Actieplan Voedselveiligheid
Implementatie van de aanbevelingen van de Commissie Sorgdrager

Versie 1.0

Datum: Den Haag, 27 november 2018

OVONED
NVWA
Ministerie van LNV
Ministerie van VWS
1

Inhoud

Samenvatting

3

1.

Inleiding

6

2.
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6

De eierketen
Zelfregulering met voedselveiligheid topprioriteit
Voedselveiligheid beter waarborgen in IKB Ei
Voedselfraude
Risicobeoordeling IKB Ei
Kennis pluimveehouders
IKB PSB

7
8
10
12
14
15
16

3.
3.1
3.2

19
19

3.3
3.4
3.5
3.6

De NVWA
Voedselveiligheid de hoogste prioriteit
Kennis, risicobeoordeling en coördinatie voedselveiligheid
in de organisatie herkenbaar belegd
Beoordeling en afhandeling signalen en meldingen
Samenwerking toezicht en opsporing
Communicatie en uitwisseling informatie
Afstemming handhavingsbeleid met de EU

4.
4.1
4.2
4.3
4.4

De ministeries van LNV en VWS
Beleidsmix die zelfregulering en naleving stimuleert
Politieke en beleidsmatige verantwoordelijkheid voedselveiligheid
Versterking van de NVWA
NCAE

32
32
35
36
42

Bijlagen
Bijlage 1

21
23
25
27
30

44
44

Achtergrondinformatie eierketen

2

Samenvatting
Op 25 juni 2018 heeft de Commissie Sorgdrager het advies ‘fipronil in eieren’ uitgebracht. In dit
advies heeft de Commissie 21 aanbevelingen opgesteld die gericht zijn aan de eiersector, de
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (VWS) en Landbouw, Natuur & Voedselkwaliteit (LNV). In dit Actieplan Voedselveiligheid –
Implementatie van de aanbevelingen van de Commissie Sorgdrager - staan de activiteiten en
resultaten die de betrokken organisaties naar aanleiding van het fipronilincident en deze
aanbevelingen hebben gerealiseerd en de komende tijd gaan uitvoeren. Deze activiteiten en resultaten
zijn gericht op een betere borging van de voedselveiligheid.
Eierketen
Naar aanleiding van het fipronilincident nam de staatssecretaris van LNV op 23 augustus 2017 tijdens
een bestuurlijk overleg tussen de ministeries van LNV en VWS en de partijen in de eierketen het
initiatief om een gezamenlijke werkgroep in te stellen. Op 29 oktober 2017 is de werkgroep
Versterking Zelfregulering Eierketen (WVZE) gestart met daarin vertegenwoordigers van Land- en
Tuinbouworganisatie Nederland / Nederlandse Organisatie Pluimveehouders (LTO/NOP), Nederlandse
Vakbond Pluimveehouders (NVP), Centrale Organisatie Broedeieren en Kuikens (COBK), Vereniging
Eierhandelaren en Eiproductfabrikanten (ANEVEI), Stichting OVONED (schema-eigenaar IKB Ei),
Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), Federatie Nederlandse Levensmiddelenindustrie (FNLI),
Ministerie van LNV, Ministerie van VWS, NVWA, Nederlandse Controle Autoriteit Eieren (NCAE) en de
Rabobank. Op 2 mei 2018 is het eindrapport van de WVZE opgeleverd met 22 aanbevelingen.
De Commissie Sorgdrager doet in haar rapport zes aanbevelingen aan de eiersector, die de eiersector
voortvarend heeft opgepakt. De uitvoering van een aantal aanbevelingen is inmiddels afgerond. De
FNLI is toegetreden tot het Centraal College van Deskundigen IKB Ei. De besluitvorming binnen IKB Ei
is onafhankelijker gemaakt door een onafhankelijke Raad van Beheer IKB in te stellen die de
voorschriften van IKB Ei vaststelt. Binnen IKB Ei en IKB PSB is een volledige aanpak van alle
plaagdieren opgenomen. Ook is er een laagdrempelig meldpunt IKB ingericht voor signalen, meldingen
van fraude en of gevaar voor volksgezondheid en dierenwelzijn. Om er voor te zorgen dat individuele
pluimveehouders over de kennis kunnen beschikken die nodig is om de risico’s in hun
bedrijfsprocessen maximaal te beheersen en nieuwe risico’s te kunnen onderkennen, is er onder
andere een serviceloket ingericht waar men terecht kan met vragen. IKB Ei is met het
kwaliteitssysteem Kontrollierte Alternatieve Tierhaltung (KAT) in overleg getreden met als doel om de
aanbevelingen breder door te laten voeren.
De overige aanbevelingen zijn volop in uitvoering. IKB Ei is gestart met onder meer het uitwerken van
een programma voor monitoring van kritische stoffen in de eierketen waarbij eieren gemonitord
worden op een breed spectrum van residuen van kritische stoffen. Naast het monitoren van uitgaande
producten (eieren), wordt de borging van het gebruik van voedselveilige producten en middelen op
het pluimveebedrijf uitgewerkt. Een extern deskundige maakt momenteel een analyse van de keten
op kwetsbaarheden en fraudegevoeligheid en er wordt gekeken hoe een kwetsbaarheidsanalyse
ingebouwd kan worden in IKB Ei. Hierbij wordt de aanpak gevolgd zoals aanbevolen door de Global
Food Safety Initiative (GFSI). IKB Ei stelt ook een protocol incidentmanagement op, die deelnemers
verplicht om incidenten proactief te melden bij autoriteiten en bij IKB Ei. De eiersector is ook bezig
met het opstellen van een crisisdraaiboek voedselveiligheid en streeft ernaar om in 2019 een oefening
uit te voeren in samenwerking met ketenpartijen en de overheid. IKB Ei heeft zich aangemeld bij
ketenborging.nl om het systeem te laten toetsen aan de criteria van de Taskforce Voedselvertrouwen.
Door het uitvoeren van de aanbevelingen van de Commissie Sorgdrager en de WVZE worden IKB Ei en
IKB PSB versterkt en gaan ze voldoen aan de criteria die door de Taskforce Voedselvertrouwen zijn
opgesteld.

3

NVWA
De NVWA is er op gericht snel en slagvaardig te handelen zodra signalen over onveilig voedsel bij de
NVWA binnenkomen. De verbeteringen hebben er onder meer toe geleid dat de signalen zoveel
mogelijk binnenkomen op één plaats binnen de NVWA, dat ze zorgvuldig worden opgevolgd en dat de
afhandeling hiervan wordt gemonitord. Een voortvarende en eenduidige beoordeling van de ernst en
omvang van risico’s op het gebied van voedselveiligheid is belegd bij Bureau Risicobeoordeling en
onderzoek (BuRO) van de NVWA. Sinds 1 juli 2017 heeft BuRO haar kennispositie versterkt en haar
taken uitgebreid. De nieuwe procedure waarbij snelle adviezen kunnen worden verstrekt aan toezicht
en opsporing is ingeregeld. Hiermee is de slagvaardigheid van BuRO versterkt.
Afspraken worden gemaakt over het uitwisselen van informatie binnen de NVWA, tussen publieke en
private partijen en tussen de NVWA en het Openbaar Ministerie (OM).
De samenwerking tussen de toezichtdivisie en de opsporingsdienst van de NVWA wordt versterkt in
het Fraude Expertise Knooppunt. Signalen worden snel opgepakt, er worden keuzes gemaakt om
trajecten te vervolgen in het strafrecht, bestuursrecht of in beide. Hierbij wordt hoge prioriteit
gegeven aan het beëindigen van overtredingen die de voedselveiligheid in gevaar brengen. Tenslotte
maakt de NVWA ook afspraken met private kwaliteitsschema’s over uitwisseling van informatie, mits
deze systemen als ‘geaccepteerd’ staan vermeld op ketenborging.nl.
Desondanks kan zich weer een incident of crisis op het gebied van voedselveiligheid voordoen. De
NVWA voert diverse acties uit die gericht zijn op het snel en slagvaardig handhaven en samen met de
ministeries zorgen voor eenduidige communicatie bij incidenten en crises. Daartoe is het
crisisdraaiboek voedselveiligheid opgesteld en zijn de afspraken over de crisiscommunicatie
verduidelijkt.
De aan te stellen Chief Food Safety Officer (CFSO) vervult een sturende rol bij incidenten en crises op
het vlak van voedselveiligheid en zet zich samen met LNV en VWS in voor een zoveel mogelijk
geharmoniseerd (Europees) handhavingsbeleid.
Ministeries van LNV en VWS
De ministeries van LNV en VWS zijn verantwoordelijk voor het stelsel van voedselveiligheid. Zij
stimuleren de zelfregulering in de sectoren en ondersteunen de toezichthouders zodat zij hun taak
goed kunnen uitvoeren. Naast het stimuleren van de eierketen zetten de ministeries daarbij in op het
stimuleren van alle dierlijke en plantaardige sectoren om de voedselveiligheid in hun eigen sector
beter te borgen. Concreet betekent dit dat van elke productieketen wordt gevraagd een vergelijkbaar
traject te doorlopen zoals de eierketen dat nu doet.
Door de uitvoering van het programma NVWA 2020 en het ter beschikking komen van de middelen uit
het regeerakkoord voor de intensivering van het toezicht van de NVWA zal de NVWA adequater
worden toegerust. De NVWA krijgt de rust en de ruimte om hieraan te werken. Er zijn immers al veel
verbetertrajecten in gang gezet. Daarnaast zullen de ministeries de regie op de aansturing van de
NVWA versterken via de jaarplancyclus, de uitwerking van het Toezichtkader bespreken en de
effectiviteit van de NVWA monitoren via de – nog in ontwikkeling zijnde - kritische prestatieindicatoren. Er zal worden ingezet op een aantal aanpassingen in de wet- en regelgeving die de
handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid daarvan kunnen verbeteren. Tenslotte gaan de ministeries na of
de taakverdeling tussen beleid en de toezichthouder juist wordt ingevuld. Hierbij gaat het om het
maken van beleid, uitwerken van beleidsregels en interpreteren van (Europese) normen. Voor zover
dit niet het geval is, worden nadere afspraken gemaakt om dit in lijn te brengen met afgesproken rolen taakverdeling.
Onderzoek loopt nog naar wat de beste manier is om het publieke toezicht op de eiersector, dat nu
door de NCAE en de NVWA wordt gedaan, te stroomlijnen. Daarbij wordt ook de samenhang bezien
met andere lopende trajecten ten aanzien van het toezicht op de voedselveiligheid. We verwachten
dat dit onderzoek in het voorjaar van 2019 wordt afgerond.

4

Het Actieplan gaat niet in op de aanbeveling 18 van de Commissie Sorgdrager over de
verantwoordelijkheidsverdeling tussen de ministeries VWS en LNV op het vlak van de
voedselveiligheid. ABD Topconsult is gevraagd een analyse te maken over deze
verantwoordelijkheidsverdeling en de aansturing van de NVWA.
Resultaten
Het totaalpakket aan maatregelen zal niet alleen leiden tot verbetering in de borging van de
voedselveiligheid, maar ook op andere terreinen zoals dierenwelzijn. Hoewel de activiteiten door de
betrokken organisaties met prioriteit zijn opgepakt en de acties bij een aantal aanbevelingen al zijn
afgerond, zal de uitvoering van de nog resterende acties nog een flinke inspanning vragen van alle
betrokken partijen. Via halfjaarlijkse voortgangsrapportages wordt de uitwerking van de overige acties
gerapporteerd. De eerste voortgangsrapportage volgt in april 2019. Het grootste deel van de acties is
eind 2019 afgerond.

5

1.

Inleiding

In de Kamerbrief van 25 juni 20181 over het advies van de Commissie Sorgdrager ‘Onderzoek naar
fipronil’ hebben de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) en de minister voor
Medische Zorg en Sport (MZS) toegezegd in het najaar een overkoepelend plan toe te sturen aan de
Tweede Kamer. Beloofd is een plan waarin de acties worden beschreven waarmee de aanbevelingen
worden opgevolgd, inclusief het tijdpad, de monitoring en de wijze waarop de Tweede Kamer wordt
geïnformeerd over de voortgang en de resultaten. Dit Actieplan Voedselveiligheid is dat beloofde plan.
In dit actieplan wordt ingegaan op de 21 aanbevelingen van de Commissie Sorgdrager.
Achtereenvolgens zijn beschreven de activiteiten van de eierketen, de NVWA en de ministeries van
LNV en VWS. De Commissie Sorgdrager geeft aan dat het van belang is dat de aanbevelingen van de
Werkgroep Versterking Zelfregulering Eierketen worden geïmplementeerd. De voortgang en
implementatie van de aanbevelingen van de Werkgroep Versterking Zelfregulering Eierketen die de
eierketen uitvoert, treft u aan in Hoofdstuk 2 (Eierketen).
De eierketen, de NVWA en de beide ministeries zijn aan de slag gegaan met het doorvoeren van
maatregelen om de voedselveiligheid beter te borgen. In de afgelopen periode zijn hierdoor al veel
acties uitgevoerd. Van deze activiteiten zijn de resultaten beschreven in dit actieplan. Ook is
aangegeven welke aanbevelingen de komende tijd nog opvolging vergen en wanneer hieraan
opvolging is gegeven.
Dit actieplan is opgesteld door de eierketen, de NVWA en de ministeries. Daarbij heeft iedere partij de
aan hen gerichte aanbevelingen opgepakt en is in onderling overleg gekeken naar de samenhang van
alle acties. In de komende tijd zal vanuit de ministeries de uitwerking van alle acties worden gevolgd
en zal de Tweede Kamer hierover worden geïnformeerd via voortgangsrapportages.

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018-2019, 26991, nr. 529

6

2.

De eierketen

Naar aanleiding van het fipronilincident nam de staatssecretaris van Economische Zaken op 23
augustus 2017 tijdens een bestuurlijk overleg tussen de ministeries van EZ en VWS en de partijen in
de eierketen het initiatief om een gezamenlijke werkgroep in te stellen. Dit bevestigden de
Staatssecretaris van Economische Zaken en de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport tijdens
een Algemeen Overleg in de Tweede Kamer op 24 augustus 2017. Op 29 oktober 2017 is de
Werkgroep Versterking Zelfregulering Eierketen (WVZE) gestart. Op 2 mei 2018 werd het eindrapport
van de WVZE opgeleverd. De WVZE heeft de aanbevelingen zo concreet mogelijk gemaakt en heeft
aan elke aanbeveling een ‘eigenaar’ gekoppeld. Aan die partij is tevens een toezegging gevraagd. Alle
partijen hebben toegezegd vóór publicatie van het eindrapport de aanbevelingen binnen een
afgesproken termijn uit te zullen voeren.
De Commissie Sorgdrager heeft in haar aanbevelingen aan de eierketen onder andere aangegeven dat
de aanbevelingen van de WVZE zo spoedig mogelijk uitgevoerd moeten worden. OVONED, de
ketenorganisatie waar alle ondernemersverenigingen van de eiersector in samenwerken, is de
eigenaar van het merendeel van de aanbevelingen van de WVZE en voert daarom de meeste
aanbevelingen uit. In dit hoofdstuk wordt de aanpak en voortgang van deze aanbevelingen
beschreven. In dit hoofdstuk wordt tevens de voortgang vermeld van de aanbevelingen die andere
organisaties op zich hebben genomen. Deze organisaties zijn AVINED (brancheorganisatie voor de
pluimveeketen), het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) en de Federatie Nederlandse
Levensmiddelenindustrie (FNLI). OVONED heeft de inbreng van deze organisaties in dit plan
gecoördineerd, zodat een samenhangend beeld ontstaat van alle activiteiten in de eierketen.

