Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 924 IIA

Jaarverslag en slotwet Staten-Generaal 2008

Nr. 1

JAARVERSLAG STATEN-GENERAAL (IIA)
Aangeboden 20 mei 2009

KST128494
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

1

Ontvangsten (bedragen x € 1000)

Wetgeving en controle
Eerste en Tweede Kamer
46

Wetgeving en controle
Eerste kamer
123

Uitgaven ten behoeve van
leden en oud-leden
Tweede Kamer en
schadeloosstellingen
Europarlementariërs
351

Wetgeving en controle
Tweede Kamer
3 673
Uitgaven (bedragen x € 1000)

Wetgeving en controle
Eerste en Tweede Kamer
1 828

Wetgeving en controle
Eerste kamer
9 452

Uitgaven ten behoeve van
leden en oud-leden
Tweede Kamer en
schadeloosstellingen
Europarlementariërs
31 678

Wetgeving en controle
Tweede Kamer
87 058

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

3

Inhoudsopgave Jaarverslag 2008 Staten-Generaal (IIA)
A.
1.
2.

Algemeen
Aanbieding en dechargeverlening
Leeswijzer

6
6
9

B.
3.
4.

Beleidsverslag
Tabel budgettaire gevolgen van beleid voor IIA
De artikelen
1. Wetgeving en controle Eerste Kamer
2. Uitgaven ten behoeve van de leden en oud-leden
Tweede Kamer, alsmede de leden van het Europees
Parlement
3. Wetgeving en controle Tweede Kamer
4. Wetgeving en controle Eerste en Tweede Kamer
De niet-beleidsartikelen
10. Nominaal en onvoorzien

10
10
11
11

14
17
22
24
24

Jaarrekening
De Verantwoordingsstaat
De Saldibalans

25
25
26

5.

C.
6.
7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

5

Algemeen

A. ALGEMEEN
1. AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING
Aan de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer van de StatenGeneraal.
Hierbij bied ik het Jaarverslag met betrekking tot de begroting
van de Staten-Generaal (IIA) over het jaar 2008 aan. Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties decharge te
verlenen over het in het jaar 2008 gevoerde financiële beheer.
Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit
verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als
externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001
een rapport opgesteld. Dit rapport wordt separaat door de Algemene
Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de
bevindingen en het oordeel van de Rekenkamer met betrekking tot:
a. het gevoerde financieel en materieelbeheer;
b. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
c. de financiële informatie in de jaarverslagen;
d. de departementale saldibalansen;
e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;
f. de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering.
Bij het besluit tot dechargeverlening dienen verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
a. het Financieel Jaarverslag van het Rijk over 2008;
b. het voorstel van de Slotwet over het jaar 2008 die met het onderhavige
Jaarverslag samenhangt;
c. het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2008 met
betrekking tot de onderzoeken van de centrale administratie van
’s Rijks schatkist en van het Financieel Jaarverslag van het Rijk;
d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met
betrekking tot de in het Financieel Jaarverslag van het Rijk over 2008
opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over
2008, alsmede met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over 2008
(de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid, van de
Comptabiliteitswet 2001).
Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
G. ter Horst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

6

Algemeen

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart de voorzitter van
de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane
verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:

Op grond van artikel 64, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart de voorzitter van
de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane
verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:

Op grond van artikel 64, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de
Minister van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

7

Algemeen

2. LEESWIJZER
Opbouw Jaarverslag
Het jaarverslag over 2008 bestaat conform de regelgeving uit de volgende
delen:
A. het algemene deel met o.a. dechargeverlening;
B. de totaaltabel (IIA) budgettaire gevolgen van beleid;
C. de jaarrekening.
De paragraafindeling van de artikelen 1 en 3 is als volgt:
1. Algemeen
2. Speerpunten 2008
3. Budgettaire gevolgen van beleid
3a. Financiële toelichting
3b. Beleidsmatige toelichting (tabel beleidsprestaties)
4. Nader geoperationaliseerde doelstellingen
5. Bedrijfsvoeringparagraaf
Voor de afwijkende opbouw van de artikelen 2 en 4 is gekozen om de
volgende redenen.
De artikelen 2, 3 en 4 hebben betrekking op de Tweede Kamer. Om dubbelingen te voorkomen is de bedrijfsvoeringparagraaf opgenomen bij het
daartoe meest aangewezen artikel, te weten artikel 3. Aangezien in de
begroting voor artikel 4 geen beleidsdoelstellingen zijn geformuleerd is
ervoor gekozen om de paragrafen 2, 3b en 4 weg te laten.
Er is alleen een inhoudelijke toelichting gegeven bij opmerkelijke
verschillen tussen de oorspronkelijke vastgestelde begroting 2008 en de
realisatie 2008.
Rechtmatigheid
In 2008 zijn de tolerantiegrenzen voor de rechtmatigheid op hoofdstukniveau niet overschreden en is er sprake van een getrouw beeld. Een
toelichting op de rechtmatigheid per College/Kabinet is te vinden in de
bedrijfsvoeringparagraaf van ieder College/Kabinet.
Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde
topinkomens
Onderzoek heeft uitgewezen dat bij de Staten-Generaal in 2008 geen
sprake is geweest van beloning van functionarissen die het gemiddelde
belastbare loon per jaar van de ministers te boven gaan. Derhalve geldt
voor het Jaarverslag 2008 van de Staten-Generaal geen verplichte
melding van topinkomens in verband met de inwerkingtreding van de Wet
openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

9

Beleidsverslag

B. BELEIDSVERSLAG
3. Tabel budgettaire gevolgen van beleid
Overzicht budgettaire gevolgen van beleid (in € 1 000)
Totaalbegroting IIA

