Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

31 293

Primair onderwijs

Nr. 542

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 2 juli 2020
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media over de brief van 3 maart 2020 over de
reactie op verzoek commissie over reiskostenvergoeding voor basisschoolleerlingen t.b.v. dansopleiding (2020D08580).
De vragen en opmerkingen zijn op 27 maart 2020 aan de Minister voor
Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media voorgelegd. Bij brief van 30 juni
2020 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Tellegen
De adjunct-griffier van de commissie,
Verouden

kst-31293-542
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 293, nr. 542

1

Inhoud

blz.

I

Vragen en opmerkingen uit de fracties
• Inbreng van de leden van de VVD-fractie
• Inbreng van de leden van de D66-fractie

2
2
3

II

Reactie van de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap

3

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brief over
reiskostenvergoeding voor basisschoolleerlingen ten behoeve van een
dansopleiding en hebben hierover nog enkele vragen.
Deze leden lezen dat de DaMu1-regeling alleen in een tegemoetkoming in
de reiskosten voorziet voor leerlingen in het voortgezet onderwijs. De
vooropleiding balletacademie begint al rond het tiende levensjaar. Deze
kinderen, met door de balletacademie geïndiceerd talent, zitten dan nog
op de basisschool. Waarom is er in de opzet van de DaMu-regeling voor
gekozen dat er enkel een tegemoetkoming voor de reiskosten bestaat voor
leerlingen die ingeschreven staan op een DaMu-school of bij een
hbo-vooropleiding dans of muziek? Welke bezwaren zijn er om die
regeling open te stellen voor basisscholen? Wat zijn de financiële
consequenties? Op welke manier kunnen we het mogelijk maken dat de
DaMu-regeling ook voor basisschoolleerlingen die de vooropleiding
balletacademie volgen geldt?
Deze leden kennen de beleidsregel LOOT2 waardoor jonge geïndiceerde
topsporters in staat worden gesteld om de combinatie onderwijs en
topsport te maken. Het mooie aan deze beleidsregel is, dat er geen
willekeur kan ontstaan, omdat de indicatie van talent door de sportsector
zelf gebeurt, namelijk door de sportbonden op basis van eisen van
NOC*NSF. Klopt het dat de LOOT-regel ruimer is dan de huidige
DaMu-regeling? Zo ja, hoe zorgen we ervoor dat leerlingen uit de
DaMu-regeling ook gebruik kunnen maken van de ruimere LOOT-regeling?
Zo nee, waarom niet? Daarnaast willen de leden weten welke operationele
aspecten nodig zijn om de kennis en expertise van de stichting LOOT in
het begeleiden van geïndiceerde toptalenten ook in te zetten voor de
begeleiding van DaMu-leerlingen? Voornoemde leden onderschrijven dat
de stichting LOOT, door zijn jarenlange ervaring, veel expertise heeft
opgebouwd om geïndiceerde talenten te begeleiden. Op welke manier
kunnen we deze expertise gebruiken om een grotere doelgroep, naast
sporttalenten, te begeleiden, bijvoorbeeld op het gebied van dans en
muziek? Kan de Minister een overzicht geven welke ondersteuning
topsporttalenten en talenten in dans en muziek momenteel kunnen krijgen
vanuit scholen en gemeenten op het gebied van bijvoorbeeld reiskostenvergoeding? Deze leden vragen eveneens hoe de regionale spreiding is
geborgd met de DaMu-regeling en de LOOT-beleidsregel, zodat talent niet
afhankelijk is van woonplaats om te kunnen ontwikkelen. Daarnaast
vragen deze leden welke mogelijkheden kinderen in het primair onderwijs
momenteel hebben om zich te ontwikkelen in muziek en dans, bijvoorbeeld om ervaring om te doen in voorstellingen van professionele
musicalproducties. Welke ondersteuning is er voor hen beschikbaar, zodat
zij ook de kans krijgen om hun volledige talenten te kunnen benutten, zo
vragen deze leden.
1
2

