MODELVERORDENING KWALITEIT VERGUNNINGVERLENING, TOEZICHT EN HANDHAVING
OMGEVINGSRECHT

Leeswijzer modelbepalingen

-

-

-

-

[...] of (bijvoorbeeld) [datum] = door gemeente / provincie in te vullen, zie bijvoorbeeld
artikel 6.
[iets OF iets] = door gemeente / provincie te kiezen, zie bijvoorbeeld artikel 2.

[iets] = facultatief, zie bijvoorbeeld artikel 4, tweede lid, onderdeel d.
[(iets)] = een duiding ter illustratie of uitleg voor gemeente / provincie, zie bijvoorbeeld

artikel 4.
-

Combinaties zijn ook mogelijk, zie bijvoorbeeld artikel 4, tweede lid, onderdeel d, dat
facultatief Is, maar waarbij er ook een keuze gemaakt moet worden als het wordt
overgenomen.

Nadere uitleg is opgenomen in de implementatiehandleiding, onderdeel van de bij deze
modelverordening behorende ledenbrief.

[De raad van de gemeente [naam gemeente]] OF [provinciale staten van de provincie [naam
provincie];

overwegende dat gemeenten, provincies en de gemeenschappelijke diensten die in hun opdracht
werken, zich bij de zorg voor een gezonde en veilige fysieke leefomgeving met oog voor de
maatschappelijke functies daarvan, waar die zorg gestalte krijgt in de vergunningverlening, het
toezicht en de handhaving van het omgevingsrecht, voor de gezamenlijke opgave gesteld zien om
in landelijk verband de kwaliteit van deze uitvoering en handhaving te bevorderen, te borgen en te
beoordelen en dat het met het oog daarop wenselijk is om regels vast te stellen, in onderlinge
afstemming op het niveau van [naam omgevingsdienst], door de deelnemende gemeenten en
provincies;
overwegende dat het uitgangspunt voor de kwaliteitsbevordering in ieder geval de in landelijke
samenwerking opgestelde kwaliteitscriteria 2.1 zijn die op basis van technische en
maatschappelijke ontwikkelingen indien daartoe aanleiding is met betrokken partijen In landelijke
afstemming zullen worden aangepast;
gelezen het voorstel van [het college van burgemeester en wethouders OF het college van
gedeputeerde staten] van [datum en nummer];
gelet op artikel 5.4, eerste lid, en artikel 5.5 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht en
[artikel 149 van de Gemeentewet OF artikel 145 van de Provinciewet];
[gehoord gedeputeerde staten OF de minister van Infrastructuur en Milieu en het College van
procureurs-generaal];
gezien het advies van de [naam commissie];
[besluit OF besluiten] vast te stellen de [Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en
handhaving omgevingsrecht [naam gemeente OF provincie]:

Paragraaf 1. Algemene bepalingen

Artikel 1. Begripsbepalingen

In deze verordening en daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:
betrokken wetten: de wet en de wetten, bedoeld in artikel 5.1 van de wet, voor
zover bij of
krachtens de genoemde wetten is bepaald dat hoofdstuk 5 van de wet van toepassing
is;

-

kwaliteitscrjteria: de in landelijke samenwerking tussen bevoegde gezagen ontwikkelde
en
beschikbaar gestelde vigerende kwaliteitscriteria vergunningverlening, toezicht en
hand having
inzake de beschikbaarheid en de deskundigheid van organisaties dle met de uitvoering en
handhaving van de betrokken wetten zijn belast;
-

-

wet: Wet algemene bepalingen omgevingsrecht.

Artikel 2. Reikwijdte

Deze verordening is van toepassing op de uitvoering en handhaving van de betrokken wetten door
of in opdracht van [burgemeester en wethouders OF gedeputeerde staten),
Paragraaf 2. Kwaliteit

Artikel 3. Betrokkenheid van de [raad OF provinciale staten]

De [gemeenteraad ziet OF provinciale staten zien] toe op de hoofdlijnen van het beleid voor de
kwaliteit van de uitvoering en handhaving van de betrokken wetten in het licht van de voor de
[gemeente OF provincie) vastgestelde beleldskaders voor de fysieke leefomgeving.
Artikel 4. Kwaliteitsdoelen

1. [Burgemeester en wethouders OF Gedeputeerde staten] beoordelen de kwaliteit van de
uitvoering en handhaving van de betrokken wetten in het licht van daarvoor door hen krachtens
artikel 7.2, eerste lid, van het Besluit omgevingsrecht, gestelde doelen.
2. De doelen, waar deze gestalte krijgen in de uitvoering en handhaving van de betrokken wetten,
bedoeld In artikel 2, hebben In ieder geval betrekking op:
a. de dienstverlening;
b. de ultvoeringskwaliteit van diensten en producten;
c. de financiën;
[d. (andere onderwerpen)).

