Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

34 928

Initiatiefnota van het lid Van Dam over «Ruimte
voor > vertrouwen in > blauw op straat»

Nr. 6

VERSLAG VAN EEN NOTAOVERLEG
Vastgesteld 6 december 2018
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft op 26 november 2018
overleg gevoerd met de heer Grapperhaus, Minister van Justitie en
Veiligheid, over:
– de initiatiefnota van het lid Van Dam over «Ruimte voor,
vertrouwen in blauw op straat» (Kamerstuk 34 928);
– het verslag van een schriftelijk overleg over de initiatiefnota
van het lid Van Dam over «Ruimte voor, vertrouwen in blauw
op straat» (Kamerstuk 34 928, nr. 3).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De griffier van de commissie,
Hessing-Puts

kst-34928-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

1

Voorzitter: Futselaar
Griffier: Schoor
Aanwezig zijn negen leden der Kamer, te weten: Bisschop, Den Boer,
Buitenweg, Van Dam, Futselaar, Van der Graaf, Laan-Geselschap, Van
Raak en Van Toorenburg,
en de heer Grapperhaus, Minister van Justitie en Veiligheid.
Aanvang 15.34 uur.
De voorzitter:
Ik stel voor dat we beginnen met deze vergadering van de vaste
commissie voor Justitie en Veiligheid. Het gaat hier om het notaoverleg
over de initiatiefnota van het lid Van Dam, hier naast mij gezeten. Die
heeft als titel: Ruimte voor vertrouwen in blauw op staat. Een notaoverleg
wil zeggen dat we in twee rondes de vragen en het commentaar van de
Kamerleden kunnen horen. In de tweede termijn kunnen eventueel ook
moties worden ingediend. Voordat we beginnen met de eerste ronde wil
ik kort het woord geven aan de heer Van Dam voor enige woorden ter
inleiding.
De heer Van Dam (CDA):
Dank u wel, voorzitter. Heel kort. Laat ik vooropstellen dat ik iedereen die
hier is, wil danken. We hebben het de laatste tijd heel veel over de politie:
vorige week bij de begroting, deze week bij het AO politie en binnenkort in
het debat over de evaluatie van de Politiewet. Ik besef dat het dan op een
niet-Kamerdag een hele inspanning is voor leden om hier toch te zijn. Dat
waardeer ik zeer, ook met betrekking tot de Minister en ook met betrekking
tot de ambtenaren, die de laatste tijd ook allerlei dingen op het vlak van
de politie te doen hadden. Ik heb met deze notitie geprobeerd om
onderwerpen bespreekbaar te maken die los van de evaluatie van de
Politiewet toch altijd een soort eeuwigheidswaarde hebben en waarmee
er al langer problemen zijn, met name op het vlak van bureaucratie en
menselijkheid binnen de organisatie. Ik zie uit naar een goed notaoverleg.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Dam. Ik wil de spreektijd per fractie op vier
minuten stellen. Laat ik zeggen dat er maximaal twee interrupties zijn
toegestaan, maar ik ga ervan uit dat we onderling niet enorm ruzie gaan
maken. Maar misschien onderschat ik u daarin.
Ik geef het woord als eerste aan de heer Van Raak van de fractie van de
SP.
De heer Van Raak (SP):
Dank u wel, voorzitter. Ook mijn complimenten voor de heer Van Dam
voor de nota Ruimte voor vertrouwen in blauw in straat. Ik heb zondagmiddag zitten kauwen op de titel, maar ik snap die niet helemaal.
Misschien kan hij die straks dus nog toelichten, maar belangrijker is
natuurlijk de inhoud. De heer Van Dam zegt terecht dat we de nationale
politie binnenkort gaan evalueren. Ik vind het heel goed als een Kamerlid
in een initiatiefnota een aftrap doet. In dat kader zie ik deze nota ook een
beetje. We moeten constateren dat er aan het einde van deze kabinetsperiode veel minder agenten zijn dan nu. Daarmee bedoel ik agenten die niet
in opleiding zijn maar die actief zijn. We moeten ook constateren – dat
doet de heer Van Dam volgens mij ook – dat de politie heel veel extra
taken krijgt en dat, waar anderen falen, de politie moet optreden. Dat kan
niet. Er zijn nou eenmaal te weinig mensen. Dan moet je bijvoorbeeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

2

nadenken over taken: wat kan de politie wel of niet doen? Ik zie deze nota
ook in dat licht.
Een aantal punten vind ik heel goed. Een aantal punten worden eigenlijk
ook door iedereen genoemd, zoals minder bureaucratie en een meer
menselijke organisatie. Ik vraag me dan wel iets af. Het was ook met de
nationale politie natuurlijk ooit de bedoeling om minder bureaucratie, een
meer menselijke organisatie en een betere politiecultuur te krijgen. Die
hebben we niet gekregen. De door de heer Van Dam genoemde
voorstellen zijn volgens mij allemaal heel goed, maar volgens mij nog niet
heel erg concreet.
Er zijn ook een aantal dingen waar ik wat meer vraagtekens bij heb. Een
kortere opleiding vind ik voor een deel een goed idee, als dat kan. We
hebben gewoon veel te weinig mensen. Er moeten in een heel korte tijd
heel veel mensen worden opgeleid. Het vorige kabinet heeft ook heel veel
bezuinigd, ook op de instroom van mensen en ook op de Politieacademie.
Ik denk dat het heel goed is om te kijken bij welke mensen dit wel kan en
bij welke mensen dit niet kan. Ik hoor in politiekringen ook weleens
spreken van «een ophokplicht» als men naar de opleiding moet. Ik weet
niet of dat wordt gezegd door mensen die zo goed zijn opgeleid dat ze die
opleiding niet meer nodig hebben of door mensen die juist zo’n hele
harde opleiding nodig hebben maar daar gewoon geen zin in hebben.
Dan een aantal punten waarover ik me gewoon zorgen maak en die ook
straks in het debat terug zullen komen. Eén van de redenen waarom
politiemensen nu ongelofelijk boos zijn op de Minister en op de politiek in
het algemeen, is dat agenten jaar in, jaar uit alle gaten in de roosters
hebben gevuld met opoffering van hun privéleven en soms ook hun
gezondheid. Ze hebben van de Minister eerst te horen gekregen dat ze
flexibeler moeten gaan werken. Ik zie dat er ook in deze nota toch wordt
gesproken over flexibele arbeidscontracten, dus slechtere arbeidsvoorwaarden. Is het nou juist in het kader van het spreken over de politiecultuur wel goed om dit soort voorstellen te gaan doen? Je weet zeker dat
je agenten daarmee ongelofelijk boos maakt. In ieder geval de SP heeft
ook alle begrip voor die boosheid.
Ook minder afgaan op meldingen vind ik aan de ene kant een goed idee,
maar aan de andere kant laat je burgers dan wel weer erg in de kou staan
als ze de politiezorg nodig hebben. Ik zie dat de heer Van Dam heel erg
inzet op meer private veiligheidszorg en het inhuren van particulieren. Dat
vind ik wel een gevaar. We zien nu dat er te weinig politiecapaciteit is en
dat gemeenten heel veel boa’s, bijzondere opsporingsambtenaren, in
dienst nemen. Dat is een wildgroei van mensen. We zien dat de reguliere
politie daar een klein beetje ondersteuning van krijgt, maar er vooral heel
veel werk aan kwijt is. We zien ook dat de reguliere politie de oren en de
ogen in de buurt en op straat aan het verliezen is.
De voorzitter:
Uw laatste punt.
De heer Van Raak (SP):
Heel kort. Ik zou het heel slecht vinden als we nu ook nog particuliere
politie gaan inhuren, omdat dat direct raakt aan het geweldsmonopolie.
Voorzitter, helemaal ten slotte: ik ben erg voor de inzet van burgers, maar
die kan er ook toe leiden dat heel veel politieagenten heel veel tijd kwijt
zijn aan appgroepen die, zoals ik zie, nog weleens uit de hand lopen en
waarvan ik me afvraag in hoeverre dat een voordeel is voor het concrete
werk van agenten.
Dank u wel voor uw geduld, voorzitter.
De voorzitter:
Dank, meneer Van Raak. Dat was een lange laatste zin. Dan is nu het
woord aan mevrouw Laan-Geselschap van de VVD-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

3

Mevrouw Laan-Geselschap (VVD):
Dank u wel, voorzitter. De VVD kan kort zijn over deze initiatiefnota. Het
doel is natuurlijk een zo efficiënt mogelijke inzet van onze politiemensen.
Ik dank de heer Van Dam voor dit initiatiefvoorstel en voor al het
onderzoek dat hij hieraan ten grondslag heeft gelegd.
Hoe zetten we onze politiemensen zo goed mogelijk in in Nederland? Ik
denk dat wij allemaal in deze commissie in meer of mindere mate in de
afgelopen weken en maanden gesprekken hebben gehad met mensen. We
weten dat er heel veel mensen onder druk staan en dat de dingen
misschien nog heel erg goed lopen dankzij heel veel politiemensen die
met hart en ziel heel veel gaten dicht lopen. Mijn collega naast mij heeft
daar al een aantal dingen over gezegd. Dus wij steunen de voorstellen die
voorzien in het terugdringen van de bureaucratie. Dat zal u niet verbazen
van een VVD’er.
Wij willen ook minder oneigenlijke taken voor de politie. Ga terug naar je
kerntaken en als die kerntaken niet vervuld worden in de samenleving,
zorg dan dat andere mensen dat werk gaan doen. Wij willen ook meer
betrokkenheid bij en geestelijke verzorging voor politieagenten. Er
bereiken ons de laatste tijd een aantal signalen over mensen die met
PTSS rondlopen. Op de een of andere manier krijgt men daar in de
organisatie niet goed de vinger achter en worden zij niet gesteund. Veel
politieagenten lopen daartegenaan. Dat merken wij ook.
Wij willen ook meer samenwerking in de werving. Die loopt goed bij de
marechaussee. Beter goed gejat dan slecht bedacht, zo zeggen wij in
Rotterdam. Dus ook daarin steunen wij het voorstel van de heer Van Dam.
Wij hebben wel wat last en moeite met het aanstellen van een korpsmarinier. Ik kom uit Rotterdam en daar hebben wij voor alle onderwerpen
een aantal stadsmariniers bedacht. In mijn ogen is dat toch vaak een
tekortkoming van de staande organisatie, want dat zijn vaak mensen met
doorzettingsmacht. Ik zou toch graag aan de indiener willen vragen hoe
hij hiermee omgaat, hoe hij deze persoon plaatst en wat die persoon kan
gaan doen wat de huidige organisatie in zijn ogen niet zou kunnen doen.
Wat voor ons ook een moeilijke vraag is, is de vraag naar de financiële
onderbouwing. We hebben daar vragen over gesteld toen dat nog
schriftelijk kon. Het antwoord daarop was eigenlijk: als we het ziekteverzuim goed oplossen, dan hebben we genoeg geld om een aantal van
de zaken die hierin genoemd worden, goed aan te pakken. Wat ons betreft
is dat geen dekkende lading voor beide onderwerpen. We zouden daar
graag een meer geëxpliciteerd antwoord op willen hebben van de
indiener.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Van Toorenburg van de fractie
van het CDA.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Dank u wel, voorzitter. Ik wil allereerst mijn collega, de heer Van Dam,
bedanken voor het feit dat hij met een initiatiefnota heeft geprobeerd om
een aantal zaken hier vandaag op de agenda te zetten. Het zijn creatieve
en doelgerichte oplossingen. We kunnen met elkaar kijken hoe we ze
verder kunnen concretiseren.
De heer Van Dam signaleert dat er onnodig veel bureaucratie is. Daar
voeren we al langer een gesprek over. De insteek die het verschil zou
kunnen maken is: vertrouw de politie. Dat zeggen we ook in de zorg.
Probeer een stap te maken door veel minder in een soort reflex dwang en
controle te willen hebben. Heb meer vertrouwen in de eigenstandige
politieman op straat. Natuurlijk weet ik dat daar waar mensen werken, ook
dingen fout gaan. Dat gebeurt ook bij de politie, maar het is belangrijk dat
ze het gevoel hebben dat ze niet de hele dag op hun vingers gekeken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

4

worden, ook al werken ze in deze rechtsstaat volgens regels. Daarom ben
ik juist wél gecharmeerd van het voorstel van de heer Van Dam om te
gaan werken met een korpsmarinier, een vrijgemaakt leidinggevende om
de werkprocessen te vereenvoudigen.
Ik heb nog een vraag aan de Minister. Er is een ontluisterend
WODC-onderzoek geweest, waarin we zien dat de teamchefs en de
mensen op de werkvloer enorm veel druk en overbelasting ervaren en
niet toekomen aan hun taken. Ik zou graag van de Minister weten welke
zaken hij al heeft ondernomen om die bureaucratie het hoofd te kunnen
bieden. Van de heer Van Dam wil ik natuurlijk een nadere duiding, maar
dat is ook door de SP gevraagd. Hoe zou die korpsmarinier eruit kunnen
zien?
We hebben een rondetafelgesprek gehad naar aanleiding van deze
initiatiefnota. Daar is indringend gepleit voor een ombudsman. Natuurlijk
is ook dat een andere functionaris, maar ik denk dat we een aantal
personen moeten hebben die het gezicht gaan vormen van de oplossingsrichting die blijkens deze nota beslist nodig is. Hoe kunnen we nou stap
voor stap de signalen, die we allemaal hebben, daadwerkelijk handen en
voeten geven, zodat we kunnen gaan verbeteren? Kan de heer Van Dam
iets duidelijker aangeven hoe hij daarnaar kijkt? Ik ben eigenlijk ook wel
benieuwd naar de reactie van de Minister.
Voorzitter. Afgelopen vrijdag mochten mevrouw Buitenweg en ik de
voorstelling Rauw bezoeken, die heel veel indruk op ons maakte. Een
aantal zaken die daar naar voren kwamen, zien we ook hier terug, namelijk
dat politieagenten het idee hebben dat de organisatie niet langer
menselijk is. Dit zijn hele harde woorden. Toen ik het de eerste keer las,
dacht ik: dat kan toch niet waar zijn? Maar als ik naar zo’n voorstelling kijk,
dan denk ik dat het echt waar is. Zo ervaart men dat.
Wie is er nog voor mij? Die onveiligheid die de agenten voelen, is echt op
een hele indringende manier aan ons gepresenteerd. Mensen die een
nachtdienst draaien, verschrikkelijke dingen ontmoeten, nergens
terechtkunnen, doordenderen, omdat ze denken: we moeten door, we
moeten door. Wie luistert er nog naar ze? De grootte van de basisteams is
daarbij ook een probleem. Ze kennen hun collega’s en hun leidinggevende niet meer. Herkent de Minister het probleem van de omvang van de
basisteams? Het ziekteverzuim ligt niet voor niets heel erg hoog. Als
mensen het gevoel hebben dat ze niet meer als mensen worden
behandeld, dan is dat een heel groot probleem. Als het buiten al zo
onveilig is, kan het niet binnen ook zo zijn. Wat wil de Minister daaraan
doen?
De heer Van Dam doet een aantal belangrijke suggesties. Werf eens
anders, leid anders op. Afgelopen dinsdag is ook een motie aangenomen
dat de diensten elkaar niet beconcurreren op nieuw personeel, maar juist
samenwerking zoeken. Dat is al een eerste mijlpaal, maar er kan nog meer
gedaan worden. De heer Van Dam geeft een mooie richting aan: meer
samenwerken met de burgers. De SP heeft daar een vraag over. Misschien
kan de heer Van Dam nader uitwerken hoe hij dat wil doen. Ik denk dat hij
daar een hele goede visie op heeft en dat het goed is als hij die met de
Kamer deelt.
De politie moet dichtbij de burgers georganiseerd worden. De vraag aan
de Minister is dan hoe wij zorgen dat mensen de politie als dichtbij
ervaren. Zijn de politiebureaus nu voldoende dichtbij de woonadressen
van de mensen? Werkt het flexibel werken met het op locatie opnemen
van aangiftes nu eindelijk? Ik zou landelijk de stap willen maken naar
spreekuren van wijkagenten. In sommige wijken waar veel problemen
zijn, zijn die spreekuren er wel, maar we hebben ze lang niet overal. Ik ken
mijn eigen wijkagent, maar als enige in de wijk, denk ik weleens, behalve
als de groeps-app komt en alle wijkagenten naar buiten gaan om zelf als
burger problemen in hun eigen wijk op te lossen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

