1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

32 633 (R1930)

Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden,
ten behoeve van de Nederlandse Antillen, en het
Koninkrijk Zweden inzake de uitwisseling van
informatie betreffende belastingen; Parijs,
10 september 2009

A / Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
4 februari 2011.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens een van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer of door de Gevolmachtigde
Ministers van Curaçao of Sint Maarten te
kennen worden gegeven uiterlijk op 6 maart
2011.

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal
Den Haag, 24 januari 2011
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste en tweede lid, en artikel
5, eerste en tweede lid, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking
verdragen, de Raad van State van het Koninkrijk gehoord, heb ik de eer u
hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over te leggen het op 10 september
2009 te Parijs totstandgekomen verdrag tussen het Koninkrijk der
Nederlanden, ten behoeve van de Nederlandse Antillen, en het Koninkrijk
Zweden inzake de uitwisseling van informatie betreffende belastingen
(Trb. 2009, 173 en Trb. 2010, 131).
Een toelichtende nota bij dit verdrag treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt voor Curaçao en Sint Maarten gevraagd.
Aan de Gouverneur van Curaçao en de Beleidsafdeling Buitenlandse
Betrekkingen van Sint Maarten is verzocht hogergenoemde stukken op
4 februari 2011 over te leggen aan de Staten van Curaçao en de Staten
van Sint Maarten.
De Gevolmachtigde Ministers van Curaçao en Sint Maarten zijn van deze
overlegging in kennis gesteld.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

kst-32633-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Staten-Generaal, vergaderjaar 2010–2011, 32 633 (R1930), nr. 1

1

Toelichtende nota
I. ALGEMEEN
Inleiding
In april 1998 heeft de Organisatie voor Economische Samenwerking en
Ontwikkeling (OESO) het rapport «Harmful Tax Competition, an emerging
global issue» uitgebracht, waarin de lijnen zijn uitgezet voor de aanpak
van schadelijke belastingconcurrentie. Het vervolgrapport1 van juni 2000
bevat zowel een lijst van mogelijk schadelijke fiscale praktijken in de
OESO-landen als een lijst van belastingparadijzen. In het kader van dit
rapport hebben de Nederlandse Antillen, als één van de genoemde landen
met een bijzonder belastingregime, op 30 november 2000 een schriftelijke
toezegging aan de OESO afgegeven om de als schadelijk gekenmerkte
fiscale praktijken te gaan beëindigen en in het bijzonder om transparantie
en effectieve gegevensuitwisseling met betrekking tot belastingzaken tot
stand te brengen. Binnen een OESO- werkgroep hebben de Nederlandse
Antillen zich ervoor ingezet om een modelverdrag te ontwikkelen dat de
minimum standaard voor effectieve gegevensuitwisseling op verzoek
vormt. Dit «Model Agreement on Exchange of Information on Tax
Matters» (hierna: OESO-modelverdrag) is op 18 april 2002 tot stand
gekomen en openbaar gemaakt.2
De OESO beoogt via deze wijze van gegevensuitwisseling internationale
samenwerking in belastingaangelegenheden tot stand te brengen om
belastingontwijking, fraude, witwassen en terrorismefinanciering tegen te
gaan. De Nederlandse Antillen ondersteunden dit gedachtegoed en
streefden ernaar om zoveel mogelijk met andere landen verdragen ter
voorkoming van dubbele belasting met een inlichtingenartikel conform de
laatste update van artikel 26 van de OESO «Model Tax Convention on
Income and Capital» (2005)3 te sluiten, alsmede een breed netwerk van de
zogenoemde Tax Information Exchange Agreements (TIEA’s) naar het
OESO-modelverdrag op te bouwen.
Recente ontwikkelingen
In 2009 heeft de OESO een overzicht gepubliceerd van landen die
respectievelijk de OESO- standaard hebben ingevoerd (de «witte lijst»),
landen die gecommitteerd zijn maar de OESO- standaard nog niet
substantieel hebben geïmplementeerd (de «grijze lijst») en landen die zich
niet hebben verbonden aan de OESO-normen (de «zwarte lijst»). Onder de
«grijze lijst» was een dertigtal gecommitteerde jurisdicties opgesomd,
waaronder ook de Nederlandse Antillen.

