Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

27 625

Waterbeleid

Nr. 158

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 27 januari 2010
De vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat1, heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de minister van Verkeer en Waterstaat over de brief van
14 december 2009 inzake het Besluit kwaliteitseisen en monitoring water
2009 (Bkmw) (Kamerstuk 27 625, nr. 154).
De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 26 januari 2010.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Jager
Adjunct-griffier van de commissie,
Jongepier

1

Samenstelling:
Leden: Vendrik (GL), Van der Staaij (SGP),
Snijder-Hazelhoff (VVD), Gerkens (SP), Van der
Ham (D66), Jager (CDA), Voorzitter, Koopmans
(CDA), Mastwijk (CDA), Samsom (PvdA),
Aptroot (VVD), Boelhouwer (PvdA), Roefs
(PvdA), Eski (CDA), Ten Broeke (VVD), Ondervoorzitter, Cramer (CU), Koppejan (CDA),
Roemer (SP), Ouwehand (PvdD), Jansen (SP),
Polderman (SP), De Rouwe (CDA), Tang
(PvdA), Linhard (PvdA), Meeuwis (VVD) en De
Mos (PVV).
Plv. leden: Van Gent (GL), Van der Vlies (SGP),
Harbers (VVD), Van Bommel (SP), Koşer Kaya
(D66), Pieper (CDA), Atsma (CDA), Bilder
(CDA), Vermeij (PvdA), De Krom (VVD), Jacobi
(PvdA), Besselink (PvdA), Van Hijum (CDA),
Verdonk (Verdonk), Anker (CU), Knops (CDA),
Van Leeuwen (SP), Thieme (PvdD), Vacature
(SP), Lempens (SP), Haverkamp (CDA), Waalkens (PvdA), Depla (PvdA), Neppérus (VVD) en
Agema (PVV).

KST140416
0910tkkst27625-158
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 625, nr. 158

1

1
U stelt dat «Nederland zeker niet voorop loopt.» Kan hieruit opgemaakt
worden dat de motie Nepperus/van der Staaij (27625–146) door u wordt
uitgevoerd?
Ja, ik heb de motie Neppérus/vd Staay uitgevoerd. De wijze waarop ik dat
heb gedaan kunt u lezen in mijn brief van 14 december jl. (kamerstuk
27 625, nr 154).
2
U stelt u dat «Nederland weinig problemen heeft om de temperatuur van
het oppervlaktewater te realiseren.» Hoe verhoudt zich dit tot de door
energiecentrales geuite zorg dat zij niet aan de eisen kunnen voldoen om
koelwater (op warme dagen) onder de gestelde grens te houden?
In het stroomgebiedbeheerplan is op basis van meetgegevens van de
afgelopen jaren geconcludeerd dat het halen van de temperatuurdoelstelling van 25 graden Celsius in normale weerjaren in alle wateren mogelijk
is. Deze constatering neemt echter blijkbaar de zorg bij de sector niet weg
dat niet aan de eisen kan worden voldaan. Mogelijk vloeit de zorg ook
voort uit het feit dat bij de sector niet bekend is hoe bepaald wordt of aan
de doelstelling wordt voldaan. Een temperatuurdoelstelling van 25 graden
betekent niet dat hier overal en altijd aan moet worden voldaan. Het gaat
om een oordeel over het hele waterlichaam en niet over een specifieke
warmtelozing. Er wordt gemeten op monitoringspunten die representatief
zijn voor het waterlichaam. Deze liggen niet nabij lozingspunten. Het is
ook niet zo dat enkele warme dagen waarin de watertemperatuur tot
boven de 25 graden oploopt, al meteen tot overschrijding van de doelstelling leiden. Bij de beoordeling wordt namelijk gebruik gemaakt van een
aanpak waardoor in de praktijk pas sprake is van een overschrijding als
meer dan 1 week per jaar niet aan de norm wordt voldaan.
In uitzonderlijk warme en droge jaren is een overschrijding evenwel
mogelijk met name voor die wateren waaraan energiecentrales zijn
gelegen. Indien bij dergelijke uitzonderlijke omstandigheden niet aan de
temperatuurdoelstelling kan worden voldaan, kan op grond van artikel 4.6
van de KRW in de waterplannen een beroep op uitzonderlijke omstandigheden worden gedaan.
3
U stelt dat het level playing field niet in het geding komt omdat er rekening zal worden gehouden met voorbelasting die stroomopwaarts is
veroorzaakt door andere lidstaten. Zullen energieproducenten zich ook op
deze de facto regeling kunnen beroepen?
Niet de energieproducent, maar de waterbeheerder houdt in het plan
rekening met voorbelasting. Dit resulteert dan in een afwijkende doelstelling – in moment waarop deze gerealiseerd wordt of in hoogte – voor het
betreffende waterlichaam. De richtwaarden van het Bkmw spelen alleen
een rol bij het vaststellen van de waterplannen van de waterbeheerder. De
warmtelozing van de energieproducent wordt primair getoetst aan het
kader dat de waterbeheerder heeft opgesteld.
4
U stelt dat Nederland de Kaderrichtlijn Water (KRW) «pragmatisch, haalbaar en betaalbaar» implementeert. In de nota van toelichting wordt
echter gesteld dat Nederland in 2015 een groot aantal van onze waterlichamen niet zal kunnen voldoen aan de milieudoelstellingen van de KRW.
De Raad van State wijst er op dat dit tot serieuze problemen kan leiden bij
vergunningen van lozingen. Wat is hierover uw oordeel?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 625, nr. 158

