1. Parlement aanvaardt wegnemen administratieve knelpunten no-riskpolis voor
werkgevers (onderdeel Verzamelwet 2022)
In het vorige Gemeentenieuws werd onder punt 7 al vermeld dat in het wetsvoorstel-Verzamelwet
2022 het onderdeel wegnemen administratieve knelpunten no-riskpolis uit het wetsvoorstel Breed
Offensief is opgenomen. De Tweede Kamer heeft op 18 november ingestemd met de Verzamelwet
2022. Het wetsvoorstel is nu in behandeling bij de Eerste Kamer. De Eerste Kamer behandelt het
wetsvoorstel op 14 december als hamerstuk. Het onderdeel wegnemen administratieve knelpunten
no-riskpolis zal zodoende op 1 januari 2022 in werking treden.
2. Vergoeding werkgeverslasten bij loonkostensubsidie per 1 januari 2022
ongewijzigd
De vergoeding voor werkgeverslasten bij loonkostensubsidie op grond van artikel 10d van de
Participatiewet wijzigt per 1 januari 2022 niet.
Deze vergoeding wordt bepaald aan de hand van de vaststelling van de wettelijk verplichte
werkgeverspremies voor een werknemer die het wettelijk minimumloon verdient in de
marktsector. Het vastgestelde percentage wordt naar boven afgerond op een halve procentpunt.
Uit de berekeningen volgt dat de vergoeding per 1 januari 2022 gehandhaafd blijft op 23,5
procent.
3. Aanvraagprocedure gewijzigd voor een vangnetuitkering 2022
Op 17 november 2021 zijn de webpagina’s gepubliceerd met informatie over de vangnetuitkering
2022.
Gemeenten ontvangen op grond van de Participatiewet budget voor bijstandsuitkeringen en
loonkostensubsidies. Gemeenten die een tekort hebben kunnen onder voorwaarden in aanmerking
komen voor een vangnetuitkering.
Met ingang van het nieuwe vangnet (vanaf 2015) is de inhoudelijk beoordeling van de verklaring
van het college verschoven naar de gemeenteraad. De toetsingscommissie heeft om die reden
onderzoek gedaan naar de rol van de gemeenteraad bij het aanvragen van een vangnetuitkering
Participatiewet. De commissie is hierover in gesprek gegaan met raadsleden, griffiers, hun
respectievelijke verenigingen, gemeenteambtenaren (Platform Financiën Divosa en
Uitvoeringspanel Gemeenten). Hieruit kwam naar voren dat de invulling van deze rol onvoldoende
vorm was gegeven. Hetgeen resulteerde in een voorstel om een drietal elementen toe te voegen
aan het aanvraagformulier van de vangnetuitkering. Het resultaat is dat gemeenteraadsleden
beter in staat zijn om te beoordelen of het pakket van maatregelen afdoende is om het tekort op
het bijstandsbudget te reduceren. De genoemde aanpassingen zijn geaccordeerd op bestuurlijk
niveau.
Wat gaat er veranderen in 2022?
Als het college van een gemeente een vangnetuitkering aanvraagt over 2022, dan veranderen drie
elementen ten opzichte van voorgaande jaren.
1. Samenvatting analyse, maatregelen en effecten
Net zoals voorgaande jaren moet het college in het aanvraagformulier een toelichting geven op de
maatregelen die het heeft getroffen om het tekort te reduceren. Dit geldt nog steeds volgens de
onderdelen: analyse tekort, toelichting op maatregelen en effect van de maatregelen. Een nieuw
element in het aanvraagformulier is dat het college een samenvatting geeft van de analyse,
maatregelen en effecten van maatregelen, zodat de gemeenteraad sneller een beeld heeft van de
aanpak van het college.
2. Betrokkenheid gemeenteraad
Een tweede nieuw element is de betrokkenheid van de gemeenteraad. Voor gemeenteambtenaren
is het raadzaam om vanaf januari 2022 bij te houden op welke manier het college de
gemeenteraad betrekt bij de bijstandsmiddelen. Dan kan dit worden verwerkt in het
aanvraagformulier van het college over het jaar 2022.

3. Opvattingen gemeenteraad
Het derde nieuwe element in het modelaanvraagformulier is een samenvatting van de opvattingen
van de gemeenteraad. Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt op welke wijze de gemeenteraad de
inhoudelijk beoordelende rol vorm heeft gegeven.