1
OESO, «Towards a Global Tax co-operation:
Progress in Identifying and Eliminating
Harmful Tax Practices», juni 2000.
2
Voor de tekst van dit model, inclusief de
toelichting, zie: http://www.oecd.org/dataoecd/
15/43/2082215.pdf
3
Het model van de zogenaamde Double
Taxation Agreement (DTA); Zie hiervoor:
http://www.oecd.org/document/53/0,3343,en_
2649_33767_33614197_1_1_1_1,00.html
4
Zie hiertoe: OESO, Overview of the OECD’s
Work on Countering International Tax Evasion,
Parijs 28 september 2009, beschikbaar via.
http://www.oecd.org/dataoecd/32/45/
43757434.pdf

Bij het verschijnen van deze lijsten gold als criterium voor het substantieel
implementeren van de OESO-normen dat een land ten minste twaalf
informatie-uitwisselingverdragen (TIEA’s) of belastingverdragen (DTA’s)
met een bepaling conform de laatste versie van artikel 26 van het
OESO-modelverdrag uit 2005 moest hebben afgesloten.4 De publicatie
van deze lijsten heeft wereldwijd geleid tot een exponentiële groei van het
aantal overeengekomen TIEA’s en een snelle toename van het aantal
(her)onderhandelingen van belastingverdragen conform de
OESO-normen. De Nederlandse Antillen gingen mee in deze ontwikkelingen. Met de ondertekening van de TIEA met Zweden (en andere
Noordse landen) op 10 september 2009 te Parijs hebben de Nederlandse
Antillen de OESO-normen bereikt en derhalve de OESO-standaard
substantieel geïmplementeerd. De Nederlandse Antillen kwamen hiermee