7

2.1

Zelfregulering met voedselveiligheid topprioriteit

Aanbeveling 1
Zorg voor een betrouwbaar stelsel van zelfregulering, waarin voedselveiligheid de topprioriteit vormt
en niet ondergeschikt wordt gemaakt aan commerciële belangen.
Eigenaar
OVONED
Samenvatting
Voedselveiligheid moet topprioriteit zijn binnen een betrouwbaar stelsel van zelfregulering. Het mag
niet ondergeschikt zijn aan commerciële belangen. De doelstellingen en scope van het zelfreguleringssysteem IKB Ei zijn daarom geherdefinieerd en voedselveiligheid is als hoofddoelstelling vastgesteld.
Voedselveiligheid kan alleen gegarandeerd worden als er een zogenoemde in- en uitgangscontrole op
producten en middelen plaatsvindt in alle schakels binnen de eierketen. Binnen IKB Ei zijn er
momenteel al verplichtingen op microbiologisch- en chemisch vlak, zoals Salmonella en
dioxines/PCB’s. In het kader van de voedselveiligheid wil IKB Ei eisen opstellen voor het borgen van
het gebruik van voedselveilige producten en middelen op het pluimveebedrijf. Dit betekent dat op het
pluimveebedrijf alleen gecertificeerde, gereguleerde en gecontroleerde producten en middelen
gebruikt mogen worden. Eén van de factoren die van invloed zijn op de productie van eieren zijn de
werkzaamheden die pluimveeservicebedrijven (PSB) uitvoeren. IKB PSB-bedrijven moeten aan
dezelfde eisen voldoen als gesteld in IKB Ei omtrent het gebruik van voedselveilige producten en
middelen op pluimveebedrijven, zie hoofdstuk 2.6. IKB PSB-bedrijven gebruiken tijdens het uitvoeren
van activiteiten immers ook producten en middelen. Hierbij moet gedacht worden aan reinigings- en
ontsmettingsmiddelen en plaagdierbeheersingsmiddelen.
Naast de huidige IKB Ei-verplichtingen op microbiologisch- en chemisch vlak, moeten producten (zoals
eieren en pluimvee) die het pluimveebedrijf verlaten, gemonitord worden op kritische stoffen. De
inhoud van dit monitoringsprogramma wordt gebaseerd op grondige risicoanalyses. De resultaten van
de monitoring op kritische stoffen zullen centraal worden vastgelegd, zodat de informatie binnen de
keten en met de overheid (NVWA) gedeeld kan worden. Het doel is om mogelijke incidenten tijdig te
signaleren, op te pakken en af te handelen voordat ze kunnen uitmonden in een crisis. De eierketen
zal hiervoor een crisisdraaiboek opstellen en een oefening met betrokken partijen uitvoeren zodra het
crisisdraaiboek gereed is. Daarnaast is OVONED in overleg gegaan met het Duitse kwaliteitssysteem
KAT (Kontrollierte Alternatieve Tierhaltung) om te kijken waar IKB Ei en KAT kunnen samenwerken
om de aanbevelingen van WVZE waar mogelijk door te voeren. Dit overleg heeft in augustus 2018
plaatsgevonden, zie de resultaten van het overleg onder ‘acties’. OVONED kan KAT niet opleggen om
de aanbevelingen WVZE door te voeren, aangezien zij niet over de besluitvorming van KAT gaat.
Acties
•
IKB Ei heeft voedselveiligheid vastgesteld als essentiële doelstelling. IKB Ei heeft de doelstelling
en de scope van IKB Ei duidelijker geformuleerd en vastgesteld (WVZE-aanbeveling 1).
•
IKB Ei schrijft voor dat pluimveehouders op hun bedrijf uitsluitend voedselveilige producten en
middelen mogen gebruiken die gecertificeerd/gereguleerd én gecontroleerd zijn (WVZEaanbeveling 2).
•
OVONED zet de monitoring van kritische stoffen op in alle schakels van de keten, gebaseerd op
grondige risicoanalyses van alle bekende kritische stoffen. OVONED zorgt ervoor dat het niveau
van de monitoring voldoende is om incidenten tijdig in beeld te krijgen en bespreekt het
programma periodiek met de NVWA (WVZE-aanbeveling 5).
•
OVONED legt de resultaten van de monitoring kritische stoffen centraal vast en deelt deze
informatie binnen de keten en met de overheid (NVWA). OVONED maakt hiertoe duidelijke

8

•

•

afspraken over privacy en gebruik van gegevens, met de insteek dat het delen van informatie de
effectiviteit van de monitoring versterkt (WVZE-aanbeveling 6).
De eierketen stelt een crisisdraaiboek op. OVONED toetst in samenwerking met de overheid en de
ketenpartijen de praktische werking van afspraken over het melden van incidenten en signalen
binnen de eierketen en met de overheid, met als doel het verbeteren van dit systeem. Door een
simulatie van een voedselveiligheidsincident wordt de werking crisisdraaiboek getest samen met
de overheid en ketenpartijen. Dit vindt plaats zodra het crisisdraaiboek gereed is (WVZEaanbeveling 16). Zie ook in uitwerking van aanbeveling 15, waarin de uitwerking van de overheid
voor wat betreft de crisisaanpak wordt beschreven.
OVONED gaat het gesprek aan met het Duitse kwaliteitssysteem KAT met als doel de
aanbevelingen in dit rapport breder door te laten voeren (WVZE-aanbeveling 22). Op 1 augustus
2018 heeft er een overleg plaatsgevonden met KAT. KAT is hierbij geïnformeerd over het rapport
van de WVZE, het rapport van de Commissie Sorgdrager en de stand van zaken van de voortgang
van de uitvoering van de aanbevelingen. OVONED heeft met KAT afgesproken om samen te
werken aan een aantal aanbevelingen ten aanzien van monitoring kritische stoffen, borging
gebruikte producten en middelen op pluimveebedrijven en door IKB PSB-bedrijven, het
crisisdraaiboek en deelname aan de crisisoefening.

Acties
1

2

3

4
5
6
7
8

9
10

11

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
IKB Ei evalueert haar doelstellingen en scope en herdefinieert
deze waar nodig. Hierbij is voedselveiligheid als hoofddoelstelling
vastgelegd.
Uitvoeren inventarisatie naar gebruikte producten en middelen
op pluimveebedrijven en vaststellen uit welke gecertificeerde of
gereguleerde systemen IKB Ei deelnemers producten mogen
gebruiken.
Vaststellen voorschriften IKB Ei:
- voor borgen gebruikte producten en middelen die voedselveilig
zijn (uit gecertificeerde/gereguleerde systemen);
- dat producten en middelen alleen gebruikt worden voor de
toepassing waarvoor ze zijn goedgekeurd/toegelaten.
Vaststellen borgingssystematiek voor producten en middelen
waarvoor geen certificering is.
Uitvoeren pilot monitoring kritische stoffen gericht op biociden.
Opzetten adviesstructuur kritische stoffen (wetenschappelijke
raad en technische commissie).
Opzetten programma monitoring kritische stoffen eierketen aan
de hand van risicoanalyses.
Opzetten centrale database voor vastlegging resultaten
monitoring kritische stoffen (inclusief vastleggen afspraken
omtrent gebruik gegevens met onder andere de NVWA).
Opstellen crisisdraaiboek en afstemmen met partijen (inclusief
overheid en KAT).
OVONED werkt mee aan oefening van voedselveiligheidsincident
om de werking van het crisisdraaiboek te testen samen met
overheid en ketenpartijen.
OVONED heeft overleg met KAT over aanbevelingen WVZE, zie
resultaten onder ‘verbeterproces’.

9

Gereed
Gereed

Begin 2019

Begin 2019

Begin 2019
Gereed
Gereed
December 2018
2019

Eind 2018
2019

Gereed

2.2

Voedselveiligheid beter waarborgen in IKB Ei

Aanbeveling 2
Bereid daarom de waarborging voor voedselveiligheid binnen het IKB Ei ketenkwaliteitssysteem uit:
a. door aanbevelingen van de WVZE spoedig te implementeren;
b. door een nauwe aansluiting te zoeken met de verwerkende industrie en de retail en hun
kwaliteitssystemen zodat het schema werkelijk waarborgen biedt voor de hele keten, van ‘boer tot
bord’;
c. door eieren vaker te laten onderzoeken op een breed spectrum van residuen;
d. door het schema zo in te richten dat het voldoet aan de criteria van ketenborging.nl en toegevoegd
kan worden aan de witte lijst van ketenborging.nl.
Eigenaar
OVONED
Samenvatting
Uitvoeren aanbevelingen WVZE
OVONED voert alle aanbevelingen van de WVZE zo spoedig mogelijk uit. Door het uitvoeren van alle
aanbevelingen van de WVZE wordt het ketenkwaliteitssysteem IKB Ei verder geprofessionaliseerd en
wordt voedselveiligheid beter gewaarborgd. De gewenste professionalisering van IKB Ei kan alleen
gerealiseerd worden door hiervoor voldoende geld en menskracht vrij te maken. Het bestuur van
OVONED is hiermee akkoord gegaan en zal via een verhoging van de deelnemersbijdrage per 2019 de
benodigde middelen beschikbaar stellen.
Aansluiting zoeken met verwerkende industrie en de retail
In het Centraal College van Deskundigen (CCvD) IKB Ei, dat voorstellen doet ter verbetering van IKB
Ei, is naast het CBL ook de FNLI toegetreden om zo een nauwe aansluiting te hebben met de
verwerkende industrie en de supermarkten en haar kwaliteitssystemen. IKB Ei biedt zo waarborging
voor de hele keten van ‘boer tot bord’.
Monitoring residuen op kritische stoffen
IKB Ei is momenteel bezig met het opzetten van een monitoringsprogramma voor kritische stoffen in
de eierketen, waarbij eieren gemonitord gaan worden op een breed spectrum van residuen van
kritische stoffen. Het verbeterproces omtrent het opzetten van een programma monitoring kritische
stoffen is terug te vinden in hoofdstuk 2.1.
Ketenborging.nl
IKB Ei moet als schema voor zelfregulering op ketenborging.nl komen te staan. IKB Ei heeft zich
aangemeld bij ketenborging.nl om het systeem te laten toetsen door de NVWA op basis van de criteria
van de Taskforce Voedselvertrouwen. In augustus 2018 heeft IKB Ei haar documenten inclusief
resultaten van de uitgevoerde self assessment ingediend. De FNLI en het CBL adviseren hun leden om
uitsluitend gebruik te maken van kwaliteitssystemen die als geaccepteerd staan vermeld op
ketenborging.nl.
Acties
•
OVONED investeert voldoende geld en menskracht om de gewenste versterking van IKB Ei te
realiseren (WVZE-aanbeveling 20). Deze actie is uitgevoerd. Het bestuur van OVONED heeft de
begroting IKB Ei 2019 en deelnemersbijdrage IKB Ei 2019 vastgesteld.
•
De FNLI vertegenwoordigt de Nederlandse levensmiddelenindustrie in het Centraal College van
Deskundigen (CCvD) IKB Ei. Deze actie is uitgevoerd. Het Reglement CCvD IKB Ei is hierop

10

•

•

•

•

aangepast per 1 augustus 2018. Op 1 mei 2018 zijn vertegenwoordigers van de FNLI benoemd tot
leden van het CCvD IKB Ei (WVZE-aanbeveling 8).
IKB Ei organiseert jaarlijks een strategische sessie met de belangrijkste retailers en andere
afnemers over IKB Ei. Hierbij moet gedacht worden aan supermarkten en de verwerkende
industrie (WVZE-aanbeveling 8).
IKB Ei meldt zich aan bij ketenborging.nl om het systeem te laten accepteren via de NVWA op
basis van de criteria van de Taskforce Voedselvertrouwen2 (WVZE-aanbeveling 9). IKB Ei heeft
zich aangemeld bij ketenborging.nl. In augustus zijn bij de NVWA de documenten van IKB Ei
(versie met ingangsdatum 1 augustus 2018) aangeleverd inclusief de resultaten van de
uitgevoerde self assessment. Een eerste globale beoordeling door de NVWA heeft plaatsgevonden.
Op 30 augustus 2018 heeft er een oriënterend gesprek plaatsgevonden tussen NVWA en OVONED.
Hier zijn de resultaten van de self assessment besproken en is afgesproken hoe de ontbrekende
gegevens (zoals integriteitsprogramma, actualisering concordantietabel IKB – wetgeving etcetera)
aangeleverd dienen te worden bij de NVWA. Zodra de aangeleverde gegevens volledig zijn, zal de
NVWA de vereiste bureaustudie starten. OVONED verwacht begin 2019 de ontbrekende gegevens
aan te kunnen leveren bij de NVWA. De ontbrekende gegevens moeten eerst ingebouwd worden in
het kwaliteitsschema IKB Ei, zodat IKB Ei kan voldoen aan de toetsingscriteria van de Taskforce
Voedselvertrouwen.
OVONED laat het huidige controle- en sanctiesysteem van IKB Ei extern beoordelen op effectiviteit
en kwaliteit (WVZE-aanbeveling 19). Om deel te kunnen nemen aan ketenborging.nl moet IKB Ei
voldoen aan de gestelde toetsingscriteria. De NVWA toetst of IKB Ei aan de criteria voldoet. Dit
houdt onder meer in dat IKB Ei een integriteitsprogramma inclusief auditplan opstelt dat het
functioneren van de certificerende instantie (CI) monitort en waar nodig bijstuurt. Het
integriteitsprogramma omvat onder andere monitoring door de schemabeheerder of de
certificerende instantie (CI) op adequate wijze controles bij de deelnemers uitvoeren en of de CI’s
op adequate wijze non-conformiteiten afhandelen en sancties consequent toepassen. Ook worden
de eisen aan de controleurs en uitvoering van onder meer onaangekondigde controles en het
controleren op afstand hierin meegenomen.
De afnemers van eieren, inclusief CBL en FNLI, stimuleren het gebruik van door ketenborging.nl
geaccepteerde kwaliteitssystemen. Op het moment dat IKB Ei op ketenborging.nl staat zullen ze
een extra impuls geven aan het stimuleren van geaccepteerde kwaliteitssystemen zoals IKB Ei
(WVZE-aanbeveling 10).

Acties
1
2
3
4
5
6

7

2

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
Vaststellen begroting IKB Ei 2019 en deelnemersbijdrage IKB Ei
2019.
FNLI is vertegenwoordigd in het Centraal College van Deskundigen
IKB Ei.
OVONED organiseert eerste jaarlijkse strategische sessie over IKB Ei.
IKB Ei meldt zich aan bij ketenborging.nl.
OVONED stelt een integriteitsprogramma IKB Ei en auditplan op.
IKB Ei levert ontbrekende gegevens aan bij de NVWA. De NVWA
toetst IKB Ei aan de hand van de criteria van de Taskforce
Voedselvertrouwen. Het streven is dat IKB Ei in 2019 staat vermeld
op ketenborging.nl.
FNLI en CBL geven extra impuls aan stimuleren van op
Ketenborging.nl vermelde geaccepteerde systemen, zoals IKB Ei.

Criteria voor toezicht ondersteuning door private kwaliteitssystemen (NVWA, 4 juni 2014).

