Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 3104

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS EN MINISTER VAN JUSTITIE
EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 mei 2023
Een toename van winkeldiefstallen in Ter Apel, de bus die niet meer stopt
bij azc Budel en de eigenaar van de pompwinkel in Nieuw-Weerdinge die
haar winkel op slot houdt: het is een greep uit het nieuwsoverzicht van de
afgelopen periode in relatie tot overlastgevende asielzoekers. Overlast die
het veiligheidsgevoel van bewoners en ondernemers in de samenleving
onder druk zet en afbreuk doet aan de bereidheid om vluchtelingen op te
vangen, is absoluut onaanvaardbaar.
Zoals aangegeven in de brief van 26 augustus jl., heeft het kabinet
aanvullend 45 miljoen euro structureel beschikbaar gesteld voor de
aanpak van overlast.1 Dit geld investeren we via twee sporen. Tegen
asielzoekers die de gastvrijheid van Nederland misbruiken en voor
overlast zorgen, past een harde aanpak. Onze gastvrijheid mag nooit ten
koste gaan van onze veiligheid. Tegelijk zet ik in op het voorkomen van
overlast; de preventieve aanpak. In deze brief licht ik, zoals toegezegd in
het mondelinge vragenuur van 6 december 2022, de maatregelen van
beide sporen toe, zodat u een goed beeld krijgt van de voortgang in dit
dossier.
Tot slot wordt in deze brief ingegaan op de motie van de leden Bisschop
en Peters om snel met maatregelen te komen om criminele activiteiten en
overlast van asielzoekers uit veilige landen van herkomst2 en dak- en
thuislozen uit Midden- en Oost-Europa tegen te gaan3.
Lik-op-stuk
In nauwe samenwerking met het Openbaar Ministerie en de Ketenmariniers bevordert de Coördinator Nationale Aanpak Overlast de aandacht
1

Kamerstuk 19 637, nr. 2992.
Voor de actuele lijst veilige landen van herkomst zie https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/
asielbeleid/vraag-en-antwoord/lijst-van-veilige-landen-van-herkomst.
3
Kamerstuk 36 200 VI, nr. 36.
2

kst-19637-3104
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 19 637, nr. 3104

