Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 682

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT EN VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 oktober 2020
Tijdens het plenaire debat over internationaal personenverkeer van
24 september jl. (Handelingen II 2020/21, nr. 6, debat over Coronaverspreiding in relatie tot het Internationaal personenverkeer) heeft uw
Kamer het kabinet verzocht reizigers actiever te ontmoedigen om op
vakantie te gaan naar landen of gebieden waarvoor vanwege het
coronavirus een oranje reisadvies geldt. Ook in het plenaire debat over de
ontwikkelingen rondom het coronavirus op 30 september jl. is hier
aandacht voor gevraagd. De boodschap blijft om niet af te reizen naar
gebieden met een oranje reisadvies voor motieven anders dan een
noodzakelijke reis. Reizen naar het buitenland is en blijft in de huidige
situatie een risico vanwege de verspreiding van het coronavirus. Reizigers
moeten er rekening mee houden dat de situatie in een (vakantie)land of
gebied snel kan veranderen; een geel reisadvies kan oranje worden als de
gezondheidssituatie in een land verslechtert met alle gevolgen van dien
voor de reiziger.
De recente ontwikkelingen rondom het virus en de daardoor verslechterde
gezondheidssituatie in verschillende EU-landen hebben er toe geleid dat
er gisteren – op advies van het RIVM – wijzigingen zijn doorgevoerd in de
reisadviezen. Een aantal landen heeft een oranje reisadvies gekregen en
voor een aantal landen is de thuisquarantaine bij terugkomst in Nederland
opgelegd. Een land kan een oranje reisadvies hebben, omdat het RIVM
oordeelt dat de gezondheidssituatie niet veilig is (COVID-risicogebied).
Voor reizigers die terugkeren uit dergelijke landen geldt dat zij bij
thuiskomst tien dagen in thuisquarantaine gaan. Ook landen die beperkende maatregelen, zoals quarantaine bij aankomst vanwege de gezondheidssituatie in Nederland, aan Nederlanders opleggen krijgen een oranje
reisadvies, omdat die beperkende maatregelen zich niet verenigen met
een toeristisch reispatroon.
Het kabinet ontmoedigt vakanties naar beide typen oranje reisgebieden,
een vakantie is immers geen noodzakelijke reis. Er wordt daarbij niet

kst-25295-682
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 682

1

alleen ingezet op het informeren van de reiziger over de situatie in een
bepaald land via de reisadviezen, maar ook op het actief ontmoedigen van
het boeken en reizen naar gebieden met een oranje reisadvies. Met deze
brief informeren we u welke acties wij hiervoor in gang zetten, mede
namens de Minister van VWS, de Staatssecretaris van IenW en de
Staatssecretaris van EZK. Dit in reactie op diverse toezeggingen en de
aangenomen moties van de leden Amhaouch (CDA)1, Van Dijk (PvdA) /
Paternotte (D66)2, Van Esch (PvdD)3 en Kröger (GL)4 inzake het ontmoedigen van vakantiereizen naar oranje gebieden.
Ontwikkeling reis-en vakantiebewegingen
COVID-19 heeft een enorme impact op het aantal internationale reisbewegingen. De vakantieplannen van veel Nederlanders zagen er de afgelopen
maanden anders uit dan in dezelfde periode van 2019. De effecten voor de
reisbranche zijn groot: volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek
(CBS) was het aantal Nederlanders dat in het tweede kwartaal van 2020 op
vakantie ging 65% lager dan in hetzelfde kwartaal van 2019. Ook kozen
veel Nederlanders de afgelopen zomer voor een vakantie in eigen land.5
Dit beeld zien we terug in de flink lagere bezettingsgraden in de maanden
juli en augustus van dit jaar ten opzichte van 2019 van verschillende
vervoersmodaliteiten bij internationale reisbewegingen. Voor busreizen
van en naar Nederland zat de grootste Europese busvervoerder, FlixBus,
in juli en augustus op 41% van het aantal reizigers in vergelijking met
dezelfde periode in 2019. Voor Schiphol lagen de aantallen in juli en
augustus zelfs nog lager ten opzichte van 2019: 24% van het aantal
passagiers, 43% van het aantal bewegingen met een bezettingsgraad van
gemiddeld 54%. Volgens het Nederlands Bureau voor Toerisme &
Congressen (NBTC) neemt het aantal vakantieplannen van Nederlanders
voor de rest van het jaar verder af.6 Hiermee voldoe ik, de Minister van
IenW, aan de toezegging aan het Kamerlid Amhaouch tijdens het debat
van 24 september jl. om u te informeren over de wijze waarop de
verschillende vervoersstromen zich hebben ontwikkeld qua aantallen.
Actief ontmoedigen van boeken en reizen naar gebieden met een
oranje reisadvies
Het is gezien de huidige epidemiologische situatie van groot belang dat
reizigers geen vakantiereizen naar gebieden ondernemen waarvoor een
oranje reisadvies geldt. Het kabinet neemt daarom een aantal aanvullende
acties om dergelijke reizen te ontmoedigen. Hiermee geeft het kabinet ook
invulling aan de moties van de leden Amhaouch, Van Dijk / Paternotte,
Van Esch en Kröger.
i) Inzet op communicatie richting reizigers
Het Ministerie van BZ heeft in haar communicatie via verschillende
kanalen steeds gewezen op het belang van het raadplegen van de
reisadviezen. Uit het aantal bezoeken van de website kan worden afgeleid
dat dit goed is doorgedrongen. In de afgelopen 8 maanden is deze ruim
71 miljoen keer geraadpleegd (in heel 2019 3,25 miljoen keer).

