3e Voortgangsrapportage
Belastingdienst 2020

1

Inleiding

03

2	Het jaar in vogelvlucht

05

3

4

5

Voor burgers en bedrijven

10

Particulieren incl. buitenlands belastingplichtigen
Schenk- en erfbelasting
Toeslaggerechtigden
MKB-ondernemers
Grote ondernemingen
Specifieke thema’s

12
20
24
29
35
40

Beheerst vernieuwen

45

Personeel
ICT
Sturing en beheersing
Cultuur

46
49
52
54

Risico’s en beheersmaatregelen 

55

Bijlage: realisatie KPI’s

58

Toelichting op de bijlage

61

1 Inleiding

november

2020

Jaarplan 2021

2e voortgangsrapportage 2021
oktober 2021

3e voortgangsrapportage 2020
mei 2021

2021
2022

Voor u ligt nu de derde en laatste voortgangsrapportage over 2020.
Hierin blikken we terug op onze werkzaamheden over het hele jaar. In het
Jaarplan 2020 werden de voorgenomen activiteiten voor burgers en
bedrijven beschreven, alsmede de activiteiten die we uitvoeren op het
gebied van personeel, ICT, sturing en beheersing, cultuur en leiderschap.
In de voortgangsrapportage wordt over de hele breedte inzicht
gegeven in het werk van de Belastingdienst. Deze wijze van plannen en
rapporteren is niet alleen bedoeld om de Tweede Kamer te informeren
in geval van losse dossiers en incidenten, maar ook om structureel
meer inzicht te geven in het werk van de Belastingdienst. Daarbij wordt
– in navolging van een nadrukkelijk verzoek van de Kamer – zoveel
als dat kan, de voortgang volgbaar te maken, ook als dit betekent dat
de rapportage betrekking heeft op een eerder jaar. Zodoende zal de
status van de uitvoeringsplannen voor een bepaald jaar terug te vinden
zijn in de voortgangsrapportages terzake tot aan het moment dat die
plannen zijn afgerond.
2020 was een jaar waarin we stappen hebben kunnen zetten om onze
ambities te verwezenlijken, maar waar we ook te maken hebben gehad
met onverwachte ontwikkelingen. Dit heeft ook zijn weerslag in deze
rapportage.

Rijksbegroting
IX 2022
september 2021

Jaarverslag IX 2020
mei 2021

1e voortgangsrapportage 2021
juni 2021

De ontvlechting van de Belastingdienst, Douane en Toeslagen werd
in 2020 aangekondigd. Het jaarplan 2020, en derhalve de daarop
gebaseerde voortgangsrapportages, gaan logischerwijs nog over
het totaal.

De voornemens in het Jaarplan 2020 moesten in de loop van 2020 voor een deel
worden bijgesteld vanwege de uitbraak van het coronavirus. Ook bleek dat zowel
de aanpak van de problemen bij de Belastingdienst als het herstel van de gevolgen
van fouten bij de kinderopvangtoeslag meer aandacht te vragen vooraf kon
worden ingeschat. In het licht van deze en andere actualiteiten is op 14 september
2020 een brief aan de Tweede Kamer gestuurd met daarin de stand van zaken
van de verbeteringen bij de Belastingdienst en de plannen voor de komende
periode.1 Deze brief is te beschouwen als de actualisatie van de plannen van het
Jaarplan 2020. Over de voortgang van de in deze brief genoemde acties wordt ook
gerapporteerd in deze voortgangsrapportage. De aanvullende acties die nog niet
waren opgenomen in het oorspronkelijke Jaarplan 2020, zijn herkenbaar gemaakt
met een ‘zomerbrieficoon’ in de kantlijn.
In hoofdstuk 2 wordt in vogelvlucht ingegaan op de gang van zaken betreffende de
belangrijkste actualiteiten van het afgelopen jaar.
Vanaf hoofdstuk 3 wordt de structuur van het jaarplan gevolgd. De voortgang van
werkzaamheden wordt beschreven, zowel kwalitatief als kwantitatief, te beginnen
met burgers en bedrijven.
Hoofdstuk 4 bevat de voortgang van de activiteiten voor de veranderopgave
Beheerst vernieuwen, te weten personeel, ICT, sturing en beheersing en cultuur. In dit
hoofdstuk geven we ook de stand van zaken van de vernieuwingsprojecten weer.
Hoofdstuk 5 van deze rapportage vormt de risicoparagraaf. Hierin wordt de
stand van zaken ter zake van de belangrijkste risico’s toegelicht, zoals die zijn
opgenomen in het jaarplan. Ook worden kort de gevolgen geschetst van de
coronacrisis en gebeurtenissen.

1

Kamerstukken II 2020/21, 31 066, nr. 700

04 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

De bijlage bevat de tabel met de realisatie van de streefwaarden van de prestatieindicatoren uit de begroting IX 2020. Ingeval de streefwaarden niet zijn gehaald,
wordt dit nader toegelicht.

2	Het jaar in
vogelvlucht
Het jaar 2020 stond voor de Belastingdienst in het teken van herstel van
vertrouwen. Hieraan is langs drie lijnen gewerkt:
▪ Herstel van zaken die fout zijn gegaan (Fraude Signalering Voorziening
(FSV), Herstel Toeslagen);
▪ Verbeteren op weg naar de beste Belastingdienst voor Nederland
(Dienstverlening, ICT, Cultuur, Ontvlechting);
▪ Wendbaar uitvoeren bij veranderende omstandigheden
(Corona, Brexit).
Voor elk van de lijnen geldt dat het werk nog niet af is. Toch zijn in 2020
belangrijke stappen gezet voor burgers en bedrijven. In onderstaande
alinea’s worden deze stappen in vogelvlucht beschreven.

Herstellen van zaken die fout zijn gegaan
In 2020 is hard gewerkt aan het herstellen van de fouten die de afgelopen
jaren zijn gemaakt, en die burgers hebben geraakt. Eerst en vooral betreft
dit het herstel van de fouten bij de uitvoering van kinderopvangtoeslag.
Ook is naar aanleiding van de problemen bij het gebruik van de FSV
veel aandacht besteed aan het herstellen, verbeteren en borgen van de
processen rondom fraudebeleid en privacywetgeving.

Toeslagen in het teken van herstel toeslagen
Gedurende het gehele jaar 2020 is er door de mensen van de Belastingdienst
hard gewerkt aan de problematiek rond de kinderopvangtoeslag. Om de
hersteloperatie vorm te geven hebben we een tijdelijke crisisorganisatie opgericht;
de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT). Het doel was om op 1 juni 2020
de gehele herstelorganisatie operationeel te hebben. In de brief van 18 augustus
2020 heeft de staatssecretaris aan de Kamer gemeld dat de herstelorganisatie
nog niet de gewenste mate van snelheid, zorgvuldigheid en dienstverlening
kon bieden, waardoor meer tijd nodig was om aan de ambities invulling te
geven. Vanaf november 2020 zijn we gestart met de integrale beoordelingen
van de dossiers van de getroffen ouders. De Catshuisregeling zorgt dat ouders
desondanks al snel over een eerste betaling van 30.000 euro kunnen beschikken.1
Ook is Toeslagen in 2020 met het Programma Vernieuwing Dienstverlening
gestart, waarin zij met drie thema’s de dienstverlening wil verbeteren,
namelijk: het vergroten van de toekenningszekerheid, meer menselijke maat
en adequate handhaving. Dit is toegelicht in de derde Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag die de Kamer op 29 september 2020 ontving.

Fraude Signalering Voorziening
In 2020 speelde ook het oneigenlijk gebruik van de Fraude Signalering Voorziening
(FSV). In reactie hierop hebben we verschillende processen en applicaties voor
risicoselectie (tijdelijk) stopgezet, omdat deze niet (geheel) aan de AVG voldeden,
of omdat onzekerheid bestond over de aanwezigheid van voldoende waarborgen
en het voldoen aan wet- en regelgeving. Verschillende daarvan zijn inmiddels
beoordeeld en weer in gebruik genomen. Voor andere geldt dat we deze pas weer
in gebruik nemen nadat is aangetoond dat dit vanuit een oogpunt van zorgvuldige
gegevensverwerking verantwoord is. Hiervoor hebben we het programma
Herstellen, Verbeteren en Borgen (HVB) , waarover we de Tweede Kamer op
13 oktober 2020 hebben geïnformeerd. De Tweede Kamer is op meerdere
momenten over de voortgang geïnformeerd.

1

Kamerstukken II 2020/21, 31 066, nr. 772

06 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Verbeteren op weg naar de beste belastingdienst
voor Nederland
Met de brief van 14 september 2020 met als titel ‘Op weg naar de beste Belastingdienst
voor Nederland’2 hebben de in januari 2020 aangetreden staatsecretarissen
van Financiën de Tweede Kamer geïnformeerd over de stand van zaken van
de verbeteringen bij de Belastingdienst en de plannen voor de komende
periode, op het gebied van klantgerichte dienstverlening, effectief toezicht en
fraudebestrijding, ICT-organisatie, personeel en cultuur. In 2020 is hard gewerkt
aan het verder brengen van deze plannen. Onderstaand vindt u in vogelvlucht de
stand van zaken.

Dienstverlening moet fundamentele transformatie ondergaan
De Belastingdienst en Toeslagen moeten nog een slag maken om burgers en
bedrijven daadwerkelijk centraal te stellen in de dienstverlening. Op 26 november
2020 werd het rapport ‘Handelingsperspectieven voor de fundamentele
transformatie’ naar de Kamer gestuurd. Deze handelingsperspectieven hebben
betrekking op zowel Belastingdienst als Toeslagen voor de komende drie
tot vijf jaar.
In 2020 zijn de eerste stappen gezet om de dienstverlening te verbeteren.
Zo hebben we de mogelijkheden van persoonlijk contact uitgebreid (zoals bellen,
digitaal contact of contact via een intermediair). Verder hebben we geïnvesteerd
in de zogeheten Stellateams3. Dit kan betekenen dat meer ruimte kan worden
gegeven aan maatwerk bij het oplossen van problemen. Wij onderzoeken hoe
we ervoor kunnen zorgen dat iedereen binnen een redelijke afstand terecht
kan bij een balie. Daarnaast kijken we naar mogelijkheden om de fiscale
hulp naar de burger toe te laten komen, bijvoorbeeld via locatiebezoeken
2

Kamerstukken II 2020/21, 31 066, nr. 700

3

Het Stellateam van de Belastingdienst is er voor complexe casussen. Het team komt in actie wanneer
er sprake is van multi-problematiek, bij ‘kastje-naar-de-muur’ ervaringen en het probleem te groot is
om aan de balie opgelost te worden.

aan GGZ’s en verzorgingstehuizen. In het voorjaar van 2020 heeft het kabinet
extra geld vrijgemaakt om de dienstverlening te verbeteren. Met dit geld
verbeteren we de bereikbaarheid door kortere wachttijden. Ook zorgen we dat
meer mensen geholpen worden naar aanleiding van één telefoontje met de
BelastingTelefoon. Op kleine schaal zijn we gestart met de mogelijkheid een
terugbelverzoek aan te maken als de wachttijden bij de BelastingTelefoon oplopen.
Op 1 maart 2020 startte een pilot op Instagram. De pilot is inmiddels afgerond; met
dit kanaal hebben we een manier gevonden om jongeren beter te kunnen bereiken.

Toetsen bij voorgenomen regelgeving of de regeling ‘doenlijk’ is voor
burgers en bedrijven
Bij het ontwerp van nieuwe fiscale wet- en regelgeving speelt doenvermogen een
belangrijke rol. Zo is in 2020 bij de ontwikkeling van het pakket Belastingplan 2021
en de Wet Verbetering Uitvoerbaarheid Toeslagen nadrukkelijk gekeken naar het
doenvermogen van de burger, o.a. via consultaties van diverse maatschappelijke
organisaties. Het Gedragsnetwerk Financiën heeft een ‘doenvermogenscan’
voor de burger ontwikkeld voor nieuwe fiscale wet- en regelgeving. Hierbij is
ook een lijst van gedragswetenschappelijke onderzoeksmethoden opgesteld –
de zogenaamde ‘toolbox doenvermogen’ – die kunnen worden gebruikt bij de
toepassing van de scan. Ook zijn diverse workshops gehouden om handvatten te
bieden voor het gebruik van deze scan en toolbox. Deze scan is o.a. toegepast bij
het ontwerp van de Verzamelwet Herstel Toeslagen.

ICT-verbeterprogramma van start
De Belastingdienst staat voor de opgave om zijn primaire werkprocessen te
moderniseren, nieuwe wetgeving van het parlement te verwerken en tegelijkertijd
de continuïteit te borgen.
De ICT-uitvoeringsorganisatie van de Belastingdienst kent een groot en complex
ICT-landschap. Dit landschap is op een aantal onderdelen verouderd en
gefragmenteerd. Daardoor wordt veel tijd besteed aan onderhoud, waardoor
er weinig ruimte is voor vernieuwing en nieuwe wet- en regelgeving. In 2020
is het ICT-verbeterprogramma van start gegaan, een omvangrijk programma
dat de doelmatigheid en effectiviteit van de ICT-uitvoeringsorganisatie en de
sturing op de uitvoering van de ICT-projecten binnen de Belastingdienst beoogt
te verbeteren. Het programma heeft twee hoofdlijnen. De eerste is verdere
optimalisering van het ICT-portfolioproces. De tweede is de verbetering van de
kwaliteit van de IV-uitvoeringsorganisatie. De voor 2020 geplande verbeteringen
en veranderingen zijn benoemd in de bijlage bij de zogeheten Zomerbrief van
14 september 20204. De meeste daarvan zijn ook gerealiseerd. Een aantal
initiatieven heeft vertraging opgelopen. Dit heeft onder meer betrekking op ‘een
effectievere voortbrenging met kortere doorlooptijden en hogere productiviteit’.
De benodigde werkzaamheden hiervoor zijn wel in 2020 gestart, maar de
effectievere voortbrenging wordt in 2021 gerealiseerd. Deze vertraging geldt tevens
voor de initiatieven ‘verhogen voorspelbaarheid projecten’ en ‘resultaatgerichte
inkoopafspraken externe inhuur’. Het is de verwachting dat deze initiatieven in de
eerste helft van 2021 zijn afgerond. Daarmee is plateau 1 in het IV-verbetertraject
afgerond en staan we aan de vooravond van plateau 2 (2021).
Op advies van het Adviescollege ICT-toetsing is in 2020 gewerkt aan een verbeterde
prioritering van de ICT-werkpakketten voor de jaren 2021 en 2022. In deze herijking
is gekeken naar het terugdringen van de technische schuld, het verhogen van
de wendbaarheid van het ICT-landschap, de afname van de beheerlast en het
verbeteren van de continuïteit op de middellange termijn.

4

07 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Kamerstukken II 2019/20, 31 066, nr. 700

Cultuurprogramma herijkt

Inspectie op de domeinen belastingen, toeslagen en douane

Binnen de Belastingdienst liep al enige tijd een cultuurprogramma. Dit hebben
we herijkt. De ambitie is om toe te werken naar een cultuur waarin medewerkers
worden gewaardeerd, en waarin openheid en samenwerking de standaard is.
Naar signalen vanaf de werkvloer en vanuit de medezeggenschap wordt geluisterd.
Er dient sprake te zijn van een veilige werkomgeving, opdat die signalen tijdig naar
boven komen en daarna serieus worden opgepakt door de top. Eind 2020 was
de aanpak voor het thema Open en Veilig Werkklimaat gereed. In deze aanpak
hebben we de huidige situatie met betrekking tot het werkklimaat geschetst en
een visie geformuleerd op het te bereiken klimaat. Ook binnen de Douane is via
een specifiek programma gewerkt aan leiderschap en cultuur.

Ook is besloten een inspectie op de domeinen belastingen, toeslagen en douane in
te stellen. Bij brief van 6 november 2020 werd uw Kamer geïnformeerd aangaande
het besluit. Er is een kwartiermaker aangesteld die de inspectie in oprichting zal
opbouwen. De inspectie zal als tegenkracht structurele en incidentele problemen
in de kwaliteit en rechtsstatelijkheid van de dienstverlening van de drie diensten
signaleren, onderzoeken en agenderen en doet dit vanuit het perspectief van
burgers en bedrijven. Vanuit de onafhankelijke positie kan de inspectie zich ook
richten op de aansturing van de uitvoerende diensten en (publiekelijk) wijzen op
onuitvoerbare eisen die aan diensten worden gesteld.

Wendbaar uitvoeren bij veranderende omstandigheden
Ontvlechting
Om de ambtelijke sturing te versterken is begin 2020 besloten de Belastingdienst
te ontvlechten. Per 1 januari 2021 zijn Toeslagen en Douane formeel gepositioneerd
als directoraat-generaal, naast het directoraat-generaal van de Belastingdienst
waar zij tot dan toe onderdeel van uitmaakten. Reden voor deze zelfstandige
positionering is dat belastingen heffen en innen, het uitkeren van toeslagen
en het bewaken van de in- door- en uitvoer van goederen wezenlijk van elkaar
verschillen en elk een eigen focus nodig heeft. De Belastingdienst, Toeslagen en
Douane hebben andere doelen en opgaven, bedienen een andere doelgroep,
kennen eigen processen en de medewerkers hebben andere taken en expertise.
Door zelfstandige positionering van Toeslagen en Douane naast de Belastingdienst
kan er gerichte dienstverlening en uitvoering plaatsvinden aan burgers en
bedrijven. De komende jaren wordt op zorgvuldige wijze vormgegeven aan
het ontvlechtingsproces. Dit vraagt om nauwe samenwerking tussen de drie
directoraten-generaal en het kerndepartement. Ook vergt dit extra inspanningen
om de bedrijfsvoering op voldoende niveau te houden.

08 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

In 2020 veranderde de wereld sterk. De Belastingdienst is erin geslaagd snel in te
spelen op veranderingen die samenhingen met zowel de coronacrisis als de Brexit.

Impact van corona op dienstverlening en toezicht
De Belastingdienst heeft sinds de start van de coronacrisis een aantal fiscale
maatregelen uitgevoerd om ondernemers en andere belastingplichtigen bij
te staan in deze financieel moeilijke tijden. De belangrijkste maatregel is het
ruimhartige beleid voor uitstel van belastingbetaling voor ondernemers.
De meeste reguliere processen hebben tijdens de coronacrisis doorgang
gevonden. Aangiftes zijn ingediend. Aanslagen zijn opgelegd. Vragen aan de
Belastingtelefoon zijn beantwoord. Kantoortoetsen zijn uitgevoerd. En ook
konden belastingplichtigen aan hun verplichtingen voldoen. In korte tijd zijn
de medewerkers van de Belastingdienst erin geslaagd om processen, waarvoor
geen fysiek contact of bezoek op locatie nodig was, grotendeels vanuit huis uit te
voeren. Zo dat in voorkomend geval wél nodig was, is gezocht naar alternatieven
(zoals digitaal overleg). Dit neemt echter niet weg dat zowel de dienstverlening
als het toezicht onder druk zijn komen te staan. Balies moesten gesloten worden.
Minder mensen dan in voorafgaande jaren konden worden geholpen bij het

doen van de aangifte IH 2020. Als deelnemers aan de HUBA (hulp bij aangifte) niet
telefonisch geholpen konden worden, hebben zij uitstel gekregen om dit op een
later moment alsnog te kunnen doen.
Gedurende de coronaperiode heeft een aantal toezichtactiviteiten niet kunnen
plaatsvinden. Vanwege de landelijke maatregelen ter bestrijding van corona
moesten buitenactiviteiten, zoals het afleggen van bedrijfsbezoeken en het
uitvoeren van boekenonderzoeken op locatie, vanaf eind maart 2020 worden
opgeschort. Van deze lijn kon alleen worden afgeweken in specifieke gevallen,
zoals bij ondermijning en bij vrees voor verduistering. De Douane heeft de
handhaving per medio 2020 volledig hervat.
Daarnaast heeft de Douane het bijzonder uitstel van betaling voor binnenlandse
accijnzen en verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken uitgevoerd.
Voor douanerechten heeft de Douane een uitstelbeleid uitgevoerd, gebaseerd op
de EU-douanewetgeving. Ook zijn ondernemers voor hun douaneverplichtingen
gewezen op ondersteunende mogelijkheden in de EU-douanewetgeving.

Brexit goed voorbereid
Om toezicht te kunnen houden op het goederenverkeer tussen het Verenigd
Koninkrijk en Nederland heeft de Douane zich in 2020 voorbereid op de Brexit.
We zijn daarbij uitgegaan van het worst case scenario, het no-deal scenario. Voor de
extra werkzaamheden die de Douane vanaf 1 januari 2021 moet uitvoeren is
dit een goede voorbereiding geweest. De Douane heeft circa 930 medewerkers
geworven ter voorbereiding op de Brexit. Door de intensieve voorbereidingen, de
communicatie-inzet richting het bedrijfsleven, het inrichten van een crisisstructuur,
de (operationele en bestuurlijke) oefeningen en de aansluiting bij partners
binnen de logistieke keten heeft de Douane zich zo goed mogelijk voorbereid op
1 januari 2021.

09 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

3 Voor burgers en bedrijven
Belastingdienst in beeld 2020 (uit: Jaarplan 2020 Belastingdienst)

Particulieren
2.000 fte

Kindgebondenbudget
€ 2.900
Kinderopvangtoeslag
€ 3.400

Huurtoeslag
€ 4.300
Loon- en
inkomensheffingen
€ 155.400

Zorgtoeslag
€ 5.200

Burgers

Accijnzen
€ 12.400

Ondernemers

Invoerrechten
€ 3.500

Motorrijtuigenbelasting
€ 4.400

Schenk- en
erfbelasting
€ 1.700

Bedragen x 1 miljoen
10 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Grote
Ondernemingen
2.500 fte

Toeslagen
850 fte

29.450

Vennootschapsbelasting
€ 26.200

Omzetbelasting
€ 60.000

Overige
belastingmiddelen
€ 21.700

Midden- en
kleinbedrijf (MKB)
6.750 fte

Douane
5.650 fte

medewerkers

Overige
interne processen
3.000 fte

FIOD
1.500 fte

Centrale
Administratieve
Processen (CAP)
3.150 fte

Informatievoorziening
2.850 fte

Klantinteractie &
Services (KI&S)
1.200 fte

Missie
De Belastingdienst draagt bij aan een financieel gezond Nederland.
Dat doen we door eerlijk en zorgvuldig belasting te heffen en te innen en toeslagen
uit te keren. Daarnaast draagt de Belastingdienst bij aan een financieel gezonde,
concurrerende en veilige Europese Unie.