5

De voorzitter:
Kunt u afronden?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik zou graag op twee concrete punten een nadere duiding willen. Kan de
heer Van Dam iets meer zeggen over die korpsmarinier en over de
ombudsman? Graag een reflectie van de Minister daarop. Dan houd ik
verder mijn mond en laat ik het aan mijn collega Van Dam.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Den Boer van de fractie van
D66.
Mevrouw Den Boer (D66):
Dank u, voorzitter. Dank aan de heer Van Dam voor zijn initiatiefnota. Hij
legt enkele voorstellen voor ter verbetering van de politie. De fractie van
D66 heeft daar ook al vaak aandacht aan besteed. De heer Van Dam maakt
zich onder andere zorgen over de capaciteit van de politie en de uitstroom
van politiemensen. De Minister heeft reeds een aantal maatregelen
hiervoor aangekondigd, in afstemming met de nationale politie. Dan
vraag ik aan de heer Van Dam: wat is de samenhang tussen de aanbevelingen die hij doet en de maatregelen die de Minister heeft genomen?
Tevens wil de heer Van Dam graag een politie die meer zichtbaar op straat
aanwezig is. Met een regeerakkoord dat duidelijk investeert in de
verhoging van het aantal agenten in de wijk, wordt deze aanwezigheid
steeds benadrukt. De politie op straat functioneert als de ogen en de oren
en kan de eerste signalen van criminaliteit en verkommering waarnemen
en daarop acteren.
Het adagium van de nationale politie zelf is dat ze niet alleen in de wijk,
maar ook in de wereld en op het web actief aanwezig wil zijn, en dat is
niet onlogisch, gezien de enorme verandering in de criminaliteit.
Cybercrime en internationale misdaad duiken steeds vaker en systematischer op. Daarom vraag ik aan de initiatiefnemer om te reflecteren op de
verschuiving van de politiek van de fysieke wereld, de wijk, naar de
virtuele wereld en hoe zijn initiatiefnota daarop aansluit.
Een van de voorstellen van de initiatiefnemer behelst de benoeming van
een korpsmarinier op topniveau; een vrijgestelde leidinggevende met
doorzettingsmacht. Mijn fractie begrijpt niet goed waarom een dergelijke
korpsmarinier naast of samen met de korpschef kan functioneren. Sterker,
een dergelijke figuur kan de kracht van de korpschef ondermijnen. Kan de
initiatiefnemer toelichten hoe hij de governance en de verdeling van
zeggenschap, autoriteit en bevoegdheden tussen een dergelijke marinier
en de korpschef ziet? En tevens is mijn fractie benieuwd naar de visie van
de Minister op dit voorstel.
Het is mijn fractie opgevallen dat de initiatiefnemer een aantal waardeoordelen uitspreekt over lopende processen en diensten van de politie. Hij
laat zich bijvoorbeeld kritisch uit over de stuur- en weegploegen en over
de bureaucratie bij de politie. Het is volgens mij fictie om te veronderstellen dat een organisatie zoals de politie zonder bureaucratie kan. Maar
belangrijker is de vraag: kan de nationale politie als zelfstandige organisatie niet beter zelf de keuzes maken ten aanzien van werkprocessen,
producten en dienstverlening? Deelt de Minister de visie van de initiatiefnemer dat bureaucratie en stuur- en weegploegen moeten worden
aangepakt?
Voorzitter. De initiatiefnemer stelt dat hij veelvuldig met stakeholders heeft
gesproken. Uiteraard is het een goed idee om de visies en de wensen van
de werkvloer te betrekken bij de initiatiefnota. De vraag is echter wel in
welke mate de nota representatief is voor de wensen die leven in het
korps. Kan de initiatiefnemer toelichten hoe hij zijn initiatiefnota heeft
gevalideerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

6

De eerste zin van de initiatiefnota luidt: «De Nederlandse politie is een
kwalitatief hoogwaardige politie.» Mijn fractie deelt die mening. Maar ik
was verbaasd dat in de titel van een interview met de heer Van Dam stond
dat er iets oppervlakkigs zit aan politiewerk. Dat was niet helemaal de titel,
maar dat oppervlakkige kwam er wel heel sterk uit. Mijn fractie is het
oneens met de stelling van de initiatiefnemer dat mbo-opgeleiden meer
streetwise zijn dan hbo- en universitair opgeleiden. Dat is een tamelijk
krasse bewering. Kan de initiatiefnemer uitleggen hoe hij tot deze
observatie is gekomen? Ik krijg hierop ook graag een reactie van de
Minister.
Tot slot, voorzitter. De initiatiefnemer stelt dat er geen kosten zijn gemoeid
met zijn voorstellen, maar ik wil wel heel graag van hem horen welk
rendement de maatregelen die hij voorstelt los van elkaar en bij elkaar
opgeteld opleveren voor de politieorganisatie.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Buitenweg van de
GroenLinksfractie.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Dank u wel, meneer de voorzitter. Ik ben nog niet heel lang parlementariër.
Dit is pas de tweede initiatiefnota die ik meemaak. Wat dat betreft weet ik
ook niet helemaal wat precies de bedoeling is van zo’n initiatiefnota. In
mijn ogen is het vooral bedoeld om iets te agenderen, maar ik vraag me
af of dat hiermee voldoende gebeurt. Ik dank de initiatiefnemer heel erg
voor het uit de doeken doen van zijn ideeën over het bestrijden van
administratievelastendruk en over het werken vanuit vertrouwen, maar in
mijn ogen zijn dit zaken die al op heel veel plekken aan de orde komen. Ze
behelzen meer voorstellen van het CDA die ook op een andere wijze
ingebracht hadden kunnen worden. Ik krijg dus graag een reflectie op
waarom gekozen is voor een initiatiefnota, in plaats van voor bijvoorbeeld
een motie bij de JenV-begroting over die marinier.
Maar de hartenkreet van de initiatiefnemer begrijp ik heel goed, evenals
de wens om meer te werken vanuit vertrouwen en meer ruimte te geven
aan de professional en om in die zin onnodige administratieve lasten te
verminderen. Ik heb wel een flink aantal vragen over de voorstellen. Mijn
collega had het al over het systeem van wegen en sturen. Punt H gaat
over blended learning. In mijn ogen gebeurt dat al op de Academie. Kan
de initiatiefnemer daarop reflecteren? Gebeurt dat nu voldoende?
Het voorstel bij punt I is: zorg dat de politie fit en geoefend blijft. Wat is nu
precies het voorstel? Is dat een hartenkreet, of is het een concreet punt
voor verbetering? Ik betwijfel of een aantal voorstellen, zoals dat over de
maatschappelijke dienstplicht, gewenst wordt door de politie. Ik heb daar
ook weleens met andere organisaties over gesproken. Het vergt natuurlijk
een enorme investering in de begeleiding door de politie. Weet de
initiatiefnemer of dit inderdaad een grote wens is?
Het plan is om veel vertrouwen uit te spreken in de politie, maar tegelijkertijd is er ook veel wantrouwen over een aantal processen die nu
gaande zijn, bijvoorbeeld die externe commissie die nu bezig is met
voorstellen om de administratievelastendruk aan te pakken. Ik begrijp dat
dit in ieder geval niks gaat worden. Ik wil daar graag een reflectie op.
Waarom gaat dat niks worden? Ik vind dat er soms ook sprake is van groot
micromanagement, bijvoorbeeld door te zeggen dat de werving, selectie
en keuring van herintreders maximaal drie weken mag duren. Dat gaat
wel vrij ver en diep in op het proces.
Er zijn een aantal vragen die in mijn ogen groot en heel belangrijk zijn en
die ook geagendeerd zijn door de initiatiefnemer, die wat mij betreft nog
onvoldoende worden beantwoord, bijvoorbeeld over de teamchefs.
Mevrouw Van Toorenburg had het al over de bijzondere voorstelling die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

7

wij samen hebben meegemaakt en die grote indruk op ons heeft gemaakt.
Achteraf hebben we gesproken met teamchefs. De vraag is hoe je een
team zo inricht dat er voldoende aandacht is. Sommige teams, zoals in
Amersfoort, hebben 200 mensen. Wat is dan nu het concrete voorstel?
Worden het kleinere eenheden? Die vraag had ik graag ook beantwoord
willen zien. De initiatiefnemer heeft gezegd dat we bijvoorbeeld zouden
kunnen kijken naar het flexibele personeelssysteem van Defensie. Daar is
natuurlijk sprake van een heel andere situatie. In het geval van de politie
zou het misschien mogelijk zijn om meer binnen de politie te wisselen van
functie. Kan de initiatiefnemer daar meer naar kijken? Is het Defensiepersoneel tevreden? Die vraag heb ik daar ook nog wel bij als we een soort
parallel trekken.
De voorzitter:
Tot slot.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Tot slot. Laat ik dan nog kort iets zeggen over de teamchefs. Er worden nu
vaak operationeel experts gebruikt om een deel van de teamchefs te
ontlasten. Dat kunnen mensen zijn die daar speciaal voor gemandateerd
zijn, maar we hebben begrepen dat er vaker operationeel experts zijn die
niet officieel gemandateerd zijn om in de personeelsdossiers te kijken.
Klopt dat? Dat is dan vooral een vraag aan de Minister.
Ik waardeer het overigens dat in de nota staat dat uiteindelijk de keuze
voor wat gehandhaafd wordt, een kwestie is waar de burgemeester en de
driehoek over gaan. Dat vond ik verhelderend in de discussies zoals die
deze weken gevoerd worden.
De voorzitter:
Het woord is aan de heer Bisschop van de fractie van de SGP.
De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter, dank u wel. Ik wil allereerst collega Van Dam gelukwensen met
deze initiatiefnota. Het is heel goed om op deze wijze de focus te richten
op de werkzaamheden en de inrichting van de bezigheden van de politie.
Ik vind het waardevol dat hij daar een voorzet voor gedaan heeft.
Toen we begin dit jaar kennisnamen van de nota waren we in eerste
instantie enigszins teleurgesteld in de zin van: is dit het nou? Maar toen
kwam de schriftelijke vragenronde en toen bleek de heer Van Dam over
veel rijkere toepassingsmogelijkheden en een rijkere denkwereld te
beschikken dan in eerste instantie uit de nota een beetje bleek. Die
schriftelijke beantwoording, waarvoor hartelijk dank, heeft op een
behoorlijk aantal punten de zaken verhelderd.
Ik ben het eens met de opmerking van de collega’s over de bureaucratie,
dus daar ga ik niet verder op in, ook ter wille van de tijd.
Een ander punt betreft de agenten die voor 80% in de eigen wijk moeten
zijn. Destijds is dit door een SGP/SP/PvdA-amendement in de wet
opgenomen. Maar wat vindt collega Van Dam ervan dat nog steeds niet
elke gemeente per 5.000 inwoners een eigen wijkagent heeft, terwijl dit
toch wel de harde wettelijke norm is? Dan hebben we het nog niet eens
over die 80%-norm. Heeft de initiatiefnemer de indruk dat zijn voorstellen
er echt aan gaan bijdragen dat die wijkagent in de haarvaten van de
samenleving op deze wijze bevorderd wordt?
Een aandachtspunt is dat burgers gefrustreerd raken als de politie niets
doet, terwijl de dader in beeld is. Dat kan natuurlijk niet waar zijn wat de
SGP betreft. Hoe wordt concreet bereikt dat bekende daders daadwerkelijk
opgepakt en aangepakt worden? Wat vindt de initiatiefnemer van een
eerder voorstel van onze kant om juist naast de wijkagent te investeren in
wijkrechercheurs die ook werk kunnen maken van dit soort zaken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

8

Het vakmanschap versterken, een mooi begrip, maar zou de indiener nog
even willen toelichten wat dat nou precies betekent en welke consequenties dat heeft, bijvoorbeeld voor het werk van ons als Kamer?
Betekent het bijvoorbeeld dat wij als Kamer kritisch naar onszelf moeten
kijken en niet regelmatig nieuwe prioriteiten moeten stellen die dan weer
afgevinkt, getoetst of afgedaan moeten worden?
Dan de korpsmarinier. Daar zijn de meningen nogal over verdeeld, hoor ik.
Op zichzelf is een dergelijk concept heel goed. We hebben ook gezien hoe
dat werkt in Rotterdam. Alleen, de vraag is of je dit moet willen
voorschrijven of dat je het vooral aan de organisatie zelf overlaat of ze
ervoor wil kiezen of niet.
Over de geestelijke verzorging bij de politie diende collega Van der Staaij
eerder al een motie in. Wat staat de indiener nu precies voor ogen bij de
invulling van dat thema geestelijke verzorging bij de politie?
Dan het tijdelijk dienstverband als voorstel. Misschien is het een goed
middel, maar ik kan dat nog niet helemaal overzien. Ik snap de aantrekkelijkheid ervan, maar twee dingen. Het vergt wel een forse investering van
het apparaat, van het politieapparaat. De vraag is of die de moeite waard
is. En hoe borg je dan de kwaliteit nog die je van het politiewerk mag
blijven verwachten?
Nog twee puntjes. Ons viel op dat we in de antwoorden op de vragen
soms weer nieuwe voorstellen tegenkwamen, bijvoorbeeld de melding
«toepassing van geweld in het systeem». Volgens de indiener gaat dat te
ver, maar dan verwacht ik wel een voorstel om het af te schaffen, concreet
in te richten of vorm te geven, hoe dan ook. Dat miste ik een beetje.
Misschien kan de indiener daar nog op ingaan.
De voorzitter:
Tot slot.
De heer Bisschop (SGP):
Tot slot het ZSM-traject. De indiener zegt dat dit meer een aanzienlijke
administratieve last is geworden dan een vereenvoudiging, zoals bedoeld.
Mensen moeten namelijk langdurig worden vastgehouden. Betekent dit
dat collega Van Dam «ZSM» als methode wil afschaffen? Heeft hij dan
alternatieven waardoor politie en OM snel kunnen handelen?
De voorzitter:
Dank u wel. Dan tot slot het woord aan mevrouw Van der Graaf van de
ChristenUnie.
Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Dank u wel, meneer de voorzitter. Ook ik sluit mij aan bij de complimenten
van de collega’s aan collega Van Dam voor zijn initiatiefnota. Ik feliciteer
hem daar van harte mee. Het is een nota met heel veel klare taal, was mij
opgevallen. In de antwoorden op de in de schriftelijke ronde gestelde
vragen is ook wat meer uitwerking gekomen. Ik wil een aantal punten uit
de nota aanstippen en de heer Van Dam dan wel de Minister, vandaag in
diens hoedanigheid van adviseur van de vaste commissie van de Kamer,
daar nog een aantal vragen over stellen.
Allereerst het punt van de uitstroom van agenten. Die zal eerst nog groter
zijn dan de nieuwe instroom. De heer Van Dam schetst dat ook. Ik wil
vragen of zijn nota nu voldoende concreet is om ook op dat punt in te
gaan. Dat mis ik eerlijk gezegd. Ik krijg graag een toelichting van de heer
Van Dam op hoe hij dat voor zich ziet.
Ik zie dat de heer Van Dam ook het punt van het Korps Mariniers aanstipt.
Dat vond ik een vrij stellig voorstel. Tijdens het AO Politie van voor de
zomer hebben wij allemaal aandacht gevraagd voor de grote verantwoordelijkheden en de belangrijke rol die de teamchef speelt. Daar ligt een
grote nadruk op. Ik vraag de heer Van Dam om dit voorstel nader te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

9

duiden. En ik vraag de Minister graag naar zijn visie op dit concrete
voorstel van de heer Van Dam.
In het plan van aanpak van het ziekteverzuim, dat we eerder in de Tweede
Kamer met elkaar hebben besproken, hebben zowel de heer Van Dam als
ik en andere collega’s de zorg gedeeld dat het risico op de loer ligt dat we
sturen op cijfers in plaats van op het welzijn van politiemannen of
-vrouwen, terwijl dat centraal moet staan. De heer Van Dam doet daar een
aantal voorstellen voor. De geestelijke verzorging kwam net al voorbij. We
hebben gezien dat de Minister het besluit heeft genomen dat er vijftien
fte’s bij komen, zodat hier echt werk van wordt gemaakt. Dan kunnen we
over het hele land verspreid mensen aanstellen op wie politiemensen een
beroep kunnen doen. Zij kunnen hen begeleiden bij morele vraagstukken,
morele dilemma’s en ethische vraagstukken waar ze in hun werk mee te
maken krijgen. Ik denk dat dit een heel belangrijke bijdrage zal zijn. Toch
vraag ik mij af hoe de heer Van Dam zijn aanvullende voorstellen ziet voor
het dichterbij organiseren van HRM en het positief benaderen van
langdurige en chronische zieken door te bespreken wat zij wel kunnen
bijdragen. Zijn dat nou de enige voorstellen die de heer Van Dam voor
zich ziet om te voorkomen dat we bij de aanpak van ziekteverzuim sturen
op cijfers in plaats van het welzijn van agenten echt centraal te stellen?
Ik heb nog een vraag over de voorstellen van de heer Van Dam voor het
ontlasten van de politie. Hij stelt voor om te kijken of een aantal taken bij
andere diensten, andere organisaties of burgers kunnen worden belegd
en doet daar een aantal concrete voorstellen voor. Ik zou willen weten of
de heer Van Dam kan reflecteren op de aanleiding voor zijn voorstellen.
Als het gaat om het betekenen van vonnissen, het vervoer van arrestanten, het opruimen van drugsafval, waarbij ik me nog wel iets kan
voorstellen...
De voorzitter:
Tot slot.
Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
... zou ik daar graag een reflectie op willen hebben van de heer Van Dam,
maar ik zou ook de visie van de Minister hierop willen vernemen. Daar
laat ik het in eerste instantie even bij, want ik proef dat ik aan de tijd zit.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde van de eerste termijn van de
zijde van de Kamer. Ik stel voor dat wij tien minuten schorsen voor de
beantwoording.
De vergadering wordt van 16.05 uur tot 16.16 uur geschorst.
De voorzitter:
We komen nu bij de eerste termijn van de zijde van de initiatiefnemer.
Daarna zal ik ook de Minister, in zijn hoedanigheid als adviseur van de
Kamer, het woord geven. Maar in de eerste plaats is het woord aan de
heer Van Dam.
De heer Van Dam (CDA):
Voorzitter. Allereerst dank voor de overweldigende aanwezigheid. Dat heb
ik aan het begin ook al gezegd, maar een aantal Kamerleden was er toen
nog niet om dat te horen. Dank voor de interesse. Ik denk dat de politie
ons allen na aan het hart ligt, of je nu wel of niet naar zo’n indrukwekkend
toneelstuk gaat. Wij snappen allen het belang van een goed functionerende politie.
Voorzitter. Ik heb een initiatiefnota geschreven vanuit de overtuiging dat er
heel veel goed gaat op het terrein van de politie. Dag in, dag uit, excelleert
de politie bij al het werk dat deze organisatie op haar bord heeft liggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