Artikel 5. Kwaliteitsborging

1. Op de uitvoering en handhaving van de betrokken wetten door of in opdracht van
[burgemeester en wethouders OF gedeputeerde Staten] zijn de kwaliteitscriteria van toepassing.
2. Over de naleving van de kwaliteitscriteria doen [burgemeester en wethouders OF gedeputeerde
staten) jaarlijks mededeling aan [de gemeenteraad OF provinciale staten).
3. Voor zover de kwaliteitscriteria niet zijn of niet konden worden nageleefd, doen [burgemeester
en wethouders OF gedeputeerde Staten) daarvan gemotiveerd opgave.

Paragraaf 3. Slotbepalingen

Artikel 6. Inwerkingtreding en citeertitel

1. Deze verordening treedt in werking op [datum].
2. Deze verordening wordt aangehaald als: Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en
handhaving omgevingsrecht [naam gemeente OF provincie].

Aldus vastgesteld in de vergadering van [de raad van de gemeente [naam gemeente] OF
[provinciale staten van de provincie [naam provincie]]; [datum],
Voorzitter
Griffier

TOELICHTING BIJ DE MODEL-VERORDENING KWALITEIT VERGUNNINGVERLENING,
TOEZICHT EN HANDHAVING OMGEVINGSRECHT

ALGEMEEN

Deze verordening regelt de kwaliteit van de door en in opdracht van de colleges van
[burgemeester en wethouders OF gedeputeerde Staten] uitgevoerde vergunningverlening, toezicht
en handhaving (VTH) van het omgevingsrecht. Het algemeen deel van deze toelichting beschrijft
kort de achtergrond en aanleiding van deze verordening, licht de reikwijdte daarvan toe en schetst
de hoofdlijnen van de inhoud van de verordening.

1. Achtergrond en aanleiding

Samen met het kabinet werken gemeenten en provincies aan het verbeteren van de uitvoering van
het omgevingsrecht, De visie van het kabinet over de verbetering staat beschreven in het
kabinetsstandpunt (november 2008) waarin het kabinet reageert op de analyses en voorstellen van
de commissie Mans, Oosting, Lodders, d’Hondt en de invoering van de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht (Wabo). De verbeterpunten zijn terug te brengen tot drie hoofdpunten:
1.

De kwaliteit van de uitvoering van de VTH-taken;

2.

Het verbeteren van de afstemming strafrecht-bestuursrecht;

3.

en de bevoegdheldsverdeling overheden, interbestuurlijk toezicht en bestuurlijke drukte.

Het IPO en de VNG hebben afspraken gemaakt met het kabinet over hoe zij gezamenlijk met de
departementen werken aan het verbeteren van deze punten. Deze afspraken zijn deels vastgelegd
in de Package Deal (29 september 2009). Hiertoe Is een gezamenlijk programma (PumA,
programma uitvoering met ambitie) opgezet, dat inmiddels is afgerond. Zo is er nu onder meer een
landelijk stelsel van omgevingsdiensten, zijn de kwaliteitscriteria 2.1 voor de uitvoering van de
Wabo in brede samenwerking tussen bevoegde gezagen ontwikkeld en beschikbaar gesteld en is er
een landelijke handhavingsstrategie voor bestuurs- en strafrecht’. Een deel van de afspraken uit
2009 is verankerd in de voorgestelde wijziging van de Wabo. Dat wetsvoorstel is nu ingediend in
de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2014/15, 33 872, nr. 2).
Bij het verankeren van de afspraken in de wet zijn door de VNG en het IPO nieuwe afspraken
gemaakt met het kabinet. Het nieuwe wetsvoorstel is geschreven vanuit een stelsel dat gebaseerd
is op vertrouwen en decentralisatie, Dit betekent dat een belangrijk deel van de besluitvorming
over de kwaliteit van de uitvoering decentraal plaatsvindt door de desbetreffende bevoegde
gezagen. Leidend hierin is de afspraak met het kabinet dat er een landelijk kwaliteitsniveau moet
worden gerealiseerd en behouden. Afgesproken is dat de VNG in samenwerking met het IPO op
basis van de kwaliteitscriteria 2.1. (een) modelverordening(en) zal opstellen, die door alle
gemeenteraden en provinciale staten kan worden vastgesteld.
De hierbij door [de gemeenteraad OF provinciale staten] vast te stellen verordening volgt deze
modelverordening, die voor gemeenten en provincies gelijkluidend door VNG en IPD is opgesteld.