2

Er staan milieukwaliteitseisen in het Bkmw. Daarvan mag worden afgeweken op grond van de uitzonderingen die de Krw mogelijk maakt. Dat
gebeurt gemotiveerd in de waterplannen van de waterbeheerder. Daarbij
is «pragmatisch, haalbaar en betaalbaar» steeds het uitgangspunt
geweest. In de systematiek van het Bkmw vormen de waterplannen het
kader voor vergunningen van lozingen. Daarom ga ik er van uit dat er
geen grote problemen zullen zijn bij vergunningverlening voor lozingen
uit puntbronnen. Het huidige beleid dat is gebaseerd op de toepassing
van de beste beschikbare technieken en rekening houdt met de gevolgen
voor de lokale waterkwaliteit, kan worden voortgezet.
Het feit dat een groot aantal waterlichamen in 2015 niet aan de milieudoelstellingen zal voldoen wordt genuanceerd in de Stroomgebiedsbeheerplannen. In de Krw wordt het beginsel one out all out gehanteerd. Dit
betekent dat het waterlichaam als geheel niet in een goede toestand
verkeert, zodra er voor één stof een overschrijding van de concentratiegrens voor de goede toestand wordt geconstateerd. Dit geeft dus een
vertekend beeld van de algehele waterkwaliteit, omdat voor de meeste
stoffen wel van de goede toestand sprake is.
5
De Raad van State noemt de KRW «ambitieus.» De Raad van State waarschuwt tevens dat Nederland zich vastzet voor nationale normen waar
geen noodzaak voor bestaat. Kan uit uw stelling dat u geen nationale kop
gaat toevoegen, opgemaakt worden dat zij de waarschuwing van de Raad
van State ter harte neemt?
Ja, ik neem het advies van de Raad van State ter harte en voeg geen nationale kop toe. De doelstellingen van de Krw zijn in de nationale regelgeving één op één overgenomen. De Raad had geadviseerd bepaalde details
van de ecologische toestand niet als milieukwaliteitseis in het Bkmw vast
te leggen. Ik heb dat advies opgevolgd. In het Bkmw wordt nu alleen nog
verwezen naar de algemene definities die zijn opgenomen in bijlage V van
de Krw. Daarmee zijn de richtwaarden minder gedetailleerd, zoals door de
RvS ook bepleit.
6
De Raad van State stelt dat voor grensoverschrijdende stroomgebieden
internationale afstemming vereist is. Kunt u aangeven wat de stand van
zaken is van deze afstemming?
Voor de afstemming tussen de lidstaten binnen internationale stroomgebieddistricten is gebruik gemaakt van de bestaande structuren die in het
kader van internationale overeenkomsten zijn gevormd. Voor de Rijn, de
Maas en de Schelde zijn dat de internationale commissies die op grond
van internationale verdragen zijn ingesteld. Voor de Eems is gebruik
gemaakt van de speciale coördinatiestructuur die is gevormd op basis van
een internationale overeenkomst op ministerieel niveau. De internationale
overkoepelende delen van de respectievelijke stroomgebiedbeheerplannen zijn in gemeenschappelijke afstemming tot stand gekomen en
eind 2009 vastgesteld. Binnen het stroomgebied Rijndelta heeft Nederland
gezamenlijk met de deelstaten Noordrijn-Westfalen en Nedersaksen een
overkoepelend stroomgebiedbeheerplan opgesteld waarmee de onderlinge samenwerking en afstemming wordt onderstreept. De nationale
delen van de stroomgebiedbeheerplannen zijn eind 2008 in ontwerp ter
beschikking gesteld voor internationale inspraak. Met de ontvangen
opmerkingen is rekening gehouden bij het vaststellen van de definitieve
versies eind 2009.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 625, nr. 158