Verplichtingen
Uitgaven
Ontvangsten

Realisatie
2004

Realisatie
2005

Realisatie
2006

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Vastgestelde
begroting

Verschil

111 158
110 699
3 569

124 036
115 576
2 975

114 159
115 783
3 546

131 278
131 597
4 173

130 839
130 016
4 193

127 306
127 306
2 452

3 533
2 710
1 741

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

10

Beleidsverslag

4. DE ARTIKELEN
Artikel 1. Wetgeving en controle Eerste Kamer
1. Algemene beleidsdoelstelling
De hoofdtaak van de Eerste Kamer is dat zij aan het eind van het wetgevende proces een totaaloordeel velt over een wetsvoorstel. De Kamer
pleegt de ter afhandeling aan haar voorgelegde wetsvoorstellen te toetsen
aan een aantal kwaliteitscriteria die grofweg aangeduid kunnen worden
als: rechtmatigheid, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. De Eerste
Kamer heeft ook de taak de regering te controleren, een taak die veelal in
samenhang met de beoordeling van wetsvoorstellen wordt uitgeoefend.
Naast wetgeving beoordeelt de Kamer ook verdragen en andere regelgeving (voorgehangen algemene maatregelen van bestuur).
De Eerste Kamer opereert niet alleen in een nationale, maar ook in een
internationale context. Zij besteedt in ruime mate aandacht aan internationale en in het bijzonder Europese ontwikkelingen en de doorwerking van
Europese regelgeving in de nationale regelgeving. De opportuniteit van
voorgenomen Europese wetgeving heeft de afgelopen jaren binnen de
Europese Unie versterkte aandacht gekregen van nationale parlementen,
ook van het Nederlandse en daarbinnen ook in het bijzonder van de Eerste
Kamer. Daarnaast wordt jaarlijks de verenigde vergadering verzorgd.
2. Speerpunten
De strategische ambities van de Huishoudelijke Commissie, het College
van Senioren en de Griffier over de werkwijze en organisatie van de
Eerste Kamer voor de periode 2003–2008, zijn weergegeven in de notitie
De Kanteling, die in november 2003 formeel is vastgesteld.
Hierin zijn de volgende doelstellingen geformuleerd:
1. versterking van de inhoudelijke ondersteuning aan leden en commissies ten behoeve van de pro-activiteit in de toetsing van wetgeving en
de controle van het regeringsbeleid;
2. actief zichtbaar maken van de wijze waarop de Kamer haar taken
vervult – mede in het licht van verantwoording – richting burgers,
maatschappelijke organisaties en andere instellingen, bestuur en
media;
3. samenwerking met de Tweede Kamer op het terrein van de ondersteunende activiteiten.
De speerpunten voor 2008 lagen in het verlengde van deze strategische
doelstellingen.
Voor de versterking van de inhoudelijke ondersteuning is de ambtelijke
organisatie uitgebreid met enkele beleidsmedewerkers en informatiespecialisten.
Voor de begroting 2008 heeft dit een stijging van de materieelkosten
(uitvoerings- en onderzoekkosten) en aanschaf en vervanging van
investeringsgoederen tot gevolg gehad.
Het maatschappelijk effect hiervan ligt in de borging van de kwaliteit in de
toetsing van wetgeving en controle op het regeringsbeleid, bij een
toename van de werkzaamheden.
In het kader van de actieve zichtbaarheid en verantwoording over de taken
en de uitvoering daarvan, is verder geïnvesteerd in de informatievoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

11

Beleidsverslag

ziening, de voorlichting en in publiciteitsactiviteiten. Dit waren met name
investeringen in de website.
De samenwerking met de Tweede Kamer heeft gestalte gekregen in het
bundelen van een aantal ondersteunende diensten, waarbij de dienstverlening in een dienstverleningsovereenkomst is vastgelegd. Dit brengt
overigens geen directe consequenties voor de begroting met zich mee.
Het maatschappelijk effect is een grotere efficiency en doelmatigheid van
de ondersteuning aan de Eerste Kamer.
3. Budgettaire gevolgen van beleid
Overzicht budgettaire gevolgen van beleid (in € 1 000)
1: Wetgeving en controle Eerste Kamer Realisatie
2004
Verplichtingen
Uitgaven
1. apparaat
2. vergoedingen voorzitter en leden EK
3. Verenigde Vergadering
Ontvangsten

8 018
7 896
4 523
3 314
59
71

Realisatie
2005

Realisatie
2006

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Vastgestelde
begroting

Verschil

9 780
9 655
5 721
3 763
171
70

8 842
9 038
5 297
3 721
20
77

9 736
9 285
5 461
3 790
34
96

9 371
9 452
5 554
3 856
42
123

9 487
9 487
5 648
3 816
23
77

– 116
– 35
– 94
40
19
46

3a. Financiële toelichting
De realisatie 2008 wijkt beperkt af van de raming.
3b. Beleidsmatige toelichting
Beleidsprestaties 2008
Apparaat
+ Het verzorgen van de openbare vergaderingen
+ Het verzorgen van Commissievergaderingen
+ Het informeren van Kamerleden
+ Het onderhouden van externe betrekkingen
+ Het faciliteren van activiteiten betrekking hebbende op het
wetgevingsproces
+ Versterken van de inhoudelijke ondersteuning
+ Het actief zichtbaar maken van de wijze waarop de Kamer haar taken
vervult
+ Samenwerking met de Tweede Kamer op het terrein van de ondersteunende activiteiten
Vergoedingen voorzitter en leden Eerste Kamer
+ Het verzorgen van vergoedingen aan Voorzitter en leden
Verenigde Vergadering
+ Het verzorgen van de Verenigde Vergadering

