Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 927

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2022)

Nr. 93

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 9 februari 2022
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van 24 januari 2022
inzake de reactie op verzoek commissie over beantwoording van vragen
over de uitspraak van de Hoge Raad van 24 december 2021 inzake box 3
(Kamerstuk 32 927, nr. 90).
De Staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 2 februari
2022. Vragen en antwoorden,) zijn hierna afgedrukt.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Tielen
De adjunct-griffier van de commissie,
A.A. Lips

kst-35927-93
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

1

Vraag 1
Hoe kan het dat u in beantwoording op vragen van het lid Van der Lee
(Aanhangsel Handelingen II 2021/22, nr. 1483) aangeeft de contouren van
de hersteloperatie box 3 op 4 februari 2022, twee dagen nadat een plenair
debat wordt gehouden, met de Kamer te delen, terwijl u in de beantwoording van de vragen van onder andere het lid Hammelburg
(Aanhangsel Handelingen II 2021/22, nr. 1491) aangeeft op 2 februari met
de Kamer hierover van gedachten te wisselen? Wanneer krijgt de Kamer
de contouren van de herstelregeling? Is dat al op 2 februari, wanneer u
hierover met de Kamer van gedachten zal wisselen?
Antwoord 1
Tijdens het debat op 2 februari a.s. zal ik met uw Kamer van gedachte
wisselen over de dilemma’s die spelen bij de hersteloperatie. Op
4 februari 2022 zal de uitspraak op bezwaar over de jaren 2017 tot en met
2020 worden gepubliceerd. Dat betekent echter niet dat op dat moment al
een beslissing is genomen over de beleidsmatige invulling van het
rechtsherstel. Ik heb advies bij de Landsadvocaat ingewonnen over de
omvang van een uitspraak op massaal bezwaar. De conclusie op grond
van het advies is dat op 4 februari a.s. weliswaar collectief uitspraak
gedaan moet worden maar dat het juridisch bezien niet noodzakelijk is dat
de besluitvorming over de wijze van rechtsherstel daarvóór afgerond is.
Het desbetreffende advies van de Landsadvocaat overhandig ik bij dezen
aan uw Kamer1. Het is van belang om de verschillende opties en de
gevolgen goed in kaart te brengen. Het kabinet wil een zorgvuldige
afweging kunnen maken, en ook uw Kamer hierbij betrekken. Daarom
koerst het kabinet erop om uiterlijk bij de voorjaarsbesluitvorming keuzes
te maken. Over de wijze van rechtsherstel kan ik daarom ook na het doen
van de collectieve uitspraak met uw Kamer nog overleg voeren. Mijn
voornemen is voorafgaand aan de besluitvorming de contouren voor
rechtsherstel met uw Kamer te delen.
Vraag 2
Kunt u uitsplitsen voor de budgettaire jaren 2017 t/m 2021 wat de
jaarlijkse inkomsten uit box 3 waren?
Antwoord 2
Onderstaande tabel toont de opbrengst van box 3 voor de jaren 2017 tot
en met 2021.
2017
Opbrengst box 3
1

4,7 mld

2018
4,4 mld

2019

2020

2021

4,3 mld

1

4,5 mld1

4,2 mld

Betreft een inschatting. Nog niet alle aangiftes voor 2020 en 2021 zijn binnen.

Vraag 3
Kunt u middels een tijdlijn aangeven op welke momenten sinds 2001,
zoals in september 2019, voorstellen zijn gedaan vanuit het kabinet om de
heffingsstructuur in box 3 aan te passen, en kort toelichten op welke
manier deze voorstellen ertoe zouden leiden dat op het rendement van
verschillende soorten activa (spaargeld, beleggingen, schulden) heffing
zou plaatsvinden?
Antwoord 3
Al geruime tijd leeft de wens om de heffingsstructuur van box 3 beter aan
te laten sluiten bij het werkelijke rendement, onder meer gelet op de
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

2

afgelopen jaren sterk gedaalde rendementen die op spaargeld worden
behaald.
Verschillende wetswijzigingen zijn om deze reden doorgevoerd. Met
ingang van 1 januari 2016 is het heffingvrije vermogen verhoogd van
€ 21.330 naar € 24.437.
In het Belastingplan 2016 (Kamerstuk 34 302) is vervolgens met ingang
van 1 januari 2017 een herziening van box 3 opgenomen waarbij het
voordien geldende forfaitaire rendement van 4% is vervangen door een
gedifferentieerd forfaitair rendement voor sparen en beleggen.
In het Belastingplan 2018 (Kamerstuk 34 785) is met ingang van 1 januari
2018 het heffingvrije vermogen verhoogd naar € 30.000.
In de Wet aanpassing box 3 (Kamerstuk 35 577) is met ingang van
1 januari 2021 het heffingvrije vermogen verhoogd naar € 50.000 en zijn
de schijfgrenzen aangepast om de belastingdruk voor kleinere vermogens
te verminderen.
Daarnaast zijn verschillende onderzoeken en voorstellen gedaan met het
oog op het verbeteren van box 3. Op 9 juni 2017 is een Keuzedocument
box 3 naar uw Kamer gezonden waarin verschillende varianten voor de
toekomst van box 3 worden gepresenteerd.2 Op 6 september 2019 heeft
de Staatssecretaris van Financiën een voorstel naar uw Kamer gestuurd
waarbij de heffing zou worden gebaseerd op de werkelijke vermogensmix
in combinatie met forfaitaire rendementen.3 Mijn ambtsvoorganger heeft
u op 5 augustus 2020 gemeld dit voorstel niet als wetsvoorstel aan te
bieden, maar heeft in plaats daarvan een fundamentelere herziening van
box 3 aangekondigd waarbij naar het werkelijke rendement zal worden
geheven.4 Om op kortere termijn spaarders en kleine vermogens te
ontzien zijn de hierboven genoemde wijzigingen per 1 januari 2021
doorgevoerd. PwC heeft vorig jaar onderzoek gedaan naar de praktische
uitvoerbaarheid van een heffing op basis van werkelijk rendement die op
21 juni 2021 door mijn ambtsvoorganger naar Uw Kamer zijn gestuurd.
Daarna is aan de slag gegaan met de contouren van deze heffing. Hierbij
blijkt dat er voldoende aanknopingspunten zijn voor de invoering van een
heffing op basis van werkelijk rendement maar dat hiervoor de nodige
voorbereidingstijd vereist zal zijn, gelet op onder meer de benodigde
ICT-aanpassingen bij de Belastingdienst en ketenpartners. In het coalitieakkoord (Kamerstuk 35 788, nr. 77) is afgesproken dat dit nieuwe stelsel
op de vroegst mogelijke datum wordt ingevoerd, namelijk per 1 januari
2025. Of dit uitvoerbaar is, moet nog worden onderzocht, zeker nu de
Belastingdienst de herstelregeling moet uitvoeren.
Vraag 4
Kunt u een overzicht bieden van de belastinginkomsten op inkomsten uit
sparen en beleggen sinds 1990?
Antwoord vraag 4
In de nota naar aanleiding van het verslag Belastingplan 2016 (Kamerstuk
34 302, nr. 11) is een grafiek gepresenteerd van de opbrengsten sinds
1990–2012. Uit de grafiek blijkt dat de inkomsten tot 2001 daalden, vooral
doordat er steeds meer beleggingsvormen kwamen die geen dividend
uitkeerden, maar het rendement bestond uit (onbelaste) waardegroei.
Vanaf 2001 trad een stabilisatie en geleidelijk herstel op.

2

Kamerstuk 34 552, nr. 83.
Kamerstuk 35 026, nr. 74.
4
Kamerstuk 35 302, nr. 82.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

3

Voor de periode 2011–2019 staat de opbrengst in de volgende tabel.
Opbrengst box 3, 2011–2019

2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019

X € 1 miljard

In % BBP

4,18
4,14
4,27
4,33
4,41
4,48
4,70
4,40
4,30

0,64
0,63
0,65
0,64
0,64
0,63
0,64
0,57
0,53

Vraag 5
Kunt u toelichten op welke manier opvolging is gegeven aan de motie van
het lid Bashir c.s. uit november 2015 (Kamerstuk 34 302, nr. 97) die het
kabinet verzoekt met uiterste inspanning in het Belastingplan van 2017
voorstellen voor heffing op reëel rendement uit te werken?
Antwoord 5
Zoals in het antwoord op vraag 3 is aangegeven zijn de afgelopen jaren
verschillende stappen gezet om de heffing van box 3 beter te laten
aansluiten bij het werkelijke rendement. Het kabinet deelt de wens om de
heffing te baseren op het werkelijke rendement en heeft in het coalitieakkoord afgesproken een dergelijk systeem in te voeren.
Vraag 6
Kunt u een overzicht bieden van Kamermoties vanaf 2010 die in de
breedste zin van het woord de wens uitspreken tot de komst van dan wel
verzoeken tot het uitwerken van een heffing op werkelijk rendement in
box 3?
Antwoord 6
Het gevraagde overzicht treft u in bijlage 1 bij deze brief aan5.

