Nota van toelichting
I.

ALGEMEEN

1. Inleiding
Dit besluit wijzigt het Uitvoeringsbesluit Wmo 2015 onder de Wet maatschappelijke
ondersteuning 2015 (Wmo 2015).
De Wmo 2015 verplicht de gemeenteraad om bij de uitvoering van deze wet door derden,
regels te stellen ter waarborging van een goede verhouding tussen de prijs voor de
levering van een voorziening en de eisen die worden gesteld aan de kwaliteit van diezelfde
voorziening.1 Dit besluit stelt nadere regels aan deze bestaande verplichting. Met dit
besluit worden nadere regels gesteld aan een zorgvuldig en verantwoord proces van
inkoop van maatschappelijke ondersteuning. De definitie van een reële prijs wordt met dit
besluit geregeld door de kostprijselementen waar het college een reële prijs op moet
baseren met regels vast te leggen. Dit is een verduidelijking van de verplichting die op het
college rust op grond van artikel 2.6.6 van de Wmo 2015. Daarnaast wordt met dit besluit
de plaats van een door het college vastgestelde reële prijs in een aanbestedingsprocedure
geregeld. Deze nadere regels hebben tot doel dat een reële prijs wordt vastgesteld voor
diensten die in opdracht van het college door derden worden verleend, zodat de kwaliteit
en continuïteit van deze diensten kunnen worden gewaarborgd door het
gemeentebestuur2 en de gecontracteerde aanbieders.3
1.1 Aanleiding besluit
De aanleiding voor dit besluit zijn de vergoedingen die gemeenten en aanbieders hanteren
voor dienstverlening in het kader van maatschappelijke ondersteuning. Gemeenten zijn
sinds 1 januari 2007 verantwoordelijk voor het bieden van huishoudelijke verzorging in
het kader van de Wmo.4 Sinds die tijd zijn de gemiddelde vergoedingen die gemeenten en
aanbieders overeenkomen voor vormen van huishoudelijke verzorging of hulp gedaald.5
Daar waar vergoedingen te hoog waren en de prijs kan dalen door efficiënter werken en
het toepassen van innovatie, is dit positief voor cliënten en beheersing van de financiële
uitgaven van de overheid. De prijsontwikkeling van de afgelopen jaren leidt echter ook tot
negatieve gevolgen. Aanbieders uiten zorgen over de kwaliteit en continuïteit van deze
dienstverlening.6 7 De vakbonden FNV en CNV wijzen op de gevolgen voor
beroepskrachten zoals thuishulpen.8 Een race naar de bodem wordt door alle partijen als
onwenselijk beschouwd. Op basis van deze signalen van onzekerheid van aanbieders en
de vakbonden FNV en CNV heeft de staatssecretaris van VWS aangekondigd na te gaan
hoe het wettelijk kader voor de waarborgen voor kwaliteit en continuïteit in de praktijk

1

Artikelen 2.6.4 en 2.6.6, van de Wmo 2015.

2

Artikel 2.1.1, van de Wmo 2015.

3

Artikel 3.1, van de Wmo 2015.

4

Wet maatschappelijke ondersteuning geldend van 16-07-2014 tot en met 31-12-2014.

5

Kamerstukken II 2014/2015, 23 235, nr. 117.

6

http://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2072485-thuishulpbranche-luidt-de-noodklok.html

7

http://www.actiz.nl/web/uitgelicht-paginas-los/uitgelicht-huishoudelijke-hulp-kan-alleen-overeindblijven-als-gemeenten-rel-tarief-betalen
8
http://www.fnvvoorzorg.nl/forms/volkspetitie-red-de-zorg/

functioneert.9 De Transitiecommissie Sociaal Domein (hierna: de commissie) is door de
staatssecretaris gevraagd om gemeenten, aanbieders en vakbonden te ondersteunen bij
een dialoog over verantwoordelijk marktgedrag en een nieuw toekomstperspectief voor
thuisondersteuning.10 11 Het resultaat van de gezamenlijke inspanningen bestaat uit een
Code verantwoordelijk marktgedrag thuisondersteuning (hierna: de code). Deze code is
gepubliceerd op 31 augustus 2015.12 Het onderschrijven van de code is vrijwillig, maar
niet vrijblijvend. In april 2016 onderschrijven 90 van de 393 gemeenten de code.13 Dit
zijn hoofdzakelijk gemeenten die al een reële vergoeding betalen. Het probleem van de te
lage vergoedingen ligt niet zozeer bij deze gemeenten en aanbieders. Het effect van de
code is daarmee te beperkt. Het stellen van nadere landelijke regels is om die reden
noodzakelijk. Daarom wordt met dit besluit de doelstelling van de code in nadere
regelgeving opgenomen en van kracht voor alle gemeenten. Gemeenten dienen een reële
prijs op basis van de relevante kostprijselementen vast te stellen en deze met het oog op
de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening als ondergrens te hanteren bij
aanbestedingsprocedures.
Gelijktijdig aan de werkzaamheden van de commissie heeft de regering gesproken met de
vakbonden FNV en CNV over de toekomst van de thuiszorg14 en welke maatregelen naar
gezamenlijk oordeel nodig zijn voor de toekomst van de langdurige zorg en
ondersteuning. Het kabinet heeft over deze maatregelen ook gesproken met werkgevers
en gemeenten. Deze gesprekken hebben op 4 december 2015 geleid tot
overeenstemming met de FNV, CNV en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (hierna: de
VNG) over de gezamenlijke uitgangspunten voor de langdurige zorg en ondersteuning en
de daaruit voortvloeiende maatregelen.15 Dit besluit is één van deze maatregelen.
2. Hoofdlijnen van het besluit
Het college kan besluiten de uitvoering van de Wmo 2015 door derden te laten
verrichten.16 Ter waarborging van een goede verhouding tussen de prijs voor de levering
van een voorziening en de eisen die worden gesteld aan de kwaliteit van diezelfde
voorziening, verplicht artikel 2.6.6 de gemeenteraad hierover regels te stellen in de
verordening. Bij het stellen van die regels moet door de gemeenteraad rekening worden
gehouden met de vereiste deskundigheid van het in te schakelen personeel en de
arbeidsvoorwaarden van dat personeel. In voorbereiding op de opdrachtverlening aan
derden, moet het college daarom ten minste een inschatting maken van een reële
kostprijs voor de activiteiten die zij door aanbieders wil laten uitvoeren. Welke
uitgangspunten het college hanteert bij deze schatting van een reële kostprijs, is aan het
college, zo staat verwoord in de memorie van toelichting op de Wmo 2015. In het tweede
lid van artikel 2.6.6 is vastgelegd dat bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
nadere regels kunnen worden gesteld om deze verplichting van de gemeenteraad en het
college nader te kunnen concretiseren. Met dit besluit wordt deze concretisering geregeld
9

Kamerstukken II 2014/2015, 23 235, nr. 117.
Kamerstukken II 2014/15, 34 000 VII, nr. 45.
11
Kamerstukken II 2014/15, 34 104, blg-538092.
10

12

Kamerstukken II 2014/15, 34 104, nr. 70, blg-576970.