11

Gereed
Gereed
Gereed
Begin 2019
Gereed
December 2018
2019

2019

2.3

Voedselfraude

Aanbeveling 3
Besteed meer aandacht aan voedselfraude. Richt de controles zo in dat misleiding en fraude sneller
ontdekt kunnen worden en formuleer een geloofwaardig sanctieregime. Leg alle aangesloten bedrijven
de plicht op vermoedens van fraude of misleiding te melden.
Eigenaar
OVONED
Samenvatting
Om voedselveiligheid te kunnen borgen, moet er structurele aandacht zijn voor het voorkomen en
beheersen van voedselfraude. De criteria van Taskforce Voedselvertrouwen stellen dat een
kwaliteitssysteem eisen moet hebben die de productintegriteit borgen en/of de kans op fraude
beperken. OVONED laat daarom een externe analyse van de eierketen uitvoeren gericht op
kwetsbaarheden en fraudebestendigheid. OVONED gaat daarnaast ook kijken hoe een
kwetsbaarheidsanalyse ingebouwd kan worden in het IKB Ei-systeem, dat IKB-deelnemers moet
helpen bij het voorkomen en beheersen van voedselfraude.
In 2017 heeft IKB Ei haar sanctieregime herzien, aangescherpt en vastgelegd in de certificatiecriteria
IKB Ei. IKB Ei heeft een streng en proportioneel sanctieregime. De maatregelen die IKB Ei haar
deelnemers kan opleggen lopen uiteen van een waarschuwing tot aan schorsing of uitsluiting van
deelname aan IKB Ei.
Informatie-uitwisseling tussen de overheid en IKB Ei is belangrijk om de kans op fraude te beperken.
Hierover moeten duidelijke afspraken gemaakt worden tussen de overheid (NVWA) en IKB Ei, zodat
het kwaliteitssysteem (en hiermee de eierketen) tijdig kan optreden om risico’s te beperken. IKB Ei
neemt daarom in haar schema op dat pluimveehouders vooraf toestemming moeten geven aan
overheidsinstanties om informatie over lopende onderzoeken op hun bedrijf – op verzoek van IKB Ei –
te delen met IKB Ei. IKB Ei heeft een protocol incidentmanagement opgesteld dat deelnemers
verplicht om incidenten proactief te melden bij de autoriteiten en bij IKB Ei. Deze actie sluit aan op de
actie van de NVWA voor informatie-uitwisseling met de sector, die in aanbeveling 15 staat
beschreven.
Het laagdrempelig meldpunt IKB is inmiddels ingericht en operationeel. Bij dit meldpunt kunnen IKBdeelnemers (en derden) signalen en meldingen doorgeven.
Acties
•
Er is een laagdrempelig meldpunt ingericht voor signalen, meldingen van fraude en/of gevaar
voor volksgezondheid en dierenwelzijn: 088-9984390; meldpuntIKB@avined.nl. Er zijn sinds de
oprichting van het meldpunt diverse meldingen binnengekomen. Deze meldingen lopen uiteen
van internetverkoop van verboden insecticiden tot aan overtredingen van IKB-voorschriften.
Meldingen worden, indien nodig, doorgezet naar de bevoegde autoriteiten (bijvoorbeeld NVWA,
SKAL, ILT en NCAE) (WVZE-aanbeveling 13).
•
IKB Ei heeft een protocol incidentmanagement opgesteld en heeft vastgesteld in haar schema
dat deelnemers verplicht zijn om incidenten proactief te melden bij de handhavingsautoriteiten en
bij IKB Ei (WVZE-aanbeveling 12).
•
IKB Ei legt vast in haar Algemene Voorwaarden en haar bijlagen dat de pluimveehouder
toestemming moet geven aan overheidsinstanties om informatie over lopende onderzoeken op
zijn bedrijf te delen met IKB Ei (WVZE-aanbeveling 15).

12

•

OVONED laat een externe analyse uitvoeren van kwetsbaarheden en fraudebestendigheid in
eierketen en kijkt hoe een kwetsbaarheidsanalyse ingebouwd kan worden in het IKB Ei-systeem.
Hierbij wordt de aanpak gevolgd zoals aanbevolen door de Global Food Safety Initiative (GFSI)
(WVZE-aanbeveling 18).

Acties
1

2
3

4
5

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
OVONED heeft meldpunt ingericht: 088-9984390;
meldpuntIKB@avined.nl en zet indien nodig meldingen door
naar bevoegde autoriteit.
IKB Ei heeft een protocol incidentmanagement opgesteld en
heeft de wijziging vastgesteld in haar schema.
IKB Ei voert wijziging door in de Algemene Voorwaarden en
haar bijlagen over toestemming aan de
handhavingsautoriteiten over het delen van informatie aan
IKB Ei.
OVONED laat een externe analyse van de eierketen op
kwetsbaarheden en fraudebestendigheid uitvoeren.
IKB Ei bouwt een kwetsbaarheidsanalyse in haar systeem.

13

Gereed
Gereed

Gereed
Begin 2019

Begin 2019
Begin 2019

2.4

Risicobeoordeling IKB Ei

Aanbeveling 4
Richt de risicobeoordeling bij het ketenkwaliteitssysteem IKB Ei onafhankelijk en deskundig in; zoek
aansluiting bij de rijke Nederlandse kennisinfrastructuur op het gebied van voedselveiligheid en
landbouw, en zorg dat alle relevante informatie beschikbaar is om een betrouwbare inschatting van de
risico’s te kunnen maken.
Eigenaar
OVONED, CBL, FNLI
Samenvatting
Voor een goede werking van IKB Ei is het noodzakelijk dat er besluitvaardig kan worden opgetreden
en dat het kwaliteitsschema ook buiten de eiersector wordt geaccepteerd. Hiervoor is een meer
onafhankelijke besluitvorming wenselijk, die gerealiseerd is door een onafhankelijke Raad van Beheer
IKB in te voeren in IKB Ei. Het Centraal College van Deskundigen (CCvD) IKB Ei is ook uitgebreid met
vertegenwoordigers van de FNLI, zie hoofdstuk 2.2. Ook is er een onafhankelijke voorzitter CCvD IKB
Ei benoemd. Daarnaast is de kwaliteit van beheer van IKB Ei belangrijk voor voldoende vertrouwen.
Hier wordt aan gewerkt door externe deskundigen het schema te laten beoordelen.
IKB Ei werkt samen met onafhankelijke onderzoeksinstanties, zoals Universiteit Utrecht, Wageningen
University & Research (WUR), de Gezondheidsdienst voor Dieren en RIKILT. Ook benut IKB Ei kennis
die voortkomt uit bijvoorbeeld het Topsectorenbeleid van het ministerie van Economische Zaken en
Klimaat en de ketenanalyses van de NVWA. In de Wetenschappelijke Raad en de technische
commissie van IKB Ei zullen voedselveiligheidsdeskundigen plaatsnemen (zie hoofdstuk 2.1). Ook is
het belangrijk dat binnengekomen meldingen (zie hoofdstuk 2.3) en bijvoorbeeld resultaten vanuit het
programma monitoring kritische stoffen (zie hoofdstuk 2.1) gedeeld worden met het CCvD IKB Ei en
de Raad van Beheer IKB (RvB). Voor het CCvD IKB Ei en de RvB IKB is het belangrijk om deze
informatie ter beschikking te hebben, zodat men een betrouwbare inschatting van de risico’s kan
maken (zie bijlage 1 voor besluitvorming binnen IKB Ei).
Acties
•
IKB Ei zorgt ervoor dat een onafhankelijke Raad van Beheer (RvB) besluiten vaststelt over
wijzigingen in IKB in plaats van het bestuur van OVONED (schema-eigenaar IKB Ei). De invoering
van de RvB in IKB Ei is al opgepakt. Er is een Reglement RvB (inclusief profielschetsen)
vastgesteld en de benodigde wijzigingen in de Algemene Voorwaarden IKB Ei (inclusief de bijlagen
Certificatie criteria, Erkenningsvoorwaarden en Reglement CCvD) zijn vastgesteld en doorgevoerd
per 1 augustus 2018. In de Algemene Voorwaarden IKB Ei is vastgelegd dat de RvB voorstellen tot
wijzigingen binnen IKB Ei vaststelt. Er zijn drie onafhankelijke leden benoemd voor de RvB IKB Ei
(WVZE-aanbeveling 7).
•
OVONED laat het beheer van IKB Ei periodiek extern toetsen (WVZE-aanbeveling 11). Het beheer
van IKB Ei is november 2017 door een extern bureau getoetst. De resultaten van deze externe
toetsing worden meegenomen in de huidige ontwikkelingen van IKB Ei. Na implementatie van de
andere aanbevelingen wordt een nieuwe externe toetsing uitgevoerd.
Acties
1

2
3

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
Onafhankelijke Raad van Beheer IKB Ei doorgevoerd in de
Algemene Voorwaarden IKB Ei en haar bijlagen. De leden
voor de Raad van Beheer IKB Ei zijn benoemd.
Onafhankelijke voorzitter CCvD IKB Ei is benoemd.
OVONED laat het beheer van IKB Ei periodiek extern toetsen.

14

Gereed
Gereed

Gereed
2019

2.5

Kennis pluimveehouders

Aanbeveling 5
Zorg dat individuele pluimveehouders over de kennis kunnen beschikken die nodig is om de risico’s in
hun bedrijfsprocessen maximaal te beheersen en nieuwe risico’s te kunnen onderkennen.
Eigenaar
OVONED
Samenvatting
Individuele pluimveehouders moeten over de kennis kunnen beschikken om risico’s in hun bedrijfsprocessen maximaal te beheersen en nieuwe risico’s te kunnen onderkennen. Vanuit OVONED is het
serviceloket opgericht dat pluimveehouders ondersteunt met actuele informatie over de regelgeving
en de private voorschriften. Het serviceloket is telefonisch en per e-mail bereikbaar. Ook wordt extra
informatie verschaft aan pluimveehouders via informatie op websites en nieuwsbrieven.
Pluimveehouders hebben voor het kunnen beheersen van de risico’s in hun bedrijfsprocessen en voor
het kunnen onderkennen van nieuwe risico’s meer informatie nodig. De resultaten die voortkomen uit
het programma monitoring kritische stoffen zullen via het opzetten van een centrale database ook
beschikbaar komen voor deelnemers aan het programma, zie hoofdstuk 2.1. Door binnen IKB Ei het
gebruik van voedselveilige producten en middelen verplicht te stellen, worden pluimveehouders zich
nog bewuster van het gebruik van producten en middelen op hun bedrijf, zie hoofdstuk 2.1.
Acties
•
OVONED heeft een serviceloket ingericht dat pluimveehouders ondersteunt met actuele
informatieverstrekking over regelgeving en private voorschriften. Het serviceloket doet geen
afbreuk aan de eigen verantwoordelijkheid van de pluimveehouders. Het serviceloket is te
bereiken via: info@avined.nl; 088-9984340 (WVZE-aanbeveling 17).
•
Er wordt veel gebruik gemaakt van het serviceloket. Vragen die binnenkomen bij het serviceloket
lopen uiteen van vragen over wet- en regelgeving (bijvoorbeeld: gebruik toegestane middelen,
handelsverordening, Identificatie en Registratie (I&R), formulier Voedsel Keten Informatie
pluimvee (VKI), meststoffenwet, etc.) tot aan specifieke vragen over IKB-voorschriften
(doucheverplichting, snavel behandelen, ei-stempelplicht, etcetera).
•
IKB Ei verstuurt met regelmaat nieuwsbrieven naar haar deelnemers om ze te informeren over
bijvoorbeeld wijzigingen binnen IKB Ei, achtergrondinformatie over onderwerpen, binnengekomen
meldingen etcetera.
•
De website van IKB Ei (www.ikbei.nl) en de websites van AVINED en OVONED (www.avined.nl /
www.ovoned.avined.nl) worden gebruikt als informatievoorziening richting de pluimveehouders,
pakstations, verzamelaars en broederijen. Op de website van IKB Ei kunnen IKB Ei-deelnemers
informatie vinden over inhoud van het ketenkwaliteitsschema IKB Ei, verstuurde nieuwsbrieven
en achtergrondinformatie over specifieke thema’s. Op de websites van AVINED en OVONED staat
achtergrondinformatie over onderwerpen die gerelateerd zijn aan diergezondheid (bijvoorbeeld
bedrijfshygiëne, vogelgriep, I&R en het Meldpunt IKB) en informatie over de stichtingen zelf. Ook
andere organisaties, zoals LTO en NVP, hebben websites en nieuwsbrieven waar ingespeeld wordt
op de informatievoorziening richting de pluimveehouders.
•
De pluimveestichtingen AVINED, OVONED en PLUIMNED hebben in augustus 2018 informatie- en
voorlichtingsbijeenkomsten gegeven over de versterking van IKB. De stichtingen nemen verder
op aanvraag deel aan bijeenkomsten van organisaties en studieclubs, waarbij informatie wordt
gegeven over IKB, inclusief de invulling van de aanbevelingen van de Commissie Sorgdrager.
Acties
1

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
Serviceloket voor pluimveehouders is ingericht bij OVONED.

15

Gereed
Gereed

2.6

IKB PSB

Aanbeveling 6
De voedselveiligheid in de keten is alleen dan toereikend gewaarborgd, wanneer ook de
dienstverlenende en ondersteunende bedrijven de risico’s van hun werkzaamheden voor de
voedselveiligheid goed weten te beheersen. IKB PSB heeft thans geen toegevoegde waarde voor de
veiligheid van het product. Richt het schema IKB PSB opnieuw in, zodat gegarandeerd wordt dat
dienstverleners zich bewust zijn van de risico’s voor de voedselveiligheid die inherent zijn aan hun
activiteiten, en zorg dat de aangesloten bedrijven daadwerkelijk regelmatig gecontroleerd worden.
Verplicht de aangesloten bedrijven alleen producten van gecertificeerde bedrijven af te nemen, en
doordring hen van het feit dat certificering een alerte en kritische blik en feitelijke controles niet kan
vervangen.
Eigenaar
OVONED en AVINED
Samenvatting
Voedselveiligheid moet topprioriteit zijn binnen een betrouwbaar stelsel van zelfregulering. IKB PSBbedrijven moeten zich bewust zijn van de risico’s voor de voedselveiligheid die inherent zijn aan hun
activiteiten.
Versterking IKB PSB
IKB PSB heeft begin 2017 een wijzigingstraject in gang gezet om het certificatieschema te versterken.
Er is gestart met de herziening van de structuur en inhoud van de Algemene Voorwaarden IKB PSB en
ondersteunende documenten, zoals de Certificatiecriteria, het Geschillenreglement en het Keurmerkreglement. Deze wijzigingen zijn per 1 november 2017 van kracht geworden. Voorbeelden van
wijzigingen zijn onder meer de versterking van de procedure rondom beoordeling van controles en
rapportages van IKB PSB-deelnemers en strakkere richtlijnen voor de beoordeling van controlerapportages. Ook is naar aanleiding van het fipronilincident het Keurmerkreglement aangescherpt. Zo
is er naast schorsen van het certificaat ook de mogelijkheid tot opleggen van een boete bij
onrechtmatig gebruik van het keurmerk.
In september 2017 is gestart met de inhoudelijke herziening van de voorschriften in het certificatieschema. Hierin zijn de aanbevelingen van het rapport van de WVZE en de Commissie Sorgdrager al
deels meegenomen. IKB PSB heeft in de laatste wijzigingsronde (ingangsdatum: 01-09-2018) haar
definities rondom plaagdieren, plaagdierbeheersing en plaagdierbeheersingsbedrijf aangescherpt.
Zoals in hoofdstuk 2.1 benoemd, vormt een ingangscontrole op producten en middelen op het
pluimveebedrijf een onderdeel voor het garanderen van voedselveiligheid binnen de eierketen. IKB
PSB-bedrijven moeten aan dezelfde eisen voldoen als gesteld in IKB Ei omtrent het gebruik van
voedselveilige producten en middelen op pluimveebedrijven. In de komende wijzigingenronde volgt
verdere aanscherping van de inhoudelijke eisen. Zo worden eisen opgenomen over het buitengebruik
van rodenticiden, de inzet van toegelaten middelen en het hebben van een actuele Risico
Inventarisatie en Evaluatie (RIE). Het streven is om begin 2019 de wijzigingsronde af te ronden. In
2019 gaat IKB PSB ook eisen aan de opslag van middelen invoeren en het structureler uitvoeren van
onaangekondigde fysieke controles opnemen in haar kwaliteitssysteem.
Criteria Taskforce Voedselvertrouwen
Door de grondige herziening van het schema werkt IKB PSB er naartoe om in de toekomst ook te
kunnen voldoen aan de criteria van de Taskforce Voedselvertrouwen. Zo komt er meer toezicht op de
Certificerende Instantie en wordt de governance van IKB PSB verbeterd door het aanstellen van een
onafhankelijke voorzitter van de Adviescommissie IKB PSB. Ook wordt de afstemming tussen IKB Ei

