Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

31 066

Belastingdienst

Nr. 912

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 oktober 2021
In de afgelopen voortgangsrapportages heb ik uw Kamer meegenomen in
de stappen die zijn gezet om tot aanvullende regelingen te komen voor
ex-partners, kinderen en gedupeerden bij anderen toeslagen dan
kinderopvangtoeslag. In de brief van 22 juni jl. zijn de dilemma’s geschetst
die spelen bij de vormgeving van deze regelingen.1 In die brief zijn
verschillende richtingen gepresenteerd en ben ik met uw Kamer in
gesprek gegaan over de juiste oplossing voor deze gedupeerden.
Het kabinet heeft de voorgestelde regelingen verder uitgewerkt2. In deze
brief informeer ik u, mede namens de Staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid, de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister
voor Rechtsbescherming over de volgende stap. Per regeling wordt
ingegaan op de beoogde doelgroep, de compensatie, de uitvoerings- en
budgettaire aspecten en mogelijke knelpunten. Hierbij is de inbreng van
uw Kamer op dit punt via de moties van de leden Dijkhoff c.s.3, Marijnissen c.s.4, Van Kooten-Arissen c.s.5, Bromet6, Kwint en Leijten7, Inge van
Dijk c.s.8 en Kat c.s.9 en ook bij het recente debat van 12 oktober jl.
meegenomen.
Zoals aangekondigd in de 8e VGR heeft het kabinet in oktober de
beleidsmatige besluitvorming omtrent de voorgestelde aanvullende
regelingen afgerond, in voorbereiding op besluitvorming in uw Kamer. Ik
wil uw Kamer en de gedupeerden zo vroeg mogelijk informeren over de
1

Kamerstuk 30 166, nr. 854.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
3
Kamerstuk 35 510, nr. 5.
4
Kamerstuk 35 510, nr. 20.
5
Kamerstuk 35 510, nr. 43.
6
Kamerstuk 31 066, nr. 723.
7
Kamerstuk 31 066, nr. 761.
8
Kamerstuk 31 066, nr. 829.
9
Kamerstuk 31 066, nr. 860.
2

kst-31066-912
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 912

1

keuzes die het kabinet wil maken en de (juridische) regelingen die
momenteel uitgewerkt worden.
Ik deel daarom de beoogde vormgeving van de aanvullende regelingen
vooruitlopend op de bijbehorende uitvoeringstoetsen, de begrotingswetsvoorstellen en in parallel met de herijking van de huidige herstelregelingen. De inzichten die de herijking oplevert zullen, waar relevant, ook
worden toegepast op deze aanvullende regelingen.
Na de nodige maanden van zorgvuldige en gezamenlijk met VNG
uitgevoerde voorbereiding, kiest het kabinet ervoor om de inhoud van