13

https://www.transitiecommissiesociaaldomein.nl/code-thuisondersteuning

14

http://www.fnvvoorzorg.nl/forms/volkspetitie-red-de-zorg/

15

Kamerstukken II 2015/16, 29 282, nr. 238.

16

Artikel 2.6.4, van de Wmo 2015.

door de kostprijselementen van een reële prijs te definiëren en de plaats van een reële
prijs in de aanbestedingsprocedure te regelen.
Artikel 5.4 van het besluit heeft tot doel dat een gemeente een reële prijs vaststelt voor
een Wmo-dienst, waarmee de aanbieder kan voldoen aan de gemeentelijke eisen aan de
kwaliteit en continuïteit van deze dienst en de aanbieder kan voldoen aan de
arbeidsrechtelijke verplichtingen aan de beroepskracht die deze dienst verleent aan de
cliënt. De prijs die het college betaalt voor een dienst moet het ten minste mogelijk
maken dat een aanbieder kan voldoen aan de door de gemeenteraad gestelde eisen aan
de kwaliteit en deskundigheid en continuïteit kan leveren in de dienstverlening aan de
cliënt en kan voldoen aan de kwaliteitseisen die op grond van artikel 3.1 van de Wmo
2015 op de aanbieder zien, zoals het veilig, doeltreffend, doelmatig en cliëntgericht
werken, afgestemd op de behoeften van de cliënt en op andere vormen van zorg of hulp
die de cliënt ontvangt.17
Het eerste lid van artikel 5.4 regelt daarom dat de gemeenteraad in ieder geval in de
verordening vastlegt dat het college een reële prijs vaststelt voor diensten die door
derden worden geleverd en dat deze prijs geldt als ondergrens in de
aanbestedingsprocedure en in de overeenkomst met een derde.
Het tweede lid van artikel 5.4 regelt dat het college een reële prijs vaststelt
overeenkomstig de eisen aan de kwaliteit van de dienst. Het college dient tevens bij de
vaststelling van een reële prijs rekening te houden met de continuïteit in de hulpverlening.
Dit met het oog op de effectiviteit van de inzet van maatschappelijke hulp en de
resultaten op het gebied van versterking van de zelfredzaamheid en participatie van de
cliënt.
Het derde lid van artikel 5.4 noemt de kostprijselementen waar het college een reële prijs
op moet baseren. Met het derde lid wordt een reële prijs gedefinieerd en geconcretiseerd,
zodat kan worden beoordeeld of in redelijkheid de kostprijselementen zijn verdisconteerd
in een reële prijs.
Artikel 5.4 bevat geen landelijke kwantitatieve normering van de verschillende
kostprijselementen. Verschillende factoren hebben immers invloed op de normering van
de kostprijselementen en deze factoren veranderen in de tijd. Het ontwikkelen van nieuwe
dienstverlenende ondersteuningsarrangementen voor cliënten, het toepassen van
innovatie in de organisatie van deze diensten en het terugbrengen van kosten van
administratieve lasten en gemeentelijke eisen, zijn voorbeelden van ontwikkelingen die
een kostprijs beïnvloeden en op zichzelf beschouwd wenselijk zijn. Het landelijk
kwantitatief normeren van de verschillende kostprijselementen heeft een remmende
invloed op deze voor de cliënt positieve ontwikkelingen. Dit besluit regelt daarom geen
vaste minimumprijs noch een prijs die voor alle gemeenten gelijk moet zijn. De regering
respecteert de beleidsruimte van gemeenten om lokaal besluiten te nemen over de kaders
voor de uitvoering van de Wmo 2015 en vindt om de hier genoemde redenen het bij wet
vaststellen van een landelijk minimumtarief onwenselijk. In lijn met het decentrale
karakter van de Wmo 2015 ligt de bevoegdheid voor het vaststellen van een reële prijs bij
het college en legt het college over zijn besluitvorming over een reële prijs, gelijk aan de

17

Artikel 3.1, van de Wmo 2015.

andere aspecten van de uitvoering van de Wmo 2015, verantwoording af aan de
gemeenteraad.
Voor de uitvoeringspraktijk zijn handreikingen over de kwantitatieve normering van
kostprijselementen beschikbaar die colleges en aanbieders kunnen toepassen om te
komen tot een reële prijs. Voorbeelden zijn de handreiking Aanbesteding Wmo en het
hulpmiddel onderbouwing bepaling tarief18 en de Code verantwoordelijk marktgedrag
thuisondersteuning.19 Koepel- en brancheorganisaties kunnen initiatieven nemen om deze
kostprijsinformatie uit te breiden en actueel te houden. De in dit besluit opgenomen
kostprijselementen dienen uiteraard wel te worden gebruikt om te toetsen of een prijs in
een reële verhouding staat tot de kosten van een voorziening.
Volledigheidshalve wordt benadrukt dat het college niet verplicht is aan iedere aanbieder
de specifieke kostprijs van die onderneming te betalen. Het college neemt een besluit over
een reële prijs aan de hand van de in artikel 5.4 genoemde kostprijselementen en de
beschikbare kostprijsinformatie. De verantwoordelijkheid voor een gezonde
bedrijfsvoering ligt bij de aanbieder en niet de gemeente. Efficiënt en doelmatig werken
blijft met artikel 5.4 dan ook een belangrijke opdracht voor aanbieders.
2.1. Relatie Aanbestedingswet 2012, Mededingingswet en Wmo 2015
Dit besluit past binnen de kaders van de Aanbestedingswet 2012 en Mededingingswet. Het
college is verantwoordelijk voor een gelijkspeelveld voor aanbieders en een eerlijke kans
voor aanbieders op het verkrijgen van opdrachten voor het verlenen van diensten van
maatschappelijke ondersteuning. In dit kader stelt een aanbestedende dienst objectieve
eisen voor een overheidsopdracht zoals aan welke prijs en aan welke kwaliteit een
bepaalde dienst moet voldoen. De Aanbestedingswet 2012 en de Wmo 2015 (de artikelen
2.6.4 tot en met 2.6.6 van de Wmo 2015 en artikel 5.1 en het nieuwe artikel 5.4 van het
Uitvoeringsbesluit Wmo 2015) vormen samen het wettelijk kader voor het college bij de
opdrachtverlening aan derden voor het betrekken van maatschappelijke ondersteuning.
Het vaststellen van een reële prijs door het college sorteert pas effect als deze prijs een
plaats krijgt in de aanbestedingsprocedure en in de overeenkomst met een derde. Het
college dient op grond van artikel 2.114, eerste lid, van de Aanbestedingswet 2012 en
artikel 2.6.4, tweede en derde lid, van de Wmo 2015, de overheidsopdracht onder meer
te gunnen op grond van het criterium van de economisch meest voordelige inschrijving en
abnormale lage inschrijvingen afwijzen (art. 2.116, eerste lid, van de Aanbestedingswet).
De vastgestelde reële prijs dient vervolgens als eis in de aanbestedingsdocumenten te
worden opgenomen zodat inschrijvingen beneden de reële prijs terzijde kunnen worden
gelegd.
Volledigheidshalve wordt vermeld dat het voorstel voor wijziging van de Aanbestedingswet
2012 in verband met de implementatie van aanbestedingsrichtlijnen 2014/23/EU,
2014/24/EU en 2014/25/EU voor sociale diensten een licht regime bevat en de
mogelijkheid biedt aan aanbestedende diensten om specifieke diensten op het gebied van
gezondheid en sociale diensten voor te behouden aan bepaalde organisaties.20 Deze
organisaties moeten het vervullen van een taak van algemeen belang als doel hebben,
hun winsten opnieuw investeren in de organisatie en beschikken over beheers- of
18
Handreiking aanbesteding Wmo en de wet Basistarieven en als onderdeel daarvan het Hulpmiddel
onderbouwing bepaling tarief. Publicatie ActiZ, Vereniging Nederlandse Gemeenten en het ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2013.
19
Kamerstukken II 2014/15, 34 104, nr. 70, blg-576970.
20
Kamerstukken I 2015/2016, 34 329, A.

