Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2964
Vragen van het lid Omtzigt (CDA) aan de Minister van Buitenlandse Zaken en
de Minister-President over omkoping van parlementariërs vanuit Azerbaijan
(ingezonden 3 augustus 2018).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 23 augustus
2018).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van de «Azerbaijan Laundromat», lege vennootschappen
met 2,9 miljard dollar, die gebruikt zijn om onder andere politici om te kopen
en ervoor te zorgen dat er positieve stukken, valse verkiezingswaarnemingen
en andere zaken kwamen, om dit land dat tot de slechtste ter wereld behoort
op gebieden als corruptie en persvrijheid, een beter imago te geven?1
Antwoord 1
Het kabinet is op de hoogte van de berichtgeving over de zgn. «Azerbaijan
Laundromat».
Vraag 2 en 3
Heeft u kennisgenomen van het net verschenen rapport van Transparency
International «In whose interest, analyzing how corrupt and repressive
regimes seek influence and legitimacy through engagement with UK
parliamentarians»?2
Heeft u kennis genomen van de feiten in dat rapport, zoals:
– 111 reizen van parlementariërs en hun staf naar Azerbaijan, betaald door
de European Azerbaijan Society (TEAS) en staatsinstellingen van
Azerbaijan;
– twee parlementariërs die 15.000 pond per persoon kregen voor gesprekken en vervolgen positieve stukken over Azerbaijan schreven;
– twee leden van het parlement die de verkiezingen in Azerbaijan hebben
waargenomen, betaald werden door Azerbaijan en de verkiezingen
prezen, terwijl een gerenommeerde organisatie als de Organisatie voor
Vrede en Samenwerking in Europa (OVSE) weigerde verkiezingswaarnemingen te doen;

1
2

ah-tk-20172018-2964
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.occrp.org/en/azerbaijanilaundromat/the-influence-machine
https://www.transparency.org.uk/publications/in-whose-interest/#.W2KnG9gzagQ

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

–

een lid van het parlement (de huidige Minister Liam Fox) een voorschot
van 5.700 pond kreeg van TEAS voor de vertaling van zijn boek in het
Turks?

Antwoord 2 en 3
Het kabinet heeft kennis genomen van het Transparency International rapport
«In whose interest, analyzing how corrupt and repressive regimes seek
influence and legitimacy through engagement with UK parliamentarians».
Vraag 4
Herinnert u zich dat mede naar aanleiding van de verklaring van Pieter
Omtzigt en Frank Schwabe, die ondertekend werd door 137 parlementsleden,
er uiteindelijk een onafhankelijk onderzoek kwam naar corruptie in de
parlementaire assemblee van de Raad van Europa?3
Antwoord 4
Ja.
Vraag 5
Herinnert u zich dat het rapport van de «Independent investigation body on
the allegations of corruption within the Parliamentary Assembly» concludeerde: «The second concerned the actual use of money and other corruptive
activities as a means of influencing various activities which were directly or
indirectly seen as being in favour of Azerbaijan [...] As to the corruptive
activities in favour of Azerbaijan, the Investigation Body established that there
was a strong suspicion that certain current and former members of PACE had
engaged in activity of a corruptive nature»?
Antwoord 5
Ja.
Vraag 6
Heeft u kennis genomen van het feit dat de Parlementaire Assemblee van de
Raad van Europa bezig is met een schoonmaak en ondertussen
– forse straffen opgelegd heeft aan een aantal huidige leden, waaronder de
voormalige voorzitter Pedro Agramunt, en de voormalige fractievoorzitters
Cezar Florin Preda (EVP) en Jordi Xucla (ALDE);
– een aantal voormalige leden voor het leven verbannen heeft;
– de parlementen opgedragen heeft om voor 1 januari 2019 zelf acties te
ondernemen tegen parlementariërs die de regels overtreden hebben;
– het interne reglement fors heeft aangescherpt?
Antwoord 6
Het kabinet is op de hoogte van de maatregelen die de Parlementaire
Assemblee van de Raad van Europa heeft getroffen.
Vraag 7
Herinnert u zich dat u zelf klip en klaar was over wie de enige hoofdverdachte
was in deze omkopingszaak, toen u schreef: «Het rapport bevat belangrijke
aanwijzingen voor betrokkenheid van Azerbeidzjan bij corruptie en andere
onethische praktijken?»4
Antwoord 7
In het schriftelijk overleg (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1897), vastgesteld op
18 juli 2018, stelt het kabinet dat «het rapport belangrijke aanwijzingen bevat
voor betrokkenheid van Azerbeidzjan bij corruptie en andere onethische
praktijken.»

