6
Vragenuur: Vragen Van Toorenburg
Vragen van het lid Van Toorenburg aan de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het bericht
"Honderden raadsleden overwogen opstappen".

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Voorzitter. Een derde van alle raadsleden in Nederland heeft
in het afgelopen jaar te maken gehad met agressie of
geweld. Van die bedreigde raadsleden heeft zeker één op
de tien overwogen om te stoppen met het raadswerk. Dat
blijkt uit een onderzoek waaraan 2.000 raadsleden hebben
deelgenomen. Het onderzoek is uitgevoerd door het actualiteitenprogramma Nieuwsuur in samenwerking met
Raadslid.Nu, de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden.
De meest voorkomende vorm van agressie waarmee deze
raadsleden te maken hebben gehad, is verbale agressie.
Mensen zijn echter ook bedreigd. Mensen zijn geïntimideerd. Er was ook sprake van fysieke agressie. Er is sprake
van heel schokkende uitkomsten. Aan de vooravond van
de gemeenteraadsverkiezingen moeten wij het hierover
beslist hebben in de Kamer. Ik dank u voor de gelegenheid
daartoe, voorzitter.
We hevelen heel belangrijke taken over naar de gemeenten,
taken waarvan de gevolgen mensen heel persoonlijke raken.
De komende colleges en raden krijgen de heel belangrijke
taak om deze decentralisaties in goede banen te leiden. De
lokale democratie is belangrijker dan ooit. Daarom is het
CDA zo bezig om te bekijken hoe die kan worden versterkt.
Wij ontmoeten voortdurend raadsleden die staan te popelen
om hun taken op te pakken. Dat ervaren we dagelijks. De
vraag die vandaag speelt, is: op welke bescherming kunnen
ze rekenen? Is de politie voldoende scherp? Weten raadsleden waar ze terechtkunnen als het misgaat? Wij willen niet
dat gemotiveerde raadsleden straks afhaken. Waar mogen
raadsleden op rekenen?

Minister Plasterk:
Voorzitter. Ik ben blij dat mevrouw Van Toorenburg aandacht vraagt voor dit zeer serieuze onderwerp. Het is
inderdaad van het allergrootste belang dat mensen die de
publieke zaak dienen, voor een groot deel in hun vrije tijd,
en die daarmee de dragers zijn van de lokale democratie,
hun werk in alle vrijheid en veiligheid kunnen doen. Ze
mogen op geen enkele manier bij hun handelen of hun
besluiten de druk voelen van agressie, bedreigingen of wat
dan ook.
Ik neem het onderwerp dan ook heel serieus op. Van mijn
kant doe ik eraan wat ik kan doen. Sowieso is er landelijk
het stelsel Bewaken en Beveiligen. Ten aanzien van persoonsbeveiliging heeft de hoofdofficier een eigen rol. De
gemeenten hebben een taak. Met camerabeveiliging, suppoosten en anderszins moeten zij zorgen voor een veilige
werkomgeving. Maar daarmee zijn wij er nog lang niet.
Vanuit BZK ondersteun ik beroepsverenigingen van wethouders, raadsleden en burgemeesters bij het voorbereiden
van mensen. Ik heb protocollen en handreikingen hierover
rondgestuurd aan alle gemeentebesturen, inclusief een

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Toorenburg

stappenplan en procedures voor aangifte, schade en nazorg.
Er is een vertrouwenslijn die mensen kunnen bellen als ze
zich onvoldoende gesteund weten. Verder worden er trainingen georganiseerd.
Ik vind het eigenlijk nog niet voldoende. Ik zou nog meer
willen doen. Naar aanleiding van de vraag van mevrouw
Van Toorenburg kan ik de Kamer toezeggen dat ik samen
met de organisatie die mevrouw Van Toorenburg noemde,
namelijk Raadslid.nu, na de verkiezingen vier bijeenkomsten
wil organiseren voor alle nieuwe gemeenteraadsleden en
wethouders om het onderwerp boven aan de agenda te
zetten. Ze zijn hiervoor allemaal uitgenodigd en ik hoop dat
velen hier naartoe zullen komen.
Een ander punt is het volgende. Eerder heb ik politieke
partijen in het land gevraagd om dit een onderdeel te laten
zijn van het politieke programma. Bijvoorbeeld in NoordHolland heeft een aantal politieke partijen dat gedaan. Ik
zou ook hier willen bepleiten dat partijen dit voor de
komende raadsperiode lokaal oppakken en hierover misschien ook afspraken maken in het collegeprogramma.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
De minister beantwoordt onze vragen heel genereus; dank
daarvoor. Hij geeft zelf al aan dat er allerlei aanbevelingen
zijn. Ik wil er een paar uitpakken, omdat ik wil weten hoe
de minister dit handen en voeten wil geven in de lokale
gemeenschappen. Ik denk dan aan het informeren van
burgemeesters en het laten doen van aangifte door burgemeesters namens raadsleden. De politie is daar niet altijd
even goed van op de hoogte. Als iemand aangifte doet,
moet de politie het ook oppakken. Daar horen wij verschillende geluiden over. Er moeten goede afspraken worden
gemaakt over woordvoering en in de gemeenteraad moet
worden besproken dat zoiets leeft.
In de televisie-uitzending zei de directeur van de wethoudersvereniging dat hij zich zorgen maakte over de besluitvorming. Voelen mensen nog wel ruimte om de goede
besluiten te nemen? Misschien kan de minister daar nog
even op ingaan.
Minister Plasterk:
Wat het eerste punt betreft: dat zijn precies de onderdelen
die deel uitmaken van het stappenplan dat ik alle gemeenten
heb toegestuurd. Wat doe je met een aangifte? Wat gebeurt
er als er reden is om een schadevergoeding te wensen?
Wat is het vervolg? Wat is de nazorg? Er zijn twee redenen
om het te doen. Ten eerste en ten principale dat raadsleden
vrijuit hun werk moeten kunnen doen. Ten tweede krijg je,
als je niet oppast, te maken met — ik weet dat het een groot
woord is — integriteitsschendingen. Raadsleden zouden
kunnen gaan denken: laat ik hier maar niet voorstemmen,
want dat is safer. Ik zeg niet dat dit zo is. Laten wij niet
alarmistisch doen, maar dat is des temeer reden om heel
voorzichtig te blijven. Nederland staat helemaal bovenaan
in de wereldwijde rangorde van integriteit in het openbaar
bestuur. Die plek moeten wij koesteren. Wij moeten die ook
onderhouden, want dat blijft niet vanzelf zo. Een deel
daarvan is dat lokale politici net zo goed als andere politici
weten dat ze hun politieke opvatting in vrijheid kunnen
geven.

