Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2717
Vragen van het lid Mutluer (PvdA) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over het bericht dat er steeds meer zedenzaken op de plank belanden
(ingezonden 25 maart 2022).
Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
12 mei 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022,
nr. 2420.
Vraag 1
Kent u het bericht «Steeds meer zedenzaken belanden op de plank» en
herinnert u zich uw antwoorden op de eerdere vragen van het lid Kuiken over
de toen al blijvende achterstand bij het behandelen van ernstige zedendelicten?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wist u eerder dan uit de berichtgeving bij Nieuwsuur dat de afspraken met de
politie en het Openbaar Ministerie (OM) ten aanzien van de doorlooptijden
weer niet gehaald zouden worden? Zo ja, wanneer wist u dit, hoe heeft u
toen gereageerd en wat heeft u toen gedaan? Zo nee, waarom houdt u dan
geen vinger aan de pols bij een dergelijk ernstig probleem dat al jaren
bekend is en waarbij al jaren verbetering wordt beloofd?
Antwoord 2
In antwoord op schriftelijke vragen gesteld in aanloop naar het begrotingsdebat van het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) heeft mijn ambtsvoorganger op 17 november 2021 uw Kamer ingelicht over de stand van zaken
van de doorlooptijden op de professionele ketennormen op zeden in de
strafrechtketen. In deze beantwoording is gemeld dat de doorlooptijden niet

1

Nos.nl, 23 maart 2022, «Steeds meer zedenzaken belanden op de plank», https://nos.nl/
nieuwsuur/artikel/2422408-steeds-meer-zedenzaken-belanden-op-de-plank
2
Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2113

ah-tk-20212022-2717
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

gehaald zouden worden.3 Zedenzaken vormen voor het Bestuurlijk Ketenberaad een van de zeven geprioriteerde zaakstromen, waarvan de doorlooptijden uitgebreid worden gemonitord. Het Bestuurlijk Ketenberaad is het
strategisch beraad waar ketenorganisaties in de strafrechtketen en het
Ministerie van JenV afspraken maken over de samenwerking en de prestaties
van de strafrechtketen. De belangrijkste strafrechtketenpartners in het
Bestuurlijk Ketenberaad zijn het OM, de politie, de zittende magistratuur (ZM)
en het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB). De professionele ketennormen op zeden zijn door het OM, politie en ZM in goed onderling overleg tot
stand gekomen en in 2019 in het Bestuurlijk Ketenberaad vastgesteld. Toch
constateer ik dat, ondanks de verbetermaatregelen uit de afgelopen jaren, de
professionele ketennormen de laatste jaren niet worden gehaald. Dit betreur
ik ten zeerste en noopt tot actie. Zoals ik uw Kamer heb medegedeeld in mijn
brief van 4 april jl. en ook heb besproken tijdens het commissiedebat over
seksueel geweld en kindermisbruik op 6 april jl. heb ik op 25 april jl. met het
Bestuurlijk Ketenberaad gesproken om concrete afspraken te maken over een
hernieuwde aanpak voor de verbetering van de doorlooptijden in zedenzaken.
Ik geef daarmee ook uitvoering aan de motie die de leden Van Nispen, Kuik,
Bikker en Westerveld eerder indienden over het verbeteren van doorlooptijden in zedenzaken.4 Zoals ik in het Commissiedebat seksueel misbruik heb
toegezegd zal ik uw Kamer in mei separaat informeren over de concrete
afspraken.
Vraag 3
Deelt u de mening dat het feit dat zedenzaken te lang op de plank blijven
liggen de animo om aangifte te doen bij slachtoffers zal kunnen verminderen
omdat zij er geen vertrouwen meer in hebben dat hun zaak adequaat
behandeld zal gaan worden? Zo ja, wat gaat u doen om te zorgen dat de
aangiftebereidheid tenminste op peil blijft? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Slachtoffers van seksuele misdrijven hebben recht op bescherming. Een
zorgvuldige en voortvarende behandeling van hun strafzaak maakt hiervan
onderdeel uit. Om die reden heb ik op 25 april jl. samen met het OM, de
politie en het Zittende Magistratuur afspraken gemaakt om de doorlooptijden
te verbeteren, ook vanuit de overtuiging dat een vlotte behandeling van de
zaak de aangiftebereid in het algemeen ten goede komt. In mei 2022 zal ik uw
Kamer nader op de hoogte brengen van deze afspraken.
Tegelijkertijd is het voor de kwaliteit van de opsporing van belang dat in het
onderzoek niet alleen de snelheid maar ook de zorgvuldigheid voorop staat.
Daar zijn naar mijn mening de slachtoffers het meest mee gebaat. In
complexe zaken kan het zo om die reden zijn dat meer tijd nodig is dan de
professionele ketennormen voorschrijven om een zaak «rond te krijgen». Dit
is vanwege het tijdsverloop belastend voor de betrokkenen, maar soms voor
de kwaliteit van het onderzoek – en de haalbaarheid daarvan – wel essentieel.
Randvoorwaarde is daarbij wel dat slachtoffers goed geïnformeerd worden.
Gedurende het onderzoek wordt het slachtoffer daarom op vaste momenten
door de politie op de hoogte gehouden van het verloop van de zaak. De
politie zorgt er ook voor dat één zedenrechercheur het vaste aanspreekpunt is
voor het slachtoffer.
Vraag 4
Wat betekent het voor slachtoffers van zedenmisdrijven als zij geconfronteerd
worden met het feit dat hun zaak zeer lang op de plank blijft liggen? Deelt u
de mening dat dit hun slachtofferschap alleen maar kan vergroten?

