Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2521
Vragen van de leden Ceder, Bikker, Van der Graaf (allen ChristenUnie) en
Piri (PvdA) aan de Ministers van Buitenlandse Zaken en voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking en de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid over de situatie aan de grens met Oekraïne (ingezonden 7 maart
2022).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken), mede namens de
Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en de
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (ontvangen 22 april 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het gegeven dat de situatie in Oekraïne vanwege de
enorme toestroom van vluchtelingen tot lange wachttijden aan de grenzen
van Oekraïne en onder andere Polen en Hongarije leidt en dat dit voor
kwetsbaren die lang moeten wachten in de kou, leidt tot schrijnende
situaties? Wat is uw inschatting van de situatie aan de grensposten? Op
welke manier worden landen die grenzen aan Oekraïne ondersteund om de
procedure-capaciteit te ondersteunen en zo de wachttijden te verkleinen?
Weet u of deze landen al een aanvraag hebben ingediend bij Europese
agentschappen als de European Union Agency for Asylum (EUAA) of Frontex
om hen te hulp te schieten? Zo ja, bent u bereid deze agentschappen ook met
personele ondersteuning bij te staan, mocht dit nodig zijn? Zo nee bent u
bereid deze behoefte te polsen bij de buurlanden in het belang van het
verlagen van de wachttijden aan de grens?
Antwoord 1
Het kabinet is bekend met de berichtgeving over de wachttijden aan de
grensovergangen en acht lange wachttijden onwenselijk, zeker ook vanwege
de humanitaire consequenties. Ook vindt het kabinet het van belang dat
grenscontroles doorgang vinden, inclusief veiligheidscontroles en screening.
Europese lidstaten, bevestigd door Frontex, geven aan dat de capaciteit ten
behoeve van grensmanagement aan de grensovergangen aan Europese zijde
op dit moment toereikend is.
De Europese Agentschappen Frontex en het EU Asielagentschap (EUAA)
staan paraat om lidstaten die grenzen aan Oekraïne te ondersteunen, waar zij
aangeven dat nodig te hebben. Frontex biedt ondersteuning in de vorm van
het inzetten van officieren. Het EUAA kan ondersteuning bieden in het
asielproces, opvang en implementatie van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming.
Frontex ondersteunt, op dit moment, op hun verzoek, Roemenië, Slowakije,