Staten-Generaal, vergaderjaar 2010–2011, 32 633 (R1930), nr. 1

2

op de «witte lijst» van de OESO. De goedkeuring wordt thans gevraagd
voor Curaçao, Sint Maarten en het Caribische deel van Nederland
(Bonaire, Sint Eustatius en Saba).
Onderhandelingen
Het onderhavige Verdrag is tot stand gekomen na onderhandelingen
tussen de fiscale autoriteiten van de Nederlandse Antillen en vertegenwoordigers van de «Nordic Steering Group on exchange of information»
(NSG). Het initiatief tot onderhandelen werd genomen door de autoriteiten van de Nederlandse Antillen, aangezien de Noordse landen waren
geïdentificeerd als prioriteitslanden vanwege de commerciële banden met
de Nederlandse Antillen. De NSG verwelkomde deze toenadering
enthousiast, aangezien zij de Nederlandse Antillen eveneens hadden
geïdentificeerd als prioriteitsland.
De NSG is een project van de Ministers van Financiën van de Noordse
landen (Denemarken, Finland, IJsland, Noorwegen en Zweden, met
inbegrip van de Deense overzeese gebiedsdelen, de Faeröer en
Groenland). Dit project is in juli 2006 van start gegaan, waarbij bedoelde
landen gezamenlijk in onderhandelingen traden met landen – in dit geval
de Nederlandse Antillen – die zich hebben gecommitteerd aan de
OESO-normen om te geraken tot een verdrag voor de uitwisseling van
informatie met betrekking tot belastingen. Hoewel de Noordse landen
gezamenlijk de onderhandelingen voeren, komen de verdragen op
bilaterale basis tot stand.
Onderdeel van het beleid van de NSG is om tevens een verdrag ter
bevordering van de economische betrekkingen, een zogenaamde
«Agreement to Promote Economic Relations» (APER), met de verdragspartner te sluiten. Dit verdrag dient ter stimulering van de diversificatie
van de economie van laatstbedoeld land en is supplementair aan de TIEA
(als de TIEA opgezegd wordt, wordt de APER ook beëindigd). Op dezelfde
dag als die waarop dit voorliggende verdrag tot stand gekomen is, is het
Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederland, ten behoeve van de
Nederlandse Antillen, en het Koninkrijk Zweden ter bevordering van de
economische betrekkingen (Parijs, 10 september 2009; Trb. 2009, 174)
totstandgekomen.
II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Voor het voorliggende Verdrag heeft het OESO-modelverdrag van 2002 als
basis gediend. De verdragstekst komt in grote lijnen overeen met het
OESO-modelverdrag. Voor zover de bepalingen van het Verdrag substantieel afwijken van de bepalingen in het OESO-modelverdrag, worden deze
verschillen hieronder toegelicht. Dit geldt voor de artikelen 1, 5, 7 en 12.
Daar waar de bepalingen niet of niet substantieel afwijken van het
modelverdrag, is het daarmee corresponderende OESO-commentaar van
overeenkomstige toepassing en wordt voor de toelichting ervan verwezen
naar dat commentaar.
Artikel 1 Doelstelling en reikwijdte van dit Verdrag
Dit artikel beschrijft het doel en het toepassingsgebied van het Verdrag,
namelijk het uitwisselen van voorzienbaar relevante fiscale gegevens ten
behoeve van de vaststelling, heffing en inning van belastingen, de
invordering en tenuitvoerlegging van belastingvorderingen en het
onderzoek naar en de vervolging van belastingzaken. Hierbij dient te
worden opgemerkt dat met «onderzoek naar en de vervolging van
belastingzaken» niet gedacht moet worden aan vervolging in de strafrech-

Staten-Generaal, vergaderjaar 2010–2011, 32 633 (R1930), nr. 1

3

telijke zin van de woorden, maar meer aan de normale controle- en
opsporingsbevoegdheden van de inspecteur, zoals de controle van
belastingaangiftes, het instellen van een fiscale boekenonderzoek en het
opleggen van boetes.
In het tweede lid is bepaald dat ten aanzien van het Koninkrijk der
Nederlanden het Verdrag alleen van toepassing is op de Nederlandse
Antillen. Nu de Nederlandse Antillen zijn ontmanteld, is de toepassing
overgegaan op Curaçao, Sint Maarten en het Caribische deel van
Nederland (Bonaire, Sint Eustatius en Saba). Dit heeft geen gevolgen voor
de status van het Verdrag. Zie voor een verdere toelichting hierop de
Koninkrijkspositie hierna onder III.
In het derde lid is opgenomen dat het Verdrag geen gevolgen zal hebben
voor de toepassing van de regels omtrent wederzijdse juridische bijstand
in strafzaken (onderzoek naar en vervolging van strafbare feiten). Deze
bepaling is op verzoek van Zweden in het Verdrag opgenomen en dient
ter vastlegging van de internationaal gangbare praktijk dat informatieverzoeken ten behoeve van een onderzoek in de strafrechtelijke sfeer niet
worden bestreken door het Verdrag (sfeerovergang), maar dat deze via de
internationale strafrechtshulpverdragen plaats dienen te vinden. Deze
uitleg volgt ook uit het OESO-commentaar waarin de reikwijdte van het
Verdrag uitdrukkelijk is beperkt tot het uitwisselen van fiscale gegevens in
belastingzaken.
Artikel 3 Belastingen waarop het Verdrag van toepassing is

1

Kamerstukken II 2009/10, 32 189.
Kamerstukken II 2009/10, 32 189, nr. 7,
blz. 26.
2

