10.11.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 373/289

JAARVERSLAG OVER DE ACTIVITEITEN
GEFINANCIERD UIT HET ACHTSTE, NEGENDE,
TIENDE EN ELFDE EUROPEES
ONTWIKKELINGSFONDS (EOF)
(2015/C 373/02)

10.11.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 373/291

Jaarverslag over de activiteiten gefinancierd uit het achtste, negende, tiende en elfde Europees Ontwikkelingsfonds (EOF)
INHOUD
Paragraaf

Inleiding

1-12

Specifieke kenmerken van de Europese ontwikkelingsfondsen
Risico's voor de regelmatigheid
Hoofdstuk I — Uitvoering van het achtste, negende, tiende en elfde EOF
Financiële uitvoering
Hoofdstuk II — Betrouwbaarheidsverklaring van de Rekenkamer over de EOF's
Betrouwbaarheidsverklaring van de Rekenkamer over het achtste, negende, tiende en
elfde EOF aan het Europees Parlement en de Raad — Verslag van de onafhankelijke
accountant

2-12
8-12
13-19
13-19
20-46

I-IX

Toelichting bij de betrouwbaarheidsverklaring

20-46

Reikwijdte en aanpak van de controle

20-23

Betrouwbaarheid van de rekeningen

24-25

Regelmatigheid van de verrichtingen

26-35

Onderzoek van geselecteerde systemen en jaarlijkse activiteitenverslagen

36-46

Conclusies en aanbevelingen

47-50

De conclusie voor 2014

47-48

Aanbevelingen

49-50

Bijlage 1 —

Resultaten van de toetsing van verrichtingen voor de Europese ontwikkelingsfondsen

Bijlage 2 —

Follow-up van eerdere aanbevelingen voor de Europese ontwikkelingsfondsen

C 373/292

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

10.11.2015

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

INLEIDING
1. In dit jaarverslag wordt onze beoordeling van de Europese
ontwikkelingsfondsen (EOF's) gepresenteerd. Essentiële informatie over de betrokken activiteiten en de uitgaven in 2014 is
opgenomen in grafiek 1.

Grafiek 1 — Europese ontwikkelingsfondsen — Essentiële informatie 2014

(miljoen euro)

Totaal beleidsuitgaven (Projecten)
Totaal beleidsuitgaven (Begrotingssteun)
1

Totaal administratieve uitgaven ( )

2 685
794
102

Totaal betalingen

3 581

– voorschotten

2 105

+ verrekening van voorschotten

1 597

Gecontroleerde populatie

3 073

Totaal individuele vastleggingen (2)

3 380

Totaal globale vastleggingen (2)
(1)
2

( )

621

Bijdrage uit de EOF's ter dekking van uitgaven van zowel de Commissie als de EU-delegaties voor de administratieve ondersteuning die nodig is voor het beheer van in het
kader van de EOF's gefinancierde acties.
Globale vastleggingen betreffen financieringsbesluiten. Individuele vastleggingen betreffen individuele contracten.

Bron: De geconsolideerde rekeningen 2014 van het achtste, negende, tiende en elfde EOF.

10.11.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

Specifieke kenmerken van de Europese ontwikkelingsfondsen
2. Sinds 1958 vormen de EOF's het voornaamste instrument
waarmee de Europese Unie de ontwikkelingssamenwerking
ondersteunt in de staten in Afrika, het Caraïbisch gebied en de
Stille Oceaan (ACS) en in landen en gebieden overzee (LGO). De
partnerschapsovereenkomst die op 23 juni 2000 werd ondertekend in Cotonou voor een periode van twintig jaar („de
Overeenkomst van Cotonou”) vormt het huidige kader voor de
betrekkingen van de Europese Unie met de ACS-staten en de
LGO. Zij is er vooral op gericht armoede terug te dringen en
uiteindelijk uit te bannen.
3.

De EOF's zijn van bijzondere aard:

a)

zij worden gefinancierd door de lidstaten volgens financiële
verdeelsleutels (1) die worden vastgesteld in een internationale overeenkomst tussen de regeringen van de lidstaten, in
het kader van de Raad bijeen, en afwijken van de
verdeelsleutels voor de algemene EU-begroting;

b)

zij worden buiten het kader van de algemene begroting van
de EU beheerd door de Europese Commissie en door de
Europese Investeringsbank (EIB);

c)

vanwege het intergouvernementele karakter van de EOF's
heeft het Europees Parlement een beperktere rol in de
werking daarvan dan in de werking van de instrumenten
voor ontwikkelingssamenwerking die worden gefinancierd
uit de algemene EU-begroting; het houdt zich met name
afzijdig bij de vaststelling en toewijzing van EOF-middelen.
Het Europees Parlement is echter de kwijtingverlenende
autoriteit, behalve ten aanzien van de investeringsfaciliteit
die wordt beheerd door de EIB (2) (3).

(1)

Voor elk EOF wordt de verdeelsleutel van iedere lidstaat
uitgedrukt als een percentage van de totale hoeveelheid aan
middelen.
Zie de artikelen 43, 48-50 en 58 van Verordening (EU) nr. 567/
2014 van de Raad van 26 mei 2014 tot wijziging van
Verordening (EG) nr. 215/2008 inzake het Financieel Reglement
van toepassing op het tiende Europees Ontwikkelingsfonds wat
betreft de toepassing van de overgangsperiode tussen het tiende
Europees Ontwikkelingsfonds en het elfde Europees Ontwikkelingsfonds tot de inwerkingtreding van het intern akkoord
betreffende het elfde Europees Ontwikkelingsfonds (PB L 157 van
27.5.2014, blz. 52). Zie ook Advies nr. 9/2007 van de
Rekenkamer over het voorstel voor een verordening van de
Raad inzake het Financieel Reglement van toepassing op het
tiende Europees Ontwikkelingsfonds (PB C 23 van 28.1.2008),
paragrafen 5 en 6.
In 2012 werd de controle van deze verrichtingen door de
Rekenkamer geregeld in een tripartiete overeenkomst tussen de
EIB, de Commissie en de Rekenkamer (artikel 134 van Verordening (EG) nr. 215/2008 van de Raad (PB L 78 van 19.3.2008,
blz. 1)). De betrouwbaarheidsverklaring van de Rekenkamer heeft
geen betrekking op de investeringsfaciliteit.

(2)

(3)

C 373/293

C 373/294

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

4. Elk EOF wordt beheerd door een eigen financieel
reglement. De Rekenkamer heeft er herhaaldelijk op gewezen
dat één enkel financieel reglement dat van toepassing is op alle
huidige en toekomstige EOF's, de continuïteit zou waarborgen,
zonder risico op onderbreking van de tenuitvoerlegging van de
EOF's, en het beheer zou vereenvoudigen (4).
5. Hoewel de financiële reglementen van de EOF's geleidelijk
zijn afgestemd op de algemene financiële regels (5), blijven er
aanzienlijke verschillen bestaan. Één belangrijk verschil is dat het
jaarperiodiciteitsbeginsel niet van toepassing is op de EOF's.
EOF-overeenkomsten worden doorgaans gesloten voor een
vastleggingsperiode van vijf tot zeven jaar en de betalingen
kunnen gedurende een veel langere periode worden verricht. In
2014 werden er uitgaven gedaan voor vier EOF's tegelijkertijd en
er werden nog betalingen verricht voor het achtste EOF dat in
1995 in werking trad.
6. De EOF's worden vrijwel volledig beheerd door directoraat-generaal Internationale Samenwerking en Ontwikkeling van
de Commissie (EuropeAid), dat ook een breed scala aan uitgaven
uit de EU-begroting beheert (6) (7).
7. De EOF-maatregelen worden uitgevoerd door middel van
projecten en begrotingssteun (8) in het kader van vier belangrijke
regelingen. In 2014 werd 38 % van de betalingen verricht onder
direct beheer, waarvan 22 % van het totaal betrekking had op
begrotingssteun. De overige 62 % werd verricht onder indirect
beheer, waarvan 32 % door middel van internationale organisaties, 25 % via derde landen en 5 % via nationale organen van de
EU-lidstaten (9).