deze voorgenomen regelingen nu reeds met uw Kamer te delen om
hierover het gesprek te kunnen voeren. De VNG onderschrijft de noodzaak
dat er aanvullende regelingen komen, maar kan pas na afronding van de
uitvoeringstoetsen een oordeel vormen over die regelingen. De VNG is
daarom van mening dat communicatie hierover pas plaats zou moeten
vinden nadat de uitvoeringstoetsen en herijking verwerkt zijn. Het kabinet
maakt hierin een andere afweging. Hierdoor is het mogelijk om tempo te
maken bij het tot stand brengen van de definitieve regelingen en start met
de uitvoering ervan.
Aan het einde van deze brief zal ik u het proces en tijdpad schetsen van
invoering van deze nieuwe voorgestelde regelingen. In het kader van de
actieve openbaarmaking zal ik u de onderliggende stukken bij deze brief
zo spoedig mogelijk doen toekomen.
Steun in de rug voor kinderen van gedupeerde ouders
Kinderen zijn ten gevolge van de problemen met de kinderopvangtoeslag
in problematische omstandigheden opgegroeid. Dit leidde in sommige
gevallen zelfs tot uithuisplaatsing. Het verlies aan jeugd is op geen enkele
manier met terugwerkende kracht te repareren. Wel kan het kabinet hun
leed erkennen en bijdragen aan een betere toekomst. Het doel van de
eerder aangekondigde ondersteuning is het bieden van een steun in de
rug voor, en het erkennen van, het leed van kinderen die de problematiek
van de kinderopvangtoeslag van dichtbij hebben meegemaakt.10 Dit
vraagt erom een ruime groep kinderen te helpen. Om tot deze groep te
komen kijk ik enerzijds naar de nabijheid tot de gedupeerde aanvrager van
de KOT, anderzijds naar de leeftijd van de kinderen toen en nu.
Wat betreft nabijheid richt de ondersteuning zich in de eerste plaats op
personen die op dit moment kind zijn van de gedupeerde aanvrager en/of
huidige toeslagpartner.11 Voor pleegkinderen geldt dat dat zij in
aanmerking komen als zij vanaf de eerste terugvordering formeel
pleegkind van gedupeerde aanvrager en/of toeslagpartner waren, of zijn
geworden. Daarnaast richt de ondersteuning zich op eigen kinderen van
de ex-partner die voor het toeslagpartnerschap met de aanvrager zijn
geboren. Deze kinderen waren aangehuwd kind van de aanvrager ten tijde
van het toeslagpartnerschap.12
De regeling richt zich hiermee niet op kinderen van de ex-partner die na
het toeslagpartnerschap met de gedupeerde aanvrager geboren zijn,
pleegkinderen van ex-partners die formeel pleegkind zijn geworden na