3

7
De Raad van State stelt dat de KRW geen afwijkingen van haar doelstellingen toestaat, met uitzondering van de afwijkingsmogelijkheden die de
KRW zelf heeft gesteld. Voorziet u in het licht hiervan moeilijkheden met
de implementatie van de KRW?
In artikel 2, eerste lid, Bkmw is, naar aanleiding van het advies van de
Raad van State, bepaald dat geen andere afwijkingen van de doelstellingen voor een goede watertoestand mogen plaatsvinden dan de afwijkingen die overeenkomstig artikel 4 Krw zijn toegestaan. Daarom voorzie
ik geen moeilijkheden als gevolg van de opmerking van de Raad en de
daaruit voortvloeiende aanpassing van het ontwerp-besluit.
8
Deelt u de veronderstelling dat zowel Nederland als Duitsland de KRW als
uitgangspunt nemen? Zo ja, kunt u het verschil verklaren in de waarden
die Duitsland en Nederland hanteren wanneer het nutriënten betreft?
Waarom is Nederland hierin minder streng dan Duitsland?
Zowel Nederland als Duitsland nemen de Krw als uitgangspunt voor het
waterkwaliteitsbeheer. Dit betekent echter niet, dat Nederland en Duitsland per sé dezelfde nutrientennormen hoeven te hanteren. Dit is een
gevolg van natuurlijke verschillen tussen de watertypen en door andere
keuzes bij de invulling van de doelen.
De Krw vraagt lidstaten om per watertype voor bepaalde biologische
parameters kwantitatieve doelstellingen te formuleren. Het intercalibratieproces heeft er toe geleid dat de hoogte van de biologische doelstellingen
voor iedere lidstaat binnen een Europees afgesproken bandbreedte valt.
In een volgende stap hebben de lidstaten indicatorwaarden bepaald voor
ondersteunende parameters bij de biologische parameters. Door natuurlijke verschillen tussen de watertypen, kunnen er zo verschillen ontstaan
in de doelen voor ondersteunende parameters, zoals nutriënten. Bij het
aansluiten bij de Europese intercalibratie en de nadere nationale uitwerking voor de ondersteunende parameters heeft Nederland steeds een
pragmatische opstelling gekozen.
9
Deelt u de veronderstelling dat zowel Nederland als Duitsland de KRW als
uitgangspunt nemen ten aanzien van de watertemperatuur? Kunt u
verklaren hoe kan het dat gebaseerd op dezelfde KRW, die een nieuwe
indicatieve waarde voor de temperatuur voorschrijft, men in Duitsland
een hogere temperatuur toestaat dan Nederland? Handelt Duitsland wél
volgens de regels uit de Krw wanneer het de hogere waarde voor de
temperatuur op basis van het gebruik van een oude norm uit de Viswaterrichtlijn bepaalt?
De getalswaarde voor de watertemperatuur die Duitsland vermeldt in het
stroomgebiedbeheerplan is gebaseerd op de EU Viswaterrichtlijn die in
2013 zal worden ingetrokken. Deze functiegerichte richtlijn kent andere
uitgangspunten dan de Krw. De Krw gaat uit van meerdere biologische
groepen i.p.v. enkele vissoorten die door de Viswaterrichtlijn worden
genoemd. Mijn verantwoordelijkheid behelst de implementatie van de
Krw in Nederland en het is niet aan mij een oordeel te vellen over de wijze
van implementatie van de Krw in Duitsland of andere lidstaten.
10
Kunt u aangeven wat de mogelijke gevolgen voor de waterkwaliteit
kunnen zijn, indien de waterbeheerder een minder ambitieuze doelstelling
in zijn waterplan opneemt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 625, nr. 158