ah-tk-20212022-2521
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Polen en Estland aan de grens, waarbij de meeste officieren in Roemenië
worden ingezet. Daarnaast heeft Roemenië een operationeel hulpverzoek
ingediend bij het EUAA. Het kabinet heeft, bij monde van de Staatssecretaris
van Justitie en Veiligheid, aangegeven open te staan voor verzoeken die via
Frontex of het EUAA worden gedaan. Frontex heeft een verzoek ingediend bij
Nederland ten behoeve van ondersteuning in Estland als gevolg van de
migratie-situatie rondom Oekraïne. Nederland is voornemens hier positief op
te reageren.
Vraag 2
Bent u bekend met het gegeven dat de Dutch Relief Alliance (DRA) inmiddels
2.5 miljoen euro heeft vrijgemaakt van het bestaande DRA-budget voor hulp
in Oekraïne? Bent u bereid om, gezien het gegeven dat de nood veel groter
wordt nu er meer dan 1 miljoen vluchtelingen al de grens zijn overgestoken,
het DRA-budget eenmalig te verhogen om aan de extra noden van deze
Oekraïense vluchtelingen ook in de buurlanden, te voldoen? Is het u bekend
dat de VN-Vluchtelingenorganisatie UNHCR een oproep heeft gedaan aan
landen om in totaal 1,7 miljard dollar vrij te maken om de juiste bescherming
te kunnen bieden aan vluchtelingen binnen Oekraïne en de opvang van
vluchtelingen buiten Oekraïne? Bent u bereid om een additioneel bedrag vrij
te maken om een grotere bijdrage te leveren aan dit fonds?
Antwoord 2
Ja, het kabinet is bekend met het gegeven dat de DRA inmiddels 2.5 miljoen
heeft vrijgemaakt om een joint respons te beginnen in Oekraïne. Zoals de
Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking uw Kamer
meedeelde in haar brief over de humanitaire inspanningen voor Oekraïne en
buurlanden1 is door haar tijdens de actie van Giro 555 is een additionele
bijdrage van 15 miljoen euro bekendgemaakt. Dit is bedoeld voor de
organisaties die bij Giro 555 betrokken zijn – o.a. leden van de DRA – die
zullen zorgen dat het geld terechtkomt bij de mensen die dit het hardst nodig
hebben, inclusief vluchtelingen in de buurlanden.
Tevens is het kabinet bekend met de oproep van de VN om in totaal 1,7
miljard dollar vrij te maken voor de slachtoffers van de oorlog in Oekraïne. In
reactie op deze oproep is meteen een additioneel bedrag van 20 miljoen
beschikbaar gesteld om de VN te ondersteunen in het verlenen van levensreddende hulp in Oekraïne.
Deze bedragen komen bovenop de meerjarige en flexibele bijdragen van
Nederland aan de VN, het Rode Kruis en andere humanitaire hulporganisaties. Daarmee worden deze organisaties in staat gesteld snel en flexibel te
reageren op de ontwikkelingen van de crisis. Ook hierover informeerde de
Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking uw Kamer
in eerdergenoemde brief. Het kabinet blijft de ontwikkelingen van de
humanitaire crisis nauwgezet volgen.
Vraag 3
Is het u bekend dat er op maandag 7 maart een landelijke actie van Giro 555
is? Bent u van plan net als bij sommige voorgaande inzamelingsacties dit
bedrag te verdubbelen? Zo nee, bent u alsnog bereid dit te doen?
Antwoord 3
Zoals hierboven vermeld, heeft het kabinet een extra bedrag van 15 miljoen
beschikbaar gesteld om de Giro 555 actie te ondersteunen.
Vraag 4
Bent u het ermee eens dat, aangezien enkele grensgebieden van Oekraïne,
zoals in Hongarije en Roemenië, tot de armste regio’s van Europa horen, er
voor de fatsoenlijke opvang van vluchtelingen een groot te kort is aan
voldoende opvangplekken?2 Op welke manier worden deze landen en regio’s
bijgestaan om dit op korte termijn voor elkaar te krijgen? Bent u bereid in
samenwerking met de Europese Commissie deze landen of internationale

1
2

Kamerstuk 36 045-44 d.d. 18 maart 2022
Eigen (door de Kamerleden zelf) vergaarde informatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

