Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 209

Schoon en zuinig

Nr. 136

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 5 oktober 2010

1
Samenstelling:
Leden: Atsma (CDA), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Koopmans (CDA), fungerend voorzitter,
Aptroot (VVD), Samsom (PvdA), Neppérus
(VVD), Jansen (SP), Van der Burg (VVD),
Koppejan (CDA), Bashir (SP), Ouwehand
(PvdD), Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie), De Mos (PVV), Groot (PvdA),
Van Tongeren (GroenLinks), Van Bemmel
(PVV), Monasch (PvdA), Sharpe (PVV), Van
Dekken (PvdA), Dijkgraaf (SGP), Van
Veldhoven-van der Meer (D66), Verhoeven
(D66) en Voortman (GroenLinks).
Plv. leden: Ormel (CDA), Lucassen (PVV), De
Rouwe (CDA), De Krom (VVD), Vermeij (PvdA),
Zijlstra (VVD), Smits (SP), Elias (VVD), Van
Toorenburg (CDA), Van Gerven (SP), Thieme
(PvdD), Ortega-Martijn (ChristenUnie), Agema
(PVV), Smeets (PvdA), El Fassed (GroenLinks),
Van Vliet (PVV), Jacobi (PvdA), Bontes (PVV),
Dijsselbloem (PvdA), Van der Staaij (SGP),
Koolmees (D66) en Braakhuis (GroenLinks).
2
Samenstelling:
Leden: Atsma (CDA), Van Bommel (SP),
fungerend voorzitter, Van der Staaij (SGP),
Albayrak (PvdA), Ormel (CDA), Nicolaï (VVD),
Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), De Roon
(PVV), Ten Broeke (VVD), Jasper van Dijk (SP),
Thieme (PvdD), Wiegman-van Meppelen
Scheppink (ChristenUnie), Harbers (VVD),
Bontes (PVV), Groot (PvdA), Braakhuis
(GroenLinks), Sharpe (PVV), Schouw (D66), El
Fassed (GroenLinks), Bruins Slot (CDA),
Hachchi (D66) en Dijkhoff (VVD)/
Plv. leden: Ferrier (CDA), Irrgang (SP),
Dijkgraaf (SGP), Jacobi (PvdA), Çörüz (CDA),
Snijder-Hazelhoff (VVD), Samsom (PvdA),
Timmermans (PvdA), Elissen (PVV), HennisPlasschaert (VVD), Van Raak (SP), Ouwehand
(PvdD), Voordewind (ChristenUnie), Teeven
(VVD), Driessen (PVV), Dikkers (PvdA), Peters
(GroenLinks), Kortenoeven (PVV), Van
Veldhoven (D66), Van Tongeren (GroenLinks),
Koppejan (CDA), Pechtold (D66) en Schippers
(VVD).

De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer1 en de vaste commissie voor Economische Zaken2 hebben
op 15 september 2010 overleg gevoerd met minister Huizinga-Heringa van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over:
– de brief van de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer d.d. 21 augustus 2009 over ontwerpbesluit houdende wijziging van het Activiteitenbesluit en
het Besluit omgevingsrecht (wijziging milieuregels windturbines) (31 209 nr. 97);
– de brief van de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer d.d. 2 september 2010 over voortgang van de inwerkingtreding AMvB windturbines (31 209,
nr. 124).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.

kst-31209-136
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

De fungerend voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
Koopmans
De fungerend voorzitter van de vaste commissie voor Economische
Zaken,
Van der Ham
De griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,
Van der Leeden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

1

Voorzitter: Koopmans
Griffier: Van Dalen
Aanwezig zijn acht leden der Kamer, te weten: Dijkgraaf, Jansen,
Koopmans, Lucas-Smeerdijk, De Mos, Samsom, Van Tongeren, Van
Veldhoven-van der Meer,
en minister Huizinga-Heringa van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer, die vergezeld is van enkele ambtenaren van haar
ministerie.
De voorzitter: Ik heet de minister van VROM, haar medewerkers, het
publiek en de Kamerleden van harte welkom.
De planning is om maximaal twee uur overleg te voeren. Mevrouw Van
Veldhoven heeft laten weten dat zij iets later komt, omdat een ander AO
waar zij bij zit, iets langer duurt. Vier minuten spreektijd lijkt mij een
ordentelijke termijn voor eenieder.
De heer De Mos (PVV): Voorzitter. Om maar met de deur in huis te vallen:
er is behoorlijk stront aan de windmolenknikker. Heddy Lester zong tijdens
het Eurovisiesongfestival in 1977 al over de mallemolen van het leven
waarin ieder zijn eigen rondje meedraait. Aan het doordraaien zijn in elk
geval de inwoners van de Noordoostpolder, Urk en Zuidwest-Friesland. In
deze anders zo pittoreske omgeving gaan de inwoners zwaar gebukt
onder een nieuw virus, te weten: windmolenvrees. Niemand daar zit te
wachten op de bouw van 83 windmolens, die gaan draaien op 1 mld.
subsidie. Ook op Goeree-Overflakkee lopen de emoties hoog op. De vier
gemeenten aldaar verzetten zich met hand en tand tegen de komst van
een windmolenpark.
Als nazaat van een Scheveningse vissersfamilie deel ik natuurlijk de zorg
van de vissector, die stelt dat die malle molens ook nog eens verrijzen in
goede visgebieden. Over vis gesproken, bruinvissen en dolfijnen in de
Noordzee betalen een vreselijke prijs voor de aanleg van windmolenparken voor de kust, onder andere een ernstige verstoring van hun
richtingsgevoel, waardoor ze eerder aanspoelen. Hier in die zaal zit
iemand van het Nationaal Kritisch Platform Windenergie. Zijn nulzes werkt
zelden, maar als hij nu gebeld wordt, zal hij opnemen om toe te lichten
waarom hij de geluidsregels een wanproduct vindt. Wij kunnen het in
deze vergadering uitgebreid hebben over kruimelwerk aangaande de
geluidsregels en brainstormen over dB’s, Lden en Lnight, maar feit is dat
windmolens lelijk, duur en luidruchtig zijn, en uiteindelijk helemaal niets,
nada, niente opleveren.
Bovendien draaien ze louter op subsidies. Dat is de enige manier om iets
wat onrendabel is toch betaalbaar te laten lijken. Bovendien heeft
demissionair minister Van der Hoeven het licht gezien – waar een klap van
de gesubsidieerde windmolen al niet goed voor is – want zij wil af van
subsidiebeleid. In een ingezonden brief in de Volkskrant liet de bewindsvrouw het volgende optekenen: «We moeten niet onbeperkt en tot in
lengte van dagen het verschil tussen marktprijs en kostprijs blijven
subsidiëren. Dat kost de overheid gedurende tientallen jaren miljarden
euro’s en maakt bedrijven lui. Daar moeten we dus vanaf.» Einde van een
prachtig citaat. Wij hebben in ons land straks windmolens ter hoogte van
de Euromast en met een breedte van een voetbalveld, kortom windmolenparken die zelfs Stevie Wonder vanaf ruime afstand ziet. Laten wij de
inwoners van dit land niet onderwerpen aan de groene dictatuur van
doem en verderf, en afzien van het plaatsen van onrendabele, landschapsvervuilende windmolens. Als wij die ondingen toch zo nodig moeten
plaatsen, plaats ze dan maar in de achtertuin van klimaatgoeroe Al Gore.
Die gebruikt immers genoeg energie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

