Minister
Staatssecretaris

TER BESLISSING
Datum
11 november 2022
Onze referentie
IENW /BSK-2022/268176
Opgesteld door Bestuurskern
Innovatie en Strategie voor
Mobiliteit
Beslistermijn

Publicatie literatuurstudie KiM - inventarisatie
verwachte effecten Betalen naar Gebruik

Bijlage(n)
2

Aanleiding
Het KiM publiceert op 17 november 2022 de literatuurstudie ‘Inventarisatie
verwachte effecten Betalen naar Gebruik’. Wij adviseren u het rapport ter
informatie op 17 november 2022 aan te bieden aan de Tweede Kamer. Parallel
zal de staatssecretaris van Financiën het onderzoek ‘Varianten voor
tariefstructuur Betalen naar Gebruik’ mede namens u aan de Kamer sturen. In
de oplegbrief bij deze studie wordt verwezen naar de KiM-publicatie. U heeft op
8 november een in het BWO gesproken over deze oplegbrief en een
aangepaste versie van deze brief wordt separaat aan u voorgelegd.
Geadviseerd besluit
Bijgaande kamerbrief te ondertekenen en daarmee de literatuurstudie
‘Inventarisatie Verwachte effecten Betalen naar Gebruik’ van het KiM ter
informatie naar de Tweede Kamer te sturen.
Kern
Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) heeft een literatuurstudie
uitgevoerd naar de te verwachte effecten van Betalen naar Gebruik (BnG) zoals
in het Coalitieakkoord is afgesproken. Het doel van de studie door het KiM is
om een overzicht te geven van de mogelijke effecten van BnG op basis van de
bestaande literatuur. De effecten zijn geïnventariseerd met een literatuurstudie
en getoetst bij verschillende experts. Het KiM presenteert de bevindingen
kwalitatief in een brochure en een achtergrondrapport (bijlagen 1 en 2). In de
toelichting hieronder zijn de belangrijkste bevindingen samengevat.
Toelichting
In het literatuuronderzoek worden vijf thema’s onderscheiden op basis van de
te verwachten effecten vanuit de literatuur, dit betreft; (1) de verkeer- en
vervoerssystemen, (2) leefbaarheid, (3) veiligheid, (4) economie en (5) ruimte.
Het KiM heeft het onderzoek ‘Varianten voor tariefstructuur Betalen naar
Gebruik’ dat parallel verschijnt nog niet meegenomen in de literatuurstudie.

Pagina 1 van 3

Verkeer- en vervoerssysteem
Het wagenpark groeit, verzwaart en door de omvorming van een belasting op
autobezit naar autogebruik zal de samenstelling van het wagenpark
veranderen. Het autoverkeer daalt door minder en kortere verplaatsingen, een
deel stapt over op andere vervoerswijzen. De afname van de
autoverplaatsingen en een gemiddeld kortere afgelegde afstand van alle auto’s
tezamen zorgt voor minder congestie.
Verkeersveiligheid
De literatuur wijst op een verbetering van de verkeersveiligheid, met name
door minder verkeer. De verbetering van de verkeersveiligheid betreft zowel
het hoofd- als het onderliggend wegennet.
Leefbaarheid
Daarnaast heeft BnG naar verwachting een positief effect op emissies van CO2,
NOx en fijnstof en met name omdat de totaal afgelegde afstand met de auto
daalt. Effect op geluidsoverlast is nog weinig onderzocht.
Economie
Effecten op het BBP zijn beperkt, op basis van de literatuur is te verwachten
dat de verminderde congestie niet opweegt tegen de vraaguitval van reizen. De
effecten op het saldo zijn onbekend. Daarnaast zijn effecten op de
werkgelegenheid nauwelijks te verwachten. Wel is er sprake van
verdelingseffecten maar is deze zijn op basis van de literatuur niet eenduidig in
te schatten.
Ruimte
Naast de effecten op de verkeers- en vervoersmarkt, heeft het KiM gekeken
naar de doorwerking in andere markten. Aangegeven wordt dat er beperkte
gevolgen kunnen zijn voor het functioneren van de arbeidsmarkt doordat
mensen hun woon-werkafstand willen verkorten indien deze autogebruikers
niet gecompenseerd worden voor de extra reiskosten. Daarnaast kan BnG met
name op de lange termijn beperkte invloed hebben op de locatiekeuzes van
bedrijven en particulieren.
Mogelijke vervolgvragen in de volgende fase
Op een aantal deelgebieden zou volgens het KiM vervolgonderzoek nodig zijn
om meer duidelijkheid te krijgen. De aanbevelingen worden meegenomen in
het vervolgproces:
• Wat zijn de verdelingseffecten van BnG? Wie gaat er meer betalen? En bij
wie komen de voordelen van minder reistijdverlies en betere luchtkwaliteit
In welke
terecht?
• Wat zijn de effecten van BnG op de omvang, samenstelling en het gebruik
aantal vr
van het bestelautopark?
• Krijgen werknemers compensatie voor BnG van de werkgever?
• In hoeverre verandert BnG het verplaatsingsgedrag naar het buitenland?
Methodologische onzekerheden
Het KiM geeft aan dat het van belang is om bewust te zijn van een aantal
onzekerheden bij de studie. Een methodologische onzekerheid betreft dat het
kilometertarief door mensen als een variabele maar ook als een vaste
kostenpost geïnterpreteerd zou kunnen worden. Indien automobilisten het
kilometertarief als vaste lasten beschouwen, houden ze er geen reken

Pagina 2 van 3

in hun beslissing om een autorit al dan niet te maken. In dat geval kunnen de
effecten overschat worden.
De opbrengst uit de literatuurstudie van het KiM en de mogelijke vervolg
onderzoeksvragen worden gebruikt bij het vormgeven van de
vervolgonderzoeken naar de effecten van BnG.
Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
Niet van toepassing.
Bijlagen
Volgnummer

Naam

Informatie

Bijlage 1

Brochure Verwachte effecten
Betalen naar Gebruik

Samenvatting van de
belangrijkste bevindingen

Bijlage 2

Achtergrondrapport Verwachte
effecten Betalen naar Gebruik

Literatuurstudie en expertsessie
m.b.t. de te verwachten
effecten BnG

Pagina 3 van 3