Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 113

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 april 2014
Zoals toegezegd in het Algemeen Overleg inzake kredietverlening van
20 november jl. (Kamerstuk 32 637, nr. 105) informeer ik u hierbij, mede
namens de Minister voor Wonen en Rijksdienst (W&R), over de
uitkomsten van het periodiek overleg met de Autoriteit Financiële Markten
(AFM) en de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) over het gebruik
van de uitzonderingsmogelijkheden en eventuele onduidelijkheden bij de
normen voor de Loan to Income (LTI) en Loan to Value (LTV), zoals deze
zijn vastgelegd in de ministeriёle regeling voor hypothecair krediet.
De hoofdnormen en de vast omschreven uitzonderingen op de normen,
zoals de mogelijkheid om goed onderbouwd en gedocumenteerd een
kwalitatieve uitzonderingsmogelijkheid te mogen toepassen, bieden
volgens de NVB en de grootbanken voldoende ruimte voor maatwerk.
Aanpassing van deze normen en de uitzonderingsmogelijkheden is
volgens de NVB en de grootbanken dan ook niet nodig. Zo bieden de
normen bijvoorbeeld voldoende ruimte om zzp’ers of mensen zonder een
vaste arbeidsovereenkomst een hypothecair krediet te kunnen
verstrekken.
De indruk die veelal bestaat, namelijk dat maatwerk niet mogelijk zou zijn,
is volgens de aanwezigen dan ook onjuist. De aanwezigen constateren wel
dat het gebruik van maatwerk gering is. Volgens de aanwezigen komt dit
deels door het in het verleden bewust gevoerde beleid vanuit de wetgever
en toezichthouder om de mogelijkheden voor het ruimhartig gebruik van
uitzonderingen in te perken. Dit heeft geleid tot een zekere verstarring van
de werkwijze van aanbieders en adviseurs bij hypotheekverstrekking.
Sinds twee jaar wijzen het Ministerie van Financiën en de AFM er echter
op dat gebruik mag worden gemaakt van alle uitzonderingsmogelijkheden
mits voldoende onderbouwd. Ook benadrukt de AFM reeds enkele jaren
dat als normen een belemmering vormen om verantwoord krediet te
verstrekken zij graag daarover in gesprek gaat. De banken geven aan dat
ook zij willen werken aan het benutten van de ruimte om verantwoord
krediet te verlenen.

kst-32847-113
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 847, nr. 113

1

Het is een uitdaging om bij aanbieders van hypothecair krediet op alle
niveaus binnen de organisatie helderheid te krijgen over de ruimte die de
normen bieden. Dat moeten banken allereerst zelf oppakken. De AFM en
de Rijksoverheid hebben aangegeven graag mee te werken aan het
oplossen van eventuele problemen. Afgesproken is dat, indien gewenst,
vaker overleg zal plaatsvinden tussen de sector en de AFM waarbij
praktijkvoorbeelden open kunnen worden besproken. Een voorbeeld
daarvan is hoe kan worden omgegaan met een garantstelling van ouders
of grootouders voor een deel van de hypotheekfinanciering van hun
(klein)kinderen en de wijze waarop jaarlijkse schenkingen kunnen worden
meegenomen in de financiering. Op korte termijn komen banken met een
voorstel waarna nader overleg plaats zal vinden. Buiten dit punt zijn er
gedurende het overleg geen maatwerkvoorbeelden opgekomen waarover
op korte termijn nader overleg noodzakelijk is.
Het doel van dit overleg en toekomstige overleggen is niet het volledig
inkaderen van de normen. Dat zou betekenen dat de ruimte voor
maatwerk juist wordt weggenomen. Het gaat hier dan ook om het vinden
van een juiste balans. Om te voorkomen dat de mogelijkheden voor
maatwerk niet worden benut en tegelijkertijd te borgen dat de mogelijkheden voor maatwerk wel op een verantwoorde manier worden
toegepast, hebben alle partijen de intentie uitgesproken om hierover in
gesprek te blijven. Ook kunnen bijvoorbeeld administratieve kwesties en
problemen worden besproken op reguliere basis.
Verder is gesproken over de onduidelijkheid die aanbieders van
hypothecair krediet zouden kunnen ervaren over het toepassen van de
hypotheeknormen bij life-events, zoals echtscheiding en werkloosheid. De
AFM heeft aangegeven – in lijn met eerdere communicatie – dat in dat
soort situaties, waarbij al sprake is van een bestaande hypotheek, gebruik
mag worden gemaakt (uiteraard onder voorwaarden) van de buffers in de
systematiek voor het bepalen van de toegestane financieringslast (de
maximale lening gegeven het inkomen).
Ten slotte hebben de banken erop gewezen dat de LTI en LTV normen en
de bestaande ruimte voor maatwerk als een maximum worden gezien.
Een bank kan altijd besluiten dat het verstandig is om de ruimte die de
normen bieden niet volledig te benutten. Een eigen risico-inschatting van
de bank zal daarbij leidend zijn.
In het voorjaar van 2014 zal de Minister voor W&R terugkomen op deze
problematiek. Tijdens de begrotingsbehandeling van W&R heeft deze
Minister toegezegd om u in het voorjaar van 2014 te informeren over de
positie van de flexwerkers en zzp’ers op de woningmarkt, over het gebruik
van de explains en de manier waarop met de hypotheekregels wordt
omgegaan.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 847, nr. 113

2