Visie
De visie is gebaseerd op vier kernbegrippen:
▪ burgers en bedrijven centraal
▪ proactief
▪ samen
▪ deskundig

Strategie
We streven er naar dat burgers en bedrijven bereid zijn uit zichzelf (fiscale) regels
na te leven, zonder dwingende en kostbare acties van de Belastingdienst.

11 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

De strategie is er op gericht om
een omgeving te creëren
waarin het maken van fouten
zoveel mogelijk wordt
voorkomen

het burgers en bedrijven
gemakkelijk te maken goede
aangiften en aanvragen
te doen

de mate en intensiteit van
ons toezicht af te stemmen
op het gedrag van burgers en
bedrijven

naleving af te dwingen als
burgers en bedrijven regels
bewust niet willen naleven of
frauderen

Dit doen we
in samenwerking met
publieke en private partners

in de actualiteit

Doelgroep Particulieren incl. buitenlands belastingplichtigen
Status activiteiten jaarplan 2020
Particulieren incl. buitenlands belastingplichtigen
Regulier proces

Dienstverlening

Opleggen aanslagen

Voeren vooroverleg 

Innen aanslagen 

Antwoord geven (telefonische) vragen 

Inwinnen en verstrekken van gegevens 

Samenwerken maatschappelijke dienstverleners o.a. Kennisnetwerk 

Behandelen klachten, bezwaar- en beroepschriften 

Hulp verlenen bij aangifte 

Voorkomen van fouten

Toezicht en fraude

Verbeteren online aangifte 

Massaal en individueel behandelen van aangiften 

Inzetten gerichte communicatie 
Verbeteren online informatie 

Uitvoeren (thematische) toezichtacties, o.a. verhuld vermogen,
premieheffing, 30% regeling

Preventieve acties, o.a. verdeling van aftrekposten fiscale partners 

Behandelen aangiften van internationale organisaties en ambassades 
Uitvoeren steekproeven 
Bestrijden fraude 
Vernieuwing
Ontwikkelen uitnodiging tot het doen van aangifte
Werken in de actualiteit, aanslagen sneller opleggen

Verloopt goed
Verloopt (deels) minder dan gepland
Verloopt niet zoals gepland

In proces

Afgerond

Continu

Particulieren incl. buitenlands belastingplichtigen
Algemeen
Ondanks de coronacrisis hebben we de meeste activiteiten kunnen uitvoeren:
aangiften worden ingediend, aanslagen worden opgelegd, vragen aan de
Belastingtelefoon worden beantwoord en belastingplichtigen kunnen hun
belastingbetalingen doen. De balies waren helaas wel gesloten en er konden
minder mensen dan in voorafgaande jaren worden geholpen bij de aangifte over
het belastingjaar 2020. Deelnemers aan de Hulp Bij Aangifte (HUBA) hebben we
voor een groot deel telefonisch geholpen en hebben uitstel gekregen. We hebben
minder controles uitgevoerd dan gepland. Dit hield verband met de beschikbare
capaciteit. In 2020 zijn zo’n 50 medewerkers vanuit het toezichtproces van
Particulieren ingezet bij Toeslagen om daar te werken aan de compensatie voor
gedupeerden bij de kinderopvangtoeslag. Daarnaast hebben we prioriteit gegeven
aan het wegwerken van achterstanden bij bezwaren, wat inmiddels z’n vruchten
begint af te werpen.

Regulier proces

•

Opleggen aanslagen
We hebben de aangiftecampagne IH 2019 afgelopen jaar voortvarend afgerond.
Op 99,7% van alle voor 1 april ontvangen aangiften hebben we vóór 1 juli
gereageerd door middel van een voorlopige of definitieve aanslag of een bericht.
De Hulp Bij Aangifte (HUBA) heeft afgelopen jaar vanwege de coronacrisis vooral
telefonisch plaatsgevonden. Voor een relatief kleine restgroep vindt – uitgestelde
– fysieke hulp bij aangifte plaats zodra er weer ruimte en mogelijkheden
zijn, rekening houdend met de coronamaatregelen. We hebben voor 12.200
belastingplichtigen die hulp bij aangifte krijgen en door de coronasituatie
deze hulp niet (goed) konden krijgen, de aangiftetermijn IH 2019 verlengd tot
1 september 2021.

13 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

•

Innen aanslagen

•

Inwinnen en verstrekken van gegevens

Voor de doelgroep particulieren geldt dat burgers soepel, zonder nader onderzoek,
met een schriftelijk of telefonisch verzoek uitstel van betaling belastingschulden
kunnen krijgen voor maximaal vier maanden, bijvoorbeeld als dit door de
coronacrisis nodig was. Voor langer uitstel (tot max twaalf maanden) dient de
burger meer gegevens aan te leveren. Ook voor burgers geldt dat - mocht er
onverhoopt niet aan de betalingsverplichtingen voldaan kunnen worden - de
verlaagde invorderingsrente (0.01%) tot eind 2021 van kracht is. Daarnaast heeft
voor de doelgroep Particulieren vanaf maart (behoudens een korte periode in
september) het versturen van herinneringen, aanmaningen en dwangbevelen een
tijdlang stilgestaan en zijn Overheidsvorderingen (OHV) en betalingsvorderingen
(VOB) opgeschort. Ook het versturen van beslagopdrachten naar de deurwaarderij
is stilgelegd. Dit ontlast burgers in deze onzekere coronatijd. Tegelijkertijd lopen
schulden hierdoor op en worden ouder. Dit kan op termijn tot meer oninbare
vorderingen leiden.

De vooringevulde aangifte (VIA) is een belangrijk instrument waarmee de
Belastingdienst het gemakkelijker maakt om correct aangifte te doen.
We hebben ook in 2020 gekeken waar we gegevens verder kunnen voorinvullen.
Dat vergt onder andere overleg met andere organisaties die mogelijk gegevens
kunnen aanleveren voor de VIA. Dit heeft in 2020 geleid tot het toevoegen
van de ‘staffelstand Persoonsgebonden aftrek (PGA)’ en ‘resultaat uit overige
werkzaamheden’ aan de VIA, die vanaf de aangifte IH 2020 voor de burger
zichtbaar worden.

Particulieren incl. buitenlands belastingplichtigen (vervolg)

•

Behandelen klachten, bezwaar- en beroepschriften

Beroepen
In 2019 hebben we de capaciteit voor de afhandeling van beroepschriften vergroot,
waardoor we het jaar 2020 met voldoende capaciteit en kwaliteit op dit proces
startten. De voorraden beroepsprocedures bij de rechterlijke macht liepen mede
als gevolg van de coronamaatregelen vertraging op. Hierdoor duurt het buiten de
invloedssfeer van de Belastingdienst langer voordat de burger een uitspraak op
het beroep ontvangt. De communicatie hierover loopt via de rechterlijke macht.
Naast behandeling via video-verbinding vindt inmiddels weer behandeling op
de rechtbanken plaats.

Klachten
We hebben in 2020 onze streefwaarden rondom het behandelen van klachten
gehaald door in 93,4% van de klachten deze binnen de Awb-termijn af te doen
(streefwaarde 90-95%). Bij 85% van de klachten doen we dit binnen zes weken
(terwijl we minimaal 85% nastreven). In ruim 94% (streefwaarde minimaal 80%)
van de klachten hebben we binnen zeven dagen contact met de indiener van
de klacht.

Bezwaren
De structurele extra aandacht voor de bezwaarbehandeling IH heeft succes gehad.
Vanaf 1 januari 2020 monitoren we de instroom van nieuwe bezwaarschriften
apart. Het lukt ons dan ook steeds beter om bezwaarschriften tijdig af te doen,
dan wel in overleg met de burger tijdig te verdagen. Omdat we eind 2019 hoge
voorraden bezwaren hadden waarvan de Awb-termijn reeds verstreken was - en
het wegwerken van die voorraad nu de tijdigheidscijfers drukt - halen we met
69,5% in 2020 niet onze doelstelling (90-95%) voor het Awb-conform behandelen
van bezwaren. We hebben in 2020 veel werk verzet rondom het wegwerken van
achterstanden van bezwaren. De in 2020 (nieuw) binnengekomen bezwaren –
exclusief box 3-bezwaren – behandelen we met 84,8% iets minder tijdig dan onze
doelstelling (90-95%). Dit is wel een aanzienlijke verbetering ten opzichte van 2019
(42%). Om de (ultimo 2020 ca. 160.000) bezwaren die betrekking hebben op de
vermogensrendementsheffing (box 3 IH) massaal te kunnen afhandelen, wachten
we op een uitspraak van de Hoge Raad.

14 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Voorkomen van fouten

•

Verbeteren online aangifte

•

Inzetten gerichte communicatie

We werkten in 2020 verder aan het proces rond de uitnodiging tot het doen
van aangiften. Het doel was om het beschrijvingsbeleid van belastingplichtigen
zuiverder te krijgen, waardoor minder burgers zonder noodzaak een uitnodiging
tot het doen van aangifte ontvangen. Er zijn in totaal ruim 8.290.000
uitnodigingen verzonden.

We verstuurden voorafgaand aan de aangifteperiode IH 2019 verschillende
brieven waarin we burgers attendeerden op een bij ons bekende situatie. Dit doen
we om burgers te helpen hun aangifte in één keer goed te doen. Dit deden we
bijvoorbeeld bij de afkoop van lijfrente, waarbij we de burger attenderen dat
daarover inkomstenbelasting en in de meeste gevallen ook revisierente betaald
moet worden. Na de aangifteperiode sturen we brieven waarin we de burgers
attendeerden op mogelijke fouten of vergissingen, bijvoorbeeld als de burger
een te lage WOZ-waarde aangeeft, met het verzoek de aangifte nogmaals te
controleren en zo nodig een nieuwe aangifte in te dienen. Een ander voorbeeld
hiervan zijn brieven over het restant PersoonsGebonden Aftrek (PGA). In die brief
wordt erop gewezen dat er nog een restant PGA is van eerdere jaren dat niet is
meegenomen in de aangifte en de aanbeveling wordt gedaan om een nieuwe

Particulieren incl. buitenlands belastingplichtigen (vervolg)

aangifte in te dienen waarin dit restant wel is opgenomen. We verstuurden ook
brieven ten aanzien van vrijgesteld inkomen en afkoop lijfrente, scholingsuitgaven
DUO studenten. Via de Belastingtelefoon (zie ook ‘bereikbaarheid (telefonische)
vragen’) benaderden we ook zelf actief burgers. Dit deden we onder andere om ze
te helpen tijdig hun verplichtingen na te komen, bijvoorbeeld wanneer wij zien dat
iemand wel de online aangifte heeft gedownload of ingevuld, maar deze aangifte
nog niet heeft ingestuurd.
De redactie van brieven en andere communicatie-uitingen is verder verbeterd.
Zo is bijvoorbeeld de brief aangepast die naar ondernemers gaat die wél aangifte
doen en géén omzet hadden (zogenoemde nihil-aangevers), om te voorkomen dat
we onnodige fouten maken in de beoordeling of een ondernemer belastingplichtig
is en we dit later weer moeten herstellen. De nieuwe versie leidt tot méér reacties
en helpt bij het voorkomen van bovenstaande situaties.

•

Verbeteren online informatie
We hebben in 2020 een aantal acties ondernomen ten behoeve van het
beter leesbaar maken van de communicatie vanuit de Belastingdienst.
Alle themapagina’s zijn onderzocht op uniformiteit in opmaak, leesbaarheid
en handelingsperspectief voor burger en ondernemer. De uitkomsten van het
onderzoek zijn opgepakt en al deze ruim 25 pagina’s zijn verbeterd. Op de websites
van de Belastingdienst, Toeslagen en Douane staan nu bijvoorbeeld ‘tegels’ met de
meest gestelde vragen van burgers en ondernemers.

15 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

•

Preventieve acties, o.a. verdeling van aftrekposten fiscale partners
We onderzochten in 2020 de effectiviteit van de brieven die we verstuurden
rondom de aangifteperiode IH 2019, over de onderwerpen lijfrente, onjuiste
verdeling/fiscaal partnerschap, eigen woning en echtscheiding, en restant
persoonsgebonden aftrek (PGA). We onderzochten of het sturen van een brief een
positief effect heeft op het verminderen van uitworp (de mate waarin de aangifte
in ons toezicht wordt betrokken) en de juistheid van de aangifte op de betreffende
onderwerpen. Het sturen van de Lijfrente-brief heeft een positief effect (afname
van 20%) op het verminderen van uitworp bij die doelgroep. De brief ‘fiscaal
partnerschap/samen aangifte doen’ blijkt in beperkte mate (stijging van 10%)
effectief in het stimuleren van samen aangifte doen, maar heeft geen effect op
het aantal verdeelfouten, zowel voor de verdeling rondom Eigen Woning als voor
Box 3. Er lijkt dus geen sprake van verbetering van compliance door deze brief bij
de doelgroep. De brief rondom echtscheiding zorgt alleen voor een kleine afname
(17%) van de verdeelfouten in de verdeling bij eigen woning en ex-partners.
De brief over restant PGA heeft een positief effect op het verminderen van uitworp
bij die doelgroep (afname van 63%). Mensen die een brief krijgen, vullen ook veel
vaker het correcte bedrag in de rubriek restant PGA (relatieve toename van 21%).
We gaan in 2021 aan de slag met de aanbevelingen die hieruit volgden.

Particulieren incl. buitenlands belastingplichtigen (vervolg)
Dienstverlening

•

Voeren vooroverleg

•

Antwoord geven (telefonische) vragen

We rapporteren over ‘voeren vooroverleg’ bij de doelgroep ‘schenk- en
erfbelasting’.
Het vooroverleg voor particulieren vindt schriftelijk plaats, waardoor deze activiteit
geen impact ondervond van de coronacrisis.

De bereikbaarheid van de BelastingTelefoon was met 88% in 2020 beter
dan in 2018 (81%) en 2019 (85%), maar nog niet wat we nastreven (90%).
Onze bereikbaarheid stond daarbij in de eerste maanden van 2020 onder druk
doordat we onvoldoende huisvesting hadden voor de geplande uitbreiding van de
BelastingTelefoon en later doordat we vanwege de corona-richtlijnen vanaf half
maart tijdelijk 1.100 medewerkers niet konden inzetten om vragen van burgers
te beantwoorden. In de loop van de maand april hebben we deze mensen weer
geleidelijk kunnen inzetten, door werkplekken van andere onderdelen van de
Belastingdienst te gebruiken en thuiswerken mogelijk te maken. In de periode van
de aangiftecampagne was onze bereikbaarheid 84%. In de rest van 2020 waren
we over het algemeen goed bereikbaar. Vanaf het tweede kwartaal was onze
bereikbaarheid hoger dan 90%.
Ook online werden in 2020 veel vragen van burgers beantwoord. Met name in
de eerste maanden van het jaar stelden burgers via sociale media (met name
Instagram) veel vragen. Het thuiswerken als gevolg van de corona-richtlijnen
vertraagde de snelheid van beantwoording, doordat er minder makkelijk intern
overleg met experts kon plaatsvinden. We beantwoordden in 2020 64,3% van de
online vragen binnen twee uur, terwijl we 80% nastreven. We hebben Instagram
definitief als social media kanaal in gebruik genomen, nadat de pilotfase in 2020
om meer jongeren te bereiken via Instagram – en hen daarbij via deze weg te
informeren over belastingzaken – succesvol verliep.

16 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

De klanttevredenheid over zowel de BelastingTelefoon als de website is in 2020
toegenomen. Het aantal klachten nam af met 21%. De verbeterde bereikbaarheid
en het programma Next-step (met als doel de interactie met de klant te verbeteren
èn zowel de klant- als de medewerkerstevredenheid te verhogen) werpen
daarmee hun vruchten af. De grootste stappen zetten we bij de BelastingTelefoon:
meer burgers en bedrijven zijn tevreden met de behandeling (van 73% in 2018
naar 80% in 2020) en minder ontevreden (van 10% in 2018 naar 6% in 2020).
Daarnaast hebben we het in de vorm van een pilot ‘Call me back’ in beperkte mate
mogelijk gemaakt bij de start van de aangiftecampagne een terugbelafspraak
te maken. Verder is het nu via het keuzemenu mogelijk om op betaaldagen van
toeslagen op momenten dat er een wachtrij is, een terugbelafspraak te maken.
Tot slot kunnen vanaf december burgers op het thema schenken en erven een
terugbelafspraak maken met de BelastingTelefoon.
Burgers kunnen bij een balie terecht door een balie-afspraak te maken bij de
BelastingTelefoon. Dit kan voor sommige burgers een te grote drempel vormen.
Daarom willen we onderzoeken of er daardoor groepen burgers zijn die geen
gebruik maken van de balie. Dit doen we door in een pilot een of meerdere balies
in beperkte tijdblokken open te stellen voor inloop zonder afspraak. Vanwege de
coronamaatregelen is het baliebezoek vanaf half maart echter niet meer mogelijk.
De klanten worden nu op afstand en veelal telefonisch geholpen. Afhankelijk van
het moment waarop baliebezoek weer mogelijk is, zal dit onderzoek worden
uitgevoerd onder burgers naar de hulpbehoeften met betrekking tot
Belastingdiensthulp (op welke tijden, in welke periode, op welke locaties). In de
oorspronkelijke planning zou dit het einde van de zomer van 2021 tot concrete
verbetervoorstellen moeten leiden.

Particulieren incl. buitenlands belastingplichtigen (vervolg)

•

Samenwerken maatschappelijke dienstverleners o.a. Kennisnetwerk
Door het onderhouden van relaties met – en ondersteunen van – maatschappelijk
dienstverleners ondersteunen we burgers die meer hulp nodig hebben bij het doen
van hun aangifte, bijvoorbeeld via een convenant met de Koninklijke Bibliotheek.
Op basis van deze convenanten vinden in het merendeel van bibliotheken
spreekuren plaats, waarin maatschappelijk dienstverleners burgers hulp bieden
bij het zaken doen met de Belastingdienst. De Belastingdienst werkt samen
met veel bibliotheekorganisaties, waardoor sprake is van een netwerk van veel
vestigingen door heel Nederland. Dit netwerk wordt aangevuld met de waaier aan
maatschappelijk dienstverleners (gemeenten, bewindvoerders, maatschappelijk
dienstverleners en kredietbanken) door heel Nederland die worden ondersteund
met relatiebeheer, informatiebijeenkomsten en een mailadres. Door de getroffen
maatregelen in verband met corona waren met ingang van maart echter alle
activiteiten voor onbepaalde tijd opgeschort.
We ondersteunen maatschappelijke dienstverleners met het vernieuwde
Kennisnetwerk op het Generiek Portaal van de Belastingdienst. We zijn sinds
december 2019 gedeeltelijk live gegaan met deze online informatievoorziening.
De volledige ingebruikname van het Kennisnetwerk is door technische problemen
en personele krapte vertraagd. We zullen in de eerste helft van 2021 volledig
operationeel zijn.

•

Hulp verlenen bij aangifte
Burgers kunnen ons vragen om hulp bij het doen van de belastingaangifte
(HUBA). In 2020 hebben we de fysieke afspraken vanwege de coronacrisis helaas
grotendeels moeten afzeggen. We zijn in april een pilot gestart om deze mensen
telefonisch te helpen. Deze pilot verliep goed en bleek goed te werken bij fiscaal
eenvoudige situaties, waarna we een groot aantal belastingplichtigen telefonisch
hielpen bij het invullen van de aangifte. Een deel van de burgers geeft aan geen
gebruik te willen maken van de telefonische hulp (en bijvoorbeeld per se een
fysieke afspraak te willen), een deel heeft (bijvoorbeeld via hulp in de eigen

17 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

omgeving) andere wegen gevonden de aangifte in te vullen en een deel van
hen was ondanks herhaald bellen nog niet bereikbaar voor het maken van een
belafspraak. Burgers die het afgelopen jaar een HUBA-afspraak hadden en die we
niet telefonisch hebben kunnen helpen, zullen de komende HUBA-periode tijdens
één afspraak geholpen worden bij het doen van zowel de aangifte IH 2019 als de IH
2020. Voor wie de afspraken voor fysieke hulp in de tijd vooruit geschoven moeten
worden, hebben we de inleverdatum aangifte inkomstenbelasting 2019 verruimd
tot 1 september 2021.

Toezicht en fraude

•

Massaal en individueel behandelen van aangiften
We hebben in 2020 handmatig 161.167 aangiften behandeld in plaats van de
geplande 250.000. Dit hield verband met de beschikbare capaciteit. In verband
met de problematiek die speelt bij de kinderopvangtoeslag zijn in 2020 namelijk
zo’n 50 medewerkers vanuit het toezichtproces van Particulieren ingezet bij
Toeslagen om daar te werken aan de compensatie voor gedupeerden bij de
kinderopvangtoeslag. Daarnaast hebben we prioriteit moeten geven aan het
wegwerken van achterstanden bij bezwaren, wat inmiddels z’n vruchten begint
af te werpen. De keuze voor behandeling van de aangifte, massaal of handmatig,
gebeurt risicogericht. Afhankelijk van de aard en de omvang van het gesignaleerde
risico van mogelijke onjuistheden in de aangifte, maken we de keuze of de aangifte
op een later moment alsnog individueel beoordeeld wordt. We controleren en
corrigeren daarnaast een aantal onderwerpen uit de aangifte met hulp van (semi-)
geautomatiseerde ondersteuning. Hierbij wordt bij de Belastingdienst beschikbare
contra-informatie vergeleken met de door belastingplichtige aangegeven
bedragen. Bij afwijkingen meldt de Belastingdienst de bij haar bekende gegevens
aan de belastingplichtige. Als een tegenbericht van de belastingplichtige uitblijft,
wordt een correctie opgelegd. Bij een reactie vindt verdere afhandeling door een
medewerker plaats.