Realisatie

Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja

4. Nader geoperationaliseerde doelstellingen
Een geoperationaliseerde doelstelling in 2008 was de verdere ontwikkeling van wetgevingsdossiers. Deze doelstelling draagt bij aan de borging
van de kwaliteit in de toetsing van wetgeving en de controle op het regeringsbeleid. Om deze doelstelling te realiseren heeft er scholing van
beleidsmedewerkers en informatiespecialisten plaatsgevonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

12

Beleidsverslag

Versterking van de informatievoorziening was een doelstelling voor 2008.
Deze doelstelling draagt bij aan het kunnen leveren van snelle en volledige informatie aan de diverse doelgroepen. Om dit te bewerkstelligen is
de Eerste Kamerwebsite verder verbeterd en is de educatieve website
«Derde Kamer» doorontwikkeld.
In publiciteit en representatie is geïntensiveerd. Deze doelstelling heeft
bijgedragen aan de zichtbaarheid van de Eerste Kamer en aan een actieve
verantwoording over de taakuitoefening. Er is een jaarbericht over de
periode 2006–2007 uitgebracht en andere publicaties met betrekking tot
het werkterrein van de Eerste Kamer. Ook is er gericht geïnviteerd van
relevante actoren en doelgroepen.
De toegankelijkheid van het Eerste Kamergebouw is verder vergroot. Dit
draagt bij aan een betere bekendheid en zichtbaarheid van de Eerste
Kamer als instituut en doet recht aan het openbare karakter daarvan. De
openstelling voor publiek is verder uitgebreid.
De ICT-voorzieningen van de Eerste Kamer zijn versterkt. De ICT-infrastructuur is geüpgrade. Hierdoor is een bijdrage geleverd aan een betere
hedendaagse informatie- en communicatie infrastructuur waarmee leden
en ambtenaren effectiever hun werkzaamheden kunnen uitoefenen.
5. De bedrijfsvoeringparagraaf
a. Financiële rechtmatigheid:
Doordat niet voldaan is aan de eis rond de Europese aanbestedingen,
betalingen op een niet formeel afgesloten contract, hebben er in 2008
voor € 0,2 mln. aan onrechtmatige betalingen plaatsgevonden. Daarnaast
is in 2008 voor een bedrag van € 0,1 mln. aan verplichting aangegaan op
grond van een ten onrechte niet conform de Europese aanbestedingsregels aanwezige overeenkomst. Voor wat betreft deze onrechtmatigheden, betreffende respectievelijk de catering en de post, zijn door de
Eerste Kamer inmiddels de juiste Europese procedures ingezet c.q. afgerond.
b. Totstandkoming niet financiële beleidsinformatie:
In 2008 is het nieuwe contentmanagementsysteem, waarmee de website
van de Eerste Kamer wordt beheerd, opgeleverd en ingebruik genomen.
Daarnaast wordt deze informatie voor het publiek in bewerkte vorm op de
website van de Eerste Kamer gepubliceerd. Ook wordt per week, d.m.v. de
voorlopige agenda, bijgehouden wat de stand van zaken is voor het
desbetreffende wetsvoorstel.
c. Financieel en materieel beheer:
Het materieel is in kaart gebracht. Met de Auditdienst wordt hierover
nader overlegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

13

Beleidsverslag

Artikel 2. Uitgaven ten behoeve van leden en oud-leden Tweede
Kamer, alsmede de leden van het Europees Parlement
1. Algemene beleidsdoelstelling
Het zorgdragen voor het doen van uitgaven met betrekking tot:
– de schadeloosstelling en de reis- en overige kosten van de leden van
de Tweede Kamer,
– de wachtgelden van oud-leden van de Tweede Kamer en hun nabestaanden,
– de schadeloosstelling van de Nederlandse leden van het Europese
Parlement.
2. Speerpunten
Niet van toepassing.
3. Budgettaire gevolgen van beleid
Overzicht budgettaire gevolgen van beleid (in € 1 000)
2: Uitgaven ten behoeve van leden en
oud-leden Tweede Kamer en schadeloosstellingen Europarlementariërs

Realisatie
2004

Realisatie
2005

Realisatie
2006

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Vastgestelde
begroting

Verschil

Verplichtingen
Uitgaven
1. schadeloosstelling
2. pensioenen en wachtgelden
3. schadeloosstellingen Europarlementariërs
Ontvangsten

28 047
28 047
18 677
9 370

29 768
29 767
19 384
8 092

29 128
29 123
19 366
7 461

35 013
35 020
20 661
11 996

31 677
31 678
20 232
9 016

31 987
31 987
20 259
9 527

– 310
– 309
– 27
– 511

0

2 291
353

2 296
369

2 363
469

2 430
351

2 201
286

229
65

3a. Financiële toelichting
In totaal is er sprake van een kleine onderuitputting. De verklaring hiervoor is dat de uitgaven aan wachtgelden wisselend (afnemend) zijn. In de
loop van 2008 is het aantal wachtgelden sneller afgenomen dan voorzien.
3b. Beleidsmatige toelichting
Beleidsprestaties 2008

Realisatie

Door een gerichte inzet van outplacementfaciliteiten wordt beoogd de gevolgen van het beroep op de wachtgeldregeling N.v.t.
te beperken

4. Nader geoperationaliseerde doelstellingen
Outplacement
In beginsel kunnen alle niet herkozen leden een beroep doen op deze
vrijwillige regeling. Hieraan is namelijk geen kwalitatieve dan wel kwantitatieve doelstelling gekoppeld. De ervaring leert dat direct na verkiezingen
het aantal deelnemers toeneemt. Voor outplacementfaciliteiten is jaarlijks