2

De heer Jansen (SP): Voorzitter. Wij zitten in een nieuwe parlementsperiode, dus net als de heer De Mos zal ik kort zeggen waar wij staan
alvorens ik op het echte onderwerp kom.
De SP-fractie denkt dat wind de potentie heeft om de komende decennia
een flink deel van de Nederlandse elektriciteitsproductie te verzorgen. Op
langere termijn wordt de zon waarschijnlijk een duurzame bron, maar de
kostprijs van windenergie zit nu nog veel dichter bij de marktprijs dan die
van elektriciteit uit zonnepanelen. Ik verwijs mijn buurman bijvoorbeeld
naar de ECN-studie waarin de kostprijs van alle energiedragers vergeleken
wordt.
De SP-fractie was en is nog steeds zeer kritisch over het praktische beleid
rond windmolens. Nederland is dichtbevolkt. Je moet dus zeer zorgvuldig
omgaan met de inpassing van windmolens en strenge wetgeving hebben
op het gebied van geluid en externe veiligheid. Ook moet je snappen dat
de hoeveelheid molens die je kwijt kunt op land in Nederland, veel lager
ligt dan bijvoorbeeld in Noord-Duitsland of Denemarken, waar de
bevolkingsdichtheid immers lager is. Dit demissionaire kabinet heeft dat
nooit gesnapt. Daardoor is de tegenstand tegen wind letterlijk aangewakkerd, terwijl de overgrote meerderheid van de bevolking het ook
belangrijk vindt dat wij investeren in duurzame energie maar zonder
onnodige overlast.
Per saldo was en is de SP voorstander van het volgende beleid: meer
wind op zee, minder groei van turbines op land, sanering van oud zeer,
een nationale structuurvisie waarin duidelijk wordt aangegeven waar
wind kan en waar niet, welstandseisen voor een nette inpassing en
strenge geluid- en veiligheidseisen zodat omwonenden en passanten zo
weinig mogelijk overlast ondervinden en risico lopen.
Daarmee kom ik op het Ontwerpbesluit houdende wijziging van het
Activiteitenbesluit en het Besluit omgevingsrecht (wijziging milieuregels
windturbines) en de voortgang van de inwerkingtreding AMvB windturbines. Allereerst de geluidsnormen. Lden is 47 dB en Lnight is 41 dB. De
SP-fractie wil dat de lat bij de overgang naar de nieuwe normen niet lager
wordt gelegd. Daarbij moet ook rekening gehouden worden met de
locatie. In landelijk gebied is er minder achtergeluid dan langs de snelweg
of op de Maasvlakte. Klopt het dat de nachtnorm voor industrielawaai op
het platteland in de gangbare vergunningpraktijk 30 dB is voor stille
gebieden en 35 dB voor gebieden met een intensieve agrarische activiteit?
Klopt het dat in het Besluit landbouw milieubeheer voor agrarische
activiteiten een nachtnorm wordt voorgeschreven van 35 dB? Als het
antwoord op die vragen ja is, lijkt mij dat een Lnight van 41 dB wel degelijk
knabbelt aan de rechtsbescherming van omwonenden in landelijk gebied.
Bij molens die gebundeld zijn met een autoweg of industrieterrein, valt
die 41 dB volkomen weg in het achtergrondgeluid. Je kunt dan beter
spreken van voorgrondgeluid. Maar in landelijk gebied ligt dit anders.
Waarom komt dat niet tot uitdrukking in de AMvB en het Activiteitenbesluit? De SP-fractie overweegt hierover een motie in te dienen.
Externe veiligheid. De risicobenadering voor windmolens zou aansluiten
bij de methodiek van het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi). In
het Bevi is het plaatsgebonden risico (PR) op 10–6 gesteld. Op de site
www.windenergie.nl van het ministerie van VROM staat het voornemen
om in nieuwe regelgeving een norm van 10–5 leidend te maken voor het
plaatsgebonden risico, terwijl voor de basisbescherming van de bevolking
uitgegaan wordt van de norm 10–6. In simpele woorden: de veiligheidsnorm wordt een factor tien slechter. Als dat juist is, dan wordt er met
twee maten gemeten en lopen omwonenden bij windmolens een groter
risico dan omwonenden bij een industrieterrein. Ik kan mij niet voorstellen
dat de minister dat zou willen, maar mocht het toch kloppen, dan
overweeg ik hierover een motie in te dienen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

3

Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Voorzitter. De GroenLinks-fractie
is het eens met de meest experts op dit gebied die beweren dat dit
sowieso de eeuw van de schone energie wordt. Wij verschillen onderling
wellicht van mening over het tempo en de methode, maar dat dit het
einddoel is, staat buiten kijf. GroenLinks ziet in wind op land veel
mogelijkheden. Zij ziet er slechts twee nadelen aan. Ten eerste vinden
sommigen windmolens mooi – daar ben ik er een van – terwijl anderen
dat niet vinden. Dat is echter een kwestie van smaak. Ten tweede maken
windmolens inderdaad geluid. In een dichtbevolkt land moet dat
fatsoenlijk geregeld worden. Onze fractie vindt dat de minister dat doet
met de voorgestelde regeling.
De heer De Mos (PVV): Over smaak valt uiteraard niet te twisten.
Mevrouw Van Tongeren mag windmolens heel mooi vinden maar de
bewoners van Urk en de Noordoostpolder denken daar heel anders over.
Waarom plaatst zij dus windmolens in een gebied waar mensen helemaal
niet op die dingen zitten te wachten?
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): De GroenLinks-fractie plaatst
geen windmolens waar dan ook. De GroenLinks-fractie steunt het beleid
zodat wij in deze eeuw overgaan op schone energie. Wij hebben in
Europees verband een aantal afspraken gemaakt. Wij moeten 14%
duurzame energie hebben in 2020. Het zittende kabinet heeft zelfs een
hogere doelstelling, namelijk 20%. Op dit moment bungelt Nederland heel
erg onderaan de rij met een procent of vier. Het is dus essentieel dat wij
zowel wind op land als wind op zee inzetten om die belangrijke doelstellingen te halen. Vandaar dat wij het geluidsnormenbeleid in dezen van de
minister steunen.
Wat zijn nu de grote voordelen, behalve het al genoemde voordeel dat wij
onze afspraken in Europees verband halen? Bij wind heb je geen
schommelingen van de grondstofprijs. Dat maakt je economie een stuk
stabieler. Op het moment dat olieprijzen zoals nu gigantisch omhoog
gaan, zie je dat dit direct enorme economische effecten heeft, onder
andere op de voedselprijzen. Daarnaast maakt windenergie ons onafhankelijk van regimes waar het moslimgeloof nogal belangrijk is. Dat zal de
heer De Mos aanspreken. De prijs van wind op land is concurrerend, zeker
als wij rekening houden met de belastingvoordelen die er op dit moment
zijn voor fossiele energie. De GroenLinks-fractie is van mening dat de
omrekening van de huidige normen naar de Lden-normen heel correct
gebeurd is. Ze zijn zelfs ietsje strenger. Onze fractie is voor het gebruiken
van een Europese standaardnorm voor geluid.
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Voorzitter. Voor de helderheid: ik
neem vandaag Helma Neppérus waar, die op haar beurt Edith Schippers
waarneemt in de commissie-De Wit.
Ik wil het vandaag niet hebben over nut en noodzaak van windenergie,
want iedereen weet dat de VVD daar kritisch over is. Daar zitten wij hier
ook niet voor. Op de agenda staat het Ontwerpbesluit houdende wijziging
van het Activiteitenbesluit en het Besluit omgevingsrecht (wijziging
milieuregels windturbines). Laat ik ook met de deur in huis vallen, al is het
op een iets andere wijze dan mijn collega van de PVV.
Laat ik ook met de deur in huis vallen, al is het op een iets andere wijze
dan mijn voorganger van de PVV-fractie.
De voorzitter: Die vertegenwoordiger van de PVV heeft meteen zijn
laatste interruptie voor u bewaard.
De heer De Mos (PVV): Mevrouw Lucas zegt dat zij kritisch is, maar bij
monde van haar fractieleider de heer Rutte en eerder bij monde van de
heer Halbe Zijlstra heeft zij gezegd: windmolens draaien niet op wind

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

4

maar op subsidie; wij willen af van die dingen. Wat wil de VVD-fractie
nou? Wil zij ervan af of wil zij ermee doorgaan?
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Het klopt dus aardig dat wij heel
kritisch zijn. Dat was ook het enige wat ik tot nu toe had gezegd.
De heer De Mos (PVV): Wil de VVD doorgaan met windmolens of wil zij
ervan af?
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Wij willen geen windmolens die
alleen op subsidie draaien. Dat hebben wij steeds gezegd.
Voorzitter. De voortgang van dit dossier baart ons zorgen. Meestal gaan
de dingen de VVD niet snel genoeg, maar in deze kwestie gaat het haar
juist te snel. Immers, ondanks dat verschillende Kamerfracties veel
kritische vragen hebben gesteld over het ontwerpbesluit en het verzoek
van diverse fracties, waaronder die van de VVD, om in dezen geen
onomkeerbare stappen te zetten, blijft de trein maar rijden zonder dat
bijsturing mogelijk lijkt. De minister dendert door en lijkt het besluit er hoe
dan ook door te willen hebben per 1 januari 2011. Naar de reden daarvoor
kunnen wij alleen maar raden maar de VVD-fractie heeft daar zo haar
ideeën bij. Voor onze fractie is het echter nog niet zo ver. De lijst met
vragen en antwoorden van 20 oktober 2009 heeft ons niet gerustgesteld.
In onze schriftelijke inbreng van 2 december 2009 hebben wij dit ook
klip-en-klaar aangegeven.
De Kamercommissie heeft de minister op 17 maart 2010 nogmaals
verzocht geen onomkeerbare stappen te zetten. Op 31 maart 2010 luidt het
advies van de Raad van State om het ontwerpbesluit nogmaals aan de
Kamer voor te leggen. In haar brief van 2 september schrijft de minister
dat de totstandkomingprocedure hier geen ruimte voor biedt en dat zij de
Kamer daarom middels een brief informeert. Het heeft ons bevreemd dat
de minister inmiddels wel een circulaire uit heeft laten gaan vooruitlopend
op de AMvB. Hoewel het misschien formeel geen onomkeerbare stap is,
wekt het wel die indruk. Bovendien heeft het niet tot meer duidelijkheid
geleid maar juist tot meer onduidelijkheid bij gemeenten en vooral tot
onrust. Als de minister op deze wijze doordendert terwijl er bij de
VVD-fractie nog steeds grote twijfels bestaan over de noodzaak van de
wijziging van het Activiteitenbesluit, vooral van het beschermingsniveau
voor burgers, dan rest onze fractie weinig anders dan aan de noodrem te
trekken.
Ik wil vandaag niet de hele discussie herhalen over de normen en over de
vraag of er sprake is van een verruiming. De discussie is uitermate
technisch geworden. De verschillende normen vliegen over tafel maar feit
blijft dat burgers die overlast ervaren door windturbines, deze wijziging
van het Activiteitenbesluit wel degelijk als een verruiming ervaren.
Daarnaast neemt de rechtsbescherming van burgers door de AMvB af ten
opzichte van het oude stelsel van vergunningverlening. Dat zijn twee
zware consequenties terwijl onduidelijk blijft waarom dit allemaal nodig
is. De minister heeft de VVD-fractie er nog niet van overtuigd dat de
wijziging geen verruiming inhoudt. Zij heeft in de beantwoording van
eerdere vragen wel aangegeven dat het niet haar bedoeling is om de
normen verruimen, maar dat is niet hetzelfde als een harde toezegging
dat het geen verruiming betreft. Laat ik het daarom anders vragen. Is het
voorgenomen windmolenpark bij Urk met de huidige normering
mogelijk? Is het windmolenpark bij Urk met de nieuwe normering van
47 dB Lden en 41 Lnight mogelijk?
De VVD is niet tegen windenergie, maar zij is ook niet zodanig voor dat
het doel alle middelen heiligt. Zelfs voor duurzame energie moeten wij
ons gewoon aan de milieuregels houden die wij met elkaar hebben
afgesproken. Het in overeenstemming brengen van onze normering met
Europese normen is lovenswaardig. Onze fractie wil echter niet de indruk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