3

De antwoorden op de schriftelijke vragen zijn raadpleegbaar via https://open.overheid.nl/
repository/ronl-6bb47849-9f0e-495e-b4fe-315252bdb0c4/1/pdf/tk-bijlage-beantwoording-van-defeitelijke-vragen-begroting-2022.pdf
4
Kamerstuk 31 015, nr. 231.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 4
Ik ben mij er zeer van bewust dat zedenzaken ingrijpend zijn voor slachtoffers
en andere betrokkenen. Er is vaak sprake van een traumatische ervaring voor
een slachtoffer. De politie en het OM werken daarom hard aan het verminderen van de werkvoorraad en het verkorten van de doorlooptijden.
Onnodige vertraging in opsporingszaken moet zoveel mogelijk voorkomen
worden: zedenzaken moeten zo snel mogelijk worden onderzocht. Dit komt
zowel de opsporing als de verwerking van de gebeurtenissen door slachtoffers ten goede. Het is daarnaast van groot belang dat slachtofferrechten
worden gerespecteerd in de fase van onderzoek en opsporing. Het belang
van slachtoffers staat immers voorop. De belangen van slachtoffers wegen
dan ook zwaar mee bij de afweging of en zo ja, hoe in een zedenzaak
strafrechtelijk opgetreden moet worden.
Vraag 5
Deelt u de mening dat slachtoffers die lang moeten wachten voordat hun
zaak wordt opgepakt in ieder geval uitleg daarover moeten krijgen en
perspectief op de afhandeling van hun zaak moet worden geboden? Zo ja,
gebeurt dat altijd en op welke wijze worden zij geïnformeerd? Wordt daarbij
aandacht geschonken aan begeleiding van die slachtoffers en op welke wijze?
Zo nee, waarom deelt u die mening niet?
Antwoord 5
Ja, ik deel uw mening dat het van groot belang is dat slachtoffers die een
aangifte hebben gedaan door de politie worden geïnformeerd over het
verloop van hun zaak. In het verbeterplan bejegening en doorlooptijden van
de politie is voorgesteld om meer maatwerk te bieden in het proces van
melding en aangifte doen. Het ene slachtoffer weet bij de melding bijvoorbeeld al dat hij of zij aangifte wil doen, terwijl het andere slachtoffer dat juist
niet wil, twijfelt of eerst nog vragen heeft. Dat betekent dat informatie op een
passende manier wordt aangeboden.
In een informatief gesprek dat de politie met de aangever voert komen de
rechten en plichten van het slachtoffer aan bod. Ook wordt het slachtoffer in
dit gesprek geïnformeerd over de mogelijkheden van hulpverlening door
andere instanties dan de politie. Ook buiten het informatief gesprek kunnen
slachtoffers geïnformeerd worden over hun rechten en plichten. Gedurende
het onderzoek wordt het slachtoffer op vaste momenten door de politie op de
hoogte gehouden van het verloop van de zaak. De politie zorgt ervoor dat
één zedenrechercheur het vaste aanspreekpunt is voor het slachtoffer.
De politie is altijd op zoek naar verbeteringen in het contact met het
slachtoffer. De politie heeft recent een werkinstructie voor de zedenrechercheurs gemaakt waarin vaste contactmomenten met slachtoffers zijn
vastgesteld. Het is van belang dat informatie voor slachtoffers vindbaar is,
laagdrempelig wordt aangeboden en aansluit bij de informatiebehoefte. De
werkinstructie stelt ook dat er altijd minimaal één zedenrechercheur
aanspreekbaar dient te zijn over de voortgang van de zaak. Hiermee wordt
recht gedaan aan de motie-Michon-Derkzen en Mutluer5 waarin de regering
wordt verzocht ervoor te zorgen dat het slachtoffer van een zedenmisdrijf dan
wel seksueel geweld bij de start van de strafzaak altijd en direct een vast
aanspreekpunt heeft bij de politie dan wel het Openbaar Ministerie, en
gedurende de strafzaak de voor het slachtoffer relevante informatie altijd
ontvangt.
Vraag 6
Deelt u de mening dat doordat mogelijke daders te lang buiten schot van
politie en OM kunnen blijven, het niet uitgesloten is dat zij daardoor meer
slachtoffers kunnen maken? Zo ja, wat vindt u hiervan? Zo nee, hoe kunt u
dat uitsluiten?
Antwoord 6
Het is nooit helemaal uit te sluiten dat mogelijke daders die te lang buiten
schot blijven meer slachtoffers maken. Het OM en de politie streven bij hun
eerste beoordeling van de aangifte een goede inschatting van de zedenzaak
5