5

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

4

Vraag 7
Kunt u in een tijdlijn een overzicht bieden van alle box 3-aanpassingen
(zoals verhoging heffingsvrije ruimte) die sinds 2001 daadwerkelijk
doorgevoerd zijn?
Antwoord 7
Zie antwoord op vraag 3.
Vraag 8
Kunt u aangeven of er een analyse is gemaakt (bijvoorbeeld door de
Landsadvocaat) van de juridische houdbaarheid van box 3 in het licht van
het recht op genot van eigendom en recht op bescherming tegen
discriminatie op het moment dat het stelsel werd ingevoerd, waarbij per
schijfhoogte een bepaalde vermogensmix en dus forfaitair rendement
werd verondersteld? Kunnen deze analyses aan de Kamer worden
toegezonden?
Antwoord 8
Het stelsel voor box 3 zoals dat sinds 2017 geldt, is ingevoerd met het
Belastingplan 2016.6 Extern advies is tijdens de invoering van dat stelsel
niet gevraagd.
Vraag 9
Op welke manier is in de formatie van het kabinet Rutte IV aandacht
besteed aan de conclusie van de advocaat-generaal van begin november
2021, dat de vaste verdeling tussen spaargeld en beleggingsgeld
(gedifferentieerd naar schijfhoogten) juridisch onhoudbaar was? Kan dit
worden onderbouwd met onderliggende stukken?
Antwoord 9
Dit is een vraag aan formerende partijen waarop ik geen antwoord kan
geven. Wel kan antwoord gegeven worden op de vraag of er in de
ambtelijke ondersteuning van de formatie stukken zijn gestuurd waarin
wordt ingegaan op het advies van de advocaat-generaal. Voor zover nu
bekend zijn er geen stukken naar de formatietafel of fiscale zijtafel gegaan
die ingaan op de conclusie van de advocaat-generaal van begin november
2021.
Tijdens de formatie is in verschillende samenstellingen onderhandeld. Bij
de brief van 12 januari 2022 heeft de Minister-President de Tweede Kamer
een afschrift gestuurd van de relevante stukken die tijdens de
verkennings-, informatie- en formatiewerkzaamheden ter tafel zijn
geweest waarbij de hoofdonderhandelaars aanwezig waren (Kamerstuk
35 788, nr. 104). Alsmede een afschrift van de aan de verkenners,
informateurs en formateur toegezonden brieven, nota’s en adviezen.
Naast de hoofdonderhandelaars hebben er ook onderhandelingen
plaatsgevonden aan een zogenoemde financiële zijtafel, waarbij stukken
zijn geleverd met ondersteuning van ambtelijk Financiën. Voor deze
stukken geldt dat momenteel wordt bekeken op welke wijze de stukken die
voor deze gesprekken zijn gemaakt publiek kunnen worden. Ik kom hier op
korte termijn op terug.
Vraag 10
Waarom heeft dit kabinet ervoor gekozen voor een beleidskeuze op box 3
die qua uitwerking tot 2025 zou duren, terwijl er begin november 2021 een
advies van de advocaat-generaal van de Hoge Raad lag, waarin deze
concludeerde dat de rendementsheffing juridisch onhoudbaar was?
Waarom is dit juridische risico bewust genegeerd?
6

Kamerstuk 34 302.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

5

Antwoord 10
Het kabinet is zich bewust van de maatschappelijk en politiek breed
gedragen wens om de box 3-heffing om te zetten in een heffing over het
werkelijk behaalde rendement. Het kabinet deelt deze wens en heeft in het
coalitieakkoord opgenomen dat per 2025 een nieuw box 3 stelsel op basis
van reëel rendement zal worden ingevoerd, waarbij inkomsten uit
vermogen worden belast op basis van werkelijk rendement. Of dit
uitvoerbaar is, moet nog worden onderzocht, zeker nu de Belastingdienst
de herstelregeling moet uitvoeren. Daarnaast is in het coalitieakkoord
opgenomen dat vooruitlopend op het nieuwe stelsel per 2023 de
leegwaarderatio zal worden afgeschaft, waardoor de belasting van het
rendement op verhuurd vastgoed in box 3 meer zal gaan aansluiten bij de
praktijk. De opbrengst hiervan, samen met een extra budget van
200 miljoen euro, wordt gebruikt om de vrijstelling in box 3 te verhogen
naar circa € 80.000.
Het afgelopen jaar zijn verschillende stappen gezet om te bereiken dat de
box 3-heffing per 2025 kan worden omgezet. Zo heeft mijn ambtsvoorganger PwC gevraagd om onderzoek te doen naar de praktische mogelijkheden om over de (digitale) informatie te beschikken die noodzakelijk is
voor een moderne en uitvoerbare heffing over het werkelijk behaalde
rendement. Daarnaast heeft het kabinet juridische deskundigen gevraagd
om de mogelijkheden voor een tegenbewijsregeling voor spaarders in
box 3 te inventariseren met als doel om spaarders al op kortere termijn
extra te kunnen ontzien. De uitkomsten van het PwC onderzoek hebben
bijdragen aan een nadere uitwerking van een stelsel naar werkelijk
rendement. Mijn ambtsvoorganger heeft een contourennota voorbereid
waarin is beschreven hoe een heffing over het werkelijk behaalde
rendement zou kunnen worden vormgegeven. Tegelijkertijd is tegemoetgekomen aan de wens om op korte termijn belastingplichtigen met
kleinere vermogens in box 3 te ontzien. Per 1 januari 2021 is het heffingvrije vermogen verhoogd van € 30.846 naar € 50.000 (€ 100.00 voor
fiscale partners) waardoor vanaf 2021 circa 900.000 mensen geen
belasting meer betalen in box 3. Daarnaast zijn circa 1.700.000 belastingplichtigen met een vermogen tussen de € 50.000 en circa € 220.000
(€ 440.000 voor fiscale partners) vanaf 2021 minder belasting gaan
betalen in box 3.
Het is voorts gebruikelijk het oordeel van de Hoge Raad af te wachten in
een zaak. De Hoge Raad neemt het advies van de Advocaat-Generaal
immers niet altijd over. Daarbij komt dat in dit geval enkele lagere rechters
het sinds 2017 geldende stelsel eerder niet in strijd hebben geacht met
artikel 1 Eerste Protocol van het EVRM.
Vraag 11
Had de fiscale zijtafel van de formatie de conclusie van november 2021
van de advocaat-generaal op haar radar en op welke manier heeft zij daar
toen op geacteerd?
Antwoord 11
Zie antwoord op vraag 9.
Vraag 12
Kunt u uiteenzetten wat de juridische basis is van het besluit van een
Staatssecretaris om per direct de inning op te schorten? Waarom is
goedkeuring van de Kamer daarbij niet nodig?
Antwoord 12
Het proces van inning van verschuldigde belasting is niet opgeschort.
Aangezien belastingaanslagen nog niet kunnen worden opgelegd met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

6

inachtneming van de uitspraak van de Hoge Raad, is de Belastingdienst
wel tot nader order gestopt met het opleggen van aanslagen waarin
sprake is van inkomen uit box 3, of wanneer de box 3 situaties in het
proces in de Belastingdienst niet te isoleren zijn. Dit betekent dat in de
desbetreffende gevallen het vaststellen van de verschuldigde inkomstenbelasting over het belastbare inkomen uit sparen en beleggen (box 3) is
uitgesteld.
De inspecteur heeft de bevoegdheid om het vaststellen van een belastingaanslag uit te stellen binnen de grenzen die de Algemene wet inzake
rijksbelastingen (AWR) daaraan stelt. Zo volgt uit artikel 11, derde lid,
AWR dat de bevoegdheid tot het vaststellen van de aanslag vervalt door
verloop van drie jaren na het tijdstip waarop de belastingschuld is
ontstaan. Daarnaast kent de AWR (ruimere) termijnen voor het vaststellen
van een navorderingsaanslag. Gelet op deze wettelijke bepalingen zijn
aanslagen, die een heffing over box 3 inkomen (kunnen) bevatten, niet
opgeschort in de gevallen waarin de termijn voor het opleggen van de
aanslag dreigde te verstrijken. Ook zijn desbetreffende aanslagen
opgelegd in de gevallen waarin de belastingplichtige belang heeft bij
doorgang vinden van het proces.
Vraag 13
Op welke momenten is door kabinetten sinds 2001 overwogen om tot een
vermogensbelasting in plaats van een vermogensrendementsheffing over
te gaan? Waarom is destijds niet gekozen voor een dergelijke invoering?
Antwoord 13
Met de herziening van de Wet inkomstenbelasting 2001 is een bewuste
keuze gemaakt om over te gaan tot een vermogensrendementsheffing.
Voor 2001 werden de feitelijke inkomsten uit vermogen belast in de vorm
van bijvoorbeeld rente, dividend en huur verminderd met kosten. Omdat
de vermogenswinsten niet belast werden, was het aantrekkelijk om
directe inkomsten zoals rente en dividend om te zetten in vermogenswinsten en door de ruime renteaftrekmogelijkheden te beleggen met
geleend geld. Er kwamen bijvoorbeeld producten op de markt waarbij
directe inkomsten werden omgezet in vermogenswinsten, zoals spaarproducten waarbij de rente werd omgezet in vermogenswinst. Naast de
inkomstenbelasting was er voor 2001 een vermogensbelasting van 0,7%
met een vrijstelling van circa € 100.000. Voor de vermogensbelasting
telde ook 60% van de eigen woning mee en een derde van het ondernemingsvermogen en aanmerkelijk-belang-vermogen. Er was een samenloopregeling die inhield dat de belastingplichtige vermogensbelasting
terugkreeg voor zover de gezamenlijke inkomstenbelasting en vermogensbelasting meer bedroeg dan 68% van het inkomen.
Uit onvrede over dat stelsel – met name het feit dat vermogenswinsten
onbelast bleven – werd in 2001 box 3 ingevoerd. In box 3 gold een vast
forfaitair rendement van 4%. Dat was destijds een inschatting van een
reëel rendement met weinig risico dat men geacht werd gemiddeld over
een langere periode eenvoudig te kunnen behalen. Het percentage
beoogde aan de lage kant te zijn vanwege het ontbreken van een
tegenbewijsregeling. Door de dalende rente kwam de 4% steeds verder af
te staan van een risicoarm reëel rendement.
Het doel van het box 3-stelsel zoals dat geldt per 2017 is om het forfaitaire
rendement beter aan te laten sluiten bij het werkelijke rendement.
Enerzijds door de percentages af te laten hangen van de feitelijke
rendementen van alle belastingplichtigen en anderzijds door afhankelijk
van de hoogte van het vermogen van alle belastingplichtigen een andere
vermogensmix te veronderstellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