1

voor de strafrechtelijke aanpak van overlast en criminaliteit door
asielzoekers. Het doel van deze samenwerking is om het voor de harde
kern overlastgevers onmogelijk te maken door Nederland rond te trekken
en daarbij ongrijpbaar te blijven. Door een nationale, intensieve samenwerking tussen de strafrechtketen en de vreemdelingenketen, wordt het
net rond deze groep gesloten. Vervolgens wordt iedere overlastgever
effectief aangepakt. Dat betekent een lik-op-stuk beleid, gericht op het snel
afhandelen van zaken door politie en justitie.
Procesoptimalisatie overlastgevende asielzoekers
Asielzoekers die strafbare feiten plegen, worden zowel strafrechtelijk als
vreemdelingrechtelijk aangepakt. Om overlastgevers in Ter Apel zo snel
mogelijk door ons asiel- en opvangstelsel te halen en bij afwijzing te
werken aan terugkeer, is Ter Apel gestart met een pilot procesoptimalisatie. Aanvragen van asielzoekers die overlast veroorzaken, worden in
deze pilot snel afgehandeld.
In bepaalde gevallen van overlast – zoals agressie tegen medewerkers –
wordt binnen de algemene asielprocedure bijvoorbeeld de rust- en
voorbereidingstijd, die normaal gesproken wordt gegeven om uit te
rusten van de reis en voor te bereiden op de asielprocedure, onthouden.
Dit biedt snelheid in de procedure en is een duidelijk signaal dat overlast
niet wordt getolereerd en dit gedrag gevolgen kan hebben voor de
asielaanvraag. Daarnaast geven politie (AVIM), IND en andere partijen in
nauwe samenwerking waar mogelijk lik-op-stuk bij aanhouding van
overlastgevende asielzoekers in de publieke ruimte, door bijvoorbeeld
gebruik te maken van het supersnelrecht. Deze ketenbrede aanpak en
persoonsgerichte prioritering is de sleutel tot een succesvolle effectieve
vreemdelingrechtelijke aanpak. Overlastgevende asielzoekers moeten zo
snel mogelijk gestraft worden en uit ons opvangstelsel. Een strenge
aanpak moet kwaadwillende asielzoekers ontmoedigen om naar
Nederland te komen.
Inspanningen van het OM
Het Openbaar Ministerie heeft vorig jaar een werkgroep opgericht onder
aansturing van een landelijke Vreemdelingen-in-de-Strafrechtketen
(VRIS)-officier bestaande uit (gebieds)officieren van justitie en andere
OM-medewerkers die nauw betrokken zijn bij vraagstukken waar de
strafrechtketen en vreemdelingenketen elkaar raken. De opdracht van de
werkgroep is het versterken van de aanpak van misdrijven, gepleegd door
overlastgevende vreemdelingen in de asielketen die worden verdacht van
bijvoorbeeld (winkel)diefstal, vernieling of verduistering of van
zogenoemde (lichte) High Impact Crimes als overvallen, straatroven,
woninginbraken en geweld. Het doel is dat het OM, samen met de politie,
door adequate inzet van het strafrecht, een bijdrage levert aan het behoud
van landelijk en lokaal draagvlak voor de (nood)opvang van asielzoekers.
Daarbij geldt dat het OM alleen in actie komt als sprake is (van
verdenking) van strafbare feiten. De focus ligt daarbij op misdrijven.
Het strafvervolgingsbeleid gericht op overlastgevende asielzoekers die
misdrijven plegen, wordt in heldere stappen beschreven en binnen het
OM gecommuniceerd voor toepassing binnen de reguliere Zorgvuldig
Snel Maatwerk (ZSM)-aanpak. Zo is steeds voor iedereen duidelijk welke
strafrechtelijke interventies bij voorkeur worden opgelegd. Voor de
verdachte zal duidelijk zijn dat het plegen van misdrijven direct strafrechtelijke gevolgen heeft (lik-op-stuk). Onder lik-op-stuk beleid wordt verstaan
een snelle interventie na aanhouding van de verdachte tot en met de
succesvolle tenuitvoerlegging van de straf. Dat zijn voor bovengenoemde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 19 637, nr. 3104