5

krijgen dat dit aangegrepen wordt om tot een verruiming van de normen
over te gaan. Ondanks alle inhoudelijke vragen en antwoorden heeft de
minister die zorgen en twijfels niet weg kunnen nemen.
De heer Samsom (PvdA): Voorzitter. Het is een heugelijk feit dat
geluidsoverlast zich opeens op de politieke aandacht van ook rechtse
partijen kan verheugen. Mijn fractie heeft allang aandacht voor geluidsoverlast, bijvoorbeeld als het gaat om Schiphol of wegen, waar bij elkaar
vele honderdduizenden mensen ernstige geluidsoverlast van hebben.
Maar nu het om windmolens gaat, waar ongeveer 800 mensen ernstige
geluidsoverlast van hebben, wordt er flink in de bus geblazen. Ik houd de
heer De Mos dan ook aan zijn woord, of beter gezegd: aan zijn stijl. Ik
verwacht dat bij de eerstkomende wegenaanleg het duizendvoudige
geluid van hem te horen zal zijn. Hem kennende is hij daartoe in staat.
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Ook ik voelde mij aangesproken door
de heer Samsom. Mijn vraag aan hem is dan ook: waarom zou het dan
niet meer in de rede liggen om niet alleen voor windmolens maar voor
alle geluidsoverlast een geluidsnormering op te nemen? Dat is hier niet
het geval. Wij zijn nu bezig met een aparte regeling voor windmolens. Ik
ben dus heel benieuwd hoe hij dat rechtvaardigt.
De heer Samsom (PvdA): Ik ben blij dat mevrouw Lucas die vraag stelt,
want ik wilde doorgaan met de constatering dat de PvdA in ieder geval
consistent is: waar geluidsoverlast heerst, is er zorg, misschien vooral
voor de politiek. Geluid is immers typisch zo’n ding waar je met regels en
andere ingewikkeldheden aandacht aan moet besteden vanuit de politiek.
Dat doen wij bij wegen en spoorwegen. Dat willen wij bij Schiphol doen
en dat doe je dus ook bij windmolens.
De voorzitter: Aangezien de heer De Mos door u werd aangesproken,
krijgt hij de gelegenheid om te reageren.
De heer Samsom (PvdA): Maar de heer De Mos had twee interrupties en
die heeft hij verbruikt.
De voorzitter: Daar ga ik over. De heer De Mos werd aangesproken. Hij
mag heel kort iets zeggen.
De heer De Mos (PVV): Dank daarvoor, voorzitter. Over de bewering dat ik
mij niet druk zou maken om geluid het volgende. Auto’s brengen mensen
van A naar B en windmolens draaien alleen maar op subsidie. Die zorgen
voor onnodige geluidsoverlast.
De heer Samsom (PvdA): Ik begrijp dat voor degenen die het geluid
maken, het doel waarmee het wordt gemaakt ineens doorslaggevend is.
Daarmee wordt het verhaal van de heer De Mos in een iets ander daglicht
geplaatst. Stel dat er een twaalfbaansweg langs Urk was gegaan, dan was
de zorg van de mensen daar ineens weg geweest. Het is goed dat de
mensen in Urk dat ook vernemen.
Voorzitter. Onze inbreng in dit debat is consistent en die gaat ook, helaas,
over de procedure. De minister heeft zich in haar laatste brief verdedigd
door te schrijven dat zoiets als een circulaire geen onomkeerbare stap
inhoudt. Ik hoop, denk, verwacht dat de minister nu wil aangeven dat
zoiets toch leidt tot onnodig gerommel. Dat heeft ermee te maken dat de
Kamer, net als ik, sterk hecht aan het instrument van zaken controversieel
verklaren. Ik was het overigens oneens met het controversieel verklaren
van dit onderwerp, maar zo werkt het in de politiek: een meerderheid doet
dat wel en dan mag het niet doorgaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

6

Ik zie nu allemaal mensen met hun hoofd schudden, waaruit ik begrijp dat
het niet controversieel is verklaard. Dat is dan weer mooi voor ons, maar
wij gingen ervan uit dat het wel zo was en dat het daarom niet door kon
gaan.
De heer Jansen (SP): Wij zitten hier toch?
De heer Samsom (PvdA): Ja, hier op dit moment. Laat ik het anders
formuleren: de minister was gevraagd geen onomkeerbare stappen te
zetten. Dat wordt beaamd. Afijn, procedureel is dat anders. Als de Kamer
zoiets vraagt, hecht ik eraan dat dat gebeurt. De minister zou de schijn niet
moeten willen wekken dat zij bezig is met iets wat daarop lijkt. Water
onder de brug. Wij zijn nu verder, maar ik hoop dat de minister daar wel
iets over wil zeggen.
Dan over de inhoud. Eigenlijk gaat het om een heel simpele vraag: zijn
deze normen gelijkwaardig aan de vorige? Die simpele vraag kent geen
simpel antwoord. Iedereen die de Schipholgeschiedenis kent, kan dat
beamen.
Laten wij dus maar een casus nemen: Urk. Volstrekt theoretisch uiteraard.
Er stonden lijnen op de kaart aan de hand van de oude geluidsnormen. Er
staan nu lijnen op de kaart naar aanleiding van de nieuwe geluidsnormen.
Er zijn bewoners van Urk die goed naar die kaarten kijken, dan zien dat die
lijnen anders lopen en dus de conclusie trekken dat die nieuwe norm
soepeler is. Overigens kan ik hun niet helemaal ongelijk geven, al
redeneren ze misschien niet goed maar volgens het materiaal dat hun is
aangeboden, hebben ze geen andere keus. Zij denken: door die nieuwe
norm moeten wij opeens meer geluid verduren zonder dat er geluidwerende maatregelen genomen hoeven te worden. Ik wil klip-en-klaar van de
minister horen dat dit niet het geval is. Liefst onderbouwd maar ik geloof
haar op haar woord als ze het gewoon zegt. Het kan later alsnog schriftelijk worden onderbouwd. Dat is van belang. In dit geval is het simpeler
dan bij Schiphol. Het kan dus ook in dit geval. Laat de minister onderbouwen dat de omschakeling van de normering niets anders is dan een
rekenkundige exercitie om aan te sluiten bij Europese normen. De mensen
in Urk ondervinden geluidsoverlast van windmolens, jazeker, maar laat de
minister onderbouwen dat ze niet méér overlast ondervinden doordat
deze norm erdoorheen gerommeld wordt. Dat gevoel maakt hen immers
razend. Daarin geef ik hun gelijk. Als de minister dat kan doen, is mijn
fractie tevreden en mag deze normering er snel door zodat wij duidelijkheid krijgen en het echte debat kunnen voeren.
De heer Jansen (SP): Is de heer Samsom het met mij eens dat ook de
locatie een rol speelt? Je hebt generieke normen ten aanzien van geluid
maar je gaat ook maatwerk leveren. Windmolens in landelijk gebied zou je
wat de SP-fractie betreft anders kunnen behandelen dan windmolens die
langs een snelweg staan. Hoe kijkt hij daartegen aan?
De heer Samsom (PvdA): Ja, dit is ook een beetje het antwoord op de
vraag van de VVD-fractie of er niet één norm moet komen. Eén norm kan
inderdaad niet omdat er zo veel verschillende omstandigheden zijn. Er is
niets zo ingewikkeld als geluid. Ik ben er nog nooit in geslaagd om een
gewone Nederlander decibellen uit te leggen, al helemaal niet als het gaat
om achtergrondgeluid, soorten geluid, frequenties, hoogte en de hele
zwik die daarbij hoort. Ik ga er dus van uit dat wij gelukkig de simpelheid
nooit zullen bereiken dat wij één norm hanteren. Ik ben het dus met de
heer Jansen erover eens dat er verschillen zijn. Ik heb de indruk dat daar
in dit geval rekening mee wordt gehouden, al gebeurt dat in zijn ogen
misschien niet genoeg. Als deze minister mij echter ervan kan overtuigen
dat de oude normering en de nieuwe normering gelijkwaardig zijn en de
nieuwe niet meer ruimte geeft voor geluidsoverlast, misschien wel wat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

