Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2078
Vragen van het lid Bisschop (SGP) aan de Minister voor Natuur en Stikstof
over de uitspraken van dhr. Samsom over verplichte uitkoop van boeren
(ingezonden 23 maart 2023).
Antwoord van Minister Van der Wal-Zeggelink (Natuur en Stikstof), mede
namens de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (ontvangen
30 maart 2023).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het advies van Diederik Samsom, kabinetschef
van Eurocommissaris Timmersmans en ex-PvdA leider, om boeren verplicht
uit te kopen?1
Antwoord 1
Ik was op de hoogte van het bezoek van ambtenaren van het Ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit aan de Europese Commissie. Tijdens
dat bezoek is van gedachten gewisseld over de plannen van het kabinet met
betrekking tot de integrale aanpak landelijk gebied, bodem en water en de
transitie van de landbouw.
Vraag 2
Kunt u het verslag van het overleg tussen het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit en de heer Samsom naar de Kamer sturen?
Antwoord 2
De Kamer wordt actief geïnformeerd over de voortgang van de transitie en de
beleidskeuzes die ik maak. Ik betreur het feit dat derden de beschikking
hebben gekregen over vertrouwelijke informatie. Er is een intern verslag
opgesteld van het bezoek. De gesprekken met de Europese Commissie en de
verslagen die daarvan worden gemaakt, zijn onderdeel van het ambtelijk
beleidsvormingsproces en geen eindpunt van de gedachtenvorming op de
verschillende thema’s. Voor dergelijke ambtelijke concepten geldt staand
kabinetsbeleid dat deze niet worden verstrekt (Kamerstuk 34 682, nr. 11).

1

ah-tk-20222023-2078
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Follow the Money, 22 maart 2023, «Diederik Samsom hamerde op gedwongen uitkoop
veeboeren» (https://www.ftm.nl/artikelen/diederik-samsom-hamerde-op-gedwongen-uitkoopveeboeren).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wat was de aanleiding om met de heer Samsom in gesprek te gaan?
Antwoord 3
Omdat veel, zo niet alle, dossiers op het gebied van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit een Europese component hebben, vinden er ambtelijk en
bestuurlijk met enige regelmaat gesprekken plaats met de Europese
Commissie. In deze gesprekken worden Europees en nationaal beleid op
verschillende dossiers besproken en toegelicht. Dergelijke overleggen zijn
bedoeld om duidelijkheid te krijgen over staand Europese beleid en dragen
bij aan beter wederzijds begrip.
Vraag 4
Op welk gezag sprak de heer Samsom?
Antwoord 4
De heer Samsom sprak vanuit zijn functie als Kabinetschef van Eurocommissaris Timmermans.
Vraag 5
Deelt u de mening dat de Europese Commissie niet bevoegd is om voor te
schrijven hoe Nederland gaat voldoen aan de instandhoudingsdoelstellingen
voor Natura 2000-gebieden?
Antwoord 5
Lidstaten hebben een beoordelingsruimte bij de keuze van de maatregelen
om te voldoen aan de instandhoudingsdoelstellingen, als deze maar effectief
zijn en doelbereik verzekeren, en als intussen maar door passende preventieve maatregelen is verzekerd dat in geen enkel Natura 2000-gebied op geen
enkele locatie verslechtering van de kwaliteit van habitats plaatsvindt en
significante verstoring van soorten wordt voorkomen. Bij nieuwe projecten
met mogelijk significant negatieve gevolgen voor een Natura 2000-gebied
geldt bovendien dat die alleen mogen worden toegestaan als op basis van
een passende beoordeling zonder redelijke wetenschappelijke twijfel kan
worden uitgesloten dat aantasting van de natuurlijke kenmerken van het
gebied plaatsvindt. In deze context is er ruimte voor gedachtewisselingen en
niet-bindende adviezen, maar dat doet niet af aan de bevoegdheid van de
Europese Commissie om een inbreukprocedure te beginnen tegen Nederland
vanwege het niet nakomen van de verplichtingen van bijvoorbeeld als het
«verslechteringsverbod» niet zou worden nagekomen.
Vraag 6
Op welke concrete punten zou Nederland een flexibele opstelling van de
Europese Commissie juridisch gezien nodig hebben?
