37
Internationalisering

overwegende dat het ROA op korte termijn al grote tekorten
voorziet in diverse sectoren;

Aan de orde is het VAO Internationalisering (AO d.d. 21/06).

overwegende dat het "Make it in the Netherlands!"-programma bewezen successen heeft geboekt op dat gebied;

De voorzitter:
Aan de orde is het VAO Internationalisering. Een hartelijk
woord van welkom aan de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap. We hebben zes deelnemers aan dit debat,
waarvan er drie ook daadwerkelijk gaan spreken. De eerste
is de heer Özdil van de fractie van GroenLinks. Het woord
is aan hem. Hij heeft zoals iedereen twee minuten spreektijd.

overwegende dat een succesvolle vergelijkbare nieuwe
aanpak gecoördineerde inzet vereist;
overwegende de aanbevelingen van de commissie-Buijink,
de AWTI, VSNU en VH, VNO-NCW, het Netwerk Kennissteden, de Talent Coalition en de SER hieromtrent;
verzoekt de minister samen met haar collega's van EZ, BZK
en SZW te verkennen op welke wijze een vervolgprogramma gericht op werving en binding van internationaal
talent in gang gezet kan worden,

De heer Özdil (GroenLinks):
Dank u, voorzitter. Ik heb drie moties.

en gaat over tot de orde van de dag.

Motie

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Özdil en Tielen.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.

De Kamer,
Zij krijgt nr. 61 (22452).
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat verhoging van uitgaande diplomamobiliteit in het regeerakkoord staat;
overwegende dat studenten nu hun collegegeldkrediet niet
in één keer mogen opnemen;
overwegende dat deze situatie onnodige obstakels opwerpt;
overwegende dat de minister uitvoeringskosten van €1.000
per student en "het risico op oninbaarheid" benoemt als
argument om leenfaciliteiten niet te flexibiliseren;
verzoekt de regering deze uitvoeringsobstakels cijfermatig
te onderbouwen en te verkennen op welke wijze DUO
tegemoet kan komen aan de collegegeldkredietbehoefte
van in het buitenland studerende Nederlandse studenten,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Özdil, Tielen, Futselaar en Van den Hul. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat bijna 90.000 internationale studenten
een volledige bachelor- of masterstudie volgen in Nederland;
overwegende dat dat aantal naar verwachting verder zal
toenemen;
overwegende dat het scheppen van de juiste randvoorwaarden essentieel is voor het aantrekken en behouden van
internationaal talent;
overwegende dat uit een inventarisatie door het ISO, de
LSVb en ESN Nederland blijkt dat het welzijn van internationale studenten in Nederland ondermaats of zorgwekkend
is;

Zij krijgt nr. 60 (22452).

overwegende dat deze inventarisatie nog geen volledig
representatief beeld geeft van de situatie;

Motie

verzoekt de regering jaarlijks onderzoek te laten doen naar
de belevenissen en het welzijn van internationale studenten
in Nederland,

De Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.

gehoord de beraadslaging,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Özdil. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

overwegende dat de economische effecten van binnenkomend talent jaarlijks ten minste 1,6 miljard euro bedragen;

Zij krijgt nr. 62 (22452).
overwegende dat het regeerakkoord de ambitie uitspreekt
om internationaal talent te behouden;

Tweede Kamer

Internationalisering

3 juli 2018
TK 101

101-37-1

De heer Özdil (GroenLinks):
Dank u.
De voorzitter:
Dan de heer Van der Molen van de fractie van het CDA.

De heer Van der Molen (CDA):
Met twee minuten op de klok.
Voorzitter. Tijdens het AO heeft de minister een aantal
belangrijke toezeggingen gedaan, die ik niet in moties zal
vastleggen, maar waar ik de minister op een later moment
graag weer verder over spreek. Ten eerste heeft de minister
uitgesproken dat Nederlands het uitgangspunt blijft, ook
bij de wetsherziening voor het hoger onderwijs. Als het om
het mbo gaat, heeft ze uitgesproken dat ze zich wil inzetten
voor de omkeerregeling, die ook in de grensregio heel erg
speelt bij het gebruik van Duits, en wil kijken of aan de
overkant van de grens ook soortgelijke maatregelen genomen kunnen worden door Duitse deelstaten. Het Nederlandstalig aanbod moet voor Nederlandse studenten ook
gehandhaafd blijven. Zo zijn er heel aantal punten geweest
die de minister heeft aangegeven.
Voorzitter. Ik zou graag nog even de vinger willen leggen
bij de rol van de NVAO en de CDHO. Het zijn allemaal
technische afkortingen, maar dat zijn de mensen die gaan
kijken naar het starten van opleidingen en de mensen die
gaan kijken of een opleiding die al bestaat bijvoorbeeld
goed met het Engels omgaat. Daarom dien ik een motie in
die aan die opdracht nog een klein ding toevoegt. Dat gaat
over de naamgeving van een opleiding.

