Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

610
Vragen van het lid Pouw-Verweij (JA21) aan de Staatssecretaris en de
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het onderzoek naar en het
verdere verloop van de gang van zaken rond de zogenoemde
mondkapjesdeals van Sywert van Lienden (ingezonden 29 september 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 3 november 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen 2021–2022,
nr. 376.
Vraag 1
Kunt u in de tweede helft van oktober, wanneer u voornemens bent de Kamer
te informeren over de voortgang van het onderzoek, een harde datum geven
wanneer het aanvullend onderzoek van Deloitte Forensic & Dispute Services
B.V (Deloitte) naar de inkoop van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)
voor de zorg (hierna te noemen: het onderzoek) zal zijn afgerond? Zo nee,
gelet op de disclaimer in de afsluitende zin van de brief van 15 september
aan de Kamer, welke druk zet u om het onderzoek af te ronden?1 2
Antwoord 1
In mijn brief van 25 oktober jl.3 heb ik toegelicht dat Deloitte Forensic &
Dispute Services B.V (het onderzoeksbureau) mij heeft laten weten dat het
nog geen harde toezegging kan doen wanneer de onderzoeksresultaten
worden opgeleverd. De verwachting is dat dit niet voor het einde van dit jaar
zal plaatsvinden. Net als uw Kamer wil ik zo snel mogelijk helderheid krijgen
over de uitkomsten van het onderzoek. Mochten de resultaten van het eerste
deel van het onderzoek – de overeenkomst met Hulptroepen Alliantie (HA) /
Relief Goods Alliance B.V. (RGA) nog niet in het eerste kwartaal van 2022
definitief zijn dan deel ik uiterlijk in dat kwartaal de stand van zaken van dat
moment. Ik wil benadrukken dat het bureau alles op alles zet om deze
resultaten dan gereed te hebben.

1

Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2021Z14570.
Kamerstuk 32 805, nr. 120.
3
Kamerstuk, 32 805, nr. 122
2

ah-tk-20212022-610
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 2
Kunt u aangeven welke «diverse en complexe elementen» in samenhang met
«de aard van dit specifieke onderzoek» anders dan de gegeven procesinformatie (samenvattend: veel partijen, veel locaties) en een verwijzing naar weten regelgeving (op vooral het vlak van privacy) een rol spelen en die in dit
onderzoek naar voren zijn gekomen bij de collectie van data?
Antwoord 2
In mijn brieven op 15 september jl.4 en 25 oktober jl. heb ik toegelicht
waarom het onderzoek meer tijd kost dan verwacht. Het gaat hier om
elementen zoals het eigenaarschap van de data van het LCH en de overdracht
van de data van het ministerie naar het onderzoekbureau die zorgvuldig dient
te geschieden en te voldoen aan de vigerende wet- en regelgeving (waaronder de privacywetgeving). Partijen die gevraagd worden data over te dragen,
dienen deze te toetsen aan de privacywetgeving op onder meer de proportionaliteit en de subsidiariteit voordat de data kunnen worden gedeeld. Het gaat
dus om een complex datalandschap met een omvangrijke hoeveelheid data.
Ter illustratie gaf ik in mijn brief van 25 oktober jl. aan dat bijvoorbeeld de
data die het onderzoeksbureau van het Ministerie van VWS gaat betrekken
een aanzienlijk aantal mailboxen en ook netwerkschijven, datasystemen en
chatberichten betreft. Bij het filteren van deze data gaat het om miljoenen
documenten om tot een voor het onderzoek relevante dataset te komen. Tot
slot heb ik in dezelfde brief gemeld dat het Ministerie van VWS als verwerkersverantwoordelijke de data van het LCH kan delen met het onderzoeksbureau. Hiermee wordt een deel van de eerdergenoemde complexiteit aangaande de data van LCH opgelost.
Vraag 3
Zijn de gesignaleerde moeilijkheden rond het verzamelen van data, waardoor
het onderzoek maanden vertraging oploopt, een indicatie voor een rommelig
inkoopproces waarop het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
geen grip heeft gehad en geen helder administratief overzicht heeft?
Antwoord 3
In mijn antwoord op vraag 2 heb ik toegelicht waarom het onderzoek meer
tijd kost dan verwacht. Daarin geef ik aan dat de oorzaken liggen in de
omvang en complexiteit van het datalandschap en de technische vereisten
die worden gesteld bij forensisch onderzoek.
Vraag 4
Over welke onderwerpen is afstemming nodig, en met welke instanties, om
te komen tot beantwoording van de vragen van het lid Pouw-Verweij van
26 augustus 2021?5
Antwoord 4
De antwoorden op deze vragen zijn inmiddels op 14 oktober jl6. naar uw
Kamer gestuurd. Voor de beantwoording van de vragen betreffende de
landsadvocaat heeft er afstemming plaatsgevonden met de landsadvocaat.
Voor de vragen die betrekking hadden op het onderzoek was er afstemming
met het onderzoeksbureau.
Vraag 5
Wanneer kan het op 8 juni 2021 aangevraagde en door de Kamer goedgekeurde debat over de zaak rondom Sywert van Lienden plaatsvinden, in
aanmerking genomen de aanzienlijke vertraging van het onderzoek?
Antwoord 5
Het is aan Uw Kamer om debatten in te plannen. Daarnaast verwijs ik u naar
mijn antwoord op vraag 1 waarin ik aangeef dat het onderzoeksbureau nog
geen harde toezegging kan doen wanneer de onderzoeksresultaten worden
opgeleverd. De verwachting is dat dit niet voor het einde van dit jaar zal