16

en IKB PSB verder verstevigd. Het is belangrijk om een kwalitatief goed schema voor PSB-bedrijven in
de markt te zetten. Externe beoordeling aan de criteria van de Taskforce Voedselvertrouwen heeft een
meerwaarde voor IKB PSB. IKB PSB zal daarom begin 2019 beoordelen welke onderdelen in IKB PSB
ontbreken om te kunnen voldoen aan de criteria en een plan van aanpak opstellen. Zoals genoemd in
hoofdstuk 2.2 bij WVZE-aanbeveling 10, is het daarbij van belang dat retailers en industrie deze acties
ondersteunen.
Kennis pluimveeservicebedrijven
AVINED, schema-eigenaar van IKB PSB, zorgt voor het verspreiden van kennis en het verhogen van
de bewustwording door haar deelnemers te ondersteunen door actuele informatieverstrekking over
regelgeving en de private voorschriften. Dit doet zij door het aanbieden van informatie op haar
website, via nieuwsbrieven en via het in hoofdstuk 2.5 genoemde serviceloket. In 2017 en 2018 is de
communicatie naar IKB PSB-deelnemers breder opgepakt. Naast de noodzakelijke communicatie over
wijzigingen in het certificatieschema, is ook meermaals gecommuniceerd over onderwerpen die
gerelateerd zijn aan de werkzaamheden van pluimveeservicebedrijven en voor hen van belang kunnen
zijn. De communicatie over service-activiteiten is ook diverse malen breder getrokken naar de
pluimveehouders.
Acties
•
Structurele en inhoudelijke herziening van de Algemene voorwaarden IKB PSB en haar bijlagen
ter versterking van IKB PSB is afgerond.
•
Afronden inhoudelijke herziening van de voorschriften IKB PSB.
•
IKB Ei zorgt ervoor dat het kwaliteitsschema voor pluimveeservicebedrijven (IKB PSB) dezelfde
eisen stelt aan het gebruik van producten en middelen op pluimveebedrijven die deelnemen aan
IKB Ei (WVZE-aanbeveling 3). De uitvoering van deze aanbeveling heeft een verband met WVZEaanbeveling 2, zie hoofdstuk 2.1. IKB Ei en IKB PSB werken samen aan het vaststellen van eisen
aan het gebruik van producten en middelen op pluimveebedrijven door IKB PSB-bedrijven.
•
In IKB PSB wordt de verplichting opgenomen dat IKB PSB-deelnemers uitsluitend voedselveilige,
gecertificeerde, gereguleerde en gecontroleerde producten en middelen gebruiken. Dit heeft ten
minste betrekking op de IKB PSB-deelnemers met de certificaten voor reiniging, ontsmetting,
plaagdierbeheersing en enten.
•
IKB Ei zorgt in afstemming met IKB PSB voor opname van de volledige aanpak van alle
plaagdieren (inclusief rode vogelmijt) in IKB Ei. De aanpak van alle plaagdieren inclusief rode
vogelmijt, is opgenomen in IKB Ei en IKB PSB (WVZE-aanbeveling 4). De Algemene Voorwaarden
IKB Ei en voorschriften IKB Ei zijn per 1 augustus 2018 aangepast. De Algemene Voorwaarden
IKB PSB zijn aangepast per 1 september 2018. Binnen IKB Ei zijn voorschriften omtrent
plaagdierbeheersing aangescherpt per 1 augustus 2018. IKB PSB streeft er naar haar
voorschriften op het gebied van plaagdierbeheersing aan te scherpen in januari 2019.
•
IKB PSB gaat onaangekondigde fysieke controles structureel invoeren in haar kwaliteitssysteem.
•
IKB PSB gaat een plan van aanpak opstellen om te kunnen voldoen aan de criteria van de
Taskforce voedselvertrouwen.
•
Verbeteren governance van IKB PSB door het aanstellen van een onafhankelijke voorzitter
Adviescommissie IKB PSB.
•
Bewustwording IKB PSB-bedrijven door middel van actuele informatieverstrekking.
Acties
1

2

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
Structurele en inhoudelijke herziening van de Algemene
voorwaarden IKB PSB en haar bijlagen ter versterking van
IKB PSB.
Afronden inhoudelijke herziening van de voorschriften IKB
PSB.

17

Gereed
Gereed

Januari 2019

3

4
5
6
7
8

IKB PSB stelt dezelfde eisen als IKB Ei aan gebruik van
producten en middelen op pluimveebedrijven ten minste voor
de certificaten reiniging, ontsmetting, plaagdierbeheersing en
enten. Resultaten van de uitvoering van WVZE-aanbeveling 2
worden hierin meegenomen, zie hoofdstuk 2.1.
Opname van volledige aanpak van alle plaagdieren IKB Ei en
IKB PSB.
IKB PSB gaat het uitvoeren van onaangekondigde fysieke
controles opnemen in haar kwaliteitssysteem.
Opstellen plan van aanpak om te voldoen aan de criteria van
de Taskforce Voedselvertrouwen.
Aanstellen van een onafhankelijke voorzitter Adviescommissie
IKB PSB
Bewustwording IKB PSB-bedrijven via actuele
informatieverstrekking.

18

januari 2019

Gereed
2019
Begin 2019
Begin 2019
Gereed

3.

De NVWA

3.1

Voedselveiligheid de hoogste prioriteit

Aanbeveling 7
Garandeer dat de voedselveiligheid de hoogste prioriteit krijgt en niet afgewogen wordt tegen andere
waarden en belangen. Draag er zorg voor dat het primaire belang van voedselveiligheid in de hele
organisatie wordt gedeeld en alle medewerkers daarvan doordrongen zijn.
De missie van de NVWA is: De NVWA bewaakt de veiligheid van voedsel en consumentenproducten,
de gezondheid van dieren en planten, het dierenwelzijn en handhaaft de natuurwetgeving.
Deze missie geeft het belang aan dat de NVWA geeft aan voedselveiligheid. Het bewaken van dit
belang heeft binnen de NVWA hoge prioriteit. Dit blijkt ook uit het feit dat de NVWA een groot deel
van haar capaciteit besteedt aan het borgen van voedselveiligheid. Van het totale aantal uren
(2.377.057) van de NVWA in 2018 wordt 51% besteed aan veiligheid in de voedselketen (zie figuur
hieronder). Daarmee wordt zichtbaar dat voedselveiligheid voor de NVWA een zeer hoge prioriteit
heeft en een grote inspanning van de NVWA vraagt. Dit wordt gecontinueerd in 2019.

Figuur: Overzicht van de verdeling van de totale capaciteit van de NVWA in 2018.

De primaire verantwoordelijkheid voor voedselveiligheid ligt bij alle bedrijven die onderdeel uitmaken
van een voedselproductieketen. De NVWA spreekt bedrijven aan op deze eigen verantwoordelijkheid
onder meer door structureel overleg te voeren met brancheorganisaties op het niveau van productieketens (zoals zuivel, pluimveevlees, eieren). Prioritaire risico’s voor het publiek belang voedselveiligheid die door de NVWA zijn geïdentificeerd in de zogenaamde ketenanalyses, vormen hiervoor
input. De NVWA heeft ook een structureel overleg met maatschappelijke organisaties ingericht over
het thema van voedselveiligheid. Dit overleg is gericht op schakels in de keten na de productie, zoals
de verwerkende industrie, de handel en de retail. Voor deze overleggen worden ook de ministeries van
LNV en VWS uitgenodigd.
De capaciteit van de NVWA is niet onbegrensd. Daarom is de beoordeling van risico’s van groot belang
voor het effectief inzetten van toezicht op de voedselveiligheid. Dit gebeurt op verschillende manieren.
De beoordeling van risico’s van (nieuwe) voedselproducten is belegd bij het Bureau Risicobeoordeling
en onderzoek (BuRO). Daarnaast voert de NVWA ketenanalyses uit. In 2017 is dat voor de zuivelketen
gedaan. Ook heeft de NVWA in 2018 ‘de Staat van voedselveiligheid’ gepubliceerd. Dit document geeft
een beeld van de voedselveiligheid in Nederland op basis van bij de NVWA beschikbare informatie en

19

kennis. Ze beschrijft gevaren en risico's, de naleving in de voedselketen, de fraude-gevallen en de
toekomstbeelden op het gebied van voedselveiligheid. Hierin komt naar voren dat voedsel in
Nederland in het algemeen veilig is. Tegelijkertijd neemt het aantal signalen over mogelijke
voedselfraude toe en kunnen door nieuwe ontwikkelingen zoals het hergebruiken van producten ook
weer nieuwe risico’s voor de voedselveiligheid ontstaan. De NVWA agendeert deze nieuwe risicothema’s in gesprekken met de ministeries, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties vanuit de
vraag of ze tot aanscherping van bestaande of andere risicokeuzes moeten leiden.
Op basis van risico- en ketenanalyses houdt de NVWA risicogericht toezicht om de voedselveiligheid te
bewaken, waarbij de beschikbare middelen kaderstellend zijn. Daarbij gaat het belang van de
voedselveiligheid boven het opsporingsbelang. Concreet betekent dit dat er bij een ernstig risico voor
de voedselveiligheid wordt gekozen voor traceren en terughalen. Ook al betekent dit dat er dan niet
meer bestraffend kan worden opgetreden.
De Europese ministers hebben naar aanleiding van het fipronilincident afgesproken een Chief Food
Safety Officer (CFSO) in te stellen per lidstaat. Deze CFSO wordt in Nederland ondergebracht bij de
NVWA. Hiermee komt er binnen de NVWA een centraal aanspreekpunt voor voedselveiligheid. Deze
functionaris speelt een verbindende rol binnen de NVWA, met de ministeries, de autoriteiten in andere
lidstaten en de Europese Commissie. De CFSO werkt nauw samen met de Chief Veterinary Inspector
van de NVWA, met VWS en LNV en met relevante organisaties gelieerd aan de NVWA en
voedselveiligheid. Bij incidenten en crises op het gebied van voedselveiligheid vervult de CFSO vanuit
de NVWA een sturende rol. De CFSO heeft ook een belangrijke functie bij het verder vergroten van het
bewustzijn voor voedselveiligheid binnen de NVWA.
De NVWA is ingericht op het afhandelen van voedselveiligheidsincidenten. Dit jaar is het uitvoeringsdraaiboek ‘Afhandelen incidenten voedselveiligheid’ opgesteld. Dit draaiboek wordt steeds aan de hand
van concrete incidenten geëvalueerd en waar nodig bijgesteld zoals recent na de incidenten ‘Listeria in
bevroren groenten’ en ‘aflatoxine in noten’. Om met dit draaiboek te oefenen is voor de bij voedselveiligheid betrokken inspecteurs een opleidings- en oefenprogramma opgesteld en doorlopen.
Acties
1
2
3
4
5
6
7

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
Zichtbaarheid inzet voedselveiligheid gewaarborgd in het
jaarplan 2019.
Reguliere overleggen met ketens en maatschappelijke
organisaties zijn ingeregeld.
De ‘Staat van voedselveiligheid’ is gepubliceerd op de website
www.nvwa.nl.
Inspecteurs betrokken bij voedselveiligheid zijn getraind voor
uitvoering voedselveiligheidsdraaiboek.
Afspraken zijn gemaakt om het belang van voedselveiligheid
bij de NVWA-medewerkers te vergroten.
CFSO is aangesteld.
CFSO maakt afspraken op welke wijze de coördinerende rol
op het gebied van voedselveiligheid wordt ingevuld.

20

Gereed
December 2018
Gereed
Gereed
Derde kwartaal
2019
Eerste helft 2019
Eerste helft 2019
Eerste helft 2019

3.2

Kennis, risicobeoordeling en coördinatie voedselveiligheid in de organisatie
herkenbaar belegd

Aanbeveling 8
Geef voedselveiligheid in de organisatie een herkenbare plaats waarvandaan de kennis die nodig is
voor een adequate beoordeling van risico’s en de acties die nodig zijn om de risico’s te beheersen,
gecoördineerd kunnen worden.
Aanbeveling 13
Zorg dat de organisatie beschikt over de kennis die nodig is om risico’s voor de voedselveiligheid snel,
adequaat en omvattend te kunnen beoordelen en om effectief in te kunnen grijpen in voedselketens.
Zorg voor een goede verbinding van de wetenschappelijke, juridische en strategische kennis en de
kennis van inspecteurs van de praktijk van bedrijven en bedrijfsprocessen zodat de aanwezige
expertise ook werkelijk gebruikt wordt.
Aanbeveling 14
Zorg voor een voortvarende en eenduidige inschatting van de risico’s voor de voedselveiligheid.
Deze aanbevelingen zien toe op een door de Commissie Sorgdrager aangeduide noodzaak voor een
goede beoordeling van de risico’s voor voedselveiligheid door de NVWA. Het belang daarvan wordt
door de NVWA onderschreven. Dit vraagt van de NVWA onderbouwde risicokeuzes op strategisch,
tactisch en operationeel niveau in hun samenhang. Risicokeuzes die rusten op een goede kennispositie. Cruciaal daarbij is dat beschikbare kennis binnen de NVWA op het juiste moment bij elkaar
wordt gebracht, wordt verrijkt en vertaald naar risicokeuzes en benodigde acties. De CFSO speelt
hierin een belangrijke rol (zie aanbeveling 7).
De Commissie Sorgdrager beveelt aan om de kennis voor een adequate beoordeling over risico’s voor
de voedselveiligheid een herkenbare plaats te geven in de organisatie. Deze plaats is al ingericht bij
BuRO. Kennis en inzichten vanuit de wetenschap over bestaande en nieuwe chemische, fysische en
biologische risico’s voor de voedselveiligheid worden via BuRO opgebouwd, onderhouden en vertaald
in risicobeoordelingen die worden gepubliceerd op de website van de NVWA. BuRO stuurt de
beoordeling en advisering over de ernst en omvang van risico’s in voedselproductieketens aan de IG
NVWA en de ministers van LNV en VWS. BuRO onderhoudt hiervoor een breed netwerk van
kennisinstituten in binnen- en buitenland en de European Food Safety Authority (EFSA). De Wet
Onafhankelijke Risicobeoordeling Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (WOR) borgt de
onafhankelijkheid, kwaliteit en transparantie van de risicobeoordelingen van BuRO. Mede naar
aanleiding van de aanbevelingen van de Commissie Sorgdrager heeft BuRO ten behoeve van een
snelle beoordeling van risico’s aparte procedures ontwikkeld voor NVWA-meldingen en signalen uit
opsporing en past deze toe. Ook is het (internationale) kennisnetwerk uitgebreid, zijn meer
toxicologen beschikbaar en zijn datawetenschappers aangetrokken om koppelingen te kunnen maken
tussen risicobeoordelingen op wetenschappelijke basis en informatie vanuit het toezicht en het keuren.
De NVWA werkt door middel van ketenanalyses aan het versterken van haar kennispositie op basis
waarvan strategische keuzes gemaakt kunnen worden voor het toezicht. In die ketenanalyses worden
prioritaire risico’s in beeld gebracht en gecommuniceerd naar de ministeries van LNV en VWS,
sectororganisaties en maatschappelijke organisaties. Voedselveiligheid is in alle ketenanalyses een
belangrijk aandachtspunt. De NVWA heeft inmiddels vier ketenanalyses uitgebracht over de
roodvleesketen, zuivelketen, pluimveevleesketen en eierketen. De ketenanalyses zijn de basis voor
het risicogericht toezicht en de inzet van de NVWA, vertaald in het jaarplan. Op deze wijze wordt de
wetenschappelijke, juridische en strategische kennis en de kennis van inspecteurs van de praktijk van
bedrijven en bedrijfsprocessen ook daadwerkelijk gebruikt. De ketenanalyses worden gepubliceerd op

21

de NVWA-website. Het opleveren van ketenanalyses vergt tijd. De inzichten die tijdens het traject van
de analyse naar voren komen, zijn belangrijke input voor de gesprekken met organisaties die actief
zijn in de betreffende productieketen. De planning, voortgang en resultaten worden ieder half jaar
gedeeld met de Tweede Kamer in de voortgangsrapportages van NVWA 2020.
De Algemene Rekenkamer heeft op 16 mei 2018 in haar rapport Resultaten verantwoordingsonderzoek 2017 Ministerie van Economische Zaken en Diergezondheidsfonds over het toezicht van de
NVWA geconcludeerd dat de NVWA flinke stappen heeft gezet in haar streven om meer kennis
gedreven en risicogericht te gaan werken. 3
De acties die nodig zijn om de risico’s voor de voedselveiligheid te beheersen en te coördineren
worden in het jaarplan vastgelegd. De verantwoording over de uitvoering van de acties vindt plaats in
het jaarverslag. Deze acties bestaan uit toezicht door de NVWA, maar ook uit overleg met bedrijven
en brancheorganisaties en collega inspecties. Zo zijn de verantwoordelijkheden van de NVWA en de
Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) ten aanzien van handhaving wet- en regelgeving biociden
geëxpliciteerd en vastgelegd in een samenwerkingsconvenant, waarbij de NVWA verantwoordelijk is
voor het toezicht op agrariërs die biociden toepassen. De ILT is onder meer verantwoordelijk voor het
toezicht op professionele toepassers die als derde, dus ingehuurd, biociden toepassen in bijvoorbeeld
de agrarische sector. Als de NVWA in het kader van haar primaire toezicht bij de agrarische sector
signaleert dat een ingehuurde professionele toepasser niet toegelaten biociden gebruikt en/of onjuist
toepast, dan meldt de NVWA dit aan de ILT en zal de ILT hierop handhaven.
Acties
1
2
3

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
Ketenanalyses eierketen en pluimveevleesketen zijn
gereed en beschikbaar op www.nvwa.nl[1].
Procedures voor aanvraag risicobeoordeling door BuRO
van meldingen en signalen is gereed.
Verantwoordelijkheden NVWA en ILT ten aanzien van
handhaving wet- en regelgeving biociden zijn
geëxpliciteerd en vastgelegd in een
samenwerkingsconvenant.