Ouders die in de eerste toets als gedupeerde zijn aangemerkt en daarmee tenminste € 30.000
of aanvulling tot dit bedrag (hebben) ontvangen vanuit de Cathuisregeling.
Artikel 4 kinderbijslagwet: In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan
onder kind: eigen kind, aangehuwd kind of pleegkind.
12
Ex-partner(s) volgens definitie gebruikt voor de ex-partnerregeling.
10

11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 912

2

toeslagpartnerschap met de aanvrager en aangehuwde kinderen van de
nieuwe toeslagpartner.13
Daarnaast gelden leeftijdsgrenzen bij het bepalen welke kinderen in
aanmerking komen. Jongeren die bij de start van de problematiek, op
1 januari 2005, financieel nog afhankelijk waren van hun ouders (jonger
dan 21), en alle kinderen die daarna nog zijn geboren tot de start van het
programma (in 2022), vallen binnen de doelgroep. Ik wil voorkomen dat
kinderen ten onrechte buiten de regeling vallen, ik onderzoek daarom de
mogelijkheden in bijvoorbeeld een hardheidsclausule of vangnetbepaling.
Op basis van het aantal aangemelde ouders is de inschatting momenteel
dat naar verwachting 95.000 kinderen binnen de doelgroep vallen.
De ondersteuning aan kinderen bestaat uit zowel materiele als immateriële ondersteuning en staat in nauw verband met het geboden herstel
voor ouders. Gemeenten bieden al ondersteuning aan gedupeerde
gezinnen die aangegeven hebben hier behoefte aan te hebben. Hiermee
ontvangen de thuiswonende kinderen van deze ouders ondersteuning
vanuit gemeenten. Ik ben de gemeenten dankbaar voor hun inzet voor ook
deze doelgroep. Het voorstel is om uitwonende kinderen ook toegang tot
reguliere ondersteuning van gemeenten te bieden. We willen voor
aanvullende ondersteuning bieden in schrijnende situaties. Gemeenten
krijgen ook financiering middels een specifieke uitkering (SPUK) voor de
ondersteuning aan uitwonende kinderen.
In navolging van de motie van het lid Kat c.s. is gekozen om het voorstel
van de kinderen wat betreft de hoogte van de financiële tegemoetkoming
te volgen.14 De tegemoetkoming volgt een staffel die vanaf € 2.000
oploopt tot € 10.000. Kinderen hebben aangegeven graag eigen regie te
willen hebben over dit bedrag. Dat wil ik voor zover mogelijk ook
realiseren. Kinderen die zelf zeggenschap hebben over hun vermogen,
bijvoorbeeld omdat zij nu meerderjarig zijn, kunnen zelf een rekeningnummer opgeven en hebben zelf beschikking over het geld. De zeggenschap over het vermogen van minderjarigen is in de wet geregeld. Voor
de meeste minderjarige kinderen geldt dat hun ouders zeggenschap
hebben over hun vermogen. Ouders bepalen dus in hoeverre hun
minderjarige kinderen eigen regie krijgen over het geld. Ik acht het van
groot belang om uit te gaan van vertrouwen in deze ouders. Dit betekent
dat we voor die kinderen voornemens zijn om het geld over te maken op
een rekeningnummer gekozen door de ouders. Het heeft mijn voorkeur
dat dit een rekeningnummer op naam van het kind is. Daarbij erken ik dat
deze werkwijze ook tot oneigenlijk gebruik kan leiden. Ouders van
minderjarige kinderen zouden het geld kunnen gebruiken voor doeleinden
die niet in lijn zijn met de wens of de behoeften van de kinderen. Ook is
vermenging mogelijk met vermogen van de ouders. Door middel van
goede informatie aan de ouders en kinderen is het risico hierop deels te
mitigeren, maar niet volledig te ondervangen.
Het moment van uitbetaling zal worden afgestemd met de kinderen en/of
hun wettelijk vertegenwoordiger. Voor de volgorde van uitbetalen zal de
volgorde van uitbetaling van de Cathuisregeling aan gedupeerde ouders
worden aangehouden. Kinderen van wie de ouders al enige tijd (een
aanvulling tot) € 30.000 euro hebben ontvangen, ontvangen hiermee als
eerste de tegemoetkoming. Ook acht ik het wenselijk ouders en kinderen
de ruimte te bieden om de betaling enige tijd uit te stellen. Daarnaast zal
bij het voorbereiden van de uitvoering worden gekeken of het wenselijk is

13
14

Of anderzijds kind geworden van de gedupeerde ex-partner
Kamerstuk 31 066, nr. 860.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 912

