Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 628

Wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek
in verband met het evenwichtiger maken van de
verhouding tussen het aantal mannen en
vrouwen in het bestuur en de raad van
commissarissen van grote naamloze en besloten
vennootschappen

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 11 december 2020
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, belast met
het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt
verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde
vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht
de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave
I

II

blz.

ALGEMEEN
1. Inleiding
2. Achtergrond en context
2.a. Ontwikkelingen in wetgeving en zelfregulering Wettelijke streefcijferregeling in Wet
bestuur en toezicht voor grote NV’s en BV’s
2.b. Monitoring, evaluatie en advies Monitoring
streefcijferregeling – bedrijvenmonitor
Topvrouwen
3. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
3.a. Ingroeiquotum voor beursvennootschappen
3.b. Passende en ambitieuze streefcijfers voor
grote vennootschappen
3.c. Evaluatie- en horizonbepaling
4. Verhouding tot Europees recht
5. Regeldruk en financiële gevolgen
6. Advies en consultatie

1
3
3

7
9
9
10
10

ARTIKELSGEWIJS

10

4

4
5
6

I ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de wijziging van
Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met het evenwichtiger
maken van de verhouding tussen het aantal mannen en vrouwen in het

kst-35628-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 628, nr. 5

1

bestuur en de raad van commissarissen van grote naamloze en besloten
vennootschappen (hierna: het wetsvoorstel) en hebben hierover nog
enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Zij onderschrijven het belang van een meer evenwichtige
vertegenwoordiging van mannen en vrouwen, niet alleen in de top, maar
in alle lagen van het bedrijfsleven, de overheid en de wetenschap. Dit
wetsvoorstel is een belangrijke stap om een deel van dit doel dichterbij te
brengen.
Sinds de invoering van de Wettelijke streefcijferregeling in 2013 is de
verdeling van mannen en vrouwen in de raden van bestuur (rvb) en raden
van commissarissen (rvc) langzaam aan het veranderen. Echter, het
tempo waarop deze verandering plaatsvindt is te traag. De Commissie
Monitoring Streefcijfer Wet bestuur en toezicht concludeert dat 90 procent
van de bedrijven er niet in is geslaagd om een evenwichtige verdeling te
bewerkstelligen in de rvc en rvb. Deze leden zijn dan ook van mening dat
het quotum een gerechtvaardigd middel is om een versnelling aan te
brengen. Daarnaast hebben deze leden nog een aantal vragen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met grote interesse kennisgenomen van het wetsvoorstel. Het aandeel vrouwen aan de top blijft in het
bedrijfsleven achter. Nederland scoort vergeleken met andere Europese
landen ver onder het gemiddelde wat betreft de hoeveelheid vrouwelijke
managers in alle managementlagen. Zij merken daarbij op dat het bij de
overheid en in de non-profitsector wél lijkt te lukken, waar het gemiddelde
aantal vrouwen aan de top meer dan twee keer zo groot is als in het
bedrijfsleven. Hoewel het wetsvoorstel zoals het nu voorligt niet zo
ambitieus is als deze leden hadden gehoopt, zijn zij desalniettemin
verheugd om dit wetsvoorstel tot een ingroeiquotum en streefcijfers te
lezen. Zij hebben daar nog enkele vragen over.
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Deze leden zijn van mening dat een quotum voor vrouwen
aan de top gepaard moet gaan met voorstellen voor vrouwen op de
werkvloer. Daartoe is de motie van de leden Jasper van Dijk en Van
Weyenberg om een plan van aanpak te maken voor gelijke kansen voor
vrouwen1 aangenomen op 3 december 2019. Hoe staat het met de
uitvoering van deze motie? Deze leden hebben nog enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie ontvangen dit wetsvoorstel met groot
enthousiasme. Wat deze leden betreft zijn er bindende voorschriften nodig
om de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in het bedrijfsleven, en
breder in de samenleving, op te lossen, gezien het feit dat de vooruitgang
te traag gaat. Eerder afgesproken streefcijfers hebben te weinig invloed
gehad op de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. In raden van
bestuur is slechts 12,5 procent vrouw en in raden van commissarissen
29,5 procent. En waar geen wil is, is een wet. Daarom zijn de leden
verheugd dat de regering voornemens is een stap te zetten. Want voor
deze leden is het van groot belang dat iedereen in Nederland dezelfde
kansen krijgt, wie je ook bent. De leden hebben nog een aantal vragen.
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Deze leden vinden dat een wettelijk afgedwongen quotum
op grond van geslacht of welke grond dan ook voor het bestuur en de
raad van commissarissen van commerciële rechtspersonen een ernstige
1