Particulieren incl. buitenlands belastingplichtigen (vervolg)

•

Uitvoeren (thematische) toezichtacties, o.a. verhuld vermogen,
premieheffing, 30% regeling

•

We voerden in 2020 ook een aantal (thematische) toezichtacties uit. Zo besteedden
we in 2020 binnen ons intensief toezicht aandacht aan de thema’s ‘Resultaat uit
overige werkzaamheden (ROW)’ en ‘contante giftenaftrek’.
In 2019 kenden we een forse achterstand in de behandeling van de verzoeken voor
de 30% regeling die geldt voor buitenlandse werknemers, waardoor de burger
vaak langer op onze afhandeling van deze verzoeken moest wachten. Doordat we
interne verbeteringen doorvoerden, zijn de voorraden gedaald. Over de ‘Aanpak
Verhuld Vermogen’ rapporteren we hierna onder het specifieke thema Fraude.

•
•

Behandelen aangiften van internationale organisaties en ambassades
Er zijn geen bijzonderheden te melden rondom de behandeling van aangiften van
internationale organisaties en ambassades in 2020.

Uitvoeren steekproeven
De meest recente steekproef (over de aangifte inkomstenbelasting 2018) verliep
goed. De steekproef is bedoeld om statistisch verantwoorde uitspraken te kunnen
doen over het geheel van de doelgroep. Voor de Steekproef Particulieren worden
hiertoe 25.000 posten aselect, dus zonder voorafgaande risicoselectie, getrokken.
De resultaten uit de steekproef IH2018 ten behoeve van nalevingsbeelden zijn in
lijn met vorige steekproeven.

18 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Bestrijden fraude
In 2020 speelde het oneigenlijk gebruik van de Fraude Signalering Voorziening
(FSV) en andere applicaties in het risicoselectieproces. Een aantal risicomodellen is
uitgezet en deze worden pas weer gehanteerd nadat is aangetoond dat zij aan alle
vereisten voldoen op het gebied van zorgvuldige gegevensverwerking. Voor een
aantal risicomodellen is dit reeds het geval. Vanuit het programma Herstellen
Verbeteren Borgen (HVB) werken we aan het risicoselectieproces Inkomensheffing.

Vernieuwing

•

Ontwikkelen uitnodiging tot het doen van aangifte

•

Werken in de actualiteit, aanslagen sneller opleggen

Zie ‘verbeteren online aangifte’.

We analyseren vanaf het tweede kwartaal van 2020 in een hiervoor ingericht
overleg maandelijks de voorraden Inkomensheffing (IH). Dit doen we over het
geheel van de voorraad heen, maar ook op microniveau als bepaalde aangiften
aanleiding geven tot specifieke aandacht. We gebruiken deze informatie om tijdig
bij te kunnen sturen wat de ontwikkeling van de voorraad betreft, en zijn hierdoor
beter in staat de juiste keuzes op de juiste momenten te maken.

Aangifteproces Inkomensheffingen belastingjaar 2019
cijfers tot en met 31 december 2020

12.689.641
Op basis van de
uitnodiging van het
doen van aangifte
7.558.532

8.428.373

Definitieve aanslag IH
10.465.996
Definitieve aanslag ZVW
1.021.572

Spontane aangiften
4.640.863

3.151.545

Voorlopige aanslag IH
1.427.522
Voorlopige
aanslag ZVW
343.886

Uitnodiging
tot het doen
van aangifte

Downloaden van
de voor-ingevulde
aangifte (VIA)

19 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Aangevraagd uitstel
voor het indienen
van de aangifte

Ingediende
aangiften

Opgelegde aanslagen

592.216

Ingediende
aanvullingen

Doelgroep Schenk- en erfbelasting
Status activiteiten jaarplan 2020
Schenk- en erfbelasting
Regulier proces

Dienstverlening

Opleggen aanslagen 

Antwoord geven (telefonische) vragen

Innen aanslagen 

Samenwerken publieke en private partijen 

Behandelen klachten, bezwaar- en beroepschriften 

Voeren vooroverleg 
Inzetten specialistenteam Nabestaanden bij BelastingTelefoon 

Voorkomen van fouten
Verbeteren online informatie 

Toezicht en fraude

Inzetten gerichte communicatie 

Behandelen individuele aangiften

Aanpassen aangifteformulier 

Uitvoeren (thematische) toezichtacties, o.a. op vrijstelling eigen
woning en bedrijfsopvolgingsregeling
Bestrijden fraude 

Verloopt goed
Verloopt (deels) minder dan gepland
Verloopt niet zoals gepland

20 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

In proces

Afgerond

Continu

Schenk- en erfbelasting
Regulier proces

Erfbelasting
Bij 81,8% van de aangiften erfbelasting legden we in 2020 binnen drie maanden
een definitieve aanslag op (norm 70%), en bij 91,5% binnen zes maanden (norm
90%). We hebben in 2020 17% meer aangiften erfbelasting behandeld dan
gepland. Door een hogere instroom van aangiften dan voorzien (26%) – mede als
gevolg van oversterfte door corona - steeg de voorraad van aangiften erfbelasting
desondanks. De voorraad nog op te leggen aanslagen erfbelasting betrof ultimo
2020 10.900. Hiermee haalden we niet de oorspronkelijke planning (6.500).

Algemeen
De processen van de erf- en schenkbelasting hebben in 2020 de nodige aandacht
gevergd. Er is een inhaalslag gemaakt. Op het gebied van de erfbelasting is het ons
gelukt om het normale verwerkingsritme van de erfbelasting te bereiken; echter
bij schenkbelasting is de doelstelling dat binnen 6 maanden na ontvangst van de
aangifte een definitieve aanslag is opgelegd, nog niet gerealiseerd. Wel leggen we
vrijwel direct na ontvangst van de aangifte een voorlopige aanslag op. Door corona
was er in 2020 meer oversterfte. Onder meer hierdoor ontvingen (en ontvangen)
wij meer aangiften in het kader van erven en hebben we meer aangiften behandeld
dan gepland.

•

Opleggen aanslagen
Schenkbelasting
Burgers moe(s)ten door vertraging in de ontwikkeling van de nieuwe
automatisering bij de schenk- en erfbelasting langer wachten op hun aanslag dan
wenselijk. De ICT-technologie om alle aangiftejaren schenkbelasting te behandelen
kwam in 2020 gereed. Vanaf maart 2019 konden we starten met het opleggen
van definitieve aanslagen 2017 schenkbelasting, vanaf april 2020 met de eerste
definitieve aanslagen voor 2018 en in september van het afgelopen jaar startten
we met belastingjaar 2019. We zetten extra krachten in om de voorraad weg te
werken. De voorraad definitief vast te stellen aangiften per ultimo 2020 bedroeg
72.602 (eind april waren dit er 160.126, eind augustus 129.977). De bijgestelde
doelstelling van 70.000 – 90.000 nog op te leggen definitieve aanslagen per ultimo
2020 is daarmee gehaald. In totaal hebben we tot en met december 187.389
aangiften behandeld. Doordat hier veel aangiftes over belastingjaren 2017 en
2018 bij zaten, drukte dit de realisatiecijfers van het afgelopen jaar flink, en lukte
het ons in 2020 slechts in 4,1% van de definitieve aanslagen deze binnen zes
maanden op te leggen (terwijl we 90% nastreven). Bij de in 2020 binnengekomen
aangiften schenkbelasting lukt het ons wel in de meeste gevallen (90,6%) tijdig een
(voorlopige of definitieve) aanslag op te leggen.

21 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

•

Innen aanslagen

•

Behandelen klachten, bezwaar- en beroepschriften

Bij de doelgroep ‘Particulieren’ rapporteren we over het onderwerp
‘innen aanslagen’.

Doordat het ons steeds meer lukt om definitieve aanslagen schenk- en erfbelasting
op te leggen, zien we ook het aantal bezwaren stijgen. Daarnaast werkten we
in 2020 hard aan het wegwerken van achterstanden van bezwaren. Het is ons
hierdoor in 2020 niet altijd gelukt om tijdig te reageren op klachten en bezwaren.
De voorraad bezwaren is na een daling vanaf april 2020 toegenomen aan het
eind van het jaar. Voor de schenkbelasting moeten we eind 2020 daarom nog
1.314 bezwaren afhandelen en voor de erfbelasting 1.628. Van de bezwaren die we
in 2020 afhandelden, deden we dit bij 57,8% van de bezwaren schenkbelasting
en bij 65,6% van de bezwaren erfbelasting Awb-conform (terwijl we minimaal
90% nastreven).

Schenk- en erfbelasting (vervolg)
Voorkomen van fouten

•

Verbeteren online informatie
Burgers kunnen vanaf eind juli 2020 via Mijn Belastingdienst/erfbelasting
digitaal uitstel aanvragen voor het indienen van de aangifte erfbelasting.
Op belastingdienst.nl geven we uitleg hoe digitaal uitstel aangevraagd kan worden.

•

Inzetten gerichte communicatie

•

Aanpassen aangifteformulier

Dienstverlening

•• Antwoord geven (telefonische) vragen | Inzetten specialistenteam
Nabestaanden bij BelastingTelefoon

Voor de telefonische vragen van burgers over de schenk- en erfbelasting hebben
wij een specialistenteam Nabestaanden bij de BelastingTelefoon. De mensen
die belden met vragen over schenken of erven, hebben in 89% van de gevallen
ook iemand van dit team gesproken. Dat waren dit jaar 312.000 telefoontjes.
De rest van de mensen die belden, konden door de reguliere BelastingTelefoon
worden geholpen. Vanaf december zetten we de ‘call me back’-mogelijkheid in
bij het specialistenteam Nabestaanden bij de BelastingTelefoon, waardoor zij hun
telefoonnummer of bericht achterlieten waarop wij ze later een bericht konden
sturen of terugbellen. Verder rapporteren we bij de doelgroep Particulieren over
onze telefonische dienstverlening.

Op dit moment maken we in onze communicatie nog geen onderscheid tussen
burgers en ondernemers. We zijn bezig de resultaten uit het onderzoek ‘Schenken
en schenkbelasting’ te vertalen naar onze handhavings- en communicatiestrategie.
Als gevolg van personele krapte is ons dat in 2020 nog niet gelukt. Op basis van de
bevindingen kunnen we beter onderscheid maken in de manier waarop we naar
verschillende doelgroepen communiceren, omdat er bijvoorbeeld sprake is van
verschillen in belangen en gedrag.

•

Samenwerken publieke en private partijen

•

Voeren vooroverleg

We zijn in 2020 verder gegaan met de verbetering van de aangifteformulieren
van de schenk- en erfbelasting, met als doel vanaf belastingjaar 2021 (in
het kalenderjaar 2022) het doen van aangifte voor belastingplichtigen
te vereenvoudigen.

22 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

We onderhouden onder andere in het kader van een rijksbrede schuldenaanpak
een netwerk van contact met maatschappelijke en publieke organisaties.
Op 24 november 2020 heeft er bijvoorbeeld een overleg plaatsgevonden met
de werkgroep notariaat.

Het vooroverleg helpt ons om de juiste aanslag te kunnen opleggen en voorkomt
dat burgers onnodig in bezwaar gaan. Daarnaast helpt het ook om de contacten
met de notarissen en de fiscaal dienstverleners verder te professionaliseren. Er was
in 2020 veel behoefte aan vooroverleg. We kregen dan ook meer verzoeken binnen
dan waarvoor capaciteit was. De voorraad verzoeken tot vooroverleg is hierdoor
wat hoger. Daardoor kan het voorkomen dat burgers langer moeten wachten
op een standpuntbepaling van de Belastingdienst dan ons streven (binnen 8
weken reactie). Om burgers tijdig van dienst te kunnen zijn willen we in 2021 meer
capaciteit voor vooroverleg gaan inzetten.

Schenk- en erfbelasting (vervolg)
Toezicht en fraude

•

Doordat de ontwikkeling van een risicoselectiemodel voor de erfbelasting in
2020 nog niet gereed was, controleren we alle aangiften voor de erfbelasting
handmatig. Wanneer de automatisering voor schenk- en erfbelasting op orde is,
kunnen we aan de hand van ons nieuwe handhavings- en toezichtplan gerichter
keuzes maken in ons toezicht. Dit was in 2020 niet – of maar beperkt – mogelijk.
We werken aan een verdiepingsslag om het inzicht te verbeteren in de omvang van
de handhavingsrisico’s en het nalevingstekort voor de schenk- en erfbelasting.

•

Een voorbeeld van een thematische aanpak bij de schenkbelasting betreft de
regeling vrijstelling voor de eigen woning. We zetten een mix van instrumenten in
om fouten te voorkomen en, waar nodig, te corrigeren. Zo geven we voorlichting
aan notarissen, hypotheekinstanties en dienstverleners en zoeken we naar
mogelijkheden tot verheldering in de aangifte schenkbelasting waardoor bepaalde
fouten in de aangifte niet meer gemaakt kunnen worden. We houden in de gaten
of de schenking wel wordt besteed; als dat niet het geval is, brengen we de
voorwaarden van de regeling nog een keer onder de aandacht. En uiteindelijk
deden we bij een aantal geselecteerde aangiften een check op de daadwerkelijke
besteding van de schenking: we vergeleken in de laatste maanden van 2020 de
aangiften schenkbelasting waarop een verzoek werd gedaan op vrijstelling eigen
woning met gegevens van het Kadaster en de IH-aangiften. Hierdoor konden we
zien welke schenkingen reeds aan de eigen woning zijn besteed. Daar waar niet
direct een aangifte kan worden opgelegd bij vrijstelling eigen woning, gebruikten
we een brief waarin we de burger verzochten de besteding aan te tonen.

Behandelen individuele aangiften
We hadden in 2020 te maken met personele krapte. Daardoor moest ruimte
worden gezocht in het beperken of temporiseren van toezicht ten behoeve van het
tijdig opleggen van aanslagen en het wegwerken van achterstanden. We brachten
de voorraad risicovolle aangiften waarvoor de inzet van specialisten nodig is, in
de laatste vier maanden van 2020 terug van 10.260 naar 9.234. De werving van
de benodigde specialisten om deze voorraad verder terug te brengen, wordt
in stappen gedaan, omdat de organisatie niet de capaciteit heeft alle nieuwe
medewerkers tegelijkertijd op een gedegen manier in te werken. Een deel hiervan
stroomde eind 2020 in, de rest van de werving volgt in 2021.

23 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Uitvoeren (thematische) toezichtacties, o.a. op vrijstelling eigen
woning en bedrijfsopvolgingsregeling

•

Bestrijden fraude
We rapporteren over ‘bestrijden fraude’ bij de doelgroep ‘Particulieren’.

Doelgroep Toeslagengerechtigden
Status activiteiten jaarplan 2020
Toeslaggerechtigden
Regulier proces

Dienstverlening

Beschikken aanvragen en mutaties

Antwoord geven (telefonische) vragen 

Uitkeren toeslagen

Samenwerken maatschappelijk dienstverleners 

Inwinnen en verstrekken van gegevens 

Maatwerk leveren kinderopvangtoeslag

Innen terugvorderingen 

Uitvoeren herstelactie kindgebonden budget

Behandelen klachten, bezwaar-en beroepschriften
Toezicht en fraude
Voorkomen van fouten

Behandelen individuele aanvragen en mutaties 

Massaal automatisch continueren 

Uitvoeren (thematische) toezichtacties

Attenderen op mogelijk gewijzigde situaties

Uitvoeren steekproeven

Uitvoeren inkomensacties

Bestrijden fraude 
Vernieuwing
Verbeteren burgerportaal 
Ontwikkelen app voor doorgeven mutaties kinderopvangtoeslag

Verloopt goed
Verloopt (deels) minder dan gepland
Verloopt niet zoals gepland

24 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

In proces

Afgerond

Continu

Toeslaggerechtigden
Regulier proces

Algemeen
Gedurende het gehele jaar 2020 is er door de mensen van de Belastingdienst
hard gewerkt aan de problematiek rond de kinderopvangtoeslag. Om de
hersteloperatie vorm te geven hebben we een tijdelijke crisisorganisatie opgericht;
de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT). In de ‘reguliere’ Toeslagen
organisatie gaven we het afgelopen jaar voorrang aan werkzaamheden die nodig
zijn om burgers op tijd hun toeslag toe te kennen en uit te betalen, aan vragen
van burgers en aan het burger-geïnitieerd werk dat gebonden is aan wettelijke
termijnen, zoals klachten en bezwaren. We konden hierdoor op die punten
bestaande voorraden wegwerken tot een beheersbaar niveau. We hebben het
afgelopen jaar vanwege personele krapte en omdat veel capaciteit naar de
hersteloperatie ging, keuzes gemaakt in onze werkzaamheden voor de doelgroep
Toeslagen. We kwamen door deze ontwikkelingen in 2020 niet toe aan een
aantal voorgenomen activiteiten ten aanzien van toezicht (o.a. het uitvoeren van
steekproeven en thematisch toezicht).
Ook is Toeslagen zoals aangegeven in 2020 met het Programma Vernieuwing
Dienstverlening gestart, waarin wij met drie thema’s de dienstverlening willen
verbeteren, namelijk: het vergroten van de toekenningszekerheid, meer menselijke
maat en adequate handhaving. Dit is toegelicht in de derde Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag die de Kamer op 29 september 2020 ontving.

•

Beschikken aanvragen en mutaties

•

Uitkeren toeslagen

•

Inwinnen en verstrekken van gegevens

Bij het toekennen van toeslagen is actualiteit en zekerheid over de hoogte van de
toekenning van het grootste belang. We haalden onze doelstelling in 2020 voor
het definitief toekennen van toeslagen over het voorgaande jaar (91% t.o.v. onze
doelstelling van 85%).

We hebben dit jaar, ondanks de beperkingen als gevolg van de coronamaatregelen,
99,9% van de toeslagen tijdig uitbetaald. Dit is gelijk aan onze doelstelling.

Er is in 2020 veel aandacht uitgegaan naar het inwinnen van gegevens. Veelal vond
dit plaats in het kader van het verbeterprogramma kinderopvangtoeslag,
bijvoorbeeld waar het gaat om gegevens van kinderopvangorganisaties over
het gebruik. Over de stand van zaken van het programma eind december 2020
is uitgebreide informatie opgenomen in de brief van de staatssecretaris van SZW
d.d. 18 december 2020 over kinderopvang. Wij verwijzen inzake de voortgang naar
deze brief.
Ook op andere punten is er aandacht geweest voor het inwinnen van gegevens.
Zo is in het eerste kwartaal van 2020 een verhuurdersconferentie gehouden
waar onder meer informatie is opgehaald die de samenwerking met verhuurders
zou kunnen verbeteren. Zoals vermeld in de vijfde voortgangsrapportage
kinderopvangtoeslag die op 1 februari 2021 aan de Tweede Kamer is
aangeboden, starten we - naar het voorbeeld van het verbeterprogramma
kinderopvangtoeslag - voor de andere toeslagen verbetertrajecten samen
met de beleidsdepartementen, gericht op vereenvoudiging, reduceren van
terugvorderingen en het verbeteren van de dienstverlening. Dit krijgt in 2021 als
eerste een vervolg voor de huurtoeslag.

25 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Toeslaggerechtigden (vervolg)

•

Innen terugvorderingen

In een groot deel van het jaar zijn geen nieuwe dwanginvorderingsmaatregelen
opgestart. Het versturen van herinneringen, aanmaningen en dwangbevelen heeft
in het kader van de door ons genomen coronamaatregelen een tijdlang stilgestaan
en is - na een korte hervatting - half december 2020 opnieuw gepauzeerd.

•

In 91% (t.o.v. onze doelstelling van 90%) van de gevallen handelden we in 2020
Awb-conform klachten van burgers over hun toeslagen af. We zijn gestart met
een intern verbetertraject voor klachten, beroep en bezwaar. Dit zetten we in
2021 verder voort. We ontvingen in 2020 per maand gemiddeld zo’n 25% minder
klachten dan in 2019.
De rechtbanken hebben beroepszaken in het kader van de coronamaatregelen
lange tijd aangehouden. Inmiddels zijn ze begonnen met het plannen van zittingen.

Veel van onze activiteiten zijn gericht op het voorkomen van (hoge)
terugvorderingen, en daarmee ook op het voorkomen van (problematische)
schulden. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de activiteiten gericht op het voorkomen
van fouten, de samenwerking met intermediairs en het attenderen op mogelijke
wijzigingen. We haalden onze doelstelling voor het verminderen van grote
terugvorderingen: 95% van de definitief toegekende toeslagen leidde niet tot een
terug te betalen bedrag van hoger dan €500 (norm minimaal 91%).

Voorkomen van fouten

•

Massaal automatisch continueren

•

Attenderen op mogelijk gewijzigde situaties

Behandelen klachten, bezwaar- en beroepschriften
In 2020 hebben we de oplopende werkvoorraden en doorlooptijden voor de
behandeling van vragen, bezwaren en klachten teruggebracht. Dit heeft erin
geresulteerd dat we ultimo 2020 conform doelstelling bezwaren en klachten tijdig
afhandelen. In de laatste vier maanden van 2020 handelden we ruim 95% van
de bezwaren tijdig af. Doordat we 2020 met een grote voorraad bezwaren zijn
gestart vanwege de benodigde inzet voor de herstelacties n.a.v. de problemen
met toeslagen en gewijzigde jurisprudentie van de Raad van State, presteren
we over het hele jaar genomen niet conform doelstelling (85% t.o.v. onze
doelstelling van 90%). We hebben blijvend aandacht voor het in overleg treden
met de burger indien tijdige behandeling niet mogelijk lijkt. Daarnaast hoeven
we door het doorvoeren van interne procesverbeteringen niet meer handmatig
het werk dat voortvloeit uit bezwaren, onder teams en medewerkers te verdelen.
Iedereen werkt door een ontwikkelde voorziening aan de meest urgente zaken die
passen bij zijn of haar vaardigheden.

26 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Burgers met een toeslag ontvangen rond december automatisch een nieuwe
berekening voor het jaar erop. Eind 2020 verstuurden we aan ongeveer 6 miljoen
huishoudens deze voorschotbeschikkingen De MAC-campagne (Massaal
Automatisch Continueren 2021) is goed verlopen.

We vinden het belangrijk dat aanvragers niet door een verandering in woon- of
leefsituatie onverwachts achteraf toeslagen moeten terugbetalen. Gedurende het
jaar versturen we daarom verschillende attentiebrieven aan aanvragers. In 2020
zijn 32.088 attentiebrieven verstuurd aan AOW’ers, 6.867 brieven aan ouders/
verzorgers van 12-jarigen en 4.229 brieven aan studenten waarvan uit gegevens
van DUO blijkt dat zij mogelijk niet (langer) studeren.
Kort na de zomer zijn we gestart met een brede campagne om bewustwording te
creëren bij burgers dat belangrijke veranderingen in het leven van burgers, zoals bij
een gebeurtenis in hun persoonlijke situatie of bij wijzigingen in de opvangsituatie
gevolgen kunnen hebben voor belastingen en toeslagen, en burgers te stimuleren
deze wijzigingen tijdig door te geven. De campagne is via verschillende kanalen
uitgezet, waaronder TV- en radiocommercials en online media.