(4)

(5)

(6)
(7)
(8)

(9)

Zie Advies nr. 3/2013 van de Rekenkamer over het voorstel voor
een verordening van de Raad inzake het Financieel Reglement
van toepassing op het elfde Europees Ontwikkelingsfonds (PB
C 370 van 17.12.2013), paragraaf 6.
Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees
Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van
de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van
de Unie en tot intrekking van Verordening (EG, Euratom)
nr. 1605/2002 (PB L 298 van 26.10.2012, blz. 1).
Directoraat-generaal Humanitaire Hulp en Civiele Bescherming
(ECHO) beheerde 3,4 % van de uitgaven voor 2014 uit hoofde
van de EOF's.
Zie hoofdstuk 8 „Europa als wereldspeler” van het Jaarverslag 2014 over de uitvoering van de EU-begroting.
Begrotingssteun behelst de overdracht van middelen van de
Commissie naar de nationale schatkist van het partnerland. Zo
worden aanvullende begrotingsmiddelen beschikbaar gesteld ter
ondersteuning van een nationale ontwikkelingsstrategie.
Bij direct beheer wordt de steun direct door de Commissie (het
hoofdkantoor of delegaties) uitgevoerd. Bij indirect beheer wordt
de uitvoering gedelegeerd aan een derde land (het vroegere
gedecentraliseerd beheer), een internationale organisatie (het
vroegere gezamenlijk beheer) of een nationaal orgaan, zoals de
ontwikkelingsagentschappen van de EU-lidstaten (het vroegere
indirect gecentraliseerd beheer).

10.11.2015

10.11.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

C 373/295

A N T W O O R D VA N D E C O M M I S S I E

Risico's voor de regelmatigheid
8. De uitgaven die in dit verslag worden behandeld, worden
verricht door middel van een breed scala aan methoden die in
79 landen worden uitgevoerd. De regels en procedures,
waaronder die betreffende de aanbesteding en gunning van
contracten, zijn vaak ingewikkeld. Deze complexiteit wordt
aanzienlijk vergroot door het ontbreken van een gebruiksvriendelijk financieel reglement voor het elfde EOF (10).

8. Het 11e EOF heeft een eigen financieel reglement (FR)
(Verordening (EU) 2015/323), door de Raad vastgesteld op 2 maart
2015. Er is voor een effectieve vereenvoudiging gezorgd door
afstemming van het FR van het 11e EOF met het FR voor de
algemene begroting, door transparante en duidelijke verwijzingen naar
het FR van de algemene begroting en de uitvoeringsvoorschriften (UV)
daarbij. Het FR van het 11e EOF zorgt zodoende niet alleen voor
samenhang wat de toepasselijke financiële procedures betreft, en meer
efficiëntie, maar vermindert tevens het foutenrisico.
De voorschriften en de modellen voor aanbestedingen en het gunnen
van opdrachten voor zowel de algemene begroting als het EOF, die in de
praktische gids voor aanbestedingen en subsidies (PRAG) van
DG DEVCO zijn gebundeld, worden door de Europese beroepsverenigingen zeer op prijs gesteld.

9. Op twee gebieden — begrotingssteun (11) en EU-bijdragen
aan multidonorprojecten die worden uitgevoerd door internationale organisaties (12) zoals de VN — beperken de aard van de
instrumenten en de betalingsvoorwaarden de mate waarin de
verrichtingen vatbaar zijn voor fouten.
10. Begrotingssteun vormt een bijdrage aan de algemene
begroting van een staat of diens begroting voor een specifiek
beleid of doel. Wij hebben onderzocht of de Commissie heeft
voldaan aan de specifieke voorwaarden voor de uitbetaling van
begrotingssteun aan het betrokken partnerland en of zij heeft
geverifieerd dat er is voldaan aan de algemene subsidiabiliteitsvoorwaarden (zoals bevredigende vooruitgang op het gebied van
het beheer van overheidsfinanciën).
11. De wettelijke bepalingen bieden echter veel ruimte voor
interpretatie en de Commissie beschikt over een grote mate van
flexibiliteit bij het bepalen of er aan de algemene voorwaarden is
voldaan. Bij onze controle van de regelmatigheid kunnen wij
niet verder gaan dan het stadium waarin de steun aan een
partnerland wordt betaald. De overgedragen middelen gaan dan
op in de begrotingsmiddelen van het ontvangende land.
Eventuele tekortkomingen in het financieel beheer van dat land
leiden niet tot met de controle van de regelmatigheid door ons
aangetoonde fouten.

(10)

(11)
(12)

Zie Advies nr. 3/2013 van de Rekenkamer over het voorstel voor
een verordening van de Raad inzake het Financieel Reglement
van toepassing op het elfde Europees Ontwikkelingsfonds, de
paragrafen 3 en 4.
De brutobetalingen voor begrotingssteun uit de EOF's bedroegen
in 2014 794 miljoen euro.
De brutobetalingen van de EOF's aan multidonorprojecten die
werden uitgevoerd door internationale organisaties, bedroegen in
2014 776 miljoen euro.

C 373/296

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

12. In het geval dat de bijdragen van de Commissie aan
multidonorprojecten worden samengevoegd met die van andere
donoren en niet zijn geoormerkt voor specifiek aanwijsbare
uitgavenposten, neemt de Commissie aan dat de EU-subsidiabiliteitsregels zijn nageleefd zolang de samengevoegde hoeveelheid
voldoende subsidiabele uitgaven bevat om de bijdrage van de EU
te dekken. Dit noemt de Commissie de „hypothetische aanpak”.
De door de Commissie gehanteerde hypothetische aanpak vormt
een beperking van het werk van de controleurs in het geval van
een substantiële bijdrage van andere donoren, die de Commissie
dan voldoende acht om eventueel door ons ontdekte nietsubsidiabele uitgaven af te dekken.

HOOFDSTUK I — UITVOERING VAN HET
ACHTSTE, NEGENDE, TIENDE EN ELFDE EOF

Financiële uitvoering
13. Het achtste EOF (1995-2000) beloopt 12 840 miljoen
euro en het negende EOF (2000-2007) 13 800 miljoen euro.
Het tiende EOF (2008-2013) beloopt in totaal 22 682 miljoen
euro. Van dat bedrag is 21 966 miljoen euro bestemd voor de
ACS-staten en 286 miljoen euro voor de LGO. Deze bedragen
omvatten respectievelijk 1 500 miljoen euro en 30 miljoen euro
voor de door de EIB beheerde investeringsfaciliteit, die hoofdzakelijk zijn bedoeld voor steun aan de private sector in de ACSstaten en de LGO. Ten slotte is 430 miljoen euro uitgetrokken
voor de uitgaven van de Commissie aan de programmering en
uitvoering van het EOF.
14. Het Intern Akkoord ter oprichting van het elfde EOF (13)
werd vastgesteld in augustus 2013. De overeenkomst trad in
werking op 1 maart 2015 na ratificatie door alle EU-lidstaten.
Het elfde EOF beloopt in totaal 30 506 miljoen euro (14),
waarvan 29 089 miljoen euro is bestemd voor de ACS-staten en
365 miljoen euro voor de LGO.

(13)
(14)

PB L 210 van 6.8.2013, blz. 1.
Met inbegrip van een door de EIB beheerd bedrag van
1 139 miljoen euro.

10.11.2015

10.11.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

15. Om te zorgen dat er tussen januari 2014 en de
inwerkingtreding van het elfde EOF middelen beschikbaar zijn,
heeft de Raad in december 2013 overgangsmaatregelen (15)
vastgesteld, de zogenoemde „overbruggingsfaciliteit”. De in het
kader van de overbruggingsfaciliteit beschikbare middelen
bedroegen in 2014 1 616 miljoen euro. Zij werden gefinancierd
door middel van:
— geannuleerde middelen van het achtste en negende EOF tot
en met 31 december 2013 (936 miljoen euro);
— niet-vastgelegde saldi van het tiende EOF tot 31 december
2013 (75 miljoen euro);
— in 2014 geannuleerde middelen van het tiende en
voorgaande EOF's (586 miljoen euro), en
— rente en overige ontvangsten (19 miljoen euro).
Deze worden verantwoord onder het elfde EOF, maar vormen
geen aanvullende middelen voor het elfde EOF.
16. Tabel 2 geeft de besteding van de EOF-middelen in 2014
en gecumuleerd weer.

(15)

Besluit 2013/759/EU van de Raad van 12 december 2013
betreffende overgangsmaatregelen voor het beheer van het EOF
tussen 1 januari 2014 en de inwerkingtreding van het elfde
Europees Ontwikkelingsfonds (PB L 335 van 14.12.2013,
blz. 48).

C 373/297

145

-1

- 381

- 373

9e EOF (3)

2 760

2 687

- 95

- 1 105

10e EOF

595

731

1 160

1 616

11e EOF

3 516

3 380

621

74

Totale
hoeveelheid

2

36

10 379

10 400

10 415

10 417

8e EOF

Waaronder oorspronkelijke toewijzingen voor het 8e, 9e, 10e en 11e EOF, cofinanciering, rente, diverse middelen en overdrachten van eerdere EOF's.
Als percentage van de middelen.
Negatieve bedragen betreffen vrijmakingen.
Globale vastleggingen betreffen financieringsbesluiten.
Individuele vastleggingen betreffen individuele contracten.
Nettovastleggingen na vrijmakingen. Nettobetalingen na terugvorderingen.