3

een versnelde procedure in te richten. De haalbaarheid hiervan zal in de
uitvoeringstoets worden onderzocht.
Naar het advies van de kinderen wordt de hoogte van de tegemoetkoming
gerelateerd aan de leeftijd van de kinderen. Voor uitbetaling moet op een
moment bepaald worden welke leeftijd het kind heeft; het peilmoment. Ik
wil hiervoor een vast peilmoment in de toekomst hanteren, dat vastgesteld wordt op 1 januari 2023. Hiermee wijkt het kabinet af van het advies
van de kinderen, om het peilmoment zo dicht mogelijk bij het moment
van uitbetalen te leggen. Dit omdat een vaste peildatum vele malen
eenvoudiger uitvoerbaar is. Ook geeft deze datum kinderen vooraf
duidelijkheid over hoe hoog hun tegemoetkoming is. En zal de leeftijd van
de kinderen op het moment van uitbetalen in veel gevallen lager zijn dan
de leeftijd van de kinderen op het peilmoment. Hiermee denk ik recht te
doen aan de wens van de kinderen binnen de kaders van wat uitvoerbaar
is. Helaas brengt een vast peilmoment ook risico’s mee. Als ouders zich na
1 januari 2023 aanmelden, kan het kind al ouder zijn dan het moment van
de peildatum.
Ik verken de mogelijkheden voor de uitvoering van de verschillende
onderdelen van herstel bij verschillende partijen, een samenwerking
tussen partijen behoort hierbij ook tot de mogelijkheden. De kinderen en
jongeren hebben aangegeven de verantwoordelijkheid voor de uitvoering
van de financiële tegemoetkoming graag bij Belastingdienst/Toeslagen te
beleggen, de Kamer heeft in de motie van het lid Marijnissen echter de
wens uitgesproken de uitvoering extern te willen beleggen15.
Het budgettaire beslag van de financiële tegemoetkoming en de
uitvoering daarvan wordt geraamd op € 660 mln.
Zoals benoemd in de 8e Voortgangsrapportage wil het demissionair
kabinet er naar streven om in de uitvoering prioriteit te geven aan de
ondersteuning voor deze kinderen. Bij de uitvoering zullen de kinderen
van de gedupeerde aanvragers als eerste in beeld komen. Zodra ook de
ex-partners in beeld zijn kan financiële ondersteuning voor de
niet-gezamenlijke kinderen beoordeeld worden. Op moment dat daadwerkelijk gestart zal worden met de uitvoering, worden kinderen en/of hun
ouders hierover geïnformeerd. Kinderen van als gedupeerd aangemerkte
ouders hoeven zich nu niet aan te melden, of aangemeld te worden door
hun ouders.
Andere toeslagen
Bij andere toeslagen – de huurtoeslag, de zorgtoeslag en het kindgebonden budget – zijn er deels dezelfde soort fouten gemaakt als bij
kinderopvangtoeslag. Hierbij is helaas ook sprake geweest van institutioneel vooringenomen handelen in CAF-zaken. Daarnaast zijn ook bij
andere toeslagen burgers afgewezen voor een persoonlijke betalingsregeling vanwege een onterecht opzet of grove schuld (O/GS)- label. Er is
geen indicatie dat er sprake is van hardheden bij andere toeslagen die
vergelijkbare gevolgen hebben gehad als de alles-of-niets benadering bij
KOT. Ook bij de inventarisatie van het huidige toeslagenstelsel in het
kader van de motie van de leden Lodders en Van Weyenberg is geen
hardheid gevonden bij andere toeslagen die vergelijkbaar is met de
hardheden bij de KOT. Het kabinet heeft op 4 december 2020 daarom
besloten om ook gedupeerden van andere toeslagen te compenseren die

15

Kamerstuk 35 510, nr. 20.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 912