Kamerstuk 31 015, nr. 250

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

en het vervolg te maken, zodat zoveel als mogelijk wordt beperkt dat iemand
meer slachtoffers kan maken. Bij de beoordeling van zedenzaken gaat het dan
onder andere om het doen van strafrechtelijk onderzoek, de inzet van
opsporingsbevoegdheden of het opleggen van strafvorderlijke dwangmiddelen, zoals voorlopige hechtenis.
Vraag 7
Is de opleiding van zedenrechercheurs inmiddels van 30 naar 22 weken
verkort? Zo ja, heeft dit tot een vergroting van het aantal zedenrechercheurs
geleid? Hoeveel zedenrechercheurs meer betreft het? In welke mate heeft dit
invloed gehad op de doorlooptijden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Ja, de opleiding van de zedenrechercheurs is verkort van 30 naar 22 weken.
Zedenrechercheurs zijn hierdoor eerder volledig inzetbaar omdat ze sneller
hun opleiding hebben afgerond. Een rechercheur is volledig inzetbaar als de
opleiding is afgerond en de rechercheur door deze afronding van de
opleiding is gecertificeerd. Er is op dit moment echter nog geen verband
tussen een kortere opleiding en meer zedenrechercheurs. Er moeten namelijk
eerst zedenrechercheurs geworven worden en dat staat los van de opleiding.
De politie werkt daarnaast aan het wegwerken van de achterstanden door de
inzet van rechercheurs uit andere teams dan de zedenteams en de bijstand
die de Koninklijke Marechaussee bij de zedenzaken levert.
Vraag 8
Hoeveel zedenrechercheurs zijn er aangesteld met de naar aanleiding van de
motie Klaver c.s. (Kamerstuk 35 300, nr. 11) extra vrijgemaakte middelen van
structureel 15 miljoen euro? Is uw eerdere verwachting dat er in 2021 in
totaal 30,5 fte zouden worden geworven uitgekomen? Zo nee, waarom niet
en hoeveel fte is dan wel geworven?
Antwoord 8
De politie werkt aan een structurele uitbreiding van de zedenteams (n.a.v. de
motie-Klaver c.s.) door een gefaseerde uitbreiding van totaal ca. 113 fte bij de
zedenteams, intelligence, digitale-recherche, forensische opsporing en
zedendocenten bij de Politieacademie. Eind 2023 is deze uitbreiding van de
capaciteit van de politie naar verwachting afgerond. In tabel hieronder geef ik
u inzicht in precieze uitvoering van de motie-Klaver c.s.:

Uitvoering motie-Klaver c.s. (fte/stand april 2022):
Functie
Zedenrechercheur
Intelligence
Digitale recherche
Forensische opsporing
Zedendocenten

