NEDERLANDSE
VERENIGING

VOOR RECHTSPRAAK

De Minister van Veiligheid en Justitie
mr. G.A. van der Steur
Postbus 2030!
2500 EH DEN HAAG

Datum
23 februari 2016
Uw kenmerk
Contactpersoon
Onderwerp
Advies over het Conceptwetsvoorstet tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering en de Wet op de
economische delicten strekkende tot aanpassing van enkele bijzondere procedures van strafvorderlijke aard en
tot regeling van enkele aanverwante onderwerpen met het oog op een doeltreffende uitvoeringspraktijk

—-

Geachte heer Van der Steur,

-

-

-

Bij brief van 3 december 2015 heeft u de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (hierna:
NVvR) om advies gevraagd over het conceptwetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van
Strafvordering en de Wet op de economische delicten strekkende tot aanpassing van enkele
bijzondere procedures van strafvorderlijke aard en tot regeling van enkele aanverwante
onderwerpen met het oog op een doeltreffende uitvoeringspraktijk. Dit advies is voorbereid
door leden van de vereniging en vastgesteld door de Wetenschappelijke Commissie van de
NVvR.
Strekking conceptwetsvoorstel
Het wetsvoorstel strekt, blijkens de memorie van toelichting, tot aanpassing en aanvulling van
enkele onderdelen van het Wetboek van Strafvordering en de Wet op de economische delicten
met het oog op een doeltreffende uitvoerings- en opsporingspraktijk. De voorstellen vormen een
uitwerking van door de regering toegezegde maatregelen die wenselijk en noodzakelijk worden
geacht ter versterking van de mogelijkheden tot bestrijding van de georganiseerde criminaliteit.
In het wetsvoorstel zijn opgenomen:
1) een voorstel tot creëren van de mogelijkheid om door middel van een algemene
maatregel van bestuur het takenpakket van het parket Centrale Verwerking
Openbaar Ministerie nader in te vullen;

I

Postbus 30315
NVvR
2500 CH Den Haag
088-361 1300
info@ nvvr.org • www.nvvr.org

2) een voorstel om de taken van de rechter-commissaris ter uitvoering van enkele
bijzondere strafvorderlijke procedures te concentreren bij de rechtbanken Amsterdam en
Rotterdam;
3) een verduidelijking van het afwegingskader op grond waarvan de informatievoorziening
over de toepassing van bijzondere opsporingsbevoegdheden met het oog op
zwaarwegende opsporingsbelangen kan worden beperkt;
4) een regeling om burgers en particuliere instanties te betrekken bi) het treffen van
maatregelen ter afscherming van de identiteit van bedreigde getuigen;
5) een bepaling die ook opsporingsambtenaren van bijzondere opsporingsdiensten de
bevoegdheid verleent om uitvoering te geven aan een bevel tot het opnemen van
vertrouwelijke communicatie;
6) een aantal wijzigingen van overwegend technische aard.

Advies
Het conceptwetsvoorstel geeft de NVvR aanleiding tot het maken van de volgende
opmerkingen.
Omvang takenpakket van (Ovi van) het parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie
Blijkens het wetsvoorstel kunnen bij algemene maatregel van bestuur (hierna: AMvB)
strafbare feiten worden aangewezen die daardoor (ook) door (medewerkers van) het Parket
Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (hierna: CVOM) kunnen worden behandeld. Gelet
op de taak en functie van het CVOM lijkt het voor de hand te liggen dat het hierbij gaat om
lichtere vormen van veel voorkomende misdrijven, aangezien zwaardere zakenen/of
zwaardere verschijningsvormen van strafbare feiten om meer en clirectère input vragen van,
bijvoorbeeld, de rechter-commissaris. Een goede afgrenzing c.q. afstemming met de lokale
parketten acht de NVvR noodzakelijk. Naar de mening van de NVvR blijkt uit de memorié van
toelichting op het wetsvoorstel ook niet op grond van welke criteria soorten/categorieën
strafbare feiten zullen worden aangewezen, terwijl een duidelijke normering van inhoud en
reikwijdte van de nieuwe bepaling van belang is bij het beoordelen van de op basis van deze
nieuwe wettelijke bepaling nader op te stellen AMvB. Dit ware te verduidelijken in de
memorie van toelichting.
Invoering “con cen tratie”-RC voor aantal specifieke, benoemde, beslissingen
Tegen de voorgestelde concentratie van de op grond van artikel 178a, vierde en vijfde lid,
van het Wetboek van Strafvordering (verder: Sv) te nemen beslissingen bij een rechtercommissaris in de rechtbanken Rotterdam en Amsterdam, en het achterliggende idee valt
naar de mening van de NVvR het nodige in te brengen.
Allereerst hoeft bij aanvang van een strafrechtelijk onderzoek niet duidelijk te zijn of de
regelingen met betrekking tot de bedreigde getuige en/of de “kroongetuige” van toepassing
(zullen) zijn. Een onderzoek ontwikkelt zich, en bij gebrek aan resultaat van andere, minder
ver strekkende bevoegdheden, opsporingsmiddelen en gericht onderzoek van andere
onderzoekslijnen kan, eventueel alsnog, de situatie ontstaan dat toepassing van de
bevoegdheden van de artikelen 126a t/m 126k Sv noodzakelijk wordt. De voorgestelde
wettelijke regeling zou in dat geval een overdracht van het strafdossier met zich brengen.