1

Daarnaast is er een informatiesysteem voor toezicht en handhaving, zijn de Bi-zo-taken gebundeld in zes
omgevingsdiensten, is het interbestuurlijk toezicht vernieuwd, zijn de taken van de provincies naar de
gemeenten gedecentraliseerd en is een nieuw vereenvoudigd VTH-stelsel ontstaan.

1

2. Reikwijdte: een brede verantwoordelijkheid voor kwaliteit

Deze verordening gaat uit van een brede verantwoordelijkheid van gemeenten en provincies voor
kwaliteit. Dat wil zeggen dat als vertrekpunt wordt genomen dat alle taken van [het college van
burgemeester en wethouders OF gedeputeerde Staten] O grond van de Wabo en de betrokken
wetten, onderwerp van de verordening vormen. Het gaat dan om thuistaken, die het college “in
eigen huis” verricht, de basistaken die krachtens de wet in opdracht van het college door
omgevingsdiensten worden verricht (en de plustaken, die het college naast de basistaken heeft
belegd bij de omgevingsdienst]. Behalve milieutaken betreft het dus ook uitdrukkelijk de
zogenaamde “BRIKS-taken” (inzake bouw-, reclame-, inrit-, kap- en sloopvergunningen).
Deze reikwijdte vloeit voort uit het gegeven dat waar de zorg voor een gezonde en veilige
leefomgevlng gestalte krijgt via vergunningverlening, het toezicht en de handhaving, de regeling
van de kwaliteit van deze verrichtingen niet dient te berusten op een kunstmatig onderscheid naar
de plaats waar een taak wordt verricht, of op een opsplitsing van de omgevingsvergunning, het
toezicht of de handhaving. In de praktijk blijkt dat de kwaliteit van de uitvoering en handhaving
afhankelijk is van de wijze waarop alle betrokken partijen bij de vergunningverlening, het toezicht
en de handhaving zich daarvoor inzetten door samenwerking. Hier geldt dat de ketting zo sterk is
als de zwakste schakel.
Dit gegeven laat onverlet dat op dit moment verschillende snelheden bestaan in het bereiken van
kwaliteit, bijvoorbeeld waar het de beschikbaarheid en deskundigheid van de betrokken
organisaties betreft. Dit geldt overigens niet alleen voor de diensten van gemeenten en provincies,
maar ook voor omgevingsdiensten en voor verschillende Rijksdiensten. De eisen die deze
verordening aan de organisaties van gemeentebesturen en provinciebesturen en in hun opdracht
de omgevingsdiensten stelt, berusten daarom op het vertrekpunt van de Kwaliteitscriteria 2.1
waarvoor een dynamische begripsbepaling is opgenomen in artikel 1 van de verordening en die
door de betrokken organisaties toegepast dienen te worden volgens de regel “comply or explain”
(zie daarover verder artikelsgewijs toelichting bij artikel 5).
Deze verordening stelt eensluldende regels. In alle gevallen zal het [college van burgemeester en
wethouders OF het college van gedeputeerde stateni, als Wabo-bevoegd gezag, op grond van
artikel 7.2, eerste lid, van het Besluit omgevingsrecht beleid moeten voeren over de kwaliteit. Deze
verordening regelt waarover de doelen van dit beleid ten minste moeten gaan. Deze verordening
regelt bovendien dat de verrichtingen van de organisaties van [de gemeentelijke OF de
provinciale] en de omgevingsdiensten, waar het de VTH-taken betreft, in het licht van die doelen
worden beoordeeld. Tot slot regelt het dat [de gemeenteraad OF provinciale staten], elk in het
kader van het horizontale toezicht, inhoudelijk debat voeren over de hoofdlijnen van het
meerjarige kwaliteitsbeleid dat door het college wordt gevoerd.

3. Samenhang met veiligheid

Onderwerpen die tot het bereik van de verordening behoren, kunnen onderdeel blijven uitmaken
van andere thema’s dan die van de fysieke leefomgeving alleen. De verordening belemmert
bijvoorbeeld niet dat onderwerpen met betrekking tot fysieke veiligheid ook aan de orde kunnen
komen in beoordelingen of rapportages op andere domeinen, zoals dat van de openbare orde en

2

veiligheid binnen gemeenten, waar raakvlakken bestaan tussen bijvoorbeeld de Wabo en de Drank
en Horecawet, Bibob en andere bijzondere wetten.
De eensluidende regeling van de verordening betekent ook dat voor bijvoorbeeld Brzo geen
specifieke, aanvullende eisen worden gesteld. Ook hier is het relevante kader breder dan de Wabo
alleen en vindt taakuitoefening plaats in samenwerking met andere bevoegde gezagen. De basis
van de kwaliteitscriteria blijven ook hier de afspraken die in het kader van het Programma
Uitvoering met Ambitie (PUMA) zijn gemaakt, De criteria voor de Omgevingsdiensten met ‘Brzo
taken zijn in Nederland hetzelfde. In afstemming met de andere Brzo-bevoegde gezagen kunnen
aanvullende afspraken gemaakt worden.