7

Daarover oordeelt de Hoge Raad nu dat het in strijd is met het Europees
Verdrag voor de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden
(EVRM).
Vraag 14
Heeft dit of het vorige kabinet enige inschatting gemaakt van het
daadwerkelijke rendement dat mensen op spaargeld en beleggingen
behaalden en wat de budgettaire opbrengsten van box 3 zouden zijn als
met dezelfde tarieven maar naar reëel rendement geheven zou worden?
Hoe verhoudt zich dat tot de behaalde budgettaire opbrengst?
Antwoord 14
Nee, zo’n inschatting is niet gemaakt. De inkomsten uit een stelsel naar
werkelijk rendement hangen sterk samen met keuzes over wat het
werkelijke rendement precies is, welke kosten eventueel mogen worden
afgetrokken en of bijvoorbeeld verliesverrekening met andere jaren mag
plaatsvinden. Dit is mogelijk wanneer de contouren voor het nieuwe
stelsel op basis van werkelijk rendement verder zijn uitgewerkt. Wel is
duidelijk dat de opbrengst van een stelsel naar werkelijk rendement veel
meer zal fluctueren dan de opbrengst van het huidige stelsel.
Vraag 15
Is het kabinet zich bewust van arbitragemogelijkheden die ontstaan door
het opschorten van heffing en wordt anti-misbruik onderdeel van het
hersteltraject?
Antwoord 15
Aanslagen inkomstenbelasting met box 3-inkomen worden vooralsnog
niet opgelegd in afwachting van de invulling van het rechtsherstel. Op dit
uitgangspunt zijn uitzonderingen zoals beschreven in antwoord op vraag
12. Hiermee wordt voorkomen dat, uitgaande van het arrest, een onjuist
box 3-inkomen wordt vastgesteld. Het herstel over het verleden leidt niet
tot arbitrage omdat daar de feiten al vaststaan. Door het opschorten van
de heffing ontstaan naar mening van het Kabinet geen arbitragemogelijkheden. Uiteraard zal bij de vormgeving van het hersteltraject ook naar
mogelijke anti-misbruik-risico’s worden gekeken. Dat is altijd onderdeel
van nieuw beleid en wetgeving.
Vraag 16
Kan de Kamer bij de contourenschetsing van de herstelregeling ook een
contourenschets verwachten van hoe dit jaar en tot aan 2025 in box 3 op
vermogens en/of vermogensrendementen heffing plaats zal vinden? Zo
nee, waarom niet en wanneer dan wel?
Antwoord 16
Zie antwoord op vraag 1.
Vraag 17
Is er een manier om met terugwerkende kracht het reële rendement in
box 3 in kaart te brengen (in de periode 2017–2020) of kan de Kamer
voorstellen verwachten langs de lijn van forfaitaire compensatie?
Antwoord 17
Het met terugwerkende kracht vaststellen van het werkelijke rendement
van belastingplichtigen is niet mogelijk op basis van de gegevens waar de
Belastingdienst over beschikt. De Belastingdienst beschikt wel over
gegevens over de hoogte van het vermogen op de peildatum (1 januari
van het belastingjaar), maar heeft veelal geen of onvoldoende gegevens
over zowel de samenstelling en tussentijdse mutaties daarvan en het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

8

rendement. Over de wijze van rechtsherstel wordt de Kamer nader
geïnformeerd.
Vraag 18
Kunt u toelichten of «Team box 3» een bestaand team is binnen de
directie Algemene Fiscale Politiek of dat er een crisisstructuur is ingericht?
Zo ja, kunt u toelichten hoe deze crisisstructuur eruit ziet?
Antwoord 18
Het arrest van de Hoge Raad heeft grote impact voor zowel burgers als de
Belastingdienst en de gevolgen hiervan zijn voor mij van de grootste
prioriteit. Er wordt Financiën breed heel hard gewerkt aan een oplossing
die werkbaar is voor de uitvoering van het arrest.
Vraag 19
Kunt u conform de nieuwe bestuurscultuur alle relevante ambtelijke
stukken, inclusief de beslisnota’s, toesturen die geleid hebben tot het
besluit om voorlopig heffing in box 3 op te schorten?
Antwoord 19
Ja. Ik zal dit doen volgens de gebruikelijke procedure na besluitvorming.
Op het moment dat een voorstel aan de Tweede Kamer wordt aangeboden, zullen de nota’s die hiertoe hebben geleid openbaar worden
gemaakt. Sinds 1 juli 2021 worden bij wetsvoorstellen ook de onderliggende beslisnota’s meegestuurd naar de (Eerste of Tweede) Kamer.
Vraag 20
Kunt u de stukken aan de Kamer doen toekomen waarin de voormalige
Staatssecretaris Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst op de hoogte
werd gesteld van (1) het advies van de advocaat-generaal van begin
november 2021 en (2) de uitspraak van de Hoge Raad van eind december
2021?
Antwoord 20
Ja. De Staatssecretaris Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst is in een
nota van 5 november 2021 geïnformeerd over het advies van de
Advocaat-Generaal Niessen van 1 november 2021. Zowel de Minister als
de Staatssecretaris Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst zijn in een
nota geïnformeerd over het arrest van de Hoge Raad van 24 december
2021, direct na het verschijnen van het arrest. De twee nota’s treft u aan
als bijlage 2 en bijlage 37.
Vraag 21
Hoeveel belastingplichtigen zijn belastingplichtig in box 3?
Antwoord 21
Onderstaande tabel toont het aantal aangiften inkomstenbelasting van
belastingplichtigen met box 3 vermogen voor de jaren 2017 tot en met
2021.

Aantal aangiften met box 3

2017

2018

2019

2020

2021

2,9 mln

2,6 mln

2,7 mln

2,7 mln1

1,9 mln1

1

Betreft een inschatting. Nog niet alle aangiftes voor 2020 en 2021 zijn binnen.

7

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

9

Vraag 22
Hoeveel belastingplichtigen hebben alleen spaargeld in box 3?
Antwoord 22
In 2017 hadden 1,3 miljoen belastingplichtigen alleen spaargeld in box 3.
In 2018 waren dit er circa 1,1 miljoen vanwege de verhoging van het
heffingvrije vermogen. Naar verwachting is dit in 2022 gehalveerd ten
opzichtige van 2017, tot zo’n 650.000, als gevolg van de verdere verhoging
van het heffingvrije vermogen in 2021.
Vraag 23
Welke gegevens heeft de Belastingdienst over het vermogen dat wordt
belast in box 3 van 2017 en verder?
Antwoord 23
Zie het antwoord op vraag 25.
Vraag 24
Is voor de Belastingdienst te bepalen welk inkomen een belastingplichtige
heeft genoten over de jaren 2017 en verder, wanneer een belastingplichtige alleen spaargeld had?
Antwoord 24
De Belastingdienst beschikt over gegevens over de hoogte van het
vermogen op de peildatum (1 januari van het belastingjaar), maar heeft
veelal geen of onvoldoende gegevens die onder rendement kunnen
worden verstaan zoals inkomsten uit vermogen en waardeontwikkeling.
Verschillende relevante gegevenselementen ontbreken zoals gegevens
over kosten, verliezen, stortingen en onttrekkingen. Van spaar- en
banktegoeden zijn rentegegevens wel beschikbaar. Gegevens over
rendement zijn niet gekoppeld aan de automatiseringsprocessen van de
Belastingdienst die gebruikt worden om aanslagen Inkomensheffing op te
leggen en daarmee nu niet bruikbaar.
Vraag 25
Is voor de Belastingdienst bekend welke verschillende vermogensbestanddelen een belastingplichtige in box 3 heeft voor de jaren 2017 en
verder?
Antwoord 25
Op basis van de rubrieken op het aangiftebiljet beschikt de Belastingdienst over het vermogen van belastingplichtigen op de peildatum van
1 januari van het belastingjaar voor elk van de volgende vermogensbestanddelen:
• Spaartegoeden binnenland
• Spaartegoeden buitenland
• Effecten
• Contant geld en vorderingen
• Onroerende zaken in Nederland (binnenlandse belastingplichtigen)
• Onroerende zaken in het buitenland (binnenlandse belastingplichtigen)
• Onroerende zaken in Nederland (buitenlandse belastingplichtigen)
• Niet-vrijgestelde deel kapitaalverzekeringen
• Rechten op periodieke uitkeringen
• Nettolijfrente en nettopensioen
• Overige bezittingen (binnenlandse belastingplichtigen)
• Schulden onroerende zaken in Nederland (binnenlandse belastingplichtigen)
• Schulden onroerende zaken in het buitenland (binnenlandse belastingplichtigen)
• Schulden overige bezittingen binnenlandse belastingplichtigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

10

• Andere schulden
Meer onderdelen worden niet onderscheiden op het aangifteformulier. Zo
kan de Belastingdienst bijvoorbeeld geen onderscheid maken tussen
obligaties en aandelen binnen de rubriek effecten.
Vraag 26
Hoeveel van de opbrengsten van box 3 zijn toe te rekenen aan belasting
die wordt betaald door mensen met alleen spaargeld?
Antwoord 26
In 2018 is circa 430 miljoen euro box 3 heffing betaald door mensen met
alleen spaargeld. Dit is een kleine 10% van de totale inkomsten uit box 3.
De verwachting is dat dit bedrag in 2022 daalt naar circa 380 miljoen euro.
Vraag 27
Hoeveel belastingplichtigen in box 3, dus ook die geen bezwaar hebben
gemaakt, zouden op basis van de uitspraak van Hoge Raad rechtsherstel
moeten krijgen? Zijn dit ook belastingplichtigen waarbij het daadwerkelijk
rendement slechts minimaal afwijkt van het veronderstelde rendement?
Antwoord 27
De omvang van de groep belastingplichtigen die onder het rechtsherstel
vallen wordt op dit moment nog nader onderzocht. Daarbij wordt ook
gekeken naar de groep belastingplichtigen die geen bezwaar hebben
gemaakt.
Vraag 28
Wat zou de budgettaire omvang zijn van het rechtsherstel, wanneer deze
wordt uitgevoerd volgens de systematiek van de uitspraak van de Hoge
Raad (alleen belasting betalen over het daadwerkelijk behaalde
rendement) en wordt toegekend aan iedereen die daar op basis van de
uitspraak van de Hoge Raad recht op heeft?
Antwoord 28
De budgettaire gevolgen zijn afhankelijk van de omvang van de groep die
onder het rechtsherstel valt en de precieze vormgeving van het rechtsherstel. Verschillende varianten daarvoor worden momenteel uitgewerkt.
Vraag 29
Hoe wordt doorgaans volgens de begrotingsregels omgegaan met een
gerechtelijke uitspraak in het fiscale domein, die leidt tot een budgettaire
derving voor verleden jaren en tot aanpassing van een stelsel in toekomstige jaren?
Antwoord 29
De systematiek van het inkomstenkader is dat bij de start van het kabinet
het inkomstenkader wordt vastgezet waarmee de ontwikkeling van de
beleidsmatige lastenontwikkeling zoveel mogelijk wordt «vastgeprikt»
voor de kabinetsperiode. Ontwikkelingen gedurende de kabinetsperiode
die afwijken van dit pad, worden gecompenseerd. Dit geldt ook voor
gerechtelijke uitspraken met fiscale consequenties die gevolgen hebben
voor de beleidsmatige lastenontwikkeling (BLO). Dit geldt voor zowel de
derving in het verleden als de toekomst als gevolg van het arrest. Volgens
de begrotingsregels dienen budgettaire veranderingen in het inkomstenkader zowel in als na de kabinetsperiode als geheel op nul uit te komen,
waarbij in principe ook per jaar de veranderingen tezamen optellen tot
een effect van nul. De dekking wordt in de regel vaak zoveel mogelijk bij
dezelfde belastingsoort gezocht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