Kamerstuk 35 300 XV, nr. 59

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 628, nr. 5

2

inbreuk maakt op de privaatrechtelijke vrijheden. Zij vinden het
zorgwekkend dat de regering bij het realiseren van politieke wensen zo
makkelijk wegduikt voor de wezenlijke juridische bedenkingen die zijn
aangevoerd. Bovendien blijkt de empirische onderbouwing zwak.
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering van mening is dat we in
ons land alle talenten nodig hebben, een uitgangspunt dat volledig door
deze leden wordt gedeeld. In hoeverre zorgt de regering ervoor dat
momenteel iedereen in ons land zijn talent kan benutten met als
uitgangspunt gelijke kansen? Waar gaat dit momenteel dan mis,
aangezien de leden zien dat de regering aanvullende maatregelen wil
nemen, zoals dit wetsvoorstel. Kan de regering expliciete voorbeelden
geven waar het momenteel misgaat in het niet volledig benutten van
talenten van individuen, zo vragen deze leden. Daarnaast lezen de leden
dat er in Nederland volgens de regering ook sprake is van ongelijke
uitgangsposities. Kan de regering hier ook een aantal expliciete
voorbeelden van geven? Op welke manier dit wetsvoorstel daar een einde
aan gaat maken, zo vragen de leden.
De leden van de CDA-fractie constateren dat een wettelijk streefcijfer
onvoldoende effect heeft gehad. De Commissie Monitoring Streefcijfer
Wet bestuur en toezicht concludeerde in de laatste Bedrijvenmonitor
Topvrouwen 2019, dat zes jaar na de invoering van het wettelijk streefcijfer meer dan 90 procent van de bedrijven er niet in was geslaagd een
evenwichtige verdeling van de zetels te bereiken in de raad van bestuur
en de raad van commissarissen. Bovendien constateerde de commissie,
dat meer dan 90 procent daarover geen of onvoldoende verantwoording
aflegde.
Deze leden constateren, dat met het voorliggende wetsvoorstel uitvoering
wordt gegeven aan de aanbevelingen van de Sociaal Economische Raad
in het rapport «Diversiteit in de top: tijd voor versnelling», zoals de Kamer
heeft gevraagd bij motie van de leden Verhoeven en Geluk-Poortvliet2.
Deze leden onderstrepen met de regering de eigen verantwoordelijkheid
van vennootschappen voor diversiteit. Daarom hechten deze leden aan
het draagvlak onder sociale partners dat blijkt uit het rapport en daarom
vinden zij het wenselijk dat de aanbevelingen integraal worden uitgevoerd.
2. Achtergrond en context
De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering constateert dat het
maatregelen moet nemen, omdat de resultaten dusdanig teleurstellend
zijn als het gaat om de verbetering van vrouwen in de top van het
bedrijfsleven. Waarom ligt de focus van dit wetsvoorstel alleen bij
verbetering van de positie van vrouwen in de top van het bedrijfsleven? Is
de regering tevreden met de positie van vrouwen in andere lagen van het
bedrijfsleven? Zo ja, kan de regering dit onderbouwen? Zo nee, waarom
neemt regering hier dan geen maatregelen tegen?
Voornoemde leden lezen dat de regering van mening is dat enkel op de
genoemde manier de beoogde maatschappelijke beweging in gang gezet,
versneld en bestendigd kan worden. Betekent dit dat de regering dus van
mening is dat na het invoeren van deze wet, de taak van de regering op
dit gebied volbracht is? Aangezien de regering van mening is dat enkel op
deze manier de genoemde beoogde maatschappelijke beweging in gang