Het OESO-modelverdrag laat aan verdragpartijen over te bepalen welke
belastingen onder het Verdrag zullen vallen. In het eerste lid worden per
Partij de belastingwetten opgesomd waarop het Verdrag van toepassing
is. De verdragspartijen hebben gekozen voor een limitatieve opsomming
van de belastingwetten waarop het Verdrag van toepassing is. In het
tweede lid is bepaald dat belastingen die na de inwerkingtreding van dit
Verdrag worden ingevoerd en die in wezen gelijksoortig zijn met of ter
vervanging dienen van de in dit artikel genoemde belastingen, eveneens
onder de reikwijdte van dit Verdrag vallen. Tevens is de mogelijkheid
vastgelegd om via briefwisseling de belastingen die onder het Verdrag
vallen uit te breiden of aan te passen.
Ten aanzien van het tweede lid kan in relatie tot het Caribische deel van
Nederland (Bonaire, Sint Eustatius en Saba) het navolgende worden
opgemerkt. Na de staatkundige hervorming zal – zo is voorzien in het bij
de Eerste Kamer der Staten Generaal aanhangige voorstel van wet
Belastingwet BES1 – de traditionele winstbelasting in het Caribische deel
van Nederland (Bonaire, Sint Eustatius en Saba) worden vervangen door
de zogenoemde vastgoedbelasting en opbrengstbelasting. Deze heffingen
komen niet alleen in de plaats van een in het eerste lid, onderdeel a,
opgesomde belasting, maar zijn tevens te beschouwen als een «in wezen
gelijksoortige belasting» die na de datum van ondertekening van dit
Verdrag zal worden geheven. In de nota naar aanleiding van het verslag
bij de Belastingwet BES is het voorgaande duidelijk verwoord, alwaar is
gesteld dat «In het voorgestelde fiscale stelsel voor de BES-eilanden ({) de
door ({) lichamen behaalde winst niet meer via een traditionele winstbelasting in de belastingheffing (wordt) betrokken. In plaats daarvan wordt
({) de door lichamen behaalde winst forfaitair belast via de vastgoedbelasting en, bij uitdeling, via de opbrengstbelasting. De opbrengstbelasting
beoogt alle door lichamen behaalde winst op enig moment te belasten,
hetzij bij uitdeling hetzij bij het eindigen van de belastingplicht op de
BES-eilanden, door middel van een eindafrekeningsverplichting»2. Mits de
bevoegde autoriteiten zulks overeenkomen, betekent dit dat dit Verdrag na
de staatkundige hervorming in ieder geval van toepassing zal zijn op de