3

Gereed
Gereed
Gereed
Gereed

https://www.rekenkamer.nl/onderwerpen/verantwoordingsonderzoek/documenten/rapporten/2018/05/16/resultat
en-verantwoordingsonderzoek-2017-bij-het-ministerie-van-economische-zaken-en-diergezondheidsfonds

22

3.3

Beoordeling en afhandeling signalen en meldingen

Aanbeveling 9
Zorg dat signalen snel, integraal en deskundig gewogen worden, zodat maximale helderheid over de
risico’s en de maatschappelijke impact van overtredingen bestaat alvorens een besluit genomen wordt
over bestuursrechtelijke of strafrechtelijke opvolging.
Het klantcontactcentrum van de NVWA ontvangt vragen en meldingen. Dit betreft vragen en
meldingen over een mogelijke misstand op het gebied van een van de publieke belangen uit de missie
van de NVWA. Deze meldingen zijn afkomstig van consumenten, bedrijven, sectororganisaties,
zusterorganisaties, uit (inter)nationale samenwerkingsverbanden, inspecteurs en van andere bronnen.
Daarnaast ontvangt het klantcontactcentrum klachten over het functioneren van de NVWA.
Het klantcontactcentrum heeft in 2017 49.000 vragen en meldingen ontvangen, waarvan het aandeel
meldingen ruim 20.000 is. Binnen de NVWA is gewerkt aan de verbetering van het vragen- en
meldingenproces. Sinds januari 2018 worden, mede naar aanleiding van de aanbevelingen van de
Commissie Sorgdrager, de meldingen zo nodig doorgezet naar een multidisciplinair team van
deskundigen, ook rondom voedselveiligheid. Zij zijn verantwoordelijk voor een snelle, integrale en
deskundige beoordeling van de meldingen en zetten de melding door naar het juiste onderdeel binnen
de NVWA. Dit team bewaakt vervolgens de voortgang en de afhandeling van de meldingen. Daarnaast
is in het kader van het nieuwe ICT-systeem INSPECT één uniforme procesbeschrijving gemaakt van
het meldingenproces voor de hele organisatie van de NVWA. Dit wordt stapsgewijs per domein
ingevoerd.
Het meldingenproces wordt verder versterkt door de centrale registratie van alle meldingen, de
kwaliteit van de afhandeling en het genereren van managementinformatie over meldingen, zoals
voortgangsrapportages en trendanalyses. Hiervoor stelt de NVWA een casemanager aan. Deze
casemanager maakt voor het monitoren en rapporteren over meldingen nog in 2018 gebruik van een
volgsysteem (‘dashboard Meldingen’). Door deze aanpak komt een einde aan de situatie dat veel
meldingen op verschillende plaatsen of door verschillende personen worden behandeld. Ook ontstaat
meer grip op het meldingenproces en is de kwaliteit van de afhandeling gewaarborgd.
Om tot een effectieve en efficiënte manier te komen om complexere binnengekomen signalen te
combineren en te wegen, wordt een beperkt aantal integrale wegingsoverleggen ingesteld. Zowel
BuRO met haar kennis van risico’s voor de voedselveiligheid, als het toezicht heeft in deze overleggen
een rol. Verder stemt BuRO regelmatig met VWS en RIVM af om signalen over chemische stoffen te
bespreken en waar nodig door te geleiden.
De keuze voor een bestuursrechtelijk en/of strafrechtelijk vervolg van een geconstateerde overtreding
wordt gemaakt verderop in het proces, nadat de potentiële impact van de melding voor
voedselveiligheid is onderzocht. Zie voor verdere informatie en voor fraudesignalen hoofdstuk 3.4.
Acties
1

2

3
4

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
De wijze van afhandeling van meldingen (inclusief de
meldingen die voedselveiligheid betreffen) is
vastgesteld.
Alle meldingen komen centraal binnen bij het
klantcontactcentrum en worden geregistreerd en op hun
procesgang door de organisatie gevolgd.
Deskundige coördinatoren zijn aangewezen voor het
beoordelen van de meldingen.
Inrichten integrale wegingsoverleggen voor complexere

23

Gereed
Gereed

Voorjaar 2019

Gereed
Eerste helft 2019

5

6

7
8

9

signalen (zie ook aanbeveling 10/11).
Elke melder krijgt zo spoedig mogelijk, in ieder geval
binnen zes weken, bericht over de afhandeling van de
melding.
Snelle route is beschikbaar voor inspecteurs om
meldingen te doen over waarnemingen buiten het eigen
domein.
Er zijn afspraken gemaakt met Opsporing over het delen
van gegevens rond meldingen. Zie ook aanbeveling 11.
Afstemmingsoverleg van BuRO met RIVM en VWS
ingeregeld om signalen chemische stoffen te bespreken
en waar nodig acties te ondernemen.
De tevredenheid over het meldingenproces wordt
gemonitord bij de melders.

24

Gereed

Maart 2019

Gereed
Gereed

Doorlopend

3.4

Samenwerking toezicht en opsporing

Aanbeveling 10
Waarborg dat meldingen en signalen, ook als die betrekking hebben op fraude, in samenhang worden
behandeld en traceerbaar zijn voor toezicht, handhaving en opsporing.
Aanbeveling 11
Investeer verder in een betere samenwerking tussen toezicht en opsporing.
De NVWA zet haar opsporingscapaciteit primair in op voedselfraudezaken die directe risico’s vormen
voor de voedselveiligheid en de volksgezondheid. Mede door het incident met fipronil in eieren wordt
binnen de NVWA gewerkt om alle (fraude) signalen op een centraal punt te verzamelen en te wegen
(nog op te richten integrale wegingsoverleggen; zie aanbeveling 9). Binnen de NVWA zijn
verbeteringen doorgevoerd wat betreft de interne informatie-uitwisseling tussen Toezicht en
Opsporing.
•

•

•

Binnen het signalen-weegproces van de opsporing worden de signalen besproken tussen de
Informatie-officier van Justitie en de NVWA-Opsporing. Sinds het fipronilincident worden, na
akkoord van de Informatie-officier van Justitie, de signalen die vervolgens verder worden
opgewerkt, gedeeld met het klantcontactcentrum van de NVWA.
Sinds 18 februari 2018 neemt een vertegenwoordiger van NVWA-Toezicht deel aan het
selectieoverleg, waarin potentiële strafrechtelijke onderzoeken worden geselecteerd, door het
Functioneel Parket (de landelijk Milieu-officier van Justitie) en de NVWA-Opsporing. Zo wordt
toezicht in een eerder stadium betrokken bij potentiële strafrechtelijke onderzoeken4. Hierdoor is
het mogelijk geworden in een vroeg stadium de impact van een signaal voor de voedselveiligheid
te duiden en wordt de te kiezen inzet, een strafrechtelijk en/of bestuursrechtelijk vervolg,
gewogen. In aanvulling daarop zal samen met het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV)
worden verkend of een contactambtenaar in de zin van artikel 58 Wet op de economische delicten,
kan bijdragen aan de interactie tussen de NVWA en het Openbaar Ministerie.
Het in lijn met de aanbevelingen van de Commissie Sorgdrager uitgebouwde operationele Fraude
Expertise Knooppunt (FEK) van de NVWA is een samenwerkingsverband tussen Toezicht en
Opsporing voor (voedselveiligheid) fraudezaken. Het gaat hier om zaken die niet in aanmerking
komen voor een complex opsporingsonderzoek binnen Opsporing. Ze krijgen, gelet op hun impact
voor de voedselveiligheid, echter wel een vervolg binnen Toezicht. Zo nodig wordt door Opsporing
bijstand en capaciteit verleend aan NVWA-Toezicht. Alle signalen die binnen het FEK aangemerkt
worden als FEK-zaak, worden binnenkort doorgezet aan het klantcontactcentrum (zie aanbeveling
9) voor verwerking in het meldingenregistratiesysteem voor verdere opvolging in de NVWA. Het
FEK ontwikkelt zich tot een belangrijk schakelpunt in het uitwisselen van informatie en signalen,
ook wat betreft voedselveiligheid, tussen Toezicht en Opsporing.

4

Artikel 39f van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens biedt de mogelijkheid om strafvorderlijke gegevens
te verstrekken voor buiten de strafrechtspleging gelegen doelen. De doelen betreffen onder andere het voorkomen
en opsporen van strafbare feiten, het handhaven van de openbare orde en veiligheid en het beoordelen van de
noodzaak tot het nemen van rechtspositionele of tuchtrechtelijke maatregelen.

25

Acties
1
2
3

4

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
Werkwijze bij samenwerking Opsporing en Toezicht is
vastgelegd en versterkt via het Fraude Expertise Knooppunt.
De verbinding van het FEK met het klantcontactcentrum is
ingeregeld.
Toezicht is aangesloten bij overleg met het OM om vroegtijdig
te duiden waar inzet van bestuursrecht meer effectief is met
betrekking tot voedselveiligheid.
De NVWA verkent samen met JenV of benoeming van een
contactambtenaar (artikel 58 Wet op de economische
delicten) kan bijdragen aan de interactie tussen de NVWA en
het OM.

Gereed
Gereed
Eerste helft 2019
Gereed

Eerste helft 2019

Aanbeveling 12
Schep samen met het OM helderheid over de mogelijkheden informatie uit te wisselen en de
beperkingen daarvan, kennis te delen en samen te werken over de grenzen heen van de
strafrechtrechtelijke opsporing en het bestuursrechtelijke toezicht. Zorg dat alle geledingen van de
organisatie hiervan een eenduidig beeld hebben. Zoek de ruimte die de wetgeving biedt wanneer de
voedselveiligheid in het geding is.
Mede naar aanleiding van de aanbevelingen van de Commissie Sorgdrager is het contact tussen het
Openbaar Ministerie (OM) en de NVWA geïntensiveerd, zowel op operationeel als op tactisch niveau.
De NVWA-Opsporing en het Openbaar Ministerie wisselen op verschillende momenten informatie uit
over fraude in voedselketens. Informatie wordt uitgewisseld in het signalenoverleg tussen OM en
Opsporing en het selectieoverleg met NVWA en OM over strafzaken. Deze overleggen vinden periodiek
plaats en maken onderdeel uit van een doorlopend proces van afstemming over potentiële strafzaken.
Hierbij geldt dat wanneer de voedselveiligheid in gevaar is, het voorkomen of beperken van dit gevaar
voorop staat. Daarnaast loopt binnen de NVWA het project bestuursrecht-strafrecht. Doel van dit
project is zorgen voor effectievere handhaving, onder andere door de inspecteur nog beter te
faciliteren bij het maken van de keuze tussen bestuursrecht en/of strafrecht. Een resultaat van dit
project is tevens het verbeteren van de interne informatie-uitwisseling in deze binnen de NVWA. Bij dit
project is het OM nauw betrokken. Deze ingezette processen leiden nu al tot verbeterde samenwerking ten aanzien van informatie-uitwisseling en afstemming over de in te zetten interventie in
concrete zaken.
Met het OM is afgesproken om een gezamenlijke visie vast te leggen over de mogelijkheden om
binnen de bestaande juridische kaders informatie snel te delen en samen te werken over de grenzen
van strafrechtelijke opsporing en bestuursrechtelijk toezicht heen.
Acties
1

2

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
Maatregelen ten behoeve van de verbetering van de interne
informatie-uitwisseling tussen toezicht en opsporing is
opgesteld en geëffectueerd.
Heldere afspraken zijn gemaakt met het OM over informatieuitwisseling en samenwerking en deze zijn vastgelegd in een
visie en werkwijze.

26

Gereed
Eerste helft 2019

Eerste helft 2019

3.5

Communicatie en uitwisseling informatie

Aanbeveling 15
Zorg in overleg met de departementen voor een eenduidige communicatie.
Het is noodzakelijk dat bij een crisis of incident de betrokken organisaties en personen elkaar snel
weten te vinden. De NVWA is daarom gestart met een overleg om alle betrokkenen (beleid,
crisismanagers en communicatie) van de NVWA, VWS en LNV bijeen te brengen en afspraken te
maken over het versterken van de crisisorganisatie en -communicatie voedselveiligheid.
LNV, VWS en NVWA hebben nadere werkafspraken gemaakt om te komen tot eenduidige en goed
afgestemde communicatie bij crises en incidenten.
Binnen de NVWA wordt een nieuwe handleiding voor communicatie bij incidenten en crises ontwikkeld
als integraal onderdeel van het uitvoeringsdraaiboek ‘afhandelen crises en incidenten
voedselveiligheid’ van de NVWA. Deze handleiding sluit aan bij de protocollen van LNV en VWS en de
European Food Safety Authority (EFSA). De rolverdeling bij de communicatie tijdens crises en
incidenten binnen de NVWA en met andere betrokken partijen wordt verduidelijkt, inclusief de
aanscherping van de risicocommunicatiestrategie. NVWA-deskundigen zijn getraind voor woordvoering
op basis van de risicocommunicatiestrategie.
Het uitvoeringsdraaiboek ‘afhandelen crisis en incidenten voedselveiligheid’ van de NVWA is gereed.
De laatste hand wordt gelegd aan actualisatie en het op elkaar afstemmen van de
uitvoeringsdraaiboeken voedselveiligheid bij LNV, VWS en NVWA op basis van de aanbevelingen van
de Commissie Sorgdrager. Ook de eiersector stelt een crisisdraaiboek op; zie aanbeveling in hoofdstuk
2.1. De eiersector heeft aangegeven dat het draaiboek eind 2018 gereed zal zijn.
Zodra alle draaiboeken voedselveiligheid gereed zijn, wordt een crisisoefening gehouden waaraan de
eierketen, de NVWA, de NCAE en de ministeries van LNV en VWS deelnemen. Eenduidige
communicatie is daarbij één van de aandachtspunten. Voor de eenduidigheid in de communicatie naar
burgers en bedrijfsleven in geval van crises en incidenten worden verschillende acties ondernomen.
De website van de NVWA wordt verbeterd waardoor veel nadrukkelijker dan nu de relatie gelegd
wordt tussen het publieke belang en de handhaving van de NVWA. De website wordt op basis van de
risicocommunicatiestrategie ingericht en voorziet in vragen over risico’s van producten of voedsel.
De brancheorganisaties en diverse instituten, zoals het RIVM en het Voedingscentrum, hebben bij
crises en incidenten een essentiële rol in de communicatie over voedselveiligheid. Het is van belang
dat al deze communicatie-uitingen eenduidig zijn voor burger en bedrijfsleven. De ministeries van LNV
en VWS en de NVWA werken met de betrokken instanties op korte termijn toe naar een eenduidige
communicatie. Sindsdien wordt de informatie ten aanzien van incidenten al in een vroeg stadium
gedeeld met LNV en VWS en wordt de communicatie bij crises en incidenten beter afgestemd.
Acties
1

Voorgenomen activiteit en op te leveren product

2

Binnen de NVWA zijn deskundigen getraind in
risicocommunicatie om een rol te kunnen spelen bij de
woordvoering in geval van een incident of een crisis.
Het vroegtijdig informeren van de ministeries bij incidenten is
ingeregeld.
Werkafspraken over snelle afstemming gemaakt met alle
betrokken overheidsinstanties omtrent eenduidige
communicatie bij incidenten.

3
4

Uitvoeringsdraaiboek afhandelen crisis en incidenten
voedselveiligheid van de NVWA is gereed

27

Gereed
Gereed
Gereed

Gereed
Eerste helft 2019

5

Het gezamenlijke uitvoeringsdraaiboek voedselveiligheid van
LNV en VWS is gereed.

December 2018

6

Rolverdeling van communicatie bij crises en incidenten binnen
de NVWA, met LNV en VWS en met andere betrokken partijen is
verduidelijkt inclusief de aanscherping van de risicocommunicatiestrategie.
NVWA ontwikkelt een nieuwe handleiding voor communicatie bij
incidenten en crises als integraal onderdeel van het incidenten
en crisis uitvoeringshandboek NVWA.
Verbetering van de NVWA-website die meer inspeelt op het
publieke belang en een goede informatievoorziening bij crisis en
incidenten.
Crisisoefening uitgevoerd met LNV, VWS, NVWA, NCAE en de
eiersector.

