Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 550 XIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Economische Zaken (XIII) en het
Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar 2017

Nr. 137

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 juli 2017
Hierbij bied ik u het rapport «Doorontwikkeling van de Precisielandbouw
in Nederland» aan1. Met dit rapport kom ik tegemoet aan een verzoek van
de vaste commissie voor Economische Zaken van 9 februari 2017 om uw
Kamer te informeren over een inventarisatie van belemmeringen voor de
toepassing van nieuwe technieken in de precisielandbouw. Tevens geef ik
met dit rapport uitvoering aan de motie Lodders (Kamerstuk 34 300 XIII,
nr. 108) van 3 december 2015, waarin de regering wordt verzocht een
onderzoek te starten naar wet- en regelgeving die nieuwe technieken in de
precisielandbouw in de weg zitten en de Kamer hierover met een concreet
plan van aanpak te informeren. Tijdens de begrotingsbehandeling 2017
van het Ministerie van Economische Zaken, onderdeel Landbouw en
Natuur, heb ik aangegeven dat ik een onderzoeksopdracht heb uitgezet bij
de Wageningen University & Research (WUR) gericht op het inventariseren van een breed scala aan belemmerende factoren. Voorliggend
rapport is het resultaat van dit onderzoek.
In een brief aan uw Kamer van 14 maart 2017 (Kamerstuk 34 550 XIII, nr.
131) heb ik enkele voorlopige conclusies uit het conceptrapport reeds met
u gedeeld en enkele initiatieven aangekondigd. In deze brief informeer ik u
over de conclusies van het eindrapport, die in lijn zijn met het concept.
Deze zijn aangevuld en uitgewerkt mede op grond van het commentaar
van de klankbordgroep uit de agro-sector. Tenslotte geef ik u mijn reactie
op deze conclusies en de initiatieven die ik reeds heb genomen.
Precisielandbouw kan een belangrijke bijdrage leveren aan de verdere
verduurzaming en het efficiënter produceren in de land- en tuinbouw. De
kennis en technologie die hiervoor nodig zijn, bieden belangrijke kansen
voor de export.

1

kst-34550-XIII-137
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 XIII, nr. 137

1

Het WUR-rapport stelt vast dat de doorgroei en toepassing van precisielandbouw, met name in de akkerbouw, tot nu toe achterblijft bij de
algemene verwachtingen. Bepaalde elementen van precisielandbouw
worden reeds breed toegepast, zoals de rechtrij- en stuursystemen, maar
met name het gebruik van variabele dosering (locatiespecifiek gebruiken
van middelen) is nog beperkt. Boeren onderkennen het perspectief, maar
er zijn nog de nodige belemmeringen te overwinnen.
Het rapport signaleert de volgende belemmeringen, zowel bij de
individuele boer als in de informatieketen:
1. Onzekerheid over een positieve businesscase: onzekerheid over
terugverdientijd en de opbrengststijging;
2. Complexiteit van technologieën: er is een grote kennisleemte bij
boeren en daarmee een onvolledige communicatie tussen boeren en
(technologie) ontwikkelaars;
3. Asymmetrie in kosten en baten: er zijn veel investeringen nodig voor
precisielandbouwtoepassingen die voor rekening komen van de
agrariër, terwijl de baten vallen bij ketenpartners en adviseurs;
4. Ontbrekende modellen voor databeheer en -bescherming: het gaat
hier over vraagstukken rond eigenaarschap, gebruiksrechten,
gebruikstoepassingen en privacy-kwesties van data;
5. Beperkte inzet op adoptie en opschaling van precisielandbouwtechnologie in de praktijk. Er vindt nu veel inzet plaats op kennisontwikkeling en – uitwisseling en er is te weinig aandacht voor het creëren van
een markt voor precisielandbouw en voor experimenteren.
Uit de gesprekken die in het kader van dit onderzoek zijn gevoerd, blijkt
dat de huidige wet- en regelgeving tot op heden niet als grote barrières
worden gezien. Het rapport benadrukt vooral de stimulerende werking die
nieuw beleid, zoals de inzet van een nieuw Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid om een groenere en schonere landbouw te realiseren,
op de doorontwikkeling van precisielandbouw kan hebben.
Aanbevelingen uit het rapport
In het rapport geven een aantal experts uit het bedrijfsleven, wetenschap
en overheid op basis van de bevindingen uit het onderzoek een aantal
aanbevelingen gericht op het stimuleren van de inzet van precisielandbouw:
1) Demonstreer: zet living labs/experimenteerruimtes op om te laten
zien dat de beloftes van precisielandbouw op meerdere thema’s
inderdaad uitkomen;
2) Ontsnipper: zorg voor meer samenhang tussen bestaande initiatieven
en projecten;
3) Regisseer: zorg dat er een (toekomst) visie op precisielandbouw komt
met daaraan gekoppeld een Nationale Agenda Precisielandbouw die
zorgdraagt dat heel verschillende partijen in gezamenlijkheid gaan
werken aan het realiseren van die visie, gericht op de diffusie/adoptie
van precisielandbouw;
4) Stimuleer: de overheid zou vanuit haar verantwoordelijkheid voor
collectieve doelen vooral het gebruik van nieuwe technologie moeten
stimuleren;
5) Transformeer: gericht op de ontwikkeling van een nieuw landbouwsysteem dat veel minder afhankelijk is van «externe input» maar
vooral gericht op gesloten kringlopen. Van belang is dat er een goed
businessmodel onder deze ecologische of duurzame landbouw moet
komen.
Een klankbordgroep, bestaande uit enkele vertegenwoordigers uit diverse
agro gerelateerde domeinen en de wetenschap, onderschrijft de analyse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 XIII, nr. 137

