Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

28 089

Gezondheid en milieu

Nr. 211

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 december 2021
Op 3 december 2020 zond ik u het programmaplan «Liever een goede
buur». Met deze brief informeer ik u over de voortgang van programma
«Liever een goede buur»1, mede namens de Minister van Justitie en
Veiligheid voor het onderdeel Actieplan Aanpak Milieucriminaliteit.
Daarnaast kom ik terug op meerdere toezeggingen, gedaan tijdens het
commissiedebat Toezicht en Handhaving van 7 september 2021
(Kamerstuk 22 343, nr. 301). Het gaat hier om toezeggingen naar
aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer over de aanpak
van milieucriminaliteit en -overtredingen en mede namens de Minister
van Infrastructuur om toezeggingen inzake de commissie voor de
milieueffectrapportage (m.e.r.) en groene boa’s. Separaat van deze brief
stuur ik u de Kamerbrief versterking VTH-stelsel over de opvolging van de
aanbevelingen van de commissie Van Aartsen.
Programma Liever een goede buur
Het programma «Liever een goede buur» is opgesteld om de uitvoering
van het stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) te
verbeteren en de grijze milieucriminaliteit aan te pakken. Binnen dit
programma hebben de Ministeries van IenW en JenV, samen met haar
partners2, het afgelopen jaar diverse acties in gang gezet voor een
versterking van het VTH-stelsel en een krachtiger aanpak van milieucriminaliteit. De ingezette acties dragen bij aan de versterking van het
VTH-stelsel en daarmee aan de opvolging van de aanbevelingen van de
commissie Van Aartsen. Inmiddels boeken we op alle projecten voortgang
en zijn twee projecten in de afrondende fase: «Nieuwe taken beleggen» en
«Markttoegang en integriteit». In bijlage 1 vindt u een korte voortgangs-

1
2

kst-28089-211
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 22 343, nr. 293 en Kamerstuk 28 089, nr. 184.
Aangesloten partners bij «Liever een goede buur» zijn: IenW, JenV, ILT, VNG, IPO, Omgevingsdienst NL, BZK, politie en OM.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 089, nr. 211

1

rapportage van alle projecten3. De benodigde verbetering van de
strafrechtketen vraagt om fundamentele keuzes, waar politieke besluitvorming voor nodig is. Voor een slagvaardige strafrechtketen is meer
capaciteit nodig en een goede taakverdeling tussen de opsporingsdiensten om een versnipperde inzet te voorkomen. Ter voorbereiding van
de politieke besluitvorming wordt in januari 2022 een «pressure cooker
sessie» georganiseerd met leden van de Strategische Milieukamer, de
Ministeries van JenV, LNV en IenW en de nationale politie om de
strafrechtketen slagvaardiger te maken door het bieden van een oplossing
voor een effectievere taakverdeling. Het is aan een missionair kabinet om
hier een standpunt over in te nemen.
Toezeggingen naar aanleiding van het Algemene Rekenkamerrapport over de aanpak van milieucriminaliteit en -overtredingen
Naar aanleiding van het debat4 over het rapport van de Algemene
Rekenkamer over de aanpak van milieucriminaliteit en-overtredingen5 heb
ik u, en specifiek het lid Beckerman, toegezegd terug te komen op twee
onderwerpen. Het gaat hier om een terugkoppeling van het bestuurlijk
overleg dat ik heb gevoerd over de aanbeveling om inspectieresultaten
openbaar te maken en mijn acties met betrekking tot de aanbeveling om
een aanpak te ontwikkelen voor bedrijven die veelvuldig overtredingen
begaan. Om verwarring te voorkomen is het goed om aan te geven dat
het onderzoek en de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer zich
vooral hebben gericht op de inspecties bij Brzo-bedrijven in het kader van
de omgevingsvergunning (Wabo-inspecties) en niet op inspecties bij
Brzo-bedrijven in het kader van het Besluit risico’s zware ongevallen
(Brzo-inspecties)6. Brzo-inspecties kennen een eigen monitoring en
rapportagecyclus.
Openbaarmaking resultaten Wabo-inspecties
Op 11 oktober jl. is het rapport van de Algemene Rekenkamer en de
opvolging daarvan besproken in het Bestuurlijk Omgevingsberaad.7 In het
overleg is de noodzaak om aan de slag te gaan met de aanbevelingen
wederom bevestigd. Alle partijen zijn gecommitteerd om mee te werken
aan het uitvoeren van de benodigde acties die volgen uit het onderzoek.
De Wabo-inspecties bij Brzo-bedrijven voeren omgevingsdiensten uit in
opdracht van het bevoegd gezag. Het zijn dus gegevens van het bevoegd
gezag. Specifiek is voor de aanbeveling om resultaten van
Wabo-inspecties openbaar te maken afgesproken dat het bevoegd gezag
(in dit geval de provincies) in 2022 een nadere verkenning uitvoert naar de
(on)mogelijkheden om de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer om
inspectieresultaten openbaar te maken op een werkbare en uniforme
manier uit te voeren. De ILT zal ook in deze verkenning participeren.
Daarvoor moet ook in beeld worden gebracht welke processen, capaciteit
en producten noodzakelijk zijn voor het publiceren van de betreffende
informatie. Op basis van deze informatie kan het bevoegd gezag besluiten
over openbaarmaking van de inspectieresultaten.

