Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2645
Vragen van de leden Wiegman-van
Meppelen Scheppink en
Voordewind (beiden ChristenUnie)
aan de minister en de staatssecretaris
van Buitenlandse Zaken over
ontwikkelingen in de oostelijke
buurlanden Moldavië, Wit-Rusland en
Georgië van de EU en de gevolgen
hiervan voor het af te sluiten Oostelijk
Partnerschap. (Ingezonden 21 april
2009)
1
Hebt u kennisgenomen van de
berichten over schending van
mensenrechten tijdens protestacties
in Moldavië?1 Bent u ervan op de
hoogte dat de schendingen zo ernstig
zijn dat er dodelijke slachtoffers te
betreuren zijn, dat zich onder de vele
gevangenen ook minderjarigen
bevinden en dat er grote aantallen
gewonden zijn?
2
Bent u ervan op de hoogte dat ook de
vrijheid van meningsuiting onder
druk staat nu de pers sterk wordt
gecontroleerd door de overheid en
dat er journalisten, met name uit
Roemenië, het land zijn uitgezet?
3
Hoe beoordeelt u deze
ontwikkelingen, mede in het licht van
de voorbereidingen die getroffen
worden om op 7 mei aanstaande
tijdens de Top in Praag het Oostelijk

KVR36228
2009Z07618
0809tkkvr2645
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Partnerschap van start te laten gaan
en de door u ingebrachte
randvoorwaarden in deze
samenwerking, te weten: democratie,
de rechtstaat en de eerbiediging van
mensenrechten?2

voorkomen van geweld door de
Georgische overheid, zeker nu de
protesten nog vreedzaam zijn? Bent u
bereid aan te dringen op een dialoog,
met een bemiddelende rol voor de
EU?

4
Bent u bereid zowel in bilateraal als in
Europees verband uw zorgen over
deze gebeurtenissen aan de regering
van Moldavië kenbaar te maken en
hen ertoe te bewegen alles in het
werk te stellen om een einde te
maken aan het geweld en naleving
van mensenrechten en vrijheid van
meningsuiting te bevorderen?

8
Is de verslechterde situatie in
Moldavië, Georgië en Wit-Rusland
ten aanzien van mensenrechten,
vrijheid van meningsuiting en
(politieke) stabiliteit voor u reden de
start van het Oostelijk Partnerschap
op dit moment te heroverwegen en
bent u bereid hiervoor actief steun te
verwerven bij uw Europese collega’s
vóór 7 mei, de datum waarop het
Oostelijk Partnerschap van start zal
gaan? Zo nee, waarom niet?

5
Bent ervan op de hoogte dat de
Wit-Russische overheid geweigerd
heeft de Belarusian Christian
Democracy (BCD) partij te erkennen
en dat in de aanloop naar een
beslissing over het al dan niet
erkennen van de BCD als officiële
partij, velen mensen onder druk zijn
gezet om hun steun voor deze partij
in te trekken?
6
Hoe beoordeelt u deze beperking van
de vrijheid van meningsuiting en de
belemmering van de ontwikkeling
van de democratie, mede in het licht
van het Oostelijk Partnerschap?
7
Bent u, gelet op de aanhoudende
protesten in Georgië, bereid in EU
verband aan te dringen op het

1

– NRC Handelsblad, 16 april 2009:
«Botbreuken na politiegeweld. Mensenrechten
in Moldavië massaal geschonden tijdens
protestacties»
http://www.nrc.nl/buitenland/
article2214623.ece/Mensenrechten_in_
Moldavie_massaal_geschonden
– Amnesty International, 15 april 2009:
«Protect peaceful Moldovan protesters from
police ill-treatment»
http://www.amnesty.org/en/EN/APPEALS-FORACTION/PROTECT-PEACEFUL-MOLDOVANPROTESTERS-POLICE-ILL-TREATMENT
2
Ministerie van Buitenlandse Zaken, 2 april
2009: «Verhagen: «Oostelijk Partnerschap
geen voorportaal voor toetreding tot EU»»
http://www.minbuza.nl/nl/actueel/
nieuwsberichten,2009/04/oostelijkpartnerschap-geen-voorportaal-voor-deeu.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