4

In dat geval doet de waterbeheerder een beroep op één van de uitzonderingen die de Krw toestaat. De waterkwaliteit zal in dat geval in 2015 niet
voldoen aan de criteria die voor de goede toestand gelden. Ten behoeve
van de daarop volgende planperiode moet de waterbeheerder opnieuw
afwegen of een beroep op de uitzonderingen kan worden gedaan.
11
Kunt u aangeven op welke wijze, en op welke momenten, belanghebbende burgers en maatschappelijke organisaties worden betrokken bij het
opstellen en vaststellen van de waterplannen?
De waterplannen zijn in december 2009 definitief vastgesteld. De waterplannen zijn tot stand gekomen onder het regime van de Wet op de waterhuishouding, die inmiddels is vervangen door de Waterwet. Betrokkenheid van burgers en maatschappelijke organisaties bij de waterplannen is
een belangrijk onderdeel van de Krw. Sinds 2004 hebben maatschappelijke organisaties regelmatig hun mening kunnen geven over de maatregelen voor het verbeteren van de kwaliteit van het water. Er zijn voor alle
overheden en maatschappelijke organisaties startbijeenkomsten georganiseerd voor de implementatie van de Krw. Sindsdien zijn regelmatig
vervolgbijeenkomsten georganiseerd, waarin overheden en maatschappelijke organisaties zijn geïnformeerd over de voortgang, en in de gelegenheid zijn gesteld om mee te denken over de inhoud van de waterplannen.
Via workshops is het gesprek aangegaan over maatschappelijke consequenties van doelen en maatregelen en is samen met de deelnemers
toegewerkt naar passende doelstellingen en aanvaardbare maatregelen
voor grond- en oppervlaktewater.
De ontwerp-stroomgebiedbeheerplannen voor de Rijndelta, Maas,
Schelde en Eems hebben gedurende zes maanden ter inzage gelegen: van
22 december 2008 tot en met 22 juni 2009. Omdat begin januari 2009
bleek dat van het ontwerp-plan Schelde een aantal kaarten ontbrak, is
voor dit ontwerp-plan de inspraakperiode verlengd tot en met 20 juli 2009.
Tijdens de periode van ter inzage legging zijn zeven informatiebijeenkomsten georganiseerd.
Daarnaast is in de afgelopen jaren via het Overlegorgaan Water en
Noordzee (OWN) regelmatig overleg geweest tussen rijk en belangenorganisaties over de implementatie van de Krw.
12
Kunt u de hardnekkige probleemstoffen uit de landbouw, en de probleemstoffen uit de rioolwaterzuiveringsinstallaties (rwzi’s) benoemen? Welke
maatschappelijke afweging is in deze gevallen doorslaggevend waardoor
deze voldoen aan de criteria uitzonderingsmogelijkheid?
Van de stoffen waaraan op basis van de Krw een getalswaarde wordt
verbonden zijn de nutriënten (fosfaat & stikstof), enkele zware metalen en
de gewasbeschermingsmiddelen de meest hardnekkige probleemstoffen.
Voor de RWZI’s zijn de nutriënten en enkele zware metalen relevant. De
inspanningen voor deze bronnen zijn er op gericht om te voldoen aan
Europese verplichtingen voortvloeiend uit de Nitraatrichtlijn en de Richtlijn stedelijk afvalwater. Daar waar nodig en mogelijk wordt dit gebiedsgericht aangevuld met extra maatregelen, op basis van vrijwilligheid. De
maatschappelijke afweging daarbij is «haalbaar en betaalbaar». Indien
deze maatschappelijke afweging er toe leidt dat de doelen niet tijdig gerealiseerd worden, is in de plannen een beroep gedaan op de uitzonderingsmogelijkheid die de Krw biedt.
13
Is de salderingstechniek in het besluit een aanvulling op de richtlijn? Zo
nee, waarom niet? Waarom vindt de Raad van State voor de salderings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 625, nr. 158