4

Kamerstuk, 32 805, nr. 120
Aanhangsel van de Handelingen II, vergaderjaar 2020–2021, nr. 4053.
6
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 326
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

plaatsvinden. Mochten de resultaten van het eerste deel van het onderzoek
nog niet in het eerste kwartaal van 2022 definitief zijn dan deel ik uiterlijk in
dat kwartaal de stand van zaken van dat moment.
Vraag 6
Welke bewindspersoon draagt de hoofdverantwoordelijkheid over het verdere
afhandelen van het onderzoek en de hierop volgende debatten en wat is
daarvoor de motivering?
Antwoord 6
De toenmalig Minister voor Medische Zorg en Sport (hierna: MSZ) heeft uw
Kamer op 18 juni jl.7 geïnformeerd dat het betreffende onderzoeksbureau is
gevraagd onafhankelijk onderzoek te doen naar de inkoop van PBM. Gezien
het terugtreden van de Minister voor MSZ op 3 september jl. ben ik als
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport vanaf dat moment
verantwoordelijk voor het verloop van het onderzoek. Ik verwijs u daarbij ook
naar de brief van 3 september jl8. waarin de Minister van VWS en ik uw
Kamer hebben geïnformeerd over de gewijzigde portefeuilleverdeling.
Vraag 7
Hoe is de rol van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport na het
aftreden van de Minister voor Medische Zorg gewijzigd ten opzichte van het
verloop van het onderzoek en de verdere gang van zaken rondom deze
casus?
Antwoord 7
In het antwoord op de voorgaande vraag heb ik toegelicht dat ik sinds het
moment van aftreden van de Minister voor MZS verantwoordelijk ben voor
het verloop van het onderzoek. Daarbij verwijs ik naar de Kamerbrief van
3 september jl. over de gewijzigde portefeuilleverdeling.
Vraag 8
Is een sterkere betrokkenheid van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport bij het onderzoek naar de mondkapjesdeals van Sywert van Lienden,
gezien eerdere vragen over het mogelijk inzetten van connecties binnen het
CDA, volgens u wenselijk?
Antwoord 8
Het is van belang dat er door het uitvoeren van dit onderzoek volledige
openheid komt over de gang van zaken. De eerste prioriteit van het onderzoek richt zich op het onderzoeken van de overeenkomst met HA en/of RGA.
Daarnaast richt het onderzoek zich ook op ieders rol en verantwoordelijkheid
op de bredere kwestie van de inkoop van PBM. Om ervoor te zorgen dat het
beeld van de gang van zaken over de inkopen van PBM zo compleet mogelijk
wordt, heeft de toenmalig Minister in dezelfde brief genoemd dat het
onderzoeksbureau de ruimte krijgt om de reikwijdte van het onderzoek uit te
breiden om waar mogelijk alle signalen te kunnen onderzoeken.
Vraag 9
Wanneer maakt u het integrale rapport van de accountantscontrole bij het
Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) dat leidde tot het onderzoek van
Grant Thornton Forensic & Investigation Services (het onderzoek van Grant
Thornton) openbaar?
Antwoord 9
Grant Thornton heeft twee rapporten opgesteld, omdat zij twee onderzoeken
heeft uitgevoerd in opdracht van het CIBG. Zoals in de brief van 18 juni jl.
van de toenmalig Minister voor MZS is toegelicht, zijn deze onderzoeken
uitgevoerd naar aanleiding van een constatering van twee mogelijke
onregelmatigheden bij de reguliere interne accountantscontrole bij het LCH.
Aangezien het hier signalen betroffen die los van elkaar stonden, is ervoor