4. Toolkit campagne ‘Doe meer met Taal’
Voortvloeiend uit de vervolgaanpak laaggeletterdheid 2020-2024 hebben gemeenten en de
Rijksoverheid afgesproken, om zich samen extra in te spannen om meer mensen te bereiken en te
motiveren hun basisvaardigheden te verbeteren. Om invulling te geven aan deze afspraak heeft
het programma Tel mee met Taal de eerste landelijke publiekscampagne Doe meer met Taal
ontwikkeld. Voor gemeenten is er een toolkit met campagnematerialen beschikbaar, die zij
rechtenvrij kunnen inzetten om mensen in hun stad of regio te bereiken met hun lokale aanbod
en/of het landelijke aanbod.
Informatiecampagne
De campagne richt zich op NT1’ers (mensen met Nederlands als moedertaal) in de leeftijd van 20
tot en met 49 jaar. In de campagne staan alledaagse situaties centraal waarin betere
taalvaardigheden goed van pas komen. Deze eerste campagne loopt tot en met eind januari. Er
worden in december online advertenties ingezet op diverse sociale media kanalen en websites. In
januari komen daar ook radiospots bij. De campagne is tot stand gekomen met behulp van input
van gemeenten, stakeholders, doelgroep-experts en vele anderen, en ook met de doelgroep zelf.
Ook de middelen in de toolkit zijn onder de doelgroep getest. Het programma Tel mee met Taal is
een actieprogramma van de ministeries van SZW, OCW, BZK en VWS.
5. Kwijtschelding WIA-voorschotvorderingen en bijstandsrechtelijke gevolgen
Mede vanwege de coronapandemie zijn bij UWV vertragingen ontstaan bij de afhandeling van de
WIA-aanvragen. Hierdoor zijn aanvragers langer dan gebruikelijk afhankelijk geweest van
voorschotten. Daarmee zijn vaker en relatief hogere terugvorderingen ontstaan als betrokkene
uiteindelijk geen of een beperkter recht op WIA bleek te hebben. UWV heeft daarom eind augustus
besloten om af te zien van het terugvorderen van de verleende voorschotten.
Het afzien van terugvordering kan op twee manieren:
a. De openstaande vordering wordt kwijtgescholden. De vordering vervalt. De kwijtschelding
leidt niet tot een mutatie in de polisadministratie; of
b. Het door betrokkene betaalde bedrag wordt teruggestort. De terugbetaling zal in de
maand van uitbetaling als positief loon worden verantwoord in de loonaangifte (en in de
polisadministratie). Deze betaling zal leiden tot een polissignaal voor personen die nu
bijstand ontvangen.
Of aan de kwijtschelding/terugbetaling bijstandsrechtelijke gevolgen zijn verbonden is onder meer
afhankelijk van de vraag of betrokkene ten tijde van de bevoorschotting of pas daarna recht op
bijstand heeft gekregen.
Bijstandverlening over de periode dat ook WIA voorschotten zijn verstrekt (ca. 250 cliënten)
De WIA-voorschotten zijn aan te merken als over de voorschotperiode genoten inkomen. Drie
situaties zijn dan te onderscheiden:
a. Bij bijstandsverlening over deze periode zijn de voorschotten in mindering gebracht. De
terugbetaling/kwijtschelding heeft in deze situatie geen bijstandsrechtelijke gevolgen.
b. Bij bijstandsverlening over deze periode is geen rekening gehouden met de voorschotten.
De voorschotten zullen alsnog als inkomen over de voorschotperiode op de bijstand in
mindering moeten worden gebracht. Indien dit tot een terugvordering leidt, zal de te veel
ontvangen bijstand in principe netto moeten worden teruggevorderd (zoals blijkt uit een
uitspraak van de Centrale Raad van Beroep).
c. De over deze periode (met terugwerkende kracht) verleende bijstand is in samenspraak
met het UWV toentertijd verrekend met de WIA-vordering. In deze situatie zal UWVcontact
zoeken met de gemeente om de verrekende bijstand weer aan de gemeente te betalen. Op
die manier wordt voorkomen dat de bijstandsgerechtigde met een betaling en
terugvordering wordt geconfronteerd.