5

techniek geen grondslag in de Kaderrichtlijn? Waar vindt u die wettelijke
grondslag in de Kaderrichtlijn?
Naar aanleiding van het advies van de Raad van State is de mogelijkheid
van saldering tussen waterlichamen of tussen stoffen inmiddels uit het
ontwerp van het Bkmw geschrapt. De mogelijkheid tot saldering is in de
Krw niet letterlijk terug te vinden. Omdat saldering wel een bijdrage kan
leveren aan het bereiken van de doelstellingen van de Krw heb ik deze
mogelijkheid in het ontwerp-Bkmw op willen nemen. De Raad van State
kon zich voorstellen dat hiermee, binnen bepaalde randvoorwaarden zoals
in het ontwerp-besluit waren opgenomen, inderdaad een bijdrage kan
worden geleverd aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de
Krw. Echter, blijkens de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de EG
moeten afwijkingen van een richtlijn strikt worden toegepast en mogen
ook geen andere afwijkingsmogelijkheden worden toegepast dan in de
Krw zijn opgenomen.
14
Kunt u aangeven wat binnen Europa de state of the art kennis, meetmethodiek en meetapparatuur, voor het meten van naleving van de milieudoelstellingen uit de KRW zijn? Welke methoden en apparatuur worden
door het bevoegd gezag stroomopwaarts van Maas, Rijn, Schelde en
Eems gehanteerd?
De Kaderrichtlijn Water geeft in bijlage V een overzicht van de voor de
monitoring geldende normen waarmee de gebruikte methoden in overeenstemming moeten zijn. Het bevoegd gezag is vrij in de keuze van
meetmethode en meetapparatuur zolang deze waarborgen dat de
daarmee verkregen gegevens wetenschappelijk gelijkwaardig en even
vergelijkbaar zijn.
In overeenstemming met het advies van het Regelgevend Comité bedoeld
in artikel 21, lid 1 van de Kaderrichtlijn Water heeft de Europese Commissie op 31 juli 2009 een richtlijn vastgesteld met technische specificaties
voor de chemische analyse en monitoring van de watertoestand. Hiermee
wordt de kwaliteit en de vergelijkbaarheid gewaarborgd van de analyseresultaten van de laboratoria die door het bevoegd gezag zijn aangewezen
voor de uitvoering van de chemische monitoring van water. Deze richtlijn
moet op 21 augustus 2011 in nationale wetgeving zijn omgezet.
15
Dienen de waterplannen, in navolging van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL), voor goedkeuring voorgelegd te worden
aan de Europese Commissie? Zo ja, wanneer zal dit gebeuren? Wat
kunnen de consequenties zijn indien de Europese Commissie een waterplan negatief beoordeeld?
Nee, een dergelijke vereiste van goedkeuring is in de Krw niet gesteld.
16
Waarop heeft u de drie jaar gebaseerd, waarin de maatregelen uit het
waterplan operationeel moeten zijn?
In artikel 11, zevende lid, Krw is bepaald dat de maatregelen die in het
maatregelenprogramma zijn opgenomen, binnen 3 jaar operationeel
moeten zijn, zodat de daarmee verwachte resultaten aan het eind van de
planperiode van 6 jaar zijn gerealiseerd.
17
Kunt u de definitie geven van het begrip «significant», zoals dat wordt
gehanteerd in dit besluit?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 625, nr. 158