D

Nz1

-

1 en substantieel extra (dubbel) werk op hoog niveau van
Een overdracht betekent tijdverlies
een tweede rechter-commissaris. Zeker voor de beslissingen in deze trajecten mag worden
verwacht dat de rechter-commissaris zich het dossier geheel eigen maakt, alvorens tot die
beslissing(en) over te gaan. Het aspect (absolute) vertrouwelijkheid van dergelijke
(voorgenomen) trajecten wordt al evenmin gediend met een dergelijke overdracht tussen
kabinetten-RC.
Daar komt nog bij dat alleen al een dergelijke overdracht vroegtijdig prijs zal geven dat er
een van de trajecten als bedoeld in art. 178a Sv zal gaan lopen of heeft gelopen, met alle
risico’s van dien voor de personen die het aangaat.
Een ander, minstens zo belangrijk punt is dat volgens de NVvR niet is gebleken van een
noodzaak om op dit punt dezelfde stap te zetten als met betrekking tot AIVD-informatie.
Anders dan in de memorie van toelichting wordt gesteld is de NVvR van mening dat van
iedere ervaren rechter-commissaris, maar toch zeker van een senior rechter-commissaris,
kan worden verwacht dat hij een dergelijke beslissing kan nemen en daarbij een passend
gewicht toekent aan alle relevante belangen. Pas als dat anders mocht zijn, dan zou er aan
gedacht moeten worden om binnen elk kabinet één, hooguit twee (senior) rechterscommissarissen aan te wijzen die wordt, dan wel worden belast met deze taken. Strafzaken
waarin het in enigerlei mate voorzienbaar is of wordt dat (een van) deze bevoegdheden
zal/zullen worden ingezet, zouden, vanaf dat moment, kunnen worden toegewezen aan die
rechter-commissaris(sen).
Daarnaast kan ook bij de behandeling van strafzaken bij het hof sprake zijn van toepassing
van de bevoegdheden van de artikelen 226a t/m 226k Sv. Het laat zich niet (eenvoudig)
voorstellen dat een dergelijk onderzoek dan plaats zal (moeten) hebben bij de rechtercommissaris van d.e rechtbanken Rotterdam of Amsterdam. Met name zal het gaan.wringen
in zaken waarin pas tijdens de appelfase voor het eerst sprake is van deze trajecten. Voor de
beslissing ter zake van de toepassing van art. 149b Sv gelden deze bezwaren in versterkte
mate. In het wetsvoorstel ontbreekt een regeling op dit punt; de NVvR adviseert het
wetsvoorstel op dit punt aan te vullen.
Overigens is de NVvR van mening dat de voorgestelde invoering van concentratie bedoeld
lijkt als een kwaliteitsbevorderende maatregel voor de rechters-commissarissen. Naar de
mening van de NVvR is wetgeving daartoe niet het geëigende middel.
Wettelijk medewerking bij invulling getuigenbescherming
De voorgestelde wetswijziging met het oog op een wettelijk gegarandeerde medewerking bij
de invulling van getuigenbescherming stuit bij de NVvR niet op inhoudelijke bezwaren.
Uitbreiding bevoegdheden bijzondere opsporingsdiensten
De wet beoogt tevens mogelijk te maken dat door opsporingsambtenaren van bijzondere
opsporingsdiensten uitvoering kan worden geven aan een bevel tot het opnemen van
vertrouwelijke communicatie. De NVvR heeft op zich geen bezwaren tegen deze uitbreiding,
er van uitgaande dat de officier van justitie nagaat of en vaststelt dat de betrokken
opsporingsinstantie het bevel op passende wijze zal kunnen uitvoeren. Een nadere
normering door het openbaar ministerie is volgens de NVvR geboden. In de memorie van
toelichting ware aan te geven hoe de Minister deze nadere normering zal bevorderen.

1 Tijdverlies kan zeer ver strekkende gevolgen hebben in het verdere verloop van (het onderzoek in) een

strafzaak, zeker op dit punt.

0

De Wetenschappelijke Commissie van de NVvR,

voorzitter

(T)

11

lA