Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 139

Nederlands EU-voorzitterschap 2016

Nr. 13

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 april 2016
Op 24 maart jl. heeft de Voorzitter van de vaste commissie voor Europese
Zaken mij verzocht een toelichting te geven op de grondslag waarop het
kabinet in de hoedanigheid van EU-voorzitter zijn rol als «honest broker»
baseert en welke consequenties deze positie heeft voor de informatiepositie en controlerende rol van de Tweede Kamer. Uw Kamer heeft eerder al
van de Minister van Financiën een toelichting ontvangen over de
Nederlandse positiebepaling in de Raad gedurende het Nederlandse
EU-voorzitterschap, in antwoord op het verzoek van uw Kamer naar
aanleiding van de bespreking van het BNC-fiche Actieplan ter versterking
van de strijd tegen terrorismefinanciering (Kamerstuk 34 139, nr. 12).
De passage over het voorzitterschap, zoals ook eerder in de Staat van de
Unie 2016 is weergegeven, gaat om de rol van het voorzitterschap als een
betrouwbare en efficiënte bemiddelaar die compromissen smeedt tussen
28 lidstaten onderling en tussen de Raad en de overige EU-instellingen
(Kamerstukken 34 166 en 34 139, nr. 22).
Verschillende bepalingen in het verdrag (o.a. art. 16, lid 9 VEU art. 236
VWEU), het secundaire recht (o.a. besluiten 2009/881/EU en 2009/908/EU)
en het Reglement van orde van de Raad gaan in op de rol en de taken van
het voorzitterschap van de Raad. Zo staat in artikel 20 van het Reglement
van Orde dat het voorzitterschap toeziet op het goede verloop van de
besprekingen. Het voorzitterschap is echter niet iets van formele regels
alleen, het gaat ook om conventies, gebruiken en verwachtingen van de
overige lidstaten en de instellingen. De rol en taken van de voorzitter
worden nader uitgewerkt in de Handleiding voor het voorzitterschap van
de Raad van de Europese Unie1, opgesteld door het Secretariaat-Generaal
van de Raad (hoofdstuk 1, paragraaf 3). Onder het kopje « Het voorzitterschap is neutraal» is opgenomen:

1

kst-34139-13
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

http://www.minbuza.nl/binaries/content/assets/ecer/ecer/import/voorzitterschap/
presidencyhandbook_nl.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 139, nr. 13

1

«Het voorzitterschap moet, per definitie, neutraal en onpartijdig zijn. Het
treedt bij de besprekingen op als bemiddelaar en mag derhalve noch de
eigen voorkeuren noch die van een bepaalde lidstaat voortrekken. Dit
betekent dat met alle naar voren gebrachte standpunten naar behoren
rekening wordt gehouden en dat zij op hun merites worden beoordeeld.»
Ook op de website van de Raad2 wordt nadrukkelijk stilgestaan bij de
neutrale rol van het voorzitterschap:
«Het voorzitterschap speelt een voortrekkersrol bij de werkzaamheden van
de Raad inzake EU-wetgeving en zorgt daarbij voor de continuïteit van de
EU-agenda, ordelijke wetgevingsprocessen en samenwerking tussen de
lidstaten. Daarom moet het voorzitterschap optreden als een eerlijke en
neutrale bemiddelaar.»
Het optreden van het Voorzitterschap van de Raad als «honest broker»
wordt algemeen aanvaard als noodzakelijk en onmisbaar voor het
succesvol verloop van de besluitvorming. Andere lidstaten moeten hierop
kunnen vertrouwen. Nederland verwacht dit ook van de LS die na
Nederland het EU-voorzitterschap zullen bekleden. Uiteraard vervult de
Voorzitter deze functie op pro-actieve wijze in het licht van de huidige
uitdagingen in de Unie.
Het bovenstaande laat onverlet dat de lidstaat Nederland in de beraadslagingen van de Raad een nationaal standpunt kan uitdragen, en dat waar
nodig ook zal doen. Het kabinet blijft immers het Nederlandse belang in
het oog houden. Het kabinet zal eventuele besluiten daartoe samen met u
steeds zorgvuldig wegen.
De afspraken van uw Kamer met het kabinet ten aanzien van de informatievoorziening blijven uiteraard onverkort van kracht tijdens het voorzitterschap. Uw Kamer blijft derhalve BNC-fiches ontvangen. In deze fiches
geeft het kabinet zijn appreciatie van die voorstellen weer. Daarnaast
wordt uw Kamer op de hoogte gehouden van de Raden via geannoteerde
agenda’s, algemene overleggen en verslagen. Daar waar de Kamer
daarom heeft verzocht, wordt uw Kamer tevens via aanvullende Kamerbrieven op de hoogte gehouden van het besluitvormingsproces binnen de
Europese Unie.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

2

http://www.consilium.europa.eu/nl/council-eu/presidency-council-eu

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 139, nr. 13

2