7
8

Kamerstuk, 32 805, nr. 117
Kamerstuk, 35 570 XVI, nr. 196

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

gekozen om de onderzoeken ook separaat uit te voeren en te rapporteren. Er
is dus geen sprake van een integraal rapport van beide onderzoeken.
Het eerste rapport «Onderzoek naar mogelijke onregelmatigheden in relatie
tot het Landelijk Consortium Hulpmiddelen – Relief Goods Alliance» d.d.
17 juni jl. is op 18 juni jl. met uw Kamer gedeeld. In mijn brief van 25 oktober jl. heb ik u bericht dat het Ministerie van VWS uit de bevindingen van
Grant Thornton in dit tweede onderzoek heeft opgemaakt dat er een
onregelmatigheid heeft plaatsgevonden. Daarbij gaf ik aan dat ik alleen
informatie met u kan delen voor zover dit een mogelijke oplossing van die
onregelmatigheid niet in de weg staat of een eventueel procesbelang van de
Staat niet schaadt wanneer een gerechtelijke procedure wordt opgestart.
Rekening houdende met het hiervoor genoemde zullen de bevindingen van
het tweede onderzoek met uw Kamer gedeeld worden zodra dit mogelijk is.
Vraag 10
Wanneer maakt u de overeenkomst die blijkens het onderzoek van Grant
Thornton in concept is opgesteld tussen LCH en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport openbaar?
Antwoord 10
Het onderzoeksbureau heeft aangegeven dat de genoemde conceptovereenkomst tussen het LCH en het Ministerie van VWS deel uitmaakt van het
onderzoek. Zodra de onderzoeksrapporten naar uw Kamer worden gestuurd,
kan dit document met uw Kamer gedeeld worden.
Vraag 11
Wanneer maakt u de memo van een functionaris («trader») van het LCH van
16 juli 2020 waarin hij achteraf alle stappen rondom de RGA-order beschrijft,
en zijn zorgen hierover, openbaar?
Antwoord 11
Het eerste deel van het aanvullend onderzoek naar mogelijke onregelmatigheden bij de inkoop van PBM richt zich op de overeenkomst met HA en/of RGA.
Ik zal het onderzoeksbureau vragen om deze memo mee te nemen in zijn
onderzoek. Vervolgens zal ik de LCH-functionaris om toestemming vragen of
ik deze memo openbaar mag maken. Aangezien deze nota niet is opgesteld
door een VWS-functionaris kan het ministerie niet autonoom tot openbaarmaking overgaan.
Vraag 12
Kunt u aangeven waarom het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport in maart 2021 wilde dat passages over de heer Van Lienden uit het
concept rapport naar aanleiding van het onderzoek van Grant Thornton
werden verwijderd, terwijl het passages betreft die in de context wel degelijk
relevant zijn?
Antwoord 12
In de brief van 18 juni jl. bent u door de toenmalig Minister voor MZS
geïnformeerd dat het definitieve rapport door Grant Thornton (GT) naar de
overeenkomst met RGA volgens de gebruikelijk procedures van forensische
accountants tot stand is gekomen. Er heeft afstemming plaatsgevonden
tussen GT en VWS, zodat VWS als opdrachtgever kon beoordelen of GT met
de rapportage aan de verstrekte onderzoeksopdracht heeft voldaan. VWS
heeft hierbij ook suggesties kunnen geven op de conceptrapportages en
vragen gesteld over de feitelijke gang van zaken en onderbouwing van het
gestelde. Deze opmerkingen zijn ook terug te vinden in de voorgenoemde
brief. Daarbij is toegelicht dat het voor zich spreekt dat het aan de onderzoekers is om te wegen welke informatie zij relevant of noodzakelijk achten om
weer te geven ter beantwoording van hun onderzoeksvraag.
Vraag 13
Is het waar, dat het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in
eerste instantie geen schriftelijke toestemming heeft gegeven voor de
mondkapjesdeals van Sywert van Lienden waarmee een bedrag van
ongeveer 100 miljoen euro was gemoeid, maar dat Mediq pas later alsnog
schriftelijke bevestiging van de verleende toestemming heeft gevraagd als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