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

14

Beleidsverslag

€ 0,2 mln. beschikbaar. De uitgaven in 2008 beliepen € 0,059 mln. (voor
4 deelnemers).
Kengetallen m.b.t. artikelonderdeel 2.2 pensioenen en wachtgelden
Overzicht aantallen pensioenen en wachtgelden oud-leden
Specificatie in aantallen per ultimo

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Pensioenen oud-leden
Wachtgelden oud-leden
Weduwen- en weduwnaarspensioenen
Wezenpensioenen

218
121
121
4

222
91
118
4

242
62
124
4

249
120
132
4

253
91
122
4

262
82
120
3

Totaal

464

435

432

505

470

467

Specificatie inzake de werkzaamheden van de Kamer (in aantallen)

Vergaderingen
Plenaire vergaderingen
Commissievergaderingen
– openbaar
– besloten
Overige vergaderingen
Werkbezoeken commissies
Binnenland
Buitenland
Wetsvoorstellen, moties en vragen
Ingediende wetsvoorstellen
– initiatief wetsvoorstellen
– rijksbegrotingen
– fondsen
– suppletore begrotingen
In stemming gebrachte wetsvoorstellen
Ingediende moties
– aangenomen
– verworpen
– ingetrokken
– aangehouden
– gewijzigd
– in behandeling
– vervallen
Schriftelijke vragen
– waarvan beantwoord
Mondelinge vragen
Interpellaties

2005

2006

2007

2008

106

100

106

111

873
711
6 678

714
609
5 321

829
592
7 569

1 310
431
8 568

66
23

32
23

–
–

36
35

291
9
18
7
54
183
1 434
513
513
85
85
109
8
121
2 045
2 225
96
5

269
23
18
8
45
290
1 170
488
432
84
38
74
–
54
1 772
2 014
92
5

214
9
20
7
46
262
1 968
601
993
89
137
111
3
34
2 671
2 677
113
4

285
14
20
8
76
236
2 543
686
1 334
105
104
212
0
102
3 002
2 972
134
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

15

Beleidsverslag

Ingediende moties per
fractie
SP
VVD
PVV
CDA
PvdA
Groenlinks
PVDD
D66
ChristenUnie
SGP
Verdonk

Aantal

540
380
392
263
223
242
185
133
138
40
7

Schriftelijke vragen per
fractie

Aantal

SP
PVV
CDA
VVD
PvdA
PVDD
GroenLinks
D66
SGP
ChristenUnie
Verdonk

770
466
464
389
367
257
195
184
89
74
13

5. De bedrijfsvoeringsparagraaf
Geen specifieke opmerkingen behorend bij artikel 2. Voor het overige
wordt verwezen naar artikel 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

16

Beleidsverslag

Artikel 3. Wetgeving en controle Tweede Kamer
1. Algemene beleidsdoelstelling
Naast de apparaatskosten van de Tweede Kamer in strikte zin, zijn onder
dit artikel ook de budgetten voor onderzoek, drukwerk kamerstukken,
fractieondersteuning, uitzending van leden en, indien van toepassing,
enquêtes opgenomen.
2. Speerpunten
De in de begroting genoemde speerpunten (zie ook onderstaande paragraaf 3b en de daarbij behorende nadere toelichting) zijn grotendeels
succesvol gerealiseerd.
3. Budgettaire gevolgen van beleid
Overzicht budgettaire gevolgen van beleid (in € 1 000)
3: Wetgeving en controle Tweede
Kamer
Verplichtingen
Uitgaven
1. apparaat
2. onderzoeksbudget
3. drukwerk
4. fractiekosten
5. uitzending leden
Ontvangsten

Realisatie
2004

Realisatie
2005

Realisatie
2006

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Vastgestelde
begroting

Verschil

72 874
72 349
49 297
843
3 518
18 521
170
3 497

82 863
74 528
53 972
222
2 847
17 347
140
2 540

74 598
76 031
58 662
530
2 793
18 933
315
3 070

84 760
85 523
57 417
1 020
3 030
23 057
244
3 577

87 963
87 058
61 553
469
2 821
21 747
468
3 673

84 084
84 084
60 359
1 039
2 803
19 460
423
2 066

3 879
2 974
1 194
– 570
18
2 287
45
1 607

3a. Financiële toelichting
Bij gelegenheid van de eerste suppletore begroting 2008 was sprake van
de volgende mutaties:
Omschrijving
–
–
–
–
–
–
–

Communicatie en voorlichting
Materieel Tweede Kamer
Formatie Tweede Kamer
Overige posten
Eindejaarsmarge, inzet diversen
Aanpassing fractiekostenbudget
Overheveling naar 4.3

Totaal

Bedrag (€ x 1 000)
150
103
657
450
1 137
600
– 14
3 083

Bij gelegenheid van de tweede suppletore begroting 2008 was sprake van
de volgende mutaties:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

17

Beleidsverslag

Omschrijving
–
–
–
–
–
–

reeds opgenomen in de ontwerpbegroting 2009
ICT-projecten
Huis voor de Democratie en Rechtstaat
Middelen Bouwkundige verandering toegangsfaciliteiten
Desaldering ontvangsten voor gedetacheerd personeel
Bijdrage programma’s en projecten informatie Rijk

Totaal

Bedrag (€ x 1 000)
1 688
– 1 500
– 500
– 1 000
1 000
– 45
– 357

De overschrijding op de uitgaven wordt veroorzaakt doordat de fractiekosten hoger zijn uitgevallen dan geraamd en door meer uitgaven aan
personele inzet op projecten.
De hogere ontvangsten ten opzichte van de raming worden veroorzaakt
door meer ontvangsten personeel (detachering etc.) en verhoogde omzet
van het restaurant van de Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

18

Beleidsverslag

3b. Beleidsmatige toelichting

Beleidsprestaties 2008

Realisatie

Ondersteuning bij de indiening van initiatief wetsvoorstellen en -nota’s.
1.
Inzet en begeleiding door bureau wetgeving aan de hand van een
hiertoe in 2007 opgesteld draaiboek.

