Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2377
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Ministers van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, van Defensie en van Justitie en Veiligheid over de
beantwoording van vragen over de «Desinformatie-operatie» van de overheid
(ingezonden 15 maart 2023).
Antwoord van Minister Bruins Slot (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties), mede namens Ministers van Defensie en van Justitie en
Veiligheid en de Staatssecretarissen van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen 19 april 2013). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2207.
Vraag 1
Waarom geeft u in uw beantwoording op eerdere schriftelijke vragen aan dat
er geen «desinformatie operatie» heeft plaatsgevonden, zoals beschreven in
het artikel waaraan is gerefereerd, terwijl uit de Wet openbaarheid van
bestuur / Wet open overheid (Woo/Wob)-documenten onomstotelijk blijkt dat
de volgende gremia waren opgericht: directeurenoverleg desinformatie,
interdepartementale werkgroep desinformatie, Duiding Informatie Domein
(DID), Monitoring Informatie Domein (MID), denktank desinformatie,
newsrooms, appgroepen en internationale organisaties en systemen zoals het
Rapid Alert System en gremia in Europees- en NAVO-verband? Kunt u
bevestigen dan wel ontkrachten dat dergelijke gremia zich hebben gericht op
de bestrijding van desinformatie?1, 2
Antwoord 1
Zoals ook aangegeven bij de beantwoording van eerdere Kamervragen, geeft
onderhavige berichtgeving volgens het kabinet een vertekend beeld van de
werkelijkheid. Het betreffende bericht lijkt mede geconstrueerd te zijn op
basis van informatie uit verschillende Wob-verzoeken, die in een verschillende context op basis van verschillende informatieverzoeken zijn samengesteld door verschillende departementen. Uit deze opbrengst wordt vervolgens
selectief geciteerd, de berichten worden niet in de volledige context geplaatst,

1
2

ah-tk-20222023-2377
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Aanhangsel van de Handelingen II, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1616.
Bomen & Bos Substack, 28 december 2022, ««Desinformatie», Deel 3: Het Arsenaal» (https://
bomenenbos.substack.com/p/desinformatie-deel-3-het-arsenaal?s=08)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

meningen en aannames worden als feiten gepresenteerd en vervolgens
worden conclusies getrokken.
Dit is ook de reden waarom wij eerder aangaven dat er geen desinformatie
operatie heeft plaatsgevonden zoals beschreven in het genoemde artikel.3
Het kabinet heeft de Tweede Kamer meerdere malen geïnformeerd over de
rijksbrede aanpak van desinformatie en de partijen die hierbij zijn betrokken.
Voor meer informatie verwijzen wij u wederom naar:
• Rijksbrede Strategie Effectieve Aanpak van Desinformatie (23 december
2022).4
• Ontwikkelingen maatregelen om desinformatie richting de Tweede Kamer
verkiezingen tegen te gaan (9 februari 2021)5
• Maatregelen om desinformatie richting de Tweede Kamer verkiezingen
tegen te gaan (16 november 2020).6
• Fiche: Desinformatie in verband met COVID-19 aanpakken: feiten
onderscheiden van fictie (10 juli 2020).7
• Nieuwe ontwikkelingen beleidsinzet bescherming democratie tegen
desinformatie (13 mei 2020)8
• Beleidsinzet bescherming democratie tegen desinformatie (18 oktober
2019).9
• Publicatie Woo-verzoek over de interdepartementale werkgroep desinformatie10
• Eerdere Kamervragen die in de afgelopen 12 maanden zijn beantwoord
over dit onderwerp, waarin meerdere malen wordt ingegaan op de door u
genoemde gremia.11
C Antwoord op vragen van het lid Van Haga over vrijgegeven documentatie met betrekking tot de Denktank Desinformatie12
C Antwoord op vragen van het lid Van Haga over de inmenging van de
rijksoverheid in het publieke debat over de coronacrisis en het
censureren van kritische burgers13;
C Antwoord op vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) over
WOB-documenten met betrekking tot de invloed van het NCTV op het
coronabeleid14
C Antwoord op vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) over het
direct of indirect volgen van politiek geëngageerde burgers op de
social media en het mogelijk plegen van censuur15
C Antwoord op vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) over de
Denktank Desinformatie16;
C Antwoord op vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) over het
direct of indirect volgen van politiek geëngageerde burgers op de
social media en het mogelijk plegen van censuur17
Vraag 2
Kunt u uitleggen waarom u in uw beantwoording op de derde vraag van de
eerdere schriftelijke vragen aangeeft dat het kabinet geen invloed heeft
uitgeoefend op de manier waarop media hun informatie verspreiden, of
welke boodschap deze informatie bevat, terwijl ambtenaren die onder de
verantwoordelijkheid vallen van de ministeries en daarmee van het kabinet,
wel degelijk invloed hebben uitgeoefend op de media, zoals uit de WOBdocumenten blijkt? Hoe beargumenteert u bijvoorbeeld dat de rondetafelge3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1616, antwoord vraag 2
Kamerstuk30 821, nr. 173
5
Kamerstuk 30 821, nr. 126
6
Kamerstuk 30 821, nr. 119
7
Kamerstuk 22 112, nr. 2896
8
Kamerstuk 30 821, nr. 112
9
Kamerstuk 30 821, nr. 91
10
Kamerstuk 25 295, nr. 1960
11
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1616; Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 59
12
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1623
13
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1616
14
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1365
15
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 59
16
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3802
17
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 2553
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