7

minder – dat slikt de windmolenindustrie dan, zo heb ik begrepen – dan
mag zij van mij door.
Mevrouw Van Veldhoven-van der Meer (D66): Voorzitter. Eerst een
algemeen stukje. Nederland moet naar een andere energiehuishouding
met meer hernieuwbare opwekking om geen groene schuld door te
schuiven naar een volgende generatie. Er zijn nog allerlei andere
overwegingen die je kunt meenemen in die verschuiving. Zo ben je
economisch en geopolitiek minder afhankelijk. Kortom, wij spreken wel
degelijk over een heel belangrijk kader waarin dit besluit staat. Welk
transitiescenario of welke snelheid men ook kiest, wind op land speelt
daar vrijwel altijd een heel belangrijke rol in. Als je vindt dat wind op land
een heel belangrijke rol heeft, dan moeten die windmolens ook ergens
kunnen komen te staan. Er zijn veel initiatieven van bedrijven, ondernemers en particulieren maar de aanleg verloopt heel erg traag.
Nederland loopt erg achter bij het realiseren van zijn doelstellingen. De
bestaande omgang met geluidsnormen is een factor in die vertraging. De
discussie loopt al vrij lang. Mijn fractie vindt het dus belangrijk om meer
duidelijkheid te geven.
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Zegt mevrouw Van Veldhoven nu
eigenlijk dat zij windenergie en een duurzame energievoorziening zo
belangrijk vindt dat daarom de regels maar aangepast moeten worden om
die toch mogelijk te maken?
Mevrouw Van Veldhoven-van der Meer (D66): Daar kom ik zo meteen
in mijn betoog op terug. Als mevrouw Lucas daarna vindt dat die vraag
nog niet beantwoord is, dan mag zij daar nog een keer naar vragen.
De minister schrijft dat TNO laat zien dat bij deze waarden geen onaanvaardbare hinder optreedt, maar de norm ligt lager dan bij andere
bronnen. De norm voor nachtwaarden komt vrijwel overeen met de
strengste WHO-norm. Dit roept bij mijn fractie een paar vragen op.
Waarom is de norm vastgesteld op 47 dB Lden terwijl in kustprovincies, die
bij uitstek geschikt zijn voor windenergie, de berekende waarde vaak net
daarboven ligt? Klopt het dat de Europese ondergrens veel hoger ligt,
namelijk op 55 dB? Klopt het dat wij met het aannemen van deze normen
verschillende vormen van geluidsbronnen verschillend behandelen en, zo
ja, wat is daar dan de inhoudelijke rechtvaardiging voor?
Hetzelfde geldt voor de nachtnorm. Als die zo dicht bij de strengste norm
van de WHO ligt, hoe verhouden de normen voor geluid overdag en de
genoemde andere bronnen zich in Nederland tot dezelfde internationale
normen? De volgende vraag is dezelfde vraag die door andere fracties is
gesteld over Urk, maar ik wil hem specificeren tot de nachtnorm. Kan de
minister aangeven of de nachtnorm netto iets verandert aan de huidige
situatie?
De red tape. Wat is het effect van de nieuwe circulaire of het gewijzigde
besluit op het proces van aanleg en gebruik van nieuwe windturbines?
Klopt het dat een deel van de projecten hiermee niet langer vergunningsplichtig is? Ik kan mij namelijk voorstellen dat ook de VVD daar erg blij
mee is, want het zijn vaak ondernemers die windmolens plaatsen.
Mijn conclusie: natuurlijk streven wij zowel naar ruimte voor ontwikkelingen van maatschappelijk belang als naar het minimaliseren van
geluidshinder voor de omgeving. Daarbij vond ik het echter heel relevant
om in de lijst vragen en antwoorden te lezen dat de 810 woningen die aan
47 dB Lden worden blootgesteld naar de verwachting van de minister, wel
in verhouding moeten worden gezien tot naar schatting 1,5 miljoen
woningen die blootstaan aan meer dan 58 dB Lden vanwege het
wegverkeer. Vanwege luchtvaartverkeer geldt dat voor 800 000 woningen,
en ook nog voor een aantal woningen vanwege de industrie. Het
geluidsprobleem is dus wel degelijk breder. Wij moeten nu niet alleen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

8

vanwege de windmolens net doen alsof er in een keer een geluidsprobleem is. Normen voor dit soort vraagstukken moeten zowel effectief zijn
tegen de overlast als proportioneel aan het probleem. Naar mening van
onze fractie is met het besluit voor zo ver mogelijk hieraan tegemoet
gekomen, al horen wij graag de reactie van de minister op onze vragen
over de verschillende normen.
De heer Jansen (SP): Mevrouw Van Veldhoven neigt, vragenderwijs
weliswaar, ertoe om de norm eerder wat soepeler te stellen dan strenger.
De SP-fractie heeft gezegd, ook in bredere zin, dat je de norm superstreng
moet maken in Nederland, want wij zijn zowat het dichtstbevolkte land ter
wereld. Dan staat buiten kijf voor omwonenden dat zij objectief gezien
veilig zijn, dus dat er geen sprake is van ernstige overlast. Vervolgens kun
je doorpakken op de plaatsen waar die windmolens zouden kunnen
komen. Waarom kiest de D66-fractie niet voor die lijn?
Mevrouw Van Veldhoven-van der Meer (D66): Aangezien in de
beantwoording van de vragen wordt gesproken van 1,5 miljoen woningen
die blootstaan aan meer dan 58 dB Lden vanwege het wegverkeer, vraag ik
mij af wat de conclusie van de SP-fractie is over het aanpakken van de
situatie bij die woningen.
De heer Jansen (SP): Ten eerste, die windmolens staan voor een groot
deel in landelijk gebied. Wij hebben in Nederland stiltegebieden. Die
liggen speciaal in landelijk gebied om nog op een paar plekken een
rustige omgeving te hebben. Die gaan wij op deze manier ook volzetten
met geluidsbronnen. Kortom, zouden wij op dat punt niet moeten
differentiëren naast een algemene kwaliteitsnorm?
Ten tweede, als mevrouw Van Veldhoven zegt graag te willen dat wind de
wind in de zeilen krijgt – dat wil de SP ook – dan moet ervoor worden
gezorgd dat mensen geen enkele bron hebben voor bezwaren. Zij maakt
de bron van frustratie alleen maar groter op deze manier.
Mevrouw Van Veldhoven-van der Meer (D66): De heer Jansen vindt in
mij geen voorstander van een windmolen in elke achtertuin. Vandaar mijn
pleidooi om zorgvuldig te kijken naar waar je windmolens kunt plaatsen.
Dat pleidooi komt gedeeltelijk al tegemoet aan het bezwaar van de heer
Jansen. Je kunt bepaalde zeer kwetsbare gebieden ontlasten zonder
daarvoor de algemene norm nog veel scherper te stellen. Daardoor maak
je het in gebieden die bij uitstek geschikt zijn voor windenergie, juist
moeilijk om de ambitie te verwezenlijken die wij hebben op dat gebied.
Voorzitter: Jansen
De heer Koopmans (CDA): Voorzitter. De CDA-fractie vindt het nodig om
de energieproductie in Nederland te diversificeren. Wij willen minder
afhankelijk zijn van ayatollahs, «Poetins», het weer en weet-ik-watallemaal. Daarom kiezen wij ervoor om meer te investeren in kernenergie,
wind en biomassa. Willen wij dat tegen elke prijs? Nee. Wij moeten dus
met elkaar nadenken over goede subsidie-instrumenten en over wat waar
zou kunnen gebeuren. Achter de AMvB die nu voorligt, ligt al een stevige
geschiedenis. Wij hebben het ontwerpbesluit voor ons gehad. Daar zijn
vragen over gesteld. Die zijn door de minister beantwoord. Wij hebben de
voorhangprocedure gehad. Wij hebben een plenaire behandeling gehad
met een motie-Bilder (31 209, nr. 109) waarin de Kamer heeft uitgesproken
dat er nachtnorm moet komen. De minister heeft die opgenomen in het
ontwerpbesluit, waarvoor dank. Wij bevinden ons nu op het moment dat
er keuzes gemaakt moeten worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