2

Kamerstuk 35 300 XIII, nr. 55

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 628, nr. 5

3

gezet kan worden? Overschat de regering hierin niet de werking van de
voorgestelde wet, zo vragen deze leden.
De leden van de SGP-fractie vragen de regering om een verduidelijking
van de grondslag op basis waarvan zij meent te mogen ingrijpen in de
samenstelling van organen van commerciële rechtspersonen en zelfs van
lagere bestuurlijke gremia. Zo lezen deze leden de overweging dat
diversiteit aan de top tot betere besluiten en bedrijfsvoering kan leiden.
Deze leden vragen of het niet bij uitstek tot de vrijheid van private partijen
behoort om de kwaliteit van het bestuur te bepalen en dat daarbij ook het
recht behoort om domme besluiten te nemen, voor zover daarbij geen
sprake is van ongerechtvaardigde ongelijke behandeling.
2.a. Ontwikkelingen in wetgeving en zelfregulering Wettelijke streefcijferregeling in Wet bestuur en toezicht voor grote NV’s en BV’s
De leden van de VVD-fractie lezen de samenvatting van de huidige stand
van zaken omtrent het EU-richtlijnvoorstel verbetering man-vrouw
verhouding zogenaamd ter verbetering van de man-vrouwverhouding bij
niet-uitvoerende bestuurders van grote beursvennootschappen. Deze
leden vragen een bevestiging dat Nederland dit voorstel nog steeds
tegenhoudt in de Raad en dat dit de komende tijd ook zal doen, aangezien
de subsidiariteit van dit voorstel niet in orde is.
De leden van de D66-fractie lezen dat de Europese Commissie in 2012 een
richtlijn heeft opgesteld ter verbetering van de man-vrouwverhouding bij
niet-uitvoerende bestuurders van grote beursvennootschappen. Zij lezen
ook dat de onderhandelingen over het richtlijnvoorstel in de Raad al enige
tijd stil liggen. Nederland heeft zich steeds op het standpunt gesteld dat
lidstaten dit zelf moeten regelen en niet de EU. Deze leden vragen hoe de
regering hier tegen aankijkt.
2.b. Monitoring, evaluatie en advies Monitoring streefcijferregeling –
bedrijvenmonitor Topvrouwen
Notitie CPB/SCP
De leden van de VVD-fractie lezen dat een van de factoren die een rol
spelen bij het relatief lage aandeel vrouwen aan de top de «deeltijdcultuur» is. Op welke manier gaat de regering ervoor zorgen dat meer
vrouwen meer uren gaan werken, zo vragen deze leden. Ziet de regering
de «deeltijdcultuur» juist niet als een groot probleem in Nederland, zeker
in vergelijking met het aantal uur dat vrouwen werken in omringende
landen? Zo ja, wat gaat de regering hieraan doen? Zo nee, waarom niet?
Daarnaast vragen deze leden of de regering expliciet in kan gaan op de
uitkomsten van de onderzoekers als het gaat om de andere factoren.
Daarnaast lezen voornoemde leden dat de onderzoekers van mening zijn
dat bindende quota (met sancties) voor het aandeel vrouwen aan de top
leiden tot een snelle toename van het aandeel vrouwen, maar dat het voor
vrouwen onder de top deze quota weinig betekenen. Kan de regering
hierop ingaan? Waarom verbetert de regering niet de positie van vrouwen
onder de top, zo vragen deze leden.
Kabinetsreactie op het SER-advies
De leden van de VVD-fractie merken op dat de regering teleurgesteld is
dat het bedrijfsleven er zelf niet in slaagt te komen tot een meer diverse
top en subtop. In hoeverre slaagt de overheid hier wel in en geldt die
teleurstelling dan ook voor de publieke sector, zo vragen de leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 628, nr. 5

