Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 707

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 mei 2023
Hierbij ontvangt u het Verslag van de Informele Raad Werkgelegenheid en
Sociaal Beleid van 3 en 4 mei jl. te Stockholm. Ook geef ik u middels dit
Verslag een terugkoppeling over de Coreper-vergadering van 28 april jl.
over de herziening van Verordening 883/2004 (coördinatie van de
socialezekerheidsstelsels). Daarnaast geef ik middels dit Verslag mijn
reactie op de Motie van het lid Amhaouch c.s., over het in beeld brengen
van de behoefte, kansen en bedreigingen omtrent praktisch en technisch
geschoold personeel in Europa.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
C.E.G. van Gennip

kst-21501-31-707
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 707

1

Inhoudsopgave
1

2.
3.

Verslag Informele Raad WSBVC, onderdeel Werkgelegenheid en Sociaal Beleid, 3 en 4 mei 2023 te
Stockholm;
Terugkoppeling herziening Verordening 883/2004
coördinatie van de socialezekerheidsstelsels;
Reactie op de motie van het lid Amhaouch c.s., over het
in beeld brengen van de behoefte, kansen en bedreigingen omtrent praktisch en technisch geschoold personeel
in Europa.

2

3
4

1. Verslag Informele Raad WSBVC, onderdeel Werkgelegenheid en
Sociaal Beleid, 3 en 4 mei 2023 te Stockholm
De Informele Raad WSBVC in Stockholm stond in het teken van twee
centrale thema’s. In de ochtend werd gesproken over het voorkomen van
een mismatch tussen vaardigheden en banen in tijden van transitie. In de
middag werd gesproken over het mogelijk maken van adequate en
duurzame sociale bescherming in het licht van de demografische transitie.
Tijdens de Informele Raad waren, naast EU-lidstaten en de Europese
Commissie, ook de EFTA-lidstaten Noorwegen, Zwitserland en IJsland, de
Commissie Werkgelegenheid en Sociale Zaken (EMPL) van het Europees
Parlement, Europese sociale partners, Eurofound en het Sociaal Platform
vertegenwoordigd.
Tijdens het eerste beleidsdebat benadrukten de lidstaten diverse aspecten
die kunnen bijdragen aan het voorkomen van een mismatch tussen
vaardigheden en banen in tijden van transitie. Een aantal lidstaten bracht
in dat samenwerking op Europees niveau en met sociale partners van
groot belang is. De tekorten aan werknemers waar veel lidstaten zich mee
geconfronteerd zien, dienen met structurele interventies aangepakt te
worden. Er dient volgens veel lidstaten aandacht te zijn voor om- en
bijscholingsprogramma’s, waarbij inzet op een inclusieve arbeidsmarkt
essentieel is. Ook dient er voldoende aandacht te zijn voor het creëren van
kwaliteitsbanen. Diverse lidstaten verwelkomden de aandacht voor
vaardigheden middels recente Europese initiatieven, zoals de Raadsaanbevelingen voor Individuele Leerrekeningen en microcredentials.
Namens Nederland bracht ik in dat ik de aandacht voor vaardigheden,
onder andere door de start van het Europese Jaar van de Vaardigheden,
verwelkom. In het kader van het realiseren van de transities, inzet op het
bieden van perspectief en opwaartse sociale mobiliteit, en de aanpak van
de krapte op de arbeidsmarkt heb ik benadrukt dat het belangrijk is om in
te zetten op acties als: vergroten van het arbeidsaanbod door mensen te
stimuleren om langer te werken, en door de deeltijdfactor te verhogen;
verbetering van de aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt; en het
verbeteren van de match tussen vraag en aanbod door levenslang leren.
Daarnaast vroeg ik mijn Europese collega’s om voldoende aandacht te
hebben voor het belang van informeel leren, omdat het belangrijk is te
beseffen dat mensen op verschillende manieren leren en verschillende
voorkeuren hebben ten aanzien van leren.
Tijdens het tweede beleidsdebat over het mogelijk maken van adequate
en duurzame sociale bescherming in het licht van de demografische
transitie, hadden de lidstaten veel aandacht voor het zo veel als mogelijk
activeren en zo lang als mogelijk actief houden van de beroepsbevolking.
Enkele lidstaten noemden ook de kansen die een vergrijzende bevolking
kan bieden, bijvoorbeeld door actief in te zetten op arbeidsparticipatie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 707