2,2 %

25,6 %

16

- 37

- 63

- 64

8e EOF (3)

Bron: Europese Rekenkamer, op basis van de EOF-verslagen over de financiële uitvoering en de financiële staten per 31 december 2014.

(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)

1 074

12 568

C — Nog te betalen vastleggingen
(B1-B3)

72,2 %

84,5 %

97,8 %

Uitvoeringsgraad (2)

Begrotingsuitvoering gedurende het begrotingsjaar 2014 (netto) (6)

36

762

14 941

15 407

15 703

15 739

9e EOF

34

8 309

12 985

18 252

21 294

21 328

10e EOF

456

565

595

731

1 160

1 616

11e EOF

Situatie aan het eind van 2014

527

9 673

38 900

44 790

48 573

49 100

Totale
hoeveelheid

1,1 %

19,7 %

79,2 %

91,2 %

98,9 %

Uitvoeringsgraad (2)

(miljoen euro)

NL

D — Beschikbaar saldo (A-B1)

35 384

3. Betalingen

47 952

41 410

5

49 026

2. Individuele vastleggingen ( )

1. Globale vastleggingen (4)

B — BESTEDING

A — MIDDELEN (1)

Totale
hoeveelheid

Situatie aan het eind van
2013

Tabel 2 — Besteding van EOF-middelen per 31 december 2014

C 373/298
Publicatieblad van de Europese Unie
10.11.2015

10.11.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

17. Het bedrag van de in 2014 gedane nettovastleggingen
was uitzonderlijk laag (621 miljoen euro) in vergelijking met
voorgaande jaren (16). Dit was het gevolg van de vertraagde
inwerkingtreding van het elfde EOF, waardoor de middelen
werden beperkt die beschikbaar waren voor vastleggingen in het
kader van de overbruggingsfaciliteit. Anderzijds bereikten de in
2014 verrichte betalingen een recordhoogte (3 516 miljoen
euro) (17), met name door een uit de overbruggingsfaciliteit
betaald bedrag van 595 miljoen euro dat voornamelijk werd
besteed aan betalingen voor begrotingssteun en voorschotten
voor acties in het kader van de Vredesfaciliteit voor Afrika in de
Centraal-Afrikaanse Republiek en Somalië.
18. Aan het einde van 2014 waren bijna alle beschikbare
middelen vastgelegd (98,9 % voor financieringsbesluiten, 91,2 %
voor individuele contracten). Nog te betalen vastleggingen (18)
namen met 23 % af van 12,5 miljard euro aan het einde van
2013 tot 9,7 miljard euro aan het einde van 2014. Dit was het
resultaat van de inspanningen die door EuropeAid werden
geleverd ter vermindering van de nog te betalen vastleggingen,
alsmede door het lage niveau van in 2014 genomen financieringsbesluiten.
19. Voor het gehele terrein waarvoor het verantwoordelijk
is (19), heeft EuropeAid zijn inspanningen voortgezet om het
aantal oude voorfinancieringen en oude niet-afgewikkelde
vastleggingen (20) terug te brengen en om het aantal openstaande verlopen contracten (21) te verminderen. De voor 2014
gestelde streefdoelen met betrekking tot oude voorfinancieringen en oude niet-afgewikkelde vastleggingen werden ruimschoots overschreden (22). Hoewel het voor 2014 gestelde
streefdoel met betrekking tot het aandeel aan verlopen
contracten ten opzichte van het totale aantal contracten voor
bijna de gehele portfolio van EuropeAid werd bereikt (23), was
de voortgang op het gebied van de EOF's minder bevredigend (24).

(16)
(17)
(18)
(19)
(20)
(21)

(22)
(23)
(24)

2013: 3 923 miljoen euro; 2012: 3 163 miljoen euro.
2013: 2 963 miljoen euro; 2012: 3 209 miljoen euro.
Reste à liquider (uitstaande verplichting — RAL).
EOF's en de algemene begroting samen.
Oude RAL.
Een contract wordt als verlopen beschouwd indien het na méér
dan 18 maanden na afloop van de operationele periode ervan
nog steeds openstaat. Vertragingen bij de afsluiting van
contracten verhogen het risico op fouten inzake de regelmatigheid, omdat het daardoor moeilijker kan zijn om de ondersteunende documentatie te achterhalen als zij niet op de juiste
wijze is gearchiveerd en essentiële projectmedewerkers zijn
vertrokken. Late contractsluiting kan ook tot vertraging leiden
bij de invordering van niet-uitgegeven voorfinanciering en nietsubsidiabele uitgaven.
Vermindering van oude open voorfinanciering: 46 % verwezenlijkt (streefdoel: 25 %); vermindering oude RAL: 51,24 %
verwezenlijkt (streefdoel: 25 %).
Aandeel van 15,52 % verwezenlijkt (streefdoel: 15 %).
Van de 5,3 miljard euro aan verlopen contracten heeft 3,7 miljard
euro (69 %) betrekking op de EOF's. Het aandeel van verlopen
contracten ten opzichte van het totale aantal open EOFcontracten bedraagt 25 %, vergeleken met 15,5 % voor de gehele
portfolio van EuropeAid. Voor 477 (1,3 miljard euro) van de
1 528 verlopen EOF-contracten (31 % qua aantal, 35 % qua
waarde) eindigde de operationele periode vóór 2010.

C 373/299

C 373/300

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

10.11.2015

HOOFDSTUK II — BETROUWBAARHEIDSVERKLARING VAN DE REKENKAMER OVER DE EOF'S
Betrouwbaarheidsverklaring van de Rekenkamer over het achtste, negende, tiende en elfde EOF aan het
Europees Parlement en de Raad — Verslag van de onafhankelijke accountant
I — Krachtens het bepaalde in artikel 287 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) en artikel 49
van het Financieel Reglement van toepassing op het tiende Europees Ontwikkelingsfonds inzake de toepassing van de
overgangsperiode tussen het tiende Europees Ontwikkelingsfonds en het elfde Europees Ontwikkelingsfonds tot de
inwerkingtreding van het Intern Akkoord betreffende het elfde Europees Ontwikkelingsfonds, dat ook van toepassing is op
eerdere EOF's, hebben wij gecontroleerd:
a)

de op 24 juli 2015 door de Commissie goedgekeurde jaarrekening van het achtste, negende, tiende en elfde Europees
Ontwikkelingsfonds, die de balans, de economische resultatenrekening, de tabel van de kasstromen, de staat van de
veranderingen van de nettoactiva, de staat van de vorderingen van de Europese ontwikkelingsfondsen en het verslag over
de financiële uitvoering voor het per 31 december 2014 afgesloten begrotingsjaar omvat, en

b)

de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen bij die rekening binnen het wettelijk kader van de
EOF's ten aanzien van het gedeelte van de EOF-middelen waarvan het financieel beheer onder de verantwoordelijkheid
van de Commissie valt (25).

De verantwoordelijkheid van de leiding
II — Overeenkomstig de artikelen 310 tot en met 325 van het VWEU en de toepasselijke financiële reglementen (26) is de
leiding verantwoordelijk voor het opstellen en weergeven van de jaarrekening van de EOF's op basis van de internationaal
aanvaarde boekhoudnormen voor de overheidssector (27), alsmede voor de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende
verrichtingen daarbij. Deze verantwoordelijkheid omvat het opzetten, invoeren en in stand houden van een internebeheersingssysteem met betrekking tot de opstelling en weergave van financiële staten die geen materiële afwijkingen als gevolg van
fraude of fouten bevatten. De leiding dient er ook voor te zorgen dat de in de financiële staten weergegeven activiteiten,
financiële verrichtingen en informatie in overeenstemming zijn met de voorschriften waaronder ze vallen. De Commissie
draagt uiteindelijk de verantwoordelijkheid voor de wettigheid en regelmatigheid van de verrichtingen die ten grondslag liggen
aan de rekeningen van de EOF's (artikel 317 VWEU).