10

Ondanks een zeer intensieve reorganisatie bleef de winkel open en hield
de politie het vertrouwen van het publiek. Dat is knap, dat is het
benoemen waard. Mijn complimenten gaan dan ook uit naar de korpschef
en naar zijn mensen. Tegelijkertijd is er veel zorg over het functioneren
van de politie. Ik hoef dat aan niemand in deze zaal uit te leggen. Het
politiewerk is fantastisch, maar de politieorganisatie is een drama: dat is
een uitspraak die ik niet alleen van veel politiemensen hoor, maar die ook
naar voren kwam bij een rondetafelgesprek dat naar aanleiding van deze
notitie werd georganiseerd. Er zijn een aantal dingen in het politiewerk en
binnen onze nationale politie die losstaan van deze directe reorganisatie.
Sommige hebben er wel mee te maken, maar er zijn ook dingen die, al
stopten we er nog honderden politiemensen bij, al brachten we de ICT tot
een ultiem hoog niveau of al gaven we iedere politieman zijn eigen
dienstauto, dan nog aangepakt moeten worden.
De voorzitter:
Ik zie dat er een interruptie is van mevrouw Buitenweg, meneer Van Dam.
Ik stel voor dat we ook in deze ronde het aantal interrupties beperken tot
twee.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Dat is jammer, omdat ik denk dat we best zorgvuldig moeten zijn. Er wordt
een citaat aangehaald dat de politieorganisatie een drama is. Maar is dat
dan ook wat u zegt? Want u brengt dat naar voren, maar u nuanceert dat
niet. Dat vind ik best stevig. Er gaat van alles mis, we moeten daar enorm
hard op tamboereren en daar moet van alles aan gedaan worden, maar is
de stelling dat de politieorganisatie een drama is?
De heer Van Dam (CDA):
Ik denk dat zeker voor veel politiemensen geldt – dat doe ik met de quote
die ik aanhaal – dat ze het werk an sich fantastisch vinden, maar dat zij de
organisatie, het korps, de politieorganisatie verre van fantastisch vinden.
Dat quote ik niet om het hier maar even neer te leggen en dat is het dan.
Mijn hele initiatiefnota, maar daarbuiten ook mijn werk in de Kamer, staat
voor een deel in het teken van verandering daarin aanbrengen.
De voorzitter:
Gaat u verder.
De heer Van Dam (CDA):
In die initiatiefnota identificeer ik vier aandachtsgebieden waar ik
aandacht aan besteed: het terugdringen van bureaucratie, het terugbrengen van de menselijke maat in de organisatie, een aantal dingen op
het vlak van werving en opleiding, minder starheid en meer soepelheid,
en vooral ook het zoeken van meer verbinding met andere diensten, ook
met de burger, op het vlak van veiligheid. Een deel van die voorstellen is
in de loop der tijd al werkelijkheid geworden of op andere plekken aan de
orde geweest. Het voorstel om samen met de marechaussee en de
douane te werven en op te leiden is bijvoorbeeld inmiddels in een motie
vervat. Ik neem aan dat de Minister daarmee aan de slag is. Ook rond de
geestelijke verzorging heb ik, samen met de collega van de ChristenUnie,
mooie toezeggingen van de Minister losgekregen. En de Minister heeft
zelf al actie ondernomen door de ombudsman van de regio Amsterdam in
te huren om de bureaucratie te lijf te gaan.
Er zijn ook andere dingen. Bij de ronde tafel, naar aanleiding van mijn
initiatiefnota, is het nodige gezegd over het loslaten van het lifetime
employment bij de politie. Dat is één van mijn voorstellen. Terecht is daar
de vraag opgeworpen of dit het moment is om dat tot werkelijkheid te
brengen, net nu er zo veel wervingsinspanningen worden gedaan. Ik heb
gehoord welke opmerkingen een aantal van mijn voorstellen uit de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

11

initiatiefnota hebben losgemaakt en ik ben zelf realistisch genoeg om op
een andere manier naar een aantal van deze voorstellen te kijken. Maar ik
zal zo dadelijk, bij de beantwoording van de vragen, aangeven wat voor
mij nog overeind staat.
Tot slot nog een opmerking over micromanagement en de rol van de
Kamer in dit soort dingen. Onze rol als Kamer is het controleren van de
Minister op zijn beheersverantwoordelijkheid voor de politie. Er is geen
organisatie in Nederland die aan meer touwtjes hangt dan de Nederlandse politie. Lokaal zit de politie in de driehoeken, waar de verantwoordelijkheid voor het gezag is en waar de keuzes worden gemaakt. Mevrouw
Buitenweg attendeerde ons daar nog ten overvloede op. Wij zijn aan zet
om de Minister te controleren op het beheer van de politie, of dat nou in
zijn handen is of uitbesteed wordt aan de korpschef. In dat licht probeerde
ik die opmerking te maken.
Eén van mijn ambities bij deze initiatiefnota was dat ik graag weg wil bij
het incident. Als er in het verleden iets haperde in het plaatsbepalingssysteem van de politieauto’s, dan stonden wij ons daarover bij de
microfoon op te winden. Ik heb deze initiatiefnota ingediend om op dat
vlak een aantal dingen bij elkaar te brengen. Ik besef heel wel dat het
soms kan lijken op een vorm van micromanagement. Daar wil ik echter
van wegblijven. Maar ik wil vooral wegblijven bij het incident. Dat is
namelijk ook niet goed voor de politieorganisatie.
Dan ga ik nu over tot de beantwoording van de vragen. Ik begin bij collega
Van Raak. Die vroeg uitleg over de titel van de initiatiefnota. Ik wil vooral
uitstralen dat de oplossingen voor de problemen die er op het vlak van de
politie zijn, niet zitten in meer regulering. Mevrouw Van Toorenburg gaf
dat ook al aan. De oplossingen zitten niet in het bedenken van nog meer
prestatie-indicatoren, waar de Minister dan over aan de Kamer moet
rapporteren. Het is belangrijk om deze professionals de ruimte en het
vertrouwen te geven om hun werk te doen. Ik heb de stille hoop dat er
uiteindelijk, als wij die weg opgaan, daadwerkelijk meer capaciteit
ontstaat om voor de operatie inzetbaar te zijn. Ik heb liever een diender
die de straat op gaat dan een diender die nog achter zijn computer iets zit
in te vullen, waar vervolgens heel weinig mee wordt gedaan.
Het tweede element is dat ik een soort karakterveranderingen zie ontstaan
in onze politie. Dit punt zal ik zeker ook bij de evaluatie van de Politiewet
naar voren brengen. Die karakterveranderingen komen niet alleen door
een gebrek aan capaciteit of doordat ze veel moeten verantwoorden, maar
ook door de intelligence gedreven politie. Dat de politie er steeds meer is
op de momenten dat er een probleem of een verondersteld probleem is,
is natuurlijk mooi. Als er veel inbraken plaatsvinden, is het mooi dat de
politie er is. Maar de politie is er steeds minder op het moment dat er
niets aan de hand is: gewoon surveillerend op de markt, aanspreekbaar
voor u en mij. Dat baart mij zorgen, want daarmee verandert ook het
karakter van de politie. De community politie die wij hadden, verandert in
een meer reactieve politie. Dat baart mij zorgen. Het is in ieder geval iets
waarover we na moeten denken. Ik ben dus zeer tevreden met de motie
die collega Den Boer heeft ingediend bij de begrotingsbehandeling. Ik zou
zelf nog een wat bredere invulling aan de motie willen geven. We moeten
fundamenteel kijken naar het karakter van onze politie. Het is heel
belangrijk dat we dit niet laten gebeuren. We moeten er bewust over
nadenken.
De voorzitter:
Dat leidt tot een interruptie van de heer Van Raak.
De heer Van Raak (SP):
Heel erg eens. Als we te weinig mensen hebben opgeleid en te weinig
politiemensen hebben, dan kunnen ze ook minder taken uitvoeren. Ik zie
dat de heer Van Dam in deze nota twaalf punten heeft. Die punten zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

12

nogal verschillend van orde en zwaarte. Sommige punten vind ik heel
sympathiek. De punten over minder bureaucratie zijn bijvoorbeeld nog
niet heel concreet, maar ze zijn wel heel sympathiek. Op sommige punten
ben ik heel erg tegen, bijvoorbeeld tegen het laten uitvoeren van taken
door particuliere, ingehuurde politie. Bij sommige punten, zoals bij
flexibilisering, zegt de heer Van Dam dat hij er gaandeweg net iets anders
over is gaan denken. Ik vroeg mij af wat straks het voorstel wordt: wat
moet er worden gedaan met deze initiatiefnota? Bij de beslispunten staat
nu dat wij de regering moeten voorstellen om de uitvoering van de
voorstellen te bevorderen, maar ik heb over al die twaalf punten nog zo
veel vragen dat ik mij afvraag of dit wel de juiste plek is om aan ons te
vragen om hier onze goedkeuring aan te geven. Of moeten we dit gewoon
beschouwen als de inbreng van de heer Van Dam in twaalf punten bij de
evaluatie van de nationale politie?
De heer Van Dam (CDA):
Nou nee, want ik heb veel minder punten die de wet raken. Ik zal sowieso
alle vragen langslopen die zijn gesteld. Dat zal u zonder de geringste
twijfel wat meer zicht geven op wat ik met de concrete punten wil. Ik ben
ook benieuwd naar de reactie van de Minister, naar wat hij wil. Ik ga er
eigenlijk van uit dat hij alle punten van mij reikhalzend zal overnemen.
Dan zullen we moeten kijken wat er vervolgens overblijft om op andere
wijze te doen. Ik kan niet anders zeggen dan dat ik eerst inhoudelijk de
vragen zal beantwoorden.
De voorzitter:
Meneer Van Raak, uw tweede interruptie mag wel iets bondiger dan uw
eerste, zeg ik erbij.
De heer Van Raak (SP):
Nogmaals, twaalf punten. Sommige vind ik heel sympathiek, met
sommige ben ik het echt niet eens, bij sommige lijkt het erop alsof de heer
Van Dam ook gewoon nog twijfelende is en misschien een andere
opvatting heeft. Alle twaalf punten hebben volgens mij ook te maken met
de evaluatie van de nationale politie. Kan de heer Van Dam anders
aangeven welke daar niet mee te maken hebben? Dan zou ik het toch raar
vinden om, terwijl we nog voor kerst de nationale politie gaan evalueren,
er nu al twaalf punten uit te nemen en daar een besluit over te moeten
nemen. Ik zou dat liever zien in de context van de hele evaluatie. Kan de
heer Van Dam daarin meevoelen?
De heer Van Dam (CDA):
Nou in de kern van de zaak gaat de evaluatie van de politie over de wet,
dus of we vinden of in de wet die naar ik meen in 2012 is aangenomen,
veranderingen zouden moeten plaatsvinden. Daar blijf ik buiten in deze
notitie. Ik heb het niet over de rol van de korpschef in relatie tot beheer en
ik heb het niet over andere aspecten die in het rapport-Kuijken naar voren
zijn gebracht over wat dan ook. Het gaat mij puur om de aspecten van
bureaucratie – dat komt in de evaluatie van de Politiewet an sich helemaal
niet naar voren – en van menselijkheid. Daar zitten wel aspecten aan die
raken aan de inrichting van het korps, met name de vragen over
teamchefs, maar er zitten gewoon ook dingen in waar de evaluatie van de
Politiewet helemaal niet aan raakt. Ik heb zelfs mijn stinkende best gedaan
om daarbij weg te blijven. U zei: is dit wel het juiste moment om hier
antwoord op te geven? Ik zou u willen voorstellen om uw oordeel
daarover op te schorten tot ik antwoord heb gegeven op alle vragen die
zijn gesteld.
De voorzitter:
Gaat u verder met het beantwoorden van alle vragen die zijn gesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

13

De heer Van Dam (CDA):
Ja, dat zal ik doen.
Uitleg over de titel heb ik gegeven.
De heer Van Raak vroeg naar de kortere opleiding en de achterkant
daarvan, ook in relatie tot het samen opleiden met de marechaussee. Laat
ik het zo zeggen, er is met name in de rondetafel veel gesproken over de
opleiding, over het blended learnen, om het zo te zeggen: meer leerstijlen
tegelijkertijd inzetten om daardoor een opleiding te intensiveren. Er is ook
veel zorg geuit in die rondetafel: gaat dat niet ten koste van de kwaliteit
van de politieman die je wil hebben? Voor mij heeft altijd één ding
vooropgestaan: onze Nederlandse politie is kwalitatief hoogwaardig en
dat moeten we absoluut niet kwijt zien te raken, ook niet onder druk van
deze omstandigheden. Onlangs ben ik zelf in Amsterdam geweest. De
heer Van Raak had het over de ophokplicht. Ik vind dat een uitermate
onsympathiek woord, maar ik denk wel dat er aan de achterkant van de
opleiding relatief veel uitval is. Het is heel erg jammer als die tijd niet
benut wordt. Ik zie mogelijkheden om in de praktijk eerder mensen op
straat te krijgen. Dat gebeurt ook in Amsterdam. Daar is men bezig om de
opleiding meer te verbinden met het werk op straat. Daar zijn veel
mogelijkheden voor. Als dat een uitkomst zou zijn van de voorstellen die
ik op dit vlak heb gedaan, denk ik dat ik daar heel erg tevreden mee zou
zijn.
De heer Van Raak had ook een opmerking over de cultuur. Is het wel goed
om zo nadrukkelijk naar voren te brengen dat die sfeer binnen de politie
zo is? Ik zou het bijna willen uitleggen als: verstevig je daarmee niet
eerder het beeld dat bestaat? Ik denk dat het heel nodig is dat wij daar
juist openlijk over praten en dat wij ook als politici laten merken aan de
politiemensen dat wij de problemen herkennen en dat wij hier niet alleen
maar mooi weer spelen maar de problemen naar voren brengen en ook
voorleggen aan de Minister.
De heer Van Raak had een opmerking over de cao, slechtere arbeidsvoorwaarden in relatie tot flexibel worden. Ik ben zo vrij om dat punt hier niet
aan de orde te stellen. Ik heb uitdrukkelijk gepoogd om daarvan weg te
blijven. Deze notitie is geschreven in de periode waarin die
cao-onderhandelingen nog moesten aanvangen of nog bezig waren. Dat
is een relatie tussen de Minister en de bonden en daar moet je als
Kamerlid proberen uit te blijven. Ik kan mij wel voorstellen dat we daar in
het AO Politie van komende donderdag anders mee omgaan, want de
uitkomsten staan daar op de agenda.
Dan de particuliere inhuur. De heer Van Raak merkte op dat ik ervoor zou
zijn dat er meer politietaken aan particuliere beveiligers worden gegeven,
maar daar ben ik absoluut niet voor. Daar ben ik in het geheel niet voor.
Maar dat kan wel onder de vlag van de politie. Ik zal een vrij veilig
voorbeeld noemen dat nu ook is voorgesteld. Als het gaat om het
bewaken van inbeslaggenomen vuurwerk, dan heb ik inderdaad liever dat
daar een beveiliger bij staat te wachten totdat het vervoer komt dan een
politieman. Maar de realiteit is dat als de politie minder beschikbaar is of
langer nodig heeft om ergens te komen, bedrijven en burgers zelf meer
particuliere beveiligers gaan inhuren. Kijk naar de situatie in Engeland,
waar een particuliere bobby al door de straten van Londen loopt. Die is
nauwelijks te onderscheiden van een officiële bobby. Maar hij is er alleen
maar voor bepaalde adressen. Dat zou voor mij een schrikbeeld zijn. Ik
denk dat ik dat met de heer Van Raak deel.
Tegelijkertijd denk ik dat de politie explicieter kan samenwerken met
beveiligers. Kijk maar eens in de Grote Marktstraat in Den Haag. In bijna
iedere winkel staan beveiligers. Zij kunnen de ogen en oren zijn van de
politie. Daar zou veel meer winst uit te halen zijn. Dus heel concreet: de
taken moeten niet worden overgedragen aan beveiligers om op die
manier een beetje te bezuinigen, maar de samenwerking met beveiligers
moet wel veel meer worden gezocht. In dat licht moet u ook de motie zien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