Toeslaggerechtigden (vervolg)

Ook via de kinderopvangtoeslag app hebben we ouders geattendeerd op de
gevolgen van mogelijk gewijzigde situaties. De stand van zaken eind 2020 kwam
aan de orde in de brief van 18 december 2020.

•

We hebben in 2020 na de uitbraak van het coronavirus en de hierdoor ontstane
onzekerheid rondom inkomens ervoor gekozen burgers te attenderen en geen
inkomens aan te passen. Door geen inkomens aan te passen is voorkomen dat
voor aanvragers onduidelijkheid zou ontstaan, en dat toeslagen hierdoor zouden
worden verlaagd of stopgezet.

Antwoord geven (telefonische) vragen
Op de telefonische dienstverlening wordt ingegaan bij het onderdeel Particulieren.
Daar wordt de ‘oranje’ kwalificatie van deze activiteit duidelijk.
We hebben gewerkt aan het intensiveren van de inzet van de balies voor
toeslaggerechtigden als vorm van meer persoonlijke dienstverlening. De werving
voor de eerste uitbreiding is in 2020 opgestart.

•

Maatwerk leveren kinderopvangtoeslag

•

Uitvoeren herstelactie kindgebonden budget

Uitvoeren inkomensacties

Dienstverlening

•

•

Samenwerken maatschappelijk dienstverleners
Via het Kennisnetwerk Belastingen en Toeslagen ondersteunen we onder meer
maatschappelijk dienstverleners die burgers helpen bij het regelen van hun
belastingen en toeslagen. Hierover rapporteren we verder bij de doelgroep
Particulieren. Zoals daar is aangegeven, is de volledige ingebruikname van het
Kennisnetwerk door technische problemen en personele krapte vertraagd.
We zullen in de eerste helft van 2021 volledig operationeel zijn. Bij de zogeheten
intermediairdagen was toeslagen dit jaar één van de onderwerpen die aan bod
kwam. Zo konden intermediaire partijen die burgers helpen met hun toeslagen,
onder meer informatie krijgen over nieuwe wet- en regelgeving.

27 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

We werkten in 2020 met het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan
verbetermaatregelen voor de kinderopvangtoeslag. Hierover wordt de Tweede
Kamer periodiek geïnformeerd. De stand van zaken eind 2020 kwam in de eerder
benoemde brief van 18 december 2020 aan de orde.

Als iemand in aanmerking komt voor het kindgebonden budget, dan hoeft hij of
zij niet zelf een aanvraag te doen. Het uitvoeren van deze maatregel hebben we
een aantal jaren – in bepaalde situaties bij sterke inkomensschommelingen - niet
goed gedaan. Dat wordt nu hersteld voor de jaren 2013 tot en met 2017. Dit betreft
een populatie van circa 320.000 ouders. In 2019 zijn circa 260.000 beschikkingen
voor in totaal € 160 mln. uitbetaald. In 2020 is dit opgelopen tot zo’n 352.000
beschikkingen met een totaalbedrag van circa € 293 mln. betaald. Tot en met 2020
is daarmee in totaal zo’n € 453 mln. uitbetaald. De oorspronkelijke raming van
€ 498 mln. is daarnaast geactualiseerd en bijgesteld tot € 478 mln. Ten opzichte
van de oorspronkelijke raming wordt dus naar verwachting zo’n € 20 mln. minder
uitbetaald door de herstelactie. Dit heeft hoofdzakelijk twee redenen, nl.: (a)
ouders hebben in de tussentijd zelf de aanvraag via het reguliere systeem gestart
of (b) het gemiddelde inkomen van de te herstellen ouders lag iets hoger dan
aanvankelijk geraamd. De resterende circa € 25 mln. is in 2020 nog niet uitbetaald.
In de brief van 11 februari 2021 hierover, gaan we in op de verschillende redenen
waarom voor deze groep nog niet is beschikt en betaald, bijvoorbeeld bij ouders
die naar het buitenland verhuisd zijn of waarvan het definitief inkomen over die
periode nog niet vaststaat.

Toeslaggerechtigden (vervolg)
Toezicht en fraude
We kwamen door capaciteitsgebrek in 2020 niet toe aan een aantal
toezichtactiviteiten (o.a. het uitvoeren van steekproeven en een aantal
voorgenomen acties in het kader van thematisch toezicht). We hebben in
2020 succesvol een wervingscampagne uitgevoerd om de capaciteit binnen de
verschillende onderdelen van de organisatie te verhogen.

•

Uitvoeren steekproeven

•

Bestrijden fraude

De processen inzake verwerking van signalen en het risicoclassificatiemodel
zijn stopgezet in verband met het ontbreken van een goedgekeurde
Gegevensbeschermingseffectbeoordeling (GEB). Het streven is om deze processen
opnieuw in gang te zetten.

•

•

Normaliter voeren wij steekproeven uit om inzicht te krijgen in het niveau van
naleving en in eventuele onbekende risico’s. Er was oorspronkelijk één aselecte
steekproef gepland. Dit is ons in 2020 wegens de genoemde personele krapte
niet gelukt.

We hebben ons in 2020 gericht op het opnieuw inrichten van onze processen.
We hebben nieuwe mensen aangenomen en werkten verder aan het (her)schrijven
van de werkinstructies en behandelkaders.

Vernieuwing

Behandelen individuele aanvragen en mutaties
Veel capaciteit is de afgelopen periode ingezet op het proces inzake de definitieve
toekenning van kinderopvangtoeslag. Daarnaast is met name ingezet op
activiteiten die zijn gericht op het verlagen van het verschil tussen voorlopige
toekenning (VT) en definitieve toekenning (DT).

De afgelopen jaren heeft veel vernieuwing binnen Toeslagen plaatsgevonden in het
kader van het verbeterprogramma kinderopvangtoeslag.

•

Verbeteren burgerportaal

•

Ontwikkelen app voor doorgeven mutaties kinderopvangtoeslag

Uitvoeren (thematische) toezichtacties
Jaarlijks winnen we van kinderopvangorganisaties gegevens in over de genoten
opvanguren en over de door hun klanten betaalde tarieven. In 2020 zijn
hiervoor 163.350 vraagbrieven verstuurd naar aanvragers ten aanzien van wie
de gegevens die van de opvangorganisatie kwamen, niet compleet waren, of
ter zake waarvan we nog meer duidelijkheid nodig was. We hebben in 2020
door de genoemde personele krapte geen nieuwe thematische toezichtacties
ontwikkeld of uitgevoerd.

28 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

We werken bijvoorbeeld aan het toegankelijker maken van Mijn Toeslagen
(het burgerportaal), We zijn in 2020 niet aan al onze voornemens ten aanzien van
het burgerportaal toegekomen, maar we gaan hier in 2021 mee verder.

Ook werken we aan het ontwikkelen van de kinderopvangtoeslagapp.
Voor de stand van zaken eind 2020 verwijzen we naar de hierboven reeds
genoemde brief inzake kinderopvang d.d. 18 december 2020 en de vijfde
voortgangsrapportage kinderopvangtoeslag van 1 februari jl. In deze laatste
rapportage wordt ook verder ingegaan op het Programma Vernieuwing
Dienstverlening zoals dat inmiddels vorm krijgt.

Doelgroep MKB-ondernemers
Status activiteiten jaarplan 2020
MKB-ondernemers
Regulier proces

Toezicht en fraude

Registreren van belastingplichtigen 

Behandelen individuele aangiften 

Opleggen aanslagen 

Toezicht houden, o.a. landbouw, horeca, uitzendbureaus en 
autobelastingen

Innen aanslagen 
Behandelen klachten, bezwaar- en beroepschriften 
Voorkomen van fouten
Afsluiten convenanten 
Inzetten gerichte communicatie voor starters 
Samenwerking publieke en private partijen 
Dienstverlening

Thematisch toezicht houden, o.a. Deregulering Beoordeling
Arbeidsrelatie, e-commerce en excessief lenen van de BV
Uitvoeren steekproeven
Bestrijden fraude, o.a. samen met andere overheidsorganisaties
Vernieuwing
Ontwikkelen automatisch ingevulde BTW- en winstaangifte voor ZZP-ers
Ontwikkelen online bezwaarvoorziening 

Antwoord geven (telefonische) vragen 

Gestructureerd overleg met koepels / stakeholders

Samenwerken dienstverleners, o.a. met Forum Fiscaal Dienstverleners 

Implementeren doorontwikkeld horizontaal toezicht 

Voeren vooroverleg 
Behandelen verzoeken Advance Tax Rulings en Advance
Pricing Agreements

Verloopt goed
Verloopt (deels) minder dan gepland
Verloopt niet zoals gepland

29 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

In proces

Afgerond

Continu

MKB-ondernemers
Voorkomen van fouten

Algemeen
Vanwege corona is onze dienstverlening aan bedrijven en startende ondernemers
onder druk komen te staan. Veel contact heeft digitaal plaatsgevonden, zoals
bijvoorbeeld door middel van webinars. Naast dienstverlening heeft corona ook
gevolgen gehad voor het toezicht. In veel van de branches is toezicht niet goed
mogelijk geweest in 2020.

•

Afsluiten convenanten

•

Inzetten gerichte communicatie voor starters

Regulier proces

•

Registreren van belastingplichtigen
De registratie als belastingplichtige is de eerste stap om een bedrijf op te nemen
in onze massale processen. Als iemand zelfstandig werkzaamheden uitvoert en
daar inkomsten uit heeft, is diegene ondernemer en moet diegene zich aanmelden
bij de Kamer van Koophandel. Wij hebben in 2020 de gebruikelijke onderzoeken
op internet naar bedrijfsmatige activiteiten gedaan. Fysieke bezoeken waren door
corona niet mogelijk.

•• Opleggen aanslagen | Innen aanslagen

We lopen vanaf maart 2020 als gevolg van de impact van corona achter op schema,
voor wat betreft de inning. Eerst en vooral heeft dit van doen met het ruimhartig
toekennen en verlengen van bijzonder uitstel van betalingen voor ondernemers.
Verder zijn in een groot deel van het jaar geen dwanginvorderingsmaatregelen
opgestart. Het versturen van herinneringen, aanmaningen en dwangbevelen heeft
een tijdlang stilgestaan.

•

Behandelen klachten, bezwaar- en beroepschriften
We hebben de voorraaddoelstelling afname bezwaren niet gerealiseerd (27,3%
afname in plaats van de streefwaarde van 30% ten opzichte van december 2017).
Dit wordt verklaard door het feit dat vanaf maart 2020 hoorgesprekken niet fysiek
konden plaatsvinden. Sinds november worden hoorgesprekken weer opgepakt.

30 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Wij werken aan het versterken van de samenwerking met fiscaal dienstverleners
die beschikken over kennis, motivatie en toestemming van de klant om bij de
aangifte meer naleving te bewerkstelligen op de tijdigheid van indiening en de
volledigheid en juistheid van de aangifte. We sluiten met fiscaal dienstverleners
hierover convenanten af. Het percentage kasopbrengsten MKB-ondernemingen
onder fiscaal dienstverlenersconvenant is in 2020 met 5,5% onder de norm van
6-8% gebleven. Dit komt doordat de kasopbrengst MKB ondernemingen onder
fiscaal dienstverlenersconvenant in verhouding minder gegroeid is dan de groei
van het aantal MKB-ondernemingen in de betreffende periode.

Alhoewel een groot deel van de startende ondernemers zelfstandig aan
zijn fiscale verplichtingen voldoet, is onze doelstelling de groep van starters
proactief te benaderen en van informatie te voorzien. Al vanaf maart 2020
moesten de reguliere fysieke startersbijeenkomsten echter worden afgelast.
Om die reden zijn de startersbijeenkomsten in digitale vorm gegoten, wat
heeft geleid tot (vanaf augustus 2020) maandelijkse webinars voor startende
ondernemers. Deze webinars worden bijgewoond door gemiddeld ongeveer
1.000 startende ondernemers. Deze vorm van voorlichting zetten we in
2021 voort. Daarnaast hebben we deelgenomen aan de KvK adviesweek en
een digitaal evenement van ZZP Nederland. Naast aandacht voor starters
hebben we ook specifiek voorlichting gegeven met betrekking tot het staken
van een onderneming.

MKB-ondernemers (vervolg)

•

Samenwerking publieke en private partijen, o.a. KvK, FD’s,
softwareontwikkelaars
De iDEAL-pilot voor de aangifte loonheffing met softwareontwikkelaars hebben
we succesvol afgerond. Softwareontwikkelaars implementeren de vrijgegeven
iDEAL-functionaliteit voor de aangifte omzetbelasting in hun salarispakketten.
Vanaf september 2020 zijn overleggen opgestart met softwareleveranciers over
het beschikbaar stellen van fiscale content in de vorm van fiscale hulpen bij
het administreren. Het doel hiervan is het ondersteunen van de ondernemer
bij het voeren van de administratie en het doen van aangifte. De pilot met de
automatische winstaangifte belastingjaar 2019 (AWA) is positief geëvalueerd en
afgerond. Deelnemers aan de pilot hebben veel gebruiksgemak ervaren door de
aansluiting die de AWA maakt tussen de boekhouding en het winstdeel van de
aangifte inkomensheffing.
Samen met DigiCampus en Logius hebben we twee experimenten uitgevoerd
om data-uitwisseling goed en veilig te organiseren. Daarnaast hebben we
meegewerkt aan de overheidsinitiatieven INNOvember en de Innovatiedag van
de Belastingdienst.

31 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Dienstverlening

•

Antwoord geven (telefonische) vragen

•

Samenwerken dienstverleners, o.a. met Forum Fiscaal Dienstverleners

We hebben keuzes moeten maken bij het inzetten van de handhavingscapaciteit,
omdat deze voor de buitenwerkzaamheden niet kon worden ingezet. Om de
beste bijdrage te leveren aan de compliance is de inzet op dienstverlening
versterkt. De belactie richting fiscaal dienstverleners was succesvol en is
door hen positief gewaardeerd. Ook in de invordering zijn, met dank aan de
deurwaarders die zich hiervoor hebben ingezet, herhaaldelijk belacties geweest
om ondernemers te wijzen op de mogelijkheden tot uitstel van betaling. In maart
2020 zijn we begonnen met - voorafgaand aan een te versturen vragenbrief
of opgelegde correctie - telefonisch contact te zoeken met de ondernemer of
fiscaal dienstverlener. Vanwege de positieve reacties en effecten (voorkomen van
fouten en onduidelijkheden) is besloten deze werkwijze voortaan als standaard
te hanteren.

In de ondersteuning van de belastingplichtige neemt de fiscaal dienstverlener
(FD) een prominente plaats in. Daarom is onze samenwerking met FD’s een
efficiënte manier om het nalevingsgedrag van belastingplichtigen te verbeteren.
Voorbeeld van de samenwerking met de koepels van FD’s is het beschikbaar
stellen van een actueel schuldenoverzicht. Hiermee voorzien we in een behoefte
vanuit de markt ter zake van informatie over de fiscale coronamaatregelen en
met name de regeling van uitstel van betaling. In de uitvoering ondersteunen we
FD’s specifiek met de website, de fora, de Helpdesk Intermediairs en de FD-teams.
Ondanks de beperkende maatregelen zijn we erin geslaagd invulling te geven
aan een expertsessie FD via een webinar, alsook een geheel online concept van
de Intermediairdagen 2020. Beide evenementen werden goed bezocht en hoog
gewaardeerd. Het webinar expertsessie FD mocht 2.533 deelnemers verwelkomen
en het aantal inschrijvingen voor de Intermediairdagen betrof 10.755.

MKB-ondernemers (vervolg)

•

Voeren vooroverleg | Behandelen verzoeken Advance Tax Rulings en
Advance Pricing Agreements
Als er onduidelijkheden zijn over de interpretatie van de wetgeving, bijvoorbeeld
over de fiscale gevolgen van een voorgenomen transactie, dan kan een
ondernemer of zijn fiscaal dienstverlener een vraag aan ons voorleggen.
Vervolgens kan er vooroverleg plaatsvinden en nemen wij een standpunt in.
Dit kan in bepaalde gevallen leiden tot een vaststellingsovereenkomst. In 2020
is er minder gebruik gemaakt van vooroverleg (13.770 t.o.v.14.318 in 2019). Er zijn
daarnaast 136.758 verzoekenschriften afgehandeld.

Horeca
Ook bij de horecabranche is fysiek toezicht sinds de uitbraak van corona nog
niet mogelijk geweest. De beperkende maatregelen hebben de horecabranche
flinke schade toegebracht. Veel bedrijven zijn hierdoor in (financiële) problemen
gekomen. We hebben gewerkt aan de ontwikkeling van de kwaliteitsimpuls
administratie- en bewaarplicht in de horeca. Verder hebben we afspraken gemaakt
over een integrale overheidssamenwerking binnen de gemeenten Amsterdam
en Dordrecht.

Autohandel

Toezicht en fraude

•

Behandelen individuele aangiften

•

Toezicht houden, o.a. landbouw, horeca, uitzendbureaus en
autobelastingen

In 2020 hebben we 20.834 aangiften in behandeling genomen voor de VpB. Voor IH
was dat 110.644.

Landbouw
Als gevolg van corona zijn de geplande kwaliteitsgesprekken niet doorgegaan.
We hebben wel afspraken gemaakt. Het gaat hierbij om 11 dienstverleners en
ongeveer 2.300 aangiften inkomensheffing voor de belastingjaren 2017 en 2018
waarin de landbouwvrijstelling is geclaimd. Deze aanpak hebben we gebaseerd op
de analyse van de gehouden kwaliteitsgesprekken en de steekproef. Verder hebben
we rekening gehouden met de beschikbare capaciteit. Per 31 december 2020 was
ongeveer 80% gerealiseerd.

32 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Ook bij autohandel is het fysiek toezicht stilgelegd. Dit gold ook voor de
voorgenomen lokale pilot in de regio Noordoost om een uitvoerings- en
toezichtstrategie te ontwikkelen voor de autohandel die vervolgens landelijk kan
worden toegepast. In november 2020 hebben we het onderwerp Autohandel
opnieuw tegen het licht gehouden en een verkenning uitgevoerd om een actueel
beeld te hebben van de branche en de (fiscale) problematiek die daar speelt.

Uitzendbranche
Het gerichte toezicht op de uitzendbranche vindt onder meer plaats door het
uitvoeren van fiscale boekenonderzoeken. Dit is in 2020 zo goed als stil komen te
liggen. De al lopende boekenonderzoeken hebben we zoveel mogelijk afgerond.

MKB-ondernemers (vervolg)

•

Thematisch toezicht houden, o.a. DBA, e-commerce en excessief lenen
van de BV

•

Uitvoeren steekproeven

•

Bestrijden fraude, o.a. samen met andere overheidsorganisaties

DBA
Corona heeft een grote impact gehad op de mate waarin we toezicht op de
arbeidsrelaties (DBA) konden uitoefenen. In de eerstvolgende voortgangs­
rapportage over het toezicht op arbeidsrelaties aan de Tweede Kamer wordt
uitgebreider ingegaan op toezicht door de Belastingdienst. De gesprekken over
een sectorspecifieke aanpak DBA hebben we in 2020 binnen de mogelijkheden
van corona weer opgepakt en dat geldt ook voor de samenwerking tussen de
Belastingdienst en de Inspectie SZW.

E-commerce
In samenwerking met de Douane passen we maatwerk toe bij de verschillende
groepen van bedrijven. We hanteren drie zogeheten actorcategorieën bij
e-commerce bedrijven (starters, compliant en niet-compliant). Doordat er
maatwerk geleverd wordt, geven we elke actor (en waar nodig een afzonderlijk
bedrijf) de aandacht die deze toezichtmatig verdient. Het toezichtproject (een pilot)
liep echter vertraging op, doordat extern bezoek aan bedrijven door corona niet of
nauwelijks mogelijk was. Vanwege de vertragingen als gevolg van corona is de pilot
verlengd tot het najaar 2021.

33 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Een steekproef is bedoeld om – statistisch verantwoorde – uitspraken te
kunnen doen over het geheel van de onderzochte doelgroep MKB-ondernemers.
Voor de steekproef ondernemingen worden 3.600 entiteiten aselect, dus zonder
voorafgaande risicoselectie, getrokken. De impact van de coronamaatregelen
is ook zichtbaar in de uitgevoerde boekenonderzoeken in het kader van de
steekproef ondernemingen 2020. Door het niet meer kunnen uitvoeren van
buitentoezicht, konden we de resterende boekenonderzoeken in het kader van
deze steekproef in 2020 niet meer uitvoeren.

Bij bewust niet naleven van wet- en regelgeving is afdwingen daarvan soms
nodig. Dat kan via de fiscale aanpak maar ook in de samenwerking met
andere overheden, zoals in het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum
(RIEC), de Landelijke Stuurgroep Interventieteams (LSI) en het Multidisciplinair
Interventieteam (MIT). In die samenwerking leveren we als Belastingdienst
een bijdrage aan de bestrijding van arbeidsmarktfraude en de georganiseerde
ondermijnende criminaliteit. Intensief toezicht is een verbijzondering van het
reguliere toezicht, met een fiscale reikwijdte. Een deel van de thema’s kent een
specifieke politieke en/of internationale opdracht, zoals btw-carrouselfraude
en de Aanpak van Risicovolle Netwerken. Daarnaast heeft intensief toezicht
ook een plaats in thema’s zoals ‘Zorgverleners met inkomsten uit PGB/omzet’
of Turboliquidaties.

MKB-ondernemers (vervolg)
Vernieuwing

•

Gestructureerd overleg met koepels / stakeholders

•

Implementeren doorontwikkeld horizontaal toezicht

Ontwikkelen automatisch ingevulde BTW- en winstaangifte voor
ZZP-ers
De pilot met de automatische winstaangifte belastingjaar 2019 (AWA) is
positief geëvalueerd en afgerond. Deelnemers aan de pilot hebben veel
gebruiksgemak ervaren door de aansluiting die de AWA maakt tussen de
boekhouding en het winstdeel van de aangifte IH. Op basis van deze evaluatie
en vervolggesprekken met softwareleveranciers is de AWA-functionaliteit voor
belastingjaar 2020 doorontwikkeld en aan een bredere groep leveranciers van
boekhoudpakketten beschikbaar gesteld.