DaMu: Dans en Muziek
LOOT: Landelijke Organisatie Onderwijs Topsport

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 293, nr. 542

2

Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben de brief van de Minister gelezen en
hebben daar nog een enkele vraag over.
Deze leden vinden het van belang dat kinderen vanaf jonge leeftijd,
ongeacht hun achtergrond of de financiële situatie van hun ouders, zoveel
mogelijk ondersteund en gestimuleerd worden door de overheid om hun
talenten en kansen te benutten. Voornoemde leden constateren dat door
het gelimiteerde aanbod aan Nederlandse culturele (voor)opleidingen,
sommige kinderen ver moeten reizen om hun (voor)opleiding te kunnen
doen. Wanneer deze kinderen nog naar het primair onderwijs gaan, zijn zij
niet in staat om op kamers te gaan of aanspraak te maken op een
studentenreisproduct, met als gevolg dat de reiskosten flink kunnen
oplopen. Deze leden maken zich zorgen of deze kinderen niet buiten de
boot dreigen te vallen. Deelt de Minister deze zorgen? Kan de Minister
voorts toelichten welke (financiële) regelingen, zoals Stichting Leergeld,
bestaan voor kinderen die naast dat zij het primair onderwijs volgen, ook
nog een dans- of muziekschool (of een vooropleiding hiervan) volgen? In
hoeverre is er voor deze doelgroep de mogelijkheid om aanspraak te
maken op een reisvergoeding? Indien dit niet het geval is, waarom niet?
Voorts vragen bovengenoemde leden of de Minister kan aangeven welke
lessen er geleerd kunnen worden voor de ondersteuning van jonge
talentvolle kinderen in culturele disciplines, uit andere sectoren, zoals
bijvoorbeeld de sport?
Welke ondersteunende (financiële) regelingen, zoals Stichting Leergeld,
bestaan er voor kinderen tussen de 12 en 18 jaar die naast dat zij het
voortgezet onderwijs volgen, ook nog naar een dans- of muziekschool (of
een vooropleiding hiervan) gaan?
Is de Minister bereid te onderzoeken of de huidige regelingen voldoende
toereikend zijn voor deze doelgroep, en dan met name of er geen kinderen
buiten de boot vallen omdat zij een vooropleiding doen, en de Kamer te
informeren over de uitkomsten, zo vragen deze leden.
II Reactie van de Minister van Basis- en Voortgezet Onderwijs en
Media
Ik dank de leden van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap voor hun inbreng en de gestelde vragen. Hieronder ga ik in
op de vragen in de volgorde van het verslag.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom er in de opzet van de
DaMu-regeling voor gekozen is dat er enkel een tegemoetkoming voor de
reiskosten bestaat voor leerlingen die ingeschreven staan op een
DaMu-school of bij een hbo-vooropleiding dans of muziek.
De Beleidsregel verstrekking DAMU-licentie VO en de Subsidieregeling
reiskosten DAMU-leerlingen gaat alleen over leerlingen die staan
ingeschreven bij een hbo-vooropleiding dans en muziek en op een
DAMU-school. Het gaat dus alleen om toptalenten dans en muziek die les
krijgen in het vo en daarmee een reëel perspectief hebben om door te
stromen naar een dans- of muziekopleiding op hbo-niveau.
Voornoemde leden vragen ook welke bezwaren er zijn om die regeling
open te stellen voor basisscholen en wat de financiële consequenties zijn.
Deze leden vragen ook op welke manier het mogelijk gemaakt kan worden
dat de DaMu-regeling ook voor basisschoolleerlingen geldt die de
vooropleiding balletacademie volgen.
Ik ben voornemens een regeling op te zetten om ook een tegemoetkoming
in reiskosten voor dans- en muziekleerlingen in het primair onderwijs te
kunnen realiseren. Om in aanmerking te komen voor deze regeling zullen
vergelijkbare voorwaarden gesteld worden als bij de reiskostenregeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 293, nr. 542

