Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3439
Vragen van de leden Koppejan en Blanksma-van den Heuvel (beiden CDA)
aan de minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie over risico’s
voor het bedrijfsleven van stilvallen kredietverlening (ingezonden 11 augustus
2011).
Antwoord van minister Verhagen (Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie) (ontvangen 30 augustus 2011).
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van het artikel «Banken draaien abrupt geldkraan
dicht»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3
Onderkent u het probleem dat door de onrust op de financiële markten het
voor bedrijven steeds moeilijker wordt om hun investeringen en overnames
nog gefinancierd te krijgen door de banken en dat ook herfinanciering voor
bestaande leningen meer problemen geeft door verscherpte financieringseisen?
Vindt u het terecht dat banken verscherpte financieringseisen stellen aan
bedrijfsfinanciering? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet? Welke rol speelt
het aanscherpen van de regelgeving hier mogelijk bij? Welke segmenten
(MKB, grotere bedrijven e.d.) worden volgens u het sterkst geraakt door het
stilvallen van de kredietverlening?
Antwoord 2, 3
Bedrijven kunnen overnames en investeringen onder meer financieren met
bankleningen en, in geval van grote ondernemingen, met uitgifte van obligaties. Het is, in verband met het zomerreces, gangbaar dat bedrijven in de
maand augustus nauwelijks tot geen vermogen ophalen met emissies op de
obligatiemarkt. Met betrekking tot uitgifte van obligaties door banken zelf laat
de koersontwikkeling van reeds eerder uitgegeven bankobligaties zien dat
beleggers in bedrijfsobligaties, net als aandelenbeleggers, zorgen hebben ten
aanzien van de effecten van de schuldencrisis op de banken. Het is echter te
vroeg om te bepalen of de recente onrust op de markten tot significante
1

ah-tk-20102011-3439
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Het Financieele Dagblad, d.d. 9 augustus 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

emissieproblemen voor banken zal leiden als de emissiemarkt in de loop van
september heropend wordt. Wat betreft directe bancaire financiering van
overnames, bijvoorbeeld in de vorm van een syndicaat met andere banken, leren contacten met banken dat partijen op deze markt op de hoogte zijn
van de onrust in de financiële wereld, maar dat gezien het zomerreces het te
vroeg is te bepalen of deze markt significant geraakt zal worden. Met
betrekking tot de mogelijkheden tot herfinanciering van bankleningen is
het te vroeg om algemene conclusies te trekken. De laatste meting van De
Nederlandsche Bank ten aanzien van de acceptatiecriteria die banken hanteren bij beoordeling van kredietaanvragen, laat zien dat de banken deze
criteria in het tweede kwartaal van dit jaar hebben versoepeld. Tijdens de
kredietcrisis zijn de acceptatiecriteria zowel voor mkb-bedrijven als grote
ondernemingen aangescherpt, waarbij de aanscherping voor grote ondernemingen eerder van start ging. Via contacten met banken en met financieringsadviseurs volgt het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie (EL&I) de ontwikkelingen op de voet. Op dit moment heb ik, langs
die weg, nog geen signalen ontvangen dat de acceptatiecriteria opnieuw zijn
aangescherpt of dat de kredietverlening terugvalt.
Vraag 4
Wat zijn volgens u de mogelijke gevolgen van deze ontwikkeling voor de
economische groei?
Antwoord 4
Aangezien het nog te vroeg is om vast te kunnen stellen of de recente onrust
op de financiële markten significante effecten heeft op de kredietverlening
aan het bedrijfsleven, is het eveneens nog niet mogelijk om in te schatten of
er via de kredietverlening gevolgen zullen zijn voor de economische groei. Op
voorhand kan wel de verwachting worden uitgesproken dat een terugval in
economische groei gepaard zal gaan met het inzakken van de kredietvraag.
Een eventuele vermindering van het kredietaanbod hoeft dan ook niet per
definitie tot knelpunten bij de kredietverlening te leiden.
Vraag 5
Deelt u de mening dat dit een urgent probleem is dat direct om actie van de
overheid vraagt?2 Deelt u tevens de mening dat het onwenselijk is dat de
kredietverlening in de tweede helft van dit jaar mogelijk stil komt te liggen?
Bent u van plan hier wat aan te doen? Zo ja, wat en zou daarbij ook gebruik
kunnen worden gemaakt van het bestaande instrumentarium? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 5
Mocht de komende tijd blijken dat er significante problemen ontstaan met de
kredietverlening, dan kunnen die geadresseerd worden met het bestaande
financieringsinstrumentarium van EL&I. In het licht van de kredietcrisis heeft
EL&I dit garantie-instrumentarium vanaf november 2008 in een zevental
stappen uitgebreid. De vraag naar borgstellingen bij mkb-kredieten is dit
jaar reeds voorafgaande aan de recente onrust op de financiële markten
dusdanig gestegen dat het garantiebudget voor 2011 naar alle waarschijnlijkheid ontoereikend zal zijn. Om de kredietverlening extra te ondersteunen zal
het kabinet het garantiebudget voor de borgstellingsregeling BMKB voor dit
jaar verhogen van € 765 mln naar € 1 mld. Honorering van de in juni dit jaar
ingediende aanvraag bij het European Investment Fund (EIF) kan er toe leiden
dat het budget ook voor de komende jaren wordt verhoogd. Daarnaast heeft
het kabinet besloten om het instrument Garantie Ondernemingsfinanciering
te verlengen met vooralsnog een jaar. Met dit garantie-instrument stimuleert
het kabinet de kredietverlening aan het grotere mkb en het kleinere
grootbedrijf.

2

Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 2969.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2