9

Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): De motie-Bilder is inderdaad
aangenomen. Daarin staat een Lnight-norm van 41 dB. In eerdere vragen
die de CDA-fractie over dit onderwerp heeft gesteld, heeft ook zij haar
zorgen uitgesproken in die zin dat het geen verruiming zou mogen
betekenen. Is de heer Koopmans ervan op de hoogte dat 41 dB zonder
straffactor voor de nacht nog steeds een verruiming betekent ten opzichte
van de 35 dB die nu geldt in landelijk gebied?
De heer Koopmans (CDA): Destijds heeft de heer Bilder de opmerking
gemaakt dat wij op moeten letten dat wij niet op een of andere manier
zomaar, bijvoorbeeld omdat wij meer windmolens zouden willen, naar
een andere norm moeten. Wij zijn er echter voorstander van dat wij ons in
Nederland aansluiten bij Europese regelgeving. Daar zijn wij zelfs heel
principieel in op alle dossiers en normaal gesproken bevinden wij ons op
dat gebied in buitengewoon goed gezelschap van de VVD. In dit geval
willen wij dat ook. Wij zijn daarnaast, mede door de voorliggende
documenten zoals het onderzoek van TNO, ervan overtuigd dat de door
de minister gekozen normstelling verantwoord is. Die is voor een klein
deel een mogelijke versoepeling. Voor een ander deel is het een nadere
aanpassing. Dat zal in sommige gevallen betekenen dat iets kan, in andere
net niet. Dat is verder aan degenen die besluiten moet nemen als deze
AMvB van kracht is. Nogmaals, dit is een verantwoorde vertaling van de
motie-Bilder en van wat wij destijds in de Kamer hebben neergelegd.
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Mij valt op dat er nog zo veel vragen
zijn over alle normen – dat merk je hier ook – dat wij bijna opnieuw
beginnen met de discussie over de vraag of het al dan niet een verruiming
betreft. Daar heeft de minister niet duidelijk uitsluitsel over gegeven in de
beantwoording van de vragen. De vraag die nu voorligt, is de volgende.
De Kamer heeft uitgesproken geen onomkeerbare stappen te willen
zetten. Dat gebeurt nu toch. Gelukkig vind ik daarin de heer Samsom aan
mijn zijde. Ik ben benieuwd of de CDA-fractie bereid is om daar consequenties aan te verbinden. Ervaart de heer Koopmans de circulaire die is
uitgegaan, ook niet als een onomkeerbare stap?
De heer Koopmans (CDA): Dat laatste zien wij niet. Wij zitten nu op het
moment waarop rekening moet worden gehouden met een ander facet
dat in de samenleving speelt. Nogal wat ondernemers hebben namelijk
veel geld en energie geïnvesteerd in de planontwikkeling. Zij hebben
uiteindelijk een keer recht op een antwoord. Op 21 augustus 2009 is een
brief met de ontwerp-AMvB naar de Kamer gestuurd. Nu, ongeveer
dertien, veertien maanden later, zijn wij zo’n beetje op het moment dat er
een antwoord moet komen, mede vanuit het perspectief van rechtszekerheid voor degenen die met die plannen bezig zijn. Wij moeten namelijk
opletten dat wij deze AMvB en alles wat daaromheen speelt, niet bedoeld
of onbedoeld gebruiken als middel om windenergie te traineren. Dat lijkt
mij niet zorgvuldig.
De AMvB ligt nu voor. Die heeft een heel traject doorlopen. De motieBilder is verwerkt. Hierna komt de nahangprocedure nog aan de orde.
Daarbij kunnen wij het advies van de Raad van State meewegen. Dat
advies krijgen wij toegestuurd. Wij kunnen dan nog altijd een echte
noodrem toepassen. Dat alles is voor ons voldoende garantie om tegen
de minister te zeggen: gaat u voort; aangezien wij er samen allang mee
bezig zijn, mogen van de CDA-fractie de knopen doorgehakt en de
besluiten genomen worden.
De voorzitter: Normaal zijn uw antwoorden een stuk compacter.
De heer Koopmans (CDA): Ik heb daarmee dan ook mijn hele inbreng
afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

10

De heer Samsom (PvdA): Ik wil alleen even benadrukken dat ik slechts
fysiek aan de zijde van mevrouw Lucas zit. Mijn opmerkingen hielden in
dat ik het een wat rommelige procedure vond en dat ik heb gemerkt dat
een en ander elders, met name in Urk, een hoop stof heeft doen
opwaaien. Ik hoop dat de minister daar iets over wil zeggen. Voor de rest
is het voor mij water onder de brug. Ik wil een antwoord op de vraag of de
norm gelijkwaardig is. Als het antwoord daarop ja is, gaan wij door.
Voorzitter: Koopmans
De heer Dijkgraaf (SGP): Excuus dat ik zo laat binnenkom. Een AO over
de Q-koorts waar ik bij zat, was een half uur uitgesteld.
Voorzitter. In de milieueffectrapportage (m.e.r.) van het windmolenproject
in de Noordoostpolder is uitgegaan van de nieuwe geluidsregels. Dat
bevreemdt mij. In de MER-regelgeving wordt aangegeven dat in principe
uit moet worden gegaan van de vigerende geluidsregelgeving. Het
milieueffectrapport (MER) is echter omstreeks mei 2009 naar buiten
gebracht, terwijl de nieuwe circulaire pas in de zomer van 2009 is
aangekondigd en het ontwerp van de AMvB met de nieuwe regels pas op
31 augustus 2009 is voorgepubliceerd. Deelt de minister deze
bevreemding? Is zij het met mij eens dat met deze handelwijze de indruk
wordt gewekt dat de nieuwe regels nodig zijn om het windmolenpark in
de Noordoostpolder er in de voorgestelde vorm door te krijgen? Erkent de
minister dat er in de maximale variant van het geplande windmolenpark
minder woningen binnen de Lden47-contour vallen dan binnen de huidige
WNC-40-contour?
De SGP-fractie heeft enkele bezwaren tegen de Lden -normering. Lden- en
Lnight-waarden behelzen een middeling van geluidsniveaus over een heel
jaar.Dat biedt meer ruimte voor tijdelijke overschrijdingen – windmolens
draaien immers de helft van de tijd niet – ten opzichte van de huidige
normen uit het Activiteitenbesluit en is moeilijker te handhaven en te
monitoren. Dat laatste verzwakt ook de positie van omwonenden. In
tegenstelling tot voor andere industriële activiteiten geldt de Handreiking
industrielawaai en vergunningverlening niet meer voor windmolenparken.
Dat geldt ook voor de specifieke geluidsnormeringen voor het landelijk
gebied, van 30 dB tot 35 dB. De minister geeft aan dat gemeenten in de
praktijk voor het landelijk gebied meestal al afweken van de normering uit
de handreiking. Dat vind ik geen afdoende argument. Gemeenten moeten
tot nu toe afwijkingen van de normering uit de handreiking motiveren.
Met het voorliggende ontwerpbesluit is dat niet meer aan de orde.
Waarom is er destijds voor gekozen om gebiedsdifferentiatie aan te
brengen in de genoemde handreiking? Waarom staat in de toelichting op
het vigerende Activiteitenbesluit dat juist voor het landelijk gebied wordt
overwogen een nachtnorm van 35 dB op te nemen? Waarom is in het
Besluit landbouw milieubeheer een grenswaarde van 35 dB voor
agrarische activiteiten in het landelijk gebied opgenomen en is dit niet het
uitgangspunt voor windmolenparken? Wat zijn de argumenten van de
minister om nu juist een andere kant op te redeneren?
De minister verdedigt de nieuwe regels met een beroep op de Europese
Richtlijn Omgevingslawaai. Volgens mij richt deze richtlijn zich meer op
het in kaart brengen van omgevingslawaai in de diverse lidstaten en op
het terugdringen hiervan op lange termijn, en is hij niet bedoeld om de
geluidsbelasting van individuele inrichtingen te bepalen en te beoordelen,
en in ieder geval niet die van instabiele geluidsbronnen. De SGP-fractie
kan zich daarom niet vinden in de voorgestelde geluidsregels, en ook niet
in de haast van de minister. Waarom acht zij het wenselijk dat het
wijzigingsbesluit per 1 januari 2011 in werking treedt? De SGP-fractie blijft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

11

bij haar standpunt en het standpunt van de Kamercommissie dat de
minister geen onomkeerbare stappen mag zetten. Mijn fractie schaart de
publicatie van de definitieve circulaire daar wel onder en vraagt de
minister daarom, deze in te trekken.
Voorzitter: Jansen
Minister Huizinga-Heringa: Voorzitter. Dit is een onderwerp waarover uw
Kamer al veel heeft gesproken. Ik begrijp dat er vorig jaar twee AO’s en
een technische briefing zijn geweest over alles wat te maken heeft met
geluidsnormering, het omzetten naar een nieuwe norm en wat dies meer
zij. Ik stel ook vast dat heel veel vragen die zijn gesteld in feite ook vorig
jaar al uit-en-te-na zijn besproken en beantwoord. Als de leden het niet
erg vinden, en eigenlijk ook als zij het wel erg vinden, ben ik niet van plan
om de inhoudelijke discussie opnieuw te gaan voeren. Er komt natuurlijk
een moment waarop na alle inhoudelijke vragen en alle antwoorden de
vraag komt: gaat de Kamer ermee akkoord of gaat zij er niet mee akkoord?
Dat moment is naar mijn besef geweest. Er is vorig jaar over gesproken.
De circulaire is in oktober vorig jaar toegestuurd. Er zijn moties ingediend.
De aangenomen motie-Bilder is vervolgens verwerkt in het voorgenomen
besluit. Ook dat is aan de Kamer toegestuurd. Laten we dus dat heel
inhoudelijke blik niet weer een keer opentrekken.
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Ook ik ben er helemaal niet voor om
de hele inhoudelijke discussie over te doen. Feit is echter wel dat heel veel
vragen blijkbaar niet dusdanig zijn beantwoord dat we weten wat we nu
moeten gaan doen. Ze zijn onvoldoende beantwoord. Over de verruiming
is nog steeds geen echt oordeel te geven. Ik zou de minister dus willen
zeggen: of u overtuigt ons, of we houden er nu mee op; dan neemt u geen
onomkeerbare besluiten en trekken we de circulaire terug.
De heer Samsom (PvdA): Ik neem aan dat de minister het niet zo hard
bedoelt als zij het zegt, maar ik zal haar iets uitleggen. In het normale
verkeer tussen mensen en volksvertegenwoordigers zien mensen iets op
de Kameragenda staan en reageren zij daarop. Gelukkig maar! Ze sturen
mij brieven en vragen die ik probeer te beantwoorden en waarvan ik
vervolgens zeg: ik zal het aan de minister voorleggen. En in het verkeer
tussen minister en volksvertegenwoordiging is het dan zo, dat wanneer de
volkvertegenwoordigers een vraag stellen, de minister die meestal toch
gewoon beantwoordt.
Minister Huizinga-Heringa: Dat is ook zo. Zeker.
De heer Samsom (PvdA): Als dat helder is, gaan we gewoon verder. Ik
had verder geen enkele bijbedoeling met mijn vragen en ook niet met dit
debat, maar zo werkt het.
De voorzitter: Ik heb een praktisch voorstel. Als de minister zegt dat zij
het compact wil doen, is dat op zichzelf te waarderen, maar dan geef ik
iets meer ruimte voor interrupties. Iedereen krijgt drie interrupties. Als de
leden vinden dat een punt onvoldoende aan bod is gekomen, hebben zij
dus iets meer ruimte om daarop te reageren.
Minister Huizinga-Heringa: Ik begrijp de interrupties en ik realiseer me
nu dat ik misschien wat erg vierkant ben begonnen. Natuurlijk is het niet
zo dat wij hier geen goed debat met elkaar willen hebben, maar ik wilde
beginnen met afbakenen. Als de leden op de heel inhoudelijke vragen –
daar zijn er een heel aantal van gesteld – nog een keer een antwoord
willen, zal ik dat schriftelijk nog een keer geven. Ik zou echter graag willen
beginnen met de hoofdvragen. Ik begin met de vraag die mevrouw Lucas