De verantwoordelijkheid van de controleur
III — Wij hebben de verantwoordelijkheid om op basis van onze controle aan het Europees Parlement en de Raad een
verklaring voor te leggen over de betrouwbaarheid van de jaarrekening en over de wettigheid en regelmatigheid van de
onderliggende verrichtingen. Wij hebben onze controle verricht overeenkomstig de internationale controlestandaarden en de
regels inzake beroepsethiek van IFAC en de internationale standaarden van hoge controle-instanties van INTOSAI. Volgens die
standaarden moeten wij de controle zodanig plannen en uitvoeren dat redelijke zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening
van de EOF's geen materiële afwijkingen bevat en de onderliggende verrichtingen bij die rekening wettig en regelmatig zijn.
IV — Een controle houdt in dat procedures worden uitgevoerd om controle-informatie te verkrijgen over de bedragen en
mededelingen in de rekeningen en over de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen. De selectie van
de procedures is afhankelijk van het oordeel van de controleur, dat een inschatting omvat van de risico's op materiële
afwijkingen in de rekeningen en op materiële niet-conformiteit van de onderliggende verrichtingen met vereisten uit de
regelgeving van de EOF's, hetzij door fraude, hetzij door fouten. Bij deze risico-inschatting wordt gekeken naar de interne
beheersing met betrekking tot de opstelling en getrouwe weergave van de rekeningen en naar de toezicht- en
controlesystemen die worden gehanteerd ter waarborging van de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende
verrichtingen, om controleprocedures op te zetten die onder de gegeven omstandigheden adequaat zijn maar die niet zijn
bedoeld om een oordeel te geven over de doeltreffendheid van de interne beheersing. Bij de controle worden tevens de
geschiktheid van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaglegging en de redelijkheid van de boekhoudkundige
schattingen beoordeeld, evenals de algehele presentatie van de rekeningen.
V — Wij zijn van oordeel dat de verkregen controle-informatie toereikend is en geschikt als grondslag voor onze oordelen.

(25)
(26)
(27)

Overeenkomstig de artikelen 16, 43, 48, 49, 50 en 58 van het Financieel Reglement van toepassing op het tiende EOF heeft de
betrouwbaarheidsverklaring geen betrekking op het deel van de middelen van het EOF dat wordt beheerd door en onder de
verantwoordelijkheid valt van de EIB.
Financiële reglementen van toepassing op het achtste, negende, tiende en elfde EOF. Het Financieel Reglement van het tiende EOF is ook
van toepassing op de overbruggingsfaciliteit die wordt verantwoord onder het elfde EOF.
De door de rekenplichtige van het EOF vastgestelde boekhoudregels en -methoden zijn afgeleid van de International Public Sector
Accounting Standards (IPSAS), uitgebracht door de Internationale Federatie van Accountants of, bij ontbreken daarvan, de International
Financial Reporting Standards (IFRS), uitgebracht door de International Accounting Standards Board.

10.11.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 373/301

Betrouwbaarheid van de rekeningen
Oordeel over de betrouwbaarheid van de rekeningen
VI — Naar ons oordeel geeft de jaarrekening van het achtste, negende, tiende en elfde EOF op alle materiële punten een
getrouw beeld van hun financiële situatie per 31 december 2014, van de resultaten van hun verrichtingen, van hun
kasstromen en van de veranderingen in de nettoactiva over het op die datum afgesloten jaar, overeenkomstig het Financieel
Reglement van het tiende EOF en overeenkomstig boekhoudregels op basis van internationaal aanvaarde boekhoudnormen
voor de publieke sector.

De wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen bij de rekeningen
Ontvangsten

Oordeel over de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende ontvangsten bij de rekeningen
VII — Naar ons oordeel zijn de onderliggende ontvangsten bij de rekeningen betreffende het per 31 december 2014 afgesloten
begrotingsjaar op alle materiële punten wettig en regelmatig.

Betalingen

Grondslag voor een afkeurend oordeel over de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende betalingen bij de rekeningen
VIII — Wij schatten het meest waarschijnlijke foutenpercentage voor de uitgavenverrichtingen van het achtste, negende, tiende
en elfde EOF op 3,8 %.

Afkeurend oordeel over de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende betalingen bij de rekeningen
IX — Gelet op de ernst van de kwesties die werden beschreven in de paragraaf over de grondslag voor een afkeurend oordeel
over de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende betalingen bij de rekeningen, zijn wij van oordeel dat de
onderliggende betalingen bij de rekeningen voor het per 31 december 2014 afgesloten jaar fouten van materieel belang
vertonen.
16 juli 2015
Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
President

Europese Rekenkamer
12, rue Alcide de Gasperi, 1615 Luxemburg, LUXEMBURG

C 373/302

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

Toelichting bij de betrouwbaarheidsverklaring
Reikwijdte en aanpak van de controle
20. In bijlage 1.1, deel 2, van hoofdstuk 1 van het
Jaarverslag 2014 van de Rekenkamer over de uitvoering van
de begroting wordt haar algemene controleaanpak en -methodologie beschreven. Ten aanzien van de controle van de EOF's
dienen de volgende specifieke zaken te worden opgemerkt.
21. Onze opmerkingen over de betrouwbaarheid van de
rekeningen van de EOF's hebben betrekking op de financiële
staten (28) van het achtste, negende, tiende en elfde EOF (29) die
door de Commissie zijn goedgekeurd in overeenstemming met
het Financieel Reglement van het EOF (30) en die samen met de
„representation letter” van de rekenplichtige door ons zijn
ontvangen op 24 juli 2015. Bij de controle werden bedragen en
vermelde informatie getoetst en de gehanteerde boekhoudbeginselen, door het management gemaakte significante ramingen en de algehele presentatie van de rekeningen beoordeeld.
22. De controle van de regelmatigheid van de verrichtingen
omvatte:
a)

een onderzoek van alle bijdragen van de lidstaten en van
een steekproef van andere soorten ontvangstenverrichtingen;

b)

een onderzoek van een steekproef van 30 vastleggingen (31);

c)

een onderzoek van een steekproef van 165 verrichtingen (32). De steekproef is zo opgezet dat deze representatief
is voor alle soorten betalingen binnen de EOF's. Zij omvatte
127 betalingen die door 28 EU-delegaties (33) waren
goedgekeurd en 38 betalingen die door departementen (34)
van de Commissie waren goedgekeurd. Waar fouten
werden ontdekt, werden de relevante systemen geanalyseerd om vast te stellen om welke specifieke systeemgebreken het ging;

(28)

Zie artikel 44 van Verordening (EU) nr. 567/2014: de financiële
staten omvatten de balans en de staat van de financiële resultaten,
het kasstroomoverzicht en de staat van de veranderingen van de
nettoactiva.
Zie artikel 44 van Verordening (EU) nr. 567/2014: de verslagen
over de financiële uitvoering omvatten toewijzingstabellen,
vastleggingen, toegewezen middelen en betalingen.
Zie artikel 43 van Verordening (EU) nr. 567/2014.
Globale financiële vastleggingen en de bijbehorende juridische
verbintenissen (financieringsovereenkomsten) na de vaststelling
van een financieringsbesluit door de Commissie.
Zoals gedefinieerd in bijlage 1.1, paragraaf 7 van het Jaarverslag 2014 over de uitvoering van de begroting.
Afrikaanse Unie, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi,
Kameroen, Centraal-Afrikaanse Republiek, Democratische Republiek Congo, Dominicaanse Republiek, Eritrea, Ethiopië, Fiji,
Guinee-Bissau, Haïti, Ivoorkust, Lesotho en Swaziland, Liberia,
Madagaskar, Mali, Mauritanië, Mauritius, Mozambique, Niger,
Nigeria, Rwanda, Senegal, Sierra Leone en Uganda.
EuropeAid: 34 betalingen; DG ECHO: vier betalingen voor
humanitaire steun.

(29)
(30)
(31)
(32)
(33)

(34)

10.11.2015

10.11.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

d)

een beoordeling van de systemen die werden onderzocht
bij EuropeAid en EU-delegaties; deze bestreek: i) controles
vooraf door personeel van de Commissie, externe controleurs of toezichthouders voordat betalingen worden
gedaan, en ii) monitoring en toezicht, voornamelijk followup van externe controles, verificatie- en toezichtbezoeken
en de onderzoeken van EuropeAid in 2012, 2013 en 2014
van het restfoutenpercentage (RFP);

e)

een beoordeling van het jaarlijks activiteitenverslag (JAV)
van de directeur-generaal van EuropeAid, en

f)

een follow-up van onze eerdere aanbevelingen.

C 373/303

A N T W O O R D VA N D E C O M M I S S I E

23. Zoals aangegeven in paragraaf 6, voert EuropeAid de
meeste van de instrumenten voor externe bijstand uit die uit de
algemene begroting en de EOF's worden gefinancierd. Onze
opmerkingen met betrekking tot zowel de systemen als de
betrouwbaarheid van het JAV en de verklaring van de directeurgeneraal voor 2014 hebben betrekking op het gehele terrein
waarvoor EuropeAid verantwoordelijk is.