11

Een recent voorbeeld hiervan is het Sofina arrest. Dit is een gerechtelijke
uitspraak in het fiscale domein met een budgettaire derving. In het
inkomstenkader is de volledig derving van alle voorgaande jaren waarop
de Sofina-uitspraak betrekking heeft, geboekt in 2021. Tegelijkertijd is dit
tegengeboekt met een kadercorrectie, omdat de derving in latere jaren
wordt gedekt.
Vraag 30
Hoe is omgegaan met de budgettaire derving als gevolg van de rechtspraak inzake fiscale eenheid?
Antwoord 30
Op 22 februari 2018 heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ
EU) geoordeeld dat de Nederlandse vennootschapsbelasting op een
onderdeel in strijd is met het Europese recht. De uitspraak van het HvJ EU
zou – zonder reparatie – tot gevolg hebben dat uitholling van de Nederlandse belastinggrondslag door internationaal opererende bedrijven
wordt vergemakkelijkt. Daarom zijn meteen na het verschijnen van de
conclusie enkele spoedreparatiemaatregelen in het vooruitzicht gesteld.
Deze spoedreparatie kon niet verder terugwerken dan tot en met
25 oktober 2017 (het moment van aankondiging van de spoedreparatiemaatregelen). Voor de jaren ten aanzien waarvan op 25 oktober 2017 nog
geen aanslag vennootschapsbelasting onherroepelijk vaststond was er
daarmee sprake van een incidentele derving van € 354 miljoen in 2018. Bij
de formatie van kabinet Rutte III is destijds afgesproken om dit incidentele
maar wel lastenrelevante bedrag niet te dekken.
Vraag 31
Zijn er voorbeelden hoe eerder met een dergelijke uitspraak is omgegaan?
Antwoord 31
Nee. Er zijn geen voorbeelden van een arrest waarin de Hoge Raad
rechtsherstel biedt, met zulke grote uitvoeringstechnische en budgettaire
gevolgen.
Vraag 32
Zit er een mogelijk risico van precedentwerking in de wijze waarop wordt
omgegaan met het herstel? Zit er bijvoorbeeld een mogelijk risico ten
aanzien van de omvang van de te herstellen groep belastingplichtigen of
de wijze waarop wordt omgegaan met de budgettaire derving?
Antwoord 32
Verschillende varianten voor het rechtsherstel daarvoor worden
momenteel uitgewerkt. Daarbij zal ook worden gekeken naar eventuele
precedentwerking.
Vraag 33
Welke alternatieven zijn er op korte termijn om het box 3-stelsel zodanig
aan te passen, dat aan de bezwaren van de Hoge Raad wordt tegemoetgekomen?
Antwoord 33
Zoals ik in het antwoord op vraag 1 heb aangegeven, worden momenteel
alternatieven uitgewerkt om op korte termijn het box 3-stelsel in overeenstemming te brengen met de overwegingen van de Hoge Raad.
Vraag 34
Wat zijn de gevolgen voor de belastingdruk en budgettaire opbrengst van
box 3 voor de toekomst van verschillende alternatieven om het box 3-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

12

stelsel zodanig aan te passen, dat tegemoet wordt gekomen aan de
bezwaren van de Hoge Raad?
Antwoord 34
De gevolgen voor belastingdruk en de budgettaire gevolgen zijn afhankelijk van de precieze vormgeving van de alternatieven voor het box 3stelsel. Verschillende varianten daarvoor worden momenteel uitgewerkt.
Vraag 35
Welke IT-beperkingen binnen de Belastingdienst leiden ertoe dat bepaalde
oplossingen om rechtsherstel te bieden en om het stelsel op korte termijn
aan te passen niet mogelijk zijn?
Antwoord 35
Het arrest van de Hoge Raad heeft grote impact voor zowel burgers als de
Belastingdienst. Er wordt hard gewerkt aan een werkbare oplossing voor
de uitvoering van het arrest. Momenteel zijn nog niet alle gevolgen van
het arrest helder. Daarnaast is de beoordeling welke oplossingsrichtingen
maakbaar en haalbaar zijn voor de uitvoering, wat oplossingsrichtingen
vragen van burgers en of dit voor hen haalbaar is nog niet afgerond.
Wat wel duidelijk is, is dat de oplossing voor rechtsherstel veel zal vragen
van de Belastingdienst. Zoals aangegeven in de technische briefing van
25 januari staat de Belastingdienst voor grote uitdagingen in de
beschikbare ICT-capaciteit. Het rechtsherstel zal inzet vragen van de
beperkte capaciteit binnen de IV-organisatie. Voor een uitvoerbare wijze
van herstel dient een oplossing te worden gekozen die voor de verschillende belastingjaren zo eenvormig mogelijk is en zoveel mogelijk
geautomatiseerd en massaal kan worden uitgevoerd. Verschillende opties
voor de vormgeving van de hersteloperatie worden momenteel in kaart
gebracht. Daarbij moet zowel naar de maakbaarheid, als de inpasbaarheid
in het IV-portfolio gekeken worden.
Definitieve uitspraken over de uitvoerbaarheid zijn mogelijk na een
uitvoeringstoets.
Vraag 36
Hoeveel belastingplichtigen hebben in de jaren 2017, 2018, 2019 en 2020
meer vermogen dan het in die jaren geldende heffingsvrije vermogen?
Antwoord 36
Gevraagd wordt naar het aantal belastingplichtigen in box 3. Zie daarvoor
het antwoord op vraag 21.
Vraag 37
Kunt u nogmaals uiteenzetten wat de mogelijkheden en onmogelijkheden
van een tegenbewijsregeling zijn?
Antwoord 37
Mijn ambtsvoorganger heeft u geïnformeerd over de mogelijkheid van
een tegenbewijsregeling voor belastingplichtigen met vooral of
uitsluitend spaargeld.8 Dit naar aanleiding van de in de Kamer breed
gedeelde opvatting dat de bestaande box 3-heffing te hoog is voor
belastingplichtigen met vooral of uitsluitend spaargeld. Hierover is extern
juridisch advies ingewonnen. De deskundigen die het advies hebben
uitgebracht kwamen daarbij tot de conclusie dat een tegenbewijsregeling
die uitsluitend toegankelijk is voor een afgebakende groep spaarders met
vooral of uitsluitend spaargeld in juridisch opzicht tot grote spanning leidt
met het gelijkheidsbeginsel. Een dergelijke tegenbewijsregeling maakt
volgens de deskundigen daarnaast inbreuk op de vereisten die het
8

Kamerstuk 35 572, nr. 92.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

13

rechtszekerheidsbeginsel stelt aan wetgeving, is complex, conflictgevoelig
en biedt mogelijkheden tot arbitrage. Een tegenbewijsregeling wordt
onderzocht in de opties voor herstel. Hierbij moet ook rekening worden
gehouden met de administratieve lasten voor belastingplichtigen, en de
uitvoerbaarheid van een tegenbewijsregeling voor de Belastingdienst.
Vraag 38
Wanneer kan de wetgeving voor een stelsel voor een heffing over
daadwerkelijk rendement worden verwacht in de Kamer?
Antwoord 38
In het coalitieakkoord is afgesproken dat per 2025 een nieuw stelsel voor
box 3 wordt ingevoerd waarbij op basis van het werkelijk rendement
belasting wordt geheven. Op dit moment onderzoek ik nog de gevolgen
van het arrest van de Hoge Raad op het beoogde stelsel en welke
implementatietermijn daarbij haalbaar is. Afhankelijk van de uitkomsten
daarvan ben ik voornemens begin 2023 een wetsvoorstel bij uw Kamer in
te dienen.
Vraag 39
Kunt u toelichten hoe met het heffingsvrije vermogen wordt omgegaan in
de herstelsystematiek van de Hoge Raad?
Antwoord 39
Ik ben op dit moment nog bezig in kaart te brengen op welke wijze het
rechtsherstel moet worden vormgegeven. Op dit moment wordt onderzocht hoe hier uitvoering aan kan worden gegeven op een manier die
voor de belastingplichtige en Belastingdienst haalbaar is. Het is van groot
belang dat dit zorgvuldig gebeurt. Dit geldt ook voor de vraag op welke
wijze het arrest van de Hoge Raad van 24 december 2021 ten aanzien van
het heffingvrije vermogen moet worden toegepast.
De Hoge Raad heeft in genoemd arrest bepaald dat het voordeel uit
sparen en beleggen dient te worden vastgesteld op het werkelijk
rendement. Momenteel wordt in kaart gebracht op welke wijze het arrest
op dit punt moet worden toegepast. Hiervoor is tevens juridisch advies
gevraagd. Dit advies is als bijlage bij deze beantwoording toegevoegd9.
Mijn voornemen is om uiterlijk bij de voorjaarsbesluitvorming keuzes te
maken en voorafgaand aan de besluitvorming de contouren met uw
Kamer te delen.
Vraag 40
Wat zijn de juridische risico’s wanneer alleen de mensen die bezwaar
hebben gemaakt rechtsherstel krijgen?
Antwoord 40
Uit artikel 9.6 van de Wet inkomstenbelasting 2001 in samenhang met
artikel 45aa van de Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 2001 volgt dat
de inspecteur een verzoek om ambtshalve vermindering van belastingplichtigen die geen bezwaar tegen hun belastingaanslag gemaakt hebben,
zodat deze belastingaanslag onherroepelijk vaststaat, afwijst. Dit is
gebaseerd op het beginsel van formele rechtskracht. Ik ben van mening
dat wet en regelgeving op dit punt in overeenstemming zijn met het
Europese recht en in lijn met de jurisprudentie. Het valt echter niet uit te
sluiten dat een rechter in een bepaalde zaak daarover anders oordeelt. In
dat kader wijs ik op een uitspraak van rechtbank Noord-Holland van
7 januari 2022. Omdat deze uitspraak nog niet gepubliceerd is, voeg ik
deze bij10. Tegen de uitspraak is hoger beroep ingesteld.
9
10

