Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

31 066

Belastingdienst

Nr. 1225

BRIEF VAN DE MINISTER-PRESIDENT, MINISTER VAN ALGEMENE
ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 mei 2023
Met dit schrijven geeft het kabinet uitvoering aan de motie van het lid
Omtzigt (Kamerstuk 29 279, nr. 762), waarin wordt gevraagd om «een
reflectie op de voortgang op de beloftes en daarin tevens aan te geven
hoe ouders en kinderen tijdig en volledig recht gedaan zal worden».
Door de kinderopvangtoeslagaffaire is gedupeerde ouders en hun
kinderen groot onrecht aangedaan met ernstige gevolgen op vele
gebieden van hun leven. Wij realiseren ons dat het leed en de schade
nooit ten volle gecompenseerd kunnen worden. Dat de pijn nooit
weggenomen kan worden. Wij kunnen niet ongedaan maken wat er is
gebeurd, hoe graag wij dat ook zouden willen.
Wel kunnen wij gedupeerde ouders en hun kinderen helpen bij het maken
van een nieuwe start. Alles is erop gericht om via erkenning van het leed,
financieel herstel, brede ondersteuning door gemeenten, het aanpakken
van schuldproblemen, en een steun in de rug voor kinderen te zorgen dat
ouders en kinderen hun leven weer kunnen oppakken en een goede
toekomst op kunnen bouwen. Daar wordt elke dag door veel partijen hard
aan gewerkt.
Er is nog veel werk te doen om ouders en kinderen verder te helpen.
Tegelijkertijd is er ook veel werk verzet en wordt er voortgang geboekt
met de hersteloperatie.
Reflectie op de voortgang van de hersteloperatie
De basis van de hersteloperatie wordt gevormd door het bieden van
financieel herstel aan ouders die te maken hebben gehad met de
problemen die zijn ontstaan door de kinderopvangtoeslag. Met een eerste
toets binnen zes maanden, die voor ruim 94% van de ca 62.000 aanmel-

kst-31066-1225
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 066, nr. 1225

1

dingen is afgerond1, biedt Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT)
direct eerste steun aan gedupeerde ouders.
Het kabinet biedt aan ieder van deze ouders excuses aan en zij ontvangen
een forfaitair bedrag van € 30.000. Ook is de schuldenregeling van kracht,
waardoor bij ouders die zich melden schulden gepauzeerd zijn en bij
gedupeerde ouders een snelle kwijtschelding plaatsvindt van publieke
schulden en afhandeling van betalingsachterstanden op private schulden.
Circa 90% van deze publieke en private schulden zijn inmiddels
afgehandeld. Ouders die aangeven hier behoefte aan te hebben, krijgen
brede ondersteuning op de vijf leefgebieden financiën, wonen, zorg, gezin
en werk.
Alle ouders die zich hebben aangemeld hebben recht op een integrale
beoordeling. Bij circa 35% is de integrale beoordeling afgerond. Het
kabinet is zich ervan bewust dat er veel ouders zijn bij wie de integrale
beoordeling nog moet plaatsvinden en dat het lang duurt voordat zij aan
de beurt zijn. Dit vraagt veel van gedupeerde ouders en hun kinderen.
Daarom wil het kabinet het financieel herstel verbeteren en versnellen. In
de meest recente voortgangsrapportage2 is al een aantal maatregelen
aangekondigd waarmee versnelling wordt bereikt, zodat bij 90% van de
huidige aangemelde ouders de integrale beoordelingen in het eerste
kwartaal van 2025 kan zijn afgerond. De laatste 10% volgt in het half jaar
daarna. Zonder deze versnelling zou dit medio 2027 zijn geweest.
Wij realiseren ons dat iedere dag dat ouders het traject eerder kunnen
afronden, helpt om hun leven weer op te kunnen pakken. Wij willen
zorgen dat ouders zo snel als mogelijk, en binnen een zorgvuldig proces,
krijgen waar zij recht op hebben. Daarom verkent het kabinet, mede op
verzoek van de Tweede Kamer (in lijn met de moties van het lid Inge van
Dijk c.s. en van het lid Paul c.s.3), verdere maatregelen om tot versnelling
en ook tot meer regie van ouders zelf te komen. Daarbij kijken we
nogmaals of er mogelijkheden zijn om ouders versneld duidelijkheid te
bieden en richten we ons op een snellere en betere afhandeling van
bezwaarzaken en van verzoeken om aanvullende compensatie van
werkelijke schade, bijvoorbeeld via een vaststellingsovereenkomst. Dit zijn
voor ouders nu vaak langdurig slepende trajecten waardoor het veel tijd
kost voordat zij hun financieel herstel kunnen afronden.
Hierbij is het belangrijk om te noemen dat er helaas geen gouden
oplossing is die zorgt dat álle gedupeerde ouders op korte termijn hun
herstel kunnen afronden, hoe graag wij dat ook zouden willen. De keuze
voor het een heeft gevolgen voor het ander, dit vraagt om het wegen van
dilemma’s, zoals de afweging tussen snelheid en zorgvuldigheid in de
behandeling. Het raakt onder meer ook aan samenhang tussen causaliteit
en bewijslast, de precisie waarmee naar de hoogte van schade wordt
gekeken en de mate waarin we ouders regie en meer persoonlijke
gesprekken willen gunnen in het proces. Dit kost capaciteit en kan effect
hebben op het tempo van de gehele hersteloperatie. Tot slot speelt de
vraag in welke volgorde we ouders helpen; de grotere groep die versneld
duidelijkheid kan krijgen of juist de ouders in een complexe situaties die
meer behandeltijd vragen.
Toetssteen voor het kabinet bij alles is dat het proces voor de ouders ook
echt sneller verloopt, het aansluit bij de uiteenlopende wensen van ouders
en hen waar mogelijk meer regie geeft over het proces. Daarnaast is ook
1