4

De leden van de SGP-fractie vragen hoe de regering reageert op het
gegeven dat in sectoren waar veel vrouwen werken, wel degelijk sprake is
van een hoge mate van vertegenwoordiging van vrouwen in besturen en
raden van commissarissen. Zij wijzen erop dat in sectoren als zorg en
welzijn en maatschappelijke organisaties veelal meer dan veertig procent
vrouw is. In hoeverre ligt het voor de hand bij het beoordelen van de
evenwichtigheid van de vertegenwoordiging ook de aard van de sector
mee te wegen, zo vragen zij.
Voornoemde leden vragen eveneens waarom de regering bij de onderbouwing volstaat met enkel te verwijzen naar de percentages vrouwen in
de top, zonder te beargumenteren in hoeverre die percentages daadwerkelijk reflecteren dat vrouwen ongelijk worden behandeld en kansen door
anderen dan henzelf worden beperkt. Deze leden wijzen op de constatering van het CPB dat niet duidelijk is hoe verschillende factoren voor het
lage aandeel vrouwen aan de top samenhangen, maar dat hierbij in ieder
geval ook de deeltijdcultuur, risicoaversie en competitieaversie duidelijk
een rol spelen. Deelt de regering het standpunt dat sprake is van een
eerlijke vergelijking van percentages, indien deze worden beoordeeld
tegen de achtergrond van de factoren die van invloed zijn? In hoeverre is
bijvoorbeeld sprake van ondervertegenwoordiging, indien bij vrouwen
een beduidend lager percentage bereid is om voltijd in lange werkweken
te werken? Waarom wordt niet een meer gewogen beeld gepresenteerd,
zo vragen zij.
De leden van de SGP-fractie vragen om een toelichting op de proportionaliteit van het quotum, dat ook volgens de regering een uitzonderlijke
zware maatregel is, in het licht van de conclusie van het CPB dat
Nederland wat betreft beursgenoteerde bedrijven juist bovengemiddeld
scoort in Europa. Moet de conclusie niet zijn dat deze ingrijpende
maatregel nog in minder mate dan in andere landen te rechtvaardigen is,
zo vragen deze leden.
3. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
De leden van de CDA-fractie lezen dat de Afdeling advisering van de Raad
van State onder meer vragen heeft gesteld over de infrastructuur die op
initiatief van de SER zal worden ontwikkeld, die de ondernemingen helpt
bij de uitvoering van deze verplichting, alsmede bij de monitoring en de
handhaving van de regeling. Deze leden vragen wat de stand van zaken is
met betrekking tot de ontwikkeling van deze infrastructuur. Voorts vragen
deze leden wat precies de wettelijke taak van de SER in dit verband is, nu
in het wetsvoorstel alleen het rapporteren aan de SER is vastgelegd.
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat een evenwichtige
verdeling van mannen en vrouwen ook in de (semi) publieke sector van
belang is. Zij zijn van mening dat de overheid hier een voorbeeldfunctie
heeft en niet kan achterblijven bij het bedrijfsleven als er een dusdanige
norm wordt gesteld. Deze leden vragen de regering welke stappen gezet
zullen worden om binnen de (semi) overheid tot een meer gelijke
verdeling van mannen en vrouwen te komen in de top van de organisaties.
De leden van de GroenLinks-fractie geloven dat een ingroeiquotum een
belangrijke stap kan zijn voor het rechttrekken van de man-vrouw
verhouding in het bedrijfsleven. Tegelijkertijd zien zij in dat vooral een
inclusieve werkomgeving belangrijk is om meer vrouwen aan de top te
krijgen. Het heeft weinig nut als er voldoende vrouwen instromen voor
het quotum/streefcijfer, maar deze vrouwen ook meteen weer uitstromen
vanwege de onprettige werkomgeving. Voornoemde leden zien daar in dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 628, nr. 5

5

wetsvoorstel nog weinig aandacht voor. Kan de regering ingaan op de rol
van een inclusieve werkomgeving in dit wetsvoorstel en is de regering
bereid bedrijven ook te verplichten cijfers over in-, door- en uitstroom in
hun jaarverslag op te nemen en/of aan de SER te rapporteren, zo vragen
deze leden?
3.a. Ingroeiquotum voor beursvennootschappen
De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre het voorstel over het
ingroeiquotum voor raden van commissarissen van beursvennootschappen in strijd is met het gelijkheidsbeginsel. Immers, een benoeming
van een persoon die niet bijdraagt aan een evenwichtiger verhouding
tussen mannen en vrouwen in de raad van commissarissen in strijd, is
met de wet en daarmee nietig, zo informeren deze leden. Betekent dit dat
een vrouw dus afgewezen kan worden voor een functie, puur en alleen op
de basis dat het een vrouw is? Betekent dit dat een man dus afgewezen
kan worden voor een functie, puur en alleen op basis dat het een man is?
Voornoemde leden lezen dat de quota gaat gelden voor beursvennootschappen en dat deze al gebonden zijn aan verplichtingen op het terrein
van diversiteit of aan quotaregelingen in andere landen. In hoeverre is er
hierbij gekeken naar de gevolgen van deze wet met betrekking tot het
vestigingsklimaat van Nederland? Zijn er nadelige gevolgen ondervonden
van een dergelijke quota op het vestigingsklimaat van andere landen? Zo
ja, welke zijn dat? Zo nee, kan er onderbouwing worden gegeven waarom
dat zo is, zo vragen de leden.
De leden van de VVD-fractie lezen dat in uitzonderlijke gevallen een
commissaris benoemd kan worden die de man/vrouw-verhouding niet
evenwichtiger maakt. Een dergelijk benoeming in uitzonderlijke omstandigheden wordt gemaximeerd tot een periode van twee jaar. Waarom
twee jaar? Waarop is dit gebaseerd? Wat zijn precies «uitzonderlijke
gevallen», kan de regering hiervoor een duidelijk (juridisch) kader
schetsen, zo vragen de leden.
De leden van de D66-fractie lezen dat het quotum betrekking heeft op de
samenstelling van de raad van commissarissen van naamloze en besloten
vennootschappen waarvan aandelen of certificaten zijn genoteerd aan een
gereglementeerde Nederlandse markt. Zij vragen of de regering ook
overweegt om een quotum te laten gelden voor de raad van bestuur van
deze vennootschappen. Onder welke omstandigheden zou de regering dit
instrument willen inzetten? Voornoemde leden merken hierbij op dat er in
België en Frankrijk een dergelijk quotum van kracht is, met positieve
resultaten.
Deze leden lezen dat het wetsvoorstel betrekking heeft op beursgenoteerde bedrijven en op bedrijven met meer dan 5000 werknemers. Deze
leden vragen of de regering ook heeft overwogen om een quotum ofwel
een streefcijfer in te stellen voor de besturen van grote stichtingen, zoals
pensioenfondsen of woningcorporaties? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
welke mogelijkheden ziet de regering om dit quotum ofwel streefcijfer in
te voeren?
De leden van de D66-fractie lezen dat een aantal landen in West-Europa in
het verleden ook een quotum hebben ingevoerd. Het vereiste percentage
mannen en vrouwen in de bestuurs- of toezichtsorganen loopt uiteen
tussen de 30 en 40 procent. Kan de regering toelichten waarom er in deze
wet voor gekozen is om het quotum vast te leggen op één derde?
De leden van de GroenLinks-fractie hadden liever een wetsvoorstel gezien
met een ambitieuzer ingroeiquotum. Noorwegen bijvoorbeeld, kent een
ingroeiquotum van 40 procent in het bedrijfsleven. Waarom is gekozen
voor een percentage van 33 procent en hoe verhoudt dit voorstel zich tot
de soortgelijke Noorse wet, zo vragen deze leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 628, nr. 5