2

feiten bij voorkeur de supersnelrechtzitting bij de politierechter, waarbij de
verdachte binnen 72 uur na aanhouding vanuit de inverzekeringstelling
wordt berecht en de snelrechtzitting bij de politierechter waarbij de
verdachte binnen 17 dagen na aanhouding vanuit de bewaring wordt
berecht. In beide situaties wordt een verdachte berecht vanuit de
voorlopige hechtenis en kan de rechter bevelen dat de resterende straf
direct aansluitend wordt uitgezeten. Zo wordt voorkomen dat veroordeelde vreemdelingen zich aan de tenuitvoerlegging onttrekken door naar
elders af te reizen en zo onvindbaar zijn.
Het OM wil daarmee ook aan het lokaal bestuur, de asielketen en de
samenleving laten zien dat wangedrag niet getolereerd wordt. De
landelijke VRIS-officier werkt nauw samen met de Coördinator Nationale
Aanpak Overlast en staat in goed contact met de organisaties binnen de
asielketen, met name COA, DT&V, politie (AVIM) en IND.
Maatregelen in het openbaar vervoer
Reizigers en medewerkers van vervoerders ondervinden last van
asielzoekers die zwartrijden in het openbaar vervoer rondom asielzoekerscentra en daar agressie en intimidatie veroorzaken. Dit is onaanvaardbaar.
De ministeries van JenV en IenW, COA, politie, OM en vervoerders werken
aan een integraal plan van aanpak om de overlast in het OV terug te
dringen. De maatregelen zien op drie verschillende thema’s: betalingsproblematiek, dossieropbouw en identificatie. Zo onderzoek ik de mogelijkheden van het op naam zetten van dagkaarten die asielzoekers ontvangen
van het COA voor reizen die zij maken in het kader van hun procedure. Het
op naam zetten voorkomt dat asielzoekers de kaart doorverkopen en zelf
gaan zwartrijden, wat voor overlast zorgt. Daarnaast wordt ingezet op het
verbeteren van de voorlichting aan asielzoekers over de werking van het
openbaar vervoer. Verder voert het COA begin 2024 op alle COA-locaties
een nieuw betaalmiddel in, waarmee asielzoekers ook in het openbaar
vervoer kunnen reizen. Ook dit moet bijdragen aan het verminderen van
zwartrijden. Om overlastgevers in het openbaar vervoer sneller en
effectiever aan te pakken verbeter ik de mogelijkheden voor dossieropbouw en gegevensdeling met inachtneming van privacyregelgeving.
Met het Ministerie van IenW verbeter ik de mogelijkheden die boa’s
hebben om personen die overlast veroorzaken te identificeren.
Naar aanleiding van overlast op buslijn 73 tussen Emmen en Ter Apel,
wordt sinds 2019 een pendelbus ingezet die tussen het station van
Emmen en het aanmeldcentrum Ter Apel rijdt. De inzet van de pendelbus
is effectief gebleken en heeft geleid tot minder overlast op lijn 73. De inzet
van de pendelbus is tijdelijk van aard. Het integrale plan van aanpak
overlastgevende asielzoekers in het openbaar vervoer moet leiden tot een
structurele oplossing voor het overlastprobleem, wat de pendelbus
overbodig dient te maken.
Handhaving- en toezichtlocatie (HTL)
Asielzoekers die (ernstige) overlast veroorzaken, kunnen in de
Handhaving- en toezichtlocatie worden geplaatst. Een asielzoeker kan hier
in beginsel maximaal 3 maanden worden geplaatst. Door plaatsing op de
Handhaving- en toezichtlocatie worden reguliere locaties ontlast van
overlastgevers. In deze locatie gelden strengere huisregels. De asielzoeker
mag het terrein van de Handhaving- en toezichtlocatie beperkt verlaten.
Ook ontvangen asielzoekers hier geen eet- en leefgeld, maar worden
maaltijden en verzorgingsproducten in natura verstrekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 19 637, nr. 3104

3

De Inspectie JenV en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd hebben een
aantal aanbevelingen gedaan over het verbeteren van de leefomstandigheden op de HTL. Ik verwijs graag naar de beleidsreactie d.d. 5 april jl.
voor de voortgang van de aanbevelingen op de HTL en het vervolgonderzoek van de Inspectie JenV over de bevoegdheden van de boa’s die
onder andere op de HTL werken.4
Preventie
Door samen te werken met partners uit de keten, de ketenmariniers en de
Coördinator Nationale Aanpak Overlast zetten we ons in om overlast te
voorkomen door het nemen van preventieve maatregelen. Hierbij zoeken
we naar de optimale ruimte binnen bestaande wet- en regelgeving.
Mobiel toezichtsteam
In november 2022 is in Ter Apel gestart met een nieuwe vorm van toezicht
in de publieke ruimte. Vier toezichthouders houden toezicht op straat, in
het openbaar vervoer en op het terrein van het azc. De toezichthouders
zetten in op persoonlijk contact met de doelgroep. Daarnaast onderhouden zij nauw en frequent contact met de lokale bewoners, winkeliers
en ondernemers, de politie, het COA en vervoerders. De eerste resultaten
van de pilot zijn positief. Met hun zichtbaarheid en aanwezigheid weten de
toezichthouders bepaalde vormen van overlast te voorkomen. Door
persoonlijk contact met de doelgroep, weten zij in situaties waar onrust
heerst of onenigheid dreigt, vaak de angel eruit halen voordat de
spanning escaleert. Daarom is besloten de pilotfase in Ter Apel die in
november 2022 voor drie maanden van start ging, nog eens met negen
maanden te verlengen tot en met oktober 2023.
Parallel daaraan worden sinds 6 maart 2023 vier toezichthouders ingezet
in de gemeente Cranendonck. Zij werken volgens dezelfde methodiek en
begeven zich op alle domeinen waar de groep overlastgevers zich
ophoudt. Dat is onder meer in de openbare ruimte, het winkelgebied, het
stationsgebied en in het openbaar vervoer. De pilot duurt tot en met
31 december 2023. Verder is de Nationaal Coördinator in gesprek met
enkele andere gemeenten om te verkennen in hoeverre de inzet van deze
werkmethode elders gewenst en mogelijk is. De komende maanden wordt
de werkmethode van de pilot geëvalueerd. Afhankelijk van de bevindingen wordt besloten of en hoe de inzet volgend jaar wordt gecontinueerd.
Opvang
Om opvanglocaties veilig en leefbaar te houden voor zowel asielzoekers,
medewerkers als omwonenden en overlastgevend gedrag effectief aan te
pakken, blijft een gerichte aanpak in de opvang van (overlastgevende)
asielzoekers en het adequaat begeleiden van asielzoekers noodzakelijk.
Vluchtelingen die huis en haard hebben verlaten om in Nederland
bescherming te zoeken moeten zich veilig voelen. Dit mag niet onmogelijk
gemaakt worden door een groep asielzoekers die kwaadwillend is.