6

In het ontwerp-besluit was het begrip significant één van de criteria bij de
toepassing van saldering. Deze mogelijkheid tot saldering is geschrapt,
zoals in het antwoord op vraag 13 is toegelicht.
In letterlijke overeenstemming met de Krw en de Grondwaterrichtlijn zijn
in het Bkmw nog wel bepalingen opgenomen, die voorschrijven dat in de
waterplannen maatregelen moeten worden opgenomen om een «significante en aanhoudend stijgende tendens» van concentraties van stoffen in
het grondwater om te keren. In artikel 10, tweede en derde lid, Bkmw
wordt aangegeven wat hieronder wordt verstaan. Voor een toelichting
wordt verwezen naar het antwoord op vraag 22.
18
Bent u bereid toe te zeggen dat, gelet op artikel 13 lid 1 en pagina 29 van
de Nota van toelichting, de ondersteunende parameters niet in de ministeriële regeling worden vastgelegd? Deelt u de mening dat de Europese
Kaderichtlijn Water daartoe niet verplicht, dat de ecologie leidend is, en
dat het milieurisico van uitstel tot de volgende planperiode beperkt is?
Deelt u de mening dat, omdat Frankrijk en Duitsland de normen voor
ondersteunende parameters niet wettelijk vastleggen, er (onbedoeld) een
nationale kop op de EU-richtlijn wordt gezet?
Ik geef er de voorkeur aan om een getalswaarde voor de ondersteunende
parameters in de ministeriële regeling op te nemen. Het gegeven dat
andere lidstaten dit niet doen is voor mij niet leidend. Het is voor een
juiste en volledige implementatie van de Krw nodig dat de milieukwaliteitsnormen in regelgeving worden vastgelegd. Hiertoe behoren ook de
ondersteunende parameters. Er is dus geen sprake van een nationale kop.
Dit is ook door de Europese Commissie op ambtelijk niveau bevestigd (zie
mijn brief van 5 maart 2009). De Raad van State geeft ook aan dat alle
doelstellingen van de Krw wettelijk vastgelegd moeten worden.
Toelichting:
a. Juridisch. Door de verwijzing in het Bkmw naar de definities van de
goede watertoestand in bijlage V Krw – waarin ook de ondersteunende
parameters worden vermeld – is in algemene zin vastgelegd wat onder
een goede toestand moet worden verstaan. Vervolgens moet worden
bepaald wanneer aan deze algemene definities wordt voldaan; zij
moeten volgens wetenschappelijke criteria worden geïnterpreteerd en
omgezet in getalswaarden die als indicator voor de grens tussen de
kwaliteitsklassen gelden.
b. Hoe doen we dat? Deze getalswaarden worden in de ministeriële regeling vastgelegd door middel van verwijzing naar het Stowa-rapport.
c. Risico’s indien dit niet gedaan wordt. Wanneer ik deze getallen niet in
de ministeriële regeling op neem geeft dit risico’s voor de uitvoering.
Doordat dan de Krw niet juist is geïmplementeerd worden vergunningen en andere uitvoeringsbesluiten kwetsbaar voor beroep. Bovendien verplaatst de discussie over de vraag welke getalswaarden van
toepassing zijn zich naar de uitvoering. Dat betekent dat dezelfde
discussie vele malen moet worden gevoerd, terwijl ik ook in één keer
duidelijkheid kan bieden via de ministeriële regeling.
d. Nederland en nutriënten. Bovendien verwacht ik dat de Europese
Commissie, gezien de overbelasting met nutriënten in Nederland,
aandachtig zal toezien hoe Nederland dit probleem aanpakt en afwijkingen van de in beginsel vereiste goede watertoestand motiveert. Dit
is al eerder gebleken, bijvoorbeeld de inbreukprocedure over de EU
Nitraatrichtlijn die tot een veroordeling van Nederland door het Hof
van Justitie heeft geleid.
e. Advies Raad van State. Ik heb er overigens voor gekozen om alleen de
getalswaarden voor de ondersteunende parameters voor de «natuurlijke watertypen» in de ministeriële regeling op te nemen. Voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 625, nr. 158

7

«sterk veranderde» en «kunstmatige» waterlichamen, waar Nederland
in de praktijk het meeste mee te maken heeft, zijn doelen afgeleid van
die getalswaarden. Ik heb er, in afwijking van het advies van de Raad
van State nadrukkelijk niet voor gekozen om de doelen voor «sterk
veranderde» en «kunstmatige» waterlichamen wettelijk vast te leggen.
Deze doelen staan alleen in de plannen.
19
Deelt u de mening dat, gelet op artikel 13 lid 1 en pagina 29 van de Nota
van toelichting, Nederland niet klaar is om voor sloten en kanalen de
stikstof- en fosfaatnormen wettelijk vast te leggen? Is het u bekend dat de
meeste waterschappen erkennen dat hen de kennis ontbreekt om de
stikstof- en fosfaatnormen voor sloten en kanalen af te leiden, en dat ook
het ministerie van LNV in haar Krw Ex Ante evaluatie 2008 optekent dat de
kennis van data en processen ontoereikend is om juiste voorspellingen te
doen voor stikstof en fosfaat in sloten en kanalen?
Ja, ik deel de mening dat de normen voor sloten en kanalen niet wettelijk
hoeven te worden vastgelegd. Dat heb ik dan ook niet gedaan. Doelen
voor deze «kunstmatige» waterlichamen staan alleen in de plannen; zie
ook het antwoord op de vorige vraag.
Er is veel kennis over de omslagpunten in watersystemen. Zo is het goed
bekend bij welke niveaus aan nutriënten meren troebel worden door
algen, of sloten met kroos bedekt worden. Deze kennis is gebaseerd op
tientallen jaren onderzoek. Dit is de basis voor de doelen. Er is echter nog
wel veel kennis nodig om het effect van ingrepen en maatregelen goed in
te schatten. Deze kennis zal toenemen nu in de komende jaren de effecten
van maatregelen worden gevolgd met monitoring. Het rijk draagt ook
actief bij aan de ontwikkeling van deze kennis.
20
Deelt u de mening dat de doelstelling voor watertemperatuur, als onderdeel van de op pagina 29 van de Nota van toelichting genoemde indicatoren, voor de volgende planperiode op één lijn moet worden gebracht
met bovenstroomse landen? Bent u voornemens deze doelstelling te
corrigeren voor met klimaatverandering samenhangende effecten? Deelt
u de mening dat de doelstelling voor watertemperatuur, als onderdeel van
de op pagina 29 van de Nota van toelichting genoemde indicatoren, voor
de volgende planperiode op één lijn moet worden gebracht met bovenstroomse landen? Bent u voornemens deze doelstelling te corrigeren voor
met klimaatverandering samenhangende effecten?
Nederland overlegt in het kader van de Internationale Rijncommissie over
de warmtelozingen en over de effecten van klimaatverandering op de
temperatuur en de ecologie van de rivieren. Hierbij wordt ook nagegaan
of de doelstelling voor watertemperatuur op één lijn moet worden
gebracht met bovenstroomse landen. Daarbij geldt dat de doelstelling
voor een waterlichamen kunnen verschillen doordat karakteristieken en
ligging niet overeenkomen. Een traag stromende rivier in het laagland
heeft nu eenmaal andere karakteristieken dan een snel stromende bergbeek. Zie in dit verband ook het antwoord dat ik bij vraag 8 heb gegeven.
Iedere planperiode worden indien nodig de doelstellingen herijkt aan de
hand van de meest actuele wetenschappelijke inzichten. Daarbij komt ook
de invloed van klimaatverandering aan de orde.
21
Deelt u de mening dat het wenselijk is dat het Besluit kwaliteitseisen en
monitoring water (Bkmw) in art. 2, 3 en 16 consistent de Europese definitie van het beginsel van geen achteruitgang van de toestand van het
waterlichamen hanteert? Bent u bereid om bij gelegenheid van de op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 625, nr. 158