Staten-Generaal, vergaderjaar 2010–2011, 32 633 (R1930), nr. 1

4

inkomstenbelasting, loonbelasting, vastgoedbelasting en opbrengstbelasting die in het Caribische deel van Nederland (Bonaire, Sint Eustatius
en Saba) zullen worden geheven.
Artikel 4 Begripsomschrijvingen
In dit artikel worden de in het Verdrag gehanteerde begrippen gedefinieerd die inhoudelijk overeenkomen met het OESO-modelverdrag. De
onderdelen b en c van het eerste lid bevatten een omschrijving van het
grondgebied waarop het Verdrag van toepassing is. In onderdeel d van
het eerste lid worden de competente autoriteiten van de verdragssluitende partijen gedefinieerd.
De definitie van «persoon» in onderdeel e is gelijk aan die van het
OESO-modelverdrag. Het begrip «trust» is hier niet in opgenomen, terwijl
dit begrip wel terugkomt in artikel 5, vierde lid, onderdeel b. Afgaand op
het commentaar bij het OESO-modelverdrag is de term «persoon» echter
breder bedoeld dan enkel «een natuurlijk persoon, een lichaam en elke
andere verenging van personen» en kunnen begrippen als bijvoorbeeld
«trust» en «stichtingen» er ook onder vallen.
Artikel 5 Uitwisseling van inlichtingen op verzoek
In dit artikel zijn de belangrijkste uitgangspunten van internationale
inlichtingenuitwisseling op verzoek neergelegd. Hoewel dit artikel
inhoudelijk niet afwijkt van het OESO-modelverdrag, verdient het
desalniettemin een toelichting op enkele onderdelen. Voor het overige
wordt verwezen naar het OESO-commentaar bij dit artikel.
Dit artikel bevat de verplichting van de verdragssluitende partijen om
inlichtingen op verzoek te verschaffen. Het tweede lid geeft de inspanningsverplichting van de verdragssluitende partijen weer, welke inhoudt
dat, indien de voorhanden zijnde informatie niet voldoende is om aan het
verzoek om informatie te voldoen, de verplichting bestaat om de
gevraagde informatie door middel van alle relevante methoden van
informatievergaring te verschaffen. De verplichting hiertoe geldt ook in
situaties waarin er geen sprake is van een feit dat zowel volgens de wet
van de aangezochte partij als volgens de wet van de vragende partij als
strafbaar zou worden aangemerkt (de zogenoemde «double incriminality») of indien de aangezochte partij de informatie zelf niet nodig heeft
voor de eigen nationale belastingheffing, maar het verzoek om informatie
uitsluitend het belang van de verdragspartner zou dienen. Het zogeheten
«domestic tax interest»-beginsel kan derhalve geen grond zijn voor de
aangezochte partij om informatieverstrekking te weigeren. Daarnaast
hebben de verdragssluitende partijen de verplichting om ervoor zorg te
dragen dat hun competente autoriteiten bevoegd zijn informatie op te
vragen en uit te wisselen die gehouden wordt door banken en overige
financiële instellingen, gevolmachtigden, zaakwaarnemers en agenten,
alsmede informatie betreffende de uiteindelijk gerechtigden op vennootschappen, trusts, stichtingen en overige rechtspersonen. Met deze
bepaling wordt een eventueel bankgeheim expliciet doorbroken.

1
P.B. 2001, no. 89, zoals laatst gewijzigd bij
Landsverordening van 17 december 2007, P.B.
2007, no. 110.

Curaçao, Sint Maarten en het Caribische deel van Nederland (Bonaire,
Sint Eustatius en Saba) hebben geen juridisch beletsel om aan de
verplichting voortvloeiende uit het Verdrag te voldoen. In Hoofdstuk VIII,
Afdeling 2, van de Algemene landsverordening Landsbelastingen1 (ALL) is
een zestal artikelen opgenomen die de regels en interne procedures van
internationale bijstandverlening, waaronder ook de bepalingen met
betrekking tot de rechtsbescherming van degenen van wie inlichtingen
worden gevraagd, regelt. Aan het slot van het eerste lid van artikel 1 is

