Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

869
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister voor Primair
en Voortgezet Onderwijs over het bericht dat grote steden extra hulp willen bij
onderwijs aan asielkinderen (ingezonden 11 november 2022).
Antwoord van Minister Wiersma (Primair en Voortgezet Onderwijs)
(ontvangen 29 november 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht dat grote steden extra hulp willen bij
onderwijs aan asielkinderen1?
Antwoord 1
Ja, dat bericht is mij bekend.
Vraag 2
Deelt u de mening dat de gevolgen van ongebreidelde bevolkingsgroei ook
neerdalen op het onderwijs? Zo nee, hoe duidt u het dan dat scholen in grote
steden er al jaren wekelijks honderden kinderen met een nieuwkomersachtergrond bijkrijgen?
Antwoord 2
Ja, bevolkingsgroei zorgt ervoor dat het aantal kinderen in het onderwijs
toeneemt. Voor een belangrijk deel komt deze bevolkingsgroei door immigratie. Zolang de instroom aan asielzoekers dermate hoog blijft en de tekorten in
het onderwijs zo groot blijven, moeten we alle zeilen bijzetten om ervoor te
zorgen dat er voor ieder kind die naar Nederland komt een onderwijsaanbod
is.
Vraag 3
Bent u ervan op de hoogte dat scholen in grote steden al jaren kampen met
gigantische lerarentekorten, een enorm hoge werkdruk, taal-, gedrags- en
aanpassingsproblemen, etnische spanningen en een sterk verminderde
sociale cohesie?

1

ah-tk-20222023-869
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Algemeen Dagblad, 10 november 2022, Grote steden willen extra hulp bij onderwijs aan asielkinderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ja, ik ben mij ervan bewust dat veel scholen op dit moment problemen
ervaren, onder andere vanwege het lerarentekort. De problemen die u
benoemt, spelen in verschillende mate een rol daarbij. Om de tekorten aan te
pakken wordt een pakket aan maatregelen genomen, waarover ik u onder
andere heb geïnformeerd in de Kamerbrief Lerarenstrategie van juli jl. en de
Kamerbrief update Lerarenstrategie van oktober jl.2 Ook zet ik in op de
ondersteuning van scholen, bijvoorbeeld bij het burgerschapsonderwijs. Om
scholen in het funderend onderwijs en in het middelbaar beroepsonderwijs
hierbij te ondersteunen heb ik samen met de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap per 1 juli 2022 het Expertisepunt Burgerschap (EB) in het
leven geroepen. Het EB bestaat uit vier partijen, die hun krachten hebben
gebundeld: Stichting School en Veiligheid, Kennispunt MBO Burgerschap,
SLO en ProDemos. Zij ondersteunen docenten, schoolleiders, besturen en
lerarenopleiders met onder andere kennisbijeenkomsten, een overzicht van
aanpakken en methodes en een professionaliseringsaanbod. De helpdesk van
het EB stelt scholen in staat vragen te stellen over hun specifieke situatie. Het
EB breidt haar activiteiten de komende maanden verder uit. Een volgende
stap is de inzet van burgerschapsexperts die scholen individueel bijstaan bij
de vormgeving van het burgerschapsbeleid.
Vraag 4
Bent u op de hoogte van het feit dat er in grote steden plannen zijn voor een
vierdaagse schoolweek, waar keihard wordt beknibbeld aan het aantal
lesuren, dus aan kennisoverdracht?3
Antwoord 4
Ik vind het zorgwekkend dat het lerarentekort voor deze scholen de aanleiding
is om een vierdaagse schoolweek te overwegen. Leerlingen horen namelijk
gewoon vijf dagen per week naar school te gaan. Gezien de tekorten, zie ik
dat het, ondanks hun inzet, scholen niet altijd lukt om dat te realiseren. Dat is
uiteraard niet wenselijk. Er wordt op dit moment al erg veel gevraagd van
leraren, juist ook op scholen waar er iedere dag gaten dichtgelopen moeten
worden in het rooster. Na de coronapandemie die al veel impact had op het
onderwijs, kwam vrijwel gelijk de vluchtelingenstroom uit Oekraïne op gang
die wederom veel vroeg van zowel nieuwkomersonderwijs als regulier
onderwijs. Daar komt nu de verhoogde asielinstroom ten opzichte van
voorgaande jaren bij. Dit alles draagt niet bij aan een stabiele omgeving
waarin je onderwijs voor leerlingen wil verzorgen en een extra beroep doet
op scholen.
Vraag 5
Heeft u de bereidheid om binnen het kabinet direct te gaan pleiten voor het
remmen van bevolkingsgroei om verder uitpuilende scholen te voorkomen,
de gigantische problemen binnen scholen op te lossen en de kwaliteit van het
onderwijs te waarborgen? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 5
De grootte en samenstelling van de bevolking zijn van invloed op de
onderwijsarbeidsmarkt en het benodigde onderwijsaanbod. In ieder scenario
geldt dat alle kinderen recht hebben op kwalitatief onderwijs. Dit geldt ook
voor nieuwkomers, die zo snel mogelijk na aankomst in Nederland naar
school gaan. De Staatscommissie Demografische ontwikkelingen die dit
najaar van start is gegaan, brengt 1 november 2023 advies uit over scenario’s, mogelijke beleidsopties en handelingsperspectieven van de regering in
relatie tot de maatschappelijke gevolgen van de demografische ontwikkelingen, in het bijzonder van vergrijzing en migratie, tot tenminste 2050, tegen de
achtergrond van de brede welvaartsbenadering. Daarbij gaat de staatscommissie ook expliciet in op het onderwijsdomein.

2
3

Kamerstuk 27 923, nr. 443 en nr. 446.
Omroep West, 22 juli 2022, Den Haag in gesprek met scholen over dreigende vierdaagse
schoolweek, https://www.omroepwest.nl/amp/nieuws/4605649/den-haag-in-gesprek-metscholen-over-dreigende-vierdaagse-schoolweek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2