eigendomsstructuren die zijn gebaseerd op werknemersaandeelhouderschap of
beginselen van participatie.21 Hierbij valt te denken aan initiatieven als zorgcoöperaties,
(online) buurtplatforms, een samenwerkingsverband van mantelzorgers of een coöperatie
van thuishulpen. De mogelijkheid om opdrachten aan dergelijke initiatieven voor te
behouden geeft aanbestedende diensten de mogelijkheid om ruimte te geven aan
dergelijke initiatieven om zich verder te ontwikkelen. Dit met het oog op het mogelijk
maken van initiatieven die mensen nemen voor het organiseren van zorg en
ondersteuning in buurten, dorpen en wijken. Daarnaast bevat het voorstel voor wijziging
van de Aanbestedingswet 2012 in verband met de implementatie van
aanbestedingsrichtlijnen 2014/23/EU, 2014/24/EU en 2014/25/EU in artikel 2.87 lid 1 sub
a de mogelijkheid om inschrijvers uit te sluiten als zij niet voldoen aan de verplichting op
het gebied van het milieu-, sociaal en arbeidsrecht zoals opgenomen in het voorgestelde
artikel 2.81 lid 2. Dat betekent dat een gemeente een inschrijver van de aanbesteding kan
uitsluiten indien deze niet voldoet aan de verplichtingen die voortvloeien uit de van
toepassing zijnde cao.
2.2 Diensten van maatschappelijke ondersteuning
Met de Wmo 2015 is de beleidsruimte van gemeenten voor het bieden van
maatschappelijke ondersteuning en het samenstellen van voorzieningen vergroot.
Dienstverlening als individuele begeleiding, dagbesteding en beschermd wonen is met de
Wmo 2015 toegevoegd aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid. De waarborgen voor
een reële prijs voor deze diensten, zoals in deze wet geregeld, zijn niet anders dan voor
de thuisondersteuning waarop de code is gebaseerd. Om die reden geldt dit besluit voor
alle opdrachten voor diensten die op grond van artikel 2.6.4 van de Wmo 2015 door het
college aan derden worden verleend.22 Voorbeelden van deze diensten zijn naast
thuisondersteuning, individuele begeleiding, dagbesteding, beschermd wonen, opvang en
vervoer.
2.3 Verantwoordelijkheid aanbieders
Een zorgvuldig inkoopproces vraagt inzicht in de reële kosten23 die aanbieders maken bij
het verlenen van diensten die voldoen aan de gestelde eisen op het gebied van kwaliteit
van de voorziening en de eisen aan de deskundigheid van de beroepskracht.24 De regering
verwacht van aanbieders dat zij op een reële wijze inschrijven voor een opdracht, daarbij
een reële kostprijs hanteren waarmee ze kwalitatief goede hulp kunnen bieden en
handelen in lijn met de uitgangspunten van goed werkgeverschap, de Wet werk en
zekerheid, de Wet normering topinkomens en handelen naar de afspraken die zijn
gemaakt in het sociaal akkoord tussen werkgevers, werknemers en de regering.25
Aanbieders zijn gehouden aan de regels van de Mededingingswet. De Autoriteit
Consument en Markt (ACM) controleert of aanbieders de concurrentie beperken. Bij
overtreding kan de ACM een boete of andere straf opleggen.

21

Artikel 2.82a van de Aanbestedingswet 2012.
Het leveren van woningaanpassingen en hulpmiddelen worden niet onder het begrip ‘diensten’
geschaard binnen de definitie van voorziening in artikel 1.1.1 van de Wmo 2015. Dit besluit is gericht
op de kwaliteit en continuïteit van hulpverleningsrelaties. Een bouwkundige of woontechnische
ingreep in of aan een woonruimte (zoals een traplift) of een (mobiliteits)hulpmiddel vallen buiten de
reikwijdte van dit artikel.
23
De kosten zoals opgenomen in artikel 5.4 van dit besluit.
22

24

Artikel 2.1.3. tweede lid, onderdeel c, van de Wmo 2015.

25

Kamerstukken II 2012/13, 33 566, nr. 15.