4. Hoofdlijnen van de kwaliteitsverordening

De verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht vormt het
kader voor de kwaliteit van de Vvabo-taken door [de gemeente OF de provincie] en in opdracht
daarvan handelende (omgevings)diensten. De verordening drukt de commitment uit van de
[gemeenteraden OF provinciale staten] aan kwaliteit.
De verordening verbindt daarmee inhoudelijke ambities voor kwaliteit aan bestaande, deels in
ontwikkeling zijnde, andere kaders die door procedurele of inhoudelijke normering van
vergunningverlening, toezicht en handhaving bijdragen aan deze kwaliteit, Denk bijvoorbeeld aan
de Gemeentewet, de Provinciewet, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), de Wet
milieubeheer, de Algemene wet bestuursrecht en de Wet gemeenschappelijke regelingen. Op basis
van de modelverordening wordt op het benodigde niveau verbinding gemaakt met deze kaders.
Van deze kaders is de Wabo en daarop gebaseerde regelgeving wellicht de belangrijkste. Zo bevat
artikel 7.1 e.v. van het Besluit omgevingsrecht (Bor), procedurele regels voor handhavingsbeleid
door het Wabo-bevoegd gezag. Dit houdt in dat [burgemeester en wethouders OF gedeputeerde
staten] verplicht zijn tot het stellen van doelen, het Identificeren van activiteiten ter uitvoering
daaraan, de inrichting van de uitvoeringsorganisatie, het monitoren en het rapporteren daarover.
Volgens het wetsvoorstel \rrH gaan deze regels ook gelden voor de vergunnlngverlening. Het Bor
wordt hiervoor gewijzigd.
In de praktijk zijn bovendien verschillende kaders gebruikelijk voor het beoordelen van de kwaliteit
door de omgevingsdienst (respectievelijk de eigen diensten), door [burgemeester en wethouders
OF gedeputeerde staten] en tot slot door [de gemeenteraad OF provinciale staten]. Vertrekpunt
zijn de kwaliteitscriteria 2.1 (die zijn verankerd in artikel 1 en artikel 5, zie voor een toelichting het
artikelsgewijs deel) en andere standaarden en methoden die door het bevoegde gezag al veel
worden gehanteerd. Deze zijn ontwikkeld en worden toegepast met als doel de kwaliteit van
vergunningverlening, toezicht en handhaving te waarborgen en te bevorderen.
Of dat het geval is, moet jaarlijks worden beoordeeld door [burgemeester en wethouders OF
gedeputeerde staten]. Hiervoor is input nodig van de omgevingsdiensten en van de interne
[gemeentelijke OF provinciale] Organisatie. [Burgemeester en wethouders OF Gedeputeerde
staten] zullen dus beoordelen “of het goed gaat” op basis van de door henzelf geformuleerde
beleidsdoelen voor in ieder geval de dienstverlening, uitvoeringskwaliteit van producten en
diensten of de financiën. Daarnaast zijn ook andere doelen mogelijk. Gedacht kan bijvoorbeeld
worden aan de veiligheid of de duurzaamheid (In de zin van natuur en milieukwaliteit) met inbegrip
van daarvoor geselecteerde indicatoren.

3

Uiteindelijk zal het college hierover verantwoording afleggen in [de gemeenteraad OF provinciale
Staten] (horizontale verantwoording). De leden van [de gemeenteraad OF provinciale Staten]
vormen immers ook een eigen oordeel ‘of het goed gaat” in het licht van de kwaliteit van de
leefomgeving. De politiek-bestuurlijke overwegingen van de leden van [de gemeenteraad OF
provinciale Staten] zullen betrekking hebben op de meerjarige hoofdlijnen van het beleid, niet op
de organisatorische kwesties van bezetting die tot de competentie van de directeuren van de
diensten behoort. Daarbij zal ook het verband gelegd kunnen worden tussen de strategische
plannen en visies over de hoofdlijnen van het omgevingsbeleid binnen [de gemeente OF de
provincie], zoals een milieubeleidspian, een structuurvisie of omgevingsvisies. [De gemeenteraad
OF Provinciale staten) oefenen invloed uit op de formulering van doelen en indicatoren door
[burgemeester en wethouders OF gedeputeerde staten] en op de bijstelling daarvan zoals
bijvoorbeeld welke informatie zij willen terug zien in de verantwoordingsrapportages van het
coilege. In die zin worden de kaders voor de beoordeling van [de gemeenteraad OF provinciale
Staten] overgelaten aan het politieke debat over kwaliteit.
Zo ordent de verordening de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving door de
betrokken actoren met elkaar te verbinden vanuit ieders competentie:
-