8

pagina 32 in de Nota van toelichting aangekondigde aanpassing van art.
5.2b, lid 4 Wet milieubeheer ook art. 16 van het Bkmw, in het bijzonder lid
2 sub b, letterlijk in overeenstemming te brengen met de tekst van de
Kaderrichtlijn Water?
Ik vind het niet wenselijk artikel 16 Bkmw op de aangegeven wijze aan te
passen.
Het vereiste van geen achteruitgang is niet uitgewerkt in de Krw, en kan al
gauw bijzonder strikt worden uitgelegd. Daarom heb ik er voor gekozen
om het begrip in het Bkmw te operationaliseren voor een goede toepassing in de Nederlandse praktijk. Hiermee heb ik gerealiseerd dat Nederland maximale mogelijkheden heeft om het begrip «geen achteruitgang»
op nationaal niveau hanteerbaar te krijgen. Wanneer ik dit niet doe
ontstaat het risico dat «geen achteruitgang» een onnodig blokkerende
werking zal krijgen. Bovendien schep ik duidelijkheid voor de praktijk.
Wanneer ik dat niet zou doen zal de discussie over wat «geen achteruitgang» nu eigenlijk betekent vele malen gevoerd worden. Dat kost onnodig
veel tijd en energie.
In de inspraak op het ontwerp-Bkmw is diverse malen de vraag gesteld of
ik wel de juiste interpretatie gaf aan het begrip van «geen achteruitgang».
Ik heb de Raad van State dan ook uitdrukkelijk gevraagd om in haar advies
over het Bkmw bijzondere aandacht te besteden aan de invulling van het
vereiste van geen achteruitgang. De onderdelen waar de Raad het niet
mee eens was zijn geschrapt (zoals saldering, zie vraag 13). Overigens zal
ik u op korte termijn een voorstel tot wijziging van artikel 5.2b, vierde lid,
van de Wet milieubeheer doen toekomen. In dit wetsvoorstel wordt
aangesloten bij de letterlijke tekst van het vereiste in de Krw.
22
Moet bij een concentratie van de waarde van de milieukwaliteitseis van
76% en hoger, die teruggebracht worden tot 75%? Zo nee, waarom niet?
Nee, een concentratie van 76% van de waarde van de milieukwaliteitseis
heeft op zichzelf geen gevolgen. Er mag echter geen sprake zijn van een
«significante en aanhoudend stijgende tendens», waardoor de concentratie 76% of hoger is geworden. Hiervan is sprake indien de concentraties
van een bepaalde stof boven het zogenaamde omkeringspunt komen als
gevolg van een stijgende tendens. Het omkeringspunt ligt op 75% van de
milieukwaliteitseis. Indien er wel sprake is van zo’n tendens waardoor de
concentratie 76% is geworden, is geen sprake van een overschrijding van
de milieukwaliteitseis, maar ontstaat wel de verplichting om maatregelen
te nemen om de stijgende tendens aan te pakken. De reden hiervan is dat
het grondwater pas zeer langzaam op de maatregelen reageert. Indien
maatregelen achterwege blijven, kan dit er op den duur toe leiden dat niet
aan de milieukwaliteitseis wordt voldaan. Er zijn dan doorgaans geen
maatregelen mogelijk waarmee de concentraties van de verontreinigende
stof tot onder het toegestane niveau kunnen worden teruggedrongen.
23
Kunt u aangeven welke waterlichamen vallen onder het begrip «kunstmatige waterlichamen»? Op welk menselijk ingrijpen doelt u precies? Valt de
uitdieping van de Westerschelde hier ook onder? Vallen uitdiepingen van
vaargeulen in de Waddenzee hier ook onder?
Een kunstmatig waterlichaam is een door menselijke activiteiten tot stand
gekomen oppervlaktewaterlichaam. Deze menselijke activiteiten zijn in de
richtlijn niet nader gepreciseerd. Een voorbeeld van een kunstmatig waterlichaam is het Noordzeekanaal, dat in zijn geheel door mensen is aangelegd. Het uitdiepen van reeds bestaande waterlichamen resulteert niet in
de status «kunstmatig». Indien een van oorsprong natuurlijk waterlichaam