sprekken met hoofdredacteuren en de toegang tot portalen van techbedrijven
geen invloed uitoefenen is?
Antwoord 2
Zie het antwoord op vraag 1. Onderhavige berichtgeving schetst volgens het
kabinet een vertekend beeld van de werkelijkheid. Er is nooit druk uitgeoefend op de media in de aanpak van desinformatie. Zoals meerdere keren
aangegeven in de beantwoording op eerdere Kamervragen18 over meldingen
doen over mogelijke desinformatie, blijft het de eigen onafhankelijke
afweging van een platform, of er sprake is van een overtreding van de
gebruikersvoorwaarden en dus of verwijdering, labelen of een andere actie
nodig is.
Vraag 3
Waarom stelt u in uw antwoord op de achtste vraag dat er geen informatieoorlog heeft plaatsgevonden en richt u zich op de duiding van een gebeurtenis, zonder dat u ingaat op de vragen wat de rol van de EU precies is
geweest in strijd tegen desinformatie, welke afspraken zijn er gemaakt, met
wie en wanneer, welke rol de Nederlandse overheid heeft gespeeld en op
welke manier welke ministeries precies betrokken waren? Kunt u alsnog
antwoord geven op deze vragen?
Antwoord 3
In uw achtste vraag vroeg u naar de rol van de EU in de «informatie-oorlog».
De «informatie-oorlog» waar het artikel naar verwijst, heeft niet plaatsgevonden. Wij kunnen de rol van de EU in een niet bestaande «informatie-oorlog»
niet beschrijven.
Zie verder het antwoord op vraag 1.
Vraag 4
Waarom stelt u in uw antwoord op de negende vraag dat het Land Information Manoeuvre Centre (LIMC) geen kritische burgers heeft gesurveilleerd,
terwijl uit Wob-documenten het tegendeel blijkt en er bovendien duidelijk
sprake is van betrokkenheid van de politie en het Openbaar Ministerie (OM)
bij de activiteiten van het LIMC? Kunt u aangeven wat de samenwerking
tussen OM, politie en het LIMC omvatte en wie welke rol hierin had?
Antwoord 4
Wij hebben geen aanvulling op eerdere antwoorden hierover. Zie verder het
antwoord op vraag 1.
Vraag 5
Kunt u aangeven welke datastromen er van de Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) naar het LIMC gingen, zoals blijkt
uit Wob-documenten? Kunt u aangeven wat voor data dit was en waarvoor
deze is gebruikt?
Antwoord 5
Ten aanzien van de afstemming tussen de NCTV en het LIMC over een
militair steunverzoek in het openbaar belang (MSOB) verwijzen wij u naar het
rapport van de onafhankelijke Commissie Brouwer, dat samen met de
beleidsreactie door de Minister van Defensie, mede namens de Staatssecretaris, op 13 januari jl. naar de Kamer is gestuurd.19 Documenten die in het
kader van de crisisstructuur, waaronder door het Nationaal Kernteam
Crisiscommunicatie, werden opgesteld zijn interdepartementaal breed
gedeeld, waaronder met het Ministerie van Defensie.
Vraag 6
Waarom geeft u in uw antwoord op de tiende vraag aan dat «Uit het
onafhankelijke onderzoek naar het LIMC... is echter uit de beschikbare
informatie en gesprekken niet gebleken dat het LIMC gebruik heeft gemaakt
van online schuilnamen, zogenaamde avatars, om informatie op te halen of

