Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2815
Vragen van de leden Van den Hul, Kuiken en Ploumen (allen PvdA) aan de
Ministers van Buitenlandse Zaken, voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en
Media, en voor Rechtsbescherming over ontvoeren en uithuwelijken van
meisjes naar het buitenland (ingezonden 21 maart 2019).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de Ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, van
Buitenlandse Zaken, voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media en voor
Rechtsbescherming (ontvangen 27 mei 2019).
Vraag 1
Kent u het bericht «Brabantse juf Kiet waarschuwt: «Meisjes van 12 ontvoerd
en uitgehuwelijkt»»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kent u signalen, al dan niet uit het onderwijs, of beschikt u over gegevens dat
zelfs meisjes in leeftijdscategorie tot en met twaalf jaar slachtoffer worden
van uithuwelijking in het buitenland? Zo ja, waar bestaan die signalen of
gegevens uit? Zo nee, acht u dit het onderzoeken waard en hoe gaat u hier
zorg voor dragen?
Antwoord 2
Kindhuwelijken zijn een onzichtbaar en complex probleem. Deze huwelijken
worden vaak informeel en in het buitenland gesloten en blijven daardoor
veelal buiten het zicht van de (Nederlandse) autoriteiten.
In 2018 heeft het LKHA geen meldingen ontvangen van kindhuwelijken,
waarbij het slachtoffer de basisschoolleeftijd had op het moment van de
melding. Dit wil niet zeggen dat dit niet gebeurt.
In het onderzoek «Gewoon Getrouwd» van de Universiteit van Maastricht en
het Verwey Jonker instituut wordt op basis van een landelijke enquête onder
professionals en registraties van de IND een omvangschatting gemaakt van
249 kindhuwelijken in Nederland per jaar (periode 2013–2014). Deze omvang-

1

ah-tk-20182019-2815
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.telegraaf.nl/nieuws/3320539/brabantse-juf-kiet-waarschuwt-meisjes-van-12ontvoerd-en-uitgehuwelijkt?utm_source=whatsapp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

schatting ziet echter op alle (geschatte) kindhuwelijken met een leeftijdsgrens
tot 18 jaar, zonder nader onderscheid te maken in leeftijd.2
Vraag 3
Ziet u hierbij nog een rol weggelegd voor docenten in het kader van
vroegsignalering en bewustwording? Zo ja, welke?
Antwoord 3
Bij vermoedens van gedwongen uithuwelijking in het buitenland moet door
leraren, net als bij andere signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling, de stappen van de meldcode worden gevolgd. Het doorlopen van de
stappen kan resulteren in een melding aan Veilig Thuis. Wanneer nodig kan
de expertise van het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating
(hierna LKHA) ingeroepen worden. Bij scholing over het gebruik van de
meldcode komt over het algemeen ook het signaleren van verschillende
vormen van geweld aan de orde. Wanneer slachtoffers van huwelijksdwang
en achterlating al in het buitenland zijn, dient er rechtstreeks bij het LKHA
gemeld te worden.
Gelet op de impact van het onderwerp zal ik samen met mijn collegabewindspersonen de Beweging tegen Kindermishandeling3 vragen of zij in
hun communicatie naar scholen en leraren het risico van achterlating en
uithuwelijking bij meisjes met een migratie-achtergrond onder de aandacht
kunnen brengen.
Vraag 4
Deelt u de mening dat zeker in het geval er zeer jonge kinderen in het geding
zijn, extra bescherming tegen uithuwelijking op zijn plaats is? Zo ja, waarom
en hoe gaat u hier gevolg aan geven? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Voor wat betreft de aanpak van schadelijke traditionele praktijken, waaronder
huwelijksdwang, ligt de coördinerende rol en verantwoordelijkheid sinds mei
2018 bij het Ministerie van VWS. In samenwerking met de betrokken
ministeries zijn door VWS twee expertsessies georganiseerd met veldpartijen
zoals het LKHA, GGD GHOR Nederland, de politie, Movisie, Veilig Thuis en
Femmes for Freedom. In deze expertsessies is besproken welke maatregelen
of instrumenten beschikbaar zijn, wat concrete knelpunten in de praktijk zijn
en op welke wijze deze kunnen worden weggenomen. De uitkomsten van
deze sessies worden verder uitgewerkt in concrete acties en maatregelen.
Voor alle slachtoffers van huwelijksdwang wordt momenteel gekeken naar
hoe er extra ingezet kan worden om hen te helpen. Uw Kamer wordt nader
geïnformeerd over de voortgang hiervan bij de volgende voortgangsrapportage in juni, van het programma «Geweld hoort nergens thuis» van de
Minister van VWS en de Minister voor Rechtsbescherming.
Vraag 5
Welke wettelijke mogelijkheden of andere belemmeringen bestaan er op dit
moment om te voorkomen dat ouders kinderen mee naar het buitenland
nemen om ze aldaar op minderjarige leeftijd uit te huwelijken?
Antwoord 5
Ouders met gezag hebben het recht om binnen de grenzen van de wet keuzes
te maken voor hun kind. Er kan door de overheid worden ingegrepen indien
wordt vastgesteld dat er sprake is van een ernstige ontwikkelingsbedreiging
2