organisaties ter plekke financieel bij te staan om hier een bijdrage aan te
leveren?
Antwoord 4
Het kabinet is het met deze leden eens dat Europa eensgezind moet zijn over
de opvang van mensen die het conflict in Oekraïne ontvluchten en de
buurlanden van Oekraïne waar nodig moet ondersteunen bij de opvang van
vluchtelingen. Daar zet het kabinet zich dan ook voor in. Waar tot voor kort
de opvangcapaciteiten in omringende landen voldoende leek, ontvangt het
kabinet inmiddels signalen dat deze zijn grenzen begint te bereiken. Hierover
wordt in verschillende Europese gremia actief gesproken.
Binnen de EU bestaan meerdere manieren om ondersteuning te coördineren
ten behoeve van de getroffen lidstaten, zoals geschetst in het antwoord op
vraag 1. Aanvullend steunt het kabinet het Europese noodhulpcoördinatie
mechanisme (UCPM) waar omringende landen Moldavië, Slowakije en Polen
momenteel steun van ontvangen. Het kabinet ondersteunt deze lidstaten zo
via het UCPM. Aanvullend heeft het kabinet een half miljoen euro vrij
gemaakt om Moldavië te ondersteunen.
Vraag 5
Bent u bekend met de in de media verschenen verschillende berichten over
discriminatie bij de verschillende grensposten?3 Wat vindt u van het gegeven
dat uit eigen observaties blijkt dat dit ook plaatsvindt aan de OekraïensHongaarse grens, waarbij met name Oekraïens-Hongaarse Roma – die een
Hongaars paspoort hebben maar geen verblijfplaats – zeer kwetsbaar zijn? Is
er tijdens de gesprekken over de Tijdelijke Beschermingsrichtlijn over deze
ongelijke behandeling gesproken? Op welke manier zorgt deze richtlijn ervoor
dat in de grenslanden alle groepen gelijkwaardig worden behandeld en
dezelfde rechten hebben? Hoe gaat u hier op toezien?
Antwoord 5
De berichten over discriminatie aan de grens zijn het kabinet bekend. De
situatie aan de grenzen van Oekraïne is diffuus en dat maakt het moeilijk om
de berichtgeving te verifiëren, dergelijke berichtgeven is echter zorgelijk. Bij
verificatie van de berichtgeving zijn er op grond van de beschikbare
informatie geen aanwijzingen gevonden dat er sprake is van discriminatie aan
de EU zijde van de grens. Het kabinet meent echter dat er nooit sprake mag
zijn van discriminatie, racisme of welke selectie dan ook op basis van
nationaliteit of huidskleur. Zeker niet wanneer mensen op de vlucht zijn voor
geweld zoals bij de ontheemden van Oekraïne het geval is.
Het kabinet volgt de ontwikkelingen nauwgezet. De autoriteiten van buurlanden die vluchtelingen ontvangen, waaronder Polen en Hongarije, bevestigen
dat alle mensen op de vlucht voor de oorlog in Oekraïne worden doorgelaten.
De ambassades in de buurlanden hebben geen signalen ontvangen dat
vluchtelingen structureel door grensautoriteiten worden geweerd op grond
van nationaliteit of huidskleur. Ditzelfde geldt voor minderheden, zoals de
Roma. Dit laat onverlet dat de kwetsbare positie van minderheden continue
aandacht behoeft.
Vraag 6
Zijn de signalen dat er ook criminelen actief zijn als mensenhandelaren aan
de grensposten bij u bekend?4 Bent u bereid om met betrokken grenslanden
en ervaren NGO’s tot een plan te komen om vluchtelingen bescherming
tegen hen te bieden? En bent u tegelijkertijd bereid om samen met andere
landen zelf vervoer te regelen, zodat vluchtelingen veilig kunnen afreizen naar
andere landen? Zo ja, op welke manier?
Antwoord 6
Het kabinet is bekend met de signalen. EuropOL monitort gezamenlijk met de
desbetreffende grenslanden deze signalen nauwlettend. Zij hebben daarbij in
het bijzonder aandacht voor kwetsbare groepen. De gevolgen voor de

3

O.a. https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/zorgen-om-berichten-discriminatie-aanoekraiense-grens-schokkend-racistisch~bf41fcb7/
4
Eigen (door de Kamerleden zelf) vergaarde informatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

georganiseerde criminaliteit, waaronder mensenhandel, zijn nog niet exact
duidelijk. Deze moeten in Europees verband en in onderlinge samenhang in
kaart worden gebracht. Het departement verkent samen met het Openbaar
Ministerie, Politie en andere partners nationaal en in Europees verband hoe
tot dit beeld te komen, zodat vervolgens de meeste effectieve gezamenlijke
interventies kunnen worden vastgesteld en ingezet.
In alle grenslanden (Polen, Slowakije, Hongarije en Roemenië) en vele andere
Europese Lidstaten (o.a. Duitsland, Oostenrijk, Tsjechië, Frankrijk en België) is
het gebruik van treinen van het openbaar vervoer gratis voor vluchtelingen
uit Oekraïne. Ook in Nederland kan dit. Hierdoor kan er veilig door de EU
gereisd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4