4

Beleidsreactie onderzoek IJenV naar de leefomstandigheden en de veiligheid op de
handhaving- en toezichtlocatie (HTL) d.d. 5 april 2023, Beleidsreactie onderzoek IJenV naar de
leefomstandigheden en de veiligheid op de handhaving- en toezicht locatie (htl) | Kamerstuk
19 637, nr. 3090.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 19 637, nr. 3104

4

Pilot (potentiele) overlastgever vroegtijdig in beeld
Op 11 pilotlocaties houden twee medewerkers zich als duo bezig met het
begeleiden en activeren van de bewoners die (potentieel) overlastgevend
gedrag vertonen. De duo’s geven aan dat het rustiger is op locatie dan
voor de start van de pilot. Er worden steeds meer initiatieven met
positieve impact ontplooid. Deze worden gedeeld op het intranet van het
COA, zodat ook andere locaties van deze good practices kunnen leren.
Eind 2023 vindt een evaluatie plaats van de pilot.
Ambulant Ondersteunings Team
Het Ambulant Ondersteunings Team is opgericht om collega’s op de
locaties te ontlasten, helpen en ondersteunen in perioden dat er veel
incidenten zijn of wanneer er een incident met zeer hoge impact heeft
voorgedaan, zowel voor reguliere locaties als voor locaties voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Het team is meermaals ingezet op
aanvraag van de locaties. Locatiemanagers zijn zeer positief over de inzet
van het team, zoals de overdracht van kennis naar hun medewerkers over
hoe om te gaan met problematisch gedrag. Door een grote vraag naar
inzet van het Ambulant Ondersteunings Team wordt het team de
komende maanden uitgebreid. De pilot wordt eind 2023 geëvalueerd.
Nieuwe maatregel COA
Het COA heeft voor overlastgevende asielzoekers een nieuwe maatregel
genomen die per maart 2023 is ingegaan: de zogeheten gedragsbeïnvloedingsmaatregel. Deze maatregel ziet op het aangepast opvangen van
asielzoekers die overlast veroorzaken tijdens hun verblijf op de locaties in
Ter Apel of in Budel.
Op deze locaties vindt de eerste opvang plaats en krijgen asielzoekers
geen leefgeld. Daardoor kan het COA hier geen leefgeld inhouden als
onderdeel van het COA-maatregelenbeleid5, wanneer een asielzoeker zich
niet houdt aan de huisregels. Om toch te kunnen werken aan een
positieve gedragsverandering, is op deze locaties de gedragsbeïnvloedingsmaatregel opgesteld waarbij de overlastgevende bewoner wordt
geplaatst op een zogenaamde prikkelarme omgeving. Op de prikkelarme
omgeving worden maaltijden en verzorgingsproducten in natura
verstrekt, is een dagelijks coaching gesprek, geldt een verbod op drugs en
alcohol en dienen de asielzoekers tussen 22.00–8.00 uur binnen te zijn. Op
deze manier wil het COA ontmoedigen dat asielzoekers overlast veroorzaken en het gedrag van asielzoekers die wel overlast veroorzaken tijdig
op een effectieve manier beïnvloeden.
Sobere opvanglocaties voor kansarme asielzoekers
Bij brief van 29 juni jl. (Kamerstuk 19 637, nr. 2908) heb ik u geïnformeerd
over een nieuw in te richten vorm van versoberde opvang bedoeld voor
vreemdelingen met een asielaanvraag met een hoog afwijzingspercentage, de zogenaamde kansarme asielzoekers. Momenteel vinden er
gesprekken plaats met de gemeente Almere over een eventuele
ingebruikname van de Penitentiaire Inrichting Voor deze opvanglocaties
zal een sober opvangregime gelden. Daarnaast zal op deze locaties
worden ingezet op een vlotte en efficiënte afhandeling van de asielaanvraag. Hiervoor wordt nauw samengewerkt tussen de ketenpartners en de
Ketenmariniers. Bij een afwijzing kan de vertrekprocedure naar het land
van herkomst of het land dat verantwoordelijk is voor de behandeling van
5