4

institutioneel vooringenomen zijn behandeld of onterecht een O/GS-label
hebben gekregen.16
In de achtste voortgangsrapportage is uw Kamer geïnformeerd dat ik met
de betrokken bewindspersonen een procentuele regeling verder zou
uitwerken. Het kabinet geeft de voorkeur aan de variant met twee
compensatieregelingen naast elkaar, waarbij gedupeerden van institutionele vooringenomenheid 130% (100% van de onterecht terugbetaalde
terugvordering en 30% compensatie) en gedupeerden van O/GS 30%
compensatie ontvangen. Twee verschillende regelingen doet beter recht
aan het verschil in de situaties bij institutioneel vooringenomen handelen
en een O/GS-stelling. Bij een O/GS is de terugvordering namelijk in
principe terecht, terwijl dat bij institutioneel vooringenomenheid niet het
geval is. Uit een steekproef van UHT bij 150 burgers17 met een O/GS
stelling blijkt dat in geen van deze dossiers sprake is geweest van
institutioneel vooringenomen handelen door Toeslagen.
Vertrekpunt voor de uitvoering van deze twee compensatieregelingen is
dat de gedupeerden van O/GS en institutionele vooringenomenheid die
reeds bekend zijn in de systemen van Toeslagen ambtshalve te compenseren. Dat betekent dat de ca. 22.000 gedupeerden met een O/GS-label en
ca. 500 gedupeerden uit de vijf CAF-zaken die ook betrekking hebben op
andere toeslagen – bij wie institutionele vooringenomenheid is geconstateerd – geen aanvraag hoeven in te dienen en automatisch worden
gecompenseerd. O/GS-gedupeerden kunnen op verzoek getoetst worden
op institutionele vooringenomenheid.
Vanwege het voor de herstelregeling benodigde brononderzoek, is het
voorstel om de uitvoering van deze regeling plaats te laten vinden bij de
uitvoeringsorganisatie herstel toeslagen (UHT), dat ook betrokken is
geweest bij het voorbereiden van deze regeling. Zoals ik in mijn inleiding
heb aangegeven, zal nog een uitvoeringstoets worden gedaan. Het
budgettaire beslag van deze voorgenomen regeling wordt geraamd op ca.
€ 76 mln.
De uitvoering van twee verschillende compensatieregelingen met elk een
andere procentuele compensatie is niet zonder gevolgen. De kans bestaat
dateen groot aantal O/GS gedupeerden van andere toeslagen (ca. 22.000,
compensatie 30%) een verzoek indient om getoetst te worden op
institutionele vooringenomen behandeling (compensatie 130%). Een
ander effect dat voor vertraging in de uitvoering kan zorgen, is wanneer
een groot aantal verzoeken om een compensatie binnenkomen van
burgers die geen O/GS-label hebben en die ook niet betrokken zijn
geweest bij een collectief onderzoek, zoals de CAF. Ongeacht of een
dergelijk verzoek kansrijk is, zal de uitvoeringsorganisatie deze verzoeken
moeten toetsen op institutionele vooringenomenheid. De omvang van
deze verzoeken is een onzekere factor en heeft, ongeacht de uitwerking
van een herstelregeling, gevolgen voor de uitvoering. Om dit zo veel
mogelijk te voorkomen zullen burgers bij het indienen van een verzoek
worden verzocht te omschrijven voor welke toeslagjaren, welk toeslagsoort en met welke aanleiding zij getoetst willen worden op institutionele
vooringenomenheid. Daarnaast wordt aangesloten bij een administratieve
drempel van € 24,– die is geregeld in de Awir.18 Daarmee worden zeer
16

Vierde Voortgangsrapportage Kinderopvangtoeslag van 4 december 2020 (bijlage bij
Kamerstuk 31 066, nr. 754.
17
UHT heeft 50 O/GS-zaken per toeslagsoort (huurtoeslag, zorgtoeslag en kindgebonden budget)
onderzocht op institutionele vooringenomenheid.
18
AWIR, art. 14 lid 5 bepaalt dat een tegemoetkoming niet wordt toegekend indien deze minder
dan € 24 bedraagt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 912