Bijstandverlening na afloop van de periode waarover WIA voorschotten zijn verstrekt (ca. 550
cliënten)

De kwijtschelding/terugbetaling heeft invloed op het vrij te laten vermogen van betrokkene. De
kwijtschelding/terugbetaling is aan te merken als een vermogenstoename. Dit heeft alleen directe
gevolgen voor de bijstand wanneer de WIA-vordering ertoe leidde dat de betrokkene bij de
bijstandsaanvraag de vermogensvrijlatingsgrens niet langer overschrijdt. Denk aan de situatie dat
betrokkene bij bijstandsaanvraag over enig vermogen beschikte, maar dit - doordat hierop ook de
WIA-vordering in mindering moest worden gebracht – alsnog onder de vermogensvrijlatingsgrens
terecht kwam. Door de kwijtschelding/terugbetaling komt ’het in aanmerking te nemen vermogen’
van de betrokkene dan boven die grens. Hierdoor eindigt het recht op bijstand per datum
beslissing UWV. De gemeente zal de nieuwe vermogenspositie van betrokkene moeten bezien en
op basis daarvan moeten vaststellen of en hoe lang betrokkene wordt geacht een beroep te doen
op zijn of haar vermogen.
UWV zal in zijn berichtgeving betrokkenen erop wijzen dat zij de kwijtschelding aan de gemeente
dienen te melden. Daarbij zal in de beschikking van UWV, naast de hoogte van de kwijtschelding,
worden aangegeven over welke periode voorschotten zijn verstrekt en – indien sprake is van een
terugbetaling – over welke periode de terugbetalingen door betrokkene zijn verricht.
6. Invoering nieuwe studietoeslag
Op 18 november 2022 heeft de Tweede Kamer met algemene stemmen het amendement
Maatoug-Gijs van Dijk aangenomen. Met dit amendement wordt de herziening van de individuele
studietoeslag in de Participatiewet (hieronder ‘de studietoeslag’) uit het wetsvoorstel Uitvoeren
breed offensief - waarin de aangepaste studieregeling met een centrale normering van de
studietoeslag was opgenomen – nu geregeld via de Verzamelwet SZW 2022.
Het wetvoorstel Verzamelwet ligt nu voor de verdere parlementaire behandeling in de Eerste
Kamer. Parallel aan het parlementaire proces in de Eerste Kamer zet ik de uitwerking van
geharmoniseerde bedragen voor de studietoeslag en de vrijlating van stagevergoeding, via een
algemene maatregel van bestuur (AMvB), voort. Over de concept-AMvB heeft in de zomer van
2020 al een consultatie plaats gevonden. Mijn streven is om de AMvB – conform de wens van de
Tweede Kamer – op 1 april 2022 in werking te laten treden. De VNG heeft aangegeven geen
bezwaren te zien voor de invoering op 1 april 2022. Over de definitieve inwerkingtredingsdatum
wordt tijdig gecommuniceerd.
In een volgend gemeentenieuwsbericht zal ik nader ingaan op de wijzigingen ten opzichte van de
bestaande regeling. Tot de geharmoniseerde bedragen voor de studietoeslag wettelijk zijn
verankerd, blijft de oproep van kracht om de hoogte van de studietoeslag in de geest van de
herziening van deze regeling conform de bedragen in de onderstaande tabel vast te stellen.

Voorstel bedragen IST per leeftijdscategorie per maand
Leeftijd in jaren
Verhouding jeugd WML
Netto bedragen
t.o.v regulier WML
studietoeslag per
maand
21 en ouder
100%
€300,00
20
80%
€240,00
19
60%
€180,00
18
50%
€150,00

7. Verbetering regels handhaving in de sociale zekerheid
Het maken van een fout maakt iemand nog geen fraudeur. Tegelijkertijd staan we natuurlijk ook
voor de gepaste reactie als mensen wél willens en wetens de regels overtreden. Het is gebleken
dat de handhaving in de sociale zekerheid in sommige situaties te hard is. De burger lijkt niet
centraal te staan, maar de handhaving op zich. Ik zie daarom noodzaak om het hele
handhavingsstelsel onder de loep te nemen, waarbij hardvochtigheden opgelost worden en er
tegelijk gepast gereageerd kan worden op bewust misbruik van het stelsel. In mijn Kamerbrief van
23 november jl. heb ik een aantal verbeteringen aangekondigd. Vanwege verschillende
berichtgevingen in de media is er onduidelijkheid ontstaan over de aangekondigde maatregelen.