Ja

Versterken van de samenwerking Eerste Kamer op facilitair gebied, maar
ook op het terrein van informatie-uitwisseling (onder andere in het kader
van de EU).
2.
Het verder uitwerken van de website van de Derde Kamer.
Ja
Uitbreiding en verbetering ondersteuning op EU-gebied.
3.
Uitvoering geven aan de besluitvorming in de Kamer naar aanleiding van het rapport «Parlement aan zet».

Ja

Verbetering informatievoorziening voor zowel leden als derden
4.
Uitwerken en starten van het e-parlementprogramma 2008–2010,
Nee
waardonder de uitbreiding van de beschikbaarstelling van informatie aan derden.
5.
De opvolger van de huidige «Kamer Thuis Dienst» is permanent
Deels
verbonden via het internet en biedt alle informatiediensten die de
Kamer elektronisch beschikbaar stelt. Daarnaast zullen ook andere
communicatievormen worden ondersteund.
6.
Ten einde in technologische zin aansluiting te houden bij de actuali- Nee
teit, moet in 2008 een nieuwe basiswerkplek worden ingericht.
7.
Beheer, onderhoud en vernieuwing van e-parlementsystemen en
Ja
e-infrastructuur.
8.
Het implementeren van ICT-voorzieningen en (waar relevant)
Ja
cameravoorzieningen in de plenaire zaal en de grote commissiezalen.
9.
Implementatie informatiebeveiligingsbeleid.
Nee
10. Het voornaamste doel van het project Staten-Generaal digitaal is de Ja
Handelingen, Kamerstukken, Kamervragen/aanhangsels en (meerjaren) registers uit de periode 1814–1995 via microverfilming te
behouden voor het nageslacht en via digitalisering en ontsluiting
rechtstreeks toegankelijk te maken op internet.
Na het afsluiten van de eerste fase (1990–1995) en de beschikbaarstelling hiervan op een website in april van dit jaar, wordt nu
gewerkt aan de tweede fase (1978–1990).
11. Met de website voor jongeren (15–18 jaar) en game Tweede Kamer Ja
wordt beoogd het (virtueel) bezoek door jongeren aan de Kamer te
stimuleren. Via een aantrekkelijke, interactieve, game wordt de
werkwijze van de Kamer uitgelegd. De game kan ook op internet
worden gespeeld.
12. Digitale beschikbaarstelling van kranten- en tijdschriftartikelen
Ja
alsmede knipselkranten.
13. Themasites commissies/vernieuwing intranetsites.
Nee
14. Het bepalen van de functionaliteit van de nieuwe dienstverlening,
Ja
applicatie- en systeemontwikkeling, tests, aanschaf hard- en software alsmede implementatie.
15. De activiteiten betreffen de voorstudie en het samenstellen van de Nee
basiswerkplek. De uitrol start in 2009. Bij de nieuwe Kamerperiode in
2011 moet alles zijn gerealiseerd.
16. De activiteiten in 2008 betreffen de inhuur van de projectleiding, de Ja
aanschaf van de apparatuur en de implementatie.
17. Het inhuren van projectleiders, het opstellen van een
Ja
projectinformatiedocument en het inhuren van begeleiders voor de functioneel en
applicatiebeheerders. Het vaststellen per bedrijfsapplicatie (circa 15)
van de beveiligingseisen, het opstellen van een technisch ontwerp
voor de aanpassingen alsmede het zodanig aanpassen van de applicaties dat deze voldoen aan de vastgestelde veiligheidseisen.
18. De website biedt een interactief platform voor informatie-uitwisse- Ja
ling en discussie. Dit in combinatie met activiteiten in de Kamer
zoals rondleidingen en tentoonstellingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

19

Beleidsverslag

Ad 4. Uitwerken en starten van het e-parlementprogramma 2008–2010,
waaronder de uitbreiding van de beschikbaarstelling van informatie aan
derden.
Er is geen nieuw meerjarenprogramma ontwikkeld. Prioriteit is gegeven
aan de infrastructuur en Parlis.
Ad 5. De opvolger van de huidige «Kamer Thuis Dienst» is permanent
verbonden via het internet en biedt alle informatiediensten die de Kamer
elektronisch beschikbaar stelt. Daarnaast zullen ook andere
communicatievormen worden ondersteund.
Er zijn in 2008 functionele verbeteringen van het KTD3 concept doorgevoerd (waaronder het gelijktijdig e-mailen en internetten). Het bieden van
alternatieve verbindingsmogelijkheden (UMTS, hotspots) met het openbare netwerk zullen in de eerste helft van 2009 worden gerealiseerd.
Ad 6. Ten einde in technologische zin aansluiting te houden bij de actualiteit, moet in 2008 een nieuwe basiswerkplek worden ingericht.
In 2008 heeft conform het Jaarplan 2008 van de dienst Automatisering de
focus gelegen op het inlopen van infrastructurele achterstanden (waaronder desk- en laptops en hardware in de back office) en verbetering van
de kwaliteit van de dienstverlening (inclusief reorganisatie van de DA).
Ad 9. Implementatie informatiebeveiligingsbeleid.
Door de reorganisatie van de Dienst Automatisering hebben andere prioriteiten de voorkeur gekregen. Dit onderwerp zal in 2009 worden uitgewerkt.
Ad 13. Themasites commissies/vernieuwing intranetsites.
De ontwikkeling van themasites is in 2008 niet gerealiseerd. Wel zijn voorgesprekken met commissies gevoerd. In 2009 zal dit resulteren in vernieuwing van 1 tot 2 commissiesites, waarin wordt gestreefd naar een applicatie waarmee online raadpleging van burgers/betrokkenen mogelijk
wordt op thema’s.
Het intranet is onder meer van nieuwe tools voorzien, zoals de dynamische dossiers, RSS feeds. De Homepage is, na gebruikersonderzoek,
vernieuwd.
Er zijn webforms elektronische (aanvraag)formulieren ontwikkeld en
geïmplementeerd, er is gebruikersonderzoek geweest en naar aanleiding
daarvan zijn de homepage en onderliggende pagina’s opnieuw ingedeeld
en gebouwd. Er is een functionaliteit «Mijn links» gebouwd waarbij
mensen direct informatie krijgen over nieuwe items op de site waarin zij
geïnteresseerd zijn. Er is een koppeling met Parlis gemaakt met nieuwe
presentatieschermen.
Ad 15. De activiteiten betreffen de voorstudie en het samenstellen van de
basiswerkplek. De uitrol start in 2009. Bij de nieuwe Kamerperiode in 2011
moet alles zijn gerealiseerd.
Nee, zie punt 6.
4. Nader geoperationaliseerde doelstellingen
Geen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