Betrouwbaarheid van de rekeningen
24. Sinds 2007, het jaar waarin de EOF-boekhouding werd
gemoderniseerd, ontbreken in de afsluitende ramingsmethode
die de Commissie toepast, kosten die in verband met
overeenkomsten voor begrotingssteun zijn gemaakt waarvoor
gedurende het jaar door de ACS-staten geen betalingsverzoeken
werden ingediend. De Commissie is van oordeel dat, met het
oog op de aard van begrotingssteun, de uitbetaling het moment
van opname als last is. De Commissie beschikt inderdaad over
een ruime beoordelingsmarge bij haar beoordeling van de
naleving van de subsidiabiliteitsvoorwaarden. Volgens de boekhoudregels van de Commissie is begrotingssteun echter geen
discretionaire uitkering, maar een recht; net als voor andere niethandelsuitgaven is de Commissie ertoe gehouden de betalingen
te verrichten indien aan de subsidiabiliteitsvoorwaarden is
voldaan.
25. Voor betaalde voorfinancieringen van meer dan
750 000 euro is de Commissie verplicht jaarlijks rente in te
vorderen (in 2014 werd 3 miljoen euro ingevorderd en in 2013
5,7 miljoen euro). Zoals in voorgaande jaren door ons is
opgemerkt (35), hebben wij vastgesteld dat de gedelegeerde
ordonnateurs deze regel echter nog steeds niet systematisch
naleven en dat de hoeveelheid rentebaten die in toelichting 3.5
bij de financiële staten openbaar wordt gemaakt, deels is
gebaseerd op schattingen. Voorts werd de rente over voorfinancieringen van 250 000 tot 750 000 euro nog steeds niet als
ontvangsten in de financiële staten opgenomen, omdat de
ontwikkeling van het gemeenschappelijk Relex-informatiesysteem (CRIS) pas laat in 2014 werd afgerond.

(35)

Paragraaf 19 van het Jaarverslag 2012 en paragraaf 20 van het
Jaarverslag 2013.

24. De Commissie past deze aanpak van begrotingssteunmaatregelen toe sinds 2007, op basis van de boekhoudregels van 2006.
Volgens de Commissie is er sprake van een uitgave wanneer uitbetaling
plaatsvindt, aangezien op dat moment alle steunvoorwaarden naar
behoren zijn beoordeeld door de diensten van de Commissie. De
Commissie neemt in de afsluiting ook in de loop van het jaar door
ACS-staten gedane, maar nog niet uitbetaalde betalingsverzoeken mee
omdat zij ervan uitgaat dat wanneer een ACS-staat een verzoek tot
betaling in verband met begrotingssteun doet, het zeer waarschijnlijk is
dat aan de overeengekomen steuncriteria is voldaan.

25. Er is in de afgelopen drie jaar verbetering geconstateerd wat
betreft de jaarlijkse inning van rente op voorfinancieringen in plaats
van inning aan het einde van de overeenkomst.
De ordonnateurs krijgen regelmatig instructies om hen te herinneren
aan de verplichting om de verschuldigde rente op voorfinanciering in te
vorderen. Ook is een monitoringsysteem opgezet.

C 373/304

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

Regelmatigheid van de verrichtingen
Ontvangsten

26. Uit onze controle van ontvangstenverrichtingen bleek dat
deze geen materiële fouten bevatten.
Betalingen

27. Bijlage 1 bevat een samenvatting van de resultaten van
de toetsing van betalingsverrichtingen. Van de 165 door ons
gecontroleerde betalingsverrichtingen vertoonden er 54 (33 %)
fouten. Op basis van de 36 door ons gekwantificeerde fouten
schatten wij het foutenpercentage op 3,8 % (36).
28. Als begrotingssteun en de in de paragrafen 9-12
genoemde multidonorverrichtingen van de gecontroleerde
steekproef worden uitgesloten, bedraagt het geschatte foutenpercentage 4,8 % (37).
29. In grafiek 2 is weergegeven in welke mate de
verschillende soorten fouten hebben bijgedragen tot het door
ons geschatte foutenpercentage voor 2014. Fouten die verband
houden met de niet-naleving van aanbestedingsprocedures door
begunstigden en de afwezigheid van bewijsstukken, vormen
63 % van het geschatte foutenpercentage.

(36)

(37)

Wij hebben onze foutenschatting berekend op basis van een
representatieve steekproef. Het genoemde cijfer is de beste
schatting. Wij hebben 95 % zekerheid dat het foutenpercentage in
de populatie tussen 2,1 % en 5,6 % ligt (de onderste, respectievelijk de bovenste foutengrens).
Het genoemde cijfer is de beste schatting op basis van een
representatieve steekproef van 127 verrichtingen. Wij hebben
95 % zekerheid dat het foutenpercentage in de populatie tussen
2,7 % en 6,9 % ligt (de onderste, respectievelijk de bovenste
foutengrens).

10.11.2015

10.11.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie
Grafiek 2 — Bijdrage aan het geschatte foutenpercentage per soort fout

Bron: Europese Rekenkamer.

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R
Projecten

30. Van de 133 door ons gecontroleerde betalingsverrichtingen met betrekking tot projecten bevatten er 52 (39 %)
fouten, waaronder 34 (65 %) kwantificeerbare fouten. Van de
34 betalingsverrichtingen die kwantificeerbare fouten bevatten,
waren er 14 definitieve verrichtingen die waren goedgekeurd
nadat alle controles vooraf waren uitgevoerd.
31. Net als in voorgaande jaren (38) werden er vaker fouten
aangetroffen bij verrichtingen die verband hielden met programmaramingen, subsidies en bijdragenovereenkomsten met
internationale organisaties dan bij andere steunvormen. Van de
66 getoetste verrichtingen in deze categorieën vertoonden er 29
(44 %) kwantificeerbare fouten, wat 75 % van het geschatte
foutenpercentage uitmaakt.
32. Bij de voornaamste soorten ontdekte kwantificeerbare
fouten bij betalingsverrichtingen met betrekking tot projecten
ging het om:
a)

niet-naleving door de begunstigde van aanbestedingsregels
(acht verrichtingen);

(38)

Paragraaf 25 van het Jaarverslag 2013.

C 373/305

C 373/306

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

b)

het ontbreken van bewijsstukken die aantonen dat subsidiabele activiteiten hadden plaatsgevonden (11 verrichtingen) (39);

c)

niet-subsidiabele uitgaven, zoals uitgaven die werden
gedaan buiten de uitvoeringsperiode (drie verrichtingen),
niet-subsidiabele btw (twee verrichtingen), uitgaven voor
activiteiten die niet door het contract werden bestreken
(één verrichting), of indirecte kosten die als directe kosten
zijn gedeclareerd (één verrichting);

d)

uitgaven die niet door begunstigden werden gedaan
(10 verrichtingen);

e)

onjuiste berekening van uitgaven (2 verrichtingen).

10.11.2015

A N T W O O R D VA N D E C O M M I S S I E

Tekstvak 1 — Voorbeelden van kwantificeerbare fouten in
projectverrichtingen

Tekstvak 1 — Voorbeelden van kwantificeerbare fouten in
projectverrichtingen

Niet-naleving door de begunstigde van de aanbestedingsprocedures

Niet-naleving door de begunstigde van de aanbestedingsprocedures

Wij onderzochten de definitieve goedkeuring van uitgaven
die werden gedaan in het kader van een subsidieovereenkomst met een organisatie die verantwoordelijk is voor de
landbouwsamenwerking tussen ACS-staten, waarbij wij in de
aanbesteding van IT-diensten een fout ter waarde van
225 900 euro hebben aangetroffen. De in Nederland
gevestigde begunstigde van de subsidie heeft geen internationale, niet-openbare aanbestedingsprocedure gevolgd
waarvoor een aankondiging van een opdracht moet worden
gepubliceerd. Er werden slechts naar drie door de begunstigde gekozen Nederlandse bedrijven uitnodigingen
verstuurd. Deze niet-naleving van de in de subsidieovereenkomst vastgelegde aanbestedingsregels resulteerde in een
beperkte mededinging.

De Commissie onderneemt de passende corrigerende maatregelen:
zij vaardigt een bevel uit tot terugbetaling van het volledige bedrag
van de uiteindelijke opdrachtwaarde van 251 124 euro. Een
vooraankondigingsbrief werd aan de begunstigde toegezonden op
1 juni 2015.

Ontbreken van be wijsstukken ter verantwoording van de
uitgaven

Wij onderzochten de definitieve goedkeuring van uitgaven
die waren gedaan in het kader van het Facilitating
Agricultural Commodity Trade-programma (programma
voor de bevordering van de handel in landbouwgrondstoffen) dat in het gehele gebied van de Stille Oceaan ten
uitvoer wordt gelegd. Wij controleerden twintig uitgavenposten. In het geval van zeven daarvan, met betrekking tot
bouwwerkzaamheden, personeelskosten, dagelijkse toelagen
en hotelovernachtingen ten bedrage van 22 117 euro, waren
de essentiële bewijsstukken voor de uitgaven (zoals facturen,
betalingsbewijzen, bewijsstukken ter onderbouwing van het
verband tussen personeelsuitgaven en projectactiviteiten, en
bewijsstukken voor reiskosten en deelname aan vergaderingen ter verantwoording van dagelijkse toelagen en
hotelovernachtingen) niet aangeleverd (39).