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

14

Vraag 41
Klopt het dat er nog geen enkel definitieve aanslag is opgelegd over het
jaar 2021 over box 3? Betekent dit dat er voor een hele grote groep
mensen geen enkele definitieve aanslag inkomstenbelasting is opgelegd,
indien zij meer dan 50.000 euro hebben? Hoe groot is deze groep?
Antwoord 41
Het klopt dat er nog geen enkele definitieve aanslag over het belastingjaar
2021 over box 3 is opgelegd. Dit is conform het reguliere proces. Voor het
belastingjaar 2021 zit de Belastingdienst in de fase van het versturen van
uitnodigingen tot het doen van aangifte. Per 1 maart 2022 bestaat de
mogelijkheid om met de online aangifte software aangifte te doen over
het belastingjaar 2021 en pas in april 2022 worden de eerste definitieve
aanslagen over het belastingjaar 2021 opgelegd. Normaliter worden voor
aangiften ingediend voor 1 mei de definitieve aanslagen zoveel als
mogelijk voor 1 juli opgelegd. Indicatie voor de omvang van de groep met
een belastbaar box-3 inkomen bij een heffingsvrij vermogen van
50.000 euro is circa 1,9 miljoen mensen.
Vraag 42
Heeft de aanwijzing van de inspecteur aanstaande vrijdag invloed op de
wijze waarop het box 3-stelsel wordt aangepast voor de toekomst?
Antwoord 42
De rechtsvraag die in de massaalbezwaarprocedures is gesteld, is de
vraag of de vermogensrendementsheffing in box 3 van de inkomstenbelasting voor de jaren 2017 en 2018 in strijd is met het recht op eigendom
en het verbod op discriminatie. De Hoge Raad heeft die vraag bevestigend
beantwoord. De beantwoording van deze rechtsvraag komt in de
collectieve uitspraak te staan. Er moet nog worden bezien of de collectieve
uitspraak invloed zal hebben op het toekomstig stelsel.
Vraag 43
Welke verschillende herstelopties zijn er tot op heden in kaart gebracht?
Antwoord 43
Verschillende opties voor de vormgeving van de hersteloperatie worden
momenteel in kaart gebracht. Het kabinet wil een zorgvuldige afweging
kunnen maken en ook uw Kamer hierbij betrekken. Mijn voornemen is
voorafgaand aan de besluitvorming de contouren met uw Kamer te delen.
Vraag 44
Klopt het dat het ophogen van het heffingsvrije vermogen geen invloed
zal hebben op de bezwaren die door de Hoge Raad zijn opgetekend in zijn
uitspraak van 24 december jl. over het box 3-stelsel?
Antwoord 44
De Hoge Raad geeft in zijn arrest een oordeel over het box 3-stelsel en
overweegt dat dit in strijd is met het artikel 1 Eerste Protocol bij het
Europese Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (Eerste
Protocol van het EVRM) en artikel 14 EVRM. Daarbij draait het vooral om
de fictieve vermogensmix van spaartegoeden en beleggingen en de
forfaitaire vaststelling van het rendement van die tegoeden en beleggingen. Hieruit kan de conclusie worden getrokken dat het verhogen van
het heffingvrije vermogen inderdaad geen invloed zal hebben op de
bezwaren die door de Hoge Raad zijn opgetekend in zijn arrest van
24 december 2021.
Het rechtsherstel voor de strijdigheid met het EVRM biedt de Hoge Raad
door rekening te houden met het behaalde werkelijke rendement. Bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

15

vaststelling hiervan houdt de Hoge Raad geen rekening met het heffingvrije vermogen.
Vraag 45
Wat zijn de gangbare uitgangspunten die worden gehanteerd bij het
bieden van rechtsherstel met budgettaire consequenties in het lastendomein? Hoe werken de begrotingsregels uit en welke zijn daarbij
relevant?
Antwoord 45
Zie antwoord op vraag 29.
Vraag 46
Wat is het minimale bedrag dat nodig is om rechtsherstel te bieden
conform de uitspraak van de Hoge Raad?
Antwoord 46
De budgettaire gevolgen zijn afhankelijk van de omvang van de groep die
onder het rechtsherstel valt en de precieze vormgeving van het rechtsherstel. Verschillende varianten daarvoor worden momenteel uitgewerkt.
Vraag 47
Klopt het dat het goed gebruik is om budgettaire derving als gevolg van
een gerechtelijke uitspraak binnen het lastenkader te dekken binnen
hetzelfde lastendomein?
Antwoord 47
Zie antwoord op vraag 29.
Vraag 48
Wat zegt de studiegroep begrotingsruimte over rechtsherstel binnen het
lastendomein?
Antwoord 48
De studiegroep begrotingsruimte zegt niets specifieks over rechtsherstel
binnen het lastendomein.
Vraag 49
Welke gevolgen heeft deze uitspraak voor de Rijksbegroting?
Antwoord 49
De budgettaire gevolgen hangen sterk af van de interpretatie van het
arrest en de omvang van de groep burgers die in aanmerking komt voor
rechtsherstel. De budgettaire gevolgen van de verschillende opties
worden momenteel in kaart gebracht.
Vraag 50
Wat was de verwachte belastingopbrengst per 100.000 euro aan
vermogen in 2022?
Antwoord 50
Onderstaande tabel toont het aantal belastingplichtigen en de verwachte
belastingopbrengst in box 3 voor 2022 per vermogenscategorie van
100.000 euro. Deze getallen zijn een inschatting op basis van de aangiftegegevens van het jaar 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

16

Vermogensklasse (€)

Aantal belastingplichtigen

Belasting box 3

< 100.000
100.000–200.000
200.000–300.000
300.000–400.000
400.000–500.000
500.000–600.000
600.000–700.000
700.000–800.000
800.000–900.000
900.000–1.000.000
1,0 mln–1,1 mln
1,1 mln–1,2 mln
1,2 mln–1,3 mln
1,3 mln–1,4 mln
1,4 mln–1,5 mln
1,5 mln–1,6 mln
1,6 mln–1,7 mln
1,7 mln–1,8 mln
1,8 mln–1,9 mln
1,9 mln–2,0 mln
2,0 mln–2,1 mln
2,1 mln–2,2 mln
2,2 mln–2,3 mln
2,3 mln–2,4 mln
2,4 mln–2,5 mln
> 2,5 mln

1.043.800
601.400
210.000
99.600
55.800
34.000
22.600
15.600
11.400
8.800
6.600
5.200
4.200
3.400
2.900
2.300
2.100
1.700
1.300
1.300
1.100
1.000
800
700
700
9.300

€ 130 mln
€ 550 mln
€ 510 mln
€ 390 mln
€ 30 mln
€ 230 mln
€ 190 mln
€ 150 mln
€ 130 mln
€ 110 mln
€ 100 mln
€ 80 mln
€ 80 mln
€ 70 mln
€ 60 mln
€ 60 mln
€ 50 mln
€ 50 mln
€ 40 mln
€ 40 mln
€ 40 mln
€ 30 mln
€ 30 mln
€ 30 mln
€ 30 mln
€ 920 mln

Totaal

2.147.600

€ 4.130 mln

Vraag 51
Wat was het aantal belastingplichtigen per 100.000 euro (extra) aan
vermogen in 2022?
Antwoord 51
Zie het antwoord op vraag 50.
Vraag 52
Wat is de huidige raming van de opbrengst van een vermogensheffing
van één procent boven een miljoen euro, en van twee procent boven
twee miljoen euro?
Antwoord 52
Een eerste inschatting is dat een vermogensheffing op vermogen in box 3
van 1% op het deel van het vermogen boven de 1 miljoen euro ongeveer
650 miljoen euro per jaar oplevert. Een heffing van 2% op het vermogen
in box 3 boven de 2 miljoen euro levert ongeveer 750 miljoen euro per
jaar op. Bij deze ramingen zijn eventuele gedragseffecten, zoals
verplaatsing van vermogen naar box 2, nog niet meegenomen.
Vraag 53
Wanneer kan de Kamer een inschatting verwachten van de budgettaire
gevolgen aan de hand van de interpretatie van het arrest en de omvang
van de groep burgers?
Antwoord 53
Zie het antwoord bij vraag 1.
Vraag 54
Wanneer is het, gelet op het feit dat u aangeeft dat het voor de hand ligt
dat met name belastingplichtigen met nagenoeg uitsluitend laag
renderende vermogensbestanddelen, zoals bank- en spaartegoeden, baat
hebben bij het arrest van de Hoge Raad, maar het u niet bekend is of dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

