 januari 2022 om 05.00 uur. Het volgende besluitvormingsmoment is thans
voorzien op 14 januari 2022. Met het oog op de benoemde onzekerheid ten
aanzien van de ontwikkeling van de omikronvariant geeft het OMT aan dat
voortschrijdend inzicht ten aanzien van de omikronvariant, zoals besmettelijkheid,
ziekmakend vermogen en verminderde bescherming van vaccinatie of
doorgemaakte infectie, ertoe kan leiden dat eerder dan nu de planning is, door het
OMT al specifieke adviezen over bestrijding worden uitgebracht. Het kabinet zal
deze situatie nauw blijven monitoren en indien noodzakelijk op een eerder
moment besluiten tot aanvullende maatregelen.
Overigens wordt voor het doelbereik van de maatregelen verwezen naar paragraaf
4.
Artikelsgewijs
Artikel I
Onderdeel A
In artikel 3.1 was per abuis geen vervaltermijn opgenomen. Deze omissie wordt
hierbij hersteld. De regels omtrent groepsvorming boven vier personen vervallen
net als de rest van het maatregelenpakket dat sinds 28 november 2021 van
kracht is op 15 januari 2022 om 05.00 uur.
Onderdeel B
Zoals in het algemene deel van de toelichting is toegelicht, worden de huidige
maatregelen verlengd tot en met 15 januari 2022 (05.00 uur). In een aantal
bepalingen is de werkingsduur van de maatregelen opgenomen. Deze
werkingsduur moet, gelet op de verlenging van de maatregelen, aangepast
worden. Onderdeel B strekt ertoe dit te regelen.
Onderdeel C
Het derde lid verbiedt het geven van onderwijs in instellingen voor primair
onderwijs van 21 december 2021 tot en met 24 december 2021. Dit verbod geldt
enkel voor instellingen in het primair onderwijs (basisonderwijs, speciaal
basisonderwijs en speciaal onderwijs, met uitzondering van voortgezet speciaal
onderwijs). In het vierde lid wordt een aantal uitzonderingen op dit verbod
genoemd. Deze uitzonderingen zijn vergelijkbaar met de uitzonderingen die
golden bij de sluiting van onderwijsinstellingen in december 2020.
Allereerst is geregeld dat onderwijs op afstand kan worden georganiseerd. Of dit
gebeurt is een keuze van de desbetreffende school. Bij onderwijs op afstand kan
het gaan om lesgeven langs elektronische weg. Onder afstandsonderwijs wordt
ook verstaan het meegeven van lespakketten aan leerlingen met
contactmomenten.
De onderdelen b en c maken een uitzondering voor het kleinschalig begeleiden
van leerlingen voor wie vanwege bijzondere problematiek of moeilijke thuissituatie

Pagina 18 van 20

maatwerk nodig is en leerlingen met een ouder of voogd met een cruciaal beroep.
Wat kwalificeert als een cruciaal beroep is geregeld in bijlage 1.
Onderdeel D
De buitenschoolse opvang als bedoeld in artikel 1.1, eerste lid, van de Wet
kinderopvang wordt gesloten van 21 tot en met 24 december 2021 met
uitzondering voor kinderen van een ouder of een voogd die werkt in een cruciaal
beroep als bedoeld in bijlage 1, of kinderen voor wie vanwege bijzondere
problematiek of een moeilijke thuissituatie maatwerk nodig is.
Opvang voor kinderen van ouders met een cruciaal beroep en voor kwetsbare
kinderen wordt dus op de reguliere locatie tijdens reguliere openingstijden
aangeboden in de BSO. Organisaties voor kinderopvang werken mee aan
openstelling ten behoeve van de opvang van kinderen van ouders met een
cruciaal beroep en voor kwetsbare kinderen. De voorzieningen voor
gastouderopvang blijven open. Dit heeft als voordeel dat er geen 24-uurs
noodopvang georganiseerd hoeft te worden, omdat van de reguliere
gastouderopvang gebruikgemaakt kan worden. De gastouderopvang wordt veel
gebruikt door mensen die in cruciale beroepen werken, omdat de
gastouderopvang ook (onregelmatige) opvang kan bieden voor avond, nacht en
weekend. Ook kunnen kinderen dan bij vertrouwde gezichten terecht. Dit zorgt
ervoor dat ouders in de zorg en andere cruciale beroepen kunnen blijven werken.
Wel wordt er op aangedrongen alleen gebruik te maken van gastouderopvang als
ouders werkzaam zijn in een cruciaal beroep.
Onderdeel E
Vergelijkbaar met het sluiten van de onderwijsinstellingen in december 2020
wordt met dit onderdeel een bijlage opgenomen waarin cruciale beroepen staan
opgenomen. Een kind in het primair onderwijs van een ouder of een voogd die een
dergelijk cruciaal beroep uitoefent, kan naar de onderwijsinstelling toe om
onderwijs te volgen of naar de buitenschoolse opvang. De lijst is mede op grond
van ervaringen van de vorige sluiting van onderwijsinstellingen op enkele punten
aangepast om mogelijke onduidelijkheden weg te nemen. Zo zijn beroepen in de
post- en pakketbezorging en ten behoeve van het verkrijgen van officiële
documenten, zoals fotografen en fotostudio’s, aan de lijst cruciale beroepen
toegevoegd. Ook is de opsomming van voorbeelden van noodzakelijke
overheidsprocessen uitgebreid met personen betrokken bij de uitgifte van
vergunningen, reclassering, gerechtsdeurwaarders en betrokkenen bij het
democratisch proces.
Artikel II Inwerkingtreding
De inwerkingtreding van deze regeling is vastgesteld op 19 december 2021. Het
kabinet doet daarbij een beroep op de spoedprocedure van artikel 58c, derde lid,
Wpg. Het doorlopen van de standaardprocedure, zoals opgenomen in artikel 58c,
tweede lid, Wpg zou tot gevolg hebben dat de regeling op haar vroegst een week
na vaststelling en gelijktijdige overlegging aan beide Kamers in werking kan
treden op 22 december 2021. De huidige maatregelen vervallen echter van
rechtswege met ingang van 19 december 2021. Naar het oordeel van het kabinet
kan daarom de uitgestelde inwerkingtreding van ten minste een week – die
uitgangspunt dient te zijn bij de vaststelling van maatregelen op basis van
hoofdstuk Va Wpg – in deze zeer dringende omstandigheden niet worden
afgewacht.
Pagina 19 van 20

Vanwege de vereiste spoed wordt afgeweken van de zogeheten vaste
verandermomenten en de minimuminvoeringstermijn van drie maanden. De
regeling wordt binnen twee dagen na vaststelling aan beide Kamers der StatenGeneraal overgelegd. De regeling vervalt van rechtswege indien de Tweede Kamer
binnen een week na de toezending besluit niet in te stemmen met de regeling.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mede namens de Minister van
Justitie en Veiligheid en de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties,

H.M. de Jonge

Pagina 20 van 20