5557

Antwoord
Antwoord van minister Verhagen
(Buitenlandse Zaken) en
staatssecretaris Timmermans
(Buitenlandse Zaken) (ontvangen
14 mei 209)
1 t/m 4
Wat betreft onze beoordeling
van de berichten over
mensenrechtenschendingen en
beknotting van de media in Moldavië,
alsmede de Nederlandse reactie in
Europees en bilateraal verband,
verwijzen wij naar de brief aan Uw
Kamer van 22 april jl. inzake de
politieke situatie in Moldavië die wij
samen met heer Koenders, minister
voor Ontwikkelingssamenwerking,
hebben gezonden.
Uitsluiting van Moldavië van de Top
over het Oostelijk Partnerschap op
7 mei jl. in Praag was volgens ons
niet het juiste antwoord op de
zorgelijke ontwikkelingen in dat land.
De huidige politieke situatie in
Moldavië onderstreept het belang
van het Oostelijk Partnerschap, dat
kan bijdragen aan de transformatie
en modernisering van de oostelijke
buurlanden, zoals we ook reeds
tijdens het Algemeen Overleg RAZEB
van 23 april jl. besproken hebben met
de Kamer.
5
Ja. Wij verwijzen naar de brief van
8 mei jl. die minister Verhagen over
deze kwestie aan Uw Kamer heeft
gestuurd n.a.v. het Algemeen Overleg
met Uw Kamer op 2 april jl. inzake
betrekkingen van de EU met de
oostelijke buurlanden.
Overigens hebben enkele
mensenrechtenambassadeurs van
EU-landen (o.a. van Nederland)
tijdens hun bezoek aan Minsk februari
jl. aandacht gevraagd voor de
bestaande registratieproblemen van
maatschappelijke organisaties.
6
Nederland blijft zich zorgen maken
over de mensenrechtensituatie en
democratisering in Wit-Rusland.
Mede dankzij Nederland heeft de EU
voorwaarden gesteld aan de
intensivering van de betrekkingen
met de oostelijke buurlanden.
Voortgang op het gebied van
democratie, de rechtsstaat en
eerbiediging van de mensenrechten
zijn belangrijke randvoorwaarden
voor verdergaande samenwerking.

7
Nederland steunt de inspanningen
van de EU om de dialoog tussen de
oppositie en de regering te
bevorderen. De in Tbilisi residerende
EU-ambassadeurs hebben op
27 maart jl. na overleg met enkele
vertegenwoordigers van de oppositie
een verklaring uitgebracht, waarin
zowel de regering als de oppositie
werd opgeroepen af te zien van
geweld en een constructieve dialoog
met elkaar aan te gaan. N.a.v. de al
enkele weken durende impasse
tussen de regering en de oppositie
hebben de EU-ambassadeurs hun
oproep op 24 april jl. herhaald. Het
EU-voorzitterschap heeft op 7 april jl.
voorafgaand aan de door de
oppositie geplande demonstraties
in een verklaring beide zijden
opgeroepen de geplande
demonstraties geweldloos te laten
verlopen. Daarnaast spreekt de
Speciaal Vertegenwoordiger van de
EU voor de Zuidelijke Kaukasus, de
heer Semneby, regelmatig met zowel
de regering als de oppositie en is
tijdens de EU-mensenrechtendialoog
met Georgië op 28 april jl. ook
gesproken over de situatie. Tevens
hebben wij in bilateraal verband het
belang van dialoog benadrukt, zoals
tijdens het bezoek van minister
Verhagen aan Georgië op 11 en
12 februari jl. Inmiddels heeft
president Saakashvili de oppositie
aangeboden om te spreken over o.a.
herziening van de Kieswet en
(rechtstreekse) verkiezing van de
burgemeester van Tbilisi.
8
Nee, de ontwikkelingen in Moldavië,
Georgië en Wit-Rusland onderstrepen
juist het belang van het Oostelijk
Partnerschap, dat kan bijdragen aan
transformatie en modernisering van
de oostelijke buurlanden.
Het Oostelijk Partnerschap is een
politiek proces dat met de Top van
7 mei jl. van start is gegaan. Zoals wij
hebben geschreven in onze brief aan
Uw Kamer van 13 maart jl. inzake de
betrekkingen met de oostelijke
buurlanden, zal Nederland de
komende jaren blijven inzetten op
aandacht voor mensenrechten in de
relatie tussen de EU en de oostelijke
buurlanden, onder meer in het kader
van het Oostelijk Partnerschap,
alsook op strikte handhaving van het
conditionaliteitsbeginsel: verdere
geïntensiveerde samenwerking met
de EU is afhankelijk van voortgang op
het terrein van de mensenrechten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

5558