Eerste helft 2019

7

8

9

Voorjaar 2019

Ontwikkeltraject in
2019
2019

Werkgroep versterking zelfregulering eierketen: aanbeveling 14
De overheid5 maakt duidelijke afspraken met de eierketen over het delen van incidenten en signalen,
zodat de eierketen tijdig kan optreden om risico’s te beperken. Het verdient aanbeveling om IKB Ei
hierbij te betrekken, zodat ook binnen het kwaliteitsschema maatregelen genomen kunnen worden.
De NVWA maakt met de eigenaren van op ketenborging.nl geaccepteerde private kwaliteitssystemen
nadere afspraken over de informatie die gedeeld kan worden en de wijze waarop. Dit betreft
informatieverstrekking in twee richtingen. De NVWA benadert afspraken ten aanzien van informatieuitwisseling binnen het kader van de private kwaliteitssystemen op een uniforme wijze. De wettelijke
plicht die op bedrijven rust om de NVWA te informeren in het kader van de Algemene
Levensmiddelenwetgeving zal onderdeel uitmaken van deze schriftelijke overeenkomst tussen de
eigenaar van het private kwaliteitssysteem en de NVWA (informatieprotocol).
De NVWA legt in dit kader vast welke vormen van informatie worden verstrekt of opgevraagd, met
inachtneming van wettelijke kaders, waaronder Algemene verordening gegevensbescherming (AVG).
Aan geaccepteerde private kwaliteitssystemen kan bijvoorbeeld ook privacygevoelige informatie, zoals
naam en adres van een bedrijf, worden verstrekt mits dat tot doel heeft om naast handhaving door de
overheid ook de beheerder van het private kwaliteitssysteem in de gelegenheid te stellen om actief
onrechtmatigheden in het private systeem te onderzoeken. Anonieme informatie over signalen in de
keten/sector kan over het algemeen eenvoudiger en breder worden verstrekt door de NVWA aan
belanghebbende partijen.
De NVWA en de eierketen overleggen periodiek met elkaar in het ketenoverleg Eieren. In dit overleg
wordt al informatie gedeeld over voedselveiligheid in deze keten.
Op dit moment wordt verder gewerkt aan de versterking van deze communicatie zoals het organiseren
van een periodiek overleg tussen deskundigen van het ‘kritische stoffen’ en deskundigen van NVWA
voor afstemming van de risico’s en het oppakken van signalen uit de markt.
De NVWA en IKB Ei kijken in aanloop naar acceptatie op ketenborging.nl welke van bovengenoemde
vormen van informatie-uitwisseling al voor de acceptatie in gang gezet kunnen worden.

5

In deze de NVWA als eigenaar van deze aanbeveling van de werkgroep.

28

Acties
1
2

3
4
5

6

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
IKB Ei heeft zich gemeld bij de NVWA, voor toetsing tegen
de criteria van de Taskforce Voedselvertrouwen.
Schemabeheerder IKB Ei voert aanpassingen door, zodat
aan criteria van de Taskforce Voedselvertrouwen kan
worden voldaan en biedt het opnieuw aan de NVWA,
daarna start toetsingsproces door NVWA.
De NVWA heeft branche-overleg eierketen-NVWA
ingeregeld.
NVWA maakt werkwijze ten aanzien van het melden en
verwerken van signalen duidelijk aan de sector.
De NVWA organiseert periodiek overleg tussen publieke
en private deskundigen voor afstemming risico’s,
verschuivingen en oppakken signalen uit de markt.
De NVWA deelt informatie om risico’s te beperken met
aangeslotenen IKB Ei mits schema is geaccepteerd op
ketenborging.nl en legt onderliggende werkwijze vast in
een informatieprotocol.

29

Gereed
Gereed
Eerste helft 2019

Gereed
Voorjaar 2019
Voorjaar 2019

Midden 2019

3.6

Afstemming handhavingsbeleid met de EU

Aanbeveling 16
Zorg spoedig, vóór er een volgend incident optreedt, voor een goede afstemming van het
handhavingsbeleid van de lidstaten van de EU zodat verschillend optreden tussen de nationale
toezichthouders zoveel mogelijk wordt vermeden. Zorg tevens dat ten tijde van incidenten of crises
effectieve afstemmingsmechanismen beschikbaar zijn.
De afstemming tussen de lidstaten ten aanzien van handhaving op het terrein van voedselveiligheid
vindt plaats in een aantal verschillende overleggen onder leiding van de Europese Commissie.
Bijna voor elke stof zijn ter bescherming van burgers en gebruikers op EU-niveau normen vastgesteld,
of het nu een diergeneesmiddel, biocide, een gewasbeschermingsmiddel, een ontsmettingsmiddel of
een gevaarlijke stof betreft. Ook is in EU-verband vastgelegd op welke wijze de metingen verricht
moeten worden en hoe omgegaan moet worden met de meetonzekerheid. Deze normen zijn naast de
microbiologische normen te vinden in de databases van de Europese Commissie. De Europese
Commissie gaat ervan uit dat lidstaten de normen respecteren en handhaven en ziet hierop toe.
Een lidstaat heeft de bevoegdheid om zelfstandig beslissingen te nemen over de aard van de
handhavingsmaatregelen om de overschrijding van een norm zo snel als mogelijk te beëindigen. In
sommige gevallen is er door de Europese Commissie in afstemming met de lidstaten een richtsnoer
opgesteld dat nadere invulling geeft aan de te nemen maatregelen bij normoverschrijdingen. De
Europese Commissie inventariseert de beschikbare richtsnoeren en zal daarna, in samenspraak met de
lidstaten, concluderen op welke gebieden nadere richtsnoeren nodig zijn om een in de Europese Unie
een zoveel mogelijk geharmoniseerd handhavingsbeleid te verkrijgen.
Naast deze door de Europese Commissie gecoördineerde activiteiten, komen ook de ‘Heads of
Agencies’ van de Europese lidstaten regelmatig bij elkaar om de handhaving van
voedselveiligheidsissues in Europa te bespreken. De NVWA zet zich actief in tijdens relevante
Europese overleggen om aandacht te vragen voor de verschillen in handhaving, daar waar dat
geconstateerd is uit verschillende EU-informatie-stromen en incidenten.
Voor waarschuwingen van lidstaten betreffende voedselveiligheidsrisico’s wordt het Europese Rapid
Alert System for Food and Feed (RASFF) van de Europese Commissie gebruikt. De NVWA voedt het
systeem met meldingen en acteert indien nodig op meldingen van lidstaten.
De wettelijke basis van het RASFF ligt in artikel 50-52 van de Algemene Levensmiddelenwetgeving
(Verordening (EG) nr. 178/2002). Voor de uitvoering zijn uitvoeringsbepalingen vastgesteld in
Verordening (EU) nr. 16/2011. Lidstaten zijn verplicht elkaar te ondersteunen op verzoek van een
andere lidstaat via het communautaire systeem voor administratieve ondersteuning en samenwerking.
De basis van het Administrative Assistance and Cooperation system (AAC) ligt in artikel 34-38 van de
Officiële Controleverordening ((EG) nr. 882/2004). Voor de uitvoering zijn uitvoeringsbepalingen
vastgelegd in Uitvoeringsbesluit (EU) 2015/1918. In Nederland is de NVWA hiervoor verantwoordelijk.
De hoeveelheid meldingen en ondersteuningsverzoeken vanuit de Europese Commissie en de lidstaten
groeit. LNV, VWS en NVWA nemen het voortouw om binnen de EU de mogelijkheden tot verdere
uniforme afweging van deze meldingen te onderzoeken met als doel de efficiëntie van informatieuitwisseling te verbeteren.
De Europese Commissie evalueert momenteel samen met de lidstaten het crisisplan op basis van
artikel 55 van de Algemene Levensmiddelenwetgeving (Verordening (EG) nr. 178/2002).
De nieuw aan te stellen CFSO (zie aanbeveling 7) draagt zorg voor afstemming binnen de NVWA, met
de ministeries, de handhavingsautoriteiten in andere lidstaten en de Europese Commissie gericht op
een effectieve agendering van voedselveiligheidszaken bij de Europese Commissie.

30

Acties
1
2

3

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
Participatie in relevante Europese overleggen door NVWA.
De NVWA zet zich samen met LNV en VWS actief in tijdens
relevante Europese overleggen om aandacht te vragen voor
de verschillen in handhaving, daar waar dat geconstateerd is
uit verschillende EU-informatiestromen en incidenten.
LNV, VWS en NVWA starten overleg met de EU over de
afweging en afhandeling van Europese meldingen en
ondersteuningsverzoeken.

31

Gereed
Gereed
Is gestart en wordt
gecontinueerd

Eerste helft 2019

4. De ministeries van LNV en VWS
4.1

Beleidsmix die zelfregulering en naleving stimuleert

Aanbeveling 17 Commissie Sorgdrager
Erken de verantwoordelijkheid voor het stelsel van voedselveiligheid en zorg voor een evenwichtige,
toezichtondersteunende beleidsmix die een betrouwbare zelfregulering in de sectoren stimuleert en de
naleving van voedselveiligheidsvoorschriften bevordert.
Werkgroep versterking zelfregulering eierketen, aanbeveling 21
Onderzoek, onder regie van het ministerie van LNV, hoe overheid en eierketen de aanbevelingen in
het eindrapport van de werkgroep versterking zelfregulering eierketen ook kunnen toepassen op
bedrijven die niet deelnemen aan IKB Ei; neem daarbij de instrumenten toezicht, algemeen
verbindend verklaring, regelgeving en ketenafspraken mee.
In de Kamerbrief van 25 juni 2018 hebben de minister van LNV en de minister voor MZS hun
stelselverantwoordelijkheid voor voedselveiligheid bevestigd. De ministeries zorgen voor een goed
stelsel van wetgeving en toezicht & handhaving op de voedselveiligheid. Het stimuleren van de
zelfregulering door het bedrijfsleven maakt een belangrijk onderdeel uit van de stelselverantwoordelijkheid. De ministeries maken afspraken met het betrokken bedrijfsleven over
versterking van deze zelfregulering.
Zelfregulering eiersector
Onder zelfregulering verstaat de Commissie: ‘een vrijwillig stelsel van aanvullende materiële en
administratieve regels en onafhankelijke controle hierop, dat meer zekerheid geeft dat de geleverde
producten aan de wettelijke vereisten en/of aanvullende afnemerseisen voldoen’. Als een systeem van
zelfregulering adequaat functioneert, kan het overheidstoezicht op de bedrijven hierop worden
afgestemd.
De opvolging van de aanbevelingen van Sorgdrager richt zich in eerste instantie op de
pluimveebedrijven en pluimveeservicebedrijven in de eiersector. Dit betreft zowel de bedrijven die zijn
aangesloten bij IKB Ei en het kwaliteitsschema IKB PSB voor pluimveeservicebedrijven als ook de
bedrijven die niet zijn aangesloten op de genoemde kwaliteitsschema’s.
Kwaliteitsschema’s IKB Ei en IKB PSB
Het fipronilincident heeft laten zien dat het private kwaliteitssysteem in de eierketen (IKB Ei) moet
worden versterkt. De eiersector zal ervoor zorgen dat IKB Ei gaat voldoen aan de criteria die in 2014
zijn afgesproken door de Taskforce Voedselvertrouwen, waarna IKB Ei op ketenborging.nl kan worden
geplaatst (zie aanbeveling hoofdstuk 2, aanbeveling 2). Voor het zo snel mogelijk realiseren hiervan
is, naast de inzet van de eierketen, de toetsing van de schema’s door de NVWA een essentiële stap.
VWS en LNV sporen de partijen aan om dit zo snel als mogelijk te realiseren. De komende periode
zullen de ministeries daarom regelmatig de eiersector en de NVWA aanspreken op de vorderingen.
Stimulering deelname aan IKB Ei
Deelname aan een privaat kwaliteitsschema is vrijwillig. Zodra de eisen van het systeem strenger
worden en de kosten voor deelname stijgen, ontstaat het risico dat bedrijven afhaken. Daarom wordt
door de overheid en de eiersector gezamenlijk gezocht naar geschikte instrumenten om deelname aan
kwaliteitsschema’s te behouden en zelfs te vergroten. De Werkgroep Versterking Zelfregulering
Eierketen (WVZE) heeft deze aanbeveling eveneens opgenomen (zie hoofdstuk 2).
De overheid is met de eiersector een werkgroep gestart met als doel maatregelen en aanvullende
instrumenten te vinden die deelname in de eiersector aan IKB Ei stimuleren. Daarbij is uiteraard van

32

belang dat de eiersector de toegevoegde waarde van IKB Ei verstevigt (zie hoofdstuk 2). Door
deelname aan IKB Ei moet ervan uit gegaan kunnen worden dat de voedselveiligheid wezenlijk is
geborgd, en dat dit dan ook meerwaarde heeft voor de IKB Ei-deelnemers én voor de afnemers van
eieren en eiproducten.
Door de werkgroep wordt onderzocht hoe de overheid en andere partijen in de keten deelname aan
IKB Ei kunnen stimuleren. Deelname aan IKB Ei kan worden gestimuleerd zodra afnemers alleen
producten afnemen die afkomstig zijn van IKB Ei-gecertificeerde bedrijven. Ook kan de NVWA bij het
toezicht op bedrijven rekening houden met deelname aan IKB, nadat (de) kwaliteitssystemen als
geaccepteerd staan vermeld op ketenborging.nl.
Uit aanbeveling 21 van de WVZE blijkt dat de sector daarnaast een groot belang hecht aan het
algemeen verbindend verklaren (AVV) van IKB Ei of onderdelen daarvan, zoals de monitoring van
kritische stoffen. Dit zou betekenen dat de zelfcontrole (of delen daarvan) niet meer een invulling is
van de eigen verantwoordelijkheid door het bedrijfsleven, maar door de overheid verplicht wordt
opgelegd. Het ministerie van LNV onderzoekt integraal en in samenhang met andere maatregelen de
wenselijkheid en (juridische) mogelijkheid van deze verdergaande maatregel.
Kennis over voedselveiligheid
De Commissie Sorgdrager constateert dat de kennis in de sector op het terrein van voedselveiligheid
momenteel tekortschiet. Door de hierboven genoemde werkgroep met de eiersector wordt ook
bekeken op welke manier deze kennis in de eiersector vergroot kan worden, aanvullend op de acties
die de eierketen zelf al op zich heeft genomen zoals de instelling van het kennisloket (zie aanbeveling
5). Er zal onderzocht worden of aanvullende ondersteuning vanuit de overheid nodig is. Mogelijkheden
hiervoor zijn de opzet van kennisnetwerken, studiekringen en projecten vanuit de Topsector
Agri&Food.
Overleggen met de eiersector
Voor een goede afstemming van de gezamenlijke doelen komen de ministeries van VWS en LNV, de
NVWA en de eiersector op structurele basis bij elkaar. Naar aanleiding van de aanbevelingen van de
Commissie Sorgdrager is er sinds juli 2018 een bestuurlijk overleg (Directeur-generaal Agro van LNV,
Directeur-generaal Volksgezondheid van VWS, Inspecteur-generaal NVWA) met de bestuurders uit de
eierketen. In dit overleg informeren de partijen (eiersector, NVWA, LNV, VWS, CBL, FNLI) elkaar over
de voortgang van de aan hen gerichte aanbevelingen in het rapport van de Commissie Sorgdrager. Dit
overleg vindt in ieder geval plaats totdat duidelijk is dat de aanbevelingen van de Commissie goed zijn
opgevolgd.
De NVWA heeft daarnaast sinds enige tijd regelmatig overleg met vertegenwoordigers van diverse
sectoren om risicobeheersingszaken te bespreken, zie hoofdstuk 3.1, in de tekst bij aanbeveling 7.
Zelfregulering overige sectoren
Bovenstaande acties in de eierketen en de resultaten daarvan om de voedselveiligheid goed te borgen
zijn ook van belang voor de zelfreguleringssystemen in andere plantaardige en dierlijke sectoren. Om
die reden hebben de ministers van LNV en VWS deze sectoren aangeschreven met de vraag welke
acties er naar aanleiding van de aanbevelingen van de Commissie Sorgdrager en de aanbevelingen
van de Werkgroep Versterking Zelfregulering in de eierketen door de betrokken sectoren al zijn
ondernomen of nog ondernomen gaan worden. Ook de Land- en Tuinbouworganisatie Nederland (LTO)
heeft een vergelijkbare oproep richting deze sectoren gedaan. De ministeries zullen in 2019 met deze
sectoren afspraken maken over de versterking van de zelfregulering. Het actief stimuleren en
(financieel) ondersteunen van zelfregulering op een vergelijkbare wijze als bij de eierketen is gebeurd,
behoort daarbij tot de mogelijkheden.