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 625, nr. 158

9

door fysieke wijzigingen ingevolge menselijke activiteiten wezenlijk is
veranderd van aard, is sprake van de status «sterk veranderd». Om deze
reden is de Westerschelde in het stroomgebiedbeheerplan aangemerkt als
«sterk veranderd». In de Waddenzee veroorzaken (de verdieping van) de
vaargeulen geen wezenlijke verandering van de aard en de fysieke
toestand van het «waterlichaam Waddenzee». De vaargeulen zijn op de
schaal van het waterlichaam minder relevant zodat dit waterlichaam in het
stroomgebiedbeheerplan als «natuurlijk» is aangemerkt.
24
Welke minister is leidend bij de invulling van de bevoegdheid van de
ministers van VenW, VROM en LNV?
Ingevolge artikel 13, eerste lid, van het Bkmw stellen «Onze Ministers»
een monitoringsprogramma vast. In artikel 1 is dit begrip omschreven als
«Onze Minister tezamen met Onze Ministers van Verkeer en Waterstaat en
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, ieder voor zover het aangelegenheden betreft, die mede tot zijn verantwoordelijkheid behoren». Het
betreft hier een gezamenlijke taak en verantwoordelijkheid. In dit verband
is er dus geen sprake van een leidende positie van één van de drie
genoemde ministers. Wel zal het zo zijn dat in het proces van het vaststellen van de ministeriële regeling op grond van het Bkmw de minister
van VROM eerste aanspreekpunt is. Gelet op het feit dat het om een
uitvoeringsregeling in het kader van de Wet milieubeheer gaat ligt dit
laatste ook wel voor de hand.
25
Bent u ermee bekend dat de toelichting op pagina 94, vierde alinea onder
artikel 16, ten onrechte stelt dat bijlage II verwijst naar een rapport voor
afgrenzing van toestandsklassen? Bent u bereid het Bkmw zorgvuldig te
doorzoeken op onzorgvuldigheden?
Deze verwijzing is inderdaad niet juist, want de oorspronkelijke bijlage II is
naar aanleiding van het advies van de Raad van State komen te vervallen.
De inhoud van die bijlage wordt nu geregeld in de ministeriële regeling
die op grond van de artikelen 15 en 16, zesde lid, Bkmw zal worden vastgesteld. Daarin zal ook weer naar het rapport in kwestie worden verwezen.
De foutieve verwijzing heeft overigens geen gevolgen. Ik zal het Bkmw
zorgvuldig te screenen op onzorgvuldigheden. De toelichting kan echter
niet meer worden gewijzigd. Zoals ik bij de aanbieding van het Bkmw al
heb aangegeven, zullen onzorgvuldigheden in de transponeringstabel die
als bijlage bij de nota van toelichting is opgenomen, via een rectificatie
wel worden hersteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 625, nr. 158

10