1

Kamerstuk 25 295, nr. 575.
Kamerstuk 25 295, nr. 574.
3
Kamerstuk 25 295, nr. 601.
4
Kamerstuk 25 295, nr. 566.
5
https://www.nbtc.nl/nl/home/newsroom/aantal-vakantieplannen-voor-2020-neemt-verderaf.htm.
6
https://www.nbtc.nl/nl/home/newsroom/ruim-70-procent-minder-internationale-bezoekersverwacht-in-2020.htm.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 682

2

We hanteren een actieve ontmoedigende boodschap: «Boek geen
vakantiereizen naar landen met een oranje reisadvies». Wanneer een
reiziger naar de website met reisadviezen van Buitenlandse Zaken gaat, is
dit een van de eerste boodschappen die hij zal zien bij het raadplegen van
de adviezen.7 Ook tijdens de persconferentie op 13 oktober jl. deed de
Minister-President de oproep om sowieso nooit naar een land met oranje
of rood reisadvies te gaan, tenzij noodzakelijk. Daarnaast herhaalde hij de
boodschap die reeds, in aanloop naar de herfstvakantie, door de
rijksoverheid is verspreid vanuit de campagne «Alleen samen» met
behulp van een visual via social media: «Blijf zo veel mogelijk op je
vakantieadres, reis zo min mogelijk, beperk het aantal uitstapjes, vermijd
drukke momenten en volg de reisadviezen van het Ministerie van BZ.»
Over deze boodschap heeft de Minister van VWS u gisteren per brief
geïnformeerd.8 Voor volgende schoolvakanties worden eveneens vanuit
«Alleen samen» communicatiemiddelen voorbereid.
Er wordt op veel boekingssites van vakantieaanbieders en vervoerders
consequent verwezen naar de website met reisadviezen van BZ,
waaronder de Nederlandse luchtvaartmaatschappijen, de website van
Schiphol, NS International en de reiswijzer van de ANWB. De oproep om
geen vakantiereizen te boeken naar landen of gebieden met een oranje
reisadvies komt eveneens op rijksoverheid.nl. Op informatieve of
vergelijkingssites die mensen raadplegen bij het oriënteren op en plannen
van hun vakantie zal advertentieruimte worden ingekocht met een
verwijzing naar de reisadviezen van BZ. Dit om de reiziger vóór het
boeken of tijdens het plannen van een (vlieg)reis nogmaals hierop te
attenderen.
Om meer automobilisten te informeren (tot nu toe de moeilijkst te
bereiken doelgroep) start de Minister van IenW met het inzetten van
online traffic management. Zoals de Minister al aangaf tijdens het debat
van 24 september jl., is onderzocht hoe een groter deel van de automobilisten kan worden bereikt die naar of uit een oranje gebied rijden.
Vooralsnog zal de inzet zich richten op de gebruikers van de navigatietool
«Waze» en social media. Zij worden geselecteerd aan de hand van hun
profiel en locatie. Ook ontvangen ze een bericht in hun navigatie of op
hun social media tijdlijn met de boodschappen «Onderweg naar een land
met een oranje reisadvies? Alleen voor noodzakelijke reizen, dus geen
vakantie» of «Kom je uit een oranje reisgebied, kijk dan goed in het
reisadvies van BZ of je in quarantaine moet en laat je testen als je klachten
hebt». Daarnaast wordt de automobilist naar het reisadvies geleid om dit
zelf te checken. De automobilist ontvangt de boodschap als hij of zij
stilstaat, dus voorafgaand of na de rit. Om afleiding tijdens het rijden te
voorkomen. Daarbij is de inzet van online traffic management volgens de
richtlijnen van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en
niet herleidbaar tot individuele gebruikers.
Daarnaast is voor de afgelopen zomervakantie gevraagd aan o.a. de
onderwijssector, kinderopvang en werkgeversorganisaties hoe bepaalde
groepen kunnen worden geïnformeerd en gewezen op de consequenties
van het reizen naar gebieden met een oranje reisadvies. De departementen hebben toen een op maat gemaakte boodschap, in de vorm van
visuals, gedeeld met de eigen stakeholders. Deze aanpak is ook ingezet
voorafgaand aan de herfstvakantie. Zo is er voor het primair en voortgezet
onderwijs gekeken naar het vakantieadvies voor scholen. Dit maakt
onderdeel uit van de servicedocumenten die ook zijn afgestemd met de
sectoren. Hierin staat dat het wordt afgeraden om op reis te gaan naar
7
8