Cijfers tot en met april 2023.
Kamerstuk 31 066, nr. 1165.
3
Kamerstuk 31 066, nrs. 1071 en 1188.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 066, nr. 1225

2

de uitvoerbaarheid van nieuwe maatregelen van belang. Doordat er een
breed scala aan opties is geïnventariseerd is het belangrijk dat de
samenhang tussen die opties realistisch blijft. Maatregelen worden nu op
basis van de dilemma’s, uitvoering en de versnellingstoetssteen doorgerekend en beoordeeld. Hier wordt hard aan gewerkt en dit vergt tijd. De
Staatssecretaris van Financiën – Toeslagen en Douane zal u op twee
momenten informeren over de mogelijkheden om ouders versneld
duidelijkheid te bieden; begin juni via de voortgangsrapportage en eind
juni kort voor het commissiedebat.
Overige acties uit de kabinetsreactie en reflectie op de voortgang
De kabinetsreactie op het rapport «Ongekend onrecht» bevat niet alleen
maatregelen om de gedupeerde ouders en hun kinderen verder te helpen,
maar bevat ook een fors pakket maatregelen om te voorkomen dat zo’n
groot onrecht nog eens kan gebeuren.
De kabinetsreactie op het rapport «Ongekend onrecht» (Kamerstuk 35 510,
nr. 4) en het daaropvolgende debat hebben geleid tot bijna negentig acties
gericht op een duurzame verbetering van het overheidshandelen in de
volle breedte. Signalen vanuit de uitvoering of vanuit burgers moeten
meer gestructureerd en meer dwingend op het bordje van beleidsmakers
en de politiek terechtkomen. De overheid kan en mag niet accepteren dat
mensen verdwalen in een bureaucratisch doolhof en moet de mensen die
dit nodig hebben meer en beter begeleiden. De kwaliteit van beleid en
wetgeving moet beter en er moet meer ruimte komen voor maatwerk.
In de brief van 29 juni 20214 heeft het kabinet de Kamer geïnformeerd
over de hoofdlijnen van de stand van zaken van de acties uit de kabinetsreactie en hierover op 7 juli 2021 met de Kamer gesproken. Sindsdien
rapporteren de afzonderlijke verantwoordelijke bewindspersonen over de
voortgang van de uitvoering van de acties binnen hun competentiegebied. In de beantwoording van de schriftelijke van het lid Omtzigt
(Omtzigt) (bijgevoegd) is, in lijn met de brief van 29 juni 2021, de stand
van zaken integraal overgenomen zoals afzonderlijk aangeleverd door de
verantwoordelijke bewindspersonen en wordt verwezen naar recente
voortgangsrapportages.
Op alle hoofdthema’s uit de kabinetsreactie zijn acties in gang gezet en
wordt voortgang geboekt. Dit betreft de hersteloperatie toeslagen, het
versterken van de dienstverlening, het verbeteren van de wet- en
regelgeving en de aansluiting beleid-uitvoering, discriminatie en het
gebruik van nationaliteit, open overheid en ambtelijk vakmanschap. Acties
die in gang zijn gezet zijn bijvoorbeeld het wegnemen van hardheden in
de sociale zekerheid5, het openbaarmaken van beslisnota’s6 en het
jaarlijks opstellen van de Staat van de Uitvoering. Daarbij is ook een
aantal concrete resultaten te melden, zoals de oprichting van het Landelijk
Maatwerkloket Multiproblematiek (LMM), het aanstellen van een
Nationaal coördinator tegen discriminatie en racisme of de introductie van
het beleidskompas, als opvolger van het Integraal Afwegingskader (IAK),
waardoor er vroegtijdig in het beleidsproces aandacht is voor de
uitvoerbaarheid van een regeling.
Sommige acties hebben ook navolging gekregen in nieuwe acties en
initiatieven. Zo heeft de actie «meer menselijke maat in de dienstverlening» bij het UWV ertoe geleid dat bekeken wordt waar het terug- en
4

Kamerstuk 35 510, nr. 60.
Kamerstukken 29 362 en 26 448, nr. 313.
6
Kamerstuk 28 362, nr. 56.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 066, nr. 1225

3

invorderbeleid kan worden aangepast7. We beperken ons niet tot de
negentig acties die in 2021 zijn vastgelegd.
Een duurzame verbetering van het overheidshandelen is helaas niet van
vandaag op morgen gerealiseerd. Zo is het beter op elkaar aansluiten van
beleid en uitvoering een uitdaging die continu aandacht vraagt. Het is een
traject van de lange adem waar alle partijen die actief zijn in het publieke
domein hun rol en verantwoordelijkheid moeten blijven nemen. Daar
blijven we met alle betrokken partijen samen aan werken.
De Minister-President, Minister van Algemene Zaken,
M. Rutte

7

Kamerstuk 26 448, nr. 693.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 066, nr. 1225

4