18
19

Zie o.a. Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1599
Kamerstuk 32 761, nr. 258

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

personen te benaderen», terwijl uit de vrijgegeven Wob-documenten wel
degelijk blijkt dat er avatars en trollen zijn ingezet? Waarom refereert u in dit
antwoord naar de conclusie uit een onderzoek, waarnaar niet wordt
gevraagd, in plaats van antwoord te geven op de vraag over de informatie
die naar voren komt uit de Wob-documenten waaraan gerefereerd wordt?
Antwoord 6
Voor het antwoord hierop wordt verwezen naar de beantwoording van de
eerdere vraag 10.20
Vraag 7
Waarom stelt u in uw antwoord op de elfde vraag dat: «Het onderzoek doen
naar burgers in verband met mogelijke strafbare feiten en mogelijke
bedreigingen voor de nationale veiligheid is voorbehouden aan de opsporingsinstanties en inlichtingen en veiligheidsdiensten op basis van specifieke
wet- en regelgeving», terwijl de vraag ging over de juridische basis waarop
de NCTV en het LIMC deze activiteiten ontplooide? Kunt u alsnog antwoorden
op de vraag op welke juridische grond deze activiteiten door de NCTV en het
LIMC zijn uitgevoerd?
Antwoord 7
Voor het antwoord hierop wordt verwezen naar de beantwoording van de
eerdere vragen 9, 10 en 11.21
Vraag 8
Stelt u met uw antwoord op de twaalfde vraag – «Er heeft hier geen
juridische dwaling plaatsgevonden. Wij nemen daarom ook afstand van deze
vraag» – dat de activiteiten die het LIMC heeft uitgevoerd een juridische basis
hadden? Zo ja, welke?
Antwoord 8
Voor de activiteiten van het LIMC wordt verwezen naar het rapport van de
onafhankelijke Commissie Brouwer, dat samen met de beleidsreactie door de
Minister van Defensie, mede namens de Staatssecretaris, op 13 januari jl.
naar de Kamer is gestuurd22.
Vraag 9
Waarom luidt uw antwoord op de veertiende vraag: «Wij herkennen ons niet
in het beeld dat geschetst wordt in de vraagstelling», terwijl er concrete
voorbeelden zijn van mensen die meedeelden in de subsidies die werden
verstrekt door ZonMW en Stichting Internet Domeinregistratie Nederland
(SIDN), zoals onder andere de heer Pierik, de heer Verweij, de heer Loos?
Waarom antwoordt u dat u zich hierin niet herkent, terwijl wordt gevraagd of
u kunt onderzoeken welke betrokkenen bij de denktank desinformatie
eventueel via subsidies zijn gefinancierd door de overheid in de periode
2019–2023? Kunt u de Kamer hiervan een overzicht met namen, projecten en
bedragen doen toekomen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Zie het antwoord op vraag 1. Onderhavige berichtgeving schetst volgens het
kabinet een vertekend beeld van de werkelijkheid. Tevens worden de namen
van de deelnemers van de denktank niet openbaar gemaakt in verband met
de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, zoals ook aangegeven in de
beantwoording op de Kamervragen over de denktank desinformatie.23
Vraag 10
Waarom stelt u in uw antwoord op de vijftiende vraag dat «dit niet klopt»,
terwijl leden van de Denktank Desinformatie met elkaar in contact stonden
middels een door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrela-

