Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1324
Vragen van de leden Van der Staaij (SGP), De Roon (PVV), Voordewind
(ChristenUnie) en Ormel (CDA) aan de minister van Buitenlandse zaken over
de arrestatie van twee leiders van de op te richten christendemocratische partij
in Wit Rusland (ingezonden 20 december 2011).
Antwoord van minister Rosenthal (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 30 januari
2012).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de arrestatie door de politie in Wit Rusland van
twee leiders van de op te richten christendemocratische partij?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Staat de arrestatie van deze twee leiders in direct verband met de beoogde
oprichting van de christendemocratische partij in Wit Rusland?
Antwoord 2
Volgens berichten werden Dzmitser Shurkaj en Alaksandr Charkashyn,
respectievelijk leider van de Belarusian Christian Democrats (BCD) – afdeling
van Brest-stad en van Brest-regio, gearresteerd om hen te beletten deel te
nemen aan het vierde constituerende congres van de BCD op 17 december
2011. Naar verluidt zijn zij tot 5 dagen detentie veroordeeld, officiëel wegens
«vloeken in het openbaar», waardoor zij niet aan het congres hebben kunnen
deelnemen.
Vraag 3
Hoe beoordeelt u deze arrestatie?
Antwoord 3
Deze arrestatie is symptomatisch voor de voortdurende repressie in Belarus,
zoals inperking van de vrijheid van meningsuiting en vergadering, sinds het
gewelddadig uiteenslaan van de protestdemonstratie op 19 december 2010. Ik
veroordeel de voortdurende repressie scherp.

ah-tk-20112012-1324
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Vraag 4
Wat is de situatie van eerder gearresteerde leiders van deze partij? Zitten zij
nog in detentie en zo ja, wat zijn hun vooruitzichten?
Antwoord 4
De twee genoemde BCD-afgevaardigden zijn op 22 december jl. uit detentie
ontslagen. Een andere leider van de BCD, Vital Rymasheuski, één van de drie
co-voorzitters van de partij en voormalig presidentskandidaat, is op
19 december jl. voor enige uren door onbekenden aangehouden en gedetineerd in een politiebureau, maar is nu weer op vrije voeten. Een andere
co-voorzitter, Pavel Sieviarnets, die eerder tot 3 jaar werkkamp is veroordeeld,
zit deze straf momenteel uit.
Vraag 5
Wat is momenteel de trend in Wit Rusland als het gaat om partijvorming,
deelname aan democratie, bevorderen rechtsstaat etcetera?
Antwoord 5
Er is een toenemende onderdrukking van onafhankelijke oppositiebewegingen en maatschappelijke organisaties, en vervolging van politieke- en
mensenrechtenactivisten, resulterend in politieke gevangenen. De politieke
pluriformiteit staat al langere tijd onder druk. In de afgelopen 10 jaar is er
geen enkele partij geregistreerd in Belarus.
Vraag 6
Op welke wijze zijn u én de internationale gemeenschap op dit moment
betrokken bij het zoveel mogelijk bevorderen van democratie en rechtsstaat
in Wit Rusland? Welke effecten heeft de inzet van de internationale gemeenschap tot nu toe opgeleverd?
Antwoord 6
Bilateraal geeft Nederland actieve steun aan Belarussische NGO’s die zich
inzetten voor democratisering en mensenrechten in Belarus via het Mensenrechtenfonds en het MATRA-programma (w.o. MATRA politieke partijen
programma). Met het amendement van de leden Ormel en Ten Broeke zullen
deze activiteiten in het kader van het MATRA-programma in 2012 worden
voortgezet. Daarnaast zet Nederland zich in EU-verband in voor democratisering van Belarus en is kritisch gestemd ten aanzien van het Belarussische
regime. Door steun van de internationale gemeenschap kunnen maatschappelijke organisaties en mensenrechtenactivisten actief blijven en blijven
onafhankelijke informatiebronnen beschikbaar voor de Belarussische
bevolking.
Vraag 7
Bent u bereid de arrestatie van deze twee leiders rechtstreeks en in
EU-verband ter sprake te brengen, evenals de pogingen van de Wit Russische
autoriteiten om de oprichting van de christendemocratische partij te
frustreren? Hoe en wanneer?
Antwoord 7
Ja. Nederland blijft bilateraal en in multilateraal kader het regime oproepen
om te stoppen met de voortdurende intimidatie van oppositionele krachten,
waaronder de BCD, en de politieke gevangenen direct vrij te laten en te
rehabiliteren. Deze oproep heb ik tijdens de Ministeriële Raad van de OVSE
op 6-7 december jl. in Vilnius ook gedaan. In de VN Mensenrechtenraad werd
in juni jl. mede op Nederlands initiatief Belarus met een resolutie aangesproken op de mensenrechtensituatie in het land. De ontwikkelingen op mensenrechtengebied worden in de EU regelmatig besproken, meest recent op de
RBZ van 23 januari jl. Tijdens de RBZ van afgelopen maandag is een
uitbreiding van criteria overeengekomen waardoor nu ook mensenrechtenschenders en personen of entiteiten die het regime steunen of ervan
profiteren aan de sanctielijsten kunnen worden toegevoegd. Tegelijkertijd is
afgesproken dat de samenwerking tussen de EU enerzijds en de democratische oppositie en het maatschappelijk middenveld anderzijds wordt versterkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2