Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-20

Europese Raad

36 045

Situatie in de Oekraïne

Nr. 1794

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 maart 2022
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister-President, het verslag aan van
de informele bijeenkomst van staatshoofden en regeringsleiders van de
Europese Unie van 10 en 11 maart 2022.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

kst-21501-20-1794
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1794

1

VERSLAG VAN DE INFORMELE BIJEENKOMST VAN REGERINGSLEIDERS EN STAATSHOOFDEN VAN DE EUROPESE UNIE VAN 10
EN 11 MAART 2022
Op donderdag 10 en vrijdag 11 maart vond in Parijs een informele
bijeenkomst van regeringsleiders en staatshoofden van de Europese Unie
plaats. De Minister-President nam hieraan deel. De eerste dag van deze
bijeenkomst stond in het teken van de veiligheidssituatie in Europa naar
aanleiding van de Russische invasie in Oekraïne. De tweede dag stond in
het teken van het Europees groei- en investeringsvermogen. Er is tevens
een verklaring aangenomen.1
De veiligheidssituatie in Europa
De regeringsleiders en staatshoofden veroordeelden de militaire agressie
van Rusland tegen Oekraïne in de sterkst mogelijke bewoordingen. Ze
riepen Rusland op om onmiddellijk en onvoorwaardelijk zijn militaire
acties te beëindigen en al zijn troepen en militair materieel terug te
trekken van het grondgebied van Oekraïne. De regeringsleiders en
staatshoofden drongen er ook bij Rusland op aan om de veiligheid en
beveiliging van de nucleaire installaties van Oekraïne onmiddellijk te
waarborgen met de hulp van het Internationaal Atoomenergieagentschap
(IAEA). De regeringsleiders en staatshoofden benadrukten dat Belarus en
Rusland volledig verantwoordelijk zijn voor deze aanvalsoorlog en dat de
verantwoordelijken verantwoording zullen moeten afleggen voor
gepleegde misdaden, onder meer voor willekeurige aanvallen op burgers
en burgerobjecten. De regeringsleiders en staatshoofden waren in dit
verband ingenomen met de beslissing van de aanklager van het Internationaal Strafhof om een onderzoek in te stellen naar mogelijke oorlogsmisdaden in Oekraïne.
De regeringsleiders en staatshoofden benadrukten de Oekraïense
bevolking niet in de steek te zullen laten. De EU en haar lidstaten zullen
gecoördineerde politieke, financiële, materiële en humanitaire steun
blijven verlenen aan Oekraïne. De regeringsleiders en staatshoofden
spraken verder uit steun te zullen verlenen aan de wederopbouw van een
democratisch Oekraïne zodra de Russische aanval is beëindigd. Zij
benadrukten klaar te staan om in Europees verband aanvullende sancties
in te voeren tegen Rusland en Belarus om de druk op deze landen nog
verder op te voeren.
De regeringsleiders en staatshoofden hebben bevestigd dat de Europese
Unie vluchtelingen uit Oekraïne een veilige haven blijft bieden en
humanitaire, medische en financiële zorg beschikbaar stelt aan de
vluchtelingen en de lidstaten die hen opvangen. Hiervoor moeten snel
middelen beschikbaar worden gemaakt door twee recente Commissievoorstellen die flexibiliteit introduceren bij besteding van fondsen snel
aan te nemen. Hierbij werd gerefereerd aan twee specifieke fondsen,
zijnde CARE (Cohesion’s Action for Refugees) en REACT-EU (Recovery
Assistance for Cohesion and the Territories of Europe). De Europese
Commissie heeft tevens een voorstel gepubliceerd om niet-besteed geld
uit het Asiel, Migratie en Integratiefonds snel beschikbaar te maken voor
de opvang van vluchtelingen. Nederland ondersteunt dit streven. Een
meer gedetailleerde kabinetsappreciatie van deze voorstellen zal de
Kamer spoedig toekomen.

1

20220311-versailles-declaration-en.pdf (europa.eu)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1794