(39)

Wij rapporteren kwantificeerbare fouten in gevallen waarin er in
het geheel geen documentatie beschikbaar is, waarin er geen
ondersteunend bewijs is voor een activiteit die plaatsgevonden
zou hebben, of waarin er geen koppeling bestaat tussen de in
rekening gebrachte uitgaven en de aangeleverde documentatie. Er
zijn twee hoofdredenen voor het ontbreken daarvan: of i) het
document heeft nooit bestaan, wat uit de controles vooraf had
moeten blijken, of ii) het document bestaat, maar kon niet
worden achterhaald, wat op een tekortkoming in het documentenbeheer wijst.

10.11.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

C 373/307

A N T W O O R D VA N D E C O M M I S S I E

Niet-subsidiabele uitgaven

Niet-subsidiabele uitgaven

Wij onderzochten de goedkeuring van de EOF-bijdrage aan
het TerrAfrica Leveraging Trust Fund. De administratieovereenkomst voor het trustfonds werd ondertekend in november 2012. De door de Commissie verleende goedkeuring was
gebaseerd op de totale uitbetalingen van het trustfonds
gedurende zijn looptijd van 2006 tot 2013. Van de
6 714 489 euro die door de Commissie is geaccepteerd,
was een bedrag van 4 664 666 euro aan uitgaven gedaan
vóórdat de administratieovereenkomst in werking trad. Dat
bedrag was bovendien al in het kader van de voorgaande
trustfondsovereenkomst goedgekeurd door de Commissie en
is dientengevolge tweemaal betaald.

De Commissie heeft alle passende corrigerende maatregelen
genomen. De in de steekproef opgenomen goedkeuring is
ingetrokken en het bedrag opnieuw geregistreerd rekening houdend
met het te hoog aangegeven bedrag.

Uitgaven die niet door de begunstigde zijn gedaan

Uitgaven die niet door de begunstigde zijn gedaan

Wij onderzochten de goedkeuring van voorfinanciering in
verband met het programma „Implementation of humanitarian demining operations in Senegal (Casamance)” (tenuitvoerlegging van humanitaire mijnopruimingsoperaties in
Senegal (Casamance)). De internationale organisatie die het
programma uitvoert, heeft het nog niet volledig uitbetaalde
bedrag van een dienstencontract voor mijnopruiming als
werkelijke uitgaven opgevoerd. De demobilisatiefase was nog
niet afgerond (uitrusting en materieel waren nog niet
afgevoerd van de projectlocatie en overgedragen aan de
nationale autoriteiten en het eindverslag was nog niet
ingeleverd door de contractant) en de begunstigde had de
daarmee samenhangende uitgaven ten bedrage van
207 437,87 USD nog niet gedaan.

De Commissie onderneemt de passende corrigerende maatregelen:
de terugvorderingsprocedure is ingeleid. Daarnaast wordt een
controlebezoek gepland voor de afsluiting van het project.

33. In 21 gevallen (40) van kwantificeerbare fouten beschikte
de Commissie, door middel van haar systemen, over voldoende
informatie (41) om de fouten te kunnen voorkomen, opsporen
en corrigeren voordat zij de uitgaven accepteerde. Indien al deze
informatie gebruikt was om fouten te corrigeren, zou het
geschatte foutenpercentage 2,3 procentpunt lager zijn geweest.
34. Niet-kwantificeerbare fouten hadden voornamelijk betrekking op tekortkomingen bij de gevolgde aanbestedingsprocedures
(acht
verrichtingen)
en
ontoereikende
aanbestedingsdocumenten (zeven verrichtingen).
Begrotingssteun

35. Van de 32 door ons gecontroleerde verrichtingen op het
gebied van begrotingssteun was er bij twee sprake van
kwantificeerbare fouten met geringe impact (minder dan
0,1 procentpunt) met betrekking tot niet-naleving door de
begunstigde overheden van de bepalingen van de financieringsovereenkomsten inzake de wisselkoersen om betalingen voor
begrotingssteun om te zetten in de lokale munteenheid.

(40)
(41)

Met inbegrip van één bekende fout die werd ontdekt buiten de
steekproef om.
Op basis van de ondersteunende documentatie en de nodige
verplichte controles.

35. Aangezien in het geval van beide fouten de financieringsovereenkomsten geen duidelijke verwijzing bevatten naar de toe te passen
wisselkoers, zijn deze fouten volgens de Commissie moeilijk te
kwantificeren.

C 373/308

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

10.11.2015

A N T W O O R D VA N D E C O M M I S S I E

Onderzoek van geselecteerde systemen en jaarlijkse activiteitenverslagen
36. Evenals in voorgaande jaren wijst het aantal door ons
geconstateerde fouten, onder meer in einddeclaraties waarvoor
externe controles en uitgavenverificaties plaatsvonden, op
gebreken in deze controles vooraf.
37. In mei 2013 nam EuropeAid een actieplan aan om de
gebreken aan te pakken die bij de uitvoering van het systeem van
EuropeAid waren geconstateerd (42). De tenuitvoerlegging van
alle 23 geplande acties ging in 2013 en 2014 van start. Aan het
einde van 2014 waren 15 acties volledig uitgevoerd en 8 acties
liepen nog (43). Omdat sommige acties zich nog in het
ontwikkelingsstadium bevinden, is het nog te vroeg om de
impact van het actieplan te meten.
38. De volgende maatregelen zijn genomen ter verbetering
van externe controles en uitgavenverificaties:
a)

risicoanalyse is verplicht gesteld voor de voorbereiding van
jaarlijkse controleplannen van de EU-delegaties en de
diensten van EuropeAid;

b)

de modelcontracten voor subsidies zijn herzien zodat
controleurs rechtstreeks door EuropeAid kunnen worden
geselecteerd of gecontracteerd;

c)

bewustmaking over de meest voorkomende soorten fouten,
opleiding en versterking van de financiële en controlevaardigheden van het personeel van EuropeAid en begunstigden.

39. De kwaliteits-/subsidiabiliteitsschema's ter beoordeling
van de betrouwbaarheid van uitgavenverificatieverslagen en om
in geval van niet-naleving richtsnoeren te bieden, zijn door
EuropeAid nog niet ontwikkeld, hoewel dit was gepland voor
december 2013.

39. Aangezien de kwestie in de praktijk complexer is dan verwacht,
neemt de ontwikkeling van kwaliteitsschema's voor uitgavenverificatieverslagen meer tijd in beslag dan voorzien. De schema's zouden tegen
het laatste kwartaal van 2015 beschikbaar moeten zijn.

40. Zoals vermeld in onze eerdere jaarverslagen (44), vertoont
het beheersinformatiesysteem van EuropeAid nog steeds gebreken ten aanzien van de resultaten en follow-up van externe
controles, uitgavenverificaties en toezichtbezoeken. Deze maken
het voor de directeur-generaal moeilijk om eenheidshoofden of
hoofden van EU-delegaties verantwoordelijk te stellen voor de
tijdige follow-up en correctie van de systeemgebreken en
ontdekte fouten. EuropeAid ontwikkelt een nieuw controleprogramma ter verbetering van de follow-up van controleverslagen.

40. Wat controles, uitgavenverificaties en andere door de Commissie
aangegane verplichtingen betreft, is te verwachten dat de uitrol van een
nieuw beheersinformatiesysteem voor de resultaten en follow-up van
externe controles, uitgavenverificaties en dergelijke mettertijd tot
aanzienlijke verbeteringen zal leiden.

(42)
(43)
(44)

Zie het jaarlijks activiteitenverslag 2013 van EuropeAid, blz. 188190 en 195-196.
Zie het jaarlijks activiteitenverslag 2014 van EuropeAid, blz. 114115.
Paragraaf 42 van het Jaarverslag 2010, paragraaf 43 van het
Jaarverslag 2011, paragraaf 35 van het Jaarverslag 2012 en
paragraaf 35 van het Jaarverslag 2013.