14

die ik bij de begroting heb ingediend over de samenwerking met burgers
en de burgeropsporing. Ook daarvoor geldt dat dat een lust maar ook een
enorme last kan zijn. Er zitten ook enorme gevaren aan burgers die een
beetje op eigen houtje gaan opsporen. Dus werk samen maar reglementeer het.
De voorzitter:
Meneer Van Dam, ik zie dat er een interruptie is van mevrouw
Laan-Geselschap.
Mevrouw Laan-Geselschap (VVD):
Er is de laatste tijd gesproken over het feit dat politieagenten van straat
worden gehaald omdat er bijvoorbeeld bij de receptie op het politiebureau niemand is. Zij moeten dat werk dan gaan doen, niet voor een dag
maar bijvoorbeeld voor een maand. Ziet de heer Van Dam ook de
mogelijkheid om voor dat soort functies andere mensen dan politiemensen in te zetten, zodat die laatsten ook daadwerkelijk op straat kunnen
verblijven?
De heer Van Dam (CDA):
Ik zou daar twee dingen over willen zeggen. Volgens mij worden de
mensen die van een lagere gekwalificeerde rang zijn dan de diender die
op straat kan lopen, sowieso al voor dit werk ingehuurd. Ik ben daar erg
voor. Het kabinet heeft onlangs tijdelijk extra geld vrijgemaakt om juist dit
soort activiteiten weg te halen bij politiemensen die volledig inzetbaar of
volledig opgeleid zijn, zodat we die op straat kunnen krijgen en zodat de
taken op het bureau, de meldkamer of op andere plekken kunnen worden
gedaan door anderen. Ik vind overigens wel dat alle informatie die door
burgers bij een aangifte enzovoorts verstrekt wordt, met zich meebrengt
dat je die niet zomaar aan een particuliere beveiliger kunt geven, zodat die
jouw diepste geheimen tot zich kan nemen. Dat vereist dus wel het
nodige.
Mevrouw Laan-Geselschap (VVD):
U suggereert zelf in uw puntje J: gescreende particuliere bedrijven. U
heeft het over vonnissen, het vervoer van arrestanten en dergelijke. Daar
valt dit toch ook onder? Dat is een beetje in conflict met het antwoord dat
u net aan mijn collega Van Raak gaf, waarin u zei dat u juist heel terughoudend daarin wilde zijn.
De heer Van Dam (CDA):
Waar ik heel erg terughoudend in wil zijn, is tegen een particuliere
beveiliger zeggen: als jij in de toekomst in deze straat toezicht houdt, dan
doen wij dat als politie in die andere straten. Daar ben ik niet alleen
terughoudend in; daar ben ik mordicus tegen. Het gezag over wat er
gebeurt, en dus ook het toezicht op het werk van die particuliere beveiliger en de verantwoordelijkheid voor wat iemand doet, moet bij de politie
blijven liggen. Maar binnen het politiewerk zijn er bepaalde klussen die
vrij technisch van aard zijn, of het nou de bewaking is van het hoofdbureau of het vervoer van arrestanten. Ik ben er een warm voorstander
van om daar particuliere beveiligers voor in te huren en om hen klussen te
laten doen, onder het gezag van de politie. Maar ik probeerde in mijn
antwoord de nuance te verwerken dat het natuurlijk wel heel erg uitmaakt
of het gaat om een aangifteproces of om het vervoeren van een arrestant.
Daar zie ik nog wel enorme verschillen in zitten.
De voorzitter:
Gaat u verder met uw betoog.
De heer Van Dam (CDA):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

15

Ik ga door met de vragen van mevrouw Laan-Geselschap over de
korpsmarinier. Het viel mij op dat mevrouw Laan-Geselschap, waarvan ik
weet dat zij afkomstig is uit Rotterdam, toch wat reserves had bij het
fenomeen marinier. Hoe plaats ik die persoon ten opzichte van de
korpschef? Laat duidelijk zijn: de korpschef is de baas en een korpsmarinier functioneert ook direct onder het gezag en de aansturing van de
korpschef. Maar de afgelopen jaren zijn er veel programma’s geweest
voor administratievelastenverlichting binnen de politie. Dat is een van de
zaken die speelden in het programma Versterking prestaties strafrechtketen. Prachtige plannen. Ik meen dat Minister Opstelten de fte’s al
ingeboekt had die daar allemaal mee vrijkwamen. Zo zijn er in het
verleden wel meer programma’s geweest, van Lean Six Sigma tot weet ik
wat niet allemaal, om daar processen slimmer en handiger te maken.
Feit blijft dat het Openbaar Ministerie nog steeds vijf kopieën van een
proces-verbaal vraagt als er een zaak naar het OM toe moet. Daarvan denk
ik dat de politie in dat opzicht iets meer zijn eigen erf zou mogen bewaken
en zou mogen zeggen: jongens, tot hier en niet verder. Een heleboel
bureaucratische regels zijn ook intern opgesteld. Dat geldt niet alleen voor
de politie maar voor allerlei organisaties. Ik denk dat het heel erg welkom
is om niet opnieuw te analyseren wat er anders kan, maar om te handelen
naar de voorstellen die er al liggen. Daarom heb ik er een naam voor
bedacht: de korpsmarinier, omdat ik bij de stadsmarinier in Rotterdam het
idee had dat het iemand was die dwars door gebaande paden heen kan
breken, onder het gezag van de burgemeester, ook in Rotterdam, dat kan
niet anders. In dat opzicht zie ik hier niet een zelfstandig iemand die zich
aan niemand iets gelegen hoeft te laten liggen. Uiteindelijk functioneert zo
iemand onder leiding van de korpschef of van de korpsleiding.
De voorzitter:
Meneer Van Dam, voordat u verdergaat, een interruptie van mevrouw Den
Boer.
Mevrouw Den Boer (D66):
Ik had ook nog enkele vragen over hoe die marinier gepositioneerd zou
worden naast de korpschef; bevoegdheden, mandaat, et cetera. Als je de
functie en de rol van de stadsmarinier in Rotterdam erbij zoekt, dan is dat
juist een overkoepelende soort superambtenaar. Hoe ziet de heer Van
Dam de positionering van zo’n marinier? Ik vind het een verschrikkelijk
woord, moet ik zeggen. Hoe ziet hij de positie van zo’n functionaris naast
de korpschef? Moet hij niet juist boven de politieorganisatie uitstijgen en
contact houden met andere veiligheidsorganisaties en bestuurslagen?
De heer Van Dam (CDA):
Over de naam: als u een betere heeft, houd ik me zeer aanbevolen, maar
ik verwijs vooral naar het functioneren van de stadsmarinier in Rotterdam,
die juist binnen de organisatie van de gemeente zijn rol vervult, onder het
gezag van de burgemeester, en die natuurlijk ook naar buiten toe acties
onderneemt en de vrijpostigheid heeft om daar iets van te vinden. Zo zie
ik het ook bij de politie. Om een voorbeeld te noemen; binnen de politie is
er tegenwoordig het politiedienstencentrum. Ik hoor dat er banden
geplakt moeten worden door een landelijk bedrijf dat ingehuurd wordt,
terwijl de fietsenmaker om de hoek daar vroeger ook een hele wezenlijke
rol in had, of soms hoor je van bestellingen die gedaan worden die meer
leiden tot werk dan dat zij plezier opleveren. Daarvoor heb je soms
iemand nodig die van de werkvloer dat verhaal oppikt, en zegt: «jongens,
dit is gekkigheid» en die in zijn persoon de doorzettingsmacht, de
contacten en de ervaring heeft om te zeggen: jongens, waar zijn we nou
met z’n allen mee bezig en laten we dit anders doen. Dat is het beeld dat
ik daarbij heb.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

16

Mevrouw Den Boer (D66):
Maar dit is waarom de vraag van de heer Van Raak heel relevant is. De
Politiewet 2012 legt juist heel veel mandaat en autoriteit bij de korpschef.
Als daar zo’n marinier doorheen komt zeilen, dan ontkracht of ondermijnt
dat de autoriteit van die korpschef. Uit het evaluatierapport-Kuijken blijkt
dat de korpschef juist meer ruimte zou moeten krijgen. Hoe lost u dan die
spanning op tussen uw model en de aanbeveling van het rapport-Kuijken?
De heer Van Dam (CDA):
Zoals ik net al gezegd heb, functioneert de korpsmarinier onder het gezag
of de verantwoordelijkheid van de korpschef. Ik vind het echt tijd worden
dat al die politiemensen die dingen meemaken in hun dagelijks werk,
zoals click-call-face en allemaal van dat gedoe, ook een plek hebben waar
zij naartoe kunnen en dat er ook stappen worden gezet, van alle plannen
die er al liggen, om echt tegen bureaucratische onzin in het geweer te
komen. Maar dat vindt gewoon plaats onder het gezag van de korpschef.
Ik heb helemaal geen behoefte aan een soort Zorro die van buiten komt
aanrijden en buiten alle hiërarchie om dingen doet.
De voorzitter:
Gaat u verder met uw beantwoording.
De heer Van Dam (CDA):
De vraag van mevrouw Laan-Geselschap over financiële onderbouwing
wil ik even parkeren naar het einde toe.
Dan kom ik bij de vragen van mevrouw Van Toorenburg. Ik moet zeggen
dat ik het zeer mooi vind hoe zij onder woorden bracht – dat had ik nog
niet eerder gehoord, hoewel iedereen zou kunnen denken: dat hebben
jullie met zijn tweeën zitten oefenen op de kamer – hoe die korpsmarinier
en die ombudsman het gezicht gaan vormen van de problemen die op dit
moment bestaan. Ik vind dat heel erg wezenlijk. Ik denk dat het heel erg
belangrijk is dat er binnen het korps op dat punt mensen ontstaan die het
gezicht willen zijn van een beweging, van een verandering, en die ook
aanspreekbaar zijn, niet alleen voor de leiding maar juist ook voor de
lagere echelons.
Ik zal nu de vragen van mevrouw Den Boer langslopen. Hoe kijk ik naar de
uitstroom van politiemensen? Hoe ontwikkelt die zich in relatie tot de
maatregelen van de Minister? Ik denk dat zij doelt op de extra investeringen door het kabinet, de 291 miljoen en daarna ook de gelden die zijn
binnengekomen. Ik weet niet hoe de actuele stand van zaken is en of de
uitstroom de komende tijd hoger is dan de instroom. Ik weet wel dat ik
daar in de zomer van vorig jaar expliciete informatie over heb ontvangen.
Ik vind het ook niet zo heel raar dat de uitstroom soms groter zal zijn dan
de instroom, omdat het nu eenmaal drie jaar duurt voordat je een volledig
opgeleide diender in het korps terug hebt. Dus hoe dat op dit moment
precies loopt, weet ik niet. Ik weet wel dat wij als Kamer aan de Minister
hebben gevraagd om erover te rapporteren en ons op de hoogte te
houden, omdat ik grote zorgen heb, en ik niet alleen, over de operationele
kracht van de politie binnen de basisteams.
Dan de aanwezigheid van de politie in de wijk. Die is toch al geregeld met
het regeerakkoord? Ik verwijs hierbij naar mijn zorgen over het karakter
van de politie, waar ik in mijn inleiding op inging. Ik denk dat dit echt iets
is waar we serieus aandacht aan moeten besteden. Het gaat niet alleen
over de beschikbare capaciteit, maar ook over concepten, over hoe er naar
politiewerk wordt gekeken. Mijn oog viel bijvoorbeeld op de conclusie van
de commissie-Kuijken, die vooral heeft gekeken of de veiligheid groter is
geworden. Nogmaals, als je idee is dat de politie alle criminaliteitsproblemen moet oplossen, als je die verantwoordelijkheid neerlegt bij de
politie, met het idee «gooi er een euro in, dan komt er twee euro
veiligheid uit», dan krijg je een heel erg oplossingsgerichte politie. Maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

17

wij willen juist een politie – dat zou mijn idee zijn – die verbinding heeft
met de burger, die aanwezig is, ook op momenten dat er niets aan de orde
is. Dat is een precair evenwicht, maar het issue van de aanwezigheid van
de politie in de wijk staat voor mij ook voor het karakter van de politie. Ik
moet de heer Van Raak nageven dat dit punt bij de evaluatie van de
Politiewet uitdrukkelijk aan de orde moet komen.
Dan de verschuiving van de fysieke wereld naar de digitale wereld. Dat is
absoluut een werkelijkheid. Ik weet dat er in Oost-Nederland een proef is
met internetsurveillance, dus niet surveilleren in een autootje maar op een
andere manier, om aanwezig te zijn tussen de mensen die zich op internet
bevinden. Ik denk dat we daar met zijn allen nog meer beeld van moeten
krijgen. Ik heb het vorige week in de Kamer ook al een beetje zuur gezegd,
namelijk dat ik zeer geïnteresseerd ben in de strategische beelden die de
politie daarbij heeft, in hoe ze wijk, web en wereld met elkaar gaat
verbinden.
Ik heb al het nodige gezegd over de korpsmarinier. Dan over de waardeoordelen, bijvoorbeeld het waardeoordeel dat de politie zo verbureaucratiseerd is. Dat klopt. Ik heb daar waardeoordelen over. Het is niet anders. Ik
denk dat wij allemaal, als wij in contact zijn met politiemensen en dingen
horen, situaties waarderen, daar iets van vinden en daar ons politieke
handelen op richten. Laat ik dit punt toespitsen op de titel van het
interview dat ik heb gegeven in het tijdschrift voor de politie, over de
oppervlakkigheid van het politiewerk. En laat ik dan een voorbeeld van
mijzelf nemen, uit mijn eigen politieopleiding van jaren geleden. Daar
kreeg ik training over hoe ik echtelijke twisten moest bestrijden. Het idee
was dat het misschien heel veel rendement zou hebben als je er een
uurtje in zou investeren als je bij moeilijkheden binnenkomt. Dan hoef je
later niet meer terug te komen voor incidenten. Achteraf gezien was het
wel een uitermate optimistische gedachte over hoe je ruzies tussen
echtelieden die misschien al jaren bestonden, kon aanpakken. Inmiddels
hebben we zoiets als Veilig Thuis en andere dingen, maar ik bespeur bij
de Nederlandse politie wel een enorm verantwoordelijkheidsgevoel om
allerlei maatschappelijke issues die fout gaan tot de hare te maken en
daar op heel fundamentele wijze mee om te gaan. Een tijdje terug hoorde
ik dat als je in Nederland een dronken zwerver in een park tegenkomt, je
de politie belt maar dat je in Duitsland dan de huisarts of de ambulance
belt. Er zijn dus verschillen. In dat interview bepleit ik dan ook dat de
politie soms wel eens wat oppervlakkiger met problemen om zou mogen
gaan en de problemen ook wat meer aan anderen zou mogen overlaten.
Een mooi voorbeeld daarvan vind ik de aanpak van verwarde personen,
waarbij ik de politie van harte ondersteun om niet zozeer de dienstauto
van de politie ter beschikking te stellen om het vervoer te verrichten, maar
wellicht de GGD met een ambulance daar iets in te laten doen.
Dan de vraag hoe de nota is gevalideerd binnen de politie. Ik ben met
deze nota niet naar de korpsleiding gegaan met de vraag: zijn jullie het
met mij eens? Het lijkt mij ook staatsrechtelijk buitengemeen ingewikkeld
om dat te doen. Tegelijkertijd heb ik deze nota aan allerlei organisaties,
zijnde niet alleen de vakbonden maar ook andere organisaties,
voorgelegd. Ik heb ervaren dat een heleboel mensen zich herkennen in de
dingen die ik naar voren heb gebracht.
Dan over de mbo-opleiding, meer streetwise. Ik denk dat we uit moeten
kijken dat we de hele Nederlandse politie niet van hbo’ers voorzien, als ik
het even mag chargeren. Het is absoluut waar dat bepaalde functies,
anders dan vroeger, een hoger opleidingsniveau vereisen. Ik denk
bijvoorbeeld aan de opsporing maar zeker ook aan wijkagentfuncties. Er
zijn binnen de politie ook een heleboel functies waarvan ik denk: als we
daar allemaal hbo’ers neerzetten, dan functioneren die daar twee of drie
jaar en merken ze vervolgens bij zichzelf dat ze de behoefte hebben om op
een andere manier een soort verdieping in het werk te zoeken. De
noodhulp is super interessant maar de 25ste aanrijding is wel de 25ste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