formaliteit voor een accountantscontrole en deze ook heeft gekregen, waarbij
een medewerker van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in
een interne e-mail spreekt over het aanvullen van een «hiaat in het orderverleningsproces»?
Antwoord 13
Onderzoeksbureau Grant Thornton heeft in zijn rapport over de overeenkomst
met RGA – die uw Kamer op 18 juni jl. heeft ontvangen – op pagina 17 en 18
hierover het volgende weergegeven:
«Voor de RGA orders hebben wij geen document ontvangen waaruit de
voorafgaande goedkeuring van Functionaris VWS blijkt. Een van de geïnterviewden heeft aangegeven dat er geen goedkeuring heeft plaatsgevonden,
omdat deze order door VWS werd aangedragen. Twee andere geïnterviewden
hebben echter aangegeven dat voor deze order in eerste instantie telefonisch
goedkeuring is gegeven en dat deze goedkeuring later per e-mail is bevestigd.
Op 14 januari 2021 stelt een medewerker van VWS via e-mail de volgende
vraag aan Functionaris VWS: «...Zoals vandaag besproken: graag je akkoord
op onderstaande twee punten...», Het eerste punt wat hij noemt betreft het
volgende: «...Relief Goods Alliance – Klopt het dat je destijds mondeling
akkoord hebt gegeven aan Functionaris LCH en kun je dat hij deze bevestigen? Dan beschouwen we met jouw akkoord op deze mail dat hiaat in het
orderverleningsproces aangevuld...». Op 15 januari 2021 geeft Functionaris
VWS via e-mail de bevestiging van het destijds gegeven mondelinge akkoord.
Op 3 februari 2021 stelt een medewerker van VWS per e-mail de volgende
vraag aan Functionaris VWS: «...Vanuit Mediq is behoefte aan een (her)bevestiging van de via het LCH bestelde goederen, ingekochte diensten en door
VWS vastgestelde verkoopprijzen. Het betreft orders zowel boven als onder
de € 5 miljoen. De reden hiervoor is dat er vragen zijn gerezen over de wijze
waarop de operationele bevoegdheden zijn geregeld. In de bijlage zie je het
overzicht van de bestellingen en betaalde orders tot heden...». Bij deze e-mail
is het Excel bestand «20210127 Financieel overzicht LCH orders – tbv
accorderen orders» bijgesloten waarin ook de orders aan RGA in totalen zijn
weergegeven.
Op 4 februari 2021 antwoordt Functionaris VWS op deze e-mail met de
volgende tekst: «medewerker LCH, Dank voor de ordening. Ik ga akkoord met
de inkoop en bestellingen van de twee door jou genoemde lijsten. Dit is een
herbevestiging van mijn eerder akkoord geven. Functionaris VWS». Een van
de geïnterviewden licht toe dat deze goedkeuring achteraf heeft plaatsgevonden op verzoek van Mediq, met als doelstelling om hun (administratieve)
dossier te completeren ten behoeve van de jaarrekeningcontrole.»
Daarnaast verwijs ik u naar de nog te verwachten uitkomsten van het lopende
onderzoek naar de inkopen van PBM.
Vraag 14
Waarom is de betrokkenheid en de rol van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport dusdanig verkleind in het rapport naar aanleiding van
het onderzoek van Grant Thornton dat het lijkt alsof het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport non-existent was bij het totstandkomen
van de overeenkomsten?
Antwoord 14
Zoals in de brief van 18 juni jl. aan uw Kamer is gecommuniceerd had het
onderzoek van Grant Thornton naar RGA als doel om over een aantal orders
in relatie tot het LCH feiten en omstandigheden op een rij te zetten. Dit
onderzoek richtte zich daarbij op de overeenkomst tussen RGA en het LCH en
slechts in beperkte mate op de vraag of en hoe VWS hier een rol bij heeft
gespeeld. Daarnaast verkeerde het onderzoek al in de afrondende fase tijdens
de berichtgeving en ontwikkelingen over RGA van mei en juni jl. De vragen
van uw Kamer die daarbij naar voren zijn gekomen, zijn daarom niet in dit
rapport meegenomen. Het aanvullende onderzoek zal antwoord moeten
geven op alle vragen rondom de rol die het Ministerie van VWS heeft
gespeeld bij de totstandkoming van de overeenkomst met RGA.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5

Vraag 15
Wat betekent het verzoek aan de rechtbank Den Haag van advocaat Loonstein
namens vier ondernemers om de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport, de voormalig Minister voor Medische Zorg en de heer Van Lienden
onder ede te mogen horen teneinde vast te stellen op grond van welke
criteria zij niet in aanmerking kwamen voor levering van medische beschermingsmiddelen, terwijl ze volgens deze ondernemers beter gekwalificeerd
waren en een beter aanbod hadden dan de BV-RGA van Van Lienden, indien
dit verzoek wordt toegewezen maar ook indien dit verzoek niet wordt
toegewezen, voor het onderzoek?9
Antwoord 15
De Minister van VWS en ik hebben kennisgenomen van het verzoek aan de
rechtbank van de heer Loonstein. Het is aan de rechtbank om dit verzoekschrift te beoordelen.
Vraag 16
Wanneer kan de Kamer antwoorden verwachten op deze vragen? Kunt u deze
vragen ieder afzonderlijk beantwoorden? Wanneer kan de Kamer de
antwoorden verwachten op de eerder gestelde vragen van 26 augustus 2021?
Antwoord 16
Uw vragen heb ik afzonderlijk beantwoord. De beantwoording van deze
Kamervragen van 26 augustus jl. is op 14 oktober jl. naar uw Kamer
gestuurd.

9

BNR 24 september 2021, «Ministers en Sywert van Lienden mogelijk onder ede gehoord»,
<https://www.bnr.nl/nieuws/politiek/10454589/ministers-en-sywert-van-lienden-mogelijk-onderede-gehoord>.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

6