2.4 Sociale partners
De regering verwacht van sociale partners dat zij verantwoord omgaan met de
verantwoordelijkheid die zij hebben voor het arbeidsvoorwaardenoverleg en de gevolgen
van de afspraken die zij maken over collectieve arbeidsvoorwaarden voor de
inkoopmogelijkheden van gemeenten en de werkgelegenheid in het sociaal domein.26
3. Uitvoering en handhaving
Het gemeentebestuur is primair verantwoordelijk voor de uitvoering, de handhaving en
het toezicht op de naleving van de bepalingen van de Wmo 2015. De regering verwacht
van gemeenteraden dat zij het doel en de strekking van artikel 5.4 opnemen in de
gemeentelijke verordening en zich uit spreken over uitgangspunten van verantwoordelijk
marktgedrag.
Onder artikel 21a van de Wmo 2007 stelden gemeenten basistarieven vast voor
huishoudelijke verzorging. Met de introductie van de Wmo 2015 is deze eis vervangen
door de meer generieke bepaling van artikel 2.6.6. Deze bepaling legt een verplichting bij
gemeenten neer om bij verordening regels te stellen ter waarborging van een goede
verhouding tussen de prijs voor de levering van een voorziening en de eisen die worden
gesteld aan de kwaliteit van de voorziening. Bij het stellen van die regels moet rekening
worden gehouden met de vereiste deskundigheid van het in te schakelen personeel en de
arbeidsvoorwaarden van dat personeel. De gemeenten dienen hierbij ten minste een
inschatting te maken van een reële kostprijs voor de activiteiten die zij door aanbieders
willen laten uitvoeren. Dit besluit vult deze bestaande werkwijze in door de beschreven
kostprijselementen verplicht mee te laten wegen. De door het college vastgestelde reële
prijs geldt vervolgens als ondergrens voor het gunnen van een overheidsopdracht. Ook de
invulling van de continuïteit van de hulpverleningsrelatie op basis van artikel 2.6.5 in
financiële zin is nieuw voor gemeenten. De bestuurslasten zullen voor een aantal
gemeenten toenemen, omdat zij bijvoorbeeld de code nog niet hebben geïmplementeerd
in de werkwijzen van de gemeentelijke organisatie.
In hoofdzaak gaat het erom dat het college tot een reële prijs komt in relatie tot de
kwaliteit en deskundigheid. Dit vraagt om een zorgvuldig proces van de zijde van de
gemeente en openheid van aanbieders over de kosten die zij maken bij het leveren van
een dienst. Het college kan in samenspraak met aanbieders hiervoor verschillende
instrumenten benutten of procedures inrichten. Denk bijvoorbeeld aan een dialoog waarin
kennis en kunde over de uitvoeringspraktijk en wat dat betekent voor een reële prijs
worden gedeeld tussen het college en aanbieders. Het college kan hierbij alle aanbieders
betrekken die mogelijk in aanmerking kunnen komen voor het verlenen van de dienst.
Voorbeelden zijn thuiszorgorganisaties, zorgcoöperaties en zelfstandigen zonder
personeel. Als onderdeel van de aanbestedingsprocedure kan het college aanbieders
vragen om in hun offertes toe te lichten op welke wijze de aanbieders invulling geven aan
de kwaliteits-, deskundigheids- en continuïteitseisen en de kwantitatieve normering door
de individuele aanbieder van de door de gemeenteraad in de verordening opgenomen
kostprijselementen. Het college kan op deze wijze toetsen of de aanbieder voldoet aan de
vereiste van een reële prijs en krijgt inzicht in de kostprijsopbouw van de individuele
aanbieder.

26

Kamerstukken II 2015/16, 29 282, nr. 239.

Gemeenten en aanbieders werken aan nieuwe vormen van dienstverlening aan cliënten
over de grenzen van de afzonderlijke wetten voor het sociaal domein. Hoewel artikel 5.4
alleen toeziet op diensten in het kader van de Wmo 2015 levert dat geen beperking op
voor het verlenen van sociaal domeinbrede opdrachten. Artikel 2.12 van de Jeugdwet
bevat immers eenzelfde inhoudelijke strekking als artikel 2.6.6 van de Wmo 2015 en
vraagt op vergelijkbare wijze van de gemeenteraad bij verordening regels te stellen ter
waarborging van een goede verhouding tussen de prijs en de kwaliteit van een
voorziening.
Het toepassen van innovatie om nieuwe ondersteuningsvormen voor cliënten mogelijk te
maken is een belangrijke opdracht voor gemeenten die voortvloeit uit de Wmo 2015. Bij
het vaststellen van de kwaliteitseisen voor een voorziening, waarop de reële prijs is
gebaseerd, wordt het kostprijselement ‘loon’ (art. 5.4, derde lid, onderdeel a) gebaseerd
op de geldende arbeidsvoorwaarden (zoals een algemeen verbindend verklaarde cao). Met
overige kostprijselementen, zoals ‘overhead’, kan het college de beleidsruimte benutten
om te komen tot innovatie (zowel kwalitatief als kwantitatief). Hierbij valt te denken aan
het samenstellen van nieuwe innovatieve diensten. De keuzes die gemeenten maken op
het gebied van innovatie en de ontwikkeling van nieuwe ondersteuningsvormen
verschillen van gemeente tot gemeente. Differentiatie in het ondersteuningsaanbod is
beoogd met de Wmo 2015 en leidt tot verschillende prijzen voor verschillende
voorzieningen. Dit besluit biedt daarvoor bewust beleidsruimte aan colleges. Dit besluit
schrijft daarom niet voor dat het college een overeenkomst op basis van een uurtarief
moet sluiten met een aanbieder. Op basis van een reële prijs kunnen ook andere
financieringsvormen overeengekomen worden, zoals resultaatfinanciering of
populatiebekostiging. Ook in die gevallen zal een prijs of budget moeten worden
vastgesteld op basis van reële kostprijselementen.
Dit besluit is van toepassing op opdrachten waartoe een college besluit tot het treffen van
voorbereidingen voor de opdrachtverlening aan derden na inwerkingtreding van dit
besluit. Voor bestaande contracten met een optie tot eenzijdig en ongewijzigd verlengen,
geldt dat het contract alleen kan worden voortgezet indien het voldoet aan de inhoudelijke
eisen van artikel 5.4.
In de Wmo 2015 is geregeld dat de minister binnen drie jaar na inwerkingtreding van
deze wet een verslag stuurt aan de Staten-Generaal over de doeltreffendheid en
doelmatigheid van deze wet in de praktijk. Om te bezien wat wel en niet werkt in de
praktijk, is een landelijke evaluatie van belang, waarbij een zekere periode in acht
genomen moet worden om tot zinvolle waarnemingen te komen. Om die reden is in de
wet opgenomen na drie jaar te evalueren27. Voor dit besluit geldt hetzelfde. Binnen drie
jaar na inwerkingtreding van dit besluit zendt de minister een verslag aan de StatenGeneraal over de doeltreffendheid en de effecten van dit besluit in de praktijk.
4. Gevolgen voor regeldruk
Dit besluit is een nadere uitwerking van de Wmo 2015 en zal in lijn met de Wmo 2015 een
beperkte vermindering van de regeldruk realiseren voor cliënten. Voor cliënten betekent
dit minder gedwongen wisselingen in de hulpverlenersrelatie. Voor aanbieders blijft de
regeldruk met dit besluit ongewijzigd.
27

Artikel 8.10, van de Wmo 2015.