BTW-ID voor Ondernemers tonen op Mijn Belastingdienst Zakelijk
Deze functionaliteit is eind december 2020 live gegaan op
Mijn Belastingdienst Zakelijk.

•

•

Ontwikkelen online bezwaarvoorziening
In het kader van het Meerjarenplan Fiscale Dienstverleners werken we activiteiten
uit om de samenwerking tussen Belastingdienst en FD te versterken. Dit vindt
plaats in afstemming met FD’s. Daarvoor zijn in de afgelopen periode vijf online
bijeenkomsten met FD’s en koepelvertegenwoordigers FD’s georganiseerd.
Op verzoek van FD’s is gestart met het thema bereikbaarheid. De infographic
‘In contact met de Belastingdienst’ op Forum FD is een voorbeeld, die bijdraagt aan
een verbeterde bereikbaarheid van de Belastingdienst voor de FD.

34 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

De overleggen op bestuurlijk niveau tussen met de koepelvertegenwoordigers
FD hebben in 2020 alle eenmaal digitaal plaatsgevonden. Ook het landelijke
Intermediairpanel is eenmaal online bijeen geweest.

Samen met koepel-, branche- en beroepsorganisaties van fiscaal dienstverleners
hebben we invulling gegeven aan diverse onderdelen van het doorontwikkelen
van horizontaal toezicht in de fiscaal dienstverleners variant. De uitkomsten van
de diverse (sub)werkgroepen zijn belangrijke elementen voor de nieuwe Leidraad
horizontaal toezicht fiscaal dienstverleners die voorafgaat aan het daadwerkelijk
implementeren van de wijzigingen.

Doelgroep Grote Ondernemingen
Status activiteiten jaarplan 2020
Grote ondernemingen
Regulier proces

Toezicht en fraude

Opleggen aanslagen 

Behandelen individuele aangiften 

Innen aanslagen 

Beoordelen landenrapporten 

Inwinnen en verstrekken van gegevens 

Multilateraal toezicht houden op verrekenprijzen 

Behandelen klachten, bezwaar- en beroepschriften 

Thematisch toezicht houden, o.a. DBA 

Voorkomen van fouten
Voorlichting geven via klantcoördinatoren 

Beoordelen en aan de EU melden van potentieel fiscaal agressieve
structuren
Uitvoeren steekproef in het kader van vervolgonderzoek 
Bestrijden fraude 

Dienstverlening
Voeren bedrijfsgesprekken 
Klantcoördinatie door vast aanspreekpunt 

Vernieuwing
Implementeren doorontwikkeld horizontaal toezicht 

Voeren vooroverleg 
Behandelen verzoeken Advance Tax Rulings en Advance
Pricing Agreements

Verloopt goed
Verloopt (deels) minder dan gepland
Verloopt niet zoals gepland

35 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

In proces

Afgerond

Continu

Grote ondernemingen
Algemeen
Door corona hebben we vertraging opgelopen bij het opstarten en afhandelen
van de boekenonderzoeken, behandeling van aangiften en opleggen aanslagen.
Daarnaast is door corona onze dienstverlening en toezicht richting bedrijven
onder druk komen te staan, omdat de mogelijkheid voor fysiek klantcontact
noodgedwongen afnam. Het klantcontact heeft in 2020 in de meeste gevallen
digitaal kunnen plaatsvinden. Het afgelopen jaar hebben we contact gezocht
met klanten over hun nieuwe situatie tijdens de coronacrisis en de fiscale
steunmaatregelen van het kabinet. Om tot een meer gefocuste klantbehandeling
te komen hebben we de Corona Impact Tool ontwikkeld en in gebruik genomen.
Met deze tool kunnen we ons klantbeeld van grote organisaties actueel houden
met informatie over de gevolgen van de coronacrisis op de bedrijfsvoering en
de financiële positie van de grote organisaties. Daardoor zijn we beter in staat,
gegeven de specifieke situatie van individuele klant, te differentiëren in het
toezicht en maatwerk toe te passen.

•

Inwinnen en verstrekken gegevens

•

Behandelen klachten, bezwaar- en beroepschriften

Tevens is er in 2020 sprake geweest van een terugloop van toezichtactiviteiten.

Regulier proces

•

Innen aanslagen
We hebben vanwege corona ruimhartig uitstel van betaling verleend. De totale
belastingschuld van grote ondernemingen bedraagt ultimo 2020 ruim € 15 miljard.
De omvang van de coronagerelateerde schulden bedraagt eind 2020 € 5,5 miljard.
Doordat dwanginvordering in belangrijke mate stil ligt, loopt ook de schuldomvang
bij klanten op.

36 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

We (Grote Ondernemingen) zijn de grootse leveranciers van gegevens die
de Belastingdienst gebruikt voor de VIA. Daarbij kan gedacht worden aan
loongegevens, bankgegevens, maar ook gegevens over eigendom van
registergoederen. Het grootste deel van de gegevens wordt in het eerste kwartaal
van een kalenderjaar ingewonnen, in casu begin 2020. Er hebben zich geen
noemenswaardige problemen in het inwinningsproces en het daaropvolgende
gebruik voor de VIA hebben zich niet voorgedaan.

In 2020 hebben we 88% van de bezwaren binnen de Awb-termijn afgedaan.
Dit percentage is net iets lager dan de 90% die we nastreven. Het percentage wordt
vooral omlaaggehaald door het aantal afgedane bezwaren bij IH (55%). Dit komt
door een administratieve tekortkoming bij het overplaatsen van personeel
tussen directies.

Voorkomen van fouten

•

Voorlichting geven via klantcoördinatoren | Klantcoördinatie door vast
aanspreekpunt
Grote organisatie hebben klantcoördinatoren als vast aanspreekpunt. In het
onderdeel “algemeen” is toegelicht op welke wijze tijdens het coronajaar 2020 het
contact tussen klant en de klantcoördinator heeft plaatsgevonden.

Grote ondernemingen (vervolg)
Dienstverlening

•

Voeren bedrijfsgesprekken

•

Voeren vooroverleg

•

Behandelen verzoeken Advance Tax Rulings en Advance Pricing
Agreements

•

Beoordelen landenrapporten

•

Multilateraal toezicht houden op verrekenprijzen

•

Thematisch toezicht houden, o.a. DBA

Er zijn in 2020 1.544 bedrijfsgesprekken gevoerd. Als gevolg van corona hebben we
in 2020 een minder bedrijfsgesprekken gevoerd dan daarvoor. Het contact met de
klant heeft echter zoveel mogelijk digitaal doorgang gevonden.

Het aantal landenrapporten dat in Nederland wordt ingediend daalt, van circa 450
in het kalenderjaar 2018 tot circa 270 landenrapporten in het kalenderjaar 2020.
Deze daling is het gevolg van het feit dat steeds meer landen Country-by-Country
reporting-wetgeving hebben ingevoerd en uitwisselingsrelaties zijn aangegaan,
waardoor bedrijven steeds vaker in het land van de uiteindelijke moederentiteit
hun landenrapport indienen. In het kalenderjaar 2020 hebben we 3.417 rapporten
uit het buitenland ontvangen.

Er zijn in 2020 3.516 vooroverleggen afgerond.

In het onderdeel specifieke thema’s en in de bijlage van de rapportage is ingegaan
op de ontwikkeling van de rulings met een internationaal karakter in 2020.

Toezicht en fraude

•• Behandelen individuele aangiften | Opleggen aanslagen

Er zijn in 2020 7.171 Vpb-aangiften door de directie GO afgehandeld. Dit ligt onder
het niveau van 2.019 (8912). Dat komt mede doordat in de eerste periode van
2020 het starten van een behandeling van nieuwe aangiften, in verband met de
Coronapandemie, is opgeschort , waardoor de behandeling van de Vpb-aangiften
vertraging heeft opgelopen. Ook heeft het opleggen van (voorlopige) aanslagen
Vpb door corona in 2020 tijdelijk stil gelegen.

37 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

De Coördinatiegroep ICA (Internationale Controle Activiteiten) is binnen
de Belastingdienst aangewezen om internationale boekenonderzoeken te
coördineren en te begeleiden. Een belangrijk deel van deze boekenonderzoeken
betreft de verrekenprijzen met als doel het verbeteren en verbreden van de
kennis en mogelijkheden om toezicht op internationaal niveau uit te voeren.
Daarnaast participeert de Belastingdienst/Grote Ondernemingen samen met
fiscale autoriteiten van 15 andere landen in het International Compliance Assurance
Programme (ICAP), dat onderdeel is van de Tax Certainty Agenda van de OESO.
In 2020 had ICAP nog de pilot-status, waarbij wij waren betrokken in 8 casussen.
COVID-19 heeft enige vertraging opgeleverd maar in de loop van 2020 zijn alle
casussen in de pilot opgepakt. Zij zullen in 2021 worden afgerond.

Corona heeft een grote impact gehad op de mate waarin we toezicht
op de arbeidsrelaties (DBA) konden uitoefenen. In de eerstvolgende
voortgangsrapportage over het toezicht op arbeidsrelaties aan de Tweede Kamer
wordt uitgebreider ingegaan op toezicht door de Belastingdienst. De gesprekken
over een sectorspecifieke aanpak DBA hebben we in 2020 binnen de mogelijkheden
van corona weer opgepakt en dat geldt ook voor de samenwerking tussen de
Belastingdienst en de Inspectie SZW.

Grote ondernemingen (vervolg)

•

Beoordelen en aan de EU melden van potentieel fiscaal
agressieve structuren
De invoering van Mandatory Disclosure (MDR) hebben we vanwege corona,
net als een aantal andere EU landen, met zes maanden uitgesteld. Op 1 januari
2021 hebben we het portal geopend zodat meldingen kunnen worden gedaan.
Voor de implementatie van DAC6 hebben we de afgelopen periode uitgebreid
gecommuniceerd met externe en interne stakeholders.
Ook is er een toezichtplan gemaakt. In het najaar 2020 is onder leiding van
Nederland een Europese stuurgroep gevormd die verder aan de slag gaat met de
Europese samenwerking op dit onderwerp.
Na opening van het portal per 1 januari hebben we tussen 1 januari 2021 en
31 maart 2021 in totaal 4.561 meldingen ontvangen. De meldingsplicht kent
een terugwerkende krachtperiode voor constructies aangegaan tussen 25 juni
2018 - 30 juni 2020. Daarnaast is er in verband met de uitstel als gevolg van
COVID-19 crisis een overgangsperiode van 1 juli 2020 tot en met 31 december
2020 voor constructies die in deze periode zijn bedacht of geïmplementeerd.
Daarnaast begon vanaf 1 januari 2021 de normale meldingstermijn van 30 dagen
voor nieuw bedachte of geïmplementeerde constructies te lopen. Verreweg de
meeste meldingen die in het eerste kwartaal zijn binnengekomen, zien daarom op
constructies uit deze periodes in het verleden. Ongeveer 75% van de meldingen
in Nederland wordt gedaan door intermediairs en 25% door belastingplichtigen
zelf. Meldingen kunnen zien op verschillende soorten constructies. In de
EU-richtlijn DAC6 is een lijst met kenmerken van constructies opgenomen die
potentieel kunnen leiden tot belastingontwijking. De meeste meldingen gaan
over herstructureringen binnen de groep (E.3), omzetting van inkomsten in een
andere lager belaste inkomstencategorie (B.2) en categorieën waar er betalingen
plaatsvinden aan landen waar mogelijk de belastingheffing erg gunstig is (C.1).
De aandacht voor de vervolgstappen is in eerste instantie gericht op
dienstverlening richting melders inzake de juistheid van meldingen. Daarna volgt
het uitwisselen en/beschikbaar stellen aan ander landen via de Europese
database en het ontvangen van meldingen van de belastingautoriteiten van de
andere lidstaten.

38 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Vervolgens zal een verdere analyse van en het toezicht op de meldingen
plaatsvinden met behulp van de in ontwikkeling zijnde IT-voorziening.

•

Uitvoeren steekproef in het kader van vervolgonderzoek

•

Bestrijden fraude

In 2020 zijn we gestart met het uitwerken van de instrumenten voor
klantcategorieën, waaronder het vervolgonderzoek naar “meer inzicht in de
naleving van wet- en regelgeving door grote ondernemingen en de effecten van
haar werk”. Onder invloed van de beperkingen met betrekking tot de uitvoering
van boekenonderzoeken door corona loopt de uitvoering en afronding van de
steekproef 2020 vertraging op. Dit onderzoek wordt in 2021 afgerond.

In het onderdeel specifieke thema’s wordt ingegaan op de bestrijding van fraude.

Grote ondernemingen (vervolg)
Vernieuwing

•

Implementeren doorontwikkeld horizontaal toezicht
Eén van onze doelstellingen voor 2020 was de doorontwikkeling van de
uitvoerings- en toezichtstrategie en de implementatie van de doorontwikkeling
van het Horizontaal Toezicht. In de eerste maanden van dit jaar is het
klantenpakket van de directie Grote Ondernemingen namelijk toebedeeld naar
de nieuw onderscheiden toezichtcategorieën (Top, Groot en Middelgroot) en
zijn voorbereidingen getroffen voor de implementatie van de doorontwikkelde
uitvoerings- en toezichtstrategie waar het doorontwikkelde Horizontaal Toezicht
onderdeel van uit maakt. Organisaties in de categorie Middelgroot kunnen via
convenanten met fiscaal dienstverleners deelnemen aan horizontaal toezicht.
De implementatie van de doorontwikkeling van Horizontaal Toezicht heeft
impact op veel van onze belastingplichtigen. Begin november 2020 hebben
we daarom een extern Webinar – met 1.400 deelnemers – georganiseerd om
belastingplichtigen met een individueel convenant te informeren over de
veranderingen in het horizontaal toezicht en de wijze waarop het proces wordt
vormgegeven. In 2020 is de vernieuwde werkwijze uitgewerkt in de nieuwe
‘Leidraad Grote Ondernemingen’. Als gevolg van corona hebben we niet alle
individuele gesprekken met klanten over de doorontwikkeling van horizontaal
toezicht eind 2020 gestart. Om druk op klanten en medewerkers te voorkomen
hebben we daarom besloten dat de transitieperiode van het oude naar het nieuwe
horizontaal toezicht in bepaalde omstandigheden kan worden verlengd tot 2023.

39 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Specifieke thema’s
Fraudebestrijding burgers en bedrijven
In het afgelopen jaar stond onze
fraudebestrijding in de belangstelling van
media en politiek. We hebben de Tweede
Kamer op verschillende momenten
geïnformeerd over de Fraude Signalering
Voorziening (FSV), het gebruik van
risicosignalen en de projectcode 1043.
Tegelijkertijd hebben we direct maatregelen
doorgevoerd en verbeteringen in gang
gezet. In 2020 is het programma Herstellen,
Verbeteren en Borgen gestart. Het doel
van dit programma is om te komen tot
een aanpak waarbij binnen de handhaving
(en specifiek het oppakken van signalen
van mogelijke fraude) gepaste middelen
worden ingezet, keuzes kunnen worden
onderbouwd en waarborgen worden
nageleefd en toegepast.
Verhuld vermogen
Met het programma Verhuld Vermogen
beogen we te voorkomen dat
belastingplichtigen in de verleiding komen
om inkomen en vermogen buiten het
zicht van de Belastingdienst te houden.

40 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

De coronapandemie heeft tot een
langer durende opstart en/of tot langere
doorlooptijden bij toezichtprojecten van
het programma geleid. Niettemin hebben
we in 2020 ruim 2.600 signalen afgerond.
De totale opbrengst van het programma
in 2020 is ruim € 190 miljoen aan
belastingcorrecties, inclusief rente en
boete. Projecten die in 2020 hebben geleid
tot relatief de meeste opbrengsten zijn
de aanpak van schijnbaar onafhankelijke
vermogens (afgezonderde particuliere
vermogens), onderzoeken op basis van
geautomatiseerde gegevensuitwisseling
met meer dan 100 landen en de vrijwillige
verbetering (Inkeer). Door de steeds
verdere toename van de internationale
gegevensuitwisseling sluit het net rondom
de belastingontwijkers zich steeds meer.
De aanpak met behulp van het gebruik van
de geautomatiseerde ontvangen gegevens
(Common Reporting Standaard-gegevens)
vanuit andere landen gaat steeds beter.

Aanpak ondermijning
We hebben ook in 2020 een belangrijke
bijdrage geleverd aan de aanpak van
ondermijnende (georganiseerde)
criminaliteit. Binnen de samenwerking
van het Landelijk Informatie en Expertise
Centrum (LIEC) en de Regionaal Informatie
en Expertise Centra (RIEC) verstrekken we
bijvoorbeeld fiscale informatie en voeren
we diverse operationele activiteiten uit.
Samen met onder andere gemeenten,
politie en Openbaar Ministerie (OM)
besteden we vooral aandacht aan de
aanpak van de illegale drugsindustrie.
Verder is er aandacht voor de andere
thema’s binnen de LIEC/RIEC-samenwerking
zoals vastgoedfraude, georganiseerde
hennepteelt, witwassen en mensenhandel
en - smokkel. Ten slotte werken we
samen binnen de zogenaamde regionale
handhavingsknelpunten, bijvoorbeeld bij de
aanpak van de Outlaw Motorcycle Gangs.
In 2020 hebben we binnen de LIEC/
RIEC-samenwerking voor € 57,5mln.
aanslagen opgelegd (2019: € 115,2 mln.).

Verder hebben we voor € 492,8 mln.
conservatoir beslag gelegd (2019:
€ 156,3 mln.). In 2020 heeft de FIOD 907
onderzoeken afgerond, waarvan 319 op
verzoek uit het buitenland.
De aanpak van georganiseerde,
ondermijnende criminaliteit zal de
komende jaren worden geïntensiveerd.
Het kabinet heeft financiële middelen
ter beschikking gesteld voor het
multidisciplinair interventieteam
ondermijning (MIT). De Belastingdienst zal
samen met de FIOD en Douane een actieve
rol in het MIT krijgen. In 2020 hebben we
samen met collega’s van het Openbaar
Ministerie, de Politie, de Koninklijke
Marechaussee en het Ministerie van Justitie
en Veiligheid met name gekeken hoe de
toekomstige samenwerking eruit moet
komen te zien en zijn we gestart met de
opbouw van het MIT.

Specifieke thema’s (vervolg)

Arbeidsgerelateerde fraude
In het kader van de Landelijke Stuurgroep
Interventieteams (LSI) werken we samen
op vaste thema’s. In 2020 zijn de thema’s
horeca, malafide facilitators, wijkgerichte
aanpak en schijnzelfstandigheid
gekozen. Als Belastingdienst zijn we
verantwoordelijk voor het thema horeca.
Onze activiteiten hebben als gevolg van
corona (opschorten buitentoezicht) en
andere prioriteiten vertraging opgelopen.
In 2020 heeft de Belastingdienst binnen
de LSI-samenwerking voor € 1,4 mln. aan
aanslagen opgelegd (2019: € 5,8 mln.).
Witwassen
De witwasbestrijding bleef ook in 2020
in de maatschappelijke en politieke
belangstelling staan. Dat betekende voor
de FIOD en het Anti Money Laundering
Centre (AMLC) voortdurende inzet
op onderwerpen als publiek-private
samenwerking (PPS), internationale
ontwikkelingen en aanpak van onder­
mijnende criminaliteit. De geïntensiveerde
samenwerking met de banken, als
onderdeel van het Nationale Plan van
Aanpak Witwassen, is in 2020 van start
gegaan. De aanpak van Trade Based
Money Laundering is het eerste project

41 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Schuldenaanpak
waarin overheid en banken op nieuwe
wijze zijn gaan samenwerken. Het project
is in januari 2020 gestart en zat eind
2020 in een afrondende fase met als
concrete producten een indicatorenlijst
en een barrièremodel voor de
automobielsector. Ook op internationaal
gebied speelt de Belastingdienst een
actieve rol in de aanpak van witwassen.
Het AMLC neemt deel aan diverse
Europese samenwerkingsverbanden.
Zo was er in 2020 veel aandacht voor
internationale signalen op onderwerpen
met een witwascomponent, zoals
faillissementsfraude, cybercrime,
ondergronds bankieren en goud.