20

Beleidsverslag

5. De bedrijfsvoeringsparagraaf
a. Financiële rechtmatigheid
De begrotingsuitvoering is in het algemeen rechtmatig verlopen. Dat
neemt niet weg, dat in een aantal gevallen de Europese aanbestedingsregels niet of niet geheel zijn gevolgd. Per saldo gaat het om € 1,56 mln.
aan onrechtmatigheden, waarvan het merendeel betrekking heeft op
contracten die vóór 2008 zijn afgesloten. De in 2007 geïntroduceerde
ontheffingsprocedure maakt transparant welke afwegingen bij het besluit
om niet de voorgeschreven procedure te volgen zijn betrokken. Deze
ontheffingsprocedure heeft ook in 2008 goed gewerkt.
De begrotingsuitvoering is met uitzondering van bovenstaande opmerkingen rechtmatig verlopen. Dat neemt niet weg dat de Tweede Kamer
blijft streven naar verbeteringen van de financiële functie binnen de organisatie. In dit verband zijn er vier relevante ontwikkelingen.
In 2008 is de reorganisatie van de stafdienst FEZ afgerond inclusief de
plaatsing van alle medewerkers. De stafdienst zal zich ontwikkelen tot
management controller. Deze ontwikkeling heeft zich deels ingezet in 2008
en zal de komende jaren verder vorm en inhoud krijgen.
Het inkoopbeleidsplan 2009–2013 is opgesteld en goedgekeurd door het
Managementteam. Het inkoopbeleidsplan geeft inkoop de mogelijkheid
verder te groeien in zijn ondersteuning door meer aandacht te schenken
aan complexe en unieke inkooptrajecten en de focus minder te richten op
het bestellen van artikelen. Daarnaast zal het contractbeheer worden
versterkt. De wens is om van reactief pro-actief te worden.
In 2008 heeft het Managementteam het besluit genomen tot het instellen
van een Audit Comité dat formeel in 2009 van start gaat. Het Audit
Comité, dat bestaat uit het Managementteam, het hoofd FEZ en drie
externe leden heeft tot taak gezamenlijk onderzoek te initiëren op het vlak
van de bedrijfsvoering van de Tweede Kamer. Het Managementteam
verwacht dat hiermee het doelmatig en rechtmatig financieel beheer in de
gehele organisatie wordt verbeterd.
Een andere relevante ontwikkeling betreft de verdere uitrol van het project
Van Aanvraag Tot Betalen. In dit project is de factureringsstroom en de
goedkeuring volledig gedigitaliseerd. In 2009 zal ook de VOTA worden
gedigitaliseerd. Het aantal fouten door menselijk handelen moet hierdoor
worden verminderd. Daarenboven zal er capaciteit vrijvallen die ingezet
wordt om de kwaliteit van de dienstverlening te verhogen.
b. Materieel beheer.
De Auditdienst vraag aandacht voor de beschrijving van de processen van
het materieel beheer (inclusief de maatregelen van interne controle). In
2008 is een risicoanalyse in het kader van het materieel beheer afgerond.
Op grond van deze analyse wordt voor een beperkt aantal bedrijfsmiddelen aanvullende maatregelen getroffen. Het betreft dan maatregelen
zoals het optimaliseren van de administratieve vastlegging, het beschrijven van de administratieve organisatie en het verbeteren van de verantwoordingsinformatie. Dit zal in 2009 zijn beslag krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

21

Beleidsverslag

Artikel 4. Wetgeving en controle Eerste en Tweede Kamer
1. Algemene beleidsdoelstelling
Het onder dit artikel opgenomen budget betreft, naast de apparaatskosten
van de Griffie interparlementaire betrekkingen, tevens de kosten van de
interparlementaire activiteiten.
2. Speerpunten
N.v.t.
3. Budgettaire gevolgen van beleid
Overzicht budgettaire gevolgen van beleid (in € 1 000)
4: Wetgeving en controle Eerste en
Tweede Kamer
Verplichtingen
Uitgaven
2. apparaat griffie interparlementaire
betrekkingen
3. interdepartementale betrekkingen
Ontvangsten