17

specifiek een groep ouderen is, u wel bekend of dit specifiek een groep
ouderen is?
Antwoord 54
Van de groep belastingbetalers in box 3 die uitsluitend spaargeld hebben
waren er in 2017 circa 550.000 ouder dan 66 met een gemiddeld spaarbedrag van circa € 75.000. In 2018 waren er circa 490.000 ouder dan 66
jaar met een gemiddeld spaarbedrag van 82.000 euro. De daling van het
aantal hangt samen met de verhoging van het heffingvrije vermogen in
2018.
Daarmee zijn de 66-plussers in 2018 zo’n 43% van de groep met alleen
spaargeld. In totaal maakten de 66-plussers zo’n 38% uit van de belastingplichtigen in box 3 in 2018. Ouderen zijn dus licht bovengemiddeld
vertegenwoordigd in de groep met alleen spaargeld.
Vraag 55
Bent u, naar aanleiding van uw antwoord op de vierde vraag in de set
Kamervragen van de leden Inge van Dijk en Idsinga (Aanhangsel
Handelingen II 2021/22, nr. 1488), bekend met het
CPB-achtergronddocument «Verscheidenheid vermogens Nederlandse
huishoudens, update (mei 2021)»?11
Antwoord 55
Ja.
Vraag 56
Bent u van mening dat in paragraaf drie en met name via figuur 3.1
(pagina 9) van het CPB-achtergronddocument juist wel dit inzicht wordt
geven naar leeftijdsgroepen?
Antwoord 56
Ja, zie ook het antwoord op vraag 54.
Vraag 57
Kunt u bevestigen dat de box 3-problematiek van spaarders dus zeer wel
bovengemiddeld gezien een probleem voor «veelal ouderen» is?
Antwoord 57
Zie het antwoord op vraag 54. Het is inderdaad bovengemiddeld een
probleem van ouderen, al is de meerderheid van de spaarders jonger dan
66 jaar.
Vraag 58
Kunt u aangeven wanneer u de nood-/reparatiewetgeving naar de Kamer
kan sturen?
Antwoord 58
In mijn eerdere antwoorden in dit schriftelijk overleg, namelijk op de
vragen 1, 16, en 33, heb ik aangekondigd dat het van belang is om de
verschillende opties en de gevolgen goed in kaart te brengen. Het kabinet
wil een zorgvuldige afweging kunnen maken, en ook uw Kamer hierbij
betrekken. Daarom is het voornemen van het kabinet om uiterlijk bij de
voorjaarsbesluitvorming keuzes te maken. Mijn voornemen is voorafgaand aan de besluitvorming de contoure met uw Kamer te delen, met
daarbij ook een tijdpad voor noodwetgeving.

11

https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/CPB-Achtergronddocumentverscheidenheid-vermogens-Nederlandse-huishoudens-update.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

18

Vraag 59
Bent u bekend met de twee uitspraken van het Gerechtshof
’s-Gravenhage, waarbij inzake de jaren 2015 (uitspraak 18 december 2019)
en 2016 (uitspraak 6 oktober 2021) door de hoogste feitenrechter is
vastgesteld dat in die jaren «de» 1,2 procent niet haalbaar was?
Antwoord 59
Ja. De Hoge Raad heeft in de procedure over de uitspraak van
18 december 2019 al een arrest gewezen. Daarin is het cassatieberoep van
de belastingplichtige niet-ontvankelijk verklaard, omdat het in cassatie
verschuldigde griffierecht niet tijdig is voldaan. De procedure over de
uitspraak van 6 oktober 2021 loopt nog bij de Hoge Raad.
Vraag 60
Onderschrijft u de conclusie dat in dat geval naar de mening van de Hoge
Raad, gelet op diens arrest d.d. 14 juni 2019, er inzake in ieder geval de
jaren 2015 en 2016, dus sprake was van strijdigheid van box 3 op
stelselniveau met artikel 1 van het Europees Verdrag voor de Rechten van
de Mens (EVRM)?
Antwoord 60
Nee. In de op 14 juni 2019 gewezen arresten van de Hoge Raad over de
vermogensrendementsheffing in de jaren 2013 en 201412 overweegt de
Hoge Raad dat deze heffing op stelselniveau in strijd komt met artikel 1
Eerste Protocol van het EVRM, indien het nominaal zonder (veel) risico’s
gemiddeld haalbare rendement lager is dan 1,2%. De Hoge Raad heeft
hiermee aangegeven in welk geval sprake zou zijn van een schending op
stelselniveau, maar heeft niet vastgesteld dat er voor de jaren 2013 en
2014 sprake is van een dergelijke schending. Voor die jaren is niet
vastgesteld dat het zonder (veel) risico’s gemiddeld haalbare rendement
lager is dan 1,2%. In zijn arresten van 29 mei 202013 en van 2 juli 202114
over de vermogensrendementsheffing in 2015 respectievelijk 2016
herhaalt de Hoge Raad de geformuleerde rechtsregel. De Hoge Raad stelt
wederom niet vast dat er sprake is van een dergelijke schending in de
desbetreffende jaren. Zelfs indien van een schending van de box 3-heffing
(tot en met 2016) sprake zou zijn, is het naar het oordeel van de Hoge
Raad niet aan de rechter om in te grijpen. Overigens acht ik het standpunt
van het Gerechtshof Den Haag niet correct en dit wordt dan ook bestreden
in de lopende cassatieprocedure over de uitspraak van het Gerechtshof
’s-Gravenhage van 6 oktober 2021. Mijn ambtsvoorganger heeft in de brief
aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van
16 oktober 2020 toegelicht hoe hij tot de conclusie komt dat op basis van
de arresten van 14 juni 2019 en een notitie van het CPB de vermogensrendementsheffing in de jaren 2013 tot en met 2016 niet in strijd is met het
EVRM-recht.15
Vraag 61
Herinnert u zich de toezeggingen van de toenmalige Staatssecretaris van
Financiën, de heer Snel, in 2019 gedaan aan de Tweede Kamer (inzake jaar
2015), respectievelijk de Eerste Kamer (inzake jaar 2016), om een uitspraak
van het Europese Hof voor de Rechten van de mens (EHRM) inzake de
jaren 2013 en 2014, op gelijke wijze toe te passen voor de jaren 2015 en
2016?
12

HR 14 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:816; HR 14 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:911; HR 14 juni 2019,
ECLI:NL:HR:2019:912; HR 14 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:817; HR 14 juni 2019,
ECLI:NL:HR:2019:948 en HR 14 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:949.
13
HR 29 mei 2020, ECLI:NL:HR:2020:831, HR 29 mei 2020, ECLI:NL:HR:2020:994.
14
HR 2 juli 2021, ECLI:NL:HR:2021:1047.
15
Kamerstuk 32 140, nr. 74.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

19

Antwoord 61
Mijn ambtsvoorganger heeft toegezegd dat als het EHRM in de procedures over de jaren 2013 en 2014 op regelniveau een schending van
artikel 1 Eerste Protocol van het EVRM vaststelt en in die procedures een
financiële genoegdoening voor de jaren 2013 en 2014 toekent aan de
indieners van de klacht, deze overeenkomstig wordt toegekend aan de
belastingplichtigen die onder de massaal bezwaarprocedure uit de
aanwijzing voor 2013 en 2014 vallen, ervan uitgaande dat het EHRM voor
hen eveneens een dergelijke schending zou hebben vastgesteld en aan
hen een financiële genoegdoening zou hebben toegekend.
Vraag 62
Wilt u, naar aanleiding van uw antwoord op de zevende vraag van de set
Kamervragen van het lid Omtzigt (Aanhangsel Handelingen II 2021/22,
nr. 1482), als u over twee maanden de lijst verstrekt, daar dan ook gelijk
een kopie van alle documenten die u op die lijst vermeldt, bijvoegen?
Antwoord 62
Ja.
Vraag 63
Kunt u, naar aanleiding van uw antwoord op de elfde vraag van de set
Kamervragen van het lid Omtzigt (Aanhangsel Handelingen II 2021/22,
nr. 1482),), waarin u aangeeft «maar wij zullen zeer serieus meewegen of
de groep die geen bezwaar heeft gemaakt ook onder het rechtsherstel zal
vallen», een volledige opsomming geven van de factoren of elementen,
c.q. scenario’s, die u bij deze afweging van belang acht en al deze factoren
ook voorzien van een zo concreet mogelijk geformuleerde appreciatie
vanuit – in ieder geval, maar het staat u vrij andere invalshoeken toe te
voegen die u nuttig acht – de volgende invalshoeken: [a] rechtvaardigheid,
[b] snelheid, [c] budgettaire gevolgen voor de Staat, [d] eenvoud in
uitvoering voor de burger, [e] eenvoud in uitvoering voor de Belastingdienst?
Antwoord 63
Bij de afweging van de omvang van de groep die onder het rechtsherstel
zal vallen zijn meerdere factoren van belang.
Ik ben op dit moment nog bezig in kaart te brengen op welke wijze het
rechtsherstel moet worden vormgegeven. Mijn voornemen is voorafgaand aan de besluitvorming een contourennota met uw Kamer te delen.
Vraag 64
Is een denkbaar scenario dat u zich bij de bepaling van het werkelijk
rendement voor de jaren 2017 tot en met 2021 beperkt tot de daadwerkelijk genoten inkomsten (vergelijk artikel 24 van de Wet IB 1964) en
derhalve uit praktische overwegingen de eventuele vermogensmutaties
(zowel verlies als winst) niet in de heffing betrekt, aangezien voor het
verleden geen constructies of iets dergelijks kunnen worden doorgevoerd
die met terugwerkende kracht de werkelijk genoten inkomsten over die
jaren nog kunnen doen wijzigen?
Antwoord 64
Dat zal nader moeten worden bezien. De Hoge Raad formuleert geen
expliciete rechtsregel hoe het werkelijk behaalde rendement moet worden
vastgesteld. In de casus die voorlag bij de Hoge Raad stond het bedrag
van het behaalde werkelijke rendement vast. Uit het arrest kan worden
afgeleid dat de Hoge Raad in ieder geval het directe rendement uit een
box 3-bezitting tot het werkelijk rendement rekent. Momenteel wordt
onderzocht of ook gerealiseerde en ongerealiseerde vermogensmutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