20

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1616
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1616
22
Kamerstuk 32 761, nr. 258
23
Beantwoording Kamervragen lid Van Haga, 29 augustus 2022, Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2021–2022, nr. 2802
21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

ties opgezette appgroep en groepsgewijs opereerden op social media? Kunt u
de communicatie van deze appgroep delen met de Kamer? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 10
Zie het antwoord op vraag 1. Onderhavige berichtgeving schetst volgens het
kabinet een vertekend beeld van de werkelijkheid. Leden van de Denktank
Desinformatie hebben niet met elkaar in contact gestaan middels een door
het Ministerie van BZK opgezette appgroep. Zoals beschreven in de beantwoording op de Kamervragen over de denktank desinformatie hebben de
deelnemers van de denktank zelf een besloten Facebookgroep opgericht.
Noch het ministerie VWS noch het Ministerie van BZK maken deel uit van
deze groep.
Vraag 11
Aangezien uw antwoord op de zestiende vraag luidt: «Het kan voorkomen dat
deze inzichten wijzigen op basis van nieuwe informatie», onderkent u
hiermee dan ook dat kennisinstituten onmogelijk altijd kunnen weten wat
desinformatie is en wat niet? Onderkent u dat deze kennisinstituten dus naar
alle waarschijnlijkheid ook regelmatig kloppende informatie hebben bestreden? Deelt u de mening dat dit schadelijk is voor het vertrouwen in kennisinstituten, maar ook voor de democratie, omdat de kennisinstituten zelf in die
gevallen desinformatie verspreiden en burgers die correcte informatie
bestrijden de mond worden gesnoerd? Kunt u de Kamer deelgenoot maken
van alle checks en balances die men hanteert bij het beoordelen van
desinformatie? Als deze er niet zijn, kunt u dit ook als zodanig benoemen?
Antwoord 11
De rijksoverheid definieert desinformatie als het doelbewust, veelal heimelijk,
verspreiden van misleidende informatie, met het doel om schade toe te
brengen aan het publieke debat, democratische processen, de open en
kenniseconomie of volksgezondheid. Dit betekent dat voor het bestempelen
van een bericht als desinformatie een uitspraak gedaan moet kunnen worden
over de intentie van de verspreider of producent van dat bericht. Om die
reden is het bestempelen van desinformatie als zodanig primair geen taak
van overheden, maar van onafhankelijke media, wetenschap, en factcheckers.
Binnen de rijksoverheid werken kennisinstituten zoals het RIVM. Het RIVM
duidt, op basis van de op dat moment van toepassing zijnde wetenschappelijke informatie, de inzichten over het virus en de pandemie. Het kan
voorkomen dat deze inzichten wijzigen op basis van nieuwe informatie. Ik
deel de mening niet dat kennisinstituten hiermee bijdragen aan het verspreiden van desinformatie. Er is hier geen sprake van het doelbewusts verspreiden van misleidende informatie.
Vraag 12
Waarom geeft u geen antwoord op vraag over de kosten die gemoeid zijn
met het bestrijden van desinformatie? Anders geformuleerd nogmaals de
vraag: hoeveel fte aan rijksambtenaren voeren werkzaamheden uit die te
maken hebben met de bestrijding van desinformatie?
Antwoord 12
Niemand bij de rijksoverheid houdt zich bezig met bestrijden van desinformatie als specifieke taak, in zoverre gedoeld wordt op het verwijderen, of
anderszins niet meer zichtbaar maken van desinformatie. Wel zijn er
ambtenaren bij verschillende ministeries bezig met het maken en uitvoeren
van beleid om de impact van desinformatie te verminderen, zoals de onder
vraag 1 genoemde brief.
Het Ministerie van BZK heeft als enige ministerie circa 4 vaste fte’s volledig
aangewezen voor werkzaamheden die te maken hebben met de ontwikkeling
van beleid voor de aanpak van desinformatie. Zij werken aan de in de
Rijksbrede Strategie Effectieve Aanpak van Desinformatie genoemde acties
onder het kopje «Concrete acties, resultaten en betrokken ministeries» waar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5