Eén van onze speerpunten is het
verminderen van de kans op het
ontstaan van problematische schulden.
Daarom hebben we verbeteringen in
het aanvraag- en wijzigingsproces in
het Toeslagenportaal doorgevoerd om
de begrijpelijkheid te vergroten en de
foutkans te verminderen. Ook hebben
we burgers periodiek geattendeerd
op het bijstellen van hun toeslagen bij
wijzigingen in het inkomen of gebruik.
Medio 2020 is de kinderopvangtoeslagapp
(hierna: KOT-app) gelanceerd, die het
voor burgers gemakkelijker maakt om
wijzigingen door te geven. De KOT-app
heeft de mijlpaal bereikt van 100.000
gebruikers. Het aantal downloads en
het gebruik nemen nog steeds toe.
Verder zorgen we voor persoonlijke
begeleiding van ouders met een hoge
kans op (hoge) terugvorderingen aan
kinderopvangtoeslag. Het begeleiden
van ouders levert nu al resultaten op.
Zo is tot 1 december 2020 in overleg
met 62 ouders het voorschot van de
kinderopvangtoeslag naar beneden
bijgesteld, met gemiddeld ongeveer
€ 5.000. In 13 gevallen is het voorschot

naar boven bijgesteld, met gemiddeld
ongeveer € 1.700. In 2021 breiden
we de capaciteit ten behoeve van
persoonlijke begeleiding uit.
Als er schulden zijn ontstaan, hechten we
veel waarde aan goede dienstverlening bij
het betalen van de belastingschulden en
het terugbetalen van te veel ontvangen
toeslagen. We wijzen burgers op de
mogelijkheid om uitstel van betaling te
verzoeken. Daarbij kan rekening worden
gehouden met de betalingscapaciteit
van de burger. Burgers die teveel toeslag
hebben ontvangen, krijgen voor het
terugbetalen van het teveel ontvangen
bedrag een standaard betalingsregeling
aangeboden. Er is het afgelopen jaar
gewerkt aan de implementatie van
de Wet vereenvoudiging beslagvrije
voet die per 1 januari 2021 in werking
trad. Hiermee is gerealiseerd dat bij de
loonvordering, dwangverrekeningen en
overheidsvorderingen vooraf rekening
wordt gehouden met de beslagvrije
voet. Hierdoor houdt de burger een
minimumbedrag over om de in basis
van het levensonderhoud te kunnen

Specifieke thema’s (vervolg)

Schuldenaanpak (vervolg)
voorzien. De beslagvrije voet wordt door
alle beslagleggers in Nederland op een
uniforme wijze berekend, de schuldenaar
heeft één aanspreekpunt voor de hoogte
van zijn of haar beslagvrije voet en hiervoor
hoeven door de burger initieel geen
gegevens meer aangeleverd te worden.
Om schuldsituaties aan te pakken werken
we binnen verschillende trajecten samen
met andere overheids(uitvoerings)
organisaties. In december 2020 is
een pilot gestart waarbij burgers
inzicht hebben in te betalen bedragen
voor de Inkomstenbelasting en de
Zorgverzekeringswet. Ook werken we
mee aan de campagne Kom uit je schuld
van het ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid. Deze campagne heeft
een nieuwe lancering doorgemaakt, waarbij
in verband met corona ondernemers,
ZZP’ers en jongeren meer aandacht krijgen.
De titel van deze campagne is “De eerste
stap helpt je verder”. Naar aanleiding van
een geslaagde pilot collectief schuldregelen
begin 2020 is onderzocht hoe we deze
werkwijze kunnen implementeren.
Belangrijke onderdelen van collectief
schuldregelen zijn inmiddels onderdeel

42 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

geworden van de implementatie van het
‘Eén Overheidsconvenant’ dat op 7 april
2020 met de NVVK en de andere vijf grote
uitvoeringsorganisaties is ondertekend en
op 1 juli 2020 in werking is getreden.
We hebben in het afgelopen jaar data
geleverd voor diverse onderzoeken,
waaronder CBS-publicaties Huishoudens
in rode cijfers en Overlap schulden bij
uitvoeringsorganisaties. Deze onderzoeken
vormen belangrijke bouwstenen voor het
rijksbeleid rond schulden.
Sinds maart 2020 is de dwanginvordering
van belastingen grotendeels stopgezet:
de inzet van deurwaarders, de
overheidsvordering, de loonvordering
en de vordering onder de bank liggen
stil. Dit heeft effect op schulden. Er is
verminderd klantcontact en klantbeeld,
schulden worden ouder en lopen op.
In de praktijk zijn er verschillende regimes
ontstaan voor het uitstelbeleid van
betalingen (m.b.t. pre-coronaschulden,
coronaschulden en post-coronaschulden).
Daarom is gestart met onderzoek om te
bekijken op welke wijze de invordering
weer verantwoord opgestart kan

worden. Het afgelopen jaar is daarom
een visie op schulden ontwikkeld, is een
‘klantreis schulden’ uitgevoerd en wordt
er gewerkt aan een daarop aansluitende
communicatiestrategie. Dit helpt ons
om in de toekomst richting te geven bij
keuzes en prioritering. Op basis hiervan zal
de aankomende maanden een plan van
aanpak opgesteld worden.

Deel- en
Kluseconomie
Vanuit het Toezichtplan Deel- en
Kluseconomie werken we de
handhavingsinstrumenten zo
concreet mogelijk uit. Hiervoor is
in het derde tertiaal van 2020 voor
zowel de deel- als de kluseconomie
een projectleider gestart.
Onze speerpunten bij het uitwerken
van de handhavingsinstrumenten
zijn gerichte communicatie
en verbetering van de
informatievoorziening. Een goede
samenwerking met de platformen
is hierbij van groot belang. Met een
aantal platformen is er al verkennend
contact hierover geweest.

Specifieke thema’s (vervolg)

Brexit
We hebben ons in 2020 voorbereid op de
Brexit. Sinds 1 februari 2020 maakt het
Verenigd Koninkrijk formeel geen deel
meer uit van de Europese Unie. De in het
terugtrekkingsakkoord overeengekomen
overgangsperiode duurde tot en met 31
december 2020. Het Verenigd Koninkrijk
werd tijdens deze overgangsperiode
voor het gemeenschapsrecht en voor
de nationale regelgeving die dient ter
implementatie daarvan, aangemerkt als
EU-lidstaat. Daarom veranderde er voor
burgers en bedrijven vrijwel niets tot en
met 31 december 2020. Op 24 december
2020 werd inhoudelijk een akkoord bereikt
tussen het Verenigd Koninkrijk en de
Europese Unie: een handelsverdrag zonder
quota en zonder handelstarieven.
Aanvankelijk waren de voorbereidingen
in 2020 gericht op een zogenaamde
“no-deal Brexit” zonder handelsakkoord.
Een concreet voorbeeld van de
voorbereiding betreft het op verschillende
momenten aanschrijven van ondernemers
die goederen importeren uit het Verenigd
Koninkrijk naar Nederland. Voor de
gegevensuitwisseling werd in de loop van
2020 duidelijk welke gegevens nog wel en

43 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

E-commerce
niet uitgewisseld zullen worden en op basis
van welke titel. Gegevensuitwisseling vindt
in belangrijke mate doorgang op basis van
OESO-verdragen.
Ook hebben we voorbereidingen
getroffen om de afspraken uit het
terugtrekkingsakkoord uit te voeren.
Zo werd de Verzamelwet Brexit op 15
december 2020 aangenomen, waarin de
Inkomstenbelasting en de Loonbelasting
worden aangepast om de Nederlandse
wetgeving in lijn te brengen met de
afspraken uit het akkoord. Het op 24
december 2020 bereikte akkoord kende
geen gevolgen voor de voorbereidingen op
fiscale en toeslagenaspecten.
De Douane heeft circa 930 medewerkers
geworven ter voorbereiding op de Brexit.
Deze extra medewerkers zijn opgeleid,
zodat de Douane als geheel de ingeschatte
werkzaamheden kan uitvoeren. Ook is een
40-tal huisvestingsprojecten gerealiseerd.
Door de intensieve voorbereidingen,
de communicatie-inzet richting het
bedrijfsleven, het inrichten van een
crisisstructuur, de (operationele en
bestuurlijke) oefeningen en de aansluiting

bij partners binnen de logistieke keten was
de Douane zo goed mogelijk voorbereid
op 1 januari 2021. Naast aanvullende
communicatie met het bedrijfsleven over
de toepassing van de oorsprongregels bij
invoer uit en uitvoer naar het VK zijn er op
dit moment geen aanvullende activiteiten
door de Douane nodig om invulling te
geven aan het overeengekomen akkoord
tussen de Europese Unie en het Verenigd
Koninkrijk.

(pilot korte spoor Douane
en Belastingdienst)
In samenwerking met de Douane
hebben we in pilotvorm gewerkt aan
het in kaart brengen van de actieve
actoren in e-commerce (voornamelijk
voor zendingen van buiten de Europese
Unie naar Nederland). Hiertoe hebben
we een overzicht gemaakt van alle
typen ondernemingen die actief zijn
op het speelveld van e-commerce.
Hieruit zijn nalevingsbeelden naar
voren gekomen en zijn drie categorieën
actoren bij e-commercebedrijven
(starters, compliant en niet-compliant)
bepaald en nader uitgewerkt. In de
eerste fase van de pilot hebben we
voornamelijk gewerkt met repressiever
toezicht, maar deze aanpak is minder
passend gebleken voor starters en
compliante actoren. Daarom hebben
we de handhavingsaanpak in
het vervolg van de pilot verder
doorontwikkeld en verbreed naar
gerichte communicatie en preventieve
bedrijfsgesprekken. Door corona
hebben alle handhavingsactiviteiten
overigens wel vertraging opgelopen.

Specifieke thema’s (vervolg)

Rulings met een internationaal karakter
De staatssecretaris van Financiën stuurt
sinds 2018 een jaarverslag over de
rulingpraktijk aan de Tweede Kamer.
We hebben het jaarverslag 2020 als bijlage
bijgevoegd. Met ingang van 1 juli 2019 is
de nieuwe aangescherpte rulingpraktijk
van kracht geworden. In het kalenderjaar
2020 zijn 642 verzoeken ontvangen en
600 verzoeken afgehandeld. Er zijn 387
verzoeken (deels) toegekend. Wij zien dat
– in verhouding tot de periode voor 1 juli
2019 – het aantal verzoeken gemiddeld
lager is, maar de sterke daling van de
tweede helft van 2019 zich in 2020 niet
heeft doorgezet. Of de cijfers over 2020
illustratief zijn voor de komende jaren is
niet duidelijk. Het jaar 2020 was immers
bijzonder vanwege de coronapandemie.
Voorts constateren we dat een aanzienlijk
deel van de initiële verzoeken niet tot
een ruling leidt. Een mogelijke verklaring
hiervoor is dat in 2020 nog altijd ervaring
wordt opgedaan met het invulling geven
aan de open normen van de herziene
rulingpraktijk. Dit geldt met name voor de
invulling van de begrippen economische
nexus en belastingbesparing. Omdat van
elk toegewezen, afgewezen en ingetrokken
verzoek een anonieme samenvatting

44 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

wordt gepubliceerd, wordt de uitwerking
van de nieuwe rulingpraktijk voor de
praktijk steeds zichtbaarder.
De onafhankelijke onderzoekscommissie
heeft onderzoek gedaan naar in 2019
afgegeven rulings met een internationaal
karakter. De resultaten van dit
onderzoek hebben we als bijlage bij
deze Voortgangsrapportage opgenomen.
Het doet ons deugd dat de onderzoeks­
commissie binnen de kaders van het
uitgevoerde onderzoek concludeert
dat de onderzochte rulings uit 2019
door de Belastingdienst zijn afgegeven
in overeenstemming met de op dat
moment geldende wet- en regelgeving.
Deze conclusie is in lijn met de eerdere
bevindingen van deze rulingcommissie
en de Algemene Rekenkamer.1 De
onderzoekscommissie heeft ook een aantal
observaties en doet enkele aanbevelingen
waarmee de Belastingdienst aan
de slag gaat.
Met betrekking tot de samenvattingen
concludeert de onderzoekscommissie dat
deze een adequate weergave bevatten
van het soort afspraak dat is gemaakt en

– in globalere zin – van wat er daadwerkelijk
is afgesproken, inclusief de daarbij
gehanteerde overwegingen of analyse.
Aangezien dit een proces in opbouw
is waarin op basis van de opgedane
ervaringen steeds verdere verbeteringen
worden aangebracht, verdient het volgens
de onderzoekscommissie – omwille
van de consistentie en de praktische
betekenis van de samenvattingen – wel
aanbeveling om zo strak mogelijk de hand
te blijven houden aan de vaste indeling
van de samenvattingen. Daarnaast doet
de onderzoekscommissie de suggestie om
te bezien of verbeteringen mogelijk zijn
in de wijze waarop de samenvattingen op
de website van de Belastingdienst worden
gepubliceerd. De Belastingdienst zal de
mogelijkheden hiertoe onderzoeken.
De Algemene Rekenkamer heeft onderzoek
verricht naar maatregelen ter voorkoming
van belastingontwijking en in het bijzonder
de rulingpraktijk van de Belastingdienst
(2018). In haar brief van 15 april 2021 aan
de Tweede Kamer geeft de voorzitter
van de Algemene Rekenkamer aan dat
de Belastingdienst de door de Algemene
Rekenkamer onderzochte rulings uit
2018, behoudens een beperkt aantal

kanttekeningen, in overeenstemming
met de op dat moment geldende regels
heeft afgegeven. Dit is in lijn met haar
eerdere onderzoek naar de rulings uit
2014. Gegeven de aanbevelingen van
de Algemene Rekenkamer over de
dossiervorming, zullen we inzetten op
een verdere kwaliteitsverbetering en
doorontwikkeling van de dossieropbouw.2

1
2

Zie ook Kamerstukken II 2020/21, 25087, nr. 272.
https://www.rekenkamer.nl/actueel/
lopend-onderzoek/belastingontwijking

4 Beheerst vernieuwen
ICT
ICT

Instroom

Verloopt (deels) minder dan gepland
Verloopt niet zoals gepland

Status activiteiten jaarplan 2020

Personeel
Personeel

Verloopt goed

Verbeteren portfolioproces

Cultuur
Cultuur
Meerjarig programma cultuur en leiderschap

Instroom 1.850-2.500 fte

Afgewogen vraagstelling en prioritering

Nieuw instroom proces wordt structureel
ingebed

Sturing op financiële aspecten portfolio

Programma gericht op alle leidinggevenden
en medewerkers

Uitvoering aanbevelingen extern onderzoek

Zowel concernbreed als op maat
Externe klankbordgroep

Continue werving

Efficiëntere inzet ICT-capaciteit

Fiscalisten

Verkleinen technische schuld naar maximaal 39% in 2020

Accountants

Uitvoering aanbevelingen extern onderzoek

Data-analisten

Uitvoering aanbevelingen extern onderzoek
Inspiratie (dialoogsessies)

IT-ers

Verkleinen vraag ICT
Externe toetsing domeinarchitecturen

Positionering arbeidsmarkt

Dialoogsessies over cultuur met medewerkers
Communicatiecampagne

Beheersing en verkleining vraag via uitvoeringstoetsen

Actieve benadering en blijvend zichtbaar op
arbeidsmarkt
Inzet recruitmentbureaus en aansluiting
wervingscampagnes Rijk
Opleiden en ontwikkelen medewerkers

Leiderschap
Dialoogsessies over leiderschap

Sturing en beheersing
Sturing en beheersing
Managementinformatie

Warm welkom en ‘onboarding’ medewerkers

Managementinformatie voor zes ketens

Opleidings- en ontwikkelplannen voor alle
onderdelen

Operationaliseren en testen nieuw ontwikkelde kpi’s

Meerjarige personeelsplanning

Inzicht in benodigdheden

Inzicht in uitgaven en compliance map

Risicomanagement
Risicomanagement voor zes ketens
Risico-assessments met top Belastingdienst en
passende beheersingsmaatregelen

In proces

Uitvoering aanbevelingen ADR

Afgerond

Continu

Bijeenkomsten top 25, top 200 en top 1500
Kader met vereiste leiderschapskwaliteiten,
gericht op voorbeeld functie
Structuur
De visie wordt in alle personeelsprocessen
doorgevoerd

Personeel
Algemeen

Onze nieuwe collega's

Het jaar 2020 is het laatste jaar waarin ervaren medewerkers konden uitstromen
op basis van de vertrekregeling. Ook na de afloop van vertrekregeling blijft werving
van medewerkers onverminderd van belang. Enerzijds door uitstroom vanwege het
bereiken van de (vervroegde) AOW-leeftijd. Anderzijds door stijging van de formatie
van de Belastingdienst, Toeslagen en Douane als gevolg van het aanvullende
budget bij de Voorjaarsnota 2020 voor o.a. verbetering dienstverlenging
en borgen van stabiliteit van cruciale processen. De extra wervingsopgave
die hiermee samenhangt, is verdeeld over 2020 en 2021. We hebben onze
wervingsdoelstellingen voor 2020 gehaald. Tegelijk is in 2020 nog sprake van
onderbezetting. En ook in 2021 gaan onze wervingsinspanningen onvermoeid door.

•

•

Instroom: 1.850 – 2.500 FTE
Als gevolg van het bij Voorjaarsnota 2020 toegekende aanvullende budget,
zoals voor het verbeteren van de dienstverlening, is de formatie van de
Belastingdienst, Toeslagen en Douane in 2020 gestegen naar 31.155 fte. Daarmee is
de instroomopgave voor 2020 verhoogd van 1.850-2.150 fte naar 2.500 fte.
In totaal zijn in 2020 2.729 fte (inclusief uitbreiding aantal uren zittend personeel)
ingestroomd. Daarmee is het bijgestelde instroomdoel behaald. In dezelfde
periode zijn 2.166 fte uitgestroomd. Dit is 84 fte minder dan geraamd. Ultimo 2020
is er nog onderbezetting van ca. 1.400 fte, die deels is opgevangen met de inzet
van externe inhuur en uitzendkrachten. In 2021 blijven we onverminderd doorgaan
met onze wervingsactiviteiten.

Nieuw instroomproces structureel inbedden
In 2018 is het instroomproces opnieuw ingericht. In september 2020 is het
programma instroom in onze reguliere processen ingebed.

46 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Douane
Toeslagen
Belastingen: uitvoering
Belastingen: Kaderstelling
Belastingen: Ondersteuning

388
225
1694
90
332

Personeel (vervolg)

•

Permanente werving (Fiscalisten, accountant, Data-analisten
en ICT‑ers | Inzet recruitment bureaus en aansluiting
wervings­campagnes Rijk

•

Opleidings- en ontwikkelplannen voor alle onderdelen

•

Meerjarige personeelsplanning

Voor deze schaarse doelgroepen wordt continu geworven. De Belastingdienst
is aangesloten bij Rijksbrede wervingscampagnes. In het najaar is er succesvol
gebruik gemaakt van een extern bureau voor moeilijk te werven functies bij de
dienst Datafundamenten & Analytics (DF&A). Bij de directie Informatievoorziening
(IV) loopt er op dit moment een traject om een extern bureau in te zetten voor
moeilijk te werven ICT-functies.

•

•

Actieve benadering en blijvend zichtbaar op de arbeidsmarkt
Onze inspanningen op de arbeidsmarkt zijn succesvol. Deze inspanningen bestaan
onder andere uit een arbeidsmarktcampagne (oktober 2020 gestart), employee
branding en doelgroep-campagnes. Daarnaast is er de directe marketing van
concrete vacatures. In juni 2020 werd bekend dat de Belastingdienst zijn positie in
de top 10 van favoriete werkgevers in Nederland handhaaft (Intelligence Group,
2020). De Belastingdienst heeft inmiddels 130.000 volgers op LinkedIn. Dit waren
in maart 2020 nog 100.000 volgers.

Warm welkom en ‘onboarding’ medewerkers
Begin 2020 hebben we een app voor nieuwe medewerkers ontwikkeld
en in gebruik genomen. Met deze app Welkom@BD bereiden we nieuwe
medewerkers optimaal voor op hun start. Vanwege de coronamaatregelen
kunnen de gezamenlijke onboardingsessies in levenden lijve niet doorgaan.
Deze worden digitaal verzorgd.

47 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Als gevolg van de Coronacrisis hebben veel opleidingen tijdelijk vertraging
opgelopen. We hebben veel energie gestoken in het digitaal aanbieden van
opleidingen. Daarnaast kostte het de directies meer tijd en begeleidingscapaciteit
dan gebruikelijk om nieuwe medewerkers online in te werken. Het duurde
daarom langer, voordat onze nieuwe medewerkers volledig inzetbaar waren.
Daarbij speelde ook een rol dat er een docententekort is ontstaan door vertrek van
ervaren docenten die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt. Ten aanzien van
het docententekort geldt dat de primair procesdirecties nu in samenwerking met
de Belastingacademie, de opleidingen bemensen.
Nog niet alle dienstonderdelen hebben opleidingsplannen opgesteld. Wel hebben
alle primair proces-directies, DG Toeslagen en DG Douane hun opleidingsplan
voor 2021 aangeleverd. Daarin wordt aandacht besteed aan de opleidings- en
ontwikkelbehoefte van onze medewerkers. Dat geldt voor het versterken van
vakinhoudelijke kennis en van kennis en kunde op het gebied van ICT en data.

In 2020 hebben alle dienstonderdelen volgens planning een meerjarig
personeelsplan 2020-2024 opgeleverd, waarin de kwalitatieve en kwantitatieve
aspecten zoals formatie en bezetting zijn beschreven.

Vitaliteitschecks en (online) trainingen voor werkdruk
De pilot met de vitaliteitscheck@home is per 1 februari 2021 afgerond en wordt nu
geëvalueerd. Het doel van de pilot was het onderzoeken van de nu digitale variant
ten opzichte van de fysieke variant. Bij een positieve evaluatie zal de digitale
variant breder worden uitgerold.
Wat werkdruk betreft, worden diverse trainingen aangeboden aan medewerkers
en zijn er aanvullende diensten mogelijk voor directies of teams op basis van het
thema. Daarnaast loopt er een Rijksbrede pilot, Mirro, gericht op het voorkomen
van psychisch verzuim en vergroten van mentale veerkracht. Dit is een online
aanbod van meerdere modules.

Personeel (vervolg)

Opleidingsaanbod en programma van de Belastingdienstacademie
moderniseren
De bekende manier van leren staat onder druk. We stellen namelijk andere
eisen aan onze medewerkers. De menselijke maat vraagt vernieuwde aandacht.
Ook biedt technologie steeds betere ondersteuning. Leren en ontwikkelen op
afstand en grootschalig digitaliseren van opleidingen is een noodzaak geworden.
Het opleidingsaanbod en het programma van de Belastingdienstacademie (SSO
O&P) zal daarvoor vernieuwd en gemoderniseerd moeten worden. Dit betreft
ongeveer 3.000 te vernieuwen opleidingsdagen. In het najaar 2020 startte de
uitvoering van het Programmaplan ‘Vernieuwing Ontwikkelen en opleiden bij de
Belastingdienst’. Het programmaplan gaat over de stapsgewijze vernieuwing van
het opleidingsportfolio van de ‘in huis’ ontwikkelde opleidingen. De eerste twee
fases lopen door tot in 2023. De focus ligt nu op het omzetten van opleidingen
naar online (fase 1), zodat uitvoering binnen de huidige beperkende maatregelen
toch weer mogelijk wordt. In deze fase worden alle ‘prioriteit-1-opleidingen’
weer uitgevoerd. In de periode september tot en met december zijn 400
opleidingsdagen van prioriteit 1 gedigitaliseerd. In totaal zijn in 2020 vanaf maart
704 opleidingsdagen gedigitaliseerd. Tegelijkertijd is en wordt alvast gewerkt
aan de onderzoeksvragen die richting gaan geven aan beoogde inhoudelijke
vernieuwing van opleidingen (fase 2).

Programma arbeidsparticipanten
De Belastingdienst is een inclusieve organisatie. Dit geldt ook voor werknemers
met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. In dat kader zijn we een meerjarig
programma Arbeidsparticipatie gestart met als realistisch doel een jaarlijkse
toename van 200 arbeidsparticipanten om structureel invulling te geven aan de
Wet banenafspraak en het quotum arbeidsparticipanten. In 2020 is het ons niet
gelukt om het cumulatieve wettelijke quotum (999,9 banen) te halen. Eind oktober
2020 is 58% (576 van de 999,9 banen) van het cumulatieve wettelijke quotum
behaald1. De achterstand op de wettelijke norm wordt daarmee stapsgewijs
ingelopen. Het doel is om met deze stapsgewijze jaarlijkse doelstelling van
een toename van 200 arbeidsparticipanten per eind 2023 aan de wettelijke
quotum te voldoen.