verzoekt de regering tevens om te onderzoeken of de NVAO
in het kader van de kwaliteitsbeoordeling ook een rol kan
krijgen in de beoordeling van de taal van de opleidingsnaam
van bestaande opleidingen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Molen. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 63 (22452).
De laatste spreker van de zijde van de Kamer is mevrouw
Tielen van de fractie van de VVD.

Mevrouw Tielen (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Ik dank de minister en de collegaKamerleden voor het leuke debat over internationalisering
dat wij twee weken geleden hadden. Ik denk dat we inmiddels tot een weloverwogen pakket zijn gekomen, zodat ons
hoger onderwijs kan inspelen op al die kansen in de wereld.
Ik heb nog een motie over een aanmeldloket. Die luidt als
volgt.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat niet-Nederlandse studenten zich vaak
voor meer dan één opleiding aan meer dan één universiteit
inschrijven om zodoende hun kansen op toelating te vergroten;

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er veel Nederlandstalige opleidingen zijn
die voor een Engelstalige naam gekozen hebben;
constaterende dat de Commissie Doelmatigheid Hoger
Onderwijs, de CDHO, gevraagd wordt om in de macrodoelmatigheidsadviezen voor nieuwe opleidingen voortaan
expliciet mee te nemen of de taalkeuze van opleidingen
afdoende aansluit op het arbeidsmarktperspectief, en dat
de Beleidsregel macrodoelmatigheid hoger onderwijs
hiertoe wordt aangepast;
constaterende dat de NVAO is gevraagd voor wat betreft
bestaande opleidingen de taalkeuze van de opleiding en
de taalvaardigheid van docenten in het accreditatiekader
op te nemen als aandachtspunt bij de kwaliteitsbeoordeling,
indien de onderwijstaal afwijkt van het Nederlands;
verzoekt de regering om in de uitwerking van de Beleidsregel macrodoelmatigheid de CDHO voor nieuwe opleidingen
zowel te laten kijken naar de taalkeuze als naar de naamgeving van de opleiding in relatie tot het arbeidsmarktperspectief;

constaterende dat daarmee de administratieve lasten voor
hogeronderwijsinstellingen stijgen;
constaterende dat er nu weinig afstemming is tussen de
universiteiten over het al dan niet toelaten van buitenlandse
studenten bij over- en onderinschrijvingen;
overwegende dat één aanmeldloket voor niet-Nederlandse
studenten tevens bijdraagt aan de campagne "Make it in
the Netherlands!";
verzoekt de regering om samen met de VSNU te onderzoeken hoe samenwerking tussen de universiteiten bij de
aanmelding en toelating van niet-Nederlandse studenten
efficiënter en doelmatiger kan worden vormgegeven, en
daarin de mogelijkheid van het creëren van één aanmeldloket voor alle niet-Nederlandse studenten in het hoger
onderwijs mee te nemen, en de Kamer hier voor het einde
van het jaar over te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Tielen. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 64 (22452).

Tweede Kamer

Internationalisering

3 juli 2018
TK 101

101-37-2

Mevrouw Tielen (VVD):
En "Make it in the Netherlands!" begint dus met een driepoot en niet met een tweepoot, zo zeg ik voor de eventuele
toehoorders.

De voorzitter:
Dank u wel. Tot zover de termijn van de Kamer. Is de
minister reeds in staat om de moties te waarderen? Ze
vraagt om drie minuten schorsing. Bij dezen.

De voorzitter:
Een pak van ons hart!

De vergadering wordt van 17.48 uur tot 17.51 uur geschorst.
De voorzitter:
Het woord is aan de minister.