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

12

helder heeft verwoord: waarom de haast? Zij heeft als voorbeeld het
windpark Urk genomen. Dat heet officieel Windpark Noordoostpolder. Dat
park werd als hypothetisch voorbeeld genoemd. Mevrouw Lucas vraagt
hoe de circulaire en de voorgenomen AMvB uitwerken op het windpark. Ik
denk dat we daarmee de kern hebben waarnaar ook in al die inhoudelijke
vragen wordt gezocht. Die kernvraag wil ik graag beantwoorden, en die
kan ik kort beantwoorden.
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Voorzitter ...
De voorzitter: Ik wil de minister het eerste punt laten afmaken.
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Jawel, maar ik heb twee vragen
gesteld. Ik heb gevraagd hoe de nieuwe circulaire uitwerkt op het
windpark Urk, maar ook of het binnen de huidige regels ook zou kunnen.
De voorzitter: Maar de minister is net begonnen met haar antwoord. Ik
stel voor, de minister eerst per punt te laten antwoorden. Daarna kunt u
interrumperen.
Minister Huizinga-Heringa: Ik wil beginnen met de eerste vraag die
mevrouw Lucas heeft gesteld. Daarmee heeft ze de kern van de discussie
aangeraakt: maakt de nieuwe circulaire verschil wat betreft het Windpark
Noordoostpolder? Daarop is het antwoord nee. Die maakt geen verschil.
Onder de handreiking is dat windpark mogelijk en ook onder de nieuwe
circulaire is dat windpark mogelijk. Daarmee is hopelijk ook de vraag
beantwoord die niet is uitgesproken, maar die ik als ondertoon onder
sommige bijdragen wel een beetje voel: er wordt toch niet wat gesleuteld
aan de geluidsnormering om een windpark mogelijk te maken dat anders
niet mogelijk zou zijn? Deze vraag is hierbij ook beantwoord: dat is niet
het geval. De reden van de circulaire is het geven van helderheid voor alle
betrokkenen, namelijk degenen die een windmolenpark plannen, burgers
en gemeenten, over de vraag wat goede normen zijn. Dat heeft ook mijn
ambtsvoorgangster vorig jaar in een aantal overleggen met de Kamer
geprobeerd zo duidelijk mogelijk te maken.
De tweede vraag van mevrouw Lucas was: waarom nu deze haast?
Kijkend naar het proces denk ik niet dat je van grote haast moet spreken.
We zijn hier al meer dan een jaar over bezig met de Kamer. Het is dus niet
iets dat onder stoom en kokend water plaatsvindt. Die helderheid zal er
wel moeten komen, zowel voor de plannenmakers als voor de gemeenten,
die nu toch min of meer hun eigen afweging maken als er een vraag om
een windmolenpark komt. Dat is geen goede situatie, niet voor burgers,
niet voor gemeenten en niet voor bedrijven.
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Er wordt nu geïmpliceerd dat ik het
aantal jaren waarin dit loopt, stoom en kokend water zou vinden. Dat vind
ik niet. «Stoom en kokend water» sloeg op het feit dat de Kamer heeft
uitgesproken dat er geen onomkeerbare stappen moeten komen, maar dat
die nu toch gezet lijken te worden.
De voorzitter: Hebt u nog een vraag?
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Nee, maar ik wil graag dat de minister
aangeeft waarom er nú haast is om nú toch door te gaan.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Zou de minister in de beantwoording over Urk, die volstrekt duidelijk was, kunnen meenemen het
punt van de heer Dijkgraaf over de tekening? Hij zei dat het op de tekening
leek alsof de normen verschoven, waardoor er of meer of minder
woningen geluidsbelast zouden zijn in het nieuwe systeem. Dan heeft de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

13

minister alle antwoorden over de oude en de nieuwe normering in een
keer te pakken.
Minister Huizinga-Heringa: Onder het oude regime, in de tijd van de
handreiking, maakte een gemeente zelf een afweging. In veel gevallen
sluit de gemeente dan aan bij het Activiteitenbesluit, zoals nu in de
circulaire ook wordt gedaan. Dat is in de meeste gevallen de praktijk, maar
natuurlijk niet altijd. Een gemeente kon daar ook een eigen afweging in
maken. Ons is niet bekend dat er nu een verandering in de geluidscontour
zou zijn. Het hoeft dus ook niet; dat is het antwoord op de vraag van
zojuist. Het windmolenpark is onder beide regimes mogelijk. Het is ook
niet nodig om een andere contour te maken. Dat is wat ons op dit
moment bekend is.
Ik kom bij de tweede hoofdvraag. Mevrouw Lucas en de heer Samsom
zeiden: de Kamer heeft gevraagd om geen onomkeerbare stappen te
zetten, en de minister komt toch met een circulaire. Daar zit de afweging
achter, wat je beschouwt als een onomkeerbare stap. De heer Samsom
zegt dat hij dat toch iets anders weegt. Ik zeg in alle eerlijkheid dat ik de
gedachte heb gehad dat je een circulaire, die een advies is, niet onder
onomkeerbare stappen kunt scharen. Een AMvB natuurlijk wel, en dat is
ook de reden waarom de AMvB nog niet van kracht is geworden.
Daarmee is gewacht. Daarvan komt ook nog de nahangprocedure, waarbij
de Kamer ook weer de kans heeft om haar opmerkingen te maken. Hoe is
rekening gehouden met de wens van de Kamer om geen onomkeerbare
stappen te zetten? Door met de AMvB te wachten. En dan is het de
weging: is een circulaire onomkeerbaar of niet? Zoals ik al zei: een
circulaire is een advies en in die zin niet een onomkeerbare stap.
De heer Samsom (PvdA): Daar heeft de minister helemaal gelijk in. Een
circulaire is een advies, maar in die circulaire stond toch een verwijzing
naar de AMvB? Ik ken een aantal collega’s die die AMvB niet wilden. Ik wil
hem wel; daar ben ik helder in. Maar ik ben er altijd zo fel op, omdat ik
hoop dat de collega’s mij een keer verdedigen als het mij overkomt. De
minister verwees naar een AMvB die sommige van mijn collega’s niet
willen en waarvan we met zijn allen hadden gezegd: geen onomkeerbare
stappen. Dat wekt natuurlijk niet voor niets de indruk bij mensen en bij
ons dat er iets niet helemaal in de haak is.
Minister Huizinga-Heringa: Goed, laat ik dan zeggen: dat was mij op dat
moment niet bekend. Ik zie een circulaire als een advies. De verwijzing
naar de AMvB was mogelijk een iets minder nette manier van doen. Ik zeg
daar echter direct bij dat de intentie absoluut niet is geweest om door te
zetten terwijl de Kamer heeft gevraagd om geen onomkeerbare stappen.
Mocht de AMvB echter onder een nieuw kabinet van kracht worden, dan
is het natuurlijk wel goed dat nu in elk geval enige richting gegeven
wordt. De vraag om duidelijkheid is wel behoorlijk sterk. Maar nogmaals,
de verwijzing naar de AMvB was wat minder gelukkig.
De heer Dijkgraaf (SGP): Maar ik denk aan het publiek dat die circulaire
leest. Het is wel de vraag hoe dit overkomt op de mensen die de circulaire
gebruiken, en welke status zij toekennen aan de circulaire. De minister
nuanceert nu die status. Het zou ook goed zijn als de mensen die de
circulaire lezen, goed beseffen in hoeverre dit een wettelijke norm is en in
hoeverre er nog ruimte is, en ook dat er nog geen onomkeerbare stappen
zijn gezet.
Minister Huizinga-Heringa: Voor iedereen die ermee werkt, is duidelijk
wat de status van een circulaire is. Een circulaire is geen AMvB. Een
circulaire is een advies. In dit geval staat blijkbaar in de circulaire: dit zal
ook bij AMvB worden vastgesteld. Dat is nog geen gelopen race; dat is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