6

De leden van de SP-fractie hebben net als de Raad van State en het
College voor de rechten van de mens hun bedenkingen of de voorliggende wet in lijn is met jurisprudentie van het Hof van Justitie van de
Europese Unie. Deze leden vinden dat de vragen opgesteld door de Raad
van State over dit onderwerp onvoldoende zijn beantwoord. Is de
regering bereid om in gesprek te gaan met de Europese Commissie om te
bespreken of de wet inderdaad voldoet? De regering beargumenteert dat
er voorbij kan worden gegaan aan de jurisprudentie van het Hof, omdat
deze uit 2002 komt. Is de regering het met deze leden eens dat, ook al is
jurisprudentie 18 jaar oud, de laatste jurisprudentie de geldende is? Hoe
gaat de regering ermee om als er een zaak omtrent deze wet bij het Hof
terecht komt?
De leden van de SP-fractie hebben ook vragen over het handhaven van
het quotum. De regering vindt het een zware sanctie wanneer een
benoeming nietig wordt verklaard. Deze leden vragen of de regering kan
vertellen welke sancties tijdens de ontwikkeling van de wet op tafel zijn
gekomen. Waarom vielen bijvoorbeeld geldboetes of een zwarte lijst af?
Hoe ziet de regering handhaving van het naleven van de wet op dit
moment voor zich? Kan de regering stap voor stap aangeven wat er
gebeurt wanneer een raad een benoeming doet die niet voldoet aan het
quotum? Wie grijpt er in en wanneer, zo vragen deze leden.
De leden van de PvdA-fractie zijn tevreden over het feit dat het gehele
advies van de SER «Diversiteit in de top, tijd voor versnelling» wordt
overgenomen. Het door de SER geadviseerde ingroeiquotum is wat deze
leden betreft een belangrijke stap in het bereiken van gendergelijkheid in
Nederland. Echter vragen deze leden hoe in de praktijk wordt voorkomen
dat bedrijven de quotaregeling kunnen omzeilen door in de procedure wel
vrouwelijke gekwalificeerde kandidaten te laten meedoen, maar voor een
mannelijke gekwalificeerde kandidaat te kiezen met het argument dat de
mannelijke kandidaat net iets beter gekwalificeerd was dan de vrouwelijke
kandidaat. Hoe en door wie wordt dit getoetst? Voornoemde leden zouden
daarom graag zien dat bij een voorstel aan de aandeelhouders tot
benoeming van een commissaris die niet bijdraagt aan het evenwichtiger
maken van de m/v-balans in de raad het bestuur, verplicht wordt om
inzage te geven in de gehanteerde procedure en in de gemaakte
afwegingen bij de keuze tussen kandidaten, om zo de aandeelhoudersvergadering in staat te stellen om de voorgestelde benoeming op de juiste
manier te beoordelen en te controleren, en vervolgens de benoeming te
weigeren of aan de nietig benoemde kandidaat de beloning te onthouden.
De leden van de SGP-fractie lezen dat het objectief bepalen van de
kwaliteit van een kandidaat volgens de regering op wetenschappelijke
gronden een fictie is. Deze leden vragen waarom juist die conclusie niet
tot grotere terughoudendheid leidt bij de regering als het gaat om het
bepalen van de kwaliteit van de samenstelling van organen van vennootschappen, tegen de achtergrond van de conclusie van het CPB-onderzoek
dat onduidelijk is hoe factoren die leiden tot het lage aandeel vrouwen
met elkaar samenhangen. Waarom meent de regering zich hierin bij de
bestaande onduidelijkheid al te mogen mengen, zo vragen deze leden.
3.b. Passende en ambitieuze streefcijfers voor grote vennootschappen
De leden van de VVD-fractie lezen dat er een adequaat monitoringssysteem ontwikkelt dient te worden om te communiceren met de
«buitenwereld» als het gaat om de voortgang op de streefcijfers. Gaat dit
dan enkel om het bijhouden van geslacht? Hoe komt deze wens overeen
met de wens van de regering om voortaan geen geslachtsaanduiding te
hebben op een identiteitskaart? Slaat dit monitoringssysteem ook andere
achtergronden van medewerkers op? Is er hier sprake van een barometer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 628, nr. 5

