Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 550 XII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Infrastructuur en Milieu (XII) voor
het jaar 2017

Nr. 76

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 mei 2017
Hierbij informeer ik u over de uitkomsten van het onderzoek dat Rijkswaterstaat (RWS) heeft uitgevoerd inzake mogelijke verkeerseffecten in
Nederland na de invoering van de kilometerheffing voor vracht in België.
Er zijn geen effecten in Nederland geconstateerd.
Proces
De kilometerheffing voor vrachtwagens boven 3,5 ton is op 1 april 2016
ingevoerd in België. Naar aanleiding van metingen door de Verkeersinformatiedienst (VID) in mei en september 2016 en berichtgeving in de pers,
ontstond het beeld dat door deze kilometerheffing, zich negatieve effecten
op het Nederlands wegennet zou voordoen, in het bijzonder in de
grensregio’s. Vrachtverkeer zou omrijden door Nederland om de
Belgische kilometerheffing te vermijden. Minister Asscher heeft tijdens
het vragenuurtje op 27 september 2016 (Handelingen II 2016/17, nr. 4,
item 4) toegezegd dat RWS hiernaar onderzoek zou doen.
Bij brief van 11 november 2016 (Kamerstuk 34 550 XII, nr. 56) heb ik u,
conform uw verzoek, reeds voorlopig bericht hierover. Daarbij is aangegeven dat de route door de grensgemeentes noch volgens TLN, noch
volgens ViaPass, de Belgische inter-gewestelijke organisatie die zorg
draagt voor de kilometerheffing in Belgie, een logisch alternatief is. Ook is
aangegeven dat de situatie van vrachtverkeer door gemeentes, hoewel
problematisch, reeds langer bekend is.
Ik heb met Minister Weyts van Vlaanderen op 7 november 2016 het beeld
besproken dat in de Nederlandse media was ontstaan na de berichtgeving
van de VID. Met mij vond Minister Weyts inzicht in eventueel sluipverkeer
wenselijk. RWS heeft haar onderzoek opgeleverd. De integrale analyse is
door TNO uitgevoerd. Conform de toezegging van Minister Asscher zijn
bij dit onderzoek de eerdere resultaten van de VID betrokken, als ook het

kst-34550-XII-76
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 XII, nr. 76

1

resultaat van analyses en onderzoek van de provincie Noord-Brabant zelf
op haar wegen. Daarnaast heeft Minister Asscher toegezegd dat RWS het
overleg met de regionale overheden zou intensiveren, om mogelijke
maatregelen te bespreken. De bestaande overlegstructuur is hiertoe
evenwel voldoende gebleken.
Uitkomsten onderzoek
Het onderzoek van RWS van gegevens uit de Nationale Databank
Wegverkeersgegevens (NDW) voor en na de invoering van de Belgische
kilometerheffing op het hoofdwegennet (HWN) en de integrale analyse
van TNO van zowel deze resultaten, de eerdere analyse van provincie
Noord-Brabant over het onderliggend wegennet (OWN), waarop TNO
eerder al een second opinion had uitgevoerd, en een data analyse van
provincie Zeeland wijst uit dat de vrachtintensiteiten op de grensovergangen op de doorgaande wegen van zowel het HWN als het OWN niet
zijn toegenomen. Rijkswaterstaat en TNO concluderen dan ook dat de
invoering van de Belgische kilometerheffing niet tot meer vrachtverkeer
door Zuid Nederland heeft geleid.
De beperkte data-analyse die de VID eerder op verzoek van dagbladen
uitvoerde, is gebaseerd op kortdurende metingen op het HWN. In het
voorliggend onderzoek is sprake van een langer durende vergelijking door
RWS van verkeersgegevens voor en na de invoering van de Belgische
kilometerheffing, een verklaring voor de gemeten resultaten en de
uitkomsten van analyses van provincies Noord-Brabant en Zeeland. De
combinatie van de langere periode waarover gemeten is op het HWN en
de integrale analyse van alle resultaten, geeft een betrouwbaar beeld.
Een aantal corridors op het HWN in Nederland laat een stijging van
vrachtverkeer zien. Het gaat met name om de A58 en de A4 in
West-Brabant. Deze stijgingen zijn volgens de onderzoekers te verklaren
door de openstelling van de A4 bij Steenbergen, waardoor de route
Rotterdam-Antwerpen over de A29/A4 de kortste is geworden. Dit
betekent een daling van vrachtverkeer op de bestaande route over de A16
en A17. Op de A58 tussen Roosendaal en Breda en op de overige
geanalyseerde trajecten in Nederland lijkt de toename van het vrachtverkeer volgens de onderzoekers te kunnen worden toegeschreven aan
(een combinatie van) de economische groei en ruimtelijke ontwikkelingen.
Er is geen sprake van groei op de gehele corridor van de A58, hetgeen het
geval zou zijn als het vrachtverkeer daadwerkelijk zou omrijden om de
Belgische kilometerheffing te ontwijken.
Eerdere analyses naar intensiteiten op het OWN laten zien dat er geen
sprake is van substantiële groei op het OWN in Noord-Brabant. Opvallend
is de groei in de Westerscheldetunnel in Zeeland, die wel aanzienlijk is,
maar deze heeft geen directe relatie met omrijdend vrachtverkeer na de
invoering van de Belgische kilometerheffing, want op het OWN in Zeeland
is geen algehele stijging van vrachtverkeer waargenomen op de
grensovergangen.
In het onderzoek is voor een aantal corridors mogelijke routealternatieven
onderzocht. In alle rekenvoorbeelden blijkt omrijden door Nederland
duurder dan het aanhouden van de kortste route door België. De kosten
van de kilometerheffing wegen niet op tegen de extra kosten voor het
omrijden (meer brandstof en arbeidsloon door de langere reistijd). Ook
blijkt uit interviews met een viertal bedrijven in regio Zuid-Nederland dat
vervoerders aangeven om deze reden niet om te rijden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 XII, nr. 76

2

Uit het onderzoek is gebleken dat de kilometerheffing in België niet tot
meer vrachtverkeer door Zuid-Nederland leidt. Het al langer bestaande
probleem van sluipverkeer op het onderliggend wegennet wordt reeds in
het bestaande overleg van de betrokken wegbeheerders opgepakt. RWS
blijft binnen de huidige overlegstructuren een bijdrage leveren voor een
veilige en vlotte verkeersafwikkeling in de regio. Het onderzoek is als
bijlage opgenomen1.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 XII, nr. 76

3