2

Verder spraken de regeringsleiders en staatshoofden zich uit voor het zo
snel mogelijk beëindigen van de energieafhankelijkheid van Rusland en
bevestigden ze de klimaatambities. Het beëindigen van de energieafhankelijkheid moet onder meer gebeuren door het verminderen van gebruik
van fossiele brandstoffen, diversifiëren van energieaanbieders, versnellen
van de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen en het verder
integreren van de energienetwerken van de lidstaten. De regeringsleiders
en staatshoofden nodigden de Commissie uit hiertoe voorstellen te doen
voortbouwend op de REPowerEU-mededeling van 8 maart jl.2 De
regeringsleiders en staatshoofden zullen verder spreken over energie en
de hoge energieprijzen tijdens de formele Europese Raad van 24 en
25 maart aanstaande.
De regeringsleiders en staatshoofden hebben de Europese aspiraties en
de Europese keuze van Oekraïne, zoals verklaard in de associatieovereenkomst, erkend. Op 28 februari jl. heeft de president van Oekraïne met het
beroep op het recht van Oekraïne om zijn eigen toekomst te bepalen, het
verzoek van Oekraïne om lid te worden van de Europese Unie ingediend.
Op voorstel van het Franse voorzitterschap werd op 7 maart jl. door
middel van een schriftelijke procedure door de Raad besloten de aanvraag
van Oekraïne, en de op 3 maart jl. ontvangen aanvragen van Georgië en
Moldavië, door te sturen naar de Commissie met het verzoek om een
opinie.
Enkele regeringsleiders, waaronder de Minister-President, hebben de
Commissie opgeroepen om, als onderdeel van de gevraagde opinie, ook
alternatieven te ontwikkelen voor diepere en meer concrete samenwerking met Oekraïne, Moldavië en Georgië. De Minister-President heeft
benadrukt dat de focus moet liggen op het bieden van concrete steun aan
Oekraïne, Georgië en Moldavië en het vergroten van de weerbaarheid van
deze landen. Hier bestaan binnen de bestaande associatie- en vrijhandelsakkoorden ruime mogelijkheden voor.
In afwachting van de opinie van de Commissie op basis van de relevante
artikelen in het Verdrag zullen de banden tussen de EU en Oekraïne verder
worden aangehaald en zal het partnerschap worden verdiept om Oekraïne
te steunen in hun streven ten aanzien van hun Europese pad. De
regeringsleiders en staatshoofden benadrukten dat Oekraïne tot de
Europese familie behoort.
De regeringsleiders en staatshoofden spraken in het licht van de
Russische invasie in Oekraïne over de noodzaak om investeringen van de
lidstaten in defensie te vergroten en het EU-beleid op defensiegebied te
versterken. In de Versaillesverklaring wordt hier nader op ingegaan en
wordt de Europese Commissie verzocht om voor half mei a.s. een analyse
te maken van de huidige gaten in defensie-investeringen door de lidstaten
en om voorstellen te doen voor het versterken van de Europese defensie
industrie en technologische basis. Ook wordt verwezen naar het EU
Strategisch Kompas dat naar verwachting op 21 maart a.s. door de Raad
Buitenlandse Zaken zal worden aangenomen.
Het Europese groei- en investeringsmodel
De tweede dag van de informele bijeenkomst van regeringsleiders en
staatshoofden was gewijd aan een verkennende discussie over de
toekomstige economische slagkracht van de Europese Unie. Het gaat
daarbij om de uitdagingen voor het Europese groei- en investeringsmodel
2

Zie voor een appreciatie van deze mededeling de brief van de Minister van Klimaat en Energie
van 14 maart 2022, Kamerstuk 29 023, nr. 283

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1794

3

in de periode tot 2030, met aandacht voor onder andere de interne markt,
industriebeleid, de defensiesector, de groene en digitale transities en
sociaal beleid.
De regeringsleiders en staatshoofden benadrukten dat zij – geconfronteerd met toenemende instabiliteit en veiligheidsdreigingen – meer
verantwoordelijkheid willen nemen voor vergroten van de Europese
soevereiniteit, het verminderen van onwenselijke afhankelijkheden en het
ontwerpen van een nieuw groei- en investeringsmodel voor 2030.
Vervolgens hebben de regeringsleiders en staatshoofden drie dimensies
benoemd voor deze inzet: 1) het versterken van de defensiecapaciteit, 2)
het verminderen van energieafhankelijkheden en 3) het creëren van een
robuuste economische basis.
Tijdens de discussie heeft de Minister-President benadrukt dat de
weerbaarheid van de Europese economie versterkt dient te worden. Dat
begint bij verdere versterking van de interne markt, onder andere door het
wegnemen van belemmeringen en het bevorderen van een gelijk
speelveld. In dat kader heeft de Minister-President ook het belang van
versnelling van de digitale- en groene transities benadrukt. Daarnaast
heeft de Minister-President onderstreept dat kritieke waardeketens
versterkt moeten worden en ongewenste afhankelijkheden moeten
worden afgebouwd. Ook heeft de Minister-President benadrukt dat het
belangrijk is dat iedereen de vruchten van de interne markt kan plukken en
dat Europese wetgeving voor internationaal maatschappelijk verantwoord
ondernemen (IMVO) zo spoedig mogelijk nodig is zodat onze welvaart niet
ten koste gaat van mens en milieu elders. Een goed functionerende
rechtsstaat blijft essentieel voor een duurzaam groei- en investeringsmodel. Tenslotte heeft de Minister-President benadrukt dat een weerbare
en veerkrachtige economie met houdbare overheidsfinanciën en een
dynamische en wendbare arbeidsmarkt voorwaarden zijn om de transitie
succesvol vorm te kunnen geven. In aanvulling op substantiële private
investeringen kunnen publieke uitgaven een belangrijke aanjagende
functie spelen. Daarom blijft het voor het kabinet van belang dat landen
structurele hervormingen doorvoeren en gezonde overheidsfinanciën
hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1794

4