-

De organisaties, werken onder leiding van hun directie overeenkomstig de kwaliteitscriteria 2.1
met betrekking tot deskundigheid en beschikbaarheid, en leggen rekenschap af aan het
[college van burgemeester en wethouders OF gedeputeerde Staten] die hiervoor
verantwoording afieggen aan de raden en staten.
Het coilege is, als bevoegde bestuursorganen belast met het stellen van beleidsdoeien voor de
kwaliteit van de vergunningverlening, toezicht en handhaving, overeenkomstig de procesregels
van het Besluit omgevingsrecht en de Regeling omgevingsrecht, in ieder geval over
dienstverlening, uitvoeringskwaliteit van besluiten en financiën.

-

[De gemeenteraad OF provinciale staten] oefenen horizontaal toezicht uit op het college en
gebruiken waar nodig de krachtens de organieke wetten de aan hun toekomende
mogelijkheden met het oog op de hoofdlijnen en de continuïteit het beleid over de kwaliteit van
VTH, als belangrijk onderdeel van de zorg voor een veilige en gezonde leefomgeving.

5. Doelen voor kwaliteit en kwaliteitscriteria

Binnen een systeem van kwaliteit in het omgevingsrecht kan onderscheid gemaakt worden tussen
input, throughput, output en outcome criteria. Deze criteria zijn cyclisch met elkaar verbonden en
hebben allemaal invloed op elkaar. Om bij de laatste te beginnen: outcome criteria zeggen iets
over de omgevingskwaliteit, de veiligheid en gezondheid van de fysieke leefomgeving, etc. Het
gaat om het maatschappelijke effect van beleid (dus het maatschappelijke effect van de geleverde
Wabo-diensten). Deze criteria/doelstellingen moeten bepaald worden in samenspel tussen bestuur
en ambtelijke organisatie. [Gemeenteraad en burgemeester en wethouders OF Provinciale staten
en gedeputeerd staten] stellen kaders, bijvoorbeeld op basis van het collegeakkoord of het
handhavingsplan. Output criteria zeggen iets over concrete prestaties die geleverd worden om het
beleidsdoel te realiseren. In dit geval gaat het om aan de samenleving geleverde Wabo-diensten,
bijvoorbeeld het aantal vergunningen, het aantal toezichtsacties, het aantal subsidies,
voorlichtingen, etc. De throughput, ofwel proces criteria, beschrijft de processen die moeten leiden
tot producten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Input criteria gaan
over middelen, mensen en tijd. Voor output en outcome criteria zijn tot op heden nog geen
concrete voorbeelden beschikbaar in tegenstelling tot throughput en input criteria die in
4

kwaliteitscriteria 2.1 zijn beschreven. Het is aan elke organisatie zelf om output en outcome criteria
te bepalen. Ervaringen uit pilots die in 2012 bij gemeenten zijn uitgevoerd hebben geleerd dat door
een san-ienspel tussen bestuur en ambtenaren er breed gedragen resultaten kunnen ontstaan. In
een aantal werksessies in 2010 met verschillende partijen en twee jaar later in bovengenoemde
pilots bij gemeenten, zijn er wel onderwerpen bepaald waarop deze doelen het beste bepaald
kunnen worden. Deze lijst onderwerpen is uiteraard niet limitatief, maar is een lijst waar men in
bovengenoemde sessies op uit is gekomen:
Dienstverlening: de manier waarop (in communicatie, snelheid, service) de Organisatie met
belanghebbenden (aanvragers, omgeving klagers, etc.) omgaat.
Uitvoeringskwaliteit van producten en diensten: de mate waarin een product voldoet aan de
juridische doelen (zoals geformuleerd in de relevante wet- en regelgeving en de algemene
beginselen van behoorlijk bestuur) en bijdraagt aan de omgevingsdoelen. Ook wel aangeduid als
de inhoudelijke kwaliteit.
Financiën: de inzet van middelen in relatie tot de kwaliteit van de geleverde
diensten/producten.