2

ouderen en inzet op het activeren van onbenut potentieel op de arbeidsmarkt. Andere lidstaten noemden het belang van de inzet op het (meer)
activeren van andere groepen, waaronder vrouwen, werklozen, en
personen met een handicap. Ook spraken veel lidstaten hun waardering
uit voor het rapport over de toekomst van welvaartsstaten en sociale
bescherming, waarbij met name het perspectief op het belang van een
levenscyclusbenadering in beleid werd verwelkomd.
Nederland bracht tijdens het beleidsdebat in dat het kabinet streeft naar
een inclusieve arbeidsmarkt waarbij iedereen gelijke kansen heeft. De
huidige krapte op de arbeidsmarkt biedt kansen voor oudere werknemers
op weg naar een actievere inclusie. In dat kader heeft Nederland de
belangrijkste punten uit de Seniorenkansenvisie1 toegelicht. Ook heeft
Nederland toegelicht dat het kabinet de Staatscommissie Demografische
ontwikkelingen 2050 heeft ingesteld. Het advies van de Staatscommissie
zal de basis vormen voor de discussie over de toekomstige vormgeving
van de Nederlandse samenleving.
2. Terugkoppeling herziening Verordening 883/2004 coördinatie
van de socialezekerheidsstelsels
In voorbereiding op de Raad voor Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken, heb ik uw Kamer geïnformeerd
dat er een Coreper-vergadering plaats zou vinden in de week van 24 april.2
Graag deel ik met u de uitkomsten van deze vergadering.
Terugkoppeling Coreper
Op 28 april 2023 vond een Coreper-vergadering plaats met daarin op de
agenda de herziening van Verordening 883/2004. Het Zweedse voorzitterschap presenteerde een voorstel tot wijziging van het Raadsmandaat met
betrekking tot de openstaande onderdelen, namelijk het hoofdstuk
detacheringen en A1-verklaringen en het hoofdstuk werkloosheid. Dit
voorstel werd ter stemming voorgelegd aan de lidstaten. Zoals uw Kamer
bekend en ook conform de wens van uw Kamer is Nederland tegen de
voorgestelde verruiming van de exportmogelijkheden in het werkloosheidshoofdstuk. Daarom heeft Nederland opnieuw benadrukt dat het
belangrijk is dat allereerst een substantiële termijn van premiebetaling
plaatsvindt, voordat het werkland bevoegd wordt. In aanloop naar de
vergadering heeft Nederland proactief de samenwerking gezocht met
andere lidstaten die zich eerder kritisch hadden geuit over het voorstel.
Met inbegrip van Nederland, stemden in totaal veertien lidstaten tegen
het nieuwe raadsmandaat, waardoor het voorstel verworpen werd. Het
Zweedse voorzitterschap beraadt zich nu op vervolgstappen.
Vooruitblik
Het Commissievoorstel tot herziening van de Verordening 883/2004 stamt
uit 2016. Het voorstel kan onderverdeeld worden in zes onderdelen. Op dit
moment concentreren de onderhandelingen zich op twee onderdelen: het
werkloosheidshoofdstuk en het hoofdstuk over A1-verklaringen en
detacheringen. De onderhandelingen over de overige hoofdstukken op het
gebied van langdurige zorg, gegevensuitwisseling, gezinsbijslagen en
overige bepalingen zijn reeds afgerond, wachtende op een totaalakkoord.
De afgelopen jaren hebben uitgewezen dat het complex is om een
akkoord te bereiken over de twee openstaande hoofdstukken. Lidstaten
hebben namelijk uiteenlopende zorgen rondom deze twee hoofdstukken.
1
2

Kamerstuk 29 544, nr. 1159.
Kamerstuk 21 501-31, nr. 700.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 707