18

aanrijding. Dat is de zorg die ik heb. Ik vind dat wij ervoor moeten staan
om ook onze politie toegankelijk en beschikbaar te houden voor mbo’ers
die naar mijn smaak inderdaad iets meer streetwise zijn. Dat is ook iets
wat in ruime mate bevestigd werd in de rondetafel door de vertegenwoordiger van de mbo’ers maar ook door de mensen van de Politieacademie.
De voorzitter:
Dat leidt tot een interruptie van mevrouw Den Boer.
Mevrouw Den Boer (D66):
Ik denk dat meneer Van Dam het wel enigszins trivialiseert door de
aanwezigheid van een hbo’er bij de politie terug te brengen tot een beetje
noodhulp en achter boefjes aangaan. Nee, politiewerk is gewoon heel erg
ingewikkeld. Het is ontzettend complex. Het vraagt een goed opgeleide
politieman of -vrouw, die niet alleen in die wijk maar ook in web en wereld
heel erg aanwezig is en die verbindingen kan aanbrengen, die boven de
politie kan uitstijgen, die internationaal kan werken, die allerlei vaardigheden heeft. Doet de heer Van Dam daarmee niet de gemiddelde hbo’er
bij de politie tekort? Overigens, we hebben het hier over een streefpercentage van ongeveer 20%. Volgens mij gaat de politie hiermee de goede
kant op. Is de heer Van Dam het met mij eens dat een hbo’er wel degelijk
heel streetwise kan zijn, niet alleen op straat maar ook in die andere
werelden die zijn genoemd, en dat we die hbo’ers hard nodig hebben bij
de politie?
De heer Van Dam (CDA):
Ik ondersteun van harte de ambitie om van die 20% van de instroom van
personeel hbo’ers of universitair opgeleiden te maken. Dat is voor mij ook
niet het punt van discussie. Ik zie ook wel de veranderingen in het werk
die dat nodig maken. Wat volgens mij vooral een punt van discussie is – ik
wil dat niet trivialiseren of uitvergroten – is dat ik vind dat er bij de politie
ook in ruime mate voor mbo’ers werk is. Ik hoor u ook niet zeggen dat dit
niet zo is, maar ik denk dat dit wel een beetje de discussie is die wij hier
voeren. Ik heb er wel een beetje moeite mee dat door alle aandacht die
aan de hbo’ers wordt gegeven, de mbo’ers een beetje in de schaduw
komen te staan. Zeker bij de uitdaging die er komende jaren is om
mensen te werven en op te leiden om het werk te doen, vind ik dat we
daar heel expliciet in moeten zijn.
Mevrouw Den Boer (D66):
Ik heb zelf dertien jaar op de Politieacademie gewerkt en ik weet dat de
werkelijkheid heel anders is en kan zijn. Bovendien zijn er nog wel andere
tinten dan alleen het onderscheid tussen hbo en mbo. Het gaat ook over
politieleiderschap en allerlei vaardigheden die de politie meekrijgt. Het
sterke karakter van het politieonderwijs is nou juist dat mensen ook in het
veld meelopen. De vraag die ik dus aan meneer Van Dam heb, is of hij
inderdaad stelt dat hbo’ers minder streetwise zijn. Waar haalt hij deze
bevinding vandaan?
De heer Van Dam (CDA):
Waar ik die vandaan haal? Ik zei zojuist al: uit de ervaringen van de
vertegenwoordiger van het mbo die hier is geweest. Ik ben daar zelf ook
geweest. Verder haal ik het uit ervaringen met de Politieacademie en
sowieso uit mijn gesprekken met leidinggevenden van de politie. Weet u,
op individueel niveau is dit een beetje een non-discussie. U en ik weten
namelijk dat de ene hbo’er de andere niet is en dat de ene mbo’er ook de
andere niet is. Als je in zijn algemeenheid kijkt waartoe een mbo-opleiding
opleidt en waartoe een hbo-opleiding, dan denk ik dat een hbo’er met
name in de noodhulp en in het blauwe werk van de politie, eerder dan een
mbo’er denkt: jongens, het wordt tijd om iets anders te gaan doen. En ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

19

heb er behoefte aan een zekere continuïteit in dat werk te hebben en te
houden. Daar hebben allemaal behoefte aan, denk ik.
De voorzitter:
Gaat u verder met de beantwoording, alstublieft.
De heer Van Dam (CDA):
Dan kom ik bij de vragen van mevrouw Buitenweg. Wat is de bedoeling
van de initiatiefnota? Is dit het middel? Hadden we niet met allerlei moties
links en rechts of met verschillende moties dingen kunnen doen? Laat ik
tegen mijn collega Buitenweg zeggen dat het voor mij ook een zoektocht
is. Ik ben ook nog niet zo lang Kamerlid. Toch verwijs ik naar het begin van
mijn inbreng. Ik zei dat ik vond dat we het vaak op basis van de voorkant
van de krant over een aantal zaken hebben, gedreven door incidenten. En
ik zei dat ik denk dat juist deze initiatiefnota de mogelijkheid met zich
meebrengt om een aantal dingen met elkaar in perspectief en in
verhouding tot elkaar naar voren te brengen en te bediscussiëren. Of dat
inderdaad tot de puntigheid leidt die ook de heer Van Raak nastreeft, zal
moeten blijken. Ik denk wel dat wij de politie rechtdoen door niet alleen
rapportje a, rapportje b of cri de coeur c enzovoort te bespreken, maar ook
door gewoon eens stil te staan bij alleen al de werving en de opleiding.
Dat doen we dan niet alleen hier, maar ook in een rondetafelgesprek en bij
de beantwoording van vragen. In zoverre hoop ik dat de nota bijdraagt
aan de bespreking van het onderwerp. Zo kijk ik er maar naar. Ik bespreek
ook graag nog een keer met u, bijvoorbeeld als we in een procedurevergadering terugblikken, of dit de weg is die we moeten gaan. Ik probeer ook
maar mijn bijdrage te leveren.
Over een aantal concrete vragen naar aanleiding van het plan voor
blended learning en in het bijzonder die of dat voldoende gebeurt, moet ik
u zeggen dat de opmerkingen daarover van de zijde van de Politieacademie, maar ook van de Politieonderwijsraad... Hoe zal ik het zeggen? Als
ik de notitie opnieuw zou schrijven, denk ik dat ik daar iets minder mijn
begerige vingers naar uit zou strekken. Ik denk namelijk dat we moeten
uitkijken dat we de goede dingen die gebeuren, niet kapotmaken vanwege
de druk die er op dit moment is. Ik moet er wel bij zeggen wat ik net al in
antwoord op andere vragen heb gezegd: ik heb stellig de indruk dat aan
het einde van de opleiding de nodige leegloop optreedt, ook een beetje
door het probleem van de hoeveelheid opleidingen en de hoeveelheid
docenten die nodig zijn. Ook denk ik dat er in de praktijk veel eerder
gebruikgemaakt kan worden van mensen die op de opleiding zitten.
Over de fitheid en de geoefendheid van de politie. Mijn pleidooi is vooral:
beknibbel daar niet op! Als het gaat om de geweldsmiddelen moet je
gewoon aan de eisen voldoen, anders mag je niet meer met je pistool de
schietbaan af. Als het gaat om sporten, «ehbo’en» of allerlei andere
trainingen, hecht ik er enorm aan dat politiemensen geoefend blijven en
dat niet de druk van dit moment of het rooster bepalend is. Als we dat
doen, hollen we de ervaring van onze politiemensen van binnen uit. Dat is
het punt dat ik daarmee wilde maken.
Ik kom op de maatschappelijke dienstplicht en de vraag of de politie die
wel wil. Het kan toch niet zijn dat een organisatie met 60.000 mensen, die
midden in de maatschappij staan en waar dag in, dag uit contact is met
jongeren, of ze nu wel of niet op het rechte pad zijn – ik denk dat een
heleboel jongeren via de kromme weg uiteindelijk ook op het rechte pad
komen – niet meedoet aan zoiets belangrijks als de maatschappelijke
dienstplicht? Ik mag van harte hopen dat daar iets gaat gebeuren, ook als
de politieleiding dat zelf geen goed plan vindt.
Dan de externe commissie die met de bureaucratie bezig is. Ik beleef het
zo: er is een rapport geweest van de Nederlandse Politiebond over de
toestand bij de recherche. Toen heeft de Minister gezegd met een
commissie te komen. Het duurde even voordat – laat ik het vriendelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

20

beschrijven – die commissie er was. Toen de Kamer daar wat ongeduld
over toonde, speelde ineens de Ombudsman van Amsterdam daar een rol
in. Naar mijn beleving ziet dat toch vooral op de opsporing. Ik denk dat er
een veel breder palet in het korps is, ook binnen het blauw en ook binnen
de facilitaire kant, waar de bureaucratie verstikkend is en waar een
korpsmarinier echt lucht zou kunnen brengen.
Dan vroeg mevrouw Buitenweg of in deze plannen de inrichting van de
basisteams, de span of control van de teamchefs, wel voldoende is
benadrukt. U hebt daar best een punt. Ik heb echter een beetje om dat
punt heen geschreven omdat ik toen verwachtte dat dat in de evaluatie
van de Politiewet heel nadrukkelijk naar voren zou komen. Dit is echt een
punt dat tussen mijn initiatiefnota en de evaluatie van de Politiewet in
hangt. Laat ik er duidelijk over zijn: ik vind het onbegrijpelijk dat in een
organisatie die te maken heeft met onveiligheid buiten, je dag in, dag uit
te maken hebt met een leidinggevende die niet alleen je goede werk ziet –
de 99 keer dat je met een goede aanhouding binnenkomt – maar ook die
ene keer dat het fout is gegaan en dat niet kan plaatsen tegen het decor
van die 99. Dat vind ik buitengemeen ingewikkeld aan de huidige
politieorganisatie. Als het buiten onveilig is, moet je binnen veiligheid
organiseren. Dat doe je in eerste instantie door een directe chef te
hebben. Misschien moet dat anders dan met de ploegbrigadier van
vroeger, maar wat er nu is, is het ook niet. Maar ik denk dat dat zeker ook
bij de evaluatie van de Politiewet terug zal komen.
Dan waren er nog opmerkingen over het wisselen van functie binnen de
politie in relatie tot mijn voorstel om het loopbaansysteem zoals Defensie
dat heeft, te introduceren bij de politie. Natuurlijk is dat mogelijk. Ik weet
ook dat er veelvuldig van functie gewisseld wordt binnen de politie. Je
kunt in een carrière werkelijk alle banen die je wilt hebben bedenken.
Volgens mij loopt dat ook wel. Waar het mij om gaat, is dat het systeem
van Defensie de mogelijkheid heeft om mensen niet aan het begin al
helemaal op te leiden. Dat is toch een beetje het beeld dat ik nu heb: als je
bij de politie gaat, dan krijg je de eerste drie jaar een zeer uitgebreide
opleiding, inclusief alle verhoortechnieken die denkbaar zijn, vervolgens
ga je in een relatief smalle functie beginnen en daarna is er weliswaar
aanvullende opleiding, maar niet heel veel. Mijn idee is om dat anders te
maken: maak aan het begin de opleiding smaller, kleiner, en doe in de
loop van de tijd meer aan modules die je de mensen meegeeft. Dat gaat
een dermate enorme wijziging van het opleidingssysteem met zich
meebrengen, dat dat niet getrokken wordt. Niet door de politieorganisatie
en niet door de Politieacademie. In dat opzicht denk ik dat mijn plannen
geen werkelijkheid kunnen worden op dit moment.
De voorzitter:
Ik zie dat dit een reactie van mevrouw Buitenweg oproept.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Dank u voor de eerlijke beantwoording, maar ik heb nog wel een vraag
over de maatschappelijke diensttijd. Dat past bij wat de heer Van Dam
zegt, namelijk dat hij aan het begin de opleiding smaller wil maken en dat
hij dan wil kijken welke mensen geschikt zijn. Maar hij zegt ook dat het er
waarschijnlijk niet van komt, omdat dit een veel te radicale visie is op dit
moment. Hoe moeten we dan het voorstel zien van die aanstaande
maatschappelijke diensttijd? Is dat op dit moment dus ook niet mogelijk?
Of wil hij dat ook nu, juist in de context van hoe die trainingen op dit
moment worden aangeboden?
De heer Van Dam (CDA):
Ik vind dat dit losstaat van de huidige plannen van de maatschappelijke
dienstplicht. Ik vind de politie een uitgelezen organisatie om dat toe te
passen, ook als je de opleiding aan de voorkant niet verandert.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

21

Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Dan rest nog een vraag. In uw beantwoording zei u dat het niet zo kan zijn
dat de politie met 65.000 mensen juist niet meedoet. Dat is vanuit dat
oogpunt bekeken. Maar dit staat bij het kopje «concrete voorstellen» om
ervoor te zorgen dat meer mensen op een andere wijze geworven en
opgeleid worden. Dan kun je de vraag stellen of het in het belang van de
politie is om, in het kader van de werving en opleiding, juist zo’n nadruk
op die maatschappelijk diensttijd te leggen?
De heer Van Dam (CDA):
Ik denk dat het om twee redenen van belang is voor de politie om ook
betrokken te raken bij die maatschappelijke diensttijd, of dienstplicht – ik
ben even de naam kwijt.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Diensttijd.
De heer Van Dam (CDA):
Diensttijd. In de eerste plaats is het van belang omdat je daarmee de
mogelijkheid hebt om mensen die misschien in eerste instantie nog wat
aarzelingen hadden, binnen het bereik van de werving te krijgen. In de
tweede plaats vind ik het een ideale manier om op een positieve manier
vorm te geven aan het contact tussen een heel specifieke groep burgers
en de politie.
De voorzitter:
Gaat u verder.
De heer Van Dam (CDA):
De laatste vraag van mevrouw Buitenweg had betrekking op de rol van de
operationeel experts, over wie zij zelf vorige week een motie heeft
ingediend. Weet u, die operationeel experts waren inderdaad bedoeld om
op straat meer leiding te geven aan het politiewerk. Ik weet dat het in de
praktijk heel wisselend wordt ingevuld. Ik zou niet graag teamchef zijn,
omdat ik dan de personele verantwoordelijkheid heb voor heel veel
mensen; zelfs als ik dag en nacht zou werken, zou het me niet lukken om
dat op een goede manier te doen. Ik vind het dus logisch dat de operationeel experts worden ingeschakeld om daar een rol in te vervullen. Maar
volgens mij is het in formele zin niet geregeld en zijn het een soort
hulpconstructies. Ik beloof u dat ik daar in ieder geval bij de evaluatie van
de Politiewet heel uitdrukkelijk op terug zal komen en daar aandacht aan
zal besteden. Want ook hierin zit de veiligheid van de individuele
politieman.
Dan ga ik naar de vragen van de heer Bisschop. Ik ben blij dat ik met de
beantwoording van de vragen dieper en rijker uit de bocht ben gekomen
dan ik op voorhand de indruk wekte. You never get a second chance to
make a first impression, maar hier is dat kennelijk toch gelukt.
De vragen gingen over de agenten in de wijk, over de 80% beschikbaarheid en over meer van dat soort dingen. Aan de wijkagent hangen
twee normen: op elke 5.000 inwoners moet er een wijkagent zijn en die
wijkagent moet 80% beschikbaar zijn in de wijk. Die eerste norm is nu zo
geregeld dat die niet per gemeente geldt, maar meer in de eenheid. De
burgemeester van Den Haag kan bijvoorbeeld in de eenheid Den Haag in
de Schilderswijk iets meer wijkagenten neerzetten dan 1 op 5.000. En op
het platteland van het Groene Hart zijn dat er misschien iets minder.
Omdat de capaciteit zo beperkt is, gaat een aantal burgemeesters die
regel overigens meer interpreteren als een recht. Die burgemeesters
zeggen: «Hallo, ik heb recht op 1 op 5.000 wijkagenten» en die gaan daar
meer naar zichzelf toerekenend mee om. Dat is best zorgelijk. Ik wil niet
dat wij de norm van 1 op 5.000 hier in Den Haag keihard gaan vaststellen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

22

want dan is alle speelruimte weg om binnen de eenheid maatwerk te
leveren. Ik denk dat we daar juist behoefte aan hebben. Wat betreft de
80%-norm: ik denk dat die op dit moment op heel veel plekken niet wordt
gehaald en daar maak ik mij veel zorgen over.
De voorzitter:
Dit leidt tot een interruptie van de heer Bisschop.
De heer Bisschop (SGP):
Met alle respect, volgens mij draait collega Van Dam de zaken precies om.
Het is wettelijk nadrukkelijk de bedoeling dat die norm van 1 op 5.000 hard
is. Het is geen gemiddelde binnen een eenheid, juist om te voorkomen dat
het platteland voortdurend onderbedeeld blijft. Om dat te voorkomen is
die norm hard in de wet vastgelegd. Ik weet dat de exegese van
sommigen is dat het over het gemiddelde per eenheid gaat. Maar dat is
nadrukkelijk niet de intentie geweest. Kan de opsteller van deze initiatiefnota daar nog eens kritisch naar kijken?
De heer Van Dam (CDA):
Ik denk dat het goed is om de Minister hierover te horen. Wat is de
bedoeling geweest van deze norm? Ik leef zelf in de veronderstelling dat
die norm van 1 op 5.000 een richtnorm is, op basis waarvan de eenheden
zijn ingericht, en dat de regioburgemeester of het lokale gezag vormgeeft
aan de feitelijke verdeling van de mensen binnen een eenheid. Ik stel voor
dat we hierover nog eens gaan horen wat de Minister ervan vindt.
De heer Bisschop (SGP):
Dat is prima. Ik ben ook heel benieuwd hoe de Minister hiertegen aankijkt.
Maar juist om dit soort discussies te voorkomen binnen zo’n eenheid is
die norm vrij hard gesteld en is de intentie duidelijk geweest dat het
platteland niet onderbedeeld blijft. Dat gebeurde nogal eens en we horen
het regelmatig weer. Maar dat is een alternatieve exegese, die enigszins
heterodox is.
De heer Van Dam (CDA):
Wij vinden elkaar er totaal in dat het platteland niet onderbedeeld moet
blijven. Wij gaan kijken hoe dat uitpakt.
Dan heeft collega Bisschop gevraagd naar de wijkrechercheurs. Hoe
worden bekende daders meer aangepakt? Ook op dit punt voel ik met
hem mee. Dit is een punt waarover niet zozeer naar aanleiding van deze
initiatiefnota maar op een ander moment gesproken moet worden. Feit is
dat er nauwelijks opsporing zit in de basisteams; eigenlijk alleen maar om
de winkeldieven op te pakken, maar niet om meer fundamentele dingen te
doen. Daar heeft naar ik meen de heer Terpstra een boeiend rapport over
geschreven. Ikzelf heb dat niet beoogd te behandelen in deze initiatiefnota.
Over het bevorderen van het vakmanschap, minder regels en meer
vertrouwen heb ik al een opmerking gemaakt. Dat geldt ook voor de
korpsmarinier.
Ik ben zo vrij om de opmerking over de geestelijke verzorging te behandelen bij de collega van de ChristenUnie, daarmee ook recht doend aan de
mede-indiener van een motie.
Dan het tijdelijk dienstverband. Ik meen dat ik daarover net al het nodige
heb gezegd bij de beantwoording van de vraag van mevrouw Buitenweg.
Dan de geweldstoepassing en te veel bureaucratie. De heer Bisschop
miste een concreet voorstel. Ik meen dat vorige week het wetsvoorstel
naar de Kamer is gestuurd over dat nieuwe geweldsstelsel. Ik denk dat we
onze opmerkingen moeten maken als dat aan de orde is. Waar ik mij bij
dat voorstel erg ongemakkelijk bij voel is het volgende. Geweldstoepassing is iets wat alleen de politie mag. Tegelijkertijd is het een wezenlijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