Voor meer informatie over het COA-maatregelenbeleid zie https://www.coa.nl/sites/default/files/
2022–03/Maatregelenbeleid%20COA.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 19 637, nr. 3104

5

de asielaanvraag in het kader van de Dublinverordening spoedig gestart
worden. Naast gesprekken met Almere, verken ik ook welke andere
gemeenten sobere opvanglocaties kunnen verzorgen.
Overige maatregelen
Terugkeer
De aanpak van overlastgevende vreemdelingen bestaat uit verschillende
onderdelen. Een effectief terugkeerproces voor overlastgevers met een
vertrekplicht is daar één van. In die gevallen moet ook steeds worden
gekeken of er voldoende redenen zijn om vreemdelingenbewaring toe te
passen. Daarbij is van belang dat voor de oplegging van bewaring, in de
juridische doctrine alleen in ernstige openbare orde gevallen aanleiding
bestaat. Een asielzoeker die door zijn negatieve gedrag in contact komt
met de politie, kan ook om andere redenen in bewaring worden gesteld,
bijvoorbeeld omdat blijkt dat er een risico op onttrekken aan het toezicht
is. Vanuit bewaring – maar uiteraard ook vanuit een open locatie, wordt na
afloop van de procedure gewerkt aan terugkeer.
Het kabinet heeft 15 miljoen euro beschikbaar gesteld om in te zetten voor
terugkeer van vertrekplichtige vreemdelingen, met bijzondere aandacht
voor personen die overlastgevend gedrag vertonen. De planvorming voor
de besteding van deze middelen bevindt zich in de afrondende fase en ziet
op een set aan nationale investeringen, aangevuld met separaat budget
waarmee de Nederlandse inzet op migratiepartnerschappen verder
versneld kan worden.
Financiering lokale maatregelen
Een gemeente die last heeft van overlast van asielzoekers, kan een beroep
doen op de SPUK-regeling, om zo financieel gecompenseerd te worden
voor maatregelen tegen overlast van asielzoekers. Ieder jaar stelt het
Ministerie van JenV een budget beschikbaar voor de financiering van
lokale (kleinschalige) maatregelen tegen overlast buiten de opvanglocaties. Deze regeling geeft gemeenten de mogelijkheid om zelf te bepalen
welke aanpak het beste bij hun problematiek past. De maatregelen
waarvoor dit budget wordt gebruikt verschillen per gemeente. Hierbij valt
te denken aan de inzet van buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s),
bodycams, extra cameratoezicht maar ook preventieve maatregelen zoals
het organiseren van extra (sport)activiteiten. Ik verwacht op korte termijn
de SPUK voor 2023–2024 open te stellen.
Motie van de leden Bisschop en Peters
Tot slot ga ik in op de gewijzigde motie van de leden Bisschop en Peters.
In deze motie wordt de regering verzocht snel met maatregelen te komen
om criminele activiteiten en overlast van veiligelanders en dak- en
thuislozen uit Midden- en Oost-Europa tegen te gaan.
Zoals reeds is aangegeven heeft het kabinet 45 miljoen beschikbaar
gesteld voor de intensivering van de aanpak van overlastgevend en
crimineel gedrag door asielzoekers. Onderdeel van deze intensivering is
het beschikbaar stellen van toezichthouders op straat die zich richten op
alle overlastgevende asielzoekers en de intensivering van de inzet op
terugkeer middels de 15 miljoen die voor terugkeer beschikbaar is gesteld.
Ten aanzien van het op niveau brengen van de AVIM-capaciteit kan ik u
melden dat de politie voortdurend personeel werft om de benodigde
formatie op orde te krijgen en te houden. Inzet van lokale AVIM-eenheden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 19 637, nr. 3104