33

Planning
Acties
1

2

3
4

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
Bestuurlijk overleg met als doel: stimulering zelfregulering
eiersector (IKB Ei, IKB PSB en overige
zelfreguleringsmaatregelen, opvolging aanbevelingen van de
Commissie Sorgdrager.
De werkgroep ‘eiersector’ komt met voorstellen voor
versterking van de zelfregulering en stimulering deelname
aan IKB Ei.
Kennis pluimveehouders, primaire sectoren: initiatieven zijn
verkend en zo nodig opgezet (topsector, kennisnetwerken).
Zelfreguleringstrajecten overige plantaardige en dierlijke
sectoren zijn versterkt.

34

Gereed
2019

Voorjaar 2019

2019
2019

4.2

Politieke en beleidsmatige verantwoordelijkheid voedselveiligheid

Aanbeveling 18
Beleg de politieke en beleidsmatige verantwoordelijkheid voor voedselveiligheid eenduidig en sluitend
en zorg daarbij voor een passende, duidelijke aansturing en relatie met de toezichthouder.
Er is een analyse gevraagd van ABD Topconsult over de opvolging van deze aanbeveling. Over de
uitkomsten hiervan en de te maken keuzes op basis van de analyse wordt de Tweede Kamer separaat
geïnformeerd.

35

4.3

Versterking van de NVWA

Aanbeveling 19
Stel de toezichthouder in staat voedselveiligheid tot eerste en belangrijkste prioriteit in het
handhavingsbeleid te maken.

Aanbeveling 20
Zorg voor een adequate toerusting van de NVWA zodat zij haar rol als sluitstuk van de voedselveiligheid op effectieve en efficiënte manier kan vervullen. Geef de NVWA de ruimte en de capaciteit
zich te ontwikkelen tot een gezaghebbende autoriteit op het gebied van de voedselveiligheid die het
vertrouwen geniet van burgers en recht doet aan het belang van Nederland als belangrijke handelspartner in Europa.
Toerusting NVWA
Voedselveiligheid is een belangrijke prioriteit in het handhavingsbeleid. Met het oog hierop heeft de
Commissie in aanbeveling 20 geadviseerd de NVWA adequaat toe te rusten. In het kader van de
adequate toerusting zijn twee al lopende activiteiten van belang: NVWA 2020 en de middelen voor
intensivering van het toezicht op onder meer voedselveiligheid uit het regeerakkoord Rutte III. Het nu
inzetten van grote aanvullende verandertrajecten zal de NVWA niet de rust geven om de in gang
gezette verandering zo snel als mogelijk te kunnen realiseren. Het is nu vooral van belang de in gang
gezette koers vast te houden, deze waar mogelijk te versnellen en geen nieuwe trajecten, anders dan
de acties die in dit actieplan staan vermeld, toe te voegen.
De uitvoering van het programma NVWA 2020 is erop gericht verbeteringen te realiseren om tot een
meer risicogericht en kennisgestuurd toezicht te komen waardoor de NVWA haar werk efficiënter en
effectiever kan uitvoeren. Dit zijn verbeteringen voor het toezicht op het terrein van voedselveiligheid
maar ook op die van volksgezondheid, plantgezondheid, diergezondheid, dierenwelzijn en natuur.
Over de resultaten van dit programma wordt de Tweede Kamer halfjaarlijks geïnformeerd in de
voortgangsrapportages NVWA 2020.
De middelen uit het regeerakkoord Rutte III worden onder andere ingezet voor de NVWA-inzet op
voedselveiligheid. In het regeerakkoord zijn aanvullende middelen voor de NVWA opgenomen die
oplopen van €5 mln. in 2019 naar €20 mln./jaar structureel vanaf 2022 voor dierenwelzijn en
voedselveiligheid en ter versterking van het toezicht van de NVWA, wat in eerste instantie vooral leidt
tot demping van de krimp uit eerdere taakstellingen en in latere jaren pas tot daadwerkelijke groei. In
de begroting 2019 van de ministeries van LNV en VWS is voor 2019 op structurele basis €5 mln./jaar
en op incidentele basis €4 mln. beschikbaar gesteld voor de NVWA. Van deze middelen is tweederde
beschikbaar voor LNV en eenderde deel voor VWS. De intensivering bij de NVWA vindt onder andere
plaats door te investeren in digitaal toezicht, de opsporing, de openbaarmaking van inspectiegegevens
en door een pilot te starten met cameratoezicht in slachthuizen. Binnen de jaarlijkse cyclus van de
Rijksbegroting vindt nadere besluitvorming plaats over het beschikbaar komen van de overige
middelen voor de NVWA die in het regeerakkoord zijn opgenomen en de besteding daarvan.
De verwachting is dat met deze investeringen de NVWA beter is toegerust op het gebied van
voedselveiligheid. Zoals de Commissie aangeeft is bij de NVWA ook tijd nodig om deze veranderingen
door te kunnen voeren.
Opdrachtgeverschap
In het kader van de aansturingsrelatie tussen de eigenaar (LNV), de opdrachtgevers (LNV, VWS) en
de opdrachtnemer NVWA worden er afspraken gemaakt over de taken en rollen voor de gehele
jaarplancyclus vanaf de opdrachtgeversbrief (Kaderbrief) tot de verantwoording in het jaarverslag.

36

De ministeries versterken het opdrachtgeverschap richting de NVWA naar aanleiding van de
aanbevelingen van de Commissie Sorgdrager door nadrukkelijker te sturen op de prioriteiten voor
voedselveiligheid. Dit betekent dat de ministeries hier meer regie op gaan voeren onder andere via de
jaarplancyclus van de NVWA. De Commissie Sorgdrager vindt bovendien dat het
voedselveiligheidsbeleid in Nederland te zwaar leunt op de inzet van de NVWA. De ministeries zijn
verantwoordelijk voor het beleid op het terrein van de voedselveiligheid, de NVWA is verantwoordelijk
voor het toezicht en de handhaving. De ministeries zijn verantwoordelijk voor de beoordeling en de
vaststelling van normstellingen. Binnen het wettelijk kader stelt de NVWA regels op, zodat zij
consequent en voorspelbaar kan handhaven. De ministeries en de NVWA hebben ieder hun eigen rol
en verantwoordelijkheid zoals vastgelegd in de Aanwijzing inzake Rijksinspecties6.
Het lid Lodders heeft tijdens de begrotingsbehandeling LNV 2019 specifiek gevraagd naar de rol van
BuRO bij risicobeoordelingen en hun beleidsmatige rol. De ministeries werken de komende tijd verder
uit hoe de taakverdeling tussen beleid en handhaving op het terrein van de voedselveiligheid moet
worden vormgegeven bij het maken van beleid, het uitwerken van beleidsregels en het interpreteren
van (Europese) normen. Er wordt nagegaan of op dit terrein conform deze taakverdeling wordt
gehandeld en of deze taakverdeling op grond van deze uitwerking aangepast dient te worden. Dit
gebeurt in nauw overleg met de NVWA. De Tweede Kamer zal hierover in de eerste
voortgangsrapportage in april 2019 worden geïnformeerd.
De uitwerking van de analyse door ABD Topconsult over de verbetering van de aansturing van de
NVWA (uitwerking aanbeveling 18) wordt hierbij in 2019 meegenomen.
De jaarplancyclus start met de Kaderbrief die de ministeries van LNV en VWS opstellen. Meer dan
voorheen gebeurt dit in onderling overleg met de verschillende belanghebbenden bij beleid en toezicht
waarbij de prioriteiten voorafgaand aan het opstellen van het jaarplan gezamenlijk en in een breder
afwegingskader worden gewogen. Incidenten of crises kunnen ertoe leiden dat gedurende het
kalenderjaar moet worden geherprioriteerd. In die gevallen wordt in het overleg tussen de betrokken
ministeries en de NVWA meer dan voorheen bepaald welke taken niet of minder intensief worden
uitgevoerd. Een herprioritering geschiedt zodanig dat voedselveiligheid de eerste en belangrijkste
prioriteit in het handhavingsbeleid blijft.
Risicogerichte, slagvaardige en proportionele handhaving
De ministers van VWS en LNV hebben in 2015 in het Toezichtkader NVWA7 afgesproken op welke
wijze de NVWA haar rol als onafhankelijke, onpartijdige en rolvaste autoriteit gaat versterken, gericht
op de borging van publieke belangen als voedselveiligheid. Net als de Commissie Sorgdrager zijn de
ministers van mening dat het versterken van die rol bijdraagt aan het vertrouwen van burgers en
bedrijven in het onafhankelijk oordeel van de NVWA.
De afspraken gaan vooral over de te maken keuzes in het toezicht, zodat de effectiviteit van het
toezicht toeneemt, en op de kaders voor het handhavingsbeleid, zodat snel, slagvaardig, rechtmatig,
proportioneel en daadkrachtig wordt opgetreden. De ketenanalyses, een stevig en proportioneel
handhavingsbeleid met bijbehorende sanctionering en het monitoren van de effectiviteit van het
toezicht via de kritische prestatie-indicatoren (KPI’s) zijn belangrijke instrumenten om het toezicht
risicogericht en slagvaardig te kunnen oppakken. De ministeries en de NVWA zorgen, ieder vanuit hun
eigen rol, ervoor dat deze instrumenten optimaal worden ingezet.

6

Regeling van de Minister-President, Minister van Algemene Zaken van 30 september 2015, nr. 3151041, houdende de vaststelling
van de Aanwijzingen inzake de rijksinspecties. Staatscourant nr. 33574, 8 oktober 2015.

7

Ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van Economische Zaken, Toezichtkader NVWA – Leidende principes voor
toezicht en handhaving, Den Haag, 2015

37

Ketenanalyses
Voor het maken van de keuzes in het toezicht en het gesprek met de betrokken sectoren zijn de
ketenanalyses van belang. De Commissie Sorgdrager constateerde dat de ontwikkeling en
implementatie van het risicogerichte toezicht zich door capaciteitsdruk traag voltrekt. Dit jaar zijn de
analyses van de eierketen en de pluimveevleesketen gepubliceerd. De ministeries maken in het kader
van de jaarplancyclus en het programma NVWA 2020 heldere afspraken over de nog te publiceren
ketenanalyses. De ervaringen van de tot op heden opgestelde analyses (ketenanalyses en de Staat
van de Voedselveiligheid) worden hierbij benut.
Vernieuwde boetes effectief inzetten in handhavingsbeleid
In de Warenwet en de Wet dieren zijn in de afgelopen periode het boeteplafond verhoogd en is de
omzetgerelateerde boete geïntroduceerd. De mogelijkheden van het verhoogde boeteplafond is
beschreven in de Warenwet en bijbehorende regelingen. Het boeteplafond is naar aanleiding van de
paardenvleesaffaire verhoogd tot de zesde boetecategorie van het Wetboek van Strafrecht
(momenteel €830.000). De Wet dieren kent eveneens een maximumplafond van €830.000 voor
rechtspersonen. De omzetgerelateerde boete is geïntroduceerd in zowel de Warenwet en als in de Wet
dieren. Deze boete kan opgelegd worden bij overtredingen op het terrein van eerlijkheid in de handel,
goede voorlichting aan de consument en voedselveiligheid waarbij er sprake is van opzet of grove
schuld. De omzetgerelateerde boete is gemaximeerd op de zesde boetecategorie van het Wetboek
voor strafrecht (momenteel €830.000). Dit besluit in de Warenwet is sinds 1 juli 2018 in werking
getreden.
In het handhavingsbeleid van de NVWA worden de mogelijkheden van boetes benut. De ministeries
hebben het kader voor het handhavingsbeleid van de NVWA vastgelegd in het Toezichtkader. In het
Toezichtkader is vastgelegd dat de NVWA het algemene en domeinspecifieke interventiebeleid
aanscherpt. De interventies moeten effectief en proportioneel zijn. De ministeries gaan in
samenwerking met de NVWA het effect bepalen van het aangescherpte interventiebeleid en van de
inzet van de verhoogde boeteplafonds en de omzetgerelateerde boete.
Aanpak stelselmatig achterblijvende partijen
Indien private partijen, in individueel verband en/of in ketenverband, stelselmatig in gebreke blijven,
is volgens de Commissie Sorgdrager een gezamenlijke aanpak van de NVWA en de ministeries nodig.
De ministeries en de NVWA onderschrijven dit. Rolvastheid is daarbij van belang, zodat ieder zijn
eigen mogelijkheden inzet. De ministeries zullen partijen die zich stelselmatig niet of onvoldoende aan
de regelgeving houden, benaderen om ervoor te zorgen dat zij doordrongen raken van het belang van
het borgen van voedselveiligheid. Activiteiten kunnen zo nodig gericht zijn op een gedrags- en
cultuurverandering in de betreffende voedselproductieketen (zie actie 4 van aanbeveling 17).
Kritische prestatie-indicatoren
Tenslotte wordt door middel van de kritische prestatie-indicatoren (KPI’s) nagegaan of de NVWA
adequaat is toegerust om haar taken op het terrein van de voedselveiligheid te kunnen uitvoeren.
Door de ministeries en de NVWA is gekozen voor een aanpak om kritische prestatie-indicatoren te
benoemen voor het beoordelen van de doeltreffendheid, de kwaliteit en de doelmatigheid van de
NVWA-inzet. De ministeries zullen op basis van de rapportages van de KPI’s met de NVWA het
gesprek voeren over de effectiviteit en efficiency van het toezicht door de NVWA. De NVWA werkt aan
de uitrol van de KPI’s, in lijn met de afspraken binnen NVWA 2020.
Beleidsmatige inzet (nationaal en internationaal)
Naar aanleiding van de aanbevelingen van de Commissie Sorgdrager trekken LNV, VWS en NVWA
meer dan voorheen samen op bij discussies met het bedrijfsleven over de interpretatie en uitleg van
de (Europese) wetgeving. De ministeries nemen daarbij de regie in discussies over interpretatie van