De gehele bijdrage aan de vermindering van regeldruk voor cliënten, aanbieders en
gemeenten staat beschreven in hoofdstuk acht van het algemeen deel van de memorie
van toelichting van de Wmo 2015.28
5. Financiële gevolgen
De opdracht voor gemeentebesturen om zorg te dragen voor maatschappelijke
ondersteuning en zorg te dragen voor de kwaliteit en continuïteit van de voorzieningen
binnen dit kader, blijft met dit besluit ongewijzigd. Het is aan de gemeenteraad om een
lokaal voorzieningenaanbod in te richten binnen dit wettelijk kader. Het besluit maakt
onderdeel uit van het akkoord dat met onder meer de VNG is overeengekomen29. De
financiële middelen die in het kader van dit akkoord zijn vrijgemaakt zijn toegevoegd aan
het Gemeentefonds. Gemeenten worden geacht deze wet, met inbegrip van dit besluit, te
kunnen uitvoeren binnen het daarvoor beschikbaar gestelde budgettaire kader in het
Gemeentefonds.
6. Consultatie
Het voorstel voor dit besluit is gedurende een periode van vier weken geconsulteerd met
behulp van een internetconsultatie. Directe belanghebbenden als de Vereniging
Nederlandse Gemeenten, landelijke organisaties van aanbieders als ActiZ, Branchebelang
Thuiszorg Nederland, Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland, GGZ Nederland, MOgroep en Koninklijk Nederlands Vervoer en de partijen die deel uit maken van het Sociaal
Overleg Verpleeg- Verzorgingshuizen en Thuiszorg zijn schriftelijk aangeschreven om deel
te nemen aan de consultatie. Dit geldt ook voor de cliëntenorganisaties ANBO, Ieder(in)
en NPCF. Een groot aantal van deze partijen heeft gereageerd en inbreng op het voorstel
geleverd. Aan de hand van de schriftelijke reacties hebben gesprekken plaatsgevonden
met de VNG, ActiZ, BTN, FNV en verschillende gemeenten over de mogelijkheden om het
voorstel te verbeteren. De VNG heeft namens gemeenten grote bedenkingen geuit tegen
het geconsulteerde voorstel. Met name de verplichting tot het vaststellen van een
inkoopplan door de gemeenteraad leidt volgens de VNG tot grote administratieve lasten
en een toename van bureaucratie. Andere bezwaren betreffen een onwenselijke
verschuiving en vermenging van de verantwoordelijkheden van het college en de
gemeenteraad en van gemeenten en aanbieders. Vragen zijn gesteld over de reikwijdte
van het voorstel. Ziet het voorstel enkel toe op diensten of voorzieningen en hoe om te
gaan met subsidieverstrekkingen. Ook zijn door de VNG namens gemeenten
verduidelijkende vragen gesteld over het overgangsregime voor bestaande
overeenkomsten. In de gesprekken met de VNG en gemeenten is specifiek gesproken
over de gevolgen van het voorstel voor de uitvoeringspraktijk en de mogelijkheden het
voorstel op deze punten te verbeteren. De landelijke organisaties voor aanbieders hebben
op het punt van de verantwoordelijkheid voor een gezonde bedrijfsvoering eenzelfde
kritiekpunt geleverd als de VNG. Het efficiënt en effectief organiseren van dienstverlening
blijft primair een verantwoordelijkheid van de aanbieders volgens deze organisaties. De
noodzaak van een algemene maatregel van bestuur over een reële prijs op basis van reële
kosten wordt door de aanbieders zonder voorbehoud onderschreven. De verschillende
cliëntenorganisaties onderschrijven het belang van kwaliteit en continuïteit van de
voorzieningen en hebben voorstellen gedaan de mogelijkheden voor inspraak en
28

Kamerstukken II 2013/14, 30 597, nr. 431, bijlage.

29

Kamerstukken II 2015/16, 29 282, nr. 238.

betrokkenheid van cliënten bij het proces van inkoop te verbeteren.
In reactie op inbreng van deze partijen en organisaties is het voorstel gewijzigd. De
verplichting voor gemeenteraden om een inkoopplan vast te stellen is in het gewijzigde
voorstel losgelaten. In plaats daarvan is gekozen de verplichting om regels te stellen in de
verordening voor een deel in te vullen. Bij de uitwerking is aansluiting gezocht bij de
modelverordening van de VNG voor de Wmo 2015 en artikel 21a van de Wmo 2007. Het
gewijzigde voorstel sluit goed aan bij de verantwoordelijkheidsverdeling tussen het college
en de gemeenteraad als verwoord in de Gemeentewet. Daarnaast is de aansluiting met de
Aanbestedingswet 2012 en de aangekondigde wijziging van de Aanbestedingswet
opgenomen in het gewijzigde besluit. In de toelichting wordt de samenhang van deze wet
en de Wmo 2015 toegelicht. Ook de werking van dit besluit in relatie tot de Jeugdwet is
verhelderd in de tekst. In reactie op de inbreng van de landelijke organisaties voor
aanbieders en de partijen uit het Sociaal Overleg VVT zijn de kostprijselementen die
onderdeel uitmaken van een reële prijs verhelderd en waar nodig aangevuld.
Het gewijzigde voorstel is voor een tweede reactie voorgelegd aan de VNG en de partijen
uit het Sociaal Overleg VVT. De partijen uit het Sociaal Overleg VVT zijn positief over de
aanpassingen van de versie zoals gepubliceerd ten behoeve van de internetconsultatie.
Partijen noemen een aantal resterende aandachtspunten als actualisatie van het
rekenvoorbeeld voor de cao vvt, bevestiging dat de werkingssfeer van de cao door
gemeenten dient te worden gerespecteerd en verduidelijking van de betrekking op
subsidiebeschikkingen. In reactie hierop is de tekst in de toelichting over het belang van
actuele rekenvoorbeelden en subsidiebeschikkingen verhelderd. Voor de werkingssfeer
van cao’s wordt verwezen naar de brief van de staatssecretaris van VWS aan de Tweede
Kamer van 8 september 2015.30 De VNG schrijft in de reactie dat de eerste versie van het
voorstel voor gemeenten niet aanvaardbaar was vanwege inhoudelijke, principiële en
uitvoeringstechnische bezwaren. De VNG is van mening dat met de herziene versie op een
aantal punten tegemoet is gekomen aan de bezwaren van gemeenten. Het gewijzigde
voorstel past beter bij de verantwoordelijkheidsverdeling tussen het college en de
gemeenteraad. De VNG blijft van mening dat gemeenten de voorgestelde maatregel van
bestuur niet nodig hebben. De VNG is van mening dat het voorstel financiële
consequenties heeft voor gemeenten, zonder deze overigens te kwantificeren, en stelt
vragen over de aspecten continuïteit in de relatie tussen de cliënt en zijn hulpverlener, de
vaststelling van een reële prijs, de kostprijselementen, het overgangsrecht en de
invoeringstermijn en de reikwijdte van de maatregel. In reactie op de zienswijze is de
samenhang van de maatregel met de Aanbestedingswet in het voorstel opgenomen en is
toelichting op de genoemde onderwerpen als de reikwijdte van het voorstel verhelderd.
De financiële gevolgen van het voorstel zijn afhankelijk van de lokale besluitvorming door
gemeenteraden en colleges. De opdracht die uit de wet voortvloeit voor het verlenen van
maatschappelijke ondersteuning wordt met het voorstel niet gewijzigd. Het is aan de
gemeenteraad om een lokaal voorzieningenaanbod in te richten binnen dit wettelijk kader
en het daarvoor beschikbaar gestelde budgettaire kader in het Gemeentefonds.
7. Voorhang parlement
p.m.