Mevrouw Tielen (VVD):
Onze naam staat ook onder de moties van meneer Özdil
over DUO, omdat we echt geloven dat uitgaande studenten
wat ondersteuning moeten kunnen krijgen op het punt van
collegegeldkrediet. We zien uit naar een vervolg op deze
onderwerpen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Wil mevrouw Van den Hul nog iets zeggen?
Dat is niet het geval. Dan is de echt laatste spreker van de
zijde van de Kamer de heer Bisschop van de fractie van de
Staatkundig Gereformeerde Partij.

De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter, dank u wel. Ja, het was een goede gedachtewisseling over de aspecten van de internationalisering van het
hoger onderwijs. Het leidt toch nog tot een motie van onze
kant. Die luidt als volgt.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de Europese Commissie wil komen tot
een stelsel van Europese universiteiten;

Minister Van Engelshoven:
Voorzitter, dank u wel. Volgens mij zei mevrouw Tielen het
al: we hadden een heel aangenaam algemeen overleg over
internationalisering in het hoger onderwijs. Er bleek in de
Kamer breed draagvlak te zijn voor de aanpak en de benadering die het kabinet heeft gekozen. Ik ga hier nog in op
een zestal moties.
Allereerst is dat de motie-Özdil c.s. op stuk nr. 60 over de
flexibilisering van het collegegeldkrediet. Dit punt hebben
we uitvoerig in het debat gewisseld. Ik heb een brief toegezegd, vóór de begrotingsbehandeling, die precies op deze
punten ziet. En ik heb goed in mijn oren geknoopt wat de
voorzitter hier vorige week tegen mij zei: als een motie gaat
over een reeds gedane toezegging is het toch echt de
bedoeling dat ik die ontraad. Dus bij dezen. Hierop is echt
een ruimhartige toezegging gedaan. Die brief komt eraan.
Deze motie voegt daar niks aan toe.
De voorzitter:
Kort, meneer Özdil.
De heer Özdil (GroenLinks):
Deze motie was deels bedoeld als inkadering van het aankomende onderzoek. Als de minister hier kan toezeggen
dat de overwegingen en het verzoek in deze motie mee
worden genomen, dan ben ik samen met mijn collega's
bereid om de motie terug te trekken.

overwegende dat risico's op ongewenste beperking van de
vrijheid van lidstaten inzake het onderwijs ontstaan wanneer
een stelsel van Europese universiteiten wordt gegrond op
verordeningen of richtlijnen, aangezien de rechtsmacht van
het Hof van Justitie hierdoor wordt vergroot;

Minister Van Engelshoven:
Volgens mij staat er niks in de motie wat we niet reeds in
het debat hebben gewisseld en waar ik niet reeds een toezegging over heb gedaan, en kunt u de motie dus rustig
achterwege laten.

verzoekt de regering als uitgangspunt van de Nederlandse
positie bij de uitwerking van een stelsel van Europese universiteiten een model van intergouvernementele samenwerking te kiezen,

Voorzitter. Dan de motie-Özdil/Tielen op stuk nr. 61, over
"Make it in the Netherlands!". Dat programma is succesvol
gebleken. Het is nu onderdeel van de werkzaamheden van
Nuffic. Het lijkt me goed om te verkennen hoe we daaraan
een gevolg kunnen geven, met die kanttekening dat hier
geen extra budget voor beschikbaar is. Maar aangezien de
naam van mevrouw Tielen eronder staat en ik me niet kan
voorstellen dat een VVD'er hier een ongedekte motie steunt,
neem ik aan dat dat heel goed begrepen is. Met die aantekening laat ik het oordeel over de motie dus aan de Kamer.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Bisschop. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 65 (22452).
De heer Bisschop (SGP):
Dank u zeer, voorzitter.

De motie op stuk nr. 62, van de heer Özdil, gaat over de
positie van internationale studenten. Studentenwelzijn is
iets wat niet alleen bij internationale studenten speelt, maar
veel breder. U weet ook dat wij breder kijken naar het wel-