3

http://www.assembly.coe.int/nw/xml/XRef/Xref-DocDetails-EN.asp?fileid=23743&lang=EN,
schriftelijke verklaring
4
Kamerstuk 21 501-02, nr. 1897

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 8
Bent u ervan op de hoogte dat Azerbaijan net als Nederland gewoon lid is
van het comité van Ministers van de Raad van Europa en dat dat comité nog
geen enkel extern onderzoek gelast heeft of Azerbaijan schuldig is aan die
omkoping?
Antwoord 8
Het is juist dat Azerbeidzjan net als Nederland lid is van het Comité van
Ministers van de Raad van Europa en het Comité van Ministers geen extern
onderzoek gelast heeft betreffende de aantijgingen van corruptie in de
Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa.
Vraag 9
Herinnert u zich dat zowel het comité van Ministers als de Nederlandse
regering de hete aardappel doorschuiven aan GRECO, de Group of Member
States Against Corruption, een organisatie binnen de Raad van Europa,
gespecialiseerd in corruptiebestrijding?5 6
Antwoord 9
GRECO heeft aangegeven de aanbevelingen van de onderzoekscommissie te
betrekken bij de monitoringsactiviteiten ten aanzien van Azerbeidzjan. GRECO
is het orgaan binnen de RvE dat lidstaten monitort op het gebied van
corruptie. Het ligt daarom voor de hand dat dit orgaan betrokken wordt bij de
opvolging van het rapport. Het Kabinet hecht aan een serieuze opvolging en
zal het verdere verloop nauwlettend volgen.
Vraag 10
Bent u ervan op de hoogte dat GRECO prima werk aflevert, maar dat het
aanbevelingen doet aan lidstaten en dat het dan aan de regering en
instituties van de lidstaten is om opvolging te geven aan de aanbevelingen?
Antwoord 10
Het kabinet is op de hoogte van de werkwijze van GRECO. In de Raad van
Europa ondersteunt de Nederlandse regering het werk van GRECO actief.
Vraag 11, 12 en 13
Deelt u de mening dat indien de corruptie van parlementariërs vanaf het
hoogste niveau wordt aangestuurd, het erg onaannemelijk is dat zo’n
collegiale toetsing enig effect zal hebben?
Bent u bereid om samen met medestanders in de Raad van Europa te pleiten
voor een speciaal onafhankelijk en diepgravend onderzoek naar omkoping
door Azerbaijan (en mogelijk andere landen) binnen de Raad van Europa?
Indien u daartoe niet bereid bent, hoe denkt u dan dat de waarheid rondom
het omkopen boven tafel komt?
Antwoord 11, 12 en 13
Het rapport van de «Independent investigation body on the allegations of
corruption within the Parliamentary Assembly» heeft reeds de nodige
informatie boven tafel gebracht en geleid tot concrete maatregelen binnen de
Assemblee zelf. Binnen de Raad van Europa wordt daarnaast ook op andere
vlakken opvolging gegeven aan dit rapport. Zo zal GRECO, zoals aangegeven
in het antwoord op vraag 9, de aanbevelingen van de onderzoekscommissie
betrekken bij haar monitoringsactiviteiten. Ook organiseert Kroatië, dat als
voorzitter van het Comité van Ministers een prioriteit heeft gemaakt van de
bestrijding van corruptie, in samenwerking met GRECO op 15 en 16 oktober
2018 een conferentie over «Strengthening transparency and responsibility
aimed at prevention of corruption». Daarbij komt vrijwel zeker ook de casus
Azerbeidzjan ter sprake. Nederland steunt deze inzet van het Kroatische
voorzitterschap.
Het kabinet verwelkomt de tot op heden genomen stappen. Dat heeft
Nederland ook tot uitdrukking gebracht in een brief aan de Assemblee die
werd ingediend door negen gelijkgezinde landen. In deze brief werd onder

5
6

https://assembly.coe.int/nw/xml/XRef/Xref-XML2HTML-en.asp?fileid=24828&lang=en
kamerstuk 21 501-02, nr. 1897

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

meer aangegeven dat de Raad van Europa gebonden is om elke vorm van
corruptie binnen haar lidstaten tegen te gaan.
Het kabinet onderstreept dat corruptie een serieuze bedreiging vormt voor de
kernwaarden van de Raad van Europa.
Vraag 14
Kunt u aangeven wanneer het rapport over corruptie en in het comité van
Ministers besproken is en welke besluiten er tot nu toe genomen zijn?
Antwoord 14
Het rapport van de «Independent investigation body on the allegations of
corruption within the Parliamentary Assembly» kwam uit op 22 april 2018. In
het Comité van Ministers (CM) heeft op 2 mei 2018 een overleg plaatsgevonden met de toenmalige voorzitter van Assemblee, waarbij ook het rapport
genoemd is. Naar aanleiding van de beraadslaging in het CM heeft de
toenmalige Deense voorzitter van het CM, Anders Samuelsen, aan de
voorzitter van de Assemblee in een brief d.d. 3 mei 2018 onderstreept dat het
CM de aanpak van de beschuldigingen van omkoping zorgvuldig zal blijven
volgen en waar nodig stappen zal overwegen.
Nederland is bereid om met EU partners in CM verband te onderzoeken
welke verdere mogelijkheden er zijn om Azerbeidzjan aan te spreken. Voorts
zet Nederland erop in dat het CM de bestrijding van corruptie in PACE
ondersteunt, en nauw blijft volgen welke maatregelen er genomen worden.
Vraag 15
Kunt u deze vragen een voor een en binnen de reguliere termijn van drie
weken beantwoorden?
Antwoord 15
Bovenstaande antwoorden zijn binnen de reguliere termijn verzonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4