14

helder. Daar heeft de Kamer ook om gevraagd. Desalniettemin is het wel
een advies waarmee gemeenten zijn geholpen. Voor gemeenten die een
aanvraag hebben voor een windpark en zich afvragen of zij nu zelf een
afweging moeten maken, is het dus heel goed mogelijk – dat is het advies
in de circulaire – om aan te sluiten bij het Activiteitenbesluit. Dat geldt
voor de windparken kleiner dan 15 megawatt. Ga voor de grote
windparken diezelfde geluidsnorm hanteren, dat is het advies dat in de
circulaire staat.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik stel dus vast dat de woorden van de minister,
«dat is nog geen gelopen race», ook voor degenen die ter plaatse bezig
zijn, ruimte bieden om te bekijken hoe zij hier precies mee omgaan.
Minister Huizinga-Heringa: Van een advies mag worden afgeweken.
Tegelijkertijd zal het advies in veel gevallen wel plezierig zijn. Het zal
prettig zijn voor gemeenten om een handvat te hebben. Zo wordt ernaar
gekeken. Tegelijkertijd dring ik aan op haast met de AMvB, want er moet
wel helderheid komen over de vraag welke geluidsnormering voor een
windmolenpark geldt. Dat lijkt me wel van belang. Het lijkt me noch voor
gemeenten, noch voor burgers, noch voor bedrijven goed dat deze
onzekere situatie, natuurlijk veroorzaakt door de val van het kabinet, nog
heel lang voortduurt.
Mevrouw Van Veldhoven-van der Meer (D66): De minister zegt dat de
circulaire een advies is. Pas als de AMvB wordt vastgesteld, is de norm
echt van kracht. Ik heb ook een vraag gesteld over de reductie van
administratieve lasten, van bijvoorbeeld vergunningverplichting en
voorstudies. Hoe moet ik het advies interpreteren in handen van de
partijen die zo’n beslissing moeten nemen? Kunnen die op basis van de
circulaire zeggen dat zij zo’n vergunning nu niet meer nodig vinden en dat
zo’n onderzoek niet meer hoeft te worden uitgevoerd? Of gaat dat soort
vermindering van administratieve lasten echt pas in als de AMvB is
goedgekeurd?
Minister Huizinga-Heringa: Op het moment dat een gemeente zich houdt
aan het advies in de circulaire, zal dat voor de gemeente een vermindering zijn, want dan hoeft zij zelf minder werk te doen. Zolang er een
circulaire is, is een gemeente daarin vrij. Op het moment dat het een
AMvB wordt, is de gemeente daarin niet meer vrij en kun je dus ook de
beperking van administratieve lasten inboeken. En nu is niet te zeggen
hoeveel beperking dat zal geven.
Mevrouw Van Veldhoven-van der Meer (D66): Maar ze kunnen het wel
doen.
Minister Huizinga-Heringa: Het kan wel.
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): De minister doet een behoorlijke stap
in onze richting. Ik wil even bekijken of we het over hetzelfde hebben. Is
de minister ook bereid om de toezegging te doen dat de gemeenten die
de circulaire hebben ontvangen, ervan op de hoogte worden gesteld dat
er onterecht naar de AMvB is verwezen die nog niet wordt vastgesteld?
Daarnaast zegt de minister hier eigenlijk dat zij sowieso niet van plan is
om haar handtekening onder de AMvB te zetten, maar dat dit wordt
overgelaten aan een nieuw kabinet.
Minister Huizinga-Heringa: Wat die laatste vraag betreft, hink ik op twee
gedachten. Ik kan me ook voorstellen dat een meerderheid van de Kamer
nu zegt dat het, gelet op de helderheid die nodig is voor bedrijven,
burgers en gemeenten, goed is dat de AMvB snel van kracht wordt. Als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

15

een meerderheid in de Kamer dat zegt, dan doe ik dat natuurlijk. Ik denk
zelf ook dat het goed is dat er snel helderheid komt. Mochten er toch nog
vragen zijn bij de inhoud van die AMvB, dan zal ik hem niet van kracht
laten worden.
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Ik krijg nog graag een antwoord op de
eerste vraag. Is de minister bereid om de gemeenten ervan op de hoogte
te stellen dat al is verwezen naar de AMvB, terwijl dat eigenlijk onterecht
was?
Minister Huizinga-Heringa: Ik wil dat graag laten afhangen van het
vervolg, want als de AMvB toch snel van kracht zou worden, dan is het
niet meer dan een procedurele kwestie. Mocht ik aanleiding zien om de
AMvB niet vast te stellen, dan zullen we moeten overwegen of de
gemeenten daarvan dan op de hoogte gesteld moeten worden. Ik zou
daar echter liever even mee wachten.
Ik heb nog een klein aantal vragen dat ik wel zou willen beantwoorden.
Mochten er nog vragen óver zijn, dan ben ik graag bereid om die te
beantwoorden, maar dan graag schriftelijk.
Mevrouw Van Veldhoven heeft gevraagd of het klopt dat er minder
projecten vergunningplichtig zijn. Dat is niet zo. Wat de grens betreft,
verandert er helemaal niets.
De VVD-fractie heeft gevraagd om haast.
Geven algemene regels minder rechtsbescherming dan vergunningverlening? Dat heeft mevrouw Lucas gevraagd. Bij algemene regels moet
worden voldaan aan de gestelde norm, die vooraf is vastgelegd. Bij
vergunningverlening ook, alleen is er dan een procedure bij het
vaststellen van de eisen in de vergunning. In beide gevallen is handhaving
mogelijk en aan de orde. Een wezenlijk verschil is er dus niet.
De heer Jansen heeft gevraagd naar de mededeling over de website.
Daarover moet ik mededelen dat op het kennisportaal van VROM kennelijk
een fout staat. Die zal worden hersteld. Ik dank de heer Jansen hartelijk
voor het ons daarop attenderen.
Voorzitter, er zijn veel meer vragen gesteld, maar ik denk dat we hiermee
de kern en het hoofdonderwerp van dit algemeen overleg hebben gehad.
Als er nog vragen zijn, dan zou ik die graag schriftelijk beantwoorden.
De voorzitter: De fracties krijgen elk twee minuten voor hun inbreng in
tweede termijn.
De heer De Mos (PVV): Voorzitter. De kern van de PVV was om vandaag
te bereiken dat we eindelijk eens van die onrendabele windmolens
afkomen. Ik ben wel wat opgeschoten. Ik heb in ieder geval de wijsheid
dat de Partij van de Arbeid goed is in het vergelijken van appels met peren
en wegen met molens. Knap. Dat allemaal in het kader van het nieuwe
uitgelekte socialistische aanvalsplan, moet je maar rekenen. De PVV wil af
van subsidieslurpende windmolenellende en zal alles doen om dat te
bewerkstelligen. Dat is een belofte.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Voorzitter. Ik heb heldere
antwoorden gehoord van de minister omtrent Urk. Zowel onder het oude
als onder het nieuwe regime zou het Windmolenpark Noordoostpolder er
kunnen komen. Verder heb ik een helder antwoord gekregen over de
status van de circulaire. Ik ben ook blij met het antwoord van de minister
op de vraag van de VVD-fractie hoe we de ondernemers tegemoet kunnen
komen. Ook willen wij, en dat heb ik van meerdere fracties in allerlei AO’s
gehoord, doorpakken. Tempo maken lijkt me op dit dossier absoluut
essentieel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

16

Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Voorzitter. Ik wil allereerst de minister
bedanken voor haar beantwoording. Vandaag is in het debat de indruk
gewekt dat het hier zou gaan over de vraag of we wel of geen
windenergie willen. Dat is wat mij betreft niet aan de orde. De vraag die
aan de orde is, is: vinden we dat er voor windenergie andere regels
zouden moeten gelden dan voor andere geluidsoverlast? Die vraag was
aan de orde en daarop is het antwoord wat de VVD-fractie betreft: nee. De
minister geeft aan dat het geen verschil maakt voor Urk of de huidige
regeling van kracht is of de nieuwe regeling. Ik zie dan eigenlijk ook niet in
waarom de regeling nu nog zo snel zou moeten veranderen. Wij blijven de
regeling niet noodzakelijkerwijs een verbetering of een verduidelijking
vinden. We vinden dat er wel degelijk onomkeerbare stappen worden
gezet, dat de circulaire zou moeten worden teruggetrokken en dat de
AMvB in elk geval niet door deze minister zou moeten worden ondertekend. Ik vraag daarom een VAO aan om daarover moties te kunnen
indienen.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Ik ben wat verrast over het feit dat
mevrouw Lucas zegt dat de VVD vindt dat er geen verschillende geluidsregimes moeten zijn. Als wij namelijk dezelfde geluidsnormen die op
industrieterreinen worden toegepast, toepassen op Schiphol en op
snelwegen, mogen die allemaal in één keer dicht. Ik kan me dus niet
voorstellen dat mevrouw Lucas serieus zegt dat we één algemene norm
voor geluid zouden moeten hebben in Nederland, waar alle installaties
aan moeten voldoen. Natuurlijk moet je kijken naar nut, noodzaak, locatie
en dag en nacht. Ik kan me nauwelijks voorstellen dat de VVD-fractie dit
niet met mij deelt. Bij windenergie moet je daar dus ook separaat naar
kijken. Je kunt niet zomaar de meest gewenste norm van een ander
onderwerp overpoten op windenergie.
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Mevrouw Van Tongeren heeft
helemaal gelijk. Zij wijst mij inderdaad op een fout. Het gaat mij niet om
de norm zelf, maar om de wijze van normeren en het middelen daarvan,
wat nu voor windenergie wordt gedaan en wat we voor andere zaken niet
doen. Daar zijn wij geen voorstander van.
De heer Samsom (PvdA): Ik heb nog een opmerking over het middelen.
Dan gaan we het gewoon doen zoals we het bij wegen doen. Dat vind ik
prima, maar dan mogen die windmolens echt tot aan de voordeur worden
neergezet en boven het dak langs wapperen, want dan maken ze nog
steeds minder geluid dan de weg die op een paar honderd meter afstand
ligt. Volgens mij is dit dus niet wat mevrouw Lucas bedoelt. Volgens mij
heeft zij gewoon een hekel aan windmolens en probeert ze een regeling te
ontwerpen die het windmolens moeilijker maakt. Dat mag, maar zeg dat
dan gewoon.
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Wij hebben een hekel aan geluidsoverlast. Die willen we niet verder laten uitbreiden.
De heer Samsom (PvdA): Dat is prima, maar dan houd ik u aan die
uitspraak bij de eerstkomende weguitbreiding die op stapel staat. U hebt
een hekel aan geluidsoverlast. Mooi. En u wilt alles doen om die te
voorkomen. Prima.
De voorzitter: Dat wordt allemaal vastgelegd in de notulen. Heeft
mevrouw Van Veldhoven nog een aanvullende vraag?
Mevrouw Van Veldhoven-van der Meer (D66): Ik wilde dit ook even
vaststellen. Dit is natuurlijk een fantastische uitspraak van de VVD: een
hekel aan geluidsoverlast. Dat zullen we inderdaad zien bij de komende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