30

Kamerstukken II, 2014/15, 29 538, nr. 194.

II. ARTIKELSGEWIJS
Artikel I
Eerste lid
Het ingevoegde artikel 5.4 geeft een nadere invulling van de in artikel 2.6.6, eerste lid,
van de Wmo 2015 bedoelde verordening. Het artikel bepaalt aan welke eisen ten minste
moet worden voldaan om een goede prijs-kwaliteitverhouding te borgen. Gemeenten
kunnen meer zaken hieromtrent regelen; een uitputtende regeling is niet beoogd. De
regels hebben tot doel dat een reële prijs wordt vastgesteld voor diensten die in opdracht
van het college door derden worden verleend, zodat de kwaliteit en continuïteit van deze
diensten kunnen worden gewaarborgd door het gemeentebestuur31 en de gecontracteerde
aanbieders.32
Het vaststellen van een reële prijs door het college sorteert pas effect als duidelijk is voor
welk proces het college die prijs dient te gebruiken. De vastgestelde reële prijs dient
daartoe zijn plaats te krijgen in de aanbestedingsprocedure en in de overeenkomst met de
derde. Er moet na gunning nog een overeenkomst met de betrokken ondernemer worden
gesloten. De mededeling van de gunningsbeslissing betekent immers nog niet dat een
overeenkomst tot stand is gekomen (zie ook artikel 2:129 van de Aanbestedingswet
2012).
Het college dient op grond van artikel 2.114, eerste lid, van de Aanbestedingswet 2012 en
artikel 2.6.4, tweede lid, van de Wmo 2015, de overheidsopdracht te gunnen op grond
van het criterium van de economisch meest voordelige inschrijving. Overigens kan het
college in afwijking van artikel 2.114, tweede lid, van de Aanbestedingswet 2012 een
overheidsopdracht niet enkel op grond van het criterium de laagste prijs gunnen.33
Het college moet bij het criterium “economisch meest voordelige inschrijving” in de
aankondiging van de opdracht bekendmaken welke nadere criteria hij toepast met het oog
op de toepassing van dat criterium (artikel 2:115 van de Aanbestedingswet 2012). Die
nadere criteria kunnen onder meer prijs en kwaliteit betreffen. De toepassing van het
criterium “prijs” betekent dat de inschrijving met de laagste prijs het beste scoort op dat
criterium. De vastgestelde reële prijs wordt opgenomen in de aankondiging of de
aanbestedingsstukken als eis zodat een inschrijving geen prijs bevat die lager is dan de
vastgestelde reële prijs. De vaststelling van de reële prijs betreft een besluit van het
college ter voorbereiding op een privaatrechtelijke rechtshandeling (gunningsbeschikking)
waartegen geen beroep kan worden ingesteld (artikel 8.3 van de Algemene wet
bestuursrecht). De reguliere rechtsbescherming bij aanbestedingsprocedures staat
uiteraard gewoon open. Aan dit besluit moet een zorgvuldige afweging ten grondslag
liggen (art. 3:4 van de Algemene wet bestuursrecht).
De inschrijvingen die niet voldoen aan de eis van de reële prijs zijn ongeldig. Het college
dient ongeldige inschrijvingen ter zijde te leggen, de betrokken ondernemers komen niet
meer in aanmerking voor de gunning. Het artikel vormt dus een toetsingskader voor het
31

Artikel 2.1.1, van de Wmo 2015.

32

Artikel 3.1, van de Wmo 2015.

33

Artikel 2.6.4, derde lid, van de Wmo 2015.

gunnen van de overheidsopdracht voor maatschappelijke ondersteuning en vult deze
bevoegdheden op grond van de Aanbestedingswet 2012 nader in op grond van artikel
2.6.4 en 2.6.6 van de Wmo 2015. Het is dus van belang om de reële prijs goed en
objectief te onderbouwen. Deze artikelen vormen een lex specialis ten opzichte van de
algemene bevoegdheden van de Aanbestedingswet 2012.
Artikel 5.4 maakt geen onderscheid tussen diensten in het kader van een algemene
voorziening of een maatwerkvoorziening. Er wordt gerefereerd aan het begrip voorziening
dat op grond van artikel 1.1.1 van de Wmo 2015 zowel een algemene voorziening als
maatwerkvoorziening kan betekenen. Daarnaast ziet dit artikel enkel op diensten als
onderdeel van een voorziening. Dat betekent een beperking van de reikwijdte. De eis voor
de continuïteit, bedoeld in het tweede lid, onderdeel b, van artikel 5.4 ziet enkel op
diensten die in het kader van een maatwerkvoorziening wordt geleverd. Dit volgt uit
artikel 2.6.5, tweede lid, van de Wmo 2015.
Voor de volledigheid wordt vermeld dat het artikel alleen toeziet op overeenkomsten die
het college sluit met derden over opdrachten in het kader van de uitvoering van deze wet.
Het toekennen van een subsidiebeschikking is niet het sluiten van een overeenkomst voor
een opdracht voor een dienst. Artikel 5.4 ziet dan ook niet toe op subsidies. Denk hierbij
aan veelal kleine welzijnssubsidies die een gemeente verstrekt aan bewoners of
vrijwilligersorganisaties. Vanzelfsprekend kan het college bij de bepaling van het toe te
kennen subsidiebedrag wel gebruik maken van de kostprijselementen zoals genoemd in
artikel 5.4.
Tweede lid
Voor het vaststellen van de reële prijs houdt het college rekening met de vastgestelde
kwaliteit van de voorziening en de continuïteit in de relatie tussen cliënt en hulpverlener.
Hieronder worden deze elementen nader toegelicht.
Onderdeel a
De eisen aan de kwaliteit van voorzieningen zoals diensten worden door de gemeenteraad
vastgelegd in de verordening.34 Deze kwaliteitseisen zien onder andere toe op de eisen
aan de deskundigheid van beroepskrachten. Het college zorgt ervoor dat alleen derden in
aanmerking komen voor het uitvoeren van de diensten die voldoen aan deze
kwaliteitseisen. Bij het verlenen van opdrachten aan derden moet rekening worden
gehouden met de vereiste deskundigheid van de in te schakelen beroepskrachten en de
arbeidsvoorwaarden van deze beroepskrachten. Het college dient daarom ten minste een
inschatting te maken van een reële kostprijs voor de activiteiten die zij door derden wil
laten uitvoeren. Als uitgangspunt geldt dat een derde, zoals een aanbieder,
beroepskrachten inzet tegen de arbeidsvoorwaarden die passen bij de vereiste
vaardigheden. Het college zal zich dus een beeld moeten vormen van de vereiste
activiteiten en de daaraan verbonden reële kosten. Dat vereist een zorgvuldig
inkoopproces waarbij het college tot een reële prijs komt in relatie tot de kwaliteit en
deskundigheid en hoe de kennis en kunde van aanbieders over de dagelijkse
uitvoeringspraktijk daaraan kan bijdragen. De prijs die het college vaststelt voor een