Aandacht vergroten voor fiscaal-juridische kennis in alle lagen van de
organisatie
Wij organiseren al langere tijd Topseminars voor Strategische Managers. In een
reeks van tien (dit jaar digitale) bijeenkomsten wordt door professionals uit de
vaktechnische topstructuur managers op strategisch niveau - zonder fiscale
achtergrond - bijgeschoold op de fiscale inhoud en nieuwe ontwikkelingen.
Deze reeks, die voor de derde keer plaatsvond, is in oktober 2020 gestart en
inmiddels afgerond. De Topseminars voor Strategische Managers staan model voor
toekomstige initiatieven om de kennis van fiscaal-juridische onderwerpen in alle
lagen van de organisatie te vergroten. Momenteel werken wij deze initiatieven uit
en na de zomerperiode 2021 wordt gestart met een bredere uitrol in de organisatie.
Ook werken we aan een programma waarin betekenis wordt gegeven aan de
menselijke maat. Dit programma richt zich onder meer op de fiscaal-juridische
kennis over de professionele ruimte van de fiscale professionals, zowel bij de
fiscale professionals als bij leidinggevenden.

1

48 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Er is een probleem bij de registratie van het aantal arbeidsparticipanten opgetreden; de verwerking van
het BSN bij dit proces is namelijk niet toegestaan. Momenteel wordt gezocht naar een alternatief voor
registratie en rapportage van de aantallen arbeidsparticipanten.

ICT
Algemeen
We zijn gestart met een meerjarig ICT-Verbeterprogramma om de ICTuitvoeringsorganisatie en de sturing op uitvoering van de ICT-projecten te
verbeteren. De meeste van onze doelstellingen voor 2020 hebben we gehaald.
Hoewel de afbouw van achterstallig onderhoud, de zogeheten technische schuld,
volgens planning verloopt, zijn er niettemin ICT-systemen waar sprake is van
een hoger dan gemiddelde technische schuld. De continuïteit is daarbij een
belangrijk risico. Ook in 2021 zullen we nog hard moeten werken om de ICT bij de
Belastingdienst op orde te krijgen en te houden.

•

•

Verbeteren Portfolioproces: afgewogen vraagstelling en prioritering,
sturen op financiële aspecten portfolio
We hebben in 2020 stappen gemaakt op weg naar de volgende fase van
volwassenheid van het ICT-portfolioproces. Voor het topmanagement zijn voor
het eerste kwartaal van 2021 speciale sessies voorbereid om het meerjarige
portfolioproces in beeld te brengen en hierin inhoudelijke keuzen te maken.
In 2020 hebben we het portfolio 2021 geprioriteerd en in balans gebracht met het
beschikbare aanbod en de budgettaire kaders. Hierbij is ook een afweging gemaakt
tussen de ontwikkeling van applicaties in eigen beheer met eigen medewerkers,
met externe inhuur of het extern laten ontwikkelen van applicaties.

•

Uitvoering aanbevelingen extern onderzoek
In 2020 is het ICT-Verbeterprogramma van start gegaan met als doel de ICTuitvoeringsorganisatie én de sturing op de uitvoering van de ICT-projecten binnen
de Belastingdienst zodanig te verbeteren dat deze doelmatiger en effectiever
kunnen opereren. Het ICT-verbeterprogramma geeft invulling aan de meer dan 200
verkregen adviezen en aanbevelingen van EY, KPMG, het adviescollege ICT-toetsing
(voorheen BIT), de Auditdienst Rijk en de Algemene Rekenkamer. In de brief van
14 september 2020 aan de Tweede Kamer ‘Op weg naar de beste Belastingdienst voor
Nederland’ is dit programma nader toegelicht. Het Verbeterprogramma loopt naar
verwachting tot eind 2022.

49 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Efficiëntere inzet ICT-capaciteit: verkleinen technische schuld
Onze doelstelling in 2020 was om het achterstallig onderhoud (technische
schuld) van het ICT-landschap te verkleinen tot maximaal 39%. De stand is eind
2020 uitgekomen op 36%. Daarmee zijn we goed op koers om eind 2022 het
uiteindelijke doel van maximaal 30% te realiseren. Risico blijft dat door andere
prioriteiten (nieuwe regelgeving, gerechtelijke uitspraken e.d.) minder ICTcapaciteit beschikbaar is voor het verkleinen van de technische schuld. Op advies
van het adviescollege ICT toetsing hebben we in 2020 gewerkt aan een verbeterde
prioritering van de ICT-werkpakketten voor 2021 en 2022. In deze herijking hebben
we gekeken naar het terugdringen van de technische schuld, het verhogen
van de wendbaarheid van het ICT-landschap, de afname van de beheerlast en
het verbeteren van de continuïteit op middellange termijn. De nieuwe set van
werkzaamheden is opgenomen in het ICT-portfolio voor 2021.

Marktconform en gestandaardiseerd inrichten van infrastructuur
We zetten meer in op het marktconform en gestandaardiseerd inrichten van
onze infrastructuur. Daarmee voorkomen we onnodige dubbele technische
voorzieningen en bevorderen we de flexibiliteit. Deze activiteit vindt zijn uitwerking
in het programma Modernisering IV-landschap (MIV) . Belangrijk onderdeel van het
opschonen van het ICT-landschap is het uitfaseren van oude ontwikkelplatforms.

•

Externe toetsing domeinarchitecturen
Om te kunnen sturen op de gewenste situatie van het ICT-landschap werkt de
Belastingdienst onder architectuur. De hoofdprocessen van de Belastingdienst
zijn onderverdeeld in zeventien domeinen. De domeinarchitecturen schetsen
van het desbetreffende domein het eindbeeld, de huidige situatie en de weg
om van de huidige naar de gewenste situatie te komen. Van de zeventien
architecturen zijn er vijf extern getoetst. De rode draad in de bevindingen
was dat de transitiearchitectuur (de weg om van de huidige naar de gewenste
situatie te komen) ontbrak. Deze eis is inmiddels opgenomen voor de andere
domeinarchitecturen die nog niet waren getoetst. Na deze aanscherping zijn

ICT (vervolg)

vervolgens twee aanvullende toetsen uitgevoerd. Uit de zeven toetsen kwamen
geen opvallende bevindingen naar voren. Daarom is besloten om de toetsing van
de overige domeinarchitecturen niet meer te plannen.

•

Beheersing en verkleining vraag via uitvoeringstoetsen
Met een uitvoeringstoets brengen we de gevolgen van nieuwe wet- en regelgeving
in kaart. Daar hoort bij dat we in kaart brengen wat er aan inzet van ICT nodig is
om de systemen aan te passen. Op basis van de uitgebrachte uitvoeringstoetsen
beoordelen we vervolgens of de vragen passen in de beschikbare ICT-capaciteit.
Dit maakt onderdeel uit van het portfolio-proces. We hebben gewerkt aan
het verbeteren van dit proces, zoals hierboven beschreven bij ‘Verbeteren
portfolio-proces’.

Vernieuwing
We voeren projecten uit om het toezicht, de dienstverlening en de interne
werkprocessen te verbeteren. De focus ligt op de zes fiscale processen met
het meeste verbeterpotentieel: boekenonderzoek, omzetbelasting, inning,
automiddelen, inkomensheffingen en bezwaar. Het Jaarplan 2020 noemt
specifiek vier vernieuwingsprojecten uit deze processen: doorontwikkeling
dynamisch monitoren, loonvordering, logistieke werkstroombesturing en
risicomodel omzetbelasting.

Proces Inning
Doorontwikkelen dynamisch monitoren

Verbetering data-governance en datamanagement
Nu en in de komende jaren werken we aan het beter beheersen van de wijze
waarop gegevens worden verwerkt in de hele levenscyclus, van ontstaan tot
verwijdering. Er wordt ingezet op verbetering van het beleggen van taken en
verantwoordelijkheden (datagovernance) en de sturing op gegevensgebruik
(datamanagement). We ontplooien verschillende activiteiten om te zorgen dat
wordt voldaan aan de regelgeving voor privacy en informatiebeveiliging. Zo is
in oktober 2020 een uniforme procedure vastgesteld voor het opstellen en
goedkeuren van Gegevensbeschermingseffectbeoordelingen (GEB). Het streven
is om het proces continu te verbeteren. Mede naar aanleiding van Fraude
Signalering Voorziening is dit ook noodzakelijk. Daarnaast voeren we zogeheten
datamanagement-maturityscans (DMM) uit. Afgesproken is om in 2020 hierbij
prioriteit te geven aan scans aan de uitvoeringsdirecties. In 2020 zijn de scans
uitgevoerd bij Particulieren, Toeslagen, Grote ondernemingen, MKB, Centrale
Administratieve Processen (CAP), Klantinteractie & -services en Douane.

50 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

We zijn gestart met de ontwikkeling van twee dashboards om vroegtijdig
betalingsproblemen als gevolg van corona te signaleren bij ondernemers en
burgers. Op basis van doelgroepen daarbinnen wordt nagedacht over geschikte
(hulp)interventies. Daarnaast is het aanvraagproces voor verklaringen Wet
Ketenaansprakelijkheid (WKA) geüniformeerd en grotendeels geautomatiseerd,
waardoor de WKA-verklaringen sneller verstrekt worden. Op verzoek kan
de Belastingdienst deze verklaringen ook periodiek toesturen, wat een
administratieve verlichting is voor de aanvrager.

Loonvordering
We hebben het interne proces doelmatiger gemaakt door medewerkers bij
de start van een loonvordering een advies te tonen. Daarnaast hebben we
succesvol proefgedraaid met de signalen voor het automatisch opstarten van
de loonvordering. Deze automatisering betreft alleen de eerste stap van het
loonvorderingsproces: het versturen van een vooraankondigingsbrief aan de
belastingplichtige. We hebben deze procesautomatisering nog niet in gebruik
genomen. De zorgvuldigheid die we betrachten bij de implementatie van de
beslagvrije voet betekent dat die ingebruikname pas in de loop van het derde
kwartaal van 2021 zal plaatsvinden.

ICT (vervolg)
Proces Bezwaar

Overig

Logistieke werkstroombesturing

Aangifte BPM (belasting van personenauto’s en motorrijwielen)

Het systeem Logistieke werkstroombesturing (LWB) zorgt ervoor dat het
bezwaarproces sneller, inzichtelijker en gebruiksvriendelijker wordt voor
medewerkers. Dit zorgt voor een snellere en betere afhandeling van bezwaren.
Er zijn in 2020 drie verbeteringen doorgevoerd voor de bezwaren inkomensheffing.
Ten eerste wordt nu automatisch gesignaleerd dat een belastingplichtige hetzelfde
bezwaar twee keer heeft ingediend (zowel op papier als digitaal). Ten tweede
worden papieren bezwaarschriften tegen de vermogensrendementsheffing
geautomatiseerd in plaats van handmatig geclassificeerd. Ten derde zijn alle
werkzaamheden tot het moment van behandeling van de digitaal ingediende
aanvulling op de aangifte geautomatiseerd. De verwerking van de uitkomst van de
behandeling is ook geautomatiseerd. Hierdoor krijgt de indiener van de aanvulling
sneller een terugkoppeling en daardoor eerder fiscale duidelijkheid.

Binnen de parallelimport BPM zijn er twee soorten aangevers, namelijk particulieren
en bedrijven die auto’s inkopen voor de verdere handel. Het aangifteproces betreft
een handmatig proces. Voor particulieren die gebruik maken van een aangifte met
als afschrijvingsmethode de “tabel” heeft een proef gedraaid. Deze is succesvol
geweest. De digitale voorziening voor parallelimport BPM voor particulieren
met een tabelaangifte is inmiddels in productie. Dit is ook gepubliceerd op de
website van de Belastingdienst. De doorontwikkeling van de online aangifte
(o.a. voor ondernemers en de mogelijkheid voor digitaal betalen) staat op dit
moment ‘on hold’ in afwachting van de benodigde generieke voorzieningen
(functionaliteiten).

Proces Omzetbelasting
Risicomodel Omzetbelasting
Met het nieuwe risicomodel voor de nul-aangiften en positieve aangiften
Omzetbelasting willen we het toezicht intensiveren op deze categorie. Door de
geautomatiseerde selectie van het risicomodel krijgen onze toezichtmedewerkers
die aangiften te zien die daadwerkelijk aandacht nodig hebben voor de verrekening
van de btw op de inkoop. Het risicomodel is klaar. Om zeker te zijn dat er geen
sprake is van mogelijke onrechtmatige verwerking van gegevens wordt het model
eerst pas ingevoerd na een positieve effectbeoordeling gegevensbescherming.

51 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Sturing en beheersing
Algemeen
Vanaf 2019 werken we met het Programma Managementinformatie en
Risicomanagement aan het verbeteren van de sturing. Met het op orde brengen
van managementinformatie en risicomanagement is terrein gewonnen de
afgelopen jaren. Begin 2020 is het programma herzien en verbeterd. Zodoende zijn
meer ketens ondersteund in de ontwikkeling van managementinformatie en
risicomanagement dan voorgenomen in het Jaarplan 2020 Belastingdienst.

•

Managementinformatie voor de zes ketens | Risicomanagement voor
de zes ketens
Het programma managementinformatie en risicomanagement ondersteunt
de ketens op het gebied van de managementinformatie en risicomanagement.
Conform planning hebben we de volgende zes ketens ondersteund: Innen en
betalen, Bezwaar, beroep en klachten, Auto, Toeslagen, Overige middelen en
Schenk- en erfbelasting. Voor de keten Bezwaar, beroep en klachten is een
dashboard beschikbaar gekomen voor de sturing en is risicomanagement ingericht.
De ketens Auto, Overige middelen1, Schenk- en erfbelasting Toeslagen, Inning en
betalingsverkeer worden afgerond in de eerste helft van 2021. Het programma
is gestart vanaf vierde kwartaal van 2020 met de ondersteuning bij de overige
ketens Inkomensheffing, Omzetbelasting, Loonheffing, Vennootschapsbelasting/
dividendbelasting, FIOD en Douane. Voor Douane en FIOD is er gekozen voor een
maatwerk aanpak.

1

De keten Overige middelen omvat tien belastingsoorten. Het programma ondersteunt de keten bij de
kansspelbelasting en de overdrachtsbelasting.

52 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

•

Operationaliseren en testen nieuw ontwikkelde kpi’s

•

Inzicht in uitgaven en compliance map

•

Inzicht in benodigdheden

In 2020 is een nieuwe set van kritische prestatie-indicatoren (kpi’s) ontwikkeld
die beter aansluiten bij de strategie van de Belastingdienst. Deze vernieuwde set
is opgenomen in de Begroting IX 2021 en moet zorgen voor een beter inzicht in de
mate waarin de Belastingdienst de naleving bevordert door burgers en bedrijven
een adequate behandeling te geven, effectief te informeren, gemak te bieden en
op gepaste wijze corrigerend op te treden. In 2021 worden nog enkele aanvullende
indicatoren ontwikkeld ten behoeve van de begroting 2022.

Het programma managementinformatie en risicomanagement heeft het project
uitgavenmodel 2019 afgerond. Hiermee worden de uitgaven van de Belastingdienst
toegerekend aan verschillende doelgroepen en processen. Tevens is de
ontwikkeling van het instrument Compliance map afgerond. De Compliance
map geeft inzicht in de mate van zekerheid dat verschillende soorten belastingen
structureel de schatkist binnenkomen.

Sturing op going concern en vernieuwing veronderstelt tevens dat er adequate
en samenhangende informatie beschikbaar is over het budget, de prestaties en
de inzet van personeel en ondersteunende middelen. Hiervoor loopt binnen de
Belastingdienst een viertal projecten. De projecten Financiële projectadministratie
en Human resource-data zijn afgerond. De projecten Inkoopadministratie en
Facilitair Management Informatiesysteem (FMIS) lopen nog.

Sturing en beheersing (vervolg)

•

Risico-assessment met top Belastingdienst en passende
beheersmaatregelen.
We hebben in 2020 een strategische risicoanalyse (SRA) met de top van de
Belastingdienst gehouden om de concernrisico’s voor 2021 te bepalen. Deze SRA
is als input gebruikt voor de risicoparagraaf in het Jaarplan 2021. We hebben
besloten om bij alle toprisico’s een lid van het Directieteam Belastingdienst als
risicocoördinator en een tweede lid met specifieke affiniteit voor het onderwerp
aan te wijzen.

Interne beheersing op een hoger niveau (in control framework)
Om een betrouwbaar inzicht te geven in de mate waarin de Belastingdienst grip
heeft op de processen die gericht zijn op het rechtmatig en doelmatig realiseren
van haar doelstellingen en het voldoen aan wet- en regelgeving, willen wij een In
Control Statement (ICS) invoeren, gefundeerd op een Internal Control Framework
(ICF). In de tweede helft van 2020 hebben wij de organisatie meegenomen in het
gedachtegoed van een ICS en ICF. Dienstonderdelen hebben vervolgens íeder
voor zich aan de hand van een ontwikkelde tool stilgestaan bij de belangrijkste
ontwikkelpunten in de interne beheersing. Daarbij is gekeken naar de noodzaak
voor actualisatie van de administratieve organisatie (AO) en de systematiek van
verbijzonderde controle. Over het jaar 2022 willen we een eerste proeve van het ICS
afgeven. Dat zal nog een ICS zijn over een deel van onze doelen en processen. In de
jaren daarna breiden wij het ICS verder uit.

53 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Cultuur
Algemeen
We werken naar een cultuur waarin medewerkers worden gewaardeerd,
waar dilemma’s bespreekbaar zijn, en waar signalen vanaf de werkvloer en
medezeggenschap tijdig naar boven komen en worden opgepakt. Om aan onze
cultuur te werken loopt een meerjarig programma. Dit programma hebben we
in 2020 herijkt.

•

Externe klankbordgroep
In april 2020 is de externe klankbordgroep gestart die als opdracht heeft om de
organisatie een spiegel voor te houden op het gebied van leiderschap en cultuur
en over deze onderwerpen gevraagd en ongevraagd advies uit te brengen.
Verder zijn sinds mei 2020 twee personeelsraadsleden voor een jaar actief om in de
organisatie signalen op te halen over mogelijke onregelmatigheden en om advies
uit te brengen over de opvolging van deze signalen.

1

Kamerstukken II 2019/20, 31 066, nr. 648

54 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Dialoogsessies over cultuur met medewerkers:
Communicatiecampagne | Dialoogsessies over leiderschap
Vanaf 2021 werkt het programma met een medewerkers-community.
Om eind 2020 medewerkers al bij het programma te kunnen betrekken is een
medewerkerspanel samengesteld. Het team heeft uitvraag gedaan op ideeën
voor een communicatiecampagne Open en Veilig en manieren om de onderlinge
verbinding binnen dienst te verhogen. Ook heeft het panel meegedaan aan een
goed ontvangen pilot Movielearning, een interventie die gesprekken over open
en veilig werkklimaat faciliteert. Parallel aan de ontwikkeling van het programma
Open en Veilig Werkklimaat is eind 2020 een communicatiecampagne voorbereid
met als resultaat dat begin 2021 het gehele programma rondom dit thema via
Intranet is te vinden.

Programma gericht op alle leidinggevenden en medewerkers |
Uitvoering aanbevelingen ADR en extern onderzoek
Deloitte heeft een onderzoek uitgevoerd naar de cultuur van de Belastingdienst.
Het rapport terzake werd op 25 mei 2020 aan uw Kamer gestuurd.1 Samen met
de resultaten van het medewerkersonderzoek, de FNV-enquête en de eerste
bevindingen van de externe klankbordgroep en de personeelsraadsleden is
het bestaande programma leiderschap en cultuur herijkt. We hebben daarbij
vijf aandachtsgebieden in kaart gebracht die de gewenste cultuur van de
Belastingdienst omschrijven: (1) burgers en bedrijven centraal, (2) gaan voor
resultaat, (3) samenwerking, (4) open en veilig werkklimaat, en (5) verandering
begint bij jezelf. Eind 2020 was de aanpak voor het thema Open en Veilig
Werkklimaat gereed. In deze aanpak hebben we de huidige situatie met betrekking
tot het werkklimaat geschetst en een visie geformuleerd op het te bereiken
klimaat. Concrete interventies zijn geïnventariseerd en een communicatiestrategie
en passende monitoring beschreven.

•

•

•

Bijeenkomsten top 25, top 200, top 1500

•

Kader met vereiste leiderschapskwaliteiten, gericht op
voorbeeldfunctie | De visie wordt in alle personeelsprocessen
doorgevoerd

Door corona konden de meeste geplande bijeenkomsten niet doorgaan.
In december is de top van de Belastingdienst samengekomen met de top van
Douane en die van Toeslagen voor een (digitale) wandeling. In deze meeting
hebben directeuren de wens uitgesproken elkaar in 2021 met grote regelmaat te
spreken over actuele thema’s en samen te reflecteren op de actualiteiten.

Begin 2020 is een uitgangspunt voor een leiderschapsprofiel ontwikkeld.
Daarin wordt met zes kwaliteiten het gewenste leiderschap van de Belastingdienst
omschreven, zijnde: sturen op resultaat en betekenis, samenwerken, integriteit,
initiatief en assertief, leren en experimenteren en reflectie. De kwaliteiten die
passen bij het Rijksbrede leiderschapsprofiel, zijn vertaald naar het gewenste
gedrag en ontwikkelbare competenties, waar onze leidinggevenden met
behulp van een gericht opleidingsaanbod en intervisiesessies aan werken.
We zijn in 2020 gestart met de ontwikkelassessments voor leidinggevenden.
De ontwikkelassessments voor topmanagers zijn afgerond. Eind 2020 is gestart
met een inventarisatie voor de herijking van de beschikbare O&P-instrumenten.

5 Risico’s en beheersmaatregelen
In deze paragraaf behandelen wij de belangrijkste risico’s die zijn
opgenomen in het Jaarplan (zie tabel). Hierna lichten wij de stand van zaken
toe van de belangrijkste risico’s zoals opgenomen in het Jaarplan 2020.
Sommige risico’s komen al eerder in deze rapportage aan bod, bijvoorbeeld bij
de verschillende doelgroepen.