23

en een normaal onderdeel van het werk van de politieman. Als wij aan
iedere geweldstoepassing, ieder geval waarin iemand wat daadkrachtig
wordt vastgepakt en achter in een auto wordt gezet of waarin wordt
gezegd «kijk uit, ik ga geweld gebruiken», meteen een administratieve
verplichting hangen, zal het volgende gebeuren. Óf een aantal politiemensen zegt «laat ik het dan maar niet doen, want er zit zo veel werk
aan», óf je organiseert een systeem waarin uiteindelijk wel de handeling
wordt uitgevoerd maar de administratieve verplichting maar wordt
gelaten voor wat-ie is. Dat wil je allebei niet. Ik vind dit een voorbeeld van
het geven van vertrouwen aan onze politiemensen.
Tot slot de opmerking over ZSM: moeten we dat maar afschaffen? Als u
mijn persoonlijke historie kent, weet u dat ik vind dat dat het allerlaatste is
wat we moeten doen, want ik heb jaren zitten in ZSM als werkwijze. ZSM
is ooit bedoeld om op een op maat gesneden manier met zaken om te
gaan. Op de een of andere manier is het ongelooflijk moeilijk. Dat geldt
niet alleen voor politiemensen. Het is net of dingen op een gegeven
moment verharden. Je geeft mensen de ruimte om een persoonlijke
afweging te maken, maar op de een of andere manier heeft iedereen
ongelooflijk veel behoefte aan protocollen, werkwijzen en weet ik wat. De
winkeldief die vroeger vermanend werd toegesproken aan het bureau en
met een minitransactie de deur uitging, zit nu negen uur aan het bureau
om te kijken welke sociaalmaatschappelijke problemen zich in zijn geval
voordoen, «want zo doen we dat met iedere zaak». De ruimte aan de
voorkant voor bijvoorbeeld een politieman of een hulpofficier om te
zeggen «deze niet en die wel» is bijna helemaal weggeregeld, omdat we
een prachtige andere methode hebben. Dat was niet de bedoeling. Juist in
dat soort processen – dat is niet alleen maar om een mooi praatje te
houden om het rond te maken – zie ik een korpsmarinier geluiden
opsnuiven en daar eens induiken, zo van «hallo, waar zij wij met z’n allen
mee bezig? Dit moet anders!»
Dan tot slot de vragen van collega Van der Graaf van de ChristenUnie.
Uitstroom eerst nog hoger. Ik meen dat ik dat onderwerp ook al aan de
orde heb gehad bij het beantwoorden van een andere vraag.
Ik hoop dat ik het voorstel over de korpsmarinier voldoende geduid heb in
de beantwoording links en rechts.
Het ziekteverzuim: sturen op cijfers in plaats van op kwaliteit. Dat
onderschrijf ik van harte. We moeten ervoor uitkijken dat een cijfertje
bepalend wordt.
Het welzijn van agenten: zijn de plannen niet te vaag? Ja, ik denk dat ze te
vaag zijn. Maar als ik dat concreter zou maken, ga ik inderdaad aan
micromanagement doen. Ik vind het gewoon heel erg belangrijk, eigenlijk
het allerbelangrijkste dat de basis wordt teruggebracht in het politiewerk.
Net zei ik al dat ik een beetje op de wip zit of dat nou hier hoort of bij de
evaluatie van de Politiewet. Dus het kleiner maken van de basisteams, in
die zin dat mensen meer collega’s hebben die ze kennen. Ik hoor wel
geluiden van mensen die de noodhulp gaan rijden en zich aan het begin
van de nachtdienst aan elkaar voorstellen, zo van «goh, wie ben jij nou?»
Dat kan niet, dat kan echt niet in dit werk. Dat geldt ook voor een chef die
je te weinig ziet. In zoverre is er nog veel te doen op dit vlak. Ik hoop met
mijn initiatiefnota in ieder geval ook dit hele probleem meer in beeld te
hebben.
Dan het ontlasten van de politie op het vlak van taken. Ik heb daar al het
nodige over gezegd in de beantwoording van vragen van de heer Van
Raak en ook met de opmerking dat politiewerk uiteindelijk een soort
oppervlakkigheid in zich zou moeten hebben. Ik besef heel wel dat die
opmerking heel veel duiding en context nodig heeft, omdat ik licht de
indruk kan wekken dat ik het allemaal maar niks vindt. Het tegendeel
daarvan is waar. Ik wijs er ook op dat het interview uiteindelijke diverse
pagina’s besloeg. Maar het is wel heel erg essentieel dat wij met z’n allen
nadenken over welke klussen we op het bord van de politie leggen. Dat is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

24

volgens mij echt een van de meest essentiële dingen die wij de komende
tijd moeten doen, want the sky is the limit als we dat allemaal aan de
politie overlaten: er komt alleen maar bij en er gaat niks af. In zoverre
denk ik dat dat voor de komende jaren een van de belangrijke taken is,
ook in relatie tot wat anderen kunnen. Ik vind dat anderen heel veel
kunnen. Ik vind dat burgers ook zelf veel kunnen. Volgens mij is het
vandaag de Dag van de boa. Er is vandaag ook een congres over de
bijzondere opsporingsambtenaren. Daar is ook veel winst te boeken, maar
dan wel op een manier die we van tevoren met elkaar bedacht hebben en
niet als iets wat ons tussen de handen door glijdt.
Dan de geestelijke verzorging. Daarover was er een vraag van de heer
Bisschop. Ik denk dat de Minister op dat punt inmiddels hele goede
toezeggingen heeft gedaan. Het enige punt is dat dit al jarenlang in de cao
staat en dat het nu echt zaak is dat dit werkelijkheid wordt, maar ik denk
dat we op dat punt, met in iedere regio een geestelijk verzorger, een heel
eind gaan komen.
Ik veronderstel dat ik daarmee de meeste vragen beantwoord heb.
De voorzitter:
Volgens mij had u mevrouw Laan-Geselschap beloofd aan het einde op
iets terug te komen.
De heer Van Dam (CDA):
Ja, over de kosten. Dat is natuurlijk een mooi punt. Je mag ook zeker van
de VVD verwachten dat daarnaar gevraagd wordt. Er was nog iemand die
daarnaar vroeg, maar ik haak even aan bij mevrouw Laan-Geselschap.
Mijn hele plan is erop gericht om minder tijd kwijt te zijn aan bureaucratische handelingen. Ik ga toch een voorbeeld noemen. Iemand vertelde
mij hoe je tegenwoordig een fietsband plakt bij de Nederlandse politie.
Vroeger ging je met je fiets naar de fietsenmaker. Terwijl jij een kopje
koffie dronk en nog een beetje kletste met mensen uit de buurt, die
dachten «hé, ik spreek eens een politieagent», werd de fiets in de takels
gehangen en werd de band gemaakt. Die fietsenmaker was daar blij mee,
want die had de politie als klant; de politie als klant hebben is echt geen
vervelende kwestie. Ik zie ook wel welke mogelijkheden er zijn dat dit weer
negatieve gevoelens oproept, maar dat was de situatie. Tegenwoordig
moet je een formulier invullen. Als je tijdig bent, komt er één keer in de
veertien dagen een autootje ergens vandaan aanrijden met iemand die
jouw band komt plakken. Dat betekent dat je fiets veertien dagen op de
binnenplaats staat. Als je pech hebt, kan hij de band niet plakken en
neemt hij de fiets mee. Dan is de fiets veertien dagen later terug. Dan ben
je dus vier weken je fiets kwijt. Wat gebeurt er? Politiemensen nemen zelf
van huis een bandenplakset mee en gaan zelf op de binnenplaats de band
van de fiets plakken. Dat is wat er gebeurt. Zo zijn er nog tig voorbeelden
van taarten bestellen of bloemen bestellen. Ik kan het hele scenario hier
loslaten. Als we daar op een andere manier mee om weten te gaan, kan
het niet anders zijn dan dat dat goud geld oplevert.
Hetzelfde geldt voor de menselijkheid in de organisatie. Ik ben in
Amsterdam bij chronisch zieken geweest. Die mensen willen werken; die
willen aan de slag. Dat kan dan misschien voor een paar uur in de week,
maar nu is het gewoon te lastig voor een leidinggevende om dat voor
elkaar te krijgen en is de inzet eigenlijk gericht op: blijf nou thuis; zorg dat
je er niet bent. Daar zitten in dit verhaal gewoon de opbrengsten die je
naar mijn smaak met relatief eenvoudige maatregelen kunt treffen. Dat
kan ik niet kapitaliseren in de zin van een rekening die ik op een bierviltje
schrijf. Dat is mijn antwoord op deze vraag.
De voorzitter:
Dat leidt nog tot een vervolgvraag van mevrouw Laan-Geselschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

25

Mevrouw Laan-Geselschap (VVD):
Ik heb hierover toch een vraag aan de heer Van Dam. Dit verhaal kwam
destijds ook bij de hele reorganisatie iedere keer naar voren. U signaleert
in uw verhaal juist heel veel kwesties die daarmee niet zijn opgelost. Mijn
vraag is dus of u nog steeds gelooft dat in uw verhaal nog steeds de
oplossing zit voor het opvangen van alle tekorten die u ook zelf signaleert.
Is dat nog steeds uw heilige overtuiging? Sorry, dat woord moet ik niet
gebruiken in uw context. Is dat nog steeds uw vaste overtuiging?
De heer Van Dam (CDA):
Ik begrijp wel wat u bedoelt met uw opmerking. Ik kijk daar toch wat
anders tegen aan. Het punt bij de vorming van de nationale politie was
dat ieder politiekorps zijn eigen auto’s aanbesteedde, zijn eigen computersysteem kocht, en zo kan ik nog wel even doorgaan. Op dat gebied zijn
met het Politiedienstencentrum enorme winsten geboekt. Dat blijkt
gewoon uit de stukken. Maar er zit ook een negatieve kant aan. Die
negatieve kant is dat een heleboel dingen heel ver weg georganiseerd
zijn, zeker voor individuele politiemensen als ze ergens behoefte aan
hebben. Dan kan ik weer die voorbeelden noemen die ik net noemde. Ik
ben het dus niet met u eens als u zegt dat die problemen er destijds bij de
vorming van de nationale politie ook al waren. Het probleem is van
karakter veranderd. We moeten niet de positieve dingen weggooien, maar
we moeten wel kijken naar de schaduwkanten die er zijn. En die zijn er, in
zo’n enorm grote organisatie met lange lijnen. Dat is ook heel begrijpelijk.
Als je het banden plakken van al die politiemensen bij elkaar optelt, kom
je vast wel boven de aanbestedingsnorm uit. Dan moet je dat gaan doen,
maar uiteindelijk verlies je daarmee.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan gaan we nu aanvullend naar de Minister van Justitie en
Veiligheid, die ik aan het begin van de vergadering verzuimd heb welkom
te heten. Dus dat doe ik bij dezen alsnog. Ik geef hem ook gelijk het
woord.
Minister Grapperhaus:
Dank, voorzitter. Ik heb mij desalniettemin vanaf het begin welkom
gevoeld. Dat maakt misschien enigszins iets uit in het geheel.
Voorzitter. Ik heb een aantal vragen gekregen. Ik vind het echt de moeite
waard om daar goed op in te gaan. Dan kom ik meteen op het volgende
punt. Ik deel met mevrouw Buitenweg dat dit ook voor mij de eerste keer
is dat dit aan de hand van een initiatiefnota gebeurt. Ik hoop dat ik de
gebruiken op een voor uw Kamer herkenbare en juiste wijze volg.
Allereerst wil ik de heer Van Dam danken voor zijn initiatiefnota. Hij
dateert van april 2018 – die nota, niet de heer Van Dam. Ik denk dat je mag
zeggen dat die nota laat zien dat de heer Van Dam een warm hart heeft
voor de politieorganisatie en de politiemedewerkers. Dat warme hart deel
ik. Dat heb ik afgelopen donderdag nog eens hardop gezegd met het citaat
van Ester Naomi Perquin. Ik zal u ook eerlijk zeggen dat de nota het
afgelopen halfjaar op een aantal punten een heel interessant ijknotitie was
bij ontwikkelingen die zich voordeden.
Ik herken echt veel van de punten die in de nota benoemd worden, ook uit
de werkbezoeken die ik aan de politie heb gebracht en de gesprekken die
ik heb gevoerd. Ik ben zo boud om te zeggen dat een behoorlijk aantal van
de punten sinds het verschijnen van de nota echt zijn opgepakt, dankzij
kritisch aanjaagwerk vanuit uw Kamer, met name door de Kamercommissie, maar volgens mij ook dankzij de cao-onderhandelingen en wat
daaruit is gekomen. In de cao zijn een aantal afspraken gemaakt – ik kom
daar zo nog wat verder op terug – bijvoorbeeld om de hrm-ondersteuning
dichter bij de werkvloer te organiseren. Er zijn ook veel afspraken gemaakt
over de werkdruk en de werklast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

26

Dan noem ik nog een ander voorbeeld van wat is opgepakt. Er zijn
ondertussen ook dingen gebeurd in de Strategische Agenda Politieacademie. Ik kom daar straks nog wat concreter op terug naar aanleiding van
de daarover gestelde vraag. Blended learning en het inrichten van onder
andere slimme leerroutes zijn als een van de belangrijkste speerpunten
genoemd. Verder heeft de politie de Ontwikkelagenda GGP ontwikkeld,
waarmee ze de GGP steviger wil verankeren in wijk, web en wereld. Daar
staan ook punten in over de grote basisteams en de menselijke maat.
Daar kom ik meer gedetailleerd op terug naar aanleiding van de vragen
van leden.
Voorzitter. Dat zo gezegd hebbende zou ik aandacht willen besteden aan
de vragen die door de leden zijn gesteld. Ik wil dat zo voortvarend
mogelijk doen, maar ik wil er toch echt aandacht aan besteden. Het is een
erg belangrijk onderwerp. We spreken elkaar overigens donderdag ook
nog in een algemeen overleg, dat zich vooral focust op het onderwerp
politiepersoneel. Op 12 december hebben we ook een uitvoerig debat met
elkaar over de beleidsreactie naar aanleiding van het rapport-Kuijken. Het
is belangrijk genoeg om hier ook alvast een aantal dingen goed neer te
zetten. Voorzitter. Ik begin bij mevrouw Van Toorenburg, die mij vroeg om
toch nog eens stil te staan bij in de cao gemaakte afspraken en de
werklast. Ik denk dat het geen geheim is – het is vaak genoeg in de
verslagen van de media gekomen – dat het onderwerp werklast en
belasting van politiepersoneel veel ter sprake is geweest en een ook een
zwaar punt betrof in het onderhandelingstraject. We hebben een groot
aantal afspraken gemaakt om te grote belasting van de medewerkers
tegen te gaan. Ik noem er een paar. Zo komt er een sociaal maximum
waarin de cumulatie van belastende diensten, zoals nachtdienst, piket en
overwerk, wordt vervat. Dat sociaal maximum wordt door de leidinggevende gebruikt om de belastende diensten evenredig te kunnen verdelen.
Ook komt er een optie voor ouderen om een samenstel van minder
belastende werkzaamheden te creëren zodat oudere werknemers op een
gezonde manier hun pensioenleeftijd kunnen halen. Bovendien komt er
meer zeggenschap van medewerkers over de roosters, zodat er een betere
balans tussen privé en werk kan worden gerealiseerd.
Dan kom ik op het punt van de menselijke maat dat door mevrouw Van
Toorenburg, mevrouw Buitenweg en mevrouw Den Boer is aangestipt.
Mevrouw Van Toorenburg vroeg of ik het herken dat de vorming van grote
basisteams daar niet bepaald goed voor is geweest. Onderdeel van de
ontwikkelagenda van de gebiedsgebonden politie, waar het korps op dit
moment nog aan werkt, zal zijn dat er binnen de basisteams ruimte is
voor kleinere groepsverbanden. Ik heb er met de korpsleiding uitvoerig
over gesproken dat dit een heel belangrijk punt is. Binnen die kleinere
verbanden kennen collega’s elkaar beter en kunnen ze ook goed samenwerken. Het doel is om zo het gevoel van anonimiteit dat inderdaad is
ontstaan en dat ook in het toneelstuk Rauw wordt gesignaleerd, te
verkleinen en om meer ruimte te bieden voor onderlinge steun en zorg.
Daarnaast wordt er geïnvesteerd in de leidinggevende omdat die een
cruciale rol heeft in het begeleiden en steunen van medewerkers, of ze nu
ziek of gezond zijn. Overigens is bij de ontwikkeling van het politievak de
komende jaren een van de doelstellingen die vooropstaan, dat de
menselijke maat in de organisatie wordt teruggebracht. Ik heb een paar
keer hardop tot uitdrukking gebracht dat we de plussen van de nationale
politie moeten meenemen en daarmee verder moeten gaan, maar dat we
het ons – en dat geldt zeker voor mijzelf --moeten aantrekken dat het een
groot proces is geweest dat veel van mensen heeft gevergd. Als er een
ding is waar we ons nu op moeten richten, is dat om die menselijke maat
weer terug te brengen.
Dan het punt van de korpsmarinier in het kader ook van de administratieve lasten. Dat is natuurlijk ook een van de punten die bij de politie tot
veel ergernissen leiden. Ik wil daarover een paar zaken meegeven. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