BZK bij staat.24 Bijvoorbeeld aan het vergroten van bewustzijn bij (overheids)organisaties over desinformatie, en aan het reguleren van online platformen
zodat desinformatiecampagnes worden tegengegaan zonder dat dit invloed
heeft op de vrijheid van meningsuiting van individuele burgers.
Bij andere ministeries die in deze brief genoemd staan werken ook ambtenaren aan de uitvoering van dit beleid. Zij hebben echter geen specifieke fte’s
voor het desinformatie beleid ingericht, maar hun werkzaamheden op dit
thema zijn onderdeel van een breder pakket aan taken.
Daarnaast heeft iedere overheidsorganisatie een generieke eigen verantwoordelijkheid voor het formuleren van een effectieve en gepaste reactie op
desinformatie waarvan de inhoud raakt aan het eigen beleidsterrein.
Daardoor is er geen specifieke uitsplitsing te maken naar het aantal fte dat
zich nu of in de toekomst bezighoudt met de aanpak van desinformatie.
Vraag 13
Waarom stelt u in de beantwoording «zich niet te herkennen in het beeld dat
wordt geschetst in de vraagstelling en het artikel», terwijl in het artikel
waaraan in de vragen gerefereerd wordt een selectie van waargebeurde
voorvallen wordt beschreven, waarbij kritische burgers de politie aan de deur
kregen met het verzoek aan de burger om zijn of haar uitingen op social
media te veranderen? Waarom onderkent u niet dat binnen de ministeries
social media surveillance plaatsvond en de politie werd ingelicht, al dan niet
met tussenkomst van de inlichtingendiensten, zoals blijkt uit Wobdocumenten waarin correspondentie is te zien tussen functionarissen en
waarin werd verzocht om de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) op
artsen af te sturen? Kunt u reflecteren op de getoonde feiten?
Antwoord 13
Zoals benoemd in de beantwoording van vraag 19 op uw eerder Kamervragen25 baseert de IGJ haar toezichthoudende activiteiten op meldingen en
signalen die zij ontvangt. De IGJ heeft tijdens de coronacrisis een aantal
individuele zorgverleners waarover meldingen zijn ontvangen aangesproken
op hun activiteiten.
Zoals ook aangegeven in de eerder beantwoording waren de taken van de
politie voor, tijdens en na de coronacrisis hetzelfde, zoals ook vastgelegd in
de Politiewet 2012: het verlenen van noodhulp, het handhaven van de
openbare orde en de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde.
Wijkagenten zijn de oren en ogen in de wijk en zijn ook continu in gesprek
met burgers. Hier kunnen en moeten ook juist kritische burgers bij horen. Het
is daarbij echter nooit de bedoeling om te intimideren. De politie herkent zich
dan ook niet in het geschetste beeld van de vraag.
Vraag 14
Kunt u een weergave overleggen van de organisatiestructuur met organogram, verantwoordelijkheden en activiteiten, waarin exact beschreven staat
hoe iedereen die zich met desinformatie bezighoudt binnen de overheid?
Kunt hierin ook alle interactie met de (social) mediabedrijven meenemen?
Antwoord 14
U bent recentelijk geïnformeerd over de rijksbrede strategie voor de
effectieve aanpak van desinformatie. Deze Kamerbrief bevat ook een overzicht
van de rollen en verantwoordelijkheden van de betrokken ministeries en de
concrete acties die daaruit volgen.26
Voor meer informatie over de interactie met (social) mediabedrijven verwijs ik
u naar de antwoorden op eerdere Kamervragen.27
Vraag 15
Waarom houdt u in uw antwoord over de toepassing van de Behavioural
Dynamics Methodology (BDM) enige slagen om de arm door te zeggen:
«Voor zover bekend is niet actief of bewust gebruik gemaakt van de
24

Kamerstuk 30 821, nr. 173
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1616
26
Kamerstuk 30 821, nr. 173
27
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1623; Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 59
25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