Bij de voorbereiding van de modelverordening is door het IPO en de VNG voortgebouwd op de
ervaringen uit de pilots.
In het kader van de Implementatie zal er meer toelichting komen op het waardevolle instrument
van horizontaal toezicht. De onderlinge vergelijkbaarheld van gehanteerde indicatoren voor de
doelen en prestaties is hierbij een aandachtspunt.

6. Impact van deze verordening: meer dan regels alleen
Deze verordening is een blijvend kader voor het bevorderen, beoordelen en borgen van de
kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Blijvende goede verrichtingen In dit
kader vergen meer dan regels alleen. Zo zullen de bestaande kwaliteitscriteria 2.1 na verloop van
tijd, gelet op wijzigingen in de omringende wetgeving en met het oog op de brede reikwijdte die ze
krijgen met deze verordening, een levend instrument blijven. Dat betekent dat ze op termijn in
brede samenwerking met [andere gemeenten en provincies en omgevingsdiensten OF andere
provincies en gemeenten en omgevingsdiensten] geactualiseerd moeten worden. Hetzelfde geldt
voor de doelen en de daarvoor gehanteerde indicatoren, die door bevoegde gezagen worden
gebruikt.

7. Interbestuurlijke regeidruk, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
Deze verordening beoogt zo veel mogelijk aan te sluiten bij bestaande rapportage en
informatiestromen, op basis van het Besluit omgevlngsrecht en de organieke wetgeving en
introduceert geen nieuwe rapportageverplichtingen maar vereist wel extra input voor bestaande
rapportages. Wel is het van groot belang dat een tijdige en transparante uitvoering van bestaande
verplichtingen bijdragen aan de mogelijkheid voor de ambtelijke diensten, de bevoegde colleges en
de politiek-bestuurlijke overwegingen van de [gemeenteraad OF provinciale Staten] om ieders rol
in de kwaliteitsketen te kunnen spelen. De verordening Is vanuit deze bestaande
competentieverdeling gericht op horizontaal toezicht. Van regeidruk voor burgers en bedrijven is
geen sprake.

5

ARTIKELSGEWIJS

Artikel 1

In dit artikel zijn slechts begrippen opgenomen die niet al met een begripsbepaling zijn
gedefinieerd in de Wabo.
Als betrokken wetten worden aangemerkt de Wabo zelf, en de wetten bedoeld in artikel 5.1 van de
Wabo, voor zover bij of krachtens die wetten is bepaald dat Hoofdstuk 5 van de Wabo van

toepassing is. Op de uitvoering of handhaving van een geheel andere wet, zoals bijvoorbeeld de
Drank- en Horecawet, is deze verordening niet van toepassing (wat onverlet laat dat over
overlappende onderwerpen elders wordt gerapporteerd, zie het algemeen deel van de toelichting).
De wetten waarom het krachtens artikel 5.1 Wabo om kan gaan zijn: de Flora- en faunawet, de
Kernenergiewet, de Monumentenwet 1998, de Natuurbeschermingswet 1998, de
Ontgrondingenwet, de Wet bescherming Antarctica, de Wet bodembescherming, de Wet
geluidhinder, de Wet inzake de luchtverontreiniging, de Wet milieubeheer, de Wet ruimtelijke
ordening, de Waterwet en de Woningwet.
Een belangrijk begrip in deze verordening is kwaliteitscriteria. De kwaliteitscriteria waar het hier
om gaat zijn thans de alom bekende Kwaliteitscriteria 2.1 voor VTH, die in brede samenwerking
door de bevoegde gezagen zijn ontwikkeld en beschikbaar gesteld voor de kwaliteit van
vergunningverlening, toezicht en handhaving, op het gebied van de beschikbaarheid en de
deskundigheid van de daarmee belaste organisaties, Deze liggen aan de basis van het VTH-stelsel.
Het ligt in de rede dat van deze kwaliteitscriteria in de loop van de jaren verbeterde en
geactualiseerde versies beschikbaar zuilen worden gemaakt om de versie 2.1 op te volgen.
Vanwege deze verdere ontwikkeling van de kwaliteitscriteria is in de begripsbepaling een
dynamische verwijzing opgenomen, zodat bij de ontwikkeling en beschikbaarstelling van een
volgende versie van de kwaliteitscriteria niet tot aanpassing van de verordening hoeft te worden
overgegaan. Met deze begripsbepaling en de verankering in artikel 5 van de verordening liggen de
Kwallteitscriterla 2.1 aan de basis van deze verordening.
-

-

Voor het begrip omgevingsdienst is aangesloten bij de omgevlngsdlensten waarvan melding wordt
gemaakt in artikel 5.3 van de Wabo, zoals dat zal komen te luiden wanneer wetsvoorstel 33 872
tot wijziging van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (verbetering vergunningveriening,
toezicht en handhaving) tot wet is verheven.
2