Om onduidelijkheid weg te nemen informeer ik gemeenten graag via deze weg.

Draagvlak
Voor het maatschappelijk draagvlak van de sociale zekerheid is het van belang om misbruik te
voorkomen en te bestrijden. Het is daarbij belangrijk om onderscheid te maken tussen
administratieve fouten en fraude. Om dat beter te kunnen doen, kom ik met een aantal
maatregelen.





Er is meer ruimte voor UWV en SVB om langere betalingsregelingen af te spreken. Dat
houdt in dat mensen meer tijd krijgen om een schuld terug te betalen aan de overheid.
Daarnaast krijgen gemeenten, SVB en UWV de ruimte om in individuele gevallen
vorderingen wegens overtreding van de inlichtingenplicht die niet berusten op opzet of
grove schuld mee te laten lopen in een schuldregeling. Het was verboden voor gemeenten,
UWV en SVB om mee te werken aan een minnelijke schuldregeling met finale kwijting bij
alle vorderingen wegens schending van de inlichtingenplicht. Dit verbod is met wijzigingen
in de Verzamelwet SZW 2022 beperkt tot de gevallen van opzet en grove schuld.
Gemeenten, SVB en UWV hebben toestemming om per 15 november 2021 te anticiperen
op de inwerkingtreding. Daarbij heb ik afgesproken dat het aan de organisaties zelf is om
hier al dan niet invulling aan te geven. Over deze wijziging kunt u uitgebreider lezen in
mijn bericht in het gemeentenieuws van SZW 2021-7. De generieke plicht tot
terugvordering bij schending van de inlichtingenplicht blijft ongewijzigd.
Gemeenten en uitvoeringsinstanties melden bijvoorbeeld in de Signaleringsbrief
Fraudefenomenen dat er in sommige gevallen niet passend gereageerd kan worden op
moedwillig misbruik. Een voorbeeld daarvan is het vervalsen van overheidsdocumenten
ten einde een uitkering te krijgen. In die gevallen is geen mogelijkheid om een bestuurlijke
sanctie op te leggen, maar kan alleen de onterecht uitgekeerde uitkering teruggevorderd
worden of kan het delict strafrechtelijk vervolgd worden. Ik onderzoek of dergelijke
vormen van misbruik op korte termijn opgelost kunnen worden of dat dit een wetswijziging
vergt.

Team Preventie
Ik constateer daarnaast dat een kwetsbare doelgroep geconfronteerd wordt met zeer ingewikkelde
regels. Dit kan ertoe leiden dat mensen fouten maken, waardoor zij in de knel komen. Het is
daarom nodig om deze regels makkelijker te maken en zo te voorkomen dat mensen onbedoeld
fouten maken. Daarom wordt een Team Preventie opgericht. Dat team kan concrete aanbevelingen
doen en er zo voor zorgen dat wetgeving, beleid en uitvoering leiden tot minder schrijnende
situaties en minder onbedoelde fouten.
Zie voor meer informatie ook het nieuwsbericht hierover van het Ministerie van SZW.
8. Mogelijkheid tot afwijking verplicht werkplekbezoek loonwaardebepaling
Participatiewet
Ik wil gemeenten opnieuw toestaan om zo nodig in afwijking van de regels die daarvoor gelden in
het kader van de Participatiewet, de loonwaarde van mensen die (gaan) werken met
loonkostensubsidie telefonisch te bepalen. Reden hiervoor zijn de recente aanvullende
coronamaatregelen van het kabinet.
In Gemeentenieuws 2020-6 en 2020-8 zijn gemeenten geïnformeerd over de mogelijkheid om tot
1 juli 2021 de loonwaardebepaling telefonisch uit te voeren in de plaats van op de werkplek, in die
situaties dat de werknemer niet op de werkplek aanwezig is (bijvoorbeeld omdat betrokkene thuis
moet werken) of als de veiligheid op de werkplek niet kan worden gegarandeerd vanwege het
risico op besmetting met het coronavirus. In Gemeentenieuws 2021-4 heeft de minister van SZW
gemeenten geïnformeerd over de verlenging van de coulance met betrekking tot het
werkplekbezoek bij loonwaardebepaling tot 1 oktober 2021.
