Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2376
Vragen van het lid Arib (PvdA) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over de zorg voor kwetsbare vrouwen met psychosociale en
psychiatrische problematiek, rond zwangerschap en geboorte (ingezonden
20 maart 2012).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 1 mei 2012). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2011–2012, nr. 2074.
Vraag 1
Bent u op de hoogte van de gevolgen van het invoeren van de eigen bijdrage
voor tweedelijnsbehandelingen in de geestelijke gezondheidszorg en het
schrappen van de aanpassingsstoornissen uit het basispakket, voor een groep
zwangeren in achterstandssituaties?1
Antwoord 1
Ik ben nog niet op de hoogte van de precieze gevolgen van de invoering van
de eigen bijdrage GGZ. De eigen bijdrage is pas 3 maanden geleden
ingevoerd. Om de effecten van deze invoering voor kwetsbare groepen in de
samenleving in het algemeen te bepalen, ben ik een monitor gestart. Begin
september verwacht ik de Kamer te kunnen informeren over de eerste
resultaten van deze monitor.
Vraag 2
Bent u op de hoogte van het feit dat juist bij vrouwen in achterstandssituaties
veel psychosociale en psychiatrische aandoeningen voorkomen, en dat een
adequate aanpak van deze problematiek intensieve psychosociale begeleiding
vergt?
Antwoord 2
Ik ben bekend met het feit dat zwangere vrouwen van niet-westerse afkomst,
uit achterstandswijken of met een laag sociaal economische status een
verhoogd risico hebben op complicaties tijdens of na de zwangerschap (een
goed begin, 2009).
Uit het onderzoeksrapport NEMESIS 2 (trimbos-instituut) blijkt dat de
prevalentie van psychische stoornissen bij vrouwen en mannen ongeveer
1

ah-tk-20112012-2376
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

http://medischcontact.artsennet.nl/Nieuws-26/Tijdschriftartikel/112150/Zorg-voor-kwetsbarezwangere-bedreigd.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