Artikel 2

De reikwijdte van de verordening heeft een inhoudelijke afbakening en een afbakening naar
bevoegd gezag. Ten eerste moet het gaan om de uitvoering of handhaving van de betrokken
wetten. De terminologie “uitvoering en handhaving” is overgenomen uit het wetsvoorstel en wordt
ook gehanteerd in het Besluit omgevingsrecht zoals dat op grond van het wetsvoorstel zal worden
gewijzigd. “Uitvoering en handhaving” betekent dan vergunningverlening, toezicht en handhaving.
Dat wil zeggen alle taken tot uitvoering of handhaving van de Wabo en van de wetten, bedoeld in
artikel 5.1 van de Wabo. Zie daarover de toelichting bij artikel 1. Ten tweede moet het gaan om de
2

Kamerstukken II 2014/15, 33 872 nr. 2, zoals bijgewerkt t/m nr. 11 (tweede Nota van Wijziging d.d. 29 april

2015).

6

uitvoering of handhaving door of in opdracht van [burgemeester en wethouders OF gedeputeerde
staten. De verordening is dus van toepassing als het gaat om de uitvoering van de betrokken
wetten door [burgemeester en wethouders OF gedeputeerde Staten] zelf of, in opdracht van deze
colleges door een omgevingsdienst of een private partij (maar vanwege het college). Uitvoering
van wetten die genoemd zijn in artikel 5.1 van de Wabo of van de Wabo zelf door andere bevoegde
gezagen, zoals [het provinciebestuur en andere gemeentebesturen OF de gemeentebesturen of
andere provinciebesturen] die hun verordeningen op basis van hetzelfde model vaststellen, het
waterschapsbestuur of de Minister van Infrastructuur en Milieu of de Minister van Economische
Zaken, valt buiten het bereik van deze verordening. De uitvoering en handhaving van de Wet
bescherming Antarctica of de Kernenergiewet wordt bijvoorbeeld niet door de besturen van
gemeenten of provincies uitgeoefend en valt dus buiten deze verordening. Hetzelfde geldt
bijvoorbeeld voor de Waterwet voor zover die door het Rijk of door waterschappen wordt
uitgevoerd. Waar hier wordt gesproken over de uitvoering of handhaving van taken door of in
opdracht van het bevoegd gezag wordt gedoeld op de uitvoering door [gemeentelijke OF
provinciale] diensten en regionale uitvoeringsdiensten.

Artikel 3

Dit artikel is van belang in verband met de rolverdeling tussen [de gemeenteraad en burgemeester
en wethouders OF provinciaie staten en gedeputeerde staten]. Ingevolge de systematiek van het
Besiuit omgevingsrecht, is de jaarlijkse beoordeling van en rapportage over kwaliteit een taak voor
het bevoegd gezag. Dat wil zeggen: [burgemeester en wethouders OF gedeputeerde Staten].
Bezien vanuit [de Gemeentewet OF de Provinciewet], is kaderstelling juist de taak van [de
gemeenteraad OF provinciale staten].
De kadersteilende rol krijgt aiiereerst gestalte door de vaststelling van deze verordening ais
geheel. Daarnaast is het echter, geiet op de samenhang met het Besluit omgevingsrecht, van
belang uitdrukking te geven aan het feit dat [de gemeenteraad OF provinciale staten] vooral
vanuit de hoofdlijnen betrokken zijn bij het beleid en zullen toezien op de continuïteit van de
kwaiiteit over meerdere jaren.
Het horizontale toezicht door [de gemeenteraad OF provinciaie staten] op het (regionale)
uitvoerings- en handhavingsbeleid door [burgemeester en wethouders OF gedeputeerde staten],
zal daarom plaatsvinden in het licht van het strategische beleid dat op hoofdlijnen wordt gevoerd
voor de fysieke leefomgeving, zoals omgevingsvisies, milieubeieidsplannen en structuurvisies,
Artikel 3 richt zich tot [de gemeenteraad OF provinciale Staten]. Indirect is het eveneens van
belang voor [burgemeester en wethouders OF gedeputeerde staten], en de omgevingsdiensten dle
in hun opdracht werken, omdat de rol van [de gemeenteraad OF provinciale staten] zich juist bij
de meerjarenprogrammering en hoofdlijnen laat geiden. Voor het waarmaken van deze rol,
[beschikt de gemeenteraad OF beschikken provinciale Staten] reeds over de mogelijkheden die de
organieke wetgeving hen biedt en de kaders die zijn op strategisch niveau voor de fysieke
ieefomgeving in plannen en visies hebben vastgelegd.
Om deze rol waar te kunnen maken is het vanzelfsprekend van belang dat het college [de raad OF
provinciale staten] daartoe door tijdige informatieverstrekking in staat stelt. Dat daarvoor
eveneens Informatie van de omgevingsdienst van belang kan zijn, spreekt voor zich en Is op grond
van de Wet gemeenschappelijke regelingen en de opdrachten aan de omgevingsdiensten
voldoende gewaarborgd.
7