6

op de verschillende gebieden in het vreemdelingendomein gebeurt op
basis van prioritering. Het tegengaan van overlast en het bestrijden van
criminaliteit zijn onderdeel van deze prioritering. Daarnaast wordt tevens
verkend of taken in de migratieketen optimaler belegd kunnen worden.
Deze verkenning helpt mogelijk om de druk op de capaciteit van de politie
te verlichten.
Een oplossing voor overlast en het tegengaan van criminaliteit is echter
niet enkel afhankelijk van de capaciteit van de AVIM-afdelingen. Zo spelen
ook de naleving van afspraken tussen partners in de migratieketen,
vigerende wet- en regelgeving, en de (on)mogelijkheden om vreemdelingen van wie een asielaanvraag is afgewezen gedwongen te laten
terugkeren naar het land van herkomst tevens een belangrijke rol hierin. Ik
blijf mij inzetten voor een goede samenwerking tussen de ketenpartners
op deze gebieden.
In de motie wordt tevens verwezen naar overlast veroorzaakt door dakloze
EU-burgers. Het is hier van belang om het onderscheid te maken dat een
(dakloze) EU-burger geen verzoek tot asiel heeft gedaan en daarom buiten
de aanpak van overlast door asielzoekers valt. Het voorkomen en
aanpakken van overlast door kwetsbare dakloze EU burgers maakt
onderdeel uit van het Plan van Aanpak Kwetsbare Dakloze Unieburgers.6
Dit Plan van Aanpak, mede als reactie op de motie van de leden Segers en
Marijnissen,7 en de uitvoering daarvan vindt plaats met de ministeries van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en enkele gemeenten.
De groep dakloze EU-burgers bestaat volgens een eerste schatting uit het
IVO-onderzoek uit totaal zo’n 2.500 tot 3.000 dakloze EU-burgers8 in heel
Nederland9, waarvan een deel overlast veroorzaakt. Voor EU-burgers geldt
dat zij een andere rechtspositie hebben dan asielzoekers. Dat een
EU-burger dakloos is geraakt, betekent niet automatisch dat diegene geen
rechtmatig verblijf in Nederland meer heeft. Het Plan van Aanpak gaat uit
van een gedifferentieerde aanpak om dakloosheid bij verschillende
groepen EU-burgers te voorkomen en terug te dringen, afhankelijk van de
situatie van de EU-burger. Er wordt ingezet op beter inzicht in de
verblijfsstatus van kwetsbare dakloze EU-burgers10, zorg en begeleiding
(terug naar werk) voor degenen die daar recht op hebben en terugkeer
van EU-burgers die onrechtmatig in Nederland verblijven, vooral als zij
overlast geven en crimineel gedrag vertonen. Samen met maatschappelijke organisaties, zoals de stichting Barka, lukt het goed om EU-burgers
op vrijwillige basis terug te begeleiden naar hun land van herkomst. Het
Rijk en enkele grote gemeenten ondersteunen Barka hierbij financieel. Alle
betrokken partijen zijn erg tevreden over de resultaten die met vrijwillige
terugkeer zijn bereikt. Als vrijwillige terugkeer niet lukt, kan – als vast is
komen te staan dat de EU-burger niet meer voldoet aan de voorwaarden
voor rechtmatig verblijf – ook gedwongen terugkeer aan de orde zijn.