3

Zo is er een groep lidstaten met inbegrip van Nederland met zorgen over
het werkloosheidshoofdstuk, en een andere groep lidstaten met zorgen
over het hoofdstuk met betrekking tot de A1-verklaringen.
Nederland heeft op verschillende momenten uitgedragen dat het voorstel
gedateerd is. Sinds de introductie van het herzieningsvoorstel in 2016
hebben er namelijk fundamentele veranderingen plaatsgevonden op de
arbeidsmarkt. Voorbeelden daarvan zijn toegenomen digitalisering van
het arbeidsdomein en een toename in het thuis en op afstand werken. Het
huidige wijzigingsvoorstel is hierop onvoldoende toegerust en leidt dus
niet tot de benodigde modernisering. Daarom heeft Nederland zich eerder
uitgesproken voor een reflectieperiode, die de Commissie de gelegenheid
biedt om een geheel nieuw herzieningsvoorstel te formuleren. Een variant
hierop is om een reflectieperiode in te bouwen voor de twee hoofdstukken
waarover geen overeenstemming bestaat (het werkloosheidshoofdstuk en
het hoofdstuk over A1-verklaringen en detacheringen). In dat geval zou de
herziening zich vooralsnog toespitsen op de vier hoofdstukken die reeds
consensus genieten. Komende tijd zal ik verkennen of andere lidstaten
openstaan voor bovenstaande oplossingsrichting als uitweg uit de
huidige impasse en uw Kamer verder informeren als er ontwikkelingen
zijn.
3. Reactie op de Motie van het lid Amhaouch c.s., over het in
beeld brengen van de behoefte, kansen en bedreigingen omtrent
praktisch en technisch geschoold personeel in Europa
Uw Kamer verzocht middels de motie van het lid Amhaouch3 de behoefte,
kansen en bedreigingen omtrent praktisch en technisch geschoold
personeel in Europa in beeld te brengen, en daarbij aan te geven op welke
terreinen er in Europa meer samengewerkt kan worden.
Het kabinet acht praktisch en technisch geschoold personeel essentieel
voor de transities waar de samenleving middenin zit. Daarbij stelt de
arbeidsmarktkrapte veel sectoren voor grote uitdagingen. Het kabinet
heeft uw Kamer op 24 juni 2022 geïnformeerd over de brede aanpak van
arbeidsmarktkrapte.4 Daarnaast heeft het kabinet uw Kamer op 15 juli
2022 geïnformeerd over de drie grote knelpunten die aan het probleem
van een tekort aan technici (en ICT-personeel) ten grondslag liggen en
nader onderzoek vergen.5
Ook in Europees verband is er veel aandacht voor de genoemde uitdagingen. Zo zijn er diverse studies uitgevoerd door de Commissie6,
Eurofound7 en de Europese Arbeidsautoriteit8. Deze studies laten zien dat
de arbeidstekorten in de hele EU zijn toegenomen, en dat de tekorten het
grootst zijn in de zorg, de bouw en technische beroepen. Dergelijke
tekorten worden gedreven door de transities, waardoor een mismatch
tussen vraag en aanbod van vaardigheden ontstaat.
In de Kamerbrief van 3 februari jl. over het Actieplan Groene en Digitale
banen hebben we uw Kamer geïnformeerd over het samenhangend
pakket aan maatregelen gericht op de arbeidsmarktkrapte in de klimaat-

3

Kamerstuk 35 925 XVII, nr. 35.
Kamerstuk 29 544, nr. 1115.
5
Kamerstuk 29 544, nr. 1120.
6
Skills shortages and structural changes in the labour market during COVID 19 and in the
context of the digital and green transitions – Thematic Review 2023, European Commission.
7
https://www.eurofound.europa.eu/publications/report/2021/tackling-labour-shortages-in-eumember-states, Eurofound.
8
Report on Labour Shortages and Surpluses 2021, European Labour Authority.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 707

4

en digitale transitie.9 In deze Kamerbrief is ook ingegaan op het rapport
arbeidsmarktkrapte technici, dat door SEO/ROA is uitgevoerd in opdracht
van de ministeries van Economische Zaken en Klimaat, Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen en Sociale Zaken en Werkgelegenheid.10 Het rapport
gaat ook in op arbeidsmarktkrapte in Europese context, waaruit blijkt dat
er in de EU veel verschillende (beleids-)initiatieven zijn die zich richten op
het stimuleren van het aanbod van technici op de arbeidsmarkt. Deze
(beleids-)initiatieven hebben tot doel de kwaliteit van het primair en
secundair onderwijs ten aanzien van het techniekonderwijs te bevorderen
en tegelijkertijd het imago van de techniek onder jongeren te verbeteren.
Over de resultaten, successen en effectiviteit van de verschillende
(beleids-)initiatieven in het buitenland is volgens SEO/ROA echter weinig
bekend.
Het kabinet ziet kansen voor een betere samenwerking in Europees
verband op het gebied van omscholing en bijscholing, en heeft derhalve
de Europese Vaardighedenagenda11, de Europese Onderwijsruimte12, de
Raadsaanbeveling Individuele Leerrekening13 en het Europees Jaar van de
Vaardigheden verwelkomd. Daarnaast kan in dit verband ook gewezen
worden op de kabinetsappreciatie op het Commissievoorstel Green
Industrial Plan, waarin het kabinet ook gereageerd heeft op de maatregelen die zijn voorgesteld op het gebied van vaardigheden.14

9

Kamerbrief met Actieplan groene en digitale banen | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl.
ArbeidsmarktkRapte technici (seo.nl), SEO/ROA, 2022.
11
Kamerstuk 22 112, nr. 2906.
12
Kamerstuk 22 112, nr. 2965 en Kamerstuk 21 501-34, nrs. 355 en 357.
13
Kamerstuk 22 112, nr. 3295.
14
Kamerstuk 22 112, nr. 3607.
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 707

5