27

korpsmarinier kan eigenlijk worden gezien als een metafoor voor een
permanente, gerichte zoektocht naar lastenreductie. Sinds een paar jaar is
er een orgaan ter voorkoming van die administratieve lasten binnen de
politie, te weten de Autoriteit administratievelastenverlichting van de
directie Operatiën. Die heeft onlangs het rapport Effectiviteit van
opsporing uitgebracht, waarin onder meer de tien grootste administratieve ergernissen zijn benoemd. Ik heb er een aantal opgeschreven. Dan
heb je het inderdaad over protocollen op het gebied van opsporing, over
op onhandige wijze verschoven taken, over het handmatig stempelen van
dossiers, over de nog niet goed werkende audiovisuele registratie, over
papierwerk voor basisteams en over de haperingen in de door mij – ik
geef dat toe – overigens in veel AO» s geprezen MEOS-apparatuur. Zo zijn
er nog een aantal, waaronder natuurlijk het administratieve werk en het in
vijfvoud moeten printen van over te leggen stukken en de dingen
daaromheen, die ik oversloeg. Daar bestaan grote ergernissen over. In de
bijlage van het cao-akkoord zijn ook stappen genoemd om mee aan de
slag te gaan, juist naar aanleiding van het rapport van de ALV-autoriteit.
Het is echt de bedoeling dat de administratievelastendruk de komende tijd
wordt verminderd door terugdringing van het hoge percentage aan
herstelwerk en andere inzet. Een heel ander voorbeeld is dat er is
afgesproken om meer te investeren in het verhogen van de start- en
vakbekwaamheid en om, waar mogelijk, vrijgestelde hulpofficieren toe te
voegen aan de basisteams. Die kunnen dan in het begin meer sturen op
de kwaliteit van de processen-verbaal. Hiervoor en voor nog een aantal
andere afspraken geldt overigens dat ik eens in de vier maanden met de
korpsleiding en de bonden ga kijken naar de voortgang in de verwezenlijking van die afspraken, zoals ik vaker aan de Kamer heb gemeld.
De voorzitter:
Dit leidt tot een interruptie van mevrouw Buitenweg. Zij heeft nog een
halve interruptie over, zeg ik erbij.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Mijn interruptie gaat wel over iets wat de Minister een tijdje terug zei. Hij
is een expert in het niet naar beneden laten gaan van zijn stem, waardoor
er een punt lijkt te ontstaan. Die truc ga ik nu overnemen, zeg ik maar
vast. De Minister zegt eigenlijk dat een flink aantal zaken is geïnventariseerd als punten waar de heer Van Dam ook op wijst, waaronder
administratieve lasten. Hij zegt ook dat de commissie daar oog voor heeft.
Mijn vraag is dus of de Minister vindt dat de commissie voldoende op
gang is en of de korpsleiding voldoende in staat is om daar iets aan te
doen. Of vindt hij dat er een extra korpsmarinier zou moeten zijn?
Minister Grapperhaus:
Dit was het eerste punt waarmee ik kwam aanzetten. Daarbij moet ik
toegeven dat ik in de zin zelf geen punt maakte. Het tweede is de
Commissie administratieve lasten. Die moet gaan kijken naar de ontstane
externe lasten en bezien hoe een en ander aanzienlijk kan worden
verbeterd, zowel intern als met externe partners. In andere delen van de
strafrechtketen speelt dit probleem namelijk ook. Ja, het is juist dat het
even heeft geduurd voordat we de geschikte persoon hadden gevonden
om dat traject te gaan trekken. Uiteindelijk hebben we de heer Zuurmond
bereid gevonden om die aanpak vorm te geven. Ik wil duidelijk
benadrukken dat dit boven op die ALV-autoriteit speelt. Die gaat door met
dat tienergernissenplan, als ik het zo mag zeggen. Zuurmond gaat na hoe
en waar we nog meer, boven de politieorganisatie hangend, in den grote
aanzienlijke verbeteringen kunnen boeken op dit punt. Ik denk dat het idee
om straks te kijken of je een functie zou kunnen instellen met een
takenpakket zoals de heer Van Dam heeft aangegeven, wat we nu maar
even aanduiden met de term korpsmarinier, vooral zou moeten worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

28

beoordeeld als we ook weten waar de aanbevelingen van de commissie
onder leiding van de heer Zuurmond op uit gaan komen. Ik denk dat dat
wel verstandig is en ook om ondertussen te kijken of de eigen Autoriteit
administratievelastenverlichting binnen de politie verder komt met die
tien ergernissen.
Ik wil meteen iets zeggen over iets wat er enigszins los van staat, maar
wel met de werklast te maken heeft: het punt van de geestelijke
verzorging. Daar heeft mevrouw Van der Graaf mij flink op aangesproken,
zij het binnen de grenzen van het parlementair betamelijke. Ere wie ere
toekomt. De korpsleiding en ikzelf hebben ons de kritische zorg daarover
aangetrokken. We hebben gezegd dat we de geestelijke verzorging
structureel toegankelijk moeten maken. We hebben in de cao dan ook
afgesproken dat de capaciteit wordt uitgebreid naar 15 fte. Er komt een
uitvoerig voorstel voor hoe dat precies vorm gaat krijgen. Voor alle
duidelijkheid: dat is afgesproken in de cao 2018–2020. Dat voorstel zal
uiteraard voortvarend worden besproken met de centrale ondernemingsraad en de vakorganisatie, zodat het geïmplementeerd kan worden.
Ik zeg u bij dezen toe dat ik de Kamer daarover dan verder zal inlichten.
Het was overigens een vraag van mevrouw Laan, maar ik keek een beetje
naar mevrouw Van der Graaf omdat zij mij daar ooit op heeft aangejaagd.
Dan is er gevraagd of het een goed idee zou zijn om een ombudsman aan
te stellen bij de politie. Mevrouw Van Toorenburg zei dat je een betere
mogelijkheid in de politieorganisatie zou moeten hebben aan de
personele kant voor ongemakken en dingen die niet goed gaan. Dat moet
een figuur zijn waar de politie zich gehoord voelt en die in de positie is om
echt een verschil te maken. Als ik het even zo mag uitdrukken: het moet
meer zijn dan alleen een vertrouwenspersoon. Ik kan hardop zeggen dat ik
daarin mee wil gaan. Ik acht dat inderdaad van toegevoegde waarde. Ik
weet nog niet of de term «ombudsman» daarvoor de juiste term is, want
het moet in de organisatie echt laagdrempelig zijn. We moeten ook kijken
naar de organisatieopbouw van de politie. Maar op dit punt rondom het
plan van de heer Van Dam kom ik bij u terug. Ik wil met de korpschef goed
bespreken hoe we dit op een nuttige manier kunnen inrichten. Ik zeg u toe
erop terug te komen bij het debat over de evaluatie over twee weken, op
12 december aanstaande.
Mevrouw Van der Graaf vroeg of ik het ermee eens ben dat de hrm
dichterbij moet worden georganiseerd. Ik ben het er geheel mee eens dat
dat gebeurt. Dat gebeurt ook op dit moment dat wij met elkaar spreken.
Het voorstel om dat echt te implementeren, zal in het eerste kwartaal van
2019 aan mij worden voorgelegd. Ik houd u daarvan op de hoogte. Ik wil
daar nog over zeggen dat ik bij een paar van mijn werkbezoeken heb
gemerkt, bijvoorbeeld bij PTSS’ers, dat wat ontbreekt, iemand is die heel
direct in de omgeving de hr-functie kan oppakken. Dat is dus niet een
teamleider die dat eigenlijk verkapt moet doen.
De heer Van Raak vroeg naar de flexibiliseringsagenda. De bedoeling was
vooral om flexibeler te kunnen inspelen op veranderingen. Dat betekent
dat de sterkte momenteel wordt uitgebreid met allerlei nieuwe kwaliteiten,
kennis en vaardigheden en dat aspiranten niet meer worden ondergebracht in de sterkte van de eenheden, maar in een centrale pool. Politiechefs hebben dan een bandbreedte van 2% van de operationele formatieruimte om anders in te zetten en ze hebben de ruimte om structurele
aanpassingen door te voeren in het personele budget. Daarmee is het
mandaat van lokale chefs op beheersgebied dus ook uitgebreid. Ik moet er
wel bij zeggen dat de term «flexibilisering» in het onderhandelingstraject
een negatieve bijklank heeft gekregen. Daar zijn we met elkaar uitgekomen – dat heeft u gemerkt, want er is een cao gekomen – maar we
spreken op dit onderwerp eigenlijk vooral over capaciteitsmanagement en
inzetbaarheid. Dat is niet om het te verhullen, maar omdat we zeggen:
daar gaat het om. Het gaat erom dat we beter met elkaar kijken naar waar
de capaciteit nodig is en waar die goed en evenwichtig kan worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

29

ingezet of weggehaald. Ik heb al een aantal dingen gezegd op dat punt,
maar ik wil er nog even aan toevoegen wat we hierover in de cao hebben
afgesproken. Zo wordt bijvoorbeeld de landelijke arbeidstijdenregeling
afgeschaft. En om overbelasting van politiemedewerkers tegen te gaan,
heb ik ook gesproken over het sociaal maximum dat we ontwikkelen en
over de grotere zeggenschap over eigen roosters.
Dan een punt uit de nota van de heer Van Dam, waar mevrouw Laan
terecht naar vroeg en wat ook de politie enorm zou kunnen verbeteren:
het zoeken van verbinding met andere diensten of externe partijen. Ik sluit
onmiddellijk bij de heer Van Dam aan dat er geen outsourcing – letterlijk:
uitbronning in lelijk Nederlands – van kerntaken van de politie komt. Daar
kan geen sprake van zijn. Maar de politie zoekt al een tijd verbinding met
andere diensten of externe partijen. Zo werkt men al in pilotvorm samen
met de Dienst Vervoer & Ondersteuning van de Dienst Justitiële Inrichtingen ten aanzien van het planbare arrestantenvervoer. Die pilot is zo
succesvol dat we naar verwachting de stroom van arrestantenvervoer per
januari 2019 landelijk kunnen implementeren en DV&O dat van de politie
gaat overnemen. Ook wordt in sommige eenheden van de politie
samenwerking gezocht met andere diensten, bijvoorbeeld op het punt van
de arrestantenzorg. De arrestantenzorg van de politie-eenheid
West-Brabant, Zeeland en Middelburg wordt al uitbesteed aan de DJI. Dat
levert enorme efficiencyvoordelen op, zonder dat wordt ingebroken in de
belangrijke kerntaken die we toch echt bij de politie willen houden. Ik wil u
alvast verklappen dat we momenteel onderzoeken of er ook in andere
eenheden samenwerking met de DJI kan worden gezocht en of dat tot
oplossingen kan leiden. Het voorbeeld «vuurwerk» heeft de heer Van Dam
zelf genoemd.
Mevrouw Van Toorenburg vroeg zich af of de politie voldoende dichtbij is
in de wijken, onder andere op gebied van spreekuren en onlinespreekuren. Werkt dat echt? We streven met de politie naar een aanwezigheid in de wijken op een eigentijdse manier. Aan de moderne nabijheid
wordt invulling gegeven door het realiseren van zaken als pop-uppolitiebureaus, wijktafels en een politiebus op uiteenlopende locaties.
Daarnaast is het gewoon een gegeven dat wijkagenten steeds beter tijden plaatsonafhankelijk kunnen werken. Ik heb vorige week donderdag in
de Kamer het voorbeeld genoemd van de wijkagent in Groningen op zijn
racefiets, al dan niet met bandenplakset, met een Chromebook. Ik krijg
positieve signalen van de initiatieven die op dit punt genomen worden,
maar we zijn er nog niet. Dat benadruk ik zonder meer. Ik heb vorige week
bij de begrotingsbehandeling nog eens benadrukt dat het zorgelijke beeld
dat door een van de leden werd geschetst, namelijk dat er alleen maar
bureaus worden gesloten, een behoorlijke nuancering behoeft, omdat er
ondertussen ook heel veel bureaus nieuw geopend worden.
Dan even terug, maar nu vanuit het perspectief van mevrouw Buitenweg,
naar de teamleiders op grote basisteams. Zijn die mensen daarvoor goed
toegerust? De politie moet ingericht zijn op een heel goede omgang met
zijn medewerkers. Dan kom je op het punt dat de mensen moeten
beschikken over de kwaliteiten die nodig zijn om leidinggevende te zijn. Er
wordt nog steeds heel veel training gegeven in het voeren van het juiste
gesprek met medewerkers en het creëren van een veilige werkomgeving.
Ook krijgen leidinggevenden voorlichting over het vroegtijdig signaleren
van bijvoorbeeld psychosociale problematiek bij medewerkers. Ik heb
daar bij diverse werkbezoeken heel goede dingen over gehoord. Laat ik
het maar open zeggen, ik heb eind oktober in alle rust gepraat met alle
mensen die betrokken waren bij dat verschrikkelijke ongeluk in Oss en
met name ook doorgevraagd bij de wijkagent die leidend was gedurende
de directe nasleep, om het zo te zeggen. Hij vertelde zelf over de psychosociale begeleiding die werd gestimuleerd en die hij zelf ook heeft
opgezocht. Ik heb ook gesprekken gevoerd waardoor ik onthutst raakte
omdat ik merkte dat het beter had gekund. Daar moet de politie dus nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

30

aan werken en dat blijft een punt van constante zorg vanuit de korpsleiding. Ik eindig met de zin dat juist het dichterbij zetten van de hr hierin
echt het verschil moet gaan maken.
De voorzitter:
Mevrouw Buitenweg, ik begrijp dat u iets wilt verduidelijken? Ik sta u niet
toe om een vraag te stellen.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Ik vind dit heel goed om te horen, maar de vraag was net een andere. Ik
heb in verschillende rapporten gelezen dat er operationeel experts
worden ingezet die formeel niet toegerust zijn en daarmee ook niet de
toegang hebben tot bepaalde personeelsdossiers. Daar gaat het om. De
Minister heeft het inmiddels gevonden, geloof ik.
Minister Grapperhaus:
Ik kwam hieraan toe, net nu. Mevrouw Buitenweg vroeg in het verlengde
van haar andere vraag of het klopt dat er operationeel experts zijn die niet
altijd gemandateerd zijn om in die dossiers te kijken. Dat is een heel
terechte vraag. De operationeel experts zijn gemandateerd om in die
P-dossiers te kijken. Ze voeren ook personeelsgesprekken, maar ze zijn
niet bevoegd om besluiten te nemen. Ze zijn dus zeker ook gemandateerd
om kennis te nemen van die dossiers.
Voorzitter. Ik eindig met de woorden over het toneelstuk dat mevrouw
Buitenweg en mevrouw Van Toorenburg gezien hebben. Dat waardeer ik
enorm. Dat betekent dat ik nog twee vrijkaarten over heb. Ik vind het zeer
te waarderen dat we dat met z’n allen gaan bekijken. Het goed in positie
brengen van leidinggevenden vind ik een belangrijk punt. Ik heb dat ook
besproken naar aanleiding van dat vreselijke incident in Amersfoort,
waarbij een jonge politieagente bijna werd gewurgd. Ik heb met haar
gesproken. Dan blijkt dat het heel belangrijk is dat de hr-functie heel
dichtbij zit, zodat dingen ter plekke goed kunnen worden opgepakt en zo
nodig overgedragen.
Voorzitter, dit waren de punten bij werklast en sturing op het gebied van
administratieve lasten in het geheel. Ik wil benadrukken dat de heer
Zuurmond ook in den brede, dus niet alleen wat de opsporing betreft,
gaat kijken hoe bureaucratie kan worden verminderd. Ik heb dat vorige
week naar aanleiding van een vraag van het lid Helder nog gezegd.
Er was nog een punt van mevrouw Den Boer over sturing en weging. Mij
is bekend dat de weegsystematiek in de praktijk heel verschillend wordt
gewaardeerd. Daar zijn we nu ook mee aan het experimenteren, zodat we
meer datagedreven wegings- en sturingsinstrumenten hebben. De
inspectie doet onderzoek naar de selectie en toewijzing van zaken. We
hebben dat waarschijnlijk voorjaar 2019 gereed. Ik wil suggereren en ook
toezeggen, voor zover dat kan, om dan te spreken over die sturing en
weging. Mevrouw Den Boer vroeg ook of ik vind dat mbo’ers meer
streetwise denken in vergelijking met hbo’ers en wo’ers. Ik weet het niet.
Ik ben zelf natuurlijk een hbo’er. Dan moet ik dus misschien eerst bij
mezelf te rade gaan. Over welke capaciteiten een medewerker moet
beschikken, is natuurlijk in de eerste plaats afhankelijk van de persoon en
ook van de taken en werkzaamheden en van het opleidingsniveau.
Daarmee heb je eigenlijk een mix van drie elementen. Ik zeg u eerlijk dat ik
het zelf heel moeilijk vind om hier een algemene uitspraak over te doen. Ik
wil wel zeggen dat de politie van oudsher overwegend een
mbo-organisatie was en dat de Nederlandse politie er zeer prat op kan
gaan dat ze wat mij betreft, kijkend naar de internationale onderzoeken in
de afgelopen jaren, altijd ruimschoots heeft voldaan aan de door
mevrouw Den Boer genoemde ingewikkelde taken op het gebied van
professionaliteit. Bij professionaliteit van de politie hoort wat mij betreft
ook streetwiseness, dus straatwijsheid hebben. Het verdient echt een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