Nu het kabinet recent weer aanvullende maatregelen heeft moeten nemen in de strijd tegen het
coronavirus is er aanleiding om het gemeenten opnieuw toe te staan om de loonwaardebepaling
telefonisch uit te voeren in de plaats van op de werkplek. Dit geldt voor die situaties dat de
werknemer niet op de werkplek aanwezig is (bijvoorbeeld omdat betrokkene thuis moet werken) of
als de veiligheid op de werkplek niet kan worden gegarandeerd vanwege het risico op besmetting
met het coronavirus. Ik wil deze mogelijkheid bieden tot 1 april 2022, onder dezelfde voorwaarden
als die voorheen golden. Dat wil zeggen dat de telefonische loonwaardebepaling een
geldigheidsduur heeft van maximaal drie maanden en dat een werkplekbezoek plaatsvindt zodra
dat op een veilige manier kan. Dit kan dus eerder zijn dan de maximale termijn van drie maanden.

De mogelijkheid om de loonwaardebepaling telefonisch uit te voeren geldt ook voor die situaties
waarin aanvankelijk forfaitaire loonkostensubsidie is ingezet. Hierbij gelden dezelfde voorwaarden.
9. Terugbetaling Tozo lening bedrijfskapitaal
In de Tozo is geregeld dat ondernemers op 1 januari 2022 dienen te starten met het terugbetalen
van de Tozo-lening voor bedrijfskapitaal. Hier hebben ondernemers vijf jaar de tijd voor.
Ik wil gemeenten hierbij wijzen op de mogelijkheid om op grond van artikel 4:94 van de Algemene
wet bestuursrecht uitstel van betaling te verlenen. Hier kan behoefte aan zijn indien in redelijkheid
niet van de ondernemer kan worden verwacht dat hij de lening binnen de betalingstermijn
terugbetaalt. Het college beslist over de uitstelverlening aan de hand van een zorgvuldige
belangenafweging.
10. Doen wat werkt: gelijke kansen op werk voor mensen met een
migratieachtergrond
Veel werkgevers in verschillende sectoren hebben moeite om vacatures op te vullen. Toch hebben
mensen met een migratieachtergrond nog vaak problemen bij het vinden van een stageplek of een
baan. Ook stromen zij minder vaak door naar betere functies en komen ze minder makkelijk uit de
bijstand of WW dan mensen zonder migratieachtergrond. Om deze groep gelijke kansen op de
arbeidsmarkt te bieden, lanceerde ik op 13 december samen met twintig partijen de ‘Werkagenda
Verdere Integratie op de Arbeidsmarkt (VIA)’. De partijen (waaronder dus SZW) zijn verenigd in
de Taskforce Werk & Integratie die naast sociale partners, onderwijspartijen, de uitzendbranche en
vluchtelingenorganisaties onder andere bestaat uit de VNG, G4, G40, UWV, Divosa en SAM.
De Werkagenda VIA is een gezamenlijk vervolg op het programma Verdere Integratie op de
Arbeidsmarkt, dat de afgelopen jaren samen met werkgevers, gemeenten en het onderwijs heeft
onderzocht ‘wat werkt’ om de arbeidsmarktkansen en –posities van mensen met een
migratieachtergrond te verbeteren. Het doel van de Werkagenda VIA is om de komende jaren met
concrete activiteiten, door samenwerking en door het toepassen van effectieve maatregelen meer
impact te maken. Dit gebeurt langs drie thema’s: ‘meer (culturele) diversiteit op het werk’, ‘meer
kans op een eerste baan of stage’ en ‘arbeidstoeleiding’. Binnen het thema ‘arbeidstoeleiding’
willen we onder meer de totstandkoming van meer leer-werktrajecten stimuleren en kandidaten en
werkgevers met intensieve begeleiding en maatwerk ondersteunen.
Het echte werk kan nu beginnen. Dit is wel een weg van de lange adem, maar de betrokken
partijen hebben uitgesproken zich hier voor langere tijd voor in te willen blijven zetten.