7

op basis van achtergronden van personeel? Zo nee, ontvangen deze leden
graag een uitleg. Daarnaast lezen de leden dat grote vennootschappen
verplicht worden om jaarlijks binnen tien maanden na afloop van het
boekjaar aan de SER op basis van een vastgesteld format te rapporteren
over de voortgang. Wat is dit format?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering nader in te gaan op
concernverhoudingen. Als bijvoorbeeld een Nederlandse moedermaatschappij en haar Nederlandse dochtermaatschappij beide onder het
wetsvoorstel vallen, zou dan kunnen worden volstaan met het enkel door
die eerste opstellen van en rapporteren over streefcijfers, indien daarover
een concernbeleid bestaat? Zou de Nederlandse dochtermaatschappij in
dat geval worden uitgezonderd van deze verplichting, zo vragen deze
leden.
De leden van de D66-fractie lezen dat voor alle bedrijven met meer dan
5000 werknemers een streefcijfer voor gelijke verdeling van mannen en
vrouwen in de rvc en rvb verplicht wordt. Dit streefcijfer mogen deze
bedrijven zelf vaststellen. Deze leden vragen waarom er niet voor gekozen
is om hier een minimum percentage te benoemen.
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat er géén toezichthoudend orgaan zal worden ingesteld om de opstelling van de streefcijfers voor vrouwendiversiteit in het bestuur, raad van commissarissen
en de subtop te monitoren. Zij lezen dat de verwachting is dat de regeling
voldoende zal worden nageleefd. Deze leden hebben daar zorgen over.
Wat gebeurt er als een voorgesteld streefcijfer (te) laag is? Zijn er sancties
mogelijk? Worden de rapportages aan de SER ook publiekelijk gemaakt,
zo vragen deze leden.
De leden van de SP-fractie lezen dat de SER door de regering aangewezen
is als het controlerende orgaan van grote beursgenoteerde vennootschappen. Deze leden vragen hoeveel ervaring de SER heeft als
monitorend orgaan. Waarom is de keus op de SER gevallen en niet op een
controlerend orgaan binnen het Ministerie van SZW? Daarnaast vragen
voornoemde leden welke bevoegdheden de SER krijgt, wanneer er
onregelmatigheden in de realisatie van het streefquotum worden
gevonden. Kan de regering beschrijven welke impact een bevonden
onregelmatigheid zou moeten hebben? Bij wie trekt de SER aan de bel en
welke stappen zouden daarna moeten volgen, zo vragen deze leden.
De leden van de PvdA-fractie vernemen dat de rapportage over de
voortgang op gebied van diversiteitsbeleid zal worden vermeld in het
bestuursverslag, bedoeld voor werknemers en aandeelhouders. Verder zal
er worden gerapporteerd aan de SER, wiens monitoring en uitkomsten
over de naleving kunnen worden betrokken in de evaluatie van de wet.
Kan de regering verder verduidelijken wat dit betekent voor de transparantie van de uitkomsten? Is deze voortgang in te zien door het publiek?
Deelt de regering de visie van deze leden dat grote vennootschappen een
verantwoordelijkheid hebben richting het publiek die ook inhoudt dat zij
open en transparant dienen te zijn over hoe zij wetten wel of niet naleven?
Is de regering bereid de transparantie over de naleving en uitvoering van
deze wet nogmaals te overwegen?
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering of er in dit wetsvoorstel
meer aandacht kan worden besteed aan de randvoorwaarden die nodig
zijn om inclusief werkgeverschap in te vullen. Ziet de regering mogelijkheden om thema’s zoals bijvoorbeeld sociale veiligheid, discriminatie en
een evenwichtige balans tussen werk en zorgtaken, hierbij te betrekken?
Ziet zij wellicht een andere mogelijkheid om op deze thema’s relevante