31

compliment dat mensen, ongeacht het opleidingsniveau, daar gewoon
zeer goed uit kwamen. Ik wil ook nog zeggen dat we vooral hierop
natuurlijk goed gaan sturen in de doorontwikkeling van de GGP, de
gebiedsgebonden politie, want we moeten dat goede professionalisme en
die goede streetwiseness natuurlijk wel goed vasthouden.
Voorzitter. Voor de finale heb ik natuurlijk de vraag van de heer Bisschop
over de norm van 1 op 5.000, want dat is iets tussen ons, waar we ons
altijd goed mee bezighouden, maar ik wil eerst nog iets zeggen over de
blended learning. Dat mag natuurlijk overal waar dat mogelijk is, maar ik
wil ook zeggen dat de Politieacademie op dit moment ook werkt met
leervormen waarmee dat bevorderd wordt. Ik wil hier ook alvast onthullen
dat in 2019 in Amsterdam en Rotterdam een pilot leren op de werkplek
start, waarbij ook wordt onderzocht of de inzetbaarheid van aspiranten
gedurende de periode van opleiden kan worden verhoogd. Dat zou een
enorme win-winsituatie kunnen betekenen voor de opleiding en ook voor
de inzetbaarheid. We moeten dat natuurlijk doen zonder dat er afbreuk
wordt gedaan aan de kwaliteit van het onderwijs en aan de veiligheid van
het publiek en ook van de aspiranten zelf.
Dan is er de norm van 1 op de 5.000. Ik moet de heer Bisschop meegeven
dat wij vorig jaar een discussie op het scherp van de snede hadden over
wat nu precies de wetsgeschiedenis is. Landelijk en per eenheid hebben
we die harde norm van 1 op de 5.000. Vervolgens maakt het gezag binnen
de eenheid uit hoe die precies wordt ingezet. Ik heb vorige week natuurlijk
ook al even met de heer Van Dam gedebatteerd over het punt dat mij, in
ieder geval in het huidige stelsel, terughoudendheid past in hoe dit
precies wordt ingezet. Ik denk dat we op 12 december uitvoerig met elkaar
over dat stelsel kunnen spreken. Er zijn ongeveer 3.400 100%-wijkagenten.
Nogmaals, de norm van 1 op de 5.000 is in Nederland, als je kijkt naar de
landelijke situatie en naar de situatie per eenheid, in ieder geval gerealiseerd. Misschien kunnen we daar op 12 december aan de hand van de
evaluatie en de beleidsreactie nog meer inhoudelijk naar kijken. Daar
deins ik niet voor terug en de heer Bisschop kennende deinst ook hij daar
niet voor terug.
Voorzitter, ik rond af.
De voorzitter:
Een moment, want de heer Bisschop wil graag nog reageren op dit punt.
De heer Bisschop (SGP):
Wij deinzen zeker niet terug voor een debat of een gedachtewisseling
hierover. Moedig voorwaarts, zou ik zeggen. Ik begrijp dat de Minister de
positie kiest dat het hier ook gaat om inrichting, bedrijfsvoering
enzovoorts en dat enige terughoudendheid hem past. Ik begrijp die
gedachtegang, maar de Kamer heeft niet voor niets heel bewust uitgesproken dat die 1 op de 5.000 vrij hard is, juist omdat er anders gebieden
zijn die gemakkelijk een beetje een ondergeschoven kindje worden. Juist
om dat te voorkomen is dat als kader gesteld. Het is wel aan de Minister
om erop toe te zien dat de kaders gerespecteerd worden in de oorspronkelijke exegese en om niet allerlei bedrijfsmatig flexibelere interpretaties
te accepteren. Daar wil ik bij de Minister op aandringen. We mogen daar
wat mij betreft de volgende keer over doorpraten, daar heb ik geen enkele
moeite mee. Ik blijf er gewoon op terugkomen totdat het goed geregeld is.
Minister Grapperhaus:
Ja, nou ja, Cato bleef er ook op terugkomen, en dat is volkomen terecht.
De heer Bisschop (SGP):
En het is hem gelukt.
Minister Grapperhaus:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

32

Dat wilde ik net zeggen, maar u begrijpt dat we het bastion van 1 op 5.000
in gezamenlijkheid moeten bestormen. Ik denk dat we die discussie
moeten voeren om te kijken hoe die bevoegdheden zijn neergelegd en om
te kijken of dat goed is uitgewerkt. Net als de heer Bisschop heb ik in
sommige delen van het landelijk gebied gezien dat het soms schraalhans
is keukenmeester is. Laat ik het daarop houden. Wij spreken elkaar op
12 december.
Nog heel kort, twee punten die mij niet zijn gevraagd, geef ik toe, maar die
ik toch wil opdringen aan de Kamer, als u dat niet erg vindt. In de eerste
plaats de chronisch en langdurig zieken. Weet daarvan dat we in de cao
afspraken hebben gemaakt over loopbaanperspectieven voor chronisch
en langdurig zieken. Ik benadruk dat leidinggevenden een voortrekkersrol
blijven houden bij de begeleiding en ondersteuning van de medewerker
die chronisch en langdurig ziek is.
Op die uitstroomcijfers ga ik nu niet uitvoerig in, maar ook ongevraagd
wou ik nog zeggen dat ik daarover op 2 juli 2018 een brief heb gestuurd. Ik
attendeer u daarop, want daar staan de juiste uitstroomcijfers in. In de
bijeenkomst van 13 september 2018 zijn wellicht door anderen,
ongetwijfeld goedbedoeld, niet helemaal de goede cijfers gegeven. In de
brief van 2 juli 2018 staan wat ons betreft de goede cijfers, zeg ik ter
dienstverlening.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Den Boer heeft aangegeven dat zij eerder weg moet
en de heer Van Raak laat zich ook verontschuldigen. Wij gaan over naar de
tweede termijn. Voor mensen die niet vaak een initiatiefnotaoverleg
hebben meegemaakt; in tweede termijn kunnen moties worden
ingediend. Dat is ook de enige manier om een beslispunt uit een notitie te
kunnen vaststellen. Omdat we een zeer lange eerste termijn hebben
gehad, stel ik voor om de tweede termijn te beperken tot één minuut,
waarbij ik het voorlezen van teksten van moties wat soepel zal behandelen, want dat moet wel gewoon kunnen gebeuren. Appreciatie van de
moties zal gebeuren door de Minister, als ze aan het kabinet gericht zijn,
en zo niet, dan aan de initiatiefnemer. Aan hem kunt u in die ene minuut
ook nog iets vragen. Met die kanttekeningen geef ik graag het woord aan
mevrouw Laan-Geselschap van de VVD.
Mevrouw Laan-Geselschap (VVD):
Dan bedank ik.
De voorzitter:
In dat geval geef ik het woord aan mevrouw Van Toorenburg van het CDA.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Dank, voorzitter. Ik heb de Minister goed beluisterd. Tegelijkertijd weet ik
dat de heer Van Dam een aantal concrete punten heeft genoemd. Ik wil de
Minister uitdagen om heel kort, voor het debat dat wij gaan voeren over
Politiewet en alle wijzigingen daarvan, de Kamer toch even te bedienen
met een appreciatie van die concrete punten. Ik hoor dat de leden
vandaag mopperen dat het soms wat weinig concreet is. Ik nodig de
Minister uit om dat alsnog te doen.
Ik heb twee moties. De eerste gaat over de ombudsman. Het is mij een lief
ding waard als wij een ander woord vinden, maar dat is aan u allen.
Motie

De Kamer,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

33

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat met de vorming van de nationale politie een van de
grootste overheidsorganisaties is ontstaan, met ruim 60.000
medewerkers, aangestuurd door één landelijke korpsleiding;
constaterende dat in een grote organisatie – ondanks alle goede bedoelingen van de leiding – individuele medewerkers in de knel kunnen raken;
overwegende dat politiewerk werk in de frontlinie van de samenleving is,
waarbij veel druk op individuele politiemensen maar ook druk op de
organisatie als geheel kan ontstaan;
overwegende dat juist omdat politiemensen «buiten» dagelijks onveiligheid ervaren het «binnen» veilig moet zijn;
verzoekt de regering te bezien hoe een interne, onafhankelijke politieombudsman kan worden ingesteld, die signalen vanuit het korps oppikt
en adresseert bij de korpsleiding,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Toorenburg. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 4 (34 928).
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
En dan heb ik er nog een over de korpsmarinier bureaucratie. Die mag ook
alle namen hebben, als het maar gebeurt.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat politiewerk bol staat van protocollen, papierwerk,
notificaties en andere vormen van onnodige bureaucratisering;
constaterende dat door de jaren heen ter bestrijding van bureaucratie al
heel veel projecten en programma’s zijn ingesteld, zonder dat die
wezenlijk tot verlichting hebben geleid;
overwegende dat een aanzienlijk deel van de bureaucratie door de
politieorganisatie zelf in stand wordt gehouden en dat door hiërarchie,
protocollering en druk van externe organisaties praktische oplossingen
niet gerealiseerd worden;
verzoekt de regering te bezien hoe binnen het korps op topniveau een
vrijgestelde leidinggevende met doorzettingsmacht («korpsmarinier
bureaucratie») de bevoegdheid krijgt om direct (werk)processen te
vereenvoudigen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

34

Deze motie is voorgesteld door het lid Van Toorenburg. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 5 (34 928).
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Met deze twee personen willen we bereiken dat alle goede bedoelingen
niet rechtstreeks weer de modder in gereden worden.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Bisschop van de SGP-fractie.
De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter, dank. Ik heb geen moties maar nog wel een vraag. Hoe hechten
we dit nu af? De initiatiefnota sluit af met twaalf voorstellen die geformuleerd zijn. De initiatiefnemer vraagt de Kamer haar steun uit te spreken
voor deze voorstellen en de regering te verzoeken de uitvoering daarvan
te bevorderen. De appreciatie van de verschillende voorstellen loopt wat
uiteen. Er is lastig eenduidigheid in te vinden. Er moet een ordentelijk
vervolg op komen maar misschien heeft de indiener er zelf ideeën over.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Van der Graaf van de fractie
van de ChristenUnie.
Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Ook ik dank de heer Van Dam en de Minister voor hun antwoorden. Ik sluit
mij aan bij de vraag die de heer Bisschop zojuist opwierp. Andere
collega’s hebben ook gezegd dat een heel aantal punten aan de evaluatie
van de Politiewet raken. Dus ik ben ook heel erg benieuwd hoe de heer
Van Dam het vervolg van zijn nota precies voor zich ziet.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik allereerst het woord aan de initiatiefnemer ter
beantwoording van de aan hem gestelde vragen.
De heer Van Dam (CDA):
Voorzitter. Ik wil nog ingaan op de vragen van de heer Bisschop en
mevrouw Van der Graaf. Ik vind dat heel terechte vragen. Ik denk dat met
de vraag van mevrouw Van Toorenburg aan de Minister om een appreciatie te krijgen van de verschillende afzonderlijke voorstellen, waarbij
mijn wens zou zijn dat die appreciatie door de Minister wordt gegeven
voorafgaand aan het debat over de evaluatie van de Politiewet, de dingen
bij elkaar kunnen komen en dat we vervolgens kunnen zien wat er
concreet door de Minister wellicht wordt overgenomen en wat hij afwijst
en waar ik, u of wie dan ook concreet voor kan gaan in het debat om
datgene wat nog niet voldoende handen en voeten heeft gekregen, alsnog
te realiseren.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan de Minister.
Minister Grapperhaus:
Voorzitter. Ik zeg toe dat de appreciatie van de twaalf punten – die was
eigenlijk voor mij al in een zodanige vorm dat ik mij er nu al comfortabel
bij voel maar ik vond die nog niet presentabel genoeg voor u – ruim op
tijd, laten we zeggen op 6 december als we alle gedichten en dergelijke
achter de rug hebben, bij u is.
Daarnaast zou ik willen vragen om de twee moties, inclusief de appreciatie ervan, aan te houden totdat we op 12 december ons grote debat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

35

hebben gehad. Want ik denk dat we dat toch even heel goed in relatie met
elkaar moeten zien. Mevrouw Den Boer is nu weg maar zij heeft terecht
iets geobserveerd over de positie van de korpschef. Dus ik hoop dat
mevrouw Van Toorenburg bereid is tot aanhouding van de moties,
inclusief de appreciatie, waarbij ik eigenlijk aansluit bij de heer Van Dam.
De voorzitter:
Ik maak even een punt van orde. Zoals het er nu staat, zullen de moties op
3 december in stemming worden gebracht.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Voorzitter. Laat ik mij direct coöperatief opstellen en de moties
aanhouden, zodat de Minister met zijn brief kan komen. Dan kan de Kamer
daar vervolgens naar kijken.
De voorzitter:
Op verzoek van mevrouw Van Toorenburg stel ik voor haar moties (34 928,
nrs. 4 en 5) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
De voorzitter:
Het leidt nog wel tot een vraag van mevrouw Laan-Geselschap.
Mevrouw Laan-Geselschap (VVD):
Een punt van orde, voorzitter. Ik hoor de Minister een aantal keer
verwijzen naar 12 december, maar daar weten wij verder niets van. Ik ben
wel nieuwsgierig wat er op welk moment gaat plaatsvinden.
Minister Grapperhaus:
Ik weet dit zo goed, omdat mijn club die avond een wedstrijd speelt. Maar
volgens de opgave ben ik dan in uw Kamer om een beleidsreactie te
geven op de evaluatie van de Politiewet, van 16.00 uur tot 22.00 uur,
afhankelijk van hoe voortvarend dat gaat.
De voorzitter:
Het komt vaker voor dat Ministers wordt verzocht om op een bepaalde tijd
iets vrij te houden. Dat betekent niet dat de agenda ook absoluut zo wordt,
want de wegen van de Kamer zijn soms ondoorgrondelijk in dezen. We
krijgen het te horen als we het te horen krijgen.
Minister Grapperhaus:
Ja, ik bedoel: ik heb mij al afgemeld, dus ik ben erbij.
De voorzitter:
Dat was het einde van uw beantwoording?
Minister Grapperhaus:
Dit was mijn beantwoording, ja.
De voorzitter:
Dan stel ik voor dat we dit overleg hiermee beëindigen. Er zijn geen
moties die volgende week in stemming moeten worden gebracht. Er zijn
nog wel toezeggingen. Die lees ik op voordat iedereen vertrekt.
– De eerste toezegging van de Minister betrof een brief, maar wij hebben
niet meegekregen wat er in die brief zou moeten staan, dus die laten
we even hangen tot iemand dat weer weet.
– De tweede toezegging was een brief die de Minister in het voorjaar van
2019 over de hrm-voorstellen stuurt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

36

–

De derde was: de Minister stuurt in het voorjaar van 2019 een brief
over de sturing en weging.

Minister Grapperhaus:
Nee, er komt een rapport van de inspectie en dan...
De voorzitter:
Goed.
– Vier: de Minister zegt voor 6 december een brief toe over de appreciatie van de twaalf punten uit de nota. Dat was de laatste toezegging.
Nu was er volgens ons nog een eerdere toezegging gedaan.
Minister Grapperhaus:
Ja, dat was de eerste ook.
De voorzitter:
O, dat was de eerste ook. Dat is mooi: de eersten zijn de laatsten. Dat is
buitengewoon Bijbels allemaal. Ik sluit daarmee dit overleg.
Sluiting 18.01 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 928, nr. 6

37