20

van een box 3-bezitting behoren tot het werkelijke rendement dat de Hoge
Raad heeft bedoeld. Hiervoor is juridisch advies gevraagd aan drie
externe deskundigen. Dit advies is als bijlage bij deze beantwoording
toegevoegd16.
Vraag 65
Is een denkbaar scenario dat u omwille van de eenvoud alle spaarders
dan wel alle bank- en spaartegoeden in box 3 voor – in ieder geval – de
jaren 2017 tot en met 2021 belast op basis van het rendementsgetal van
rendementsklasse I (artikel 5.2 van de Wet IB 2001 en artikel 10.6ter,
tweede lid, van de Wet IB 2001), berekend op de wijze zoals is gedefinieerd inzake de jaren 2018 en verder, zodat de uitvoering van de
hersteloperatie aanmerkelijk wordt vereenvoudigd voor de Belastingdienst?
Antwoord 65
Zie antwoord op vraag 64.
Vraag 66
Kunt u bevestigen dat de termijn van zes maanden (artikel 25e, vierde lid
van de AWR) een dwingende termijn is waarvoor geen uitstel mogelijk is?
Antwoord 66
Ik kan bevestigen dat de wetgever de inspecteur een termijn gegeven
heeft van zes maanden na de collectieve uitspraak om de belastingaanslagen waarop die collectieve uitspraak ziet cijfermatig aan te passen en
dat de wetgever niet voorzien heeft in een mogelijkheid om die termijn te
verdagen.
Vraag 67
Kunt u bevestigen dat, gelet op artikel 25e, vierde lid, van de AWR, in
ieder geval de bezwaarschriften van degenen die onder massaal bezwaar
2017 en 2018, dus uiterlijk 4 augustus 2022 geheel zullen zijn
afgehandeld?
Antwoord 67
Ik wil mij ten volle inzetten om te bewerkstelligen dat uiterlijk op
4 augustus de belastingaanslagen waartegen het massaal bezwaar 2017
en 2018 zich richtte (her)beoordeeld zijn en eventueel verminderd zijn in
lijn met het arrest van de Hoge Raad. Tegelijkertijd acht ik een zorgvuldige
uitwerking en weging van groot belang. Met het daarvoor benodigde
tijdpad kan niet garanderen dat herstel voor 4 augustus gaat lukken.
Vraag 68
Herinnert u zich de uitspraak op massaal bezwaar d.d. 1 juni 2017 inzake
btw-privé gebruik auto?
Antwoord 68
Ja.
Vraag 69
Herinnert u zich in dat kader ook de enorme problemen in de uitvoering
omdat belastingplichtigen van mening waren dat de uitleg door de
Belastingdienst van het arrest (d.d. 21 april 2017) terzake, onjuist was?
Antwoord 69
Ja.

16

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

21

Vraag 70
Hoe gaat u, gelet op het feit dat thans inzake box 3 nog veel onduidelijk is
inzake onder meer hoe «werkelijk rendement» bepaald moet worden in
lijn met het arrest van 24 december 2021, voorkomen dat een uitspraak op
massaal bezwaar wederom ontaardt in een bureaucratische Poolse
landdag met nadelige gevolgen voor de Belastingdienst en de burgers?
Antwoord 70
De uitspraak van de Hoge Raad heeft gevolgen voor veel belastingplichtigen. Het herstel van aanslagen is daarnaast een grote uitdaging voor de
Belastingdienst. Voor een uitvoerbare wijze van herstel dient een
oplossing te worden gekozen die voor de verschillende belastingjaren zo
eenvormig mogelijk is en zoveel mogelijk geautomatiseerd en massaal
kan worden uitgevoerd. Het is bij de vormgeving van het herstel ook van
belang om ervoor te zorgen dat er geen grote administratieve lasten bij
burgers worden neergelegd. De verschillende opties die in kaart worden
gebracht worden beoordeeld op uitvoerbaarheid voor zowel belastingplichtigen, als de Belastingdienst. Verschillende opties voor de
vormgeving van de hersteloperatie worden momenteel in kaart gebracht.
Vraag 71
Kunt u, gelet op uw antwoord op vraag 14 van de set Kamervragen van
het lid Omtzigt (Aanhangsel Handelingen II 2021/22, nr. 1482), waarin u
aangeeft: «Daarvoor hoeven de betrokken burgers nu geen actie te
ondernemen», precies aangeven wat u hiermee bedoelt, zodat voorkomen
wordt dat burgers achteraf zich op het verkeerde been gezet voelen, in het
bijzonder indien dit (fatale) termijnen waarbinnen moet worden
gereageerd?
Antwoord 71
Om deze vraag zoals verzocht precies te beantwoorden maak ik een
onderscheid tussen onherroepelijk vaststaande belastingaanslagen,
voorlopige aanslagen en nog niet onherroepelijk vaststaande
belastingaanslagen.
Ook met betrekking tot onherroepelijk vaststaande aanslagen kunnen
burgers een verzoek om ambtshalve vermindering doen. Zoals ik eerder
heb aangegeven in mijn antwoord op vraag 40 stuit een verzoek om
ambtshalve vermindering naar mijn mening af op artikel 9.6 Wet
inkomstenbelasting 2001 in verbinding met artikel 45aa Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 2001. Burgers verspelen in die zin geen rechten
als zij nu niets doen. Omdat tevens gevraagd wordt naar fatale termijnen
wijs ik er voor de zekerheid op dat de termijn voor het doen van een
verzoek om ambtshalve vermindering voor het belastingjaar 2017 aan het
einde van dit jaar verstrijkt.
Een voorlopige aanslag heeft volgens de Hoge Raad het karakter van een
invorderingstitel. Het vaststellen van de belastingschuld over een bepaald
belastingjaar geschiedt bij de definitieve aanslag. Ik heb reeds toegezegd
dat bij die vaststelling van de belastingschuld bij de definitieve aanslag
rekening gehouden zal worden met het arrest van de Hoge Raad;
daarvoor hoeven burgers nu niets te doen. Volledigheidshalve vermeld ik
dat van een voorlopige aanslag enkel om herziening verzocht kan worden.
De termijn daarvoor eindigt zodra het bedrag van de voorlopige aanslag is
verrekend met het bedrag waarop de belastingschuld bij definitieve
aanslag vastgesteld wordt.
Tot slot kunnen er belastingaanslagen zijn waarvoor de bezwaartermijn
van zes weken nog niet geëindigd is. Als deze burgers nog vóórdat
collectief uitspraak gedaan wordt bezwaar maken, lopen zij nog in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

22

massaal bezwaarprocedure mee. Ik heb echter reeds toegezegd dat
belastingaanslagen die op of na 24 december vastgesteld zijn door de
inspecteur uit eigen beweging aangepast zullen worden aan het arrest van
24 december. Deze burgers hoeven daarom niet zelf actie te ondernemen.
Vraag 72
Kunt u bevestigen dat u op grond van afdeling 4A van de Wet op de
internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen reeds
jarenlang al beschikt over alle benodigde informatie inzake werkelijk
rendement en dat deze informatie reeds jarenlang al werd en wordt
gerenseigneerd naar de Belastingdienst?
Antwoord 72
De Belastingdienst ontvangt vanuit het buitenland gegevens van
Nederlandse belastingplichten die daar een rekening hebben. Het gaat
hier om de waarde en opbrengsten van bijvoorbeeld spaarrekeningen.
Deze gegevens zijn dus niet compleet voor het bepalen van een werkelijk
rendement (ontbreken van stortingen, onttrekkingen en kosten).
Daarnaast kan op basis van de geleverde data niet afgeleid worden welk
soort product het betreft, spaargeld, obligaties of ander soort producten.
De kwaliteit van de gegevens met betrekking tot opbrengsten is niet
zomaar te duiden of te gebruiken. Het betreft een brutoopbrengst. Deze
gegevens zijn niet volledig getoetst omdat deze in het huidige box 3
stelsel fiscaal niet relevant zijn. Een ander belangrijk punt betreft het
moment waarop deze gegevens internationaal worden uitgewisseld op
basis van internationale afspraken. Voor een stelsel van werkelijk
rendement worden deze gegevens te laat uitgewisseld, namelijk
9 maanden na afloop van het fiscale jaar. De aangiftecampagne over een
fiscaal jaar start 2 maanden na afloopt van het fiscale jaar.
Daarnaast zijn een aantal gegevens die wel ontvangen worden, maar die
op dit moment niet relevant zijn voor de heffing van inkomstenbelasting
(concreet box 3). Deze gegevens worden dan ook niet ontsloten door het
ICT-systeem van de inkomstenbelasting en daarmee niet toepasbaar in
een geautomatiseerde oplossing voor herstel en toepassing van het arrest
vanaf belastingjaar 2021.
Vraag 73
Kunt u in eenvoudige bewoordingen uitleggen waarom iedere belegger al
sinds jaar en dag op wat voor apparaat dan ook, wel realtime 24/7 inzicht
heeft in de performance van spaartegoeden en effecten en de Belastingdienst (hoewel alle informatie via afdeling 4A van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen gerenseigneerd
wordt) daarover niet kan beschikken?
Antwoord 73
Deze gegevens zijn waarde en opbrengsten per product. Van de producten
weet de Belastingdienst niet altijd of het sparen is of beleggen. Deze
gegevens worden conform de internationale afspraken één keer per jaar
gerenseigneerd (in september wordt de stand van 1 januari van het
betreffende jaar geleverd). De Belastingdienst heeft geen «realtime»
toegang tot deze gegevens. Gegevens afkomstig van nationale financiële
instellingen worden ook één keer per jaar gerenseigneerd.
Vraag 74
Kunt u in duidelijke bewoordingen aangeven wat exact het ICT-probleem
is inzake het niet gekoppeld krijgen van de data, die via afdeling 4A van de
Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