18 februari 2014
TK 55

55-6-1

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik denk dat onze vragen afdoende zijn beantwoord. Wij
zullen inderdaad de vinger aan de pols houden. Kan de
minister ons straks ook informeren over de wijze waarop
het is gegaan met die speciale bijeenkomsten voor raadsleden?
Misschien kan de minister bovendien nog één zorg wegnemen. Ergens ontstond het beeld dat de politie geen ruimte
ziet om mensen echt, daadwerkelijk te ondersteunen. Dat
beeld mag nooit bestaan. Nu wij de Nationale Politie hebben, moet die ook klaarstaan voor iemand die zich bedreigd
voelt en deze persoon weten te beschermen.
Minister Plasterk:
Dat laatste is het geval. Dat is onderdeel van het stelsel
Bewaken en Beveiligen. Mevrouw Van Toorenburg vroeg
ook om geïnformeerd te worden. Ik zeg dat toe. In de volgende rapportage over veilige publieke taken zal ik hier
apart aandacht aan besteden.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Ik deel het standpunt van de minister dat het heel belangrijk
is dat onze lokale politici in vrijheid hun ambt kunnen
beoefenen. De voorzitter van de wethoudersvereniging gaf
in het item van Nieuwsuur ook aan dat hij pleitte voor een
fonds voor beveiliging van lokale politici. Dan kan er in
ieder geval geen discussie ontstaan over het uitgeven van
geld aan ofwel beveiliging ofwel andere belangrijke zaken.
Ik hoor graag van de minister wat hij daarvan vindt.

De heer Marcouch (PvdA):
Voor de minister is het helder dat intimidaties, bedreigingen
en scheldpartijen geen deel uitmaken van onze democratische rechtsstaat. Ik hoor de minister ook duidelijk zeggen
dat er allerlei mogelijkheden en maatregelen zijn voor de
zittende raadsleden. De afgelopen periode hebben wij
echter gezien dat beginnende partijen, bijvoorbeeld in
Zwijndrecht en Rotterdam, bijna niet tot stand kunnen
komen vanwege de intimidaties en bedreigingen. Wat voor
rol ziet de minister voor zichzelf weggelegd als een beginnende politieke partij, die nog niet in de raad zit en dus nog
geen raadslid heeft, eigenlijk gestopt wordt met de stichting
van die partij? Dat lijkt mij toch een aanslag op onze
democratie?
Minister Plasterk:
Daar ben ik het mee eens. Gelukkig was de melding uit
Zwijndrecht wel een unicum. Ik geloof niet dat wij daarvan
veel gevallen gezien hebben, maar alleen al het feit dat het
überhaupt gebeurt, is zorgelijk. Dat is voor mij reden om
te doen wat ik kan en ook om misschien vanaf deze plek
nog eens tegen de gemeentebesturen te zeggen: dit is cruciaal, want u bent de eerste bestuurslaag; mensen moeten
daar in vrijheid en zonder bedreiging hun bestuurlijke werk
kunnen doen. Dit moet wat mij betreft absolute prioriteit
krijgen.
De voorzitter:
Ik dank de minister voor zijn antwoorden en voor zijn komst
naar de Kamer. Hiermee is een einde gekomen aan het
mondelinge vragenuur.

Minister Plasterk:
Die wens ken ik. Dat verlangen wordt voor zover ik tot
dusver heb kunnen inventariseren, niet heel breed gedragen. Het is niet zo dat de Nederlandse Vereniging voor
Raadsleden of de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
mij vraagt of ik binnen het Gemeentefonds — want daar
heb je het dan over — een apart hek wil zetten voor een
deelfonds dat specifiek aan beveiliging moet worden
besteed. Het heeft mijn voorkeur dat de gemeenten die taak
zelf oppakken binnen het totale budget, en dat wij voor dit
ontzettend belangrijke onderwerp niet een apart deelfonds
binnen het Gemeentefonds gaan creëren.
De heer Schouw (D66):
Ik dank de minister voor zijn beantwoording. Het is goed
dat hij erbovenop zit. Is hij het met mijn fractie eens dat je
op dit punt echt een zerotolerancebeleid zou moeten voeren? Zou de minister in overleg met zijn collega van Justitie
een lik-op-stukbeleid willen maken?
Minister Plasterk:
Ik ben het ermee eens dat dit totaal niet te tolereren valt.
Voor een deel is het verbaal, maar scheldpartijen zijn ook
vormen van bedreiging. Die zijn ook intimiderend. Dit is
niet te tolereren. Ik zal dit zeker opnemen met de collega
van Justitie.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Toorenburg

18 februari 2014
TK 55

55-6-2