3

voor het voortgezet onderwijs. De regeling voor dans- en muziekleerlingen in het primair onderwijs zal voorlopig twee jaar gelden. Daarna
wordt deze geëvalueerd.
Met deze regeling geef ik uitvoering aan de motie van het lid Rudmer
Heerema c.s. die op 23 juni 2020 is aangenomen.3
Leden van de VVD-fractie vragen of het klopt dat de LOOT-regel ruimer is
dan de huidige DaMu-regeling. Indien dat het geval is, vragen deze leden
hoe ervoor gezorgd kan worden dat leerlingen uit de DaMu-regeling ook
gebruik kunnen maken van de ruimere LOOT-regeling. Indien dat niet het
geval is, vragen deze leden waarom dat niet zo is.
De regeling Topsporttalentschool VO (voorheen de LOOT-regeling) is een
regeling die bedoeld is voor topsporttalentleerlingen met een officiële
NOC*NSF status. Door de aangenomen gewijzigde motie van het lid
Rudmer Heerema4 kunnen ook niet-Topsporttalentscholen begin volgend
jaar (uitgaande van de huidige planning) een aanvraag indienen voor hun
individuele topsporttalenten, zodat deze topsporttalenten gebruik kunnen
maken van de faciliteiten van de regeling Topsporttalentschool VO. De
verruiming van de mogelijkheden geldt alleen voor de individuele
topsporttalentleerlingen en niet voor de individuele dans,- en muziekleerlingen. De DAMU-regeling is van toepassing op dans- en muziektalenten
die een hbo-vooropleiding dans en muziek volgen. Deze regeling is dus
gekoppeld aan de inschrijving bij een vooropleiding. Hierin verschilt de
DAMU-regeling van de regeling Topsporttalentschool VO en de nieuwe
mogelijkheid voor niet-Topsporttalentscholen. Bij de DAMU-regeling zijn
er overeenkomsten en afspraken over lesinhoud van de dans- en
muziekleerlingen tussen de DAMU-scholen en de hbo-instellingen dans en
muziek. Een voorwaarde in de huidige DAMU-regeling is namelijk de
samenwerking tussen een vo-school en een hbo-instelling dans en
muziek. Deze hogescholen kunnen hierdoor hun verantwoordelijkheid
voor de inhoud van het vooropleidingstraject waarmaken. Zij hebben de
expertise op het gebied van dans- en muziekonderwijs. Bijkomend
voordeel van de samenwerking tussen vo-scholen en hbo-instellingen
dans en muziek is dat docenten van de hogescholen hierdoor ook zicht
hebben op de schoolprestaties van leerlingen. Volgens de hogescholen,
zo blijkt uit de evaluatie, is dit een voordeel ten opzichte van leerlingen
van niet-DAMU-scholen die een vooropleiding volgen. Er zijn daarom
maximaal 12 DAMU-scholen, om zo de kwaliteit van het dans- en
muziekonderwijs voor toptalenten te bewaren. Het is dus niet wenselijk
om de DAMU-regeling ruimer te maken.
Daarnaast willen deze leden weten welke operationele aspecten nodig zijn
om de kennis en expertise van de stichting LOOT in het begeleiden van
geïndiceerde toptalenten ook in te zetten voor de begeleiding van
DaMu-leerlingen.
Stichting LOOT is een stichting bestaande uit 29 Topsporttalentscholen.
De stichting en de Topsporttalentscholen zijn gericht op de optimale
afstemming tussen topsport en onderwijs. Stichting DAMU is gericht op
de 12 dans- en muziekscholen met toptalenten dans en muziek. De
stichting DAMU heeft specifieke expertise opgebouwd op het gebied van
onderwijs aan toptalenten dans en muziek. Stichting DAMU is net zo goed
als Stichting LOOT in staat om haar expertise in te zetten voor haar
leerlingen.
De leden van de VVD-fractie vragen om een overzicht welke ondersteuning topsporttalenten en talenten in dans en muziek momenteel
kunnen krijgen vanuit scholen en gemeenten op het gebied van bijvoor3
4

Kamerstuk 31 293, nr. 538
Kamerstuk 35 300 VIII, nr. 82

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 293, nr. 542

4

beeld reiskostenvergoeding. Ook de leden van de D66-fractie vragen mij
toe te lichten welke (financiële) regelingen, zoals Stichting Leergeld,
bestaan voor kinderen die naast dat zij het primair onderwijs volgen, ook
nog een dans- of muziekschool (of een vooropleiding hiervan) volgen.
Tevens vragen de leden van de D66-fractie welke ondersteunende
(financiële) regelingen, zoals Stichting Leergeld, er bestaan voor kinderen
tussen de 12 en 18 jaar die naast dat zij het voortgezet onderwijs volgen,
ook nog naar een dans- of muziekschool (of een vooropleiding hiervan)
gaan.
Zoals ik hierboven heb aangegeven wordt er een regeling opgezet voor
twee jaar om ook een tegemoetkoming in reiskosten voor dans- en
muziekleerlingen in het primair onderwijs te kunnen realiseren. Voor het
voortgezet onderwijs zijn er twee regelingen beschikbaar, namelijk de
DAMU-regeling en de regeling Topsporttalentschool VO. Voor de
DAMU-scholieren is er ook de regeling Reiskosten DAMU.5 Het NOC*NSF
heeft een Talentvoorziening voor minder draagkrachtige topsporttalentleerlingen. Daarnaast biedt het Jeugdfonds Sport en Cultuur ondersteuning door een bijdrage te bieden aan sport- en cultuuractiviteiten. Dit
fonds ondersteunt ouders met een kind onder de 18 jaar. Hier kan een
aanvraag gedaan worden voor een bijdrage voor sport- en cultuuractiviteiten wanneer je als ouder een inkomen op minimumniveau hebt.
Stichting Leergeld werkt samen met plaatselijke stichtingen om sport,
cultuur, welzijn en onderwijs te vergoeden. Dit fonds is bedoeld voor
kinderen van 4 tot 18 jaar. De Stichting Leergeld ontvangt onder andere
middelen van de gemeente. Het beleid wordt op lokaal niveau bepaald en
de middelen worden voor een groot deel door gemeenten ter beschikking
gesteld. Het Nationaal fonds Kinderhulp biedt financiële ondersteuning
aan kinderen en jongeren in armoede onder de 21 jaar op de gebieden
ontwikkeling, ontspanning, basale zaken en bijzondere zaken. Ook
gemeenten hebben vaak mogelijkheden om minder draagkrachtige
ouders van talentvolle kinderen bij te staan.
Deze leden vragen eveneens hoe de regionale spreiding is geborgd met
de DaMu-regeling en de LOOT-beleidsregel, zodat talent niet afhankelijk is
van woonplaats om te kunnen ontwikkelen.
Met het toewijzen van de DAMU-licentie voor de scholen is rekening
gehouden met regionale spreiding. Er zijn DAMU-scholen in Arnhem,
Maastricht, Amsterdam (twee scholen), Rotterdam (twee scholen),
Enschede, Den Haag, Tilburg, Bergen op Zoom, Venlo, Groningen en
Haren. Deze DAMU-scholen hebben op dit moment zo’n 850 DAMU-leerlingen. Er is gekozen voor een beperkt aantal scholen om de expertise en
kennis te bundelen. Er zijn op dit moment 29 topsporttalentscholen in
Nederland. Het aantal topsporttalentleerlingen met een status op
Topsporttalentscholen was in het schooljaar 2017/2018 3.493. Van alle
topsporttalentleerlingen met een status in het voortgezet onderwijs
(5.099) zit bijna 70 procent op Topsporttalentscholen en de andere
leerlingen zitten op reguliere scholen.
Voornoemde leden vragen welke mogelijkheden kinderen in het primair
onderwijs momenteel hebben om zich te ontwikkelen in muziek en dans
en welke ondersteuning er voor hen beschikbaar is. De leden van de
D66-fractie geven ook aan dat zij het van belang vinden dat kinderen vanaf
jonge leeftijd, ongeacht hun achtergrond of de financiële situatie van hun
ouders, zoveel mogelijk ondersteund en gestimuleerd worden door de
overheid om hun talenten en kansen te benutten. Voornoemde leden
stellen dat door het gelimiteerde aanbod aan Nederlandse culturele
(voor)opleidingen, sommige kinderen ver moeten reizen om hun (voor)
opleiding te kunnen doen. Zij geven aan dat wanneer deze kinderen nog
5