Schenk- en erfbelasting
De processen van de erf- en schenkbelasting hebben in 2020 de nodige aandacht
gevergd. Er is een inhaalslag gedaan die nodig was. Op het gebied van de
erfbelasting is het ons gelukt het normale verwerkingsritme van de erfbelasting
te bereiken. Echter, bij schenkbelasting is de doelstelling dat binnen 6 maanden
na ontvangst van de aangifte een definitieve aanslag is opgelegd, nog niet
gerealiseerd. Wel leggen we vrijwel direct na ontvangst van de aangifte een
voorlopige aanslag op. De ontwikkeling van de nieuwe automatisering is minder
snel gegaan dan gepland. Inmiddels is voor de schenkbelasting het systeem
operationeel en kan er vanaf april 2021 een definitieve aanslag 2018 en sinds
augustus een definitieve aanslag 2019 worden opgelegd. Een punt waaraan we
tot slot hebben gewerkt, was de kwaliteit van de aanslagoplegging. We hebben in
2020 vaktechnische specialisten benoemd en vaktechnische overleggen ingeregeld.
De vaktechnische specialisten worden ook ingezet bij het begeleiden en inwerken
van nieuwe medewerkers. In de Voorjaarsbesluitvorming 2020 zijn extra middelen
beschikbaar gekomen voor erf- en schenkbelasting. Bij de eerdere personele krapte
moesten we keuzes maken, waarbij in 2020 ruimte is gezocht in het beperken of
temporiseren van toezicht, ten faveure van het tijdig opleggen van aanslagen.

55 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Vervanging en uitfasering ETM-systeem voor
aangifte, inning en uitbetaling
Sinds enkele jaren wordt gewerkt aan een meerjarig vernieuwingstraject met
als doel de vervanging van de huidige drie grote inningssystemen (waaronder
ETM) door een aantal kleinere applicaties. In de applicatie ETM (Enterprise Tax
Management) zijn nu de inningsvoorzieningen voor ongeveer 25 aangifteen aanslagmiddelen opgenomen, waaronder de schenk- en erfbelasting,
overdrachtsbelasting en autobelastingen. De vervanging en uitfasering van
ETM was voorzien voor eind 2021, maar is vertraagd. De nieuw geplande
einddatum is 31 december 2022. De planning is met name aangepast vanwege
onvoorziene, veel langere doorlooptijden bij het realiseren van geautomatiseerde
koppelingen tussen ICT-systemen, zodat deze via het internet met elkaar kunnen
communiceren. Deze uitloop heeft geen gevolgen voor nieuwe ontwikkelingen.

Verbetering afhandeling bezwaarschriften
Het is ons in 2020 niet gelukt de begrotingsdoelstelling te halen om minimaal
90% van de bezwaren binnen de Awb-termijn af te handelen. De Tweede Kamer is
over dit onderwerp tussentijds geïnformeerd in de voortgangsrapportages1 op het
Jaarplan 2020 Belastingdienst2. Het totale percentage tijdig behandelde bezwaren
is over 2020 uitgekomen op 79% (2019: 68%). De achterstanden betreffen vooral
de bezwaarbehandeling bij de inkomensheffing voor particulieren. Dit hangt
samen met de hoge voorraden bezwaren eind 2019, waarvan de Awb-termijn
inmiddels was verstreken. In de loop van 2020 konden we de achterstanden
grotendeels wegwerken. Door het coronavirus was het niet mogelijk fysieke
hoorgesprekken met belastingplichtigen te voeren. Door procesverbeteringen en
extra medewerkers in te zetten op bezwaarbehandeling en aansturing willen we de
behandeltijd verder terugdringen.
1

Kamerstukken II 2020-2021, 31 066, nr. 702

2

Kamerstuk II 2019-2020, 31 066, nr. 539

Risico’s en beheersmaatregelen (vervolg)
Volumestijgingen Douane onder invloed van
e-commerce
In 2020 heeft Douane Nederland 385 miljoen aangifteregels verwerkt. Dit is
meer dan de aanvankelijk verwachte 310 miljoen aangifteregels. De stijging is
vooral veroorzaakt door meer aangifteregels e-commerce. De Douane en de
Belastingdienst zijn in 2020 een pilot gestart om een antwoord te bieden op de al
enkele jaren toenemende stijging van e-commerce aangiften en de ervaring dat
daarbij wettelijke verplichtingen niet altijd goed worden nageleefd. Aangevers van
e-commerce zendingen worden in deze pilot individueel benaderd. Doel is om in
overleg te komen tot een beter aangiftegedrag en handhavend op te treden, als dit
niet geschiedt. De pilot loopt door tot medio 2021. In het najaar van 2020 heeft de
Douane zich ook gericht op de kopers van online producten buiten de EU. In een
bewustwordingscampagne zijn ze geïnformeerd over de verplichtingen die gelden
bij dergelijke aankopen.

Continuïteitrisico’s
Op meerdere terreinen binnen onze organisatie doen zich risico’s voor in de
continuïteit van cruciale processen, zoals de inning van belastingontvangsten
en het nakomen van behandeltermijnen. Bij de Voorjaarsnota 2020 heeft het
kabinet extra middelen uitgetrokken om nieuwe problemen te voorkomen en de
uitvoeringscapaciteit op een gelijk niveau te houden. Ook bij de ICT-ondersteuning
spelen continuiteitsrisico’s. Hoewel de afbouw van achterstallig onderhoud, de
zogeheten technische schuld, volgens planning verloopt (technische schuld was
eind 2020 36%, realisatie eind 2019 was 44%) zijn er niettemin ICT-systemen
waar sprake is van een hoger dan gemiddelde technische schuld en waarbij de
continuïteit een belangrijk risico is.

Systeem btw e-commerce
In 2021 wijzigen de EU btw-regels voor grensoverschrijdende online verkopen.
De huidige btw-regeling Mini One Stop Shop (MOSS), bedoeld om te voorkomen
dat een ondernemer zich in elk EU-land moet registreren waar digitale diensten
geleverd worden, gaat over in de voorziening die de regeling voor EU btw
e-commerce moet ondersteunen. De Tweede Kamer is bij brief van 19 januari
2021 geïnformeerd over de uitvoering van het desbetreffende wetsvoorstel3.
Inmiddels is het zogenaamde ‘noodspoor’ in ontwikkeling en wordt aan de
permanente voorziening gewerkt die naar verwachting in 2023 klaar is.

Onvolkomenheden
In 2020 is aandacht besteed aan onderstaande onvolkomenheden in de
bedrijfsvoering die door de Algemene Rekenkamer zijn geconstateerd in het
Rapport bij het Jaarverslag IX Financiën 2019. Op 19 mei 2021 heeft de ARK de
resultaten van het Verantwoordingsonderzoek 2020 aan de Tweede Kamer
aangeboden. De ARK is positief over de geboekte voortgang ten aanzien van
de onvolkomenheden en aandachtspunten. Desondanks is zij van mening
dat de Belastingdienst nog steeds veel inspanningen moet verrichten om de
bedrijfsvoering voor heffing en inning van belastingen op orde te brengen.
Er is in 2020 één onvolkomenheid opgelost, te weten de Verbijzonderde
Interne Controles. Er is één nieuwe onvolkomenheid bijgekomen, te weten het
Wijzigingsbeheer IT-systemen. Verder is de onvolkomenheid M&O-beleid kleine
belastingmiddelen (erf- en schenkbelasting) uitgebreid naar het M&O-beleid
bij de grote belastingmiddelen. Dit heeft geleid tot een gelijkblijvend aantal
onvolkomenheden van vijf.

3

56 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Wet implementatie richtlijnen elektronische handel, Kamerstukken II, nr.35 527

Risico’s en beheersmaatregelen (vervolg)

Managementinformatie

Verbijzonderde Interne Controles (VIC)

Deze onvolkomenheid is in 2020 nog niet opgelost. Deze onvolkomenheid
kent een meerjarige aanpak, tot en met 2022. De in 2020 geplande activiteiten
ten aanzien van de concernmanagementinformatie zijn in 2020 afgerond.
Het deelproject «Herijking KPI’s» heeft geleid tot een nieuwe set van indicatoren
voor de Belastingdienst die zijn opgenomen in de begroting IX 2021. Deze nieuwe
set wordt standaard beschikbaar gesteld in een dashboard. Tevens zijn het
uitgavenmodel, de kaderstelling voor managementinformatie en de compliance
map gerealiseerd. Voor 2021 en 2022 ligt de prioriteit van het programma
bij de ketenmanagementinformatie. De activiteiten zijn erop gericht om de
managementinformatie van de uitvoeringsketens verder op orde te krijgen.
Sturing op going concern en vernieuwing veronderstelt tevens dat er adequate
en samenhangende informatie beschikbaar is over het budget, de prestaties,
de inzet van personeel en ondersteunende middelen. Hiervoor loopt een viertal
projecten. Het project «Financiële projectadministratie» is in 2020 afgerond.
Het project «Human resource-data op orde» was in 2019 al afgerond; in 2020 heeft
een doorontwikkeling plaatsgevonden. De projecten «Inkoopadministratie» en
«Facilitair Managementinformatiesysteem (FMIS)» zijn nog niet afgerond.

Deze onvolkomenheid is in 2020 opgelost. Met verbijzonderde interne
controles wordt de kwaliteit van beheersingsmaatregelen vastgesteld.
Deze beheersingsmaatregelen zien onder meer toe op het komen tot een
betrouwbare financiële verantwoording van de Belastingdienst. Het proces van
verbijzonderde interne controles voor heffing en inning van belastingen is over
2020 duidelijk verbeterd. Het overkoepelende VIC-plan is voor het begrotingsjaar
2020 geactualiseerd en bevat per belastingmiddel een concrete planning van VICmaatregelen. Ook is het voortgangsoverzicht verbeterd waarmee de volledigheid
van de geplande VIC-werkzaamheden beter kan worden bewaakt. Tot slot is in 2020
een bevindingenregister bij de dienstonderdelen ingesteld, waarmee de opvolging
van bevindingen die als «ernstig» zijn gekwalificeerd beter kan worden bewaakt.

Verplichtingenbeheer Belastingdienst
Deze onvolkomenheid is in 2020 nog niet volledig opgelost. De Belastingdienst
heeft de kaders verder aangescherpt en ingezet op het tijdig uitvoeren van de
(verbijzonderde) interne controles. De Belastingdienst heeft daarmee voor 2021
een goede basis gelegd voor het verplichtingenbeheer. Uit de controles van de ADR
blijkt dat het verplichtingenproces in 2021 nog nadere aandacht behoeft.

M&O-beleid kleine belastingmiddelen (schenk- en erfbelasting)
In 2019 concludeerde de ARK dat de handhavingsplannen voor de schenken erfbelasting nog onvoldoende ontwikkeld waren. Inmiddels beschikt de
Belastingdienst over een handhavingsplan voor de schenk- en erfbelasting,
dat goed beschrijft op welke wijze de directie Particulieren de werkzaamheden
uitvoert. Er wordt nog gewerkt aan een verdiepingsslag om het inzicht te
verbeteren in de omvang van de handhavingsrisico’s en het nalevingstekort.
De onvolkomenheid is om die reden in 2020 nog niet geheel opgelost.

57 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Prestatieverklaringen Belastingdienst
Ook voor deze onvolkomenheid geldt dat deze in 2020 nog niet volledig is
opgelost. De kaderstelling op het proces «Prestatieverklaringen» is medio
2021 afgerond en vastgesteld. De implementatie van de aangepaste werkwijze
voor prestatieverklaringen is later gerealiseerd dan gepland als gevolg van de
coronacrisis. De oorzaak hiervoor is onder meer gelegen in het opleidings- en
trainingstraject voor de grote groep medewerkers, hetgeen lastig bleek te zijn met
de thuiswerksituatie.

Bijlage: realisatie KPI’s
	Algemene doelstelling
'Compliance'

norm

realisatie

	Dienstverlening

norm

realisatie

90-95%

79,3%

90-95%

93,3%

Minimaal 70% van de bellers, website- en balie­
bezoekers scoort een 3 of hoger op de gehanteerde
5-puntsschaal (neutraal tot zeer tevreden)

> 70%

80,0% - 
85,5%

Maximaal 10% van de de bellers, website- en balie­
bezoekers scoort een 1,5 of lager

< 10%

2,3% -
6,1%

< 12.294

9.632

Bezwaarschriften

Tijdig aangifte doen
Percentage aangiften omzetbelasting tijdig ontvangen

> 95%

95%

Percentage aangiften loonheffingen tijdig ontvangen

> 99%

99%

Percentage aangiften inkomensheffingen en
vennootschapsbelasting tijdig ontvangen

> 94%

92,4%

Afgehandelde bezwaren binnen Awb-termijn

Klachten
Afgehandelde klachten binnen Awb-termijn

Juist en volledig aangifte doen

Klanttevredenheid

Structureel terugdringen van het nalevingstekort MKB

< 6%

n.v.t.

Structureel terugdringen van het nalevingstekort
Particulieren

< 0,7%

0,5%

Tijdige betaling
Tijdige betaling van belastingen en premies

> 98%

98,5%

Zorgvuldig handelen

Percentage oninbaar geleden bedrag belastingen
en premies

< 0,6%

0,4%

Minder ontvangen klachten dan vorig jaar

58 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

	Toezicht

norm

realisatie

	Toezicht

realisatie

Toeslagen

Belastingen
Percentage grote ondernemingen waarvan de
mogelijkheid tot klantbehandeling in de actualiteit
beoordeeld is

89%

94,7%

Rechtmatige toekenning toeslagen: De score
van fouten en onzekerheden ligt onder de
rapporteringsgrens op artikelniveau

Percentage gemeenten, provincies waarvan de
mogelijkheid tot klantbehandeling in de actualiteit
beoordeeld is

95%

97,3%

Het percentage definitief toegekende toeslagen
met een terug te betalen bedrag < € 500

Percentage kasontvangsten van MKB-ondernemingen
onder een fiscaal dienstverlenersconvenant

6 - 8%

5,5%

Bruto correctie opbrengsten aangiftenbehandeling IH
(betreft Particulieren en MKB)

€ 1,45 mld

Bruto correctie opbrengsten aangiftenbeh. Vpb MKB

€ 1,5 mld

Bruto correctie opbrengsten boekenonderzoeken MKB
Bezwaren ingediend na een correctie door de BD
(betreft IH)

59 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

norm

gerealiseerd

> 91%

95%

norm

realisatie

Juiste invoeraangiften

≥ 100

97

€ 1,43 mld

Uitvoering afspraken niet-fiscale taken

≥ 95%

97%

€ 735 mln

€ 678 mln

Waardering bedrijfsleven (indexcijfer)

≥ 100

104,3

< 8%

7,4%

Inning

norm

realisatie

Achterstand invordering

3 - 3,5%

7,5%

Inning invorderingsposten binnen een jaar

55 - 65%

53,8%

Douane
€ 3,7 mld

	Massaal proces

norm

realisatie

norm

realisatie

Percentage processen-verbaal dat leidt tot
veroordeling/transactie

82 - 85%

72%

Gerealiseerde incasso-opbrengsten

€ 128,3 mln

€ 6,74 mln

Omgevingsgerichte strafonderzoeken
(% opsporingsuren)

> 40%

44%

Fraude

Juist tijdig en efficiënt
Voorinvulling van gegevens IH (VIA)

65%

68,7%

Garantiereg. IH'19: in maart aangifte gedaan,
vóór 1 juli bericht

100%

100%

Definitief vaststellen toeslagen (toeslagjaar 2019)

85%

90,6%

Percentage toeslagen dat tijdig wordt uitbetaald

99,9%

99,9%

Aantal ernstige productieverstoringen (damages)

< 67

77

60 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

FIOD

Toelichting op de bijlage
De KPI’s (Key Performance Indicatoren) geven inzicht in het presteren van de
Belastingdienst (incl. Toeslagen en Douane). Hieronder worden de KPI’s toegelicht
waarvan de streefwaarde in 2020 niet is gehaald. Het kabinet heeft als gevolg
van de coronacrisis maatregelen genomen die impact hebben op het werk van
Belastingdienst. De beperkende maatregelen hebben gevolgen voor het toezicht
en de invordering. Dit is terug te zien bij een aantal prestatie-indicatoren dat
daardoor rood scoort.

Bruto correctie opbrengsten aangiftenbehandeling
Vennootschapsbelasting (Vpb)

Percentage aangiften inkomensheffingen en vennootschapsbelasting
tijdig ontvangen

Bruto correctie opbrengsten boekenonderzoeken

De gecombineerde indicator voor tijdig ontvangen aangiften inkomensheffing (IH)
en vennootschapsbelasting (Vpb) is voor het eerst opgenomen in de begroting IX
2018. De streefwaarde voor deze indicator wordt in 2020 niet gehaald; de realisatie
komt uit op 92,4%, een lichte verbetering ten opzichte van 2019 (91,9%).

De realisatie ligt net onder het beoogde bedrag. Daarbij speelt dat een aantal
te onderzoeken bedrijven in 2020 is overgeheveld van de directie MKB naar
de directie Grote ondernemingen. De correctieopbrengsten bij deze bedrijven
worden financieel-technisch toegerekend aan de behandelende directie
Grote ondernemingen.

De streefwaarde is niet gehaald. Dit houdt verband met het feit dat de
boekenonderzoeken en bedrijfsbezoeken vanaf maart 2020 opgeschort en, na
een korte periode van hervatting in september, naar aanleiding van de nadere
kabinetsmaatregelen wederom opgeschort.

Juiste invoeraangiften
Afgehandelde bezwaren binnen Awb- termijn
In 2020 is het percentage Awb-conform afgehandelde bezwaren gestegen van
68% naar 79%. Dit is een verbetering ten opzichte van 2019. De oude voorraad
bezwaarschriften was dit jaar nog van invloed op de realisatie. In 2020 zijn
de achterstanden bij de bezwaarbehandeling voor de inkomensheffing weg
gewerkt. Hiervoor zijn onder andere extra uitzendkrachten en medewerkers uit
andere werkprocessen ingezet.

Percentage kasontvangsten van MKB-ondernemingen onder een
fiscaal dienstverleners convenant
Het percentage kasopbrengsten MKB-ondernemingen onder fiscaal dienstverleners
convenant blijft beneden de norm. Dit komt doordat de kasopbrengst MKB
ondernemingen onder fiscaal dienstverleners convenant in verhouding
minder gegroeid is dan de groei van het aantal MKB-ondernemingen in
de betreffende periode.

61 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

De prestatie-indicator juiste invoeraangiften wordt uitgedrukt in een
indexcijfer, met 2016 als indexjaar, over het totaalaantal aangiften in een van de
aangiftesystemen van de Douane, het aangiftesysteem AGS. De indicator is het
afgelopen jaar gestegen met 9 punten, namelijk van 88 punten in 2019 naar 97
punten in 2020. Een deel van de stijging kan worden verklaard doordat in 2019 de
indicator sterk negatief werd beïnvloed door één bepaald bedrijf dat veel onjuiste
e-commerce aangiften indiende. Dit bedrijf heeft in 2020 aanzienlijk minder
aangiften ingediend in het aangiftesysteem AGS waarop de indicator is gebaseerd.
De prestatie-indicator heeft de streefwaarde van boven de 100 nog niet bereikt.
De Douane onderzoekt op welke wijze de kwaliteit van de ingediende aangiften
kan worden vergroot, bijvoorbeeld door nog meer individueel bedrijven te
benaderen en aan te zetten tot beter aangiftegedrag.

Achterstand Invordering’ en ‘Inning invorderingsposten binnen
één jaar’
De streefwaarden van deze beide prestatie-indicatoren zijn niet gerealiseerd.
Dit houdt verband met de coronamaatregelen. In de eerste plaats door het
ruimhartig toekennen en verlengen van bijzonder uitstel van betalingen voor
ondernemers. In de tweede plaats zijn in een groot deel van het jaar geen
dwanginvorderingsmaatregelen (dwangbevelen en beslag) opgestart.

Aantal (ernstige) productieverstoringen (aantal damages)
De telling van het aantal productieverstoringen (damages) ziet op verstoringen in
het massale gegevensverwerkende proces die leiden tot overlast aan, benadeling
van of onjuiste informatievoorziening aan burgers en/of bedrijven en/of schade
voor de kasstroom van het Rijk en/of imagoschade voor het Rijk. Het aantal
productieverstoringen is in 2020 gestegen ten opzichte van 2019 (77 in 2020
tegen 67 in 2019). Deze stijging is het gevolg van een aantal werkzaamheden
dat handmatig uitgevoerd moest worden, met name de herstelwerkzaamheden
voor corona. De meeste damages raken verhoudingsgewijs een klein aantal
belastingplichtigen en worden vooral als damage gekwalificeerd vanwege overlast
voor burgers en bedrijven en vanuit imagoschade. Doordat als gevolg van corona
medewerkers vanuit huis moesten werken was de afstemming, met name bij
handmatig ingrijpen in de massale processen, extra lastig. Daardoor konden er
door miscommunicatie fouten ontstaan.

62 | 3e Voortgangsrapportage 2020 Belastingdienst

Percentage processen-verbaal dat leidt tot veroordeling/transactie
De streefwaarde is niet gerealiseerd. Er zijn in 2020 minder FIOD-onderzoeken
behandeld. In overleg met het OM is per onderzoek bekeken of alternatieve
afdoening (zonder tussenkomst van de rechter) een optie is. De coronacrisis heeft
tot gevolg gehad dat er in 2020 een aantal maanden vrijwel geen capaciteit bij de
rechtbanken beschikbaar was voor FIOD-onderzoeken. Gevolg hiervan is geweest
dat er door het Functioneel Parket naar andere afdoeningsmodaliteiten is gekeken.
Daarnaast is in een grote strafzaak veel geseponeerd vanwege onvoldoende
bewijs. Het percentage veroordelingen en transacties zonder dat rekening wordt
gehouden met de strafzaak waar de sepots in hebben plaatsgevonden, is 72%.

Gerealiseerde incasso-opbrengsten (FIOD)
De streefwaarde is niet gerealiseerd. Voor de realisatie van de incasso is de
FIOD afhankelijk van het OM en Zittende Magistratuur. Vertraging van lopende
onderzoeken waarin incasso een belangrijke rol speelt komt, afgezien van corona,
ook voort uit een gewijzigde procedure om (grote) transacties te accorderen.