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 628, nr. 5

8

bedrijven bij te staan in de verwezenlijking van inclusief werkgeverschap,
zo vragen deze leden.
De leden van de SGP-fractie constateren dat de opdracht om passende en
ambitieuze streefcijfers te formuleren in hoge mate zinledig lijkt, doordat
voor een groot deel reeds in een tabel bepaald is welke streefcijfers voor
welke situatie moeten gelden. Zij vragen waarom de regering een
tomeloze staatsbetutteling poogt te maskeren door te suggereren dat
betrokkenen uit vrije wil streefcijfers zouden formuleren. Is het niet een
theaterstuk dat bedrijven kunnen worden aangesproken op het mogelijk
niet realiseren van de «eigen» streefcijfers, waarvan men zelf de wenselijkheid voor de specifieke onderneming met recht kan betwisten, zo
vragen deze leden.
3.c. Evaluatie- en horizonbepaling
De leden van de VVD-fractie lezen dat er na acht jaar na inwerkingtreding
het ingroeiquotum en streefcijferregeling vervalt. Waarom is er gekozen
voor acht jaar en niet langer, zo vragen deze leden.
De leden van de D66-fractie lezen dat het quotum en het streefcijfer in
eerste instantie acht jaar van kracht zullen zijn en na vijf jaar zullen
worden geëvalueerd. Deze leden vragen op basis van welke factoren de
evaluatie plaats zal vinden. Wanneer worden beide onderdelen van de wet
als een succes beschouwd? Voorziet de regering dat de duur van de wet
verlengd kan worden als de resultaten tegenvallen? Zal er ook na acht jaar
een evaluatie plaatsvinden? Zo nee, waarom niet, zo vragen deze leden.
De leden van de PvdA-fractie hebben begrip voor het feit dat de
uitwerking van deze wet na een zekere looptijd duidelijk zal worden. Wel
hebben zij nog zorgen over de achterstand die kan worden opgelopen als
relevante bedrijven niet op tijd worden gewezen op achterblijvende
voortgang. Op welke manier houdt de regering een vinger aan de pols om
te voorkomen dat na vijf jaar er nog niet of nauwelijks vooruitgang is
geboekt en deze vijf jaar in principe verloren tijd zullen zijn geweest, zo
vragen deze leden.
4. Verhouding tot Europees recht
De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering in de memorie
van toelichting voortdurend «gelijkheid in resultaat» vermengt met
«gelijke behandeling» en daarmee wezenlijke juridische implicaties
bagatelliseert. Deze leden merken op de gelijkheid in resultaat in de vorm
van een quotum feitelijk kan leiden tot ongelijke behandeling van
betrokkenen, namelijk doordat het quotum disproportioneel uitpakt in het
licht van de kenmerken van de verschillende groepen. Deze leden wijzen
er allereerst op dat bij een toets op noodzaak en proportionaliteit niet kan
worden volstaan met verwijzing naar te lage percentages, omdat hiermee
de mate van ongelijke behandeling niet op voorhand is aangetoond.
Evenmin leidt het meer gelijktrekken van percentages per definitie tot een
meer evenwichtige verdeling. Zij vragen de regering de onterechte
ongelijke behandeling en voortdurende ondervertegenwoordiging niet
langer alleen te stellen, maar ook te bewijzen. Voorts vragen deze leden
nader toe te lichten waarom sprake zou zijn van zodanig weinig
vooruitgang, dat het gerechtvaardigd zou zijn naar dit paardenmiddel te
grijpen. Hoe is dit te rijmen met de stelling van het CPB dat juist sprake is
van behoorlijke toename? Tot slot constateren deze leden dat de regering
onder verwijzing naar de SER en twee moties van de Kamer meent de
jurisprudentie van het Hof van Justitie deels buiten toepassing te kunnen
verklaren. Hoe geloofwaardig is het dat fundamentele criteria uit de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 628, nr. 5

