Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

151
Vragen van de leden Van Bommel (SP) en Sjoerdsma (D66) aan de Minister
van Buitenlandse Zaken over de situatie in Jemen (ingezonden 6 september
2016).
Antwoord van Minister Koenders (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 10 oktober
2016)
Vraag 1
Kent u het artikel «Jemen is niet wat u denkt»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u een beeld schetsen van de feitelijke controle die de internationaal
erkende regering-Hadi op dit moment heeft over Jemen? Moet geconcludeerd
worden dat die controle zeer gering is?
Antwoord 2
De aan de regering gelieerde troepen, gesteund door de door Saoedi-Arabië
geleide coalitie, hebben grote delen van het zuiden en oosten van Jemen
onder hun controle. De legeronderdelen en milities die meevechten aan de
kant van de regering vormen echter geen homogeen geheel. Hierdoor is er in
de gebieden waaruit de Houthi’s en Saleh zijn verdreven niet overal sprake
van effectieve controle van de Jemenitische regering. Daarnaast draagt de
aanwezigheid van terroristische groeperingen zoals Al Qaida en ISIS bij aan
de instabiliteit in deze gebieden.
Vraag 3
Hoe verklaart u dat het de Houthi rebellen en oud-president Saleh onlangs
lukte om in hoofdstad Sanaa vele honderdduizenden mensen op de been te
krijgen om steun te betuigen aan hun bewind? Is dit naar uw oordeel een
illustratie van de relatief grote steun die zij onder Jemenieten hebben en
tegelijk van de afkeer onder de bevolking van de regering-Hadi en van
Saudi-Arabië, dat een verwoestende militaire interventie tegen Jemen leidt?
Kunt u uw antwoord toelichten?

1

ah-tk-20162017-151
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Jemen is niet wat u denkt, Volkskrant, 3 september 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Naar schatting waren bij de demonstratie in de hoofdstad Sana’a van
20 augustus enkele tienduizenden betogers aanwezig. De afgelopen jaren
hebben zowel de Houthi’s, de zuidelijke afscheidingsbeweging als de
Jemenitische regering meerdere malen betogingen in vergelijkbare getalen
weten te mobiliseren. De demonstratie van 20 augustus is in de Jemenitische
context geen uitzondering. Tegelijkertijd duurt het conflict inmiddels achttien
maanden en heeft de bevolking van Sana’a sinds 26 maart 2015 bijna
dagelijks te maken met bombardementen. Hierdoor is het goed mogelijk dat
gedurende het conflict de Houthi’s en het aan voormalig president Saleh
gelieerde deel van de General People’s Congress aan steun hebben gewonnen in de hoofdstad.
Vraag 4, 5, 6, en 7
Is het waar dat was afgesproken dat Hadi’s termijn eigenlijk begin vorig jaar
zou aflopen? Waarom is het zover niet gekomen?
Kan naar uw opvatting gesteld worden dat de legitimiteit van de regeringHadi vooral gebaseerd is op de internationale steun die deze krijgt van
andere regeringen?
Kunt u aangeven in welke mate de internationale gemeenschap de regeringHadi erkent als de legitieme vertegenwoordiger van Jemen? Is hier internationaal discussie over? Zijn er ook landen die de regering-Hadi niet erkennen?
Zo ja, welke?
Deelt u de scepsis van de auteur van het bij vraag 1 genoemde artikel over
VN-Veiligheidsraadresolutie 2216, waarin Hadi de legitieme president van
Jemen wordt genoemd en van de Houthi’s geëist wordt onmiddellijk en
onvoorwaardelijk eenzijdig hun wapens neer te leggen en alle veroverde
gebieden en staatsinstellingen te verlaten? Kan gesteld worden dat de inhoud
van de resolutie niet aansluit op de opvatting van veel Jemenitische burgers?
Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 4, 5, 6, en 7
Na afloop van de Nationale Dialoog in januari 2014 is de termijn van
president Hadi met een jaar verlengd in afwachting van verkiezingen. De
Houthi’s hebben vervolgens, gesteund door voormalig president Saleh,
president Hadi met geweld uit de hoofdstad Sana’a verdreven in de periode
tussen september 2014 en januari 2015. Het politieke transitieproces kwam
met deze staatsgreep feitelijk ten einde. Het instellen van revolutionaire
comités door de Houthi’s in februari 2015 was ongrondwettelijk en is door de
internationale gemeenschap veroordeeld. VN Veiligheidsraadresolutie 2216
van 14 april 2015 heeft het presidentschap van Hadi bevestigd en roept op tot
een terugkeer naar het transitieproces. Er zijn geen landen die de regering
van president Hadi niet erkennen.
Al voor de staatsgreep door de Houthi’s en voormalig president Saleh was
Jemen een zeer verdeeld land. De scheidslijnen in de samenleving zijn als
gevolg van het conflict verder zichtbaar geworden. Het kabinet maakt zich
daarom sterk voor een inclusieve politieke oplossing waar alle partijen zich in
kunnen vinden. Het kabinet zet, naast de steun aan het VN kantoor van
Ismael Ould Cheikh Ahmed, ook in op vredesopbouw in Jemenitische
gemeenschappen op regionaal, en lokaal niveau.
Vraag 8 en 9
Deelt u verder de opvatting van de auteur dat de houding van de internationale gemeenschap, die in feite neerkomt op steun voor de militaire campagne en politieke strategie van Saudi-Arabië, een oplossing van het conflict
in Jemen in de weg kan staan? Zo nee, waarom niet?
Acht u het zinvol om in EU- en VN-verband de discussie aan te gaan over de
uitgangspunten van VN-vredesonderhandelingen over Jemen, opdat deze
meer een afspiegeling worden van de wensen van de inwoners van dat land?
Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 8 en 9
Het kabinet heeft van begin af aan gesteld dat alleen een inclusief politiek
proces voor een duurzame oplossing van het conflict kan zorgen. Bovendien
is het kabinet zeer kritisch over tijdens het conflict begane schendingen van
mensenrechten en het humanitair oorlogsrecht door alle partijen. Het kabinet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

heeft geen steun uitgesproken voor de interventie van de door Saoedi-Arabië
geleide coalitie in Jemen, in tegenstelling tot enkele andere westerse landen,
zoals de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk.
Het uitgangspunt van de VN-geleide onderhandelingen is het bewerkstelligen
van een inclusief en alomvattend akkoord, waarin alle partijen zich kunnen
vinden. VN Veiligheidsraadresolutie 2216 biedt volgens het kabinet voldoende
aanknopingspunten om een dergelijk akkoord te realiseren. Naar aanleiding
van het initiatief van de Amerikaanse Minister van Buitenlands Zaken, Kerry,
worden momenteel voorbereidingen getroffen om de onderhandelingen
binnen het kader van resolutie 2216 weer voort te zetten. Of de door de VN
geleide onderhandelingen zullen slagen zal in grote mate afhangen van de
politieke wil om tot een oplossing te komen bij alle betrokken partijen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3