Rutten, S., Eijk, E. van, Drost, L., Kadrouh-Outmany, Kh. & Smits van Waesberghe, E.,
Gewoon getrouwd. Een onderzoek naar kindhuwelijken en religieuze huwelijken in Nederland,
Maastricht: Maastricht University, 2016.
3
De Beweging tegen kindermishandeling is een samenwerkingsverband van de onderwijsorganisaties PO-Raad en VO-raad, de Algemene Vereniging van Schoolleiders (AVS), de branchekoepels Brancheorganisatie Kinderopvang (BK), Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang (BMK) en Sociaal Werk Nederland (SWN), en de ouderorganisaties BOinK en Ouders &
Onderwijs.
De Beweging wil bewustwording creëren over wat je als onderwijsprofessional moet doen bij
vermoedens van kindermishandeling en de handelingsvaardigheid en -bereidheid bij onderwijsprofessionals vergroten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

van het kind. Bij signalen van een gedwongen uithuwelijking in het buitenland waarbij het mogelijke slachtoffer nog in Nederland is, kan een melding
worden gedaan bij Veilig Thuis die de signalen zal onderzoeken. Indien
sprake is van serieuze signalen, kan de Raad voor de Kinderbescherming bij
de kinderrechter een kinderbeschermingsmaatregel verzoeken. Wanneer
nodig kan de expertise van het LKHA ingeroepen worden.
In het geval van een ondertoezichtstelling (OTS) moet de jeugdbeschermer
toestemming geven tot uitreizen. Er kunnen extra waarborgen worden
ingebouwd, door bijvoorbeeld bij de OTS ook een machtiging tot uithuisplaatsing te verzoeken bij de rechter. In het geval van een voogdijmaatregel
moeten de ouders aan de Gecertificeerde Instelling verzoeken of het kind mee
mag naar het buitenland. De GI zal hiervoor een afweging maken, waarbij het
potentiele risico op gedwongen uithuwelijking wordt meegenomen. Met deze
maatregelen kan worden voorkomen dat een minderjarige naar het buitenland gaat.
Vraag 6
Is het in Nederland voorbereiden van een gedwongen huwelijk in het
buitenland strafbaar? Zo ja, aan welke voorbereidingshandelingen kan
gedacht worden? Zo nee, waarom niet en acht u een dergelijke strafbaarheid
wel wenselijk?
Antwoord 6
Het opzettelijk buiten of naar Nederland lokken van een persoon met het
oogmerk die persoon te dwingen tot het aangaan van een huwelijk is
strafbaar op grond van artikel 285c van het Wetboek van Strafrecht (Sr). Deze
strafbepaling strekt tot uitvoering van artikel 37, tweede lid, van het Verdrag
van Istanboel4 dat verplicht tot strafbaarstelling van de voorbereiding van
huwelijksdwang. Blijkens de parlementaire geschiedenis bij artikel 285c Sr5.)
is sprake van het lokken van een persoon wanneer een persoon onder valse
voorwendselen wordt bewogen naar het buitenland te reizen. Het lokken
omvat elke handeling die redelijkerwijs geschikt kan worden geacht om een
persoon te bewegen naar het buitenland te reizen, terwijl als die handeling
achterwege was gebleven of als de persoon had geweten wat het werkelijke
oogmerk van de reis is, die persoon niet naar het buitenland zou zijn gereisd.
Hiervan is bijvoorbeeld sprake wanneer als reden voor de reis het opzoeken
van een ziek familielid wordt opgegeven, terwijl het werkelijke oogmerk van
de reis is de betrokkene in het buitenland te dwingen een huwelijk aan te
gaan. Andere voorbereidingshandelingen zijn niet specifiek strafbaar gesteld.
In het algemeen geldt dat het verrichten van voorbereidingshandelingen
alleen strafbaar zijn als op het delict waarvoor deze handelingen worden
getroffen, tenminste een gevangenisstraf van 8 jaar staat (art. 46 Sr). Ik zie
geen reden om hier voor dit geval van af te wijken.
Vraag 7
Hoe vaak per jaar worden er personen vanwege huwelijksdwang vervolgd op
grond van artikel 284 van het Wetboek van Strafrecht (Sr) en tot hoeveel
veroordelingen leidt dat?
Antwoord 7
Onder de delictsomschrijving van artikel 284 Wetboek van Strafrecht vallen
verschillende vormen van dwang. Het OM en de rechtspraak registreren
alleen op wetsartikel. Het is daarom niet uit de bestaande registers te halen
of er veroordelingen plaats hebben gevonden voor dit delict, en zo ja om
hoeveel veroordelingen voor huwelijksdwang het gaat. Om een beeld te
geven: er zijn in 2018 144 veroordelingen geweest wegens het overtreden van
artikel 284 Sr. In 2016 en 2017 ging het om 70 respectievelijk 91 veroordelingen. Hierbij gaat het dus om alle vormen van dwang zoals omschreven onder
art. 284 Sr.