2

en de aanbevelingen van het rapport en de wens om tot een Nationale
Agenda Precisielandbouw te komen.
Reactie op het rapport
Het rapport geeft een gedegen overzicht van de stand van zaken op het
gebied van de precisielandbouw in Nederland, met de focus op de
akkerbouw. Mijn beeld is dat andere sectoren, zoals de glastuinbouw,
voorop lopen met de implementatie van precisietechnologie.
Het rapport geeft aan dat precisielandbouw voor meerdere maatschappelijke vraagstukken en thema’s beloftevol is. Tegelijkertijd wordt in het
rapport gesignaleerd dat de implementatie achterblijft bij de verwachtingen, waardoor de impact op de maatschappelijke vraagstukken
onvoldoende zichtbaar worden en ook (economische en verduurzamings)
kansen onvoldoende worden benut.
De doorontwikkeling en implementatie van precisielandbouw zie ik als
een belangrijk middel om aan de doelen uit de Voedselagenda te werken,
die gericht zijn op een ecologisch houdbaar, veilig, gezond en natuurinclusieve voedsel(productie)systeem. Om deze reden heb ik in het kader van
de investeringsimpuls van de Voedselagenda reeds stappen gezet om
precisielandbouw verder te brengen die in lijn zijn met de aanbevelingen
uit dit rapport. In de brief van 14 maart noemde ik reeds het inrichten van
een Nationale Proeftuin Precisielandbouw (NPPL) en het beschikbaar
stellen van satellietdata.
Het NPPL is gericht op de doorgroei en implementatie van precisielandbouw in Nederland. Voor een nadere invulling van de gewenste
dienstverlening, structuur, organisatie en besturing van de NPPL heb ik
onlangs een opdracht verstrekt voor een ontwerpstudie. Hierbij worden
belanghebbenden in de sector nadrukkelijk betrokken. Verwacht wordt dat
de uitkomsten hiervan in oktober 2017 beschikbaar zullen zijn. De
implementatie van de NPPL kan dan direct daarna van start. Tevens
verwacht ik dat de ontwerpstudie een belangrijke bijdrage zal leveren aan
de in het rapport voorgestelde Nationale Agenda Precisielandbouw.
Ik ondersteun dan ook de oproep in het rapport van de WUR om te komen
tot een Nationale Agenda Precisielandbouw en een stuurgroep/denktank
precisielandbouw te formeren. Het formeel instellen ervan laat ik over aan
het volgende kabinet.
Tot slot ben ik, naast het beschikbaar stellen van satellietdata,
voornemens om de bodeminformatie, die Wageningen Research in
opdracht van mij bijhoudt, als open data beschikbaar te stellen.
Bodemdata zijn voor (precisie)landbouw en andere toepassingen als
waterbeheer, natuurontwikkeling en ruimtelijke ordening van grote
waarde. Deze data komen in juli beschikbaar.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
M.H.P. van Dam

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 XIII, nr. 137

3