9

jurisprudentie aan de kant kunnen worden gezet door een beleidsbehoefte, zo vragen deze leden.
5. Regeldruk en financiële gevolgen
De leden van de VVD-fractie merken op dat de kosten worden geschat op
jaarlijks 2,5 miljoen euro. Kan de regering onderbouwen waarom ze dit
een acceptabel bedrag vinden voor enkel het bekendmaken van het
diversiteitsbeleid? Hoe zorgt die 2,5 miljoen euro jaarlijks nu eigenlijk
daadwerkelijk voor diversiteit, zo vragen de leden.
6. Advies en consultatie
De leden van de VVD-fractie lezen in de reactie van de regering niet hoe
het wetsvoorstel omgaat met mensen die zich niet als man of vrouw
identificeren. Hoe worden die meegenomen in de rapportages? Kan een
individu ook weigeren om deel te nemen aan dergelijke rapportages, ook
al zijn deze anoniem, zo vragen de leden.
Daarnaast zien voornoemde leden dat de regering de kritiek onderschrijft
dat door deze regelgeving kleinere ondernemingen minder snel naar de
beurs gaan om kapitaal aan te trekken. Wat vindt de regering hier van?
Heeft het onderzocht wat de gevolgen zijn voor kleinere ondernemingen?
Zo ja, wat waren hier de uitkomsten van? Zo nee, is de regering bereid dat
alsnog te doen, zo vragen de leden.
De leden van de PvdA-fractie gaan graag nog in op het punt van de
doorvertaling van het wetsvoorstel naar de (semi)publieke sector, zoals
werd besproken door de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
tijdens het wetgevingsoverleg emancipatie van 2 november jl. Kan de
regering preciseren of deze doorvertaling op schema ligt om nog voor de
verkiezingen in maart 2021 te worden gedeeld met de Kamer? Ziet de
regering ook hier een mogelijkheid om toe te lichten hoe niet alleen de
bindende afspraken op basis van percentages zou kunnen worden
geïmplementeerd, maar ook aandacht kan worden besteed aan wat er
nodig is om de juiste randvoorwaarden te creëren om inclusief werkgeverschap in den brede te verwezenlijken?
Deze leden hebben enkele vragen naar aanleiding van het advies van de
Raad van State. De RvS constateert dat het wetsvoorstel op gespannen
voet staat met de geldende jurisprudentie van het Hof van Justitie van de
Europese Unie. Gezien het feit dat dit voorstel een positieve actie betreft
en de relevante jurisprudentie dateert uit de jaren negentig, hebben deze
leden begrip voor het feit dat de regering geen aanleiding ziet tot
aanpassing van het wetsvoorstel. Wel vragen deze leden of er contact is
geweest met Europese Commissie over dit voorstel. Zo ja, met wie? Kan
de regering voorts aangeven hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt tot de
Gender Equality Strategy, die onlangs door de Europese Commissie is
gelanceerd en andere Europese -al dan niet legislatieve- initiatieven om
de genderbalans in het bedrijfsleven te bevorderen, zo vragen deze leden.
II ARTIKELSGEWIJS
Artikel I
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan toelichten waarom
in de wetstekst is gekozen voor de formulering «ten minste een derde» in
plaats van 30 procent, zoals de SER geadviseerd heeft.
Deze leden vragen of het klopt dat het wetsvoorstel ook in geval van een
«one tier»-vennootschap, alleen op niet-uitvoerende bestuurders ziet,
zoals de SER ook geadviseerd heeft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 628, nr. 5

10

Artikel I, onderdeel A
De leden van de SGP-fractie constateren dat door de toelichting onduidelijkheid is ontstaan over de rechtsgeldigheid van besluiten. Deze leden
constateren dat het wetsvoorstel in onbepaalde zin stelt dat besluiten
rechtsgeldig zijn. De toelichting daarentegen stelt dat die rechtsgeldigheid
slechts zou bestaan tot het moment dat de ongeldigheid van de benoeming in rechte vast is komen te staan. Het lijkt deze leden verstandig om
de rechtsgeldigheid slechts te laten vervallen voor besluiten die genomen
zijn, nadat de ongeldigheid is vast komen te staan en geen onzekerheid te
laten ontstaan over de daaraan voorafgaande fase. Deze leden vragen de
regering om verduidelijking.
De voorzitter van de commissie,
Tellegen
De adjunct-griffier van de commissie,
Verouden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 628, nr. 5

11