Geworven

Aangesteld

Totaal fte
eind 2023

44,5
6
9,9
20
3

40,5
6
9,9
20
3

60
10
20
20
3

Vraag 9
Waar in de keten van politie en OM zit het grootste knelpunt ten aanzien de
te lange doorlooptijden? Wat wordt er gedaan om de doorlooptijden bij het
OM te verkorten?
Antwoord 9
Zoals ik uw Kamer bij brief van 4 april jl. heb geschreven en zoals met de
Kamer besproken tijdens het commissiedebat over seksueel geweld en
kindermisbruik op 6 april jl., heb ik op 25 april jl. met onder andere het OM,
de politie en het ZM gesproken over het nemen van concrete stappen om de
doorlooptijden te verbeteren. Een eenduidige oorzaak of eenduidig knelpunt
ten aanzien van de doorlooptijden op zeden bij het OM, de politie en de
Zittende Magistratuur bestaat niet. De oorzaken verschillen namelijk per
organisatie en per regio. Het gesprek met het OM, de politie en de Zittende
Magistratuur heb ik gebruikt om meer zicht te krijgen op de oorzaken, zodat
deze organisaties snel aan de slag kunnen met het verbeteren van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

doorlooptijden. Ik zal uw Kamer zoals gezegd in mei 2022 op de hoogte
stellen van de afspraken die ik met het OM, de politie en de Zittende
Magistratuur heb gemaakt.
Ook is het van belang aan te geven dat politie en OM in alle zaken – en dat
geldt zeker ook voor zedenzaken – streven naar een zorgvuldig, kwalitatief
hoogstaand opsporingsonderzoek en vervolgingstraject. Snelheid is daarbij
van belang, maar dit mag nooit ten koste gaan van de kwaliteit van het
onderzoek naar een zedendelict. Zedenzaken zijn bij uitstek vrijwel altijd
juridisch complex en bevatten in de meeste gevallen grote gevoeligheden. Zo
kan er bijvoorbeeld sprake zijn van kwesties die (mogelijk) spelen binnen
familieverband waarbij het – om de veiligheid van het slachtoffer en andere
betrokkenen te waarborgen – van groot belang is dat alle beschikbare
contextinformatie wordt verzameld, onderzocht en meegewogen in de
afdoeningsbeslissing. Deze complexiteit kan leiden tot langere doorlooptijden,
maar de gebruikte tijd is in voorkomende gevallen wel nodig om tot een
kwalitatief goed onderzoek te komen dat recht doet aan alle betrokkenen. Het
is daarom van belang dat het OM en de politie het slachtoffer tijdig en
zorgvuldig op de hoogte houden van het verloop van de zaak en zoveel
mogelijk meenemen in de beslissingen die tijdens het onderzoek worden
genomen.
Het OM-project «Verbetering doorlooptijden zeden» is recent afgerond. Naar
aanleiding van dit project is een aantal randvoorwaarden en succesfactoren
geformuleerd op grond waarvan (beter) gestuurd kan worden op de
doorlooptijden en die uiteindelijk kunnen worden verbeterd. Dit betrof met
name ICT-aanpassingen (denk aan het laten aansluiten van het politieregistratiesysteem op het OM-registratiesysteem en het inrichten van een sturingssysteem waarin zedenzaken geregistreerd en gevolgd kunnen worden), maar
ook het aanscherpen van bestaande en het maken van extra afspraken met
de rechtbanken over de planning van zedenzaken. Ook zijn nadere samenwerkingsafspraken gemaakt met de politie over het maken van inhaalslagen op
de voorraad zedenzaken. De verbetering van de doorlooptijden in zedenzaken
is door het OM landelijk als prioriteit benoemd.
Vraag 10
Kunt u inmiddels wel aangeven wat de gemiddelde doorlooptijd van
verkrachtingszaken is gerekend vanaf het moment van aangifte tot het
beslissen over al dan niet vervolgen? Zo ja, wat zijn die looptijden dan? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 10
De afspraken over de ketennorm zeden voor de politie zijn gemaakt over het
totaal aantal aangiftes over de seksuele misdrijven. Om voorgaande reden
zijn er geen betrouwbare cijfers over de doorlooptijden van specifiek
verkrachtingszaken beschikbaar.
Vraag 11
Deelt u de mening dat er bij opsporing en vervolging van zedenzaken
voorrang zou moeten worden gegeven aan de meest ernstige zedenzaken? Zo
ja, gebeurt dat ook en hoe wordt die prioritering gemaakt? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 11
Alle aangiften waarin melding wordt gemaakt van een (mogelijk) zedendelict,
worden door politie en OM in behandeling genomen. In principe gebeurt het
oppakken van zaken op volgorde van binnenkomst. Soms wordt een
bepaalde zaak met voorrang behandeld. Dat kan zijn vanwege de ernst van
het delict, maar het prioriteren van zaken is van meer factoren afhankelijk.
Spoedhandelingen (handelingen die direct moeten worden uitgevoerd om
strafrechtelijk waarde op te leveren) worden altijd direct verricht in zedenzaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5