Staten-Generaal, vergaderjaar 2010–2011, 32 633 (R1930), nr. 1

5

bepaald dat het Verdrag de in de nationale wetgeving neergelegde regels
of procedures ter bescherming van de rechten van belastingplichtigen
onverminderd respecteert. Deze regels of procedures mogen echter niet
zo zwaar en tijdrovend zijn dat de informatieverstrekking daardoor
onnodig wordt verhinderd of vertraagd.
Dit betekent dat de notificatie aan de belanghebbende zoals deze is
neergelegd in artikel 62 van de ALL, alsmede de aan deze belanghebbende ter beschikkingstaande mogelijkheid van beroep tegen het
voornemen tot uitwisseling, niet mag leiden tot een onnodige vertraging.
Ter waarborging van een snelle uitwisseling van informatie tussen de
verdragssluitende partijen, is in het zesde lid de bepaling opgenomen dat
de aangezochte partij, binnen 60 dagen na ontvangst, de bevoegde
autoriteiten van de verzoekende partij in kennis stelt van de ontvangst van
het verzoek dan wel het ontbreken van enige gegevens in het verzoek.
Indien de aangevraagde informatie om welke reden dan ook niet binnen
de aangegeven termijn van 90 dagen voorhanden is of niet uitgewisseld
kan worden, is de aangezochte partij gehouden dit terstond aan de
verzoekende partij mede te delen.
In artikel 5, vierde lid, onder b, is op verzoek van Zweden voor de
volledigheid tevens het begrip «borgen» opgenomen.
Artikel 7 Mogelijkheid een verzoek af te wijzen
In artikel 7, vijfde lid, is in afwijking van de OESO-modeltekst de zinsnede
«door de belastingbetaler» toegevoegd. Deze toevoeging dient slechts ter
verduidelijking dat een verzoek om inlichtingen niet wordt geweigerd op
grond van het feit dat de belastingvordering, die aanleiding gaf tot het
verzoek, wordt betwist door belanghebbende.
Artikel 8 Vertrouwelijkheid
Het beschermingsniveau voor persoonsgegevens verstrekt aan Zweden
wordt bepaald door de Europese Richtlijn van 24 oktober 1995 betreffende
de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking
van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens(Richtlijn 95/46/EEG, PbEG L 281, blz. 31–50). Deze richtlijn geldt voor de
Lidstaten van de Europese Unie en dus voor Zweden. In het Caribische
deel van Nederland (Bonaire, Sint Eustatius en Saba) wordt het beschermingsniveau voor persoonsgegevens geregeld door de Wet bescherming
persoonsgegevens BES (Stb. 349). De Europese Richtlijn en de Wet
bescherming persoonsgegevens BES gelden weliswaar niet voor Curaçao
en Sint Maarten, maar gesteld kan worden dat het beschermingsniveau
ten aanzien van door Zweden verstrekte persoonsgegevens op Curaçao
en Sint Maarten adequaat is gewaarborgd.
Artikel 9 Kosten
Dit artikel regelt de verdeling van de kosten verbonden aan de uitwisseling van informatie. Hierbij geldt als hoofdregel dat de aangezochte
partij de normale kosten die opkomen bij de geboden bijstand zelf moet
dragen. Buitengewone kosten daarentegen worden gedragen door de
verzoekende partij. Onder buitengewone kosten worden bijvoorbeeld
begrepen redelijke kosten die verband houden met het inhuren van
externe adviseurs in het kader van procesvoering. De verdragspartijen
zullen zo vaak als nodig is met elkaar in overleg treden voor de nadere
praktische invulling van deze bepaling. In het bijzonder zal de bevoegde
autoriteit van de aangezochte partij vooraf in overleg treden met de
verzoekende partij, indien de kosten die zouden opkomen bij een specifiek

Staten-Generaal, vergaderjaar 2010–2011, 32 633 (R1930), nr. 1

6

verzoek tot het verstrekken van informatie naar verwachting aanmerkelijk
zullen zijn.
Artikel 11 Regeling voor onderling overleg
Dit artikel regelt de mogelijkheden van een procedure voor onderling
overleg om eventuele problemen bij de implementatie of interpretatie van
het Verdrag op te lossen. Hoewel de formulering enigszins afwijkt van het
corresponderende artikel in het OESO-modelverdrag, komt de inhoud
daarmee volledig overeen.
Artikel 12 Inwerkingtreding
In tegenstelling tot het OESO-modelverdrag wordt geen onderscheid
gemaakt tussen «strafrechtelijke belastingzaken» en overige belastingzaken voor de inwerkingtreding van het Verdrag.
III. KONINKRIJKSPOSITIE
Het Verdrag zal voor wat betreft het Koninkrijk der Nederlanden, alleen
gelden voor Curaçao, Sint Maarten en het Caribische deel van Nederland
(Bonaire, Sint Eustatius en Saba) . De staatkundige hervorming – waarbij
het land de Nederlandse Antillen is opgeheven, Bonaire, Sint Eustatius en
Saba elk een openbaar lichaam van Nederland zijn geworden en Curaçao
en Sint Maarten de status van zelfstandig land binnen het Koninkrijk
hebben verkregen – heeft geen gevolgen voor de status van verdragen die