gelijk is. Vrouwen maken echter wel meer gebruik van zorg vanwege
psychische problemen dan mannen. Daarnaast kan ik uit dezelfde studie
(NEMESIS 2) niet de algemene conclusie trekken dat niet-westerse mensen
significant een hogere prevalentie kennen van psychische aandoeningen. Wel
blijkt uit deze studie dat psychische aandoeningen relatief meer voorkomen
bij mensen met een laag inkomen.
Ik vind het van belang dat er adequate hulpverlening rondom de patiënt
wordt georganiseerd daar waar dat noodzakelijk is. Ook ben ik van mening
dat veel patiënten worden doorverwezen naar de tweedelijns, specialistische
GGZ die ook in de eerstelijn geholpen kunnen worden. Met de invoering van
de eigen bijdrage in de tweedelijn beoog ik een remmend effect op de
specialistische GGZ te bewerkstelligen. Niet alleen om dat dit zal leiden tot
een vermindering van kosten maar ook om de weg naar de eerstelijnszorg te
stimuleren. Aangezien er voor zowel de eerstelijn als de langdurige GGZ al
een eigen bijdrage bestond, werd teveel beroep gedaan op de tweedelijn
waar er nog geen eigen bijdrage gold.
Vraag 3
Bent u op de hoogte van het bestaan van de zogenoemde POP-poli’s
(psychiatrie, obstetrie en pediatrie), waarin een multidisciplinair team van
gynaecoloog, kinderarts, psycholoog, maatschappelijk werker en psychiater
werkt? Wat is uw mening over deze poli’s en vindt u deze nuttig en nodig?
Antwoord 3
Ik ben op de hoogte van de POP-poli’s. Ik vind de POP-poli’s een goed
initiatief en vind het van belang dat die patiënten die het nodig hebben een
multidisciplinaire behandeling kunnen krijgen bij een POP-poli.
Vraag 4
Kunt u zich voorstellen dat zwangere vrouwen met onbehandelde psychopathologie zich vaker uit de obstetrische zorg onttrekken, een ongezondere
leefstijl hebben (inclusief meer middelengebruik) en meer kans hebben op
zwangerschapscomplicaties, waaronder vroeggeboorte en kinderen met een
lager geboortegewicht? Zo ja, bent u van mening dat waar mogelijk
complicaties rond zwangerschap en geboorte voorkomen moeten worden?
Antwoord 4
Dit kan ik mij inderdaad voorstellen en dat vind ik een kwalijke zaak. In mijn
beleidsbrief «zwangerschap en geboorte» van 14 december 2010 (Kamerstuk
32 279, nr.10), schets ik de maatregelen die ik neem en genomen heb om de
babysterfte in Nederland te verlagen. U ontvangt van mij in juli, zoals beloofd
tijdens het Algemeen Overleg van 7 maart jongstleden, een voortgangsrapportage over deze maatregelen.
Vraag 5
Kunt u zich voorstellen dat de invoering van de eigen bijdrage Geestelijke
Gezondheidszorg (GGZ) vanaf 1 januari 2012 juist voor deze groep zwangeren
een onoverkomelijke barrière vormt?
Antwoord 5
Verschillende groepen van patiënten geven signalen af over de invoering van
de eigen bijdrage en de barrière die dit oproept om mogelijk niet in zorg te
gaan.
Echter de huidige financiële tijden vragen om matiging en een verantwoorde
ontwikkeling van de overheidsuitgaven. Iedereen moet hieraan bijdragen. Het
principe achter de eigen bijdrage is dat een patiënt maximaal de eigen
bijdrage zelf bijdraagt aan zorg en dat de rekening daarboven collectief wordt
vergoed. In de eerstelijns psychologische zorg en in de AWBZ geldt al langer
een eigen bijdrage. Ik heb geen signalen ontvangen dat mensen daardoor
deze vormen van zorg mijden.
Vraag 6
Vindt u het juist dat er financiële barrières zijn voor preventieve «ouderbabyinterventie» die veel GGZ-instellingen postpartum aanbieden? Welke
barrières zijn er op dit moment volgens u?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Ik zie geen financiële barrières voor de preventieve ouder-babyinterventie die
GGZ-instellingen postpartum aanbieden door invoering van de eigen bijdrage
GGZ. De preventieve ouder-babyinterventie valt onder de selectieve preventie
en valt daarmee niet onder de Zorgverzekeringswet waarvoor nu een eigen
bijdrage is ingevoerd.
Vraag 7
Bent u bereid voor kwetsbare zwangeren en kraamvrouwen met psychopathologie, net als voor jongeren onder de 18 jaar en «bemoeizorgbehoeftigen», een uitzonderingspositie te creëren voor de eigen bijdrage?
Antwoord 7
In de motie Van der Staaij/ Bruins Slot (TK 2010/11, 25 424, nr. 123) aangenomen op 30 juni, is de regering verzocht om in 2012, bij het introduceren van
een eigen bijdrage in de tweedelijns GGZ, het risico op zorgmijding in te
perken door de meest kwetsbare doelgroepen te ontzien, hetzij via een
verlaging van de eigen bijdrage, hetzij via een gerichte uitzondering van de
meest kwetsbare doelgroepen. Beide mogelijkheden zijn met de sector
verkend om kwetsbare doelgroepen te ontzien via een gerichte uitzondering.
Na overleg met het veld is geconcludeerd dat het uitsluiten van patiënten met
bepaalde psychische aandoeningen moeilijk objectiveerbaar te maken is. Een
helder criterium welke aandoeningen juist wel of juist niet in aanmerking
zouden moeten komen voor uitsluiting is niet of nauwelijks te maken.
Uitsluiting op basis van inkomen bleek ook niet vrij van bezwaren te zijn
(inzage in inkomensgegevens bij andere partijen en de vergroting van de
armoedeval). Alles overwegend heb ik ervoor gekozen om de eigen bijdrage
in het algemeen te verlagen. Ik ben gekomen tot een pakket aan maatregelen,
ter invulling van de motie, waarmee de eigen bijdrage verder is verlaagd van
€ 275 (brief 27 juni 2011, kamerstuk 25 424, nr. 129) naar € 200. De eigen
bijdragen zijn daarmee fors verlaagd ten opzichte van de eigen bijdragen
zoals opgenomen in het Regeerakkoord.
Tevens heb ik een aantal uitzonderingen gemaakt waarbij geen eigen bijdrage
voor de behandeling betaald hoeft te worden, te weten: patiënten die in crisis
verkeren, patiënten die onvrijwillig zijn opgenomen in het kader van de «Wet
bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen» (BOPZ), patiënten
waarbij de aanleiding tot zorg «bemoeizorg» is en patiënten tot 18 jaar.
Ik heb in mijn brief aan u op 26 juli 2011 (Kamerstuk 25 424, nr. 130) ook
aangegeven dat ik bereid ben om in het kader van de ontwikkeling van de
brede beleidsagenda de mogelijkheden voor alternatieve maatregelen voor
2013 verder te onderzoeken. Daarmee kom ik tegemoet aan het laatste
onderdeel van de motie, waarin wordt verzocht in een bestuurlijk overleg met
partijen tot een gezamenlijke agenda te komen voor de toekomst. De
gesprekken met het veld daarover zijn op dit moment gaande.
Vraag 8
Op welke wijze gaat u het advies van de Stuurgroep Zwangerschap en
Geboorte, dat kwetsbare zwangeren zorg op maat moeten krijgen, zowel
lichamelijk als psychisch, in praktijk brengen? Kunt u aangeven welke zorg
rond zwangerschap en geboorte voor vrouwen met psychische problematiek,
zoals in het artikel in Medisch Contact wordt beschreven, drempelloos
beschikbaar blijft en welke zorg volgens u niet drempelloos beschikbaar moet
zijn?
Antwoord 8
Ik ken het advies van de Stuurgroep Zwangerschap en Geboorte. In mijn
beleidsbrief van 14 december 2010 schets ik de maatregelen die ik neem en
genomen heb om de verloskundige zorg in Nederland te verbeteren. U
ontvangt van mij in juli, zoals beloofd tijdens het Algemeen Overleg van
7 maart, een voortgangsrapportage over deze maatregelen.
In mijn eerdere antwoorden heb ik mijn dilemma’s toegelicht waarom ik geen
gerichte uitzondering kan maken voor deze groep.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3