Zie ook Kamerstuk 25 295, nr. 587.
Kamerstuk 25 295, nr. 656.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 682

3

gebieden met een oranje reisadvies en, als mensen dat toch doen, er
afspraken moeten worden gemaakt over hoe het leerproces voor kinderen
in het voortgezet onderwijs vanuit huis door kan blijven gaan, gezien de
periode van thuisquarantaine.
ii) Inzet op afspraken met reisbranche, vervoerders en verzekeraars
De Minister van IenW heeft mede naar aanleiding van de eerdere motie
van het lid Van Esch9 afgelopen zomer verschillende reisorganisaties en
luchtvaartmaatschappijen10 opgeroepen actiever hun reizigers te
informeren over de reisadviezen van het Ministerie van BZ, reizen naar
risicogebieden niet aan te prijzen en om hun aanbod te wijzigen als het
reisadvies voor een gebied oranje wordt.11 Overigens houden reisorganisaties die aangesloten zijn bij de ANVR rekening met de kleurcode van de
reisadviezen bij het aanbieden van zogenaamde pakketreizen.
Om deze eerdere oproep nog meer kracht bij te zetten, gaat het kabinet in
gesprek met vertegenwoordigers van de reisbranche en internationale
vervoerders. Zo heeft de Staatssecretaris van IenW al afgesproken dat NS
International bij de toekomstige ticketverkoop voor internationale
treinverbindingen, waaronder de nieuwe internationale treinverbindingen
naar Wenen en Londen, i) geen promotie maakt voor treintickets naar
gebieden waar een oranje reisadvies geldt; en ii) reizigers uitgebreid
informeert over zowel de reisadviezen als de risico’s van het reizen naar
gebieden waar een oranje reisadvies geldt. Ook met andere vervoerders
en partijen, zoals Airlines for Europe12, wordt getracht een zelfde soort
afspraken te maken. Met deze afspraken wordt mede invulling gegeven
aan de motie van het lid Kröger.
Mede naar aanleiding van de moties van de leden Van Dijk/Paternotte, Van
Esch en Kröger is ook contact opgenomen met het Verbond van Verzekeraars om met hen afspraken te maken over het goed informeren van
reizigers. Zij verwijzen op hun eigen website al naar de website en
reisadviezen van BZ. Met hen is afgesproken dat zij actief aan verzekeraars
vragen om de informatie met betrekking tot reizen naar gebieden met een
oranje reisadvies bij hun klanten onder de aandacht te brengen, bijvoorbeeld via de eigen website.
iii) Juridische spoor
De Minister van IenW heeft in het debat over internationaal personenverkeer aan het Kamerlid Paternotte toegezegd te bezien of de Reclame
Code Commissie uitkomst kan bieden bij het ontmoedigen van reizen naar
gebieden met een oranje reisadvies. Ook de motie Amhaouch roept het
kabinet op te bezien of promotie van reizen naar coronabrandhaarden
strookt met het misleidingsverbod in de Nederlandse Reclame Code. De
Autoriteit Consument & Markt (ACM) ziet toe op een verbod op oneerlijke,
waaronder misleidende, handelspraktijken op grond van de Wet
handhaving consumentenbescherming. In hoeverre reclame voor
COVID-19 risicogebieden als misleidend kan worden beschouwd zoals
genoemd in artikel 7 en 8 van de Nederlandse Reclame Code het

9

Kamerstuk 25 295, Nr. 495.
ANVR, de VvKR (Vereniging van Kleinschalige Reisorganisaties), de BARIN (Board of Airline
Representatives In the Netherlands) en de vier Nederlandse luchtvaartmaatschappijen.
11
Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 158.
12
A4E is een handelsvereniging van Europese (burger)luchtvaartmaatschappijen die meer dan
70 procent van het Europese luchtverkeer vertegenwoordigt, waaronder Ryanair, Easyjet,
Vueling, e.a.
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 682

4

Nederlandse Burgerlijk Wetboek13, hangt af van de concrete reclameuiting. Het is uiteindelijk aan de rechtspraak om hier over te oordelen.
Het beoordelen of promotie van reizen in het algemeen naar coronabrandhaarden strookt met het misleidingsverbod in de Nederlandse Reclame
Code, is niet aan de Minister van IenW en de Minister van BZ. Wij hebben
hiervoor wel aandacht gevraagd bij de ACM en de Reclame Code
Commissie. Zij nemen dit mee als een signaal bij hun toezichthoudende
taken. Daarmee heb ik invulling gegeven aan zowel de motie van het lid
Amhaouch, als ook de toezegging aan het lid Paternotte.
Uw Kamer wordt separaat geïnformeerd over de invulling van de moties
van de leden Amhaouch en Kröger inzake het tegengaan van aanbiedingen voor dumpprijzen naar deze gebieden. Het streven is om deze
informatie zo spoedig mogelijk met uw Kamer te delen.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga,
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

13

Artikelen 6:193a BW en verder.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 682

5