Realisatie
2004

Realisatie
2005

Realisatie
2006

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Vastgestelde
begroting

Verschil

2 219
2 407

1 625
1 626

1 591
1 591

1 769
1 769

1 828
1 828

1 933
1 933

– 105
– 105

444
1 963
1

452
1 174
12

414
1 177
30

487
1 282
31

436
1 392
46

472
1 461
23

– 36
– 69
23

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Begroting
2008

384
508
166
54
170

489
525
110
80
188

563
507
100
117
188

1 282

1 392

1 475

3a. Financiële toelichting
Nadere uitsplitsing realisatie artikelonderdeel 4.3 Interparlementaire betrekkingen (in € 1 000)

01. uitzending leden naar internationale organen
02. aandeel Nederland in de kosten van interparlementaire organen
03. contacten tussen de parlementen van het Koninkrijk
04. ontvangst van buitenlandse parlementsleden en delegaties van internationale organen
05. subsidie aan de Nederlandse groep van de Union Interparlementaire
Totaal

Aantal vergaderuren met verslag
–

–
–

*

aantal (plenaire en commissie) vergaderuren
Eerste en Tweede Kamer waarvan geredigeerd
woordelijk verslag is gemaakt
aantal uren algemeen overleg met verslag
overige werkzaamheden ten behoeve van de
Eerste en Tweede Kamer*

2006

2007

2008

1 315
800

1 533
1 035

1 730
1 415

375

4 530

3 902

De «overige werkzaamheden in uren ten behoeve van de Eerste en Tweede Kamer» in 2008
zien toe op het volgende:
– redactionele verslagen
– verslagen Commissie voor de Werkwijze der Kamer
– verslagen Georganiseerd Overleg
– verslagen Presidium

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

22

Beleidsverslag

– deelname ondernemingsraad
– redactiewerk
– vertalingen
– project VLOS
– bedrijfshulpverlening
– diverse andere verslagen en werkzaamheden

3b. Beleidsmatige toelichting
N.v.t.
4. Nader geoperationaliseerde doelstellingen
Geen.
5. De bedrijfsvoeringsparagraaf
Geen specifieke opmerkingen behorend bij artikel 4. Voor het overige
wordt verwezen naar artikel 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

23

Beleidsverslag

5. NIET-BELEIDSARTIKEL
Artikel 10. Nominaal en Onvoorzien
3. Budgettaire gevolgen van beleid
Overzicht budgettaire gevolgen van beleid (in € 1 000)
10: Nominaal en onvoorzien

Verplichtingen
Uitgaven
1. loonbijstelling
2. prijsbijstelling
3. onvoorzien
4. waarde-overdracht en waardeovername
5. taakstellingen
Ontvangsten

Realisatie
2004

Realisatie
2005

Realisatie
2006

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Vastgestelde
begroting

Verschil

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

– 185
– 185
0
0
0

185
185
0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
– 185
0

0
185
0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

24

3
4
10

1
2

Wetgeving en controle Eerste Kamer
Uitgaven ten behoeve van leden en oud-leden
Tweede Kamer en schadeloosstellingen Europarlementariërs
Wetgeving en controle Tweede Kamer
Wetgeving en controle Eerste en Tweede Kamer
Nominaal en onvoorzien

TOTAAL

Omschrijving

(1)

9 487

31 987
84 084
1 933
– 185

31 987
84 084
1 933
– 185

127 306

9 487

127 306

uitgaven

286
2 066
23
0

77

2 452

ontvangsten

Oorspronkelijk vastgestelde
begroting
verplichtingen

Verantwoordingsstaat 2008 van de Staten-Generaal (II A)
Bedragen x € 1 000

6. VERANTWOORDINGSSTAAT

C. JAARREKENING

31 677
87 963
1 828
0

9 371

130 839

verplichtingen

31 678
87 058
1 828
0

9 452

130 016

uitgaven

351
3 673
46
0

123

4 193

ontvangsten

Realisatie

(2)

– 310
3 879
– 105
185

– 116

3 533

verplichtingen

– 309
2 974
– 105
185

– 35

2 710

uitgaven

65
1 607
23
0

46

1 741

ontvangsten

Verschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting

(3)=(2)-(1)

Beleidsverslag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

25

Beleidsverslag

7. SALDIBALANS
SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 2008 VAN DE STATEN-GENERAAL (II A)
1)

Uitgaven 2008

3)

Liquide middelen

4)

Rekening-courant RHB

5)

Uitgaven buiten begrotingsverband
(intra-comptabele vorderingen)

7)

Openstaande rechten

8)

Extra-comptabele vorderingen

9a)

130 015 012,16

2)

Ontvangsten 2008

4a)

Rekening-courant RHB

6)

Ontvangsten buiten begrotingsverband
(intra-comptabele schulden)

4 190 635,30

30 230,28

252 666,68
7a)

Tegenrekening openstaande rechten

8a)

Tegenrekening extra-comptabele vorderingen

514 899,01

Tegenrekening extra-comptabele
schulden

9)

123 790 381,61

2 316 892,21

514 899,01

Extra-comptabele schulden

10)

Voorschotten

70 829 930,03

10a) Tegenrekening voorschotten

70 829 930,03

11a)

Tegenrekening garantieverplichtingen

6 828 923,00

11)

Garantieverplichtingen

6 828 923,00

12a)

Tegenrekening openstaande verplichtingen

8 068 665,14

12)

Openstaande verplichtingen

8 068 665,14

13)

Deelnemingen
TOTAAL

13a) Tegenrekening deelnemingen
216 540 326,30

TOTAAL

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

216 540 326,30

26

Beleidsverslag

Toelichting op de saldibalans van de Staten-Generaal (II A) over
het jaar 2008
Ad 1 en 2. Uitgaven en ontvangsten 2008
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten zijn de gerealiseerde uitgaven
en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar waarvoor de Rijksrekening nog niet door de Tweede Kamer is goedgekeurd.
Ad 3. Liquide middelen
De post liquide middelen is opgebouwd uit het saldo bij de banken (gebaseerd op het laatste dagafschrift) en de contante gelden aanwezig in de
kluis van de kasbeheerders.
Het totaalbedrag van € 30 230 is als volgt opgebouwd:
Eerste Kamer
Tweede Kamer