5

lage bedragen uitgesloten. Een hoger drempelbedrag bij het indienen van
een verzoek om compensatie is niet gepast. Het gaat bij andere toeslagen
namelijk in het algemeen om burgers met een kleine beurs voor wie
inkomensondersteuning noodzakelijk is.
Ook bij deze toeslagen kunnen gedupeerden in een schrijnende situatie
verkeren. Gedupeerden die in een acute schrijnende situatie bevinden,
kunnen nu al voor de noodvoorziening in aanmerking komen. Er zijn ook
gedupeerden die zich niet in een acute schrijnende situatie bevinden,
maar gevolgschade hebben uit het verleden. In de meeste gevallen zijn de
schrijnende situaties met gevolgschade ontstaan door een KOT-terugvordering die is verrekend met andere toeslagen. In door UHT uitgevoerd
onderzoek zijn bij andere toeslagen geen voorbeelden gevonden van
schrijnende situaties met gevolgschade die niet gerelateerd zijn aan een
KOT-terugvordering. Een specifieke regeling voor deze gevallen is daarom
niet noodzakelijk. Het kabinet iswel voornemens voor mogelijke toekomstige schrijnende situaties binnen deze groep de hardheidsclausule (artikel
47 Awir) in te zetten.
In de Kamerbrief van 22 juni 2021 is uw Kamer geïnformeerd dat
aanvullende regelingen en ondersteuning, zoals de brede hulp van
gemeenten, de schuldenaanpak, de ex-partnerregeling en de kindregeling,
niet opengesteld gaan worden voor gedupeerden van andere toeslagen.
Ondanks dat het in de meeste gevallen gaat om burgers met een laag
inkomen, acht het kabinet het niet noodzakelijk om de aanvullende
regelingen en ondersteuning open te stellen. Er is namelijk gemiddeld
sprake van veel lagere terugvorderingen bij deze toeslagen (€ 3.800 bij de
huurtoeslag, € 1.300 euro bij het kindgebonden budget en € 1.150 euro
bij de zorgtoeslag). Dit staat uiteraard los van de regulier hulp die
inwoners die in nood verkeren kunnen krijgen van hun gemeente.
Ex-partnerregeling
Bij het aanvragen van de KOT was het vaak arbitrair wie aanvrager was
(en herstel ontvangt) en wie de toeslagpartner. De problemen bij
kinderopvangtoeslag raakten echter het hele huishouden, ook de
toenmalige partners, die nu ex-partner zijn. Deze ex-partners hebben vaak
problemen doordat zij meebetaalden aan afhandeling van terugvorderingen of ervaarden mentale klachten en stress. Het is vanwege
voornoemde redenen dat we ex-partners erkennen we als gedupeerden
en een regeling ontwerpen die recht doet aan hun situatie.
Bij de Catshuisregeling is de oproep gedaan om de compensatie te
verdelen tussen gedupeerde aanvrager en een eventuele ex-partner. De
gezamenlijke schulden van een gedupeerde aanvrager en een ex-partner
die zijn ontstaan tijdens de relatie worden via de regeling van de
gedupeerde ouder reeds kwijtgescholden. Het na afloop van een
scheiding «moeten verdelen» van herstelbedragen tussen ex-partners zal
in veel gevallen naar verwachting leiden tot een belastend proces. De hulp
vanuit gemeenten en de schuldenaanpak van een gedupeerde aanvrager
is persoonsgebonden, en daarmee in veel gevallen niet te verdelen tussen
aanvrager en ex-toeslagpartner. Ex-partners hebben in veel gevallen ook
geleden, zowel emotioneel als materieel en hebben in veel gevallen
bijgedragen aan het oplossen van de problematiek.
In het voortraject is onderzoek gedaan naar varianten voor de financiële
regeling, schuldenaanpaken schadeaanpak voor ex-partners die
uitlegbaar, uitvoerbaar en juridisch houdbaar zijn. Op basis hiervan kom ik
tot de hieronder toegelichte voorgestelde uitwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 912

