Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

530
Vragen van de leden Aukje de Vries (VVD) en Omtzigt (CDA) aan de Minister
van Financiën over het bericht «bij crisis helpt Italië banken» (ingezonden
30 oktober 2018).
Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën) (ontvangen 6 november 2018).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Bij crisis helpt Italië banken»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Waar heeft de Italiaanse Minister van Financiën deze uitspraak gedaan? Wat
waren zijn precieze woorden?
Antwoord 2
Het artikel doelt op de uitspraken die de Italiaanse Minister van Financiën Tria
heeft gedaan bij een evenement van de Italiaanse krant «il foglio» in Florence
(Italië).2
De strekking van de boodschap van de Minister was dat hij het niet raar vindt
als overheden interveniëren bij banken die in de problemen komen omdat
banken in de problemen effecten kunnen hebben op het bredere financiële
systeem.
Vraag 3
Betekent dit dat Italië de regels van de bankenunie terzijde schuift dan wel
anders interpreteert of flexibel interpreteert?
Antwoord 3
Dit is nu niet aan de orde, aangezien er op dit moment geen sprake is van
hulp aan de banken door de Italiaanse overheid.
Bovendien is er op voorhand geen sprake van het terzijde schuiven, anders
interpreteren of flexibel interpreteren van de regels van de bankenunie door

1
2

ah-tk-20182019-530
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Telegraaf, 29 oktober 2018
https://www.ilsole24ore.com/art/notizie/2018-10-27/tria-se-crisi-banche-si-intervento-stato-manon-dico-come-185224.shtml?uuid=AE8ME2WG

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Italië. De regels voor de bankenunie zien toe op gemeenschappelijke regels
voor toezicht en resolutie, alsmede op gemeenschappelijke regels over
kapitaaleisen en depositogarantiestelsels. Ook binnen de regels van de
bankenunie zijn er echter mogelijkheden om als overheid orde op zaken te
stellen. Het is aan de Europese Commissie om te beoordelen of er bij
eventuele maatregelen voor de bankensector sprake is van staatssteun en zo
ja of het geoorloofde steun is. Tot slot is het aan de toezichthouders om de
regels toe te passen zoals deze zijn afgesproken.
Vraag 4
Wat betekent dit voor de bankenunie, zeker gezien het feit dat Italië al eerder
flexibel is omgegaan met de regels van de bankenunie, bijvoorbeeld rond de
redding van Monte dei Paschi en het bankenfonds Atalante?3 4
Antwoord 4
In antwoord op eerdere vragen is uiteengezet wat de mogelijkheden zijn voor
overheden om orde op zaken te stellen bij banken. Daarbij is onderscheid
gemaakt tussen enerzijds liquiditeitssteun en anderzijds kapitaalsteun, waarbij
ook is beschreven wat de voorwaarden hiervoor zijn en hoe deze moeten
worden toegepast.5 In het geval van Banca Monte dei Paschi di Siena ging
het om kapitaalsteun in de vorm van een zogeheten preventieve herkapitalisatie. Daarvoor heeft de Europese Commissie op grond van de staatssteunregels goedkeuring gegeven alsook getoetst of voldaan is aan de voorwaarden
voor preventieve herkapitalisatie.6 Daarnaast zijn er ook operaties waarbij
geen sprake is van formele staatssteun.7
De regels voor de bankenunie, zoals genoemd in antwoord op vraag 3,
blijven onverminderd van kracht. Hetzelfde geldt voor de regels die gelden
rondom staatssteun. Zo wordt in gevallen waar overheden kapitaal verschaffen, vereist dat de houders van aandelen en achtergestelde schuld eerst zelf
bijdragen, bijvoorbeeld door het opvangen van verliezen. Dit wordt ook wel
de «minimale bail-in tot en met junior crediteuren» genoemd.8
Vraag 5
Wat betekent deze uitspraak voor de voornemens en de onderhandelingen
over de toekomst van de bankenunie en de Europese Monetaire Unie (EMU)?
Antwoord 5
In de onderhandelingen over de toekomst van de bankenunie en de EMU
verschillen de lidstaten van mening over specifieke onderwerpen. De
voornoemde uitspraken veranderen echter niks aan de Nederlandse inzet op
het gebied van de bankenunie en de EMU.9
Vraag 6
Bent u het ermee eens dat dit betekent dat er niet gekozen kan worden voor
een verdere vorm van risicodeling, zeker nu Italië al speelt met het idee om
de regels op meerdere terreinen los te laten?
Antwoord 6
De motie van de leden Omtzigt en De Vries10 spreekt uit dat er geen sprake
kan zijn van verdere risicodeling in de bankenunie zonder strenge eisen aan
verdere risicoreductie. Net als uw Kamer vind ik het belangrijk dat stappen
worden gezet die leiden tot verdere risicoreductie vóór verdere risicodeling
plaatsvindt. Dit staat los van een interpretatie van uitspraken van politici
waarmee Nederland in de Raad onderhandelt.

3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 926
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 3097
5
Aanhangsel van de Handelingen II, 2015–16, nr. 3097
6
Kamerstukken II, 2016–17, 21 501-07, nr. 1444
7
Kamerstukken II, 21 501-07, 2015–16, nr. 1375
8
Kamerstukken II, 2017–18, 21 501-07, nr. 1509
9
Kamerstukken II, 2017–18, 21501–07, nr. 1472
10
Kamerstukken II, 2017–18, 21 501–20, nr. 1314
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 7
Bent u voornemens bij de volgende Ecofin- en eurogroepvergadering Italië
voor te houden dat de regels van de bankenunie en van de Richtlijn herstel
en afwikkeling van banken en beleggingsondernemingen (BRRD) geen
menukaart zijn, maar onverkort gehandhaafd dienen te worden?
Antwoord 7
Het spreekt wat mij betreft voor zich dat de Italiaanse regering aangesproken
wordt op de regels van het Stabiliteits- en Groeipact en ook die van de
bankenunie. Daar deins ik niet voor terug, getuige ook de laatste Eurogroepvergadering in oktober waar ik de Italiaanse Minister zowel plenair als
bilateraal op zijn begroting heb aangesproken. De regels van de bankenunie
bieden een aantal opties voor overheden met daarbij strenge voorwaarden.
Het is aan de toezichthouder, de resolutieautoriteit en de Europese Commissie om de regels toe te passen zoals deze zijn afgesproken (zie ook antwoord
vraag 3).
Vraag 8
Gaat u verder met de voorbereidingen van risicodeling indien Italië op de
huidige koerst blijft?
Antwoord 8
De inzet van Nederland, waarbij verdere risicoreductie als voorwaarde wordt
gesteld voor verdere risicodeling, is niet afhankelijk van de politieke koers
van Italië.
Vraag 9
Kunt u deze vragen voor het algemeen overleg Eurogroep/Ecofinraad van
1 november 2018 beantwoorden?
Antwoord 9
Nee.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3