https://wetten.overheid.nl/BWBR0041167/2020-03-11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 293, nr. 542

5

naar het primair onderwijs gaan, zij niet in staat zijn om op kamers te
gaan of aanspraak te maken op een studentenreisproduct, met als gevolg
dat de reiskosten flink kunnen oplopen. Deze leden geven aan zich zorgen
te maken of kinderen in de basisschoolleeftijd niet buiten de boot dreigen
te vallen en vragen om een reactie.
De leden van de D66-fractie vragen mij in hoeverre er voor deze
doelgroep de mogelijkheid is om aanspraak te maken op een reisvergoeding. Indien dit niet het geval is, waarom niet?
Voorts vragen de leden van de D66-fractie of de Minister kan aangeven
welke lessen er geleerd kunnen worden voor de ondersteuning van jonge
talentvolle kinderen in culturele disciplines, uit andere sectoren, zoals
bijvoorbeeld de sport.
Zoals ik hierboven heb aangegeven, zal er een regeling worden opgezet
voor twee jaar om ook een tegemoetkoming in reiskosten voor dans- en
muziekleerlingen in het primair onderwijs te kunnen realiseren. Om in
aanmerking te komen voor deze regeling zullen vergelijkbare voorwaarden gesteld worden als bij de reiskostenregeling voor het voortgezet
onderwijs. De regeling voor dans- en muziekleerlingen in het primair
onderwijs zal voorlopig twee jaar gelden. Daarna wordt deze geëvalueerd.
Daarnaast kunnen kinderen buiten schooltijd, dicht bij huis muziek- of
dansles volgen. Als de financiële situatie van de ouders het niet toelaat
om de kosten daarvoor te dragen, zijn er diverse stichtingen die daar een
oplossing voor bieden, zoals in de beantwoording hiervoor is aangegeven.
Tot slot vragen leden van de D66-fractie of ik bereid ben te onderzoeken of
de huidige regelingen toereikend zijn voor deze doelgroep, en dan met
name of er geen kinderen buiten de boot vallen omdat zij een vooropleiding doen, en de Kamer te informeren over de uitkomsten.
De DAMU-regeling en de regeling Topsporttalentschool VO zijn onlangs
geëvalueerd. Beide evaluaties gaven aan dat men over het algemeen
tevreden is met de regelingen. De Tweede Kamer is over deze uitkomsten
eind vorig jaar geïnformeerd.6 Beide regelingen zullen binnenkort op
kleine inhoudelijke en juridische punten worden aangepast. Na vier jaar
worden de regelingen dan weer geëvalueerd.

6

Kamerstuk 31 289, nr. 407

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 293, nr. 542

6