Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1817

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 maart 2014
Tijdens het Algemeen Overleg dat plaatsvond op 5 februari jl. heb ik
toegezegd uw Kamer, voorafgaand aan het Algemeen Overleg over de
Post-Stockholmstrategie, een brief te sturen waarin ik aangeef of er civiele
onderwerpen zijn die gevrijwaard zouden moeten blijven van Europeesrechtelijke invloeden. Door middel van deze brief, die ik mede namens de
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie verstuur, doe ik deze toezegging
gestand.
In de brief over mijn inzet in Europa heb ik aangegeven dat ik ieder
Europees voorstel op het gebied van het civiele recht steeds kritisch zal
toetsen aan de uitgangspunten die ik in deze brief heb geformuleerd
(Kamerstuk 22 112, nr. 1708).
Een van de uitgangspunten is dat verdergaande Europese samenwerking
op het terrein van het civiele recht wenselijk is, wanneer dit daadwerkelijk
toegevoegde waarde heeft voor de Nederlandse burger en het bedrijfsleven. Een ander uitgangspunt is dat ik steeds indringend toets of een
regeling het best op Europees, nationaal of internationaal niveau kan
worden belegd. Een voorwaarde voor een eventueel optreden op
Europees niveau is altijd dat een bevoegdheid daartoe bestaat op grond
van de toepasselijke EU-verdragen.
Dit betekent dat ik steeds per onderwerp een beoordeling maak en niet op
voorhand kan aangeven welke onderdelen van het civiele recht zich
nimmer zullen lenen voor Europese samenwerking. De inzet van
Nederland op het civiele recht is steeds gericht op de concrete behoeften
van Nederlandse burgers en ondernemingen. Deze behoeften kunnen
veranderen naar aanleiding van maatschappelijke en technologische
ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen zijn niet steeds op voorhand te
voorzien. Denk bijvoorbeeld aan de behoeften aan regels voor een recht
op vergoeding bij een vertraagde vlucht, een ontwikkeling die samen-

kst-22112-1817
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1817

1

hangt met de opkomst van het vliegverkeer (Vo. 261/2004). Een ander
voorbeeld is de opkomst van het internet en de behoefte aan regelgeving
voor de koop op afstand van digitale producten (Richtlijn 2011/83/EU).
Deze behoeften konden bij de oprichting van de Europese Gemeenschappen eind jaren vijftig niet worden voorzien.
In mijn brief heb ik aangegeven dat bepaalde onderdelen van het civiele
recht zich niet of minder voor verdere integratie lenen, omdat de
integratie op deze onderdelen een verzadigingspunt heeft bereikt. Dit kan
het gevolg zijn van het feit dat er reeds sprake is van verregaande
integratie, dan wel dat bestaande nationale regelingen voldoende steun
bieden aan bedrijven en burgers of omdat er door fundamentele
verschillen in nationale systemen onvoldoende basis is voor materiële
harmonisatie.
Een voorbeeld van een dergelijke verschil in opvattingen is te vinden in
het personen- en familierecht. Dit betreft de opvattingen over de vraag of
twee personen van hetzelfde geslacht met elkaar in het huwelijk mogen
treden binnen Europa verschillen. Hetzelfde geldt voor de vraag of een
geregistreerd partnerschap gelijkwaardig is aan een huwelijk. Daarbij
komt dat voor harmonisatie van het familierecht unanimiteit binnen de
Raad vereist is en de Europese Unie alleen een bevoegdheid heeft om op
te treden, wanneer er sprake is van grensoverschrijdende gevolgen.
In mijn brief heb ik reeds gewezen op het ondernemingsrecht als
voorbeeld van een terrein waar reeds veel regelgeving tot stand is
gebracht en waarin de praktijk is gebleken dat de behoefte aan Europese
rechtsvormen voor ondernemingen gering is. Ook voor het materiële
consumentenrecht geldt dat de inzet is gericht op consolidatie en
herijking.
Ten slotte is de behoefte aan regelgeving soms beperkt, omdat er op
mondiaal niveau reeds afspraken worden gemaakt. In het vervoerrecht
zien we bijvoorbeeld veel mondiale afspraken bijvoorbeeld binnen de
IMO, waarbij voor Nederland belangrijke handelspartners als de
Verenigde Staten, Canada of Singapore betrokken zijn.
Door de Europese inzet op de bovengenoemde onderdelen te beperken,
kan Europa zich richten op de onderdelen van het civiele recht die haar
volle aandacht verdienen. Ik denk daar bijvoorbeeld aan het vereenvoudigen van de grensoverschrijdende afwikkeling van faillissementen of de
modernisering van het auteursrecht.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1817

2