6

Kamerstuk 29 325, nr. 136.
Kamerstuk 35 925, nr. 35.
8
https://ivo.nl/wp-content/uploads/2021/07/Tussenrapportage-Midden-en-Oost-Europesearbeidsmigranten-in-kwetsbare-posities_def.pdf.
9
Ten opzichte van een totaal van ongeveer 842.470 EU-burgers die in Nederland verblijven uit de
EU-27 lidstaten. Zie: Migrantenmonitor 2018, Kamerstukken 29 407 en 29 861, nr. 213.
10
Vanuit het Ministerie van Justitie en Veiligheid loopt momenteel samen met de IND en enkele
gemeenten een verkenning op welke wijze de verblijfsrechtelijke beoordeling van dakloze EU
burgers zo efficiënt mogelijk kan worden ingericht en onder welke randvoorwaarden. Zo’n
beoordeling kan alleen plaatsvinden als er gerede twijfel bestaat of de EU burger hier
rechtmatig verblijf heeft.
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 19 637, nr. 3104

7

In de motie wordt tevens verwezen naar de aanpak van mobiel banditisme. Mobiel banditisme is een vorm van internationale georganiseerde
criminaliteit. De leden van deze bendes hebben meestal geen vaste woonof verblijfplaats in Nederland en zijn over het algemeen geen asielzoekers.
De opdrachtgever van de bendes opereert meestal vanuit het buitenland.
De aanpak van mobiel banditisme is onderdeel van het Actieprogramma
Veilig Ondernemen 2023–2026 van het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing.11 De afgelopen jaren is middels onderzoek zicht verkregen op
de modus operandi van mobiele bandieten, waaronder onderzoeken naar
vroegtijdige signalering en recentelijk naar e-bike en gps-diefstallen door
mobiele bendes. Onder andere middels deze wetenschappelijke inzichten
is een barrièremodel tot stand gekomen, om zo in elke fase de criminele
activiteiten van mobiele bandieten te verstoren. Tijdige informatieuitwisseling tussen winkeliers en politie, met het doel heterdaadkracht te
vergroten, is een belangrijk onderdeel van deze publiek-private aanpak.
Politie en brancheorganisaties wisselen daarnaast actief informatie uit
over de modus operandi van mobiele bandieten. Ook is Nederland
vertegenwoordigd in EMPACT Organised Property Crime, waar Europese
landen samenwerken bij de aanpak van mobiel banditisme.
In aanvulling op bovengenoemde maatregelen geldt dat het WODC
momenteel onderzoek doet naar rondreizende alleenstaande minderjarige
vreemdelingen met multiproblematiek. Daarbij wordt gekeken, met een
internationale focus, naar de kenmerken en drijfveren van deze groep
jongeren, of er sprake is van betrokkenheid in criminele netwerken en wat
er geleerd kan worden van de ervaringen van andere Europese landen die
met soortgelijke problematiek te maken hebben. Dit rapport wordt naar
verwachting voor de zomer opgeleverd. De aanbevelingen die hieruit
volgen worden betrokken in de aanpak van overlastgevend en crimineel
gedrag van asielzoekers.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
E. van der Burg
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

11

Zie Actieprogramma Veilig Ondernemen 2023 t/m 2026 | bijlage bij Kamerstuk 29 911, nr. 385.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 19 637, nr. 3104

8