10.11.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

C 373/309

A N T W O O R D VA N D E C O M M I S S I E

Onderzoek naar het percentage resterende fouten 2014

41. EuropeAid heeft de derde RFP-studie verricht om het
percentage fouten te ramen dat is ontsnapt aan alle beheerscontroles ter voorkoming, opsporing en correctie van fouten. De
RFP-studie is gebaseerd op een passende methodologie en biedt
nuttige informatie die EuropeAid ertoe in staat stelt vast te
stellen waar de uitvoering van controlesystemen moet worden
verbeterd.
42. De studie bestond uit een onderzoek van een representatieve steekproef van verrichtingen betreffende contracten die
gesloten waren tussen september 2013 en augustus 2014. De
resultaten daarvan werden gepresenteerd in het JAV (45). Naar
aanleiding van de aanbeveling die wij deden in ons Jaarverslag 2013 (46), worden in het JAV de reikwijdte van de RFPstudie en de geschatte onderste en bovenste foutengrens
bekendgemaakt. Volgens de studie ligt het RFP naar schatting
op 2,81 %, dus boven de door de Commissie vastgestelde
materialiteitsdrempel van 2 %. De belangrijkste soorten bij de
studie ontdekte fouten zijn:
a)

ontbreken van toereikende documentatie die subsidiabiliteit
van de begunstigde organisaties aantoont (42,70 % van het
RFP);

b)

ontbreken van een juridische grondslag voor betalingen, te
hoge declaraties en andere kwesties van niet-naleving
(32,83 % van het RFP);

c)

fouten die werden geschat omdat geen toereikend bewijs
beschikbaar was om de regelmatigheid van verrichtingen te
controleren (16,76 % van het RFP);

d)

niet-teruggevorderde en
(7,71 % van het RFP).

niet-gecorrigeerde

bedragen

43. Uit onze evaluatie van de RFP-studie 2014 bleek dat deze
over het algemeen in overeenstemming met de methodologie
was uitgevoerd en de materialiteit van het restfoutenpercentage
afdoende bewijst. In het geval van sommige onderzochte
verrichtingen hebben wij geconstateerd dat er ruimte voor
verbetering is met betrekking tot:
a)

de naleving van de voorwaarden die zijn verbonden aan het
vertrouwen op eerdere controlewerkzaamheden;

b)

de toereikendheid van de documentatie van de controleinformatie ter ondersteuning van de conclusies;

c)

de rechtvaardiging van het besluit om de in de onderzochte
steekproef gevonden fout niet te extrapoleren naar het
totale bedrag van de verrichting, en

d)

er werd een te ruime beoordelingsmarge in acht genomen
bij de raming van de foutenpercentages van individuele
verrichtingen.

(45)

Zie het jaarlijks activiteitenverslag 2014 van EuropeAid, blz. 8486.
Paragraaf 51 en aanbeveling 5 van het Jaarverslag 2013.

(46)

43. De Commissie is ingenomen met de conclusie van de
Rekenkamer dat het restfoutenpercentage (RFP) op een geschikte
methodologie steunt, dat het nuttige informatie levert en dat het over
het algemeen in overeenstemming met de methodologie was uitgevoerd.
Zij zal de door de Rekenkamer opgeworpen kwesties samen met de
contractant onderzoeken.

C 373/310

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

10.11.2015

A N T W O O R D VA N D E C O M M I S S I E

Beoordeling van het jaarlijks activiteitenverslag

44. In zijn betrouwbaarheidsverklaring maakt de directeurgeneraal een voorbehoud ten aanzien van de wettigheid en
regelmatigheid van de verrichtingen, aangezien het bedrag dat
wordt beschouwd als risicobedrag (205,7 miljoen euro) meer
dan 2 % uitmaakt van de door EuropeAid in 2014 verrichte
betalingen. De directeur-generaal verklaart echter ook dat de
ingevoerde beheersingsprocedures de nodige waarborgen bieden
betreffende de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen. Zoals vorig jaar (47) zijn wij van mening dat
dit geen logische conclusie is, omdat systemen niet doeltreffend
zijn wanneer daarmee geen materiële fouten kunnen worden
voorkomen, ontdekt en gecorrigeerd.

44. Gezien de risicovolle omgeving waarin DG DEVCO opereert,
en het feit dat de restfouten niet het gevolg zijn van het ontwerp van het
controlesysteem, maar eerder van de tekortkomingen bij de implementatie ervan, handhaaft de Commissie haar conclusie dat de vastgestelde
controleprocedures de noodzakelijke garanties voor de wettigheid en
regelmatigheid van de onderliggende transacties bieden. Het RFP levert
inderdaad geen aanwijzingen op van systeemgebreken in de
controleprocedures. DG DEVCO erkent echter dat de uitvoering op
sommige punten tekortkomingen vertoont, die het DG momenteel
aanpakt.

45. Het voorbehoud heeft betrekking op de wettigheid en
regelmatigheid van alle uitgaven die door EuropeAid worden
beheerd. Een voorbehoud is gepast wanneer controlegebreken
alleen bepaalde gebieden van ontvangsten en uitgaven betreffen (48), maar niet wanneer ze de uitvoering van het systeem
als geheel beïnvloeden en de financiële impact groter is dan de
materialiteitsdrempel voor het gehele budget dat onder de
verantwoordelijkheid van de directeur-generaal valt. De permanente instructies van de Commissie voor de JAV's van 2014
voorzien echter niet in een dergelijke situatie.

45. De Commissie gaat na hoe zij meer rekening kan houden met
de bevindingen van DG DEVCO-controles, teneinde een meer volgens
risico gedifferentieerde zekerheid te verstrekken.

46. Het JAV stelt dat de controles van EuropeAid voor elk
internebeheersingsmodel onder direct en indirect beheer doelmatig zijn en dat de totale kosten voor de controles, die worden
geraamd op 370,6 miljoen euro, in verhouding tot de baten
daarvan redelijk zijn (49). Uit de uitgebreide informatie in het
JAV blijken de aanzienlijke inspanningen die door EuropeAid
zijn geleverd om aan de in de algemene financiële regels
vastgelegde vereisten te voldoen (50). De beweringen met
betrekking tot de doelmatigheid en de kosteneffectiviteit van
de controles zijn echter niet op bevredigende wijze onderbouwd,
omdat:

46. Een deel van de beheers- en rapportageverplichtingen van
artikel 66 van het Financieel Reglement zijn voor de Commissie in het
algemeen een nog vrij recente uitdaging. De centrale diensten spelen een
belangrijke rol waar het erom gaat te waarborgen dat de controlesystemen en de rapportagepraktijken zich op een coherente manier in de
gehele Commissie ontwikkelen. De Commissie zal de opmerkingen van
de Rekenkamer ter harte nemen, maar tegelijkertijd de gevolgen ervan
voor het gebruik van de beschikbare middelen beoordelen, teneinde tot
duurzame verbeteringen te komen.

a)

er geen totale kostenbenadering werd gehanteerd, aangezien niet alle directe kosten waren opgenomen (51) en de
overheadkosten waren weggelaten. Daarnaast is niet
duidelijk waarop de verdeelsleutel voor indirecte personeelskosten is gebaseerd;

(47)
(48)

Paragrafen 43 en 44 van het Jaarverslag 2013.
Zie artikel 66, lid 9, van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/
2012 en artikel 38 van Verordening (EG) nr. 215/2008.
Zie het jaarlijks activiteitenverslag 2014 van EuropeAid, blz. 8689 en 93-95.
Artikel 66, lid 9, van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012.
Bijvoorbeeld de evaluatie van de personeelskosten en externe
kosten voor het toezicht op contracten voor werken.

(49)
(50)
(51)

10.11.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

C 373/311

A N T W O O R D VA N D E C O M M I S S I E

b)

wat betreft de kwantificeerbare baten, de beheersinformatiesystemen van EuropeAid nog geen nauwkeurige informatie verstrekken over de fouten die naar aanleiding van
externe controles en uitgavenverificaties (zie paragraaf 40)
en de eigen controles van de Commissie zijn ontdekt en
gecorrigeerd;

b)

Wat controles, uitgavenverificaties en andere door de Commissie
aangegane verplichtingen betreft, is te verwachten dat de uitrol
van een nieuw beheersinformatiesysteem voor de resultaten en
follow-up van externe controles, uitgavenverificaties en dergelijke
mettertijd tot aanzienlijke verbeteringen zal leiden.

c)

EuropeAid geen objectief controleerbare indicatoren heeft
vastgesteld, waaronder streefwaarden ter beoordeling van
de doelmatigheid en de kosteneffectiviteit van controles.

c)

Rapportage geschiedt reeds op basis van verifieerbare indicatoren,
waaronder in sommige gevallen streefwaarden. Met advies van de
centrale diensten wordt het systeem van de Commissie verder
verbeterd en verfijnd.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

De conclusie voor 2014
47. Wij concluderen dat de EOF-rekeningen voor het per
31 december 2014 afgesloten begrotingsjaar een in elk materieel
opzicht getrouw beeld geven van de financiële situatie van de
EOF's en van de resultaten van hun verrichtingen, kasstromen en
veranderingen in de nettoactiva voor het op die datum
afgesloten begrotingsjaar overeenkomstig de bepalingen van
het Financieel Reglement en de door de rekenplichtige vastgestelde boekhoudregels.
48. Wij concluderen dat voor het per 31 december 2014
afgesloten begrotingsjaar:
a)

de ontvangsten van de EOF's geen materiële fouten
vertonen;

b)

de betalingsverrichtingen van de EOF's materiële fouten
vertonen (zie de paragrafen 27-32). De toetsing van
verrichtingen wijst uit dat het geschatte foutenpercentage
in de populatie 3,8 % is (zie bijlage 1).