4

Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen
vrouwen en huiselijk geweld (Trb. 2012, nr. 233).
5
Kamerstuk 34 039, nr. 3, p. 4 ev.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Vraag 8
Bent u bekend met het feit dat sommige landen waaronder het Verenigd
Koninkrijk, België en Denemarken wettelijke uitreisbeperkingen kennen om te
voorkomen dat mogelijke slachtoffers van een gedwongen huwelijk kunnen
uitreizen? Zo ja, wat is de aard van die wetgeving?
Antwoord 8
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken onderhoudt nauw contact met onder
meer het Verenigd Koninkrijk, België en Denemarken over de (juridische)
aanpak van deze problematiek. Onder meer het Verenigd Koninkrijk en België
hebben de juridische mogelijkheid om – met tussenkomst van de rechter –
uitreisbeperkingen op te leggen bij dreiging van een gedwongen huwelijk of
het kind in het Schengeninformatiesysteem en/of de interpoldatabank te
signaleren.
Vraag 9
Acht u het wenselijk om dergelijke of andere uitreisbeperkingen wettelijk
mogelijk te maken om te voorkomen dat kinderen in het buitenland tot een
huwelijk worden gedwongen of genitale verminking moeten ondergaan? Zo
ja, hoe gaat u hier voor zorgen? Zo nee, waarom niet? Waaruit blijkt concreet
dat de bestaande wetgeving afdoende beschermt?
Antwoord 9
In het programma «Geweld hoort nergens thuis» heb ik samen met de
Minister voor Rechtsbescherming en de VNG aangekondigd een nadere
verkenning te starten over te nemen maatregelen tegen schadelijke traditionele praktijken. In de afgelopen periode is samen met de Ministeries van BZ,
OCW en SZW een expertsessie georganiseerd met de betrokken veldpartijen
zoals de politie, LKHA, GGD GHOR Nederland, Movisie, Veilig Thuis en
Femmes for Freedom. Tijdens deze sessie is ook gesproken over een
onderzoek naar aanvullend instrumentarium, waaronder wettelijke instrumenten voor het tegengaan van huwelijksdwang en achterlating. In de komende
periode worden de uitkomsten van deze sessie, in goede samenwerking met
de veldpartijen, verder uitgewerkt in concrete acties en maatregelen. In de
voortgangsrapportage Geweld hoort nergens thuis informeren wij uw Kamer
over de uitkomsten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4