6

Voor de voorgestelde ex-partnerregeling komen ouders in aanmerkingdie
zelf of via de zorg voor het eigen kind de effecten van de onterechte
terugvordering hebben ondervonden.19 Hiervoor worden twee criteria
gehanteerd. Als eerste komen ex-partners in aanmerking die toeslagpartner waren van de gedupeerde aanvrager voor minstens 1 jaar na de
eerste terugvordering. Ten tweede komen ex-partners in aanmerking die
toeslagpartner waren van de gedupeerde aanvrager in het jaar waarop de
KOT-terugvordering toeziet (d.w.z. was toeslagpartner bij de KOT-aanvraag) én waarbij de onterechte KOT-terugvordering betrekking had op
het eigen kind van de ex-partner. De omvang van de complete groep
bedraagt naar schatting 7.000 tot 9.800 personen.20 Voor de operationalisering van deze definitie is nader onderzoek nodig in de uitvoeringstoets.
Dit kan nog leiden tot aanpassing. Voor zover de kinderen van deze
ex-partners voldoen aan de in paragraaf 2.1 genoemde criteria vallen ze
onder de voorgestelde kindregeling.
De overwegingen achter deze afbakening zijn de volgende: ex-partners die
na een terugvordering voor minstens 1 jaar lang toeslagpartner van een
gedupeerde aanvrager zijn geweest, maakten minimaal een jaar lang de
problematiek mee als onderdeel van het gedupeerde huishouden.
Daarnaast is er nog een groep waarvan het aannemelijk is dat een deel
gedupeerd is: ex-partners die toeslagpartner waren tijdens de aanvraag
én de onterechte KOT-terugvordering had betrekking op het kind van de
ex-partner. Een ex-partner wiens eigen kinderen in een huishouden met
schulden opgroeien zal sneller aannemelijk (financieel) nadeel hebben
ondervonden. Met deze definiëring worden ex-partners die te kort
onderdeel hebben uitgemaakt van het huishouden en verder van de
problematiek af staan uitgesloten van de regeling.
Ex-partners in bijzonder acute situaties kunnen aanspraak maken op een
noodvoorziening. Daarnaast zal bij het voorbereiden van de uitvoering
worden gekeken of het noodzakelijk is een spoedprocedure in te richten.
Om de gedupeerde ex-partner te compenseren is het voorstel om herstel
te bieden dat bestaat uit een vast forfaitair bedrag van € 10.000 bedoeld
als tegemoetkoming voor materiële en immateriële schade. Dit is in lijn
met hetgeen eerder met uw kamer is gecommuniceerd. Met deze
tegemoetkoming wordt beoogd om zowel de schade te dekken die een
ex-partner mogelijk heeft geleden als de schulden die dateren van na het
eind van de relatie en niet gedekt zijn onder de schuldenaanpak van de
gedupeerde ouder en die een directe relatie hebben met de toeslagaanvrager en diens terugbetalingen.
Indien de gedupeerde ex-partner aannemelijk kan maken dat het forfaitair
bedrag van € 10.000 ontoereikend is en zijn of haar schade hoger is, kan
deze een onderbouwd verzoek doen om meer schade te vergoeden. De
ex-partner kan hiervoor een beroep doen op juridische bijstand van een
advocaat of schade-expert. Indien nodig zal de subsidieregeling rechtsbijstand hierop aangepast worden. Mocht een ouder het niet eens zijn met
de beoordeling en het gerelateerde schikkingsvoorstel, staat dan kan deze
dit via de civiele rechter aanhangig maken.
Als uit het verzoek van de gedupeerde ex-partner blijkt dat deze tevens
resterende en aan de KOT-problematiek gerelateerde schulden heeft die
de € 10.000 te boven gaan, komen deze schulden in aanmerking voor een
schuldenaanpak. Voor deze beoordeling zullen criteria worden opgesteld.

19

We spreken van een onterechte terugvordering als een aanvrager als gedupeerd is erkend na
een lichte toets
20
Voor wat onder «eigen kind» verstaan wordt houden we ons aan de definitie zoals die in de
Kindregeling gehanteerd wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 912