23

bij de Belastingdienst ontvangen worden, en het uploaden in het systeem
van de Vooraf Ingevulde Aangifte (VIA)?
Antwoord 74
De Belastingdienst stelt jaarlijks fiscale kaders op. In deze fiscale kaders
wordt omschreven welke gegevens de Belastingdienst gerenseigneerd
krijgt door banken en verzekeraars en hoe de Belastingdienst omgaat met
deze gegevens. Er wordt bepaald of de gegevens betrouwbaar en goed
genoeg zijn om te worden vooringevuld.
Feitelijk is er niet zozeer een technisch probleem maar een timingsprobleem op basis van internationale afspraken. De gegevensset die uit het
buitenland wordt ontvangen komt te laat binnen voor de aangiftecampagne in een stelsel waarin wordt geheven over het werkelijke rendement.
Daarnaast heeft de Belastingdienst geen inzicht in welk product het betreft
dat internationaal is gerenseigneerd (dit kan bijvoorbeeld een spaarproduct, verzekeringsproduct of obligaties zijn).
In de vooringevulde aangifte (VIA) zijn in het huidige fiscale stelsel reeds
buitenlandse rekeningen opgenomen omdat deze gegevens voor het
huidige forfaitere stelsel tijdig ontvangen worden. Aandachtspunt betreft
de kwaliteit van de gegevens: veelal wordt wel de rekening vooringevuld
maar het saldo niet of maar deels.
Vraag 75
Kunt u bevestigen dat de letter C in de afkorting CRS staat voor
«Common», hetgeen toch een hoge mate van standaardisering impliceert
in de data die aangeleverd worden?
Antwoord 75
Ja. De internationale berichten zijn in structuur gestandaardiseerd.
Tegelijkertijd is het zo dat deze structuur vrijheden biedt waardoor de
feitelijke invulling anders kan zijn. Het gaat dan bijvoorbeeld om de
invulling van het tekstveld «adres». De wijze waarop het adres wordt
opgeschreven is niet altijd eenduidig. Daardoor is het product niet altijd
goed terug te voeren op een specifieke belastingplichtige. De Belastingdienst is zodoende afhankelijk van de wijze waarop de gegevens worden
aangeleverd door de verschillende landen. Dat maakt dat de gegevens
niet altijd even goed bruikbaar zijn.
Vraag 76
Kunt u motiveren waarom PwC in haar onderzoeksrapport naar
haalbaarheid inzake werkelijk rendement geen letter heeft gewijd aan de
bestaande data-beschikbaarheid via afdeling 4A van de Wet op de
internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen? Acht u
dat een cruciale lacune in dat rapport?
Antwoord 76
PwC is in haar rapport wel ingegaan op de bestaande
data-beschikbaarheid via afdeling 4A van de Wet op de internationale
bijstandsverlening bij de heffing van belastingen. Ik verwijs graag naar de
tekst die het rapport wijdt aan CRS.17

17

Pagina 21 onder het kopje internationale aspecten, pagina 23 onder het kopje differentiatie
uitvoerbaarheid en pagina 31 onder het kopje differentiatie uitvoerbaarheid in het PwC
onderzoeksrapport Onderzoek naar praktische uitvoerbaarheid box 3 op basis van werkelijk
rendement; Kamerstuk 35 572, nr. 92.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

24

Vraag 77
Kunt u bevestigen dat het wettelijke recht (ten behoeve van de Belastingdienst) op de data zoals omschreven in afdeling 4A van de Wet op de
internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen
gedurende de jaren 2017 tot en met heden, niet geheel of gedeeltelijk is
ingeperkt door convenanten inzake renseignering die door het Ministerie
van Financiën en/of de Belastingdienst zijn gesloten met de (koepel(s))
van de in Nederland gevestigde renseignerende instellingen?
Antwoord 77
Ik kan bevestigen dat de verplichting van de financiële instellingen om de
in afdeling 4A van de Wet op de internationale bijstandsverlening
genoemde gegevens te leveren ten behoeve van automatische
verstrekking van inlichtingen volgens de Common Reporting Standard
niet ingeperkt is in enig convenant.
Vraag 78
Indien het antwoord op de vorige vraag «nee» luidt, acht u die situatie
nog altijd wenselijk en hoe lang wenst u die situatie nog voort te laten
duren?
Antwoord 78
Zie het antwoord op vraag 77.
Vraag 79
Heeft u het stenogram18 van de regeling van werkzaamheden ontvangen
waarin staat: «De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Voorzitter, staat u mij een iets langere interruptie toe. Het gaat hier om een
miljardenclaim of een miljardencompensatie die verricht moet worden. Ik
steun dit verzoek. Ik zou ook heel graag een brief willen hebben over de
oplossingsrichting van de regering, want je kunt alleen een debat voeren
op basis van een voorstel van de regering over hoe hiermee om te gaan
en dan niet alleen met 2017 en 2018, maar ook met 2019, 2020 en de
toekomst. Want als ze stappen nemen, zijn we daaraan gebonden. Ik zou
graag de Kamervragen die hierover uitstaan, waarvan ik weet dat er een
aantal van meneer Hammelburg van D66, van mevrouw Inge van Dijk van
het CDA en van ondergetekende zijn, nog deze week beantwoord zien en
pas dan het debat aangaan, want dan kun je ook een afweging maken.»
Kunt u een voorstel tot oplossing aan de Kamer doen toekomen voordat
het debat plaatsvindt?
Antwoord 79
De antwoorden op de Kamervragen van het lid Omtzigt en de door hem in
zijn vraag genoemde Kamervragen van andere leden zijn op 28 januari
2022 aan uw Kamer gestuurd. In het debat van 2 februari 2022 zal ik met
uw Kamer van gedachten wisselen over dilemma’s bij de oplossingsrichtingen voor herstel. Over deze oplossingsrichtingen hoeft niet uiterlijk op
4 februari 2022 besloten te worden, zoals ik in mijn antwoord op vraag 1
al heb toegelicht. De besluitvorming zal na die datum plaatsvinden,
waarbij mijn insteek is om ook daarbij uw Kamer te betrekken.
Vraag 80
Herinnert u zich dat bij dezelfde Regeling van Werkzaamheden ook is
gezegd:
«De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
De regering is bij de Catshuisregeling door de Algemene Rekenkamer op
de vingers getikt na eerst een uitgave van miljarden te doen en het daarna

18

Handelingen II 2021/22, nr. 41, Regeling van Werkzaamheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

25

aan ons mee te delen. Dat is wat hij probeert te voorkomen. Ik denk dat hij
dat goed doet.»
Begrijpt u dat u onder het budgetrecht van de Kamer vooraf toestemming
nodig heeft voor een (belasting)uitgave en niet achteraf? Hoe zult u ervoor
zorgen dat die toestemming vooraf wordt verleend?
Antwoord 80
In mijn eerdere antwoorden op de vragen in dit schriftelijk overleg heb ik
aangegeven dat ik uw Kamer bij de verdere besluitvorming over de
hersteloperatie zal betrekken. Bij de uitzoekpunten die na publicatie van
de collectieve uitspraak op massaal bezwaar nog uitgewerkt moeten
worden, hoort ook de omvang van de groep van belastingplichtigen die
voor rechtsherstel in aanmerking komt. De omvang van deze groep heeft
uiteraard budgettaire consequenties en is een beleidsmatige keuze waarin
ik uw Kamer mee zal nemen. Verder wordt ook wetgeving voorbereid,
waarin uw Kamer in het kader van het wetgevingsproces nauw bij
betrokken zal worden.
Vraag 81
Kunt u ervoor zorgen dat het bezit van onroerend goed in box 3 wordt
belast?
Antwoord 81
Het bezit van onroerende zaken, met uitzondering van de eigen woning,
behoort tot de grondslag van het huidige box 3 en draagt daarmee bij aan
het forfaitair bepaalde box 3-inkomen. In het coalitieakkoord is
afgesproken dat per 2025 een nieuw stelsel voor box 3 wordt ingevoerd
waarbij op basis van het werkelijk rendement belasting wordt geheven,
waarbij inkomsten uit vermogen, waaronder onroerende zaken, worden
belast op basis van werkelijk rendement. Daarbij is aangegeven dat de
waardeontwikkeling van vastgoed aanvankelijk forfaitair zal worden
belast, waarbij zo snel als mogelijk de overstap wordt gemaakt naar
werkelijk rendement.
Vraag 82
Is er, als de wet op dit moment niet in lijn is met het arrest van de hoge
raad (artikel 5.2 van de Wet IB), dan nog wel een grondslag om box 3
belasting te heffen en te innen over bijvoorbeeld onroerend goed en
aandelen, gelet op het feit dat in de Grondwet (artikel 104) staat dat
belastingen alleen op basis van een wet kunnen worden geheven?
Antwoord 82
De Hoge Raad heeft niet de desbetreffende wetsartikelen onverbindend
verklaard, maar geoordeeld dat de toepassing daarvan in bepaalde
situaties leidt tot een schending van de door artikel 1 Eerste Protocol van
het EVRM, in samenhang met artikel 14 EVRM, gewaarborgde rechten. De
desbetreffende wetsartikelen gelden dus nog steeds, maar dienen vanaf
de datum van het arrest toegepast te worden met inachtneming van dit
arrest. Er bestaat daarom nog steeds een toereikende wettelijke basis voor
belastingheffing over box 3 inkomen.
Vraag 83
Kunt u alle memo’s met opties, die uw ambtenaren u de afgelopen weken
hebben voorgelegd, aan de Kamer doen toekomen?
Antwoord 83
Zie antwoord op vraag 19.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

26

Vraag 84
Heeft er in dit dossier (box 3) in de afgelopen twee jaar overleg plaatsgevonden tussen het kabinet (of het departement) en de Hoge Raad? Zo ja,
kunt u dat heel precies toelichten?
Antwoord 84
Een dergelijk overleg heeft niet plaatsgevonden. De Staatssecretaris van
Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst is namens de Minister immers
één van de procespartijen in de (box 3) procedures bij de Hoge Raad. Een
procespartij dient niet buiten de zittingszaal met de rechter in overleg te
treden over een procedure.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 93

27