17

weguitbreidingen en bij de discussie over Schiphol. Daarbij verwacht ik
nu in één keer de VVD aan de andere kant van het spectrum te zien. Daar
verheug ik me natuurlijk best op.
Mevrouw Lucas-Smeerdijk (VVD): Mevrouw Van Veldhoven mag mij aan
die uitspraak houden, en dat zal zij ook zeker doen. Waar het ons om gaat,
is dat windenergie en alle vormen van duurzame energie niet boven de
regels van dit land verheven zijn, hoe graag we het ook willen en hoe hard
ze soms ook nodig zijn. En daar zal ik háár aan houden de komende jaren.
De heer Samsom (PvdA): Voorzitter. In eerste termijn heb ik twee punten
aan de orde gesteld. Het eerste punt was de wat merkwaardige gang van
zaken. De minister heeft daar ruiterlijk op geantwoord. Dank daarvoor.
Het tweede was de zo simpel mogelijke vraag over een vrij ingewikkeld
probleem: hoe zit het nu met die gelijkwaardigheid? De minister zegt dat
er geen sprake van is dat er verruiming van de geluidsnormen plaatsvindt.
In dit huis geloven wij de minister op haar woord en dat doe ik dus ook. Ik
ga er dan ook van uit dat dit ook in de toekomst geen probleem zal
worden.
Verder heb ik driftig meegeschreven. Geen van de opmerkingen ging over
deze circulaire, maar ik heb bijvoorbeeld ook genoteerd dat de PVV alles,
álles zal doen om dit windmolenpark tegen te houden. Ik neem dus aan
dat daar ook onder valt het intrekken van de gedoogsteun aan een kabinet
dat bijvoorbeeld dit windmolenpark mogelijk maakt. Als dat een belofte is,
wacht ik met spanning op de toekomst!
Mevrouw Van Veldhoven-van der Meer (D66): Voorzitter. Dank aan de
minister. Ik kan haar besluit wel volgen om op hoofdlijnen te antwoorden
en de rest schriftelijk te doen waar het dit soort zeer technische zaken
betreft. Ik verzoek de minister om vooral bij de plaatsing van windmolens
in kustprovincies een toelichting te geven op de norm. Is die niet te
restrictief voor dat soort provincies? Daar heb ik namelijk toch zorgen
over, gezien het grote belang dat wij hechten aan windenergie.
Tegen de VVD-fractie zou ik nog het volgende willen zeggen. Voordat u mij
aan uw uitspraken gaat houden, moeten we toch even verder zijn.
De heer Dijkgraaf (SGP): Voorzitter. Ik dank de minister voor de
beantwoording van de vragen. Ik vind het ook prima dat het beantwoorden van detailvragen schriftelijk gebeurt. Voor ons is de vraag
inderdaad niet «wel of geen wind». Wel hebben wij bezwaar tegen de
locatiekeuze. Dat hebben we in het verleden meermalen aangegeven. In
dit kader gaat het vooral om de nieuwe regels; zie de circulaire en de
AMvB. Als de minister dus vraagt of de Kamer vindt dat de AMvB door
haar niet getekend moet worden, is ons antwoord daarop: ja, wij vinden
dat dit door een nieuw kabinet moet gebeuren.
Voorzitter: Samsom
De heer Jansen (SP): Voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording. Ik heb als enige iets gezegd over de externe veiligheid. De
minister zegt dat het uitgangspunt van 10–6 voor plaatsgebonden risico
blijft staan. Ik ben nog niet helemaal gerustgesteld, want als ik om me
heen kijk, zie ik bijvoorbeeld windmolens staan pal op de A12. Ik zou
graag eens onderbouwd willen zien dat dit soort opstellingen voldoet aan
dat criterium. Ik kan me dat namelijk nauwelijks voorstellen. Ik krijg graag
de toezegging dat dit eens onderbouwd wordt.
Er is nog één vraag blijven liggen over geluid. Ik heb er in mijn eerste
termijn voor gepleit om onderscheid te maken tussen situaties waarin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

18

sprake is van een aanwezige grote geluidsbelasting, bijvoorbeeld langs
autowegen, en het landelijke gebied. Daarop is nog niet geantwoord.
Voorzitter: Jansen
Minister Huizinga-Heringa: Voorzitter. De laatste vraag van de heer
Jansen is inderdaad nog niet beantwoord. Ook daar zou ik graag
schriftelijk dieper op ingaan.
Er zijn niet heel veel vragen meer aan mij gesteld in tweede termijn.
Mevrouw Lucas heeft nog één opmerking gemaakt over de haast. Zij
vraagt: als het niet uitmaakt voor het Windmolenpark Noordoostpolder,
als dat onder het oude en onder het nieuwe regime kan, vanwaar dan de
haast? Daar wil ik wel graag op antwoorden. Deze regeling is niet
geschreven op het Windmolenpark Noordoostpolder. Zij gaat over alle
gemeenten die te maken hebben met een aanvraag voor een windmolenpark, die zich afvragen wat zij als norm moeten stellen en daar last mee
hebben. Moeten zij zich aan het Activiteitenbesluit aanpassen – dat
gebeurt veel – of moeten zij een eigen afweging maken? Het gaat hier ook
om ondernemers die een plan maken en vervolgens niet helder hebben
aan welke norm zij hun plan moeten aanpassen.
Ik denk dat de discussie toch enigszins wordt vertroebeld omdat bij
iedereen als het woord «windmolenpark» valt, Urk in het hoofd springt.
Daar gaat het hier niet over. Het gaat hier gewoon over het bieden van
helderheid en duidelijkheid aan gemeenten en bedrijven die daarom
vragen, en van bescherming aan burgers. Nu kunnen gemeenten namelijk
nog steeds afwijken en hun eigen afweging maken. Met een AMvB kan
dat niet meer, vandaar mijn streven om die AMvB vast te stellen. Als de
Kamer echter in meerderheid vindt dat een volgend kabinet dat moet
doen of daarover moet spreken, dan gebeurt dat.
Voorzitter, ik ben aan het eind gekomen van mijn betoog.
De heer Samsom (PvdA): Ik heb een ordevoorstel omdat zojuist een VAO
werd aangevraagd. Dat is ieders goed recht en dat moeten we vooral
doen, maar dan wel snel. Ik verzoek de voorzitter dus om te proberen dat
nog deze week te doen, zodat we dit volgende week kunnen afhandelen.
Dan kunnen we door.
De voorzitter: Dan heb ik een aanvullend voorstel. De minister heeft
namelijk ook gezegd dat ze een aantal vragen schriftelijk zal beantwoorden. Kan dat vóór een VAO als dat nog deze week zou plaatsvinden?
Minister Huizinga-Heringa: Nee, dan moet het vanavond gebeuren.
De voorzitter: Hoeveel dagen denkt u nodig te hebben voor uw schriftelijke antwoorden? Ik begrijp dat we in de loop van deze week de
antwoorden kunnen krijgen. Zijn de leden bereid om het VAO tot volgende
week dinsdag uit te stellen?
Minister Huizinga-Heringa: Dan is het Prinsjesdag.
De heer Samsom (PvdA): We hebben een lege agenda volgende week.
Het gaat woensdag en donderdag lukken. Prima, we doen het volgende
week.
De voorzitter: Dan hebben we daar een oplossing voor gevonden. Er zijn
geen toezeggingen gedaan, behalve dat een aantal vragen nog schriftelijk
wordt beantwoord. Ik dank de minister en de leden voor hun grote

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

19

discipline, waardoor we in een uur en een kwartier het AO hebben
afgehandeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 136

20