38

regels met als doel eventuele onduidelijkheden in de uitleg van de wetgeving weg te nemen. Dit
maakt ook dat de handhaving slagvaardiger kan plaatsvinden.
De ministeries hebben regelmatig overleg met de sectoren, onder andere in het Regulier Overleg
Warenwet (ROW) en andere overleggen met de verschillende sectoren. In deze overleggen bespreken
de ministeries kwesties met het betrokken bedrijfsleven en geven zij hen duidelijkheid over de
interpretatie van regels. Het bedrijfsleven wordt nadrukkelijk uitgenodigd in deze overleggen melding
te doen van eventuele onduidelijkheden of interpretatieverschillen in wetgeving.
Internationaal zetten LNV en VWS in op heldere wetgeving en standaarden die handhaafbaar zijn
(binnen de EU en wereldwijd via de Codex Alimentarius). De NVWA, LNV en VWS zullen samen, ieder
vanuit zijn eigen rol, optrekken in het internationale overleg in Brussel over bijvoorbeeld het
aanscherpen van de richtsnoeren op het gebied van traceerbaarheid en de meldplicht voor laboratoria
(zie verder hieronder).
De Chief Food Safety Officer (CFSO) van de NVWA zal nauw samenwerken met de ministeries.
Leemtes in wetgeving en handhaving op het terrein van voedselveiligheid kunnen ook door de CFSO
worden gesignaleerd. Met name bij grensoverschrijdende incidenten is het van belang dat het
handhavingsbeleid van de autoriteiten goed wordt afgestemd en eenduidig en transparant is. Hierover
moeten zo nodig afspraken worden gemaakt. De ministeries en de CFSO zullen in de relevante
Brusselse gremia inzetten op het versterken van het de afstemming over interpretatie van wetgeving
en zo mogelijk afspraken over het handhavingsbeleid. In aanbeveling 7 is de verdere taakinvulling van
de CFSO nader toegelicht.
De capaciteit voor bovengenoemde beleidsmatige inzet wordt bij de ministeries vergroot om het brede
werkveld op het terrein van voedselveiligheid nationaal, in de EU en mondiaal goed te kunnen
uitvoeren.
Versterking van het handhavingsinstrumentarium
Versterking van het bestuurlijk en het strafrechtelijk instrumentarium geeft de NVWA betere
mogelijkheden om slagvaardig te handhaven bij bedrijven die bewust en opzettelijk de voedselveiligheid in gevaar brengen. Samen met onder andere het ministerie van JenV verkennen LNV, VWS
en de NVWA of het instrumentarium versterkt kan worden.
Inzet wet Bibob voor weigeren erkenningen
Op dit moment geldt voor de beleidsterreinen van LNV dat de Meststoffenwet onder het
toepassingsbereik van de Wet Bibob (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar
bestuur) is gebracht. Voor VWS geldt dat de Drank- en Horecawet en de Opiumwet onder het
toepassingsbereik van de Wet Bibob vallen. Er zijn echter meer terreinen waarbij de inzet van het
Bibob instrument een goed middel zou kunnen zijn om de integriteit bij de productie van
levensmiddelen en voedsel te borgen. Voorwaarde is wel dat er sprake is van een aanwezig
vergunningen- of erkenningenstelsel. In de levensmiddelensectoren worden erkenningen verleend. Er
wordt ingezet op het benutten van de Wet Bibob door erkenningen voor levensmiddelenbedrijven te
kunnen weigeren.
De Wet Bibob is een (preventief) bestuursrechtelijk instrument. Als er ernstig gevaar dreigt dat
bijvoorbeeld een vergunning wordt misbruikt voor andere doeleinden dan waarvoor deze is gegeven,
kan het bevoegde bestuursorgaan de aanvraag weigeren of de afgegeven vergunning preventief
intrekken, ongeacht de mogelijkheden die de Warenwet zelf biedt. Om de mate van gevaar van
misbruik te bepalen, kunnen bestuursorganen zelf een onderzoek instellen of een advies aanvragen bij
het Bureau Bibob.
Strafbedreiging (onderdelen) Warenwet via de Wet economische delicten
Met de wijziging van de Warenwet en het Warenwetbesluit bestuurlijke boeten door de

39

maximale boete te verhogen en de omzetgerelateerde boete te introduceren, is de bestuursrechtelijke
boete bij overtreding van Warenwettelijke voorschriften sinds juli 2018 aanzienlijk verhoogd. Het is
van belang dat de NVWA deze aanvullende sanctiemogelijkheden inzet daar waar dit passend is.
Het verhogen van het boetemaximum in de Warenwet heeft geleid tot de situatie waarin de
bestuurlijke boete hoger ligt dan de maximale financiële strafbedreiging in het strafrecht. De
strafrechtelijke boete bij overtreding van Warenwettelijke voorschriften op grond van de Wet op de
economische delicten is op dit moment namelijk maximaal €20.750. Er wordt met het ministerie van
JenV samengewerkt om deze met elkaar in overeenstemming te brengen. Dit is ook in lijn met het
nader rapport bestuurlijke boetestelsels (TK 2017-18, 34 775 VI, nr. 102).
Daarnaast is er een verschil in strafbedreiging tussen de Wet dieren en de Warenwet (zes jaar versus
zes maanden gevangenisstraf). Naast rechtsongelijkheid, kan dit een probleem in de
opsporingspraktijk opleveren. In overleg met het ministerie van JenV zal bepaald worden of en voor
welke onderdelen van de Warenwet het mogelijk is om de strafbedreiging te verhogen.
Traceerbaarheid
Het is van belang dat bij overschrijdingen partijen verontreinigd voedsel snel worden teruggehaald. In
de Algemene Levensmiddelenwetgeving (Verordening (EG) nr. 178/2002) is in dit artikel vastgelegd
dat bedrijven bij overschrijdingen van normen onverwijld de betreffende partijen moeten terughalen.
De Europese Commissie heeft een richtsnoer voor implementatie van deze verplichting opgesteld. Het
is van belang dat deze implementatie niet leidt tot ongewenste verschillen bij de verschillende
lidstaten. Hiervoor zou het nodig kunnen zijn dat er aanvullende, verscherpte richtsnoeren voor de
verplichting voor het traceren en terughalen van producten komen.
Meldplicht private laboratoria
Op grond van artikel 19 van de Algemene Levensmiddelenwetgeving (Verordening (EG) nr. 178/2002)
geldt voor private laboratoria geen plicht om door hen aangetroffen overschrijdingen van
voedselveiligheidsvoorschriften te melden bij de NVWA, maar zijn ondernemers wel verplicht zich bij
de NVWA te melden zodra zij producten hebben die niet aan de voedselveiligheidsvoorschriften
voldoen. Voor diervoeders geldt wel een meldplicht voor private laboratoria. Een meldplicht voor
overschrijdingen van analyseresultaten van levensmiddelenonderzoeken door private laboratoria kan
het systeem voor borging van de voedselveiligheid verder versterken. De mogelijkheid voor een
meldplicht voor private laboratoria in Nederland zal zo spoedig mogelijk worden voorbereid, passend
binnen de kaders van de Europese wetgeving.
Planning
Acties
Voorgenomen activiteit en op te leveren product
Opdrachtgeverschap
1
Het opdrachtgeverschap via de NVWA-jaarplancyclus wordt
versterkt.
2
De taakverdeling voedselveiligheid tussen beleid en toezicht
is uitgewerkt en zo nodig aangepast.
Risicogerichte, slagvaardige en proportionele handhaving
3
Afspraken worden gemaakt over de nieuwe ketenanalyses.
4
Toetsing van het effect van het aangescherpte
interventiebeleid,de omzetgerelateerde boete en de
verhoogde boeteplafonds (via de Warenwet, Wet dieren).
5
De ministeries en de NVWA werken aan de aanpak van
stelselmatig achterblijvende sectoren/bedrijven.
6
De effectiviteit en efficiency van NVWA-inzet wordt getoetst

40

Gereed
Vanaf december 2018
April 2019

Voorjaar 2019
2019

Zie ook actie 4,
aanbeveling 17, 2019
Conform planning

via de in ontwikkeling zijnde kritische prestatie-indicatoren.

Beleidsinzet (nationaal & internationaal)
7
De ministeries nemen de regie bij het overleg met het
bedrijfsleven over de interpretatie van wetgeving.

8

De ministeries en de CFSO zetten in op een transparant en
eenduidig handhavingsbeleid bij grensoverschrijdende
incidenten.
9
Uitbreiding van de capaciteit voor voedselveiligheid bij de
ministeries (wetgeving en opdrachtgeverschap NVWA).
Versterking handhavingsinstrumentarium (wetgeving)
10
Samen met JenV zetten ministeries in op de versterking van
het handhavings-instrumentarium (wet Bibob, strafbedreiging
onderdelen Warenwet via de Wet economische delicten).
11
Samen met NVWA wordt ingezet aanvullende (wetgevende)
mogelijkheden ter versterking van het
handhavingsinstrumentarium (traceerbaarheid, meldplicht
private laboratoria).

41

NVWA 2020: totale
set operationeel in
2020

Doorlopend, onder
andere via het
Regulier Overleg
Warenwet (ROW)
Doorlopend, in
Brussels overleg
Voorjaar 2019

2019

2019

4.4

NCAE

Aanbeveling 21
Maak een eind aan de versnippering van het toezicht; stroomlijn het publieke toezicht op de eiersector
en breng de taken van de NCAE onder bij de NVWA.
Huidige taken NCAE
De NCAE is een dienstonderdeel van het privaatrechtelijke Centraal Orgaan Kwaliteitsaangelegenheden Zuivelsector (COKZ).
Ter illustratie van de taken die de NCAE uitvoert, is hieronder het budget dat door de NCAE wordt
aangewend voor het toezicht op handelsnormen (70% van het NCAE budget) en
voedselveiligheidsaangelegenheden (30%) uitgesplitst voor het jaar 2018. Dit is inclusief de
financiering en de bijbehorende FTE.
Begroting 2018 COKZ/NCAE, in € 1.000
Taak

NCAE financiering
budget

Wet dieren (LNV), handelsnormen

697 697 bedrijfsleven

Cross-compliance (LNV)

2

Exportcertificaten (LNV)*

43

Warenwet (VWS), EU-hygiëneverordeningen*

252 176 overheid (VWS)

fte

8

2 overheid (LNV)
43 bedrijfsleven
3

76 bedrijfsleven
Wet dieren, dierlijke bijproducten (LNV)*

63

Totaal

63 overheid (LNV)

1.057 816 bedrijfsleven

11

241 overheid
*) Taak wordt door de NCAE verricht in opdracht van NVWA: VWS en LNV geven opdracht aan NVWA, NVWA geeft
die opdracht weer door aan NCAE. De NVWA houdt tweedelijns toezicht op de uitvoering van de taken die door de
NCAE in opdracht van de NVWA worden uitgevoerd. De tarieven voor het bedrijfsleven zijn gebaseerd op het de
uurtarieven die LNV jaarlijks vaststelt.

Acties
•
Beeld consequenties.
Voor de opvolging van de aanbeveling worden verschillende mogelijkheden voor het stroomlijnen
van het publieke toezicht op de eiersector in beeld gebracht. Daarbij wordt de huidige situatie bij
de NCAE en de NVWA vergeleken met de situatie waarbij de taken op het gebied van
voedselveiligheid worden overgedragen en de situatie waarbij alle taken naar de NVWA worden
overgedragen.
Het beeld zal bestaan uit inschattingen van:
o de operationalisering inclusief de praktische uitvoerbaarheid van de overdracht van taken;

42

de consequenties van overdracht voor het personeel in verband met het verschil in
arbeidsvoorwaarden tussen COKZ/NCAE en het Rijk;
o de structurele en incidentele kostenveranderingen als gevolg van de overdracht;
o de mogelijke consequenties voor de tarieven voor de eiersector als gevolg van de overdracht.
Daarbij wordt ook de samenhang bezien tussen de implementatie van deze aanbeveling en andere
lopende trajecten ten aanzien van het toezicht op de voedselveiligheid. Ook het draagvlak bij de
eiersector over de door te voeren maatregelen wordt bij de besluitvorming betrokken.
Op basis van dit beeld zal nadere besluitvorming plaats vinden over het stroomlijnen van het
publieke toezicht.
o

Planning
Acties

Voorgenomen activiteit en op te leveren product

Gereed

1

Opstellen beeld consequenties van over te dragen taken.

Voorjaar 2019

2

Stroomlijnen van het publiek toezicht.

1-1-2020

43

Bijlage
Bijlage 1 – Achtergrondinformatie eierketen
Nederlandse eierketen:
•
Nederland is de grootste exporteur van eieren ter wereld. In 2017 waren er 35 miljoen leghennen
(ouder dan 18 weken). In 2017 lag de gemiddelde eiproductie in Nederland rond de 300 eieren
per jaar per leghen. Nederland produceert gemiddeld 10,5 miljard eieren per jaar. Circa 50% van
de in Nederland geproduceerde eieren gaan naar Duitsland. Het merendeel van deze eieren heeft
de bestemming ‘tafel ei’.
OVONED:
•
OVONED is de branche-organisatie van de eierketen. Het bestuur van OVONED wordt gevormd
door de vertegenwoordigers van LTO/NOP, NVP, Anevei en COBK. OVONED is o.a. schema
eigenaar van IKB Ei. Ook zet OVONED zich in voor onderzoek & innovatie en promotie &
voorlichting over eieren.
AVINED:
•
AVINED is de branche-organisatie van de pluimveesector. Het bestuur van AVINED wordt gevormd
door de vertegenwoordigers van LTO/NOP, NVP, Anevei, COBK en NEPLUVI. AVINED is o.a.
schema eigenaar van IKB PSB. Ook zet AVINED zich in op de dossiers diergezondheid, antibiotica,
hygiëne, salmonella, identificatie & registratie van pluimvee.
IKB Ei:
•
Integrale Ketenbeheersing Ei (IKB Ei) is een ketenkwaliteitssysteem voor de productie van eieren.
Deelname aan de regeling is vrijwillig. De regeling gaat over alle schakels die betrokken zijn bij de
productie van eieren. Deelnemers verstrekken zo garanties over de manier van produceren,
kwaliteit en herkomst.
•
Alle schakels in de eierketen nemen deel aan IKB Ei van opfok (groot)ouderdieren tot
legeindbedrijven tot aan pakstations. 90% van de legeindbedrijven neemt deel aan IKB Ei. En
95% van de eieren is afkomstig van pakstations die deelnemen aan IKB Ei. Bijna alle tafeleieren
bij de grote retailers in Nederland hebben het IKB Ei-keurmerk.
•
Om een certificaat te krijgen wordt getoetst of deelnemer voldoet aan de gestelde voorwaarden
vanuit IKB Ei (zie www.ikbei.nl ). Er wordt dan o.a. gekeken naar hygiëneverplichtingen, de
belangrijkste wettelijke eisen als het gaat om besmetting met bacteriën (Salmonella), gevaarlijke
stoffen (dioxines) en dierenwelzijn, relevante administratieverplichtingen om de traceerbaarheid
van de eieren te borgen.
•
Deelnemers aan IKB Ei worden jaarlijks getoetst aan de IKB Ei-voorwaarden door IKB Ei
aangewezen Certificerende Instanties (en de Controle Instanties). Indien de deelnemers voldoen
aan de gestelde voorwaarden dan ontvangen ze een certificaat dat geldig is vanaf datum
certificatie-beslissing tot 31-12-xxxx (jaar volgend op de datum beslissing). Naast de jaarlijkse
hercontroles, vinden er ook tussentijdse- en onaangekondigde controles plaats.
•
De Certificerende Instanties van IKB Ei verstrekken jaarlijks rond de 1100-1200 certificaten.
•
Besluitvormingsproces binnen IKB Ei. IKB Ei is een kwaliteitssysteem wat continue in ontwikkeling
is en wijzigt zodoende 1 a 2 keer per jaar. Zo speelt zij in op onderwerpen die spelen in de
politiek, maatschappij en in de markt. Het Centraal College van Deskundigen (CCvD) IKB Ei legt
gevraagd of ongevraagd adviezen tot wijzigingen binnen IKB Ei voor aan de Raad van Beheer IKB.
De RvB onderwerpt de adviezen aan een marginale toetsing en kan besluiten het advies in zijn
geheel over te nemen of te verwerpen. Kortom de Raad van Beheer IKB stelt de wijzigingen
binnen IKB Ei vast. Het besluitvormingsproces is vastgelegd in de Algemene Voorwaarden van IKB
Ei en haar bijlagen, waaronder in het Reglement CCvD IKB Ei en Reglement Raad van Beheer.

44

IKB PSB:
• IKB (Integrale Keten Beheersing) zorgt voor extra borging van de productie van IKB-eieren en
pluimveevlees via diverse gekoppelde kwaliteitssystemen. Eén van de factoren die van invloed zijn
op de productie van eieren en pluimveevlees, zijn de werkzaamheden die pluimveeservicebedrijven
(PSB-bedrijven) uitvoeren. Deelname aan de regeling is vrijwillig.
• Om een certificaat te krijgen wordt getoetst of deelnemer voldoet aan de gestelde voorwaarden
vanuit IKB PSB (zie www.avined.nl).
• Deelnemers aan IKB PSB worden jaarlijks getoetst aan de IKB PSB voorwaarden door IKB PSB
aangewezen Certificerende Instantie (en de Controle Organisaties). Indien de deelnemers voldoen
aan de gestelde voorwaarden dan ontvangen ze een certificaat dat geldig is vanaf datum
certificatie-beslissing tot 31-12-xxxx (jaar volgend op de datum beslissing). Naast de jaarlijkse
hercontrole, kunnen er ook onaangekondigde controles plaatsvinden.
• Er worden zes PSB-activiteiten onderscheiden: laden, ontsmetten, plaagdierbeheersing, enten,
snavel behandelen en reinigen. Er wordt per activiteit een certificaat afgegeven. Op www.avined.nl
staan de IKB PSB erkende bedrijven.
• Jaarlijks wordt door de Certificerende Instantie van IKB PSB rond de 100-150 certificaten verstrekt.

45