Antwoord 6
De heer Samsom heeft geschetst welke verschillende Europese regels rond
onteigening en uitkoop van belang zijn en heeft gewezen op mogelijkheden
voor hogere vergoedingen bij verplichte opkoop. In het gesprek in november
is de integrale aanpak van het kabinet, inclusief de aanpak piekbelasting,
geschetst. Daarbij is aangeven dat enige flexibiliteit in relatie tot staatssteunkaders gewenst is. De EC kijkt nu naar de regeling voor vrijwillige opkoop
(Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties: LBV en LBV-plus) die
momenteel het notificatieproces doorloopt.
Vraag 7
Welke onderbouwing gaf de heer Samsom voor zijn pleidooi om te kiezen
voor verplichte opkoop van boerenbedrijven?
Antwoord 7
De heer Samsom heeft geen pleidooi gehouden maar geschetst welke
verschillende Europese regels rond onteigening en uitkoop van belang zijn en
heeft gewezen op mogelijkheden voor hogere vergoedingen bij verplichte
opkoop.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 8
Is de veronderstelling juist dat verplichte opkoop per geïnvesteerde euro
minder natuurwinst oplevert dan vrijwillige opkoop, verplaatsing, innovatie,
extensivering en verbeterd natuurbeheer? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Nee, deze veronderstelling is niet juist. Welke maatregelen waar nodig zijn,
wordt concreet uitgewerkt op basis van de gebiedsprogramma’s van de
provincies. Het kabinet neemt geen voorschot op de gebiedsprocessen door
algemene uitspraken te doen, zoals hier wordt gevraagd. Rijk en provincies
werken gezamenlijk uit wat de optimale mix van maatregelen is om de
opgaven in een gebied te realiseren.
Vraag 9
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de Europese goedkeuring voor
de voorgelegde opkoopregelingen?
Antwoord 9
De LBV en LBV-plus zijn eind vorige maand in concept voorgelegd aan de
Europese Commissie in verband met de Staatsteuntoets. De gewone
behandeltermijn van de Commissie bedraagt minimaal twee maanden.
Vraag 10
In hoeverre is door de heer Samsom het bieden van ruimte voor de nationale
stikstofaanpak gekoppeld aan het geven van steun aan de door de Europese
Commissie voorgestelde Verordening natuurherstel?
Antwoord 10
Tijdens het gesprek is van gedachten gewisseld over de plannen van het
kabinet met betrekking tot de integrale aanpak landelijk gebied, bodem en
water en de transitie van de landbouw. Hierbij zijn geen verbanden gelegd
met voorbehouden voor steun voor de Natuurherstelverordening.
Vraag 11
Is er een verband tussen de druk vanuit de Europese Commissie en de
terughoudendheid als het gaat om innovatieve oplossingen in de stikstofaanpak?
Antwoord 11
Terughoudendheid als het gaat om innovatieve oplossingen herken ik niet.
Het kabinet acht de ontwikkeling en toepassing van innovatieve emissiereducerende technieken en managementmaatregelen van essentieel belang voor
de opgave van de veehouderij om vergaand en integraal te verduurzamen.
Het kabinet zet daarom in op ontwikkeling en toepassing van innovatieve
technieken en managementmaatregelen. Voorwaarde voor het toepassen van
emissiereducerende technieken is dat de effecten van de emissiereducerende
technieken vaststaan, dat de toepassing niet leidt tot verdere achteruitgang
van Natura 2000-gebieden en dat het daarmee juridisch houdbaar is. Dit is in
het belang van de ondernemer zelf, om maximale zekerheid te kunnen geven
over hun vergunning en om te voorkomen dat een boer een investering in
een stalsysteem voor niets doet. Het kabinet heeft besloten dat natuurvergunningen voor alle nieuwe emissiearme stalsystemen alleen onder strikte
voorwaarden kunnen worden verleend. Dit besluit is genomen naar aanleiding van verscheidene onderzoeken en de uitspraken van de Raad van State
over de werking van emissiearme stalsystemen. Om de huidige problemen
rondom het toepassen van met name staltechnieken op te lossen, is het van
belang dat er zekerheid is over de prestaties van emissiereducerende
technieken. Het kabinet zet daarvoor zet daarvoor de nodige stappen. Samen
met experts en stakeholders wordt gewerkt aan verbetering van de systematiek van regulering. Daarnaast wordt gewerkt aan een voortoets of passende
beoordeling, zodat agrarische ondernemers weten welke investeringen
passen binnen het nieuwe systeem van toestemmingverlening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3