Tweede Kamer

3 juli 2018
TK 101

Internationalisering

101-37-3

zijn van studenten, zeker ook samen met de studentenorganisaties. We betrekken ook alle instellingen daarbij. Ik zou
het dus niet goed vinden om hier apart naar internationale
studenten te kijken. We hebben in het debat juist gewisseld
dat het zo belangrijk is dat internationale studenten meer
en meer integreren in de hele studentengemeenschap. Ik
wil dit dus graag betrekken bij onderzoek dat we sowieso
al doen naar het welzijn van studenten. Ik heb u eerder al
gemeld dat we daar ook een aparte werkgroep voor hebben,
mede op verzoek van de Kamer, met daarin VSNU, VH, de
studentenorganisaties en de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten, omdat ook gemeenten daarbij een rol spelen.
Dus in die zin ontraad ik deze motie.
Dan de motie-Van der Molen, op stuk nr. 63. De heer Van
der Molen memoreerde aan het begin van zijn bijdrage van
vandaag dat we in het debat een aantal dingen hebben
gewisseld waarover we ook echt tot overeenstemming zijn
gekomen. Nederlands blijft bijvoorbeeld het uitgangspunt
wat betreft de taal. Het is goed dat hij dat hier nog even
memoreerde. Deze motie, om de NVAO te laten kijken of
de naamgeving logisch is en bij de opleiding en het taalbeleid past, vind ik een goede suggestie. Ik ga dit graag meegeven aan de NVAO, dus deze motie laat ik aan het oordeel
van de Kamer.
Dan de motie op stuk nr. 64, van mevrouw Tielen, over het
aanmeldloket. Mevrouw Tielen heeft gelijk als zij zegt dat
het goed zou zijn om te kijken of universiteiten beter kunnen
samenwerken rond internationale studenten die zich aanmelden. Het ene aanmeldloket hoeft niet meer gecreëerd
te worden, want dat is er in feite al. Dat is Studielink. Volgens mij beoogt u dat de universiteiten achter dat loket
beter samenwerken om ervoor te zorgen dat de internationale student op de goede plek belandt en op een plaats
waar er nog ruimte is. Daar ga ik graag met de VSNU over
in gesprek. Dus ook deze motie krijgt oordeel Kamer.

dat het in deze richting wordt uitgewerkt. Regeren is vooruitzien. Ik had gehoopt dat de minister de motie op die wijze
zou interpreteren, want die laat daar alle ruimte voor. Misschien kan de minister dat nog even betrekken bij haar
overwegingen. Misschien kan ze de motie omarmen of zelfs
overnemen, zo van: ja, zo willen we het; dit is een steun in
de rug.
Minister Van Engelshoven:
Als we elk denkbaar voorstel dat een Europese Commissie
ooit zou kunnen doen, nu al van een appreciatie zouden
moeten voorzien, zijn we hier nog wel even bezig. Er ligt
nu een voorstel in het kader van Erasmus+. Daar krijgt u in
de komende weken een BNC-fiche over en dat gaan we dan
bespreken. Ik kan u nu één ding zeggen, namelijk dat er
geen noodzaak is om nu een motie met deze strekking in
te dienen, want er ligt geen voorstel dat die kant opgaat.
Om elke als-dansituatie nu reeds met een motie te beantwoorden, gaat mij een beetje ver.
De voorzitter:
Helder. Tot zover dit debat.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Donderdag stemmen wij over de moties. We gaan in één
beweging door.

Tot slot de motie van de heer Bisschop op stuk nr. 65 over
de samenwerking van universiteiten in Europa. Ik vind deze
motie enorm voorbarig. Dat heb ik ook in het AO gezegd.
In het voorstel van de Europese Commissie voor Erasmus+
zit inderdaad ook een voorstel om te werken aan samenwerkende universiteiten. U weet ook dat u in het BNC-fiche een
appreciatie van het kabinet krijgt op zo'n voorstel van de
Commissie. Dat ligt nog niet in uw Kamer, dus ik zou zeggen: wacht dat eens even af. Maar als ik zie wat u hier voor
angsten uitspreekt, kan ik u zeggen dat ik daar niet zo
beducht voor zou zijn. Het voorstel dat er nu ligt en dat ik
eerder besproken heb met de Europese collega's, gaat over
een samenwerking van onderop tussen universiteiten. Dat
heeft niks te maken met de beperking van de vrijheid van
lidstaten. Dus ik zou zeggen: ben nou niet zo angstig en
wacht even het BNC-fiche af. Daarna voeren we een debat
daarover. Ik ontraad deze motie dus.
De voorzitter:
Hierover is uitgebreid gesproken in het AO.
De heer Bisschop (SGP):
De minister verwijt mij tot twee keer toe angstig te zijn.
Integendeel! Ik heb dat soort gevoelens niet; ik kan haar
geruststellen. Het gaat er hier om dat we een uitspraak van
de Kamer vragen. Als dit vervolgstappen krijgt, willen we

Tweede Kamer

Internationalisering

3 juli 2018
TK 101

101-37-4