3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Kamerstuk 22 343, nr. 301.
5
Kamerstuk 22 343, nr. 297.
6
Wabo-inspecties richten zich op de naleving van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht,
hier vallen ook de inspecties van de ILT naar chemische stoffen op basis van de Europese
REACH-regelgeving onder. BRZO-inspecties richten zich op de algemene veiligheid bij een
bedrijf, waaronder arbeidsomstandigheden.
7
Deelnemers aan het Bestuurlijk Omgevingsberaad zijn IenW, JenV, BZK en bestuurlijke
vertegenwoordigingen van gemeenten, provincies, waterschappen en omgevingsdiensten,
alsmede het OM.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 089, nr. 211

2

Openbaarmaking inspectieresultaten ILT
De ILT deelt onderzoeksrapporten, bijvoorbeeld naar aanleiding van
incidenten, en signaalrapportages nu al actief met politiek en
maatschappij. Dan gaat het doorgaans om bevindingen die niet
herleidbaar zijn naar individuele bedrijven. Bevindingen uit inspecties bij
individuele bedrijven worden op dit moment niet actief gepubliceerd.
Mede ter voorbereiding op de beoogde inwerkingtreding van de Wet open
overheid verkent de ILT momenteel de implicaties van openbaarmaking
hiervan. De resultaten verwacht ILT in voorjaar 2022. Uitgangspunt hierbij
is de ambitie van de ILT om – zoveel als wettelijk mogelijk – transparant te
zijn over haar inspectieresultaten.
Aanpak bedrijven die veelvuldig de regelgeving overtreden
Sinds 2018 wordt in BRZO+ verband door toezichthouders gewerkt aan
een aanpak voor zogeheten zorgbedrijven8 die extra aandacht en zorg van
de toezichthouders nodig hebben. Doel van de aanpak is om bedrijven die
om verschillende redenen achterblijven in de naleving van het Brzo
sneller in beeld te hebben en effectiever aan te pakken. BRZO+ heeft een
methode voor identificatie en aanpak van deze zorgbedrijven, in de vorm
van een toolbox met handhavingsinstrumenten opgeleverd. Deze wordt
nu geïmplementeerd door de samenwerkende toezichthouders. De eerste
resultaten van de toolbox worden verwacht in 2022. Daarnaast heb ik de
Vrije Universiteit van Amsterdam en de Universiteit Leiden opdracht
gegeven om nader onderzoek te doen naar voorspellende bedrijfskenmerken voor regel-overtredend gedrag op het gebied van bedrijfsveiligheid, om zo de aanpak aan te scherpen. De eerste tussenresultaten
laten zien dat de geregistreerde bedrijfskenmerken van achterblijvers/
zorgbedrijven (de notoire regelovertreders) nauwelijks significant
verschillen van de andere bedrijven. Bij de tussenrapportage is gekeken
naar de beschikbare informatie van Brzo-inspecties en aanvullende
bronnen over de periode 2007–2017. In de eindrapportage zal onderzocht
worden hoe de periode 2017 t/m 2020 kan worden betrokken. Door het
uitbreiden van de dataperiode komen mogelijk andere inzichten naar
voren. De onderzoekers leveren de eindrapportage op in het voorjaar van
2022. Deze eindrapportage zal ik delen met uw Kamer.
Toezegging Commissie m.e.r.
In het debat heeft de Minister van IenW uw Kamer toegezegd dat zij uw
Kamer dit jaar informeert over de rol en mogelijke extra taken van de
Commissie m.e.r. in het kader van het hele VTH-stelsel. De Commissie
m.e.r. geeft onafhankelijk advies over de inhoud van milieueffectrapporten. Zij geeft het bevoegd gezag advies als het milieueffectrapport
geschreven is en op andere momenten kan zij adviseren, bijvoorbeeld
wanneer het bevoegd gezag om tussentijds advies vraagt of voor de start
van de mer-procedure over de reikwijdte en detailniveau.
In het kader van haar stelselverantwoordelijkheid informeren de onderzoekers namens de Minister bij de provincies en de ILT hoe de gemeenten
en provincies de uitvoering van de mer opvolgen. De Minister informeert
uw Kamer voor de zomer van 2022 over de uitkomsten hiervan. Mocht
blijken dat de provincies of de ILT onvoldoende zicht hierop hebben, dan
zal de Minister hen aanspreken op hun systeemrol in het interbestuurlijk
toezicht. Het blijft aan de provincies en de ILT om de escalatieladder van
het interbestuurlijk toezicht in te zetten.

8

Zorgbedrijven zijn Brzo-bedrijven die meer dan gemiddeld overtredingen hebben begaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 089, nr. 211

3

Toezeggingen naar aanleiding van de groene BOA
Daarnaast heeft de Minister in het debat toegezegd dat zij uw vraag over
de afspraken rond de groene boa’s bij het Ministerie van Justitie en
Veiligheid zou neerleggen. Het Ministerie van JenV werkt aan een visie op
de boa’s. De stand van zaken is recentelijk met uw Kamer gedeeld in de
Verzamelbrief boa’s9.
Tot slot
Zoals aangegeven, ontvangt u gelijktijdig met deze brief de Kamerbrief
versterking VTH-stelsel. De komende tijd beraad ik mij op de structuur
voor de opvolging van de aanbevelingen van de commissie Van Aartsen
en de samenloop daarvan met het programma «Liever een goede buur».
Hierbij onderzoek ik of beide sporen kunnen opgaan in één interbestuurlijk
programma met alle bestuurlijke partners, om zo de acties binnen het
huidige stelsel samen te voegen met het werken aan veranderingen van
het stelsel. Met als doel een goed functionerend VTH-stelsel en een
krachtige aanpak van milieucriminaliteit gericht op het waarborgen van
een gezonde leefomgeving.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S.P.R.A. van Weyenberg

9

Kamerstuk 29 628, nr. 1048.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 089, nr. 211

4