C 373/312

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

O P M E R K I N G E N VA N D E R E K E N K A M E R

10.11.2015

A N T W O O R D VA N D E C O M M I S S I E

Aanbevelingen
49. Bijlage 2 toont de resultaten van onze beoordeling van
de vooruitgang bij het opvolgen van de in voorgaande
jaarverslagen gedane aanbevelingen (52). In de jaarverslagen over
2011 en 2012 deden wij twaalf aanbevelingen. Hiervan is één
aanbeveling niet langer van toepassing. EuropeAid heeft vier
aanbevelingen volledig uitgevoerd; vijf werden in de meeste
opzichten en twee in enkele opzichten uitgevoerd. Aangaande
één van de aanbevelingen die slechts in enkele opzichten zijn
uitgevoerd, heeft EuropeAid actie ondernomen door:
a)

een instrument te ontwikkelen om de EU-delegaties te
helpen hun portefeuille van projecten doeltreffender door
te lichten en prioriteit te geven aan bezoeken aan de
projecten waarop op basis van risicobeoordelingen in het
bijzonder toezicht moet worden gehouden;

b)

nieuwe richtsnoeren op te stellen voor de verificatiemissies
naar delegaties, die een op risico gebaseerde planning en
follow-up van de verificatiebezoeken inhouden.

50. Naar aanleiding van deze beoordeling en de bevindingen
en conclusies voor 2014 bevelen wij aan dat EuropeAid:
— Aanbeveling 1: internebeheersingsprocedures opzet en
toepast om ervoor te zorgen dat voorfinanciering wordt
verrekend op basis van daadwerkelijk gedane uitgaven, met
uitsluiting van juridische verbintenissen;

De Commissie is het met deze aanbeveling eens.
De Commissie zal de goedkeuringsregels voor bijdrageovereenkomsten
verder verduidelijken in de DEVCO Companion en benadrukken dat de
goedkeuring moet geschieden op basis van daadwerkelijk gedane
uitgaven, met uitsluiting van juridische verbintenissen.

— Aanbeveling 2: de systematische verificatie versterkt
waarmee wordt geverifieerd dat partnerlanden de juiste
wisselkoers hanteren om betalingen voor begrotingssteun
om te zetten in de lokale munteenheid;

De Commissie is het met deze aanbeveling eens.

— Aanbeveling 3: er samen met de voor de RFP-studie
verantwoordelijke contractant voor zorgt dat de door ons
geconstateerde kwesties worden aangepakt;

De Commissie is het met deze aanbeveling eens.

— Aanbeveling 4: zijn indicatoren met betrekking tot
streefwaarden ter beoordeling van de doelmatigheid en de
kosteneffectiviteit van controles verbetert, evenals zijn
kostenbenadering en zijn procedures en beheersinformatiesystemen waarmee de baten van de controles worden
gemeten.

De Commissie is het met deze aanbeveling eens binnen het door de
centrale diensten uitgestippelde kader.

(52)

De doelstelling van deze follow-up was de verificatie van de
introductie en het bestaan van corrigerende maatregelen die zijn
getroffen als reactie op onze aanbevelingen. De beoordeling van
de doeltreffende uitvoering daarvan was geen doelstelling.
Sommige maatregelen waren nog in ontwikkeling en het was
daarom te vroeg voor een verificatie daarvan.

10.11.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 373/313

BIJLAGE 1
RESULTATEN VAN DE TOETSING VAN VERRICHTINGEN VOOR DE EUROPESE ONTWIKKELINGSFONDSEN
2014

2013

165

165

3,8 %

3,4 %

OMVANG EN STRUCTUUR VAN DE STEEKPROEF
Totaal verrichtingen:
GESCHATTE IMPACT VAN KWANTIFICEERBARE FOUTEN
Geschat foutenpercentage
Bovenste foutengrens (UEL)
Onderste foutengrens (LEL)

5,6 %
2,1 %

X

Aanbeveling 2: EuropeAid moet de resultaten van de
RFP-studies nauwkeurig beschrijven in zijn JAV (zie het
Jaarverslag 2012, paragraaf 51, aanbeveling 2).

Aanbeveling 7: EuropeAid moet zorgen voor de jaarlijkse afgifte van invorderingsopdrachten met betrekking
tot rente op voorfinanciering van meer dan 750 000 euro
(zie het Jaarverslag 2012, paragraaf 51, aanbeveling 7).

Aanbeveling 6: EuropeAid moet zorgen voor de juiste
toepassing van specifieke voorwaarden voor betalingen
voor begrotingssteun (zie het Jaarverslag 2012, paragraaf 51, aanbeveling 6).

Aanbeveling 5: EuropeAid moet doeltreffende maatregelen nemen ter verbetering van de kwaliteit van door
externe controleurs uitgevoerde uitgavenverificaties (zie
het Jaarverslag 2012, paragraaf 51, aanbeveling 5).

Aanbeveling 4: EuropeAid moet een beter documentenbeheer door uitvoerende partners en begunstigden
bevorderen (zie het Jaarverslag 2012, paragraaf 51,
aanbeveling 4).

X

X

X

Aanbeveling 1: EuropeAid moet zijn RFP-methodologie
herzien (zie het Jaarverslag 2012, paragraaf 51, aanbeveling 1).

Aanbeveling 3: EuropeAid moet voor de tijdige
goedkeuring van uitgaven zorgen (zie het Jaarverslag 2012, paragraaf 51, aanbeveling 3).

Volledig
uitgevoerd

Aanbeveling van de Rekenkamer

X

X

In de meeste
opzichten

X

In enkele
opzichten

In uitvoering
Niet
uitgevoerd

Niet van
toepassing (*)

Ontoereikend
bewijs

Antwoord van de Commissie

NL

2012

Jaar

Door de Rekenkamer verrichte analyse van de geboekte vooruitgang

FOLLOW-UP VAN EERDERE AANBEVELINGEN VOOR DE EUROPESE ONTWIKKELINGSFONDSEN

BIJLAGE 2

C 373/314
Publicatieblad van de Europese Unie
10.11.2015

X

Aanbeveling 1: EuropeAid zou het beheer van de
procedures voor de gunning van opdrachten moeten
verbeteren door de vaststelling van duidelijke selectiecriteria en een betere documentatie van het beoordelingsproces (zie het Jaarverslag 2011, paragraaf 59, onder a)).

X

X

In de meeste
opzichten

X

In enkele
opzichten

In uitvoering

De interne-auditfunctie van EuropeAid is gecentraliseerd in de dienst Interne audit (DIA). De IAF is eind februari 2015 opgeheven.

Aanbeveling 5: EuropeAid zou het vermogen van de IAF
om haar taak doeltreffend uit te voeren, moeten
beoordelen (zie het Jaarverslag 2011, paragraaf 59,
onder e)).

Aanbeveling 4: EuropeAid zou de opzet van KPI’s
moeten herzien om ervoor te zorgen dat ze ondubbelzinnig en eenvoudig te interpreteren zijn (zie het
Jaarverslag 2011, paragraaf 59, onder d)).

Aanbeveling 3: EuropeAid zou de richtsnoeren inzake
risicoanalyse verplicht moeten stellen bij de voorbereiding
van jaarlijkse controleplannen door delegaties en het
hoofdkantoor van EuropeAid (zie het Jaarverslag 2011,
paragraaf 59, onder c)).

Aanbeveling 2: EuropeAid zou een gedocumenteerde, op
risico gebaseerde planning moeten invoeren evenals een
systematische follow-up van verificatiebezoeken (zie
paragraaf 40) en controlebezoeken ter plaatse (zie het
Jaarverslag 2011, paragraaf 59, onder b)).

Volledig
uitgevoerd

Aanbeveling van de Rekenkamer
Niet
uitgevoerd

X

Niet van
toepassing (*)

Ontoereikend
bewijs

Antwoord van de Commissie

NL

(*)

2011

Jaar

Door de Rekenkamer verrichte analyse van de geboekte vooruitgang

10.11.2015
Publicatieblad van de Europese Unie
C 373/315