7

Met deze benadering beoogt het kabinet passende compensatie te bieden
aan gedupeerde ex-partners, waarbij extra hulp en compensatie wordt
gegeven aan hen die dat ook echt nodig hebben.
Ik hecht eraan te benadrukken dat deze regeling nog verder uitgewerkt
moet worden en grondig op uitvoerbaarheid zal worden getoetst.
Daarnaast wil ik opmerken dat de beoordeling van de ex-partner een
afhankelijkheid van de beoordeling van de aanvrager heeft. Immers, een
ex-partner kan pas volledig herstel geboden worden als blijkt dat deze
ouder ex-partner is van een beoordeelde en gedupeerde aanvrager.
De keuze voor een forfaitair bedrag van € 10.000, met eventuele schadeaanpak, schuldenaanpak en brede hulp vanuit gemeenten, leidt op basis
van de ruwe schatting van ~7.000–9.800 mensen tot een geschat
budgettair beslag van ~590 mln.
Budgettair
De budgettaire gevolgen van de in deze brief voorgestelde regelingen
voor kinderen, ex-partners, en gedupeerden bij andere toeslagen zullen
ter autorisatie aan uw Kamer worden voorgelegd. In de tweede suppletoire begroting 2021 zullen begrotingsmutaties worden opgenomen en
aan uw Kamer voorgelegd om de in 2021 benodigde verplichtingenruimte
beschikbaar te maken op begroting IX Financiën & Nationale Schuld. Een
nota van wijziging op de Ontwerpbegroting 2022 zal worden benut om de
(kas)uitgaven voor het jaar 2022 op te nemen en aan uw Kamer voor te
leggen. Ter dekking van deze (meerjarige) kas- en verplichtingenuitgaven
is bij Miljoenennota 2022 reeds een reservering op de aanvullende post
van ca. € 1,1 mld. gedaan. Ik hecht eraan om te benadrukken dat het
kabinet pas zal starten met de uitvoering van de nieuwe regelingen, het
aangaan van verplichtingen en het doen van uitgaven nadat het
parlement heeft ingestemd met de genoemde begrotingswetten. Dit
betekent, met andere woorden, dus ook dat de voorgestelde regelingen
tot aan het moment van parlementaire instemming niet beschouwd
dienen te worden als een verplichting in de zin van artikel 2.14 van de
Comptabiliteitswet 2016. Hiermee vertrouwt het kabinet erop het budgeten informatierecht van het parlement volledig te respecteren.
Tenslotte
De hierboven geschetste regelingen zal ik de komende maanden
uitwerken, waarbij wordt bezien of deze kunnen worden opgenomen in de
wet hersteloperatie toeslagen. In lijn met de motie van het lid Inge van
Dijk wil ik een grondige uitvoeringstoets opstellen voor alle voorgenomen
regelingen.21 Ik streef ernaar om reeds bij de volgende VGR een zo goed
mogelijk overzicht te bieden van de verwachte uitvoeringsconsequenties.
De uitvoerders worden daarom betrokken bij de opzet van de regelingen.
De formele uitvoeringstoetsen zullen worden uitgevoerd als de
(juridische) ontwerpregelingen gereed zijn.
Ik zet alles in het werk om zo snel mogelijk te kunnen starten met de
uitvoering van de aanvullende herstelregelingen. De uitvoering hiervan
dient echter goed voorbereid te zijn om gedupeerden adequaat te kunnen
helpen. De uitkomsten van de uitvoeringstoetsen zijn bepalend voor de
definitieve vormgeving van de regelingen en de implementatievoorbereidingen. De uitvoering zal in de loop van 2022 starten.
Het demissionair kabinet streeft er hierbij naar om in de uitvoering
prioriteit te geven aan het programma «Leven op de rit» voor kinderen
van gedupeerde ouders.22 In navolging van de eerder genoemde motie
21
22

Kamerstuk 31 066, nr. 829
Bijlage bij brief aanbieding zevende VGR KOT van 22 juni 2021, Kamerstuk 31 066, nr. 854.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 912

8

van het lid Marijnissen over de uitvoering van de regeling voor kinderen,
onderzoeken wij nader welke partij het best gepositioneerd is om het
financiële component van deze regeling uit te voeren. Het voorstel is om
de financiële componenten van de regelingen voor ex-partners en andere
toeslagen te laten uitvoeren door UHT omdat zij toegang heeft tot de
bronbestanden en zo kan bijdragen aan een integrale uitvoering voor de
gedupeerde.
Met behulp van een gedegen uitvoeringstoets starten we reeds met de
voorbereiding van de uitvoering.
In dat proces nemen we de lessen uit de herijking mee en wordt gewaarborgd dat de uitvoering van de aanvullende regelingen geen vertraging
oplevert voor de huidige herstelregelingen.
De Staatssecretaris van Financiën,
A.C. van Huffelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 912

9