€
€

1 997
28 233

Totaal

€

30 230

Ad 4. Rekening-courant RHB
Op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding is de financiële
verhouding met het ministerie van Financiën weergegeven. Opgenomen
is het bedrag in overeenstemming met het saldobiljet van genoemd
departement.
Ad 5. Uitgaven buiten begrotingsverband (intra-comptabele
vorderingen)
Het bedrag van € 252 666 aan uitgaven buiten begrotingsverband is als
volgt opgebouwd:
a

b

Vorderingen kasbeheerders Staten-Generaal:
Eerste Kamer
Tweede Kamer
Overige intra-comptable vorderingen

Totaal

€
€
€

23 814
228 852

€

252 666

Ad a. Vorderingen kasbeheerders Staten-Generaal
De vorderingen van de Eerste Kamer bestaan uit voorschotten Loyalis
(€ 2 601), Kantinerekeningen van diverse fracties (€ 3 590) en aankoop
van vliegtickets (€ 6 111). Verrekening vindt plaats in januari 2009.
Het grootste deel van de vorderingen van de Tweede Kamer bestaat uit
voorschotten reizen (€ 204 782) en voorschotten loon (€ 12 428).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

27

Beleidsverslag

Ad 6. Ontvangsten buiten begrotingsverband (intra-comptabele
schulden)
Het bedrag van € 2 316 892 aan ontvangsten buiten begrotingsverband is
als volgt opgebouwd:
a

b

Schulden kasbeheerders Staten-Generaal:
Eerste Kamer
Tweede Kamer
Overige intra-comptable schulden

Totaal

€
€
€

224 378
2 092 514
0

€

2 316 892

Ad a. Schulden kasbeheerders Staten-Generaal
De intra-comptabele schulden van de Eerste Kamer bestaan voor het
grootste gedeelte uit loonbelasting december (€ 147 553), sociale lasten
(€ 23 751) en pensioenpremies (€ 36 487). Deze zullen worden afgewikkeld in januari 2009.
De intra-comptabele schulden van de Tweede Kamer bestaan voor het
grootste gedeelte uit afdracht loonheffing, sociale premies en pensioenen
(€ 2 066 435).
Ad 8. Extra-comptabele vorderingen
Ad 8a. Tegenrekening extra-comptabele vorderingen
Het totaalbedrag van € 514 899 is als volgt opgebouwd:
Eerste Kamer
Tweede Kamer

€
€

0
514 899

Totaal

€

514 899

De posten van de Tweede Kamer betreffen een vordering van de Stichting
Bedrijfsrestaurant van de Tweede Kamer (€ 44 464) en vorderingen op
diverse debiteuren (€ 470 435).
Ad 10. Extra-comptabele voorschotten
Ad 10a. Tegenrekening extra-comptabele voorschotten
De saldi van de per 31 december 2008 openstaande voorschotten en van
de in 2008 afgerekende voorschotten kunnen als volgt worden gespecificeerd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

28

Beleidsverslag

Stand openstaande voorschotten per 31 december 2008:
Eerste Kamer
Tweede Kamer

€
€

174 385
70 655 545

Totaal

€

70 829 930

Eerste Kamer
Tweede Kamer

€
€

122 534
20 038 231

Totaal

€

20 160 765

Overzicht afgerekende voorschotten in 2008:

Toelichting stand openstaande voorschotten:
De posten van de Eerste Kamer bestaan voornamelijk uit verstrekte voorschotten aan Loyalis (€ 66 477) en Fractieondersteuning 2008 (€ 80 406).
Afwikkeling van de Loyalis voorschotten kan plaatsvinden nadat een
goedkeurende accountantsverklaring is ontvangen.
De posten van de Tweede Kamer bestaan uit voorschotten Fracties 2007
(€ 21 994 291) en 2008 (€ 21 042 531) die zijn verstrekt. Daarnaast zijn in
2006, 2007 en 2008 voorschotten verstrekt aan Loyalis (€ 26 759 611).
Afwikkeling van deze voorschotten kan plaatsvinden nadat een goedkeurende accountantsverklaring is ontvangen.
Ad 11. Openstaande garantieverplichtingen
Ad 11a. Tegenrekening openstaande garantieverplichtingen
Het bedrag van € 6 828 923 aan openstaande garanties is als volgt opgebouwd:
Garanties 1 januari 2008
Verleende garanties in 2008

€
€

6 828 923
0

€

6 828 923

Vervallen garanties

€

Totaal openstaande garanties per 31 december 2008

€

+

0 -/6 828 923

De garanties vloeien voort uit het gestelde in de regeling «Tegemoetkoming in de kosten van de fracties».
Ad 12. Openstaande verplichtingen
Ad 12a. Tegenrekening openstaande verplichtingen
Het bedrag van € 8 068 665 aan openstaande verplichtingen is als volgt
opgebouwd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

29

Beleidsverslag

Verplichtingen 1 januari 2008
Aangegane verplichtingen in 2008

Tot betaling gekomen in 2008
Negatieve bijstellingen verplichtingen uit
eerdere begrotingsjaren

Totaal openstaande verplichtingen per 31
december 2008

€

130 015 012

€

70 163

€
€

7 315 368
130 838 472

€

138 153 840

€

130 085 175

€

8 068 665

+

-/-

Gegevens zijn ontleent aan de administratie van de kasbeheerders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IIA, nr. 1

30