6

zogenaamde Behavourial Dynamics Methodology tijdens de coronacrisis»?Deelt u de mening dat er absolute zekerheid moet zijn over de inzet van
een «military grade weapon», of facetten daarvan, zoals BDM? Kunt u
daarom uitsluitsel geven over de vraag of en zo ja welke BDM-technieken zijn
toegepast? Wie zijn hierbij betrokken geweest? Wie heeft binnen de coalitie
nog meer kennis genomen van deze toepassing? Wat is de juridische
grondslag geweest voor toepassing?
Antwoord 15
Naar onze beste informatie is Behavourial Dynamics Methodologyniet
toegepast.
Vraag 16
Waarom blijft u volhouden dat het LIMC pas in 2020 werd opgericht, terwijl
uit Wob-documenten blijkt dat het LIMC op 5 december 2019 officieel werd
opgericht en het de zogenaamde «ceremoniële oprichting» was die in 2020
plaatsvond? Waarom ontkent u dat de NCTV een aansturende rol had ten
aanzien van het LIMC, terwijl dat duidelijk blijkt uit overheidsdocumentatie?
Waarom blijft u ontkennen dat het LIMC zonder wettelijke grondslag
opereerde, terwijl uit correspondentie van juristen blijkt dat er een militaire
steunverlening in het openbaar belang (MSOB) is voorbereid voor uw
voorganger, de voormalig Minister van Justitie en Veiligheid, om deze in te
dienen bij de Minister van Defensie? Kunt u aangeven wat de overwegingen
zijn geweest om Justitie een MSOB te laten opstellen voor de inzet van het
LIMC?
Antwoord 16
Zie het antwoord op vraag 1. Wij hebben geen aanvulling op eerdere
antwoorden hierover.
Vraag 17
Kunt u uitleggen wat de gedetacheerde defensiemedewerkers vanuit het
LIMC voor werk verrichtten bij de NCTV, wat de politie wekelijks bij het LIMC
deed en welke data van de NCTV naar het LIMC ging?
Antwoord 17
De defensiemedewerkers die bij de NCTV waren gedetacheerd waren niet
afkomstig van het LIMC. Wat betreft de overige deelvragen zijn er geen
aanvullingen op eerdere antwoorden hierover. Zie ook het eindrapport van de
commissie Brouwer waar in het antwoord op vraag 8 naar wordt verwezen.
Vraag 18
Kunt u aangeven wat er volgens u niet klopt uit de officiële overheidscorrespondentie die is vrijgegeven onder de Wob, waaruit blijkt dat de voormalig
Minister voor Medische Zorg en Sport al op 25 maart 2020 is ingelicht over
de activiteiten van het LIMC, dat zij in augustus 2020 een persoonlijke brief
van Luitenant Generaal Wijnen heeft ontvangen en dat zij in de tussenliggende periode nog enkele keren is gebriefd over het LIMC en een presentatie
over BDM heeft bijgewoond? Indien u onderkent dat deze informatie uit
overheidscorrespondentie wel degelijk juist is, klopt het dan dat de voormalig
Minister voor Medische Zorg en Sport de Kamer onjuist heeft geïnformeerd?
Antwoord 18
De Commandant Landstrijdkrachten heeft geen persoonlijke brief gestuurd en
de Minister voor Medische Zorg en Sport niet gebriefd. Voor meer informatie
over de activiteiten van het LIMC wordt verwezen naar het onderzoeksrapport
van de onafhankelijke onderzoekscommissie Brouwer. Zie ook de beantwoording op vraag 8.
Vraag 19
Waarom zegt u «Het laten deelnemen van farmaceuten aan het NDN is nooit
onderdeel geweest van de gezamenlijke Europese inzet in de onderhandelingen met farmaceuten over de aankoop van COVID-19-vaccins», terwijl de
vraag niet was of het plaatsen van een netwerksensor onderdeel van de
gezamenlijke Europese inzet in de onderhandelingen is geweest, maar of dit
überhaupt inzet is geweest, ook voordat de Europese Commissie de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

7

vaccinonderhandelingen van het Inclusieve Vaccine Alliantie (IVA) overnam?
Hoe reflecteert u op de vrijgegeven officiële overheidscorrespondentie,
waarin die optie wordt besproken?
Antwoord 19
Het NDN is nooit inzet geweest in de onderhandeling met farmaceuten, ook
niet voor de IVA.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

8