Artikel 4

Artikel 7.2, eerste lid, van het Besluit omgevingsrecht verplicht het bevoegd gezag (lees:
[gedeputeerde staten OF burgemeester en wethouders]) om beleid te formuleren voor de kwaliteit
van de uitvoering van de VTH-taken. De grondslag van deze bepaling (art. 5.3 Wabo) zag
voorheen op een doelmatige en programmatische handhaving, maar zal op grond van de wijziging
van de Wabo en het Bor door het wetsvoorstel VTH, ook gaan gelden voor uitvoering
(vergunningverlening). Er is dan sprake van een uitvoeringsbeleid en handhavingsbeleld, waarover
onderlinge afstemming plaats dient tevinden tussen de bevoegde gezagen op het niveau van de
omgevingsdienst. Welk beleid moet worden geformuleerd laat het Bor inhoudelijk open. Dit artikel
strekt ertoe een inhoudelijke ambitie te geven aan de procesverplichting om kwaliteitsbeleid te
vormen.
Ten eerste door voor te schrijven dat [burgemeester en wethouders OF gedeputeerde staten]
naar de kwaliteit van de uitvoering en handhaving kijken in het licht van het geformuleerde
(regionale) beleid, waarbij de doelen van dat beleid betrekking moeten hebben op een aantal
voorgeschreven inhoudelijke thema’s. Het gaat er daarbij telkens om die doelen te zien, niet vanuit
elke mogelijke factor die daaraan kan bijdragen, maar vanuit het perspectief van de prestaties en
kwaliteit van de uitvoering van de eigen organisaties. Het gaat dan In ieder geval om
dienstverlening, uitvoeringskwaliteit van producten en diensten en om financiën. Andere mogelijke
onderwerpen zijn veiligheid en duurzaamheid. In paragraaf 4 van deze toelichting is de herkomst
van de in dit artikel gehanteerde begrippen toegelicht.
Er is voor gekozen in deze verordening geen voorschriften te geven over de te gebruiken
indicatoren. Dat Is In de eerste plaats een taak voor de bevoegde gezagen, dle daarmee in de
praktijk al ruime ervaring hebben.

Artikel 5

Dit artikel geeft een verankering aan de kwaliteitscriteria 2.1 en de opvolgers daarvan (zie ook de
toelichting bij artikel 1, waarin een begripsbepaling voor kwaliteitscriteria is opgenomen). Het
strekt ertoe te regelen dat van die kwaliteitscriteria voor de uitvoering van VTH-taken in de praktijk
gebruik gemaakt wordt. Het gaat immers om criteria waaraan zorgvuldig en met grote
deskundigheid is gewerkt door de betrokken bevoegde gezagen. Van belang is dat deze criteria
relevante input leveren voor de kwaliteit. Dat geeft vanzelfsprekend geen garantie dat de doelen
die door het college zijn gesteld op grond van artikel 3 ook zonder meer in alle gevallen worden
gehaald. Het bereiken van deze doelen zal immers niet alleen afhankelijk zijn van de goede
verrichtingen van de uitvoerende organisaties. Van de naleving van de kwaliteitscriteria zal daarom
jaarlijks mededeling gedaan moeten worden aan [de gemeenteraad OF provinciale staten] Het
gaat hier om een belangrijke inhoudelijke mededelingsplicht die kan worden meegenomen in
bestaande jaarlijkse rapportages, In de op grond van het Besluit omgevingsrecht op te stellen
documenten.
Omgekeerd wil het evenmin zeggen dat, als de criteria (nog) niet in alle relevante taken worden
toegepast, dat de kwaliteit per definitie te wensen zal overlaten. In dit geval zal echter wel
gemotiveerd moeten worden waarom de criteria niet toegepast zijn of konden worden en hoe wel

8

voor de gestelde kwaliteit wordt gezorgd. De kwaliteitscriteria 2.1 zijn derhalve een cruciaal
richtsnoer waarvoor geldt: pas toe of leg uit, “comply or explain”.
Artikel 6

Dit artikel regelt de inwerkingtreding van de verordening. Het is, gelet op de aard van de gestelde
regels, niet nodig om deze verordening in overgangsrecht te voorzien.

9