34

Artikel 2.1.3, van de Wmo 2015.

dienst moet het ten minste mogelijk maken dat een aanbieder kan voldoen aan de
gestelde kwaliteitseisen en continuïteit kan leveren in de dienstverlening aan de cliënt.35
Onderdeel b
Voor de cliënt is continuïteit in zijn relatie met zijn hulpverlener belangrijk. Een vertrouwd
gezicht en een vertrouwensband dragen bij aan de effectiviteit van de ondersteuning die
wordt verleend en de resultaten die worden bereikt met deze ondersteuning als het gaat
om het versterken van de zelfredzaamheid en participatie van de cliënt. Het is daarom
van belang dat een cliënt niet onnodig met nieuwe medewerkers of werkwijzen wordt
geconfronteerd. Dat een cliënt niet altijd hetzelfde gezicht blijft zien, is soms
onvermijdelijk. Redenen voor verandering kunnen zijn een verhuizing van een cliënt of
hulpverlener, de keuze van de hulpverlener om ander werk te gaan doen of beëindiging
van de relatie omdat de cliënt en of de hulpverlener niet tevreden is over de situatie, een
besluit van de aanbieder om de activiteiten te beëindigen of het besluit van de gemeente
om een aanbieder niet langer te contracteren omdat deze niet meer voldoet aan de
criteria die de gemeente stelt voor het verkrijgen van de opdracht.
Het uitgangspunt van continuïteit in de relatie tussen de cliënt en zijn hulpverlener is
onderdeel van artikel 2.6.5 van de wet. Op grond van dit artikel houdt het college bij het
verlenen van een overheidsopdracht voor het leveren van voorzieningen rekening met de
mate waarin de aanbieder zorg draagt voor de continuïteit in de hulpverlening tussen de
cliënt en zijn hulpverlener. De aanbieder aan welke de opdracht wordt gegund is op grond
van dit artikel verplicht te overleggen met de vorige aanbieder over de overname van het
betrokken personeel. In het Uitvoeringsbesluit Wmo 2015 zijn nadere regels over de
uitvoering van artikel 2.6.5 opgenomen. Het uitgangspunt van continuïteit kan niet los
worden gezien van de prijs die het college overeenkomt voor de levering van een dienst.
Een beroepskracht die sinds enige jaren werkzaam is voor een cliënt zal een vast contract
hebben. De kosten van de inzet van deze beroepskracht36 liggen over het algemeen hoger
dan van beroepskrachten met een tijdelijk contract. Vanuit het perspectief van de cliënt is
het daarom belangrijk dat het college een reële prijs vaststelt die het mogelijk maakt om
de continuïteit in de hulpverlenersrelatie te kunnen waarborgen. Daarmee is uiteraard niet
gezegd dat het college altijd dezelfde aanbieders moet contracteren. Bovengemiddeld
hoge overheadkosten, een veel lagere dan gemiddelde productiviteit en andere vormen
van mismanagement kunnen bijvoorbeeld een reden zijn waarom een reële prijs niet
langer toereikend is voor een aanbieder en het college of een aanbieder besluit geen
overeenkomst meer af te sluiten. Voor de cliënt is het dan wenselijk dat zijn vaste
hulpverlener, over wie hij tevreden is en met wie hij een vertrouwensband heeft, in dienst
kan treden bij de nieuwe aanbieder zodat de dienstverlening kan worden voorgezet.
Volledigheidshalve wordt vermeld dat deze situatie niet alleen toeziet op reguliere
momenten waarop het college opdrachten verstrekt en een wisseling van aanbieders kan
plaatsvinden, maar ook van toepassing is in het geval van een faillissement van een
gecontracteerde aanbieder.
Derde lid
Met het derde lid wordt een reële prijs nader gedefinieerd en geconcretiseerd, zodat kan
worden beoordeeld of in redelijkheid de kostprijselementen zijn verdisconteerd in een
reële prijs. De kostprijselementen waar het college ten minste een reële prijs op moet
35
36

Artikel 3.1, van de Wmo 2015.
Artikel 5.4, tweede lid, onderdeel a, van dit besluit.

baseren staan in het derde lid van artikel 5.4 vermeld. Het betreft kosten die voortkomen
uit de gestelde kwaliteitseisen, de kosten van de beroepskracht, waaronder de loonkosten
en overige kosten voortvloeiend uit de collectieve arbeidsovereenkomst, de kosten van
wettelijke verplichtingen ter zaken van de arbeid, de overige kosten van wettelijke
verplichtingen die verbonden zijn aan het verrichten van de dienst, kosten die voortkomen
uit de continuïteit van de relatie tussen de cliënt en zijn hulpverlener en overige
kostprijselementen. Een landelijke normering van de relevante kostprijselementen is niet
opgenomen in artikel 5.4. Verschillende factoren hebben immers invloed op de normering
van de kostprijselementen en deze factoren veranderen in de tijd. Het ontwikkelen van
nieuwe dienstverlenende ondersteuningsarrangementen voor cliënten, het toepassen van
innovatie in de organisatie van deze diensten en bijvoorbeeld het terugbrengen van
kosten van administratieve lasten en gemeentelijke eisen, zijn voorbeelden van
ontwikkelingen die een kostprijs beïnvloeden en op zichzelf beschouwd wenselijk zijn. Het
landelijk kwantitatief normeren van de verschillende kostprijselementen heeft een
remmende invloed op deze voor de cliënt positieve ontwikkelingen. Voor de
uitvoeringspraktijk zijn handreikingen over de normering van kostprijselementen
beschikbaar die colleges en aanbieders kunnen toepassen om te komen tot een reële
prijs.
Onderdeel a
Een reële prijs is gebaseerd op de kosten van de beroepskracht, waaronder de loonkosten
en overige kosten voortvloeiend uit de toepasselijke collectieve arbeidsovereenkomst, de
kosten van wettelijke verplichtingen ter zake van de arbeid en de overige kosten van
wettelijke verplichtingen verbonden aan het leveren van een dienst. Het gaat hierbij onder
meer om wettelijke verplichtingen als werkgeverspremies, wettelijke sociale
verzekeringen en pensioenpremies, wettelijk verlof, wettelijke verplichtingen op het
gebied van arbeidsomstandigheden en overige wettelijke verplichtingen die het leveren
van de dienst met zich mee brengt.
Als uitgangspunt geldt dat een aanbieder beroepskrachten inzet tegen de
arbeidsvoorwaarden die passen bij de vereiste vaardigheden37. Het college baseert een
reële prijs vervolgens op de collectieve arbeidsovereenkomsten die door de aanbieder in
de betreffende sector moeten worden gehanteerd. In Nederland zijn immers bij veel
aanbestedingen de algemeen verbindend verklaarde bepalingen van een collectieve
arbeidsovereenkomsten van toepassing en daarmee gelden de bepalingen voor alle
werknemers in de betreffende sector. Als op een beroepskracht geen collectieve
arbeidsovereenkomst van toepassing is, omdat het bijvoorbeeld gaat om een zelfstandige
zonder personeel of een buitenlandse aanbieder (Europese aanbesteding), wordt van
colleges evengoed verwacht een reële kostprijs te hanteren die qua arbeidsvoorwaarden
gelijk is aan de positie van een werknemer (immers de gemeente is al gebonden aan één
kwaliteitsniveau) en de wijze van kostprijsopbouw te motiveren. Bij een algemeen
verbindend verklaarde collectieve arbeidsovereenkomst kan bij een Europese
aanbesteding hetzelfde niveau aan arbeidsvoorwaarden worden geëist. Immers via de Wet
arbeidsvoorwaarden grensoverschrijdende arbeid (Waga) waarmee de Europese
Detacheringsrichtijn is omgezet in Nederlandse wetgeving, zijn de kernbepalingen van
deze algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeidsovereenkomsten ook van
toepassing op gedetacheerde werknemers van dienstverleners uit andere EU-lidstaten die
37

De eisen aan de kwaliteit van voorzieningen, eisen met betrekking tot de deskundigheid van
beroepskrachten daaronder begrepen, artikel 2.1.3, tweede lid, onderdeel c, van de Wmo 2015.

hier (tijdelijk) werken. Indien er geen sprake is van een algemeen verbindend verklaarde
collectieve arbeidsovereenkomst en de werkgever geen partij is bij een afgesloten
bedrijfstak-cao gelden de wettelijke minimumnormen zoals opgenomen in de Wet
minimumloon en vakantiebijslag.
Onderdelen b, c, d, e en f.
Naast de kosten van de beroepskracht38 is een reële prijs gebaseerd op directe en
indirecte kostprijselementen als een redelijke mate van overheadkosten, een voor de
sector reële mate van niet productieve uren van de beroepskrachten als gevolg van verlof,
ziekte, scholing en werkoverleg, indexatie van loon en prijs binnen een overeenkomst,
reis- en opleidingskosten en kosten als gevolg van gemeentelijke eisen zoals
rapportageverplichtingen en administratieve verplichtingen. Vanuit het oogpunt van
kostenbeheersing kunnen colleges en derden afspraken maken om bepaalde
kostenverhogende activiteiten die niet aan de directe dienstverlening zijn gerelateerd
zoals gemeentelijke rapportageverplichtingen niet meer te doen of de administratieve
lasten terug te brengen. Dergelijke afspraken tussen het college en derden kunnen een
reële prijs verlagen.
Vierde lid
Dit lid verduidelijkt dat artikel 5.4 toeziet op alle opdrachten die door het college worden
verleend voor diensten door derden in het kader van de Wmo 2015 (zie Gemeentewet). In
de regel is deze derde een aanbieder die medewerkers in dienst heeft. Het kan voorkomen
dat een aanbieder een deel van de activiteiten laat verrichten door een zelfstandige
zonder personeel. Indien de zelfstandige zonder personeel zich persoonlijk jegens de
gemeente tot het verlenen van een dienst heeft verbonden, is hij zelf de aanbieder.
Het besluit beperkt niet de contractvrijheid van gemeenten. Het gemeentebestuur kan
zelfstandigen zonder personeel direct contracteren als aanbieder of organisaties
contracteren die werken met zelfstandigen zonder personeel. Bijvoorbeeld een coöperatie
van zelfstandigen. De nieuwe Aanbestedingswet biedt de mogelijkheid om opdrachten
onder voorwaarden voor maximaal drie jaar voor te behouden aan coöperaties.39 In dat
geval kan zij bij de vaststelling van een reële prijs uitgaan van een redelijke overhead
voor deze coöperaties van zelfstandigen zonder personeel.
Het overeenkomen van contracten is het primaat van het college. Dit besluit treedt dan
ook niet in de contractvrijheid van het gemeentebestuur. Het college legt hierover
verantwoording af aan de gemeenteraad.
Artikel III
Het besluit treedt in werking bij koninklijk besluit. De beoogde publicatie zal volgens
planning in de zomerperiode plaatsvinden. De inwerkingtreding is beoogd op 1 januari
2017.
Het nieuwe artikel 5.4 van het Uitvoeringsbesluit Wmo 2015 is van toepassing op
opdrachten die na de inwerkingtreding van het besluit zijn aangekondigd (zie hoofdstuk
2.2 van de Aanbestedingswet 2012) of gegund (gunningbeslissing).

38

Een beroepskracht is een natuurlijk persoon die de ondersteuning uitvoert. Dit kan zowel een

zelfstandige zonder personeel zijn als een werknemer.
39

Artikel 2.82a van de Aanbestedingswet 2012.

Op bestaande overeenkomsten is het oude recht van toepassing, tenzij die overeenkomst
eenzijdig wordt verlengd. Dit zal met name spelen bij een in de overeenkomst opgenomen
beding tot eenzijdige en ongewijzigde verlenging. Na de inwerkingtreding van het besluit
kunnen deze bestaande overeenkomsten alleen worden voortgezet indien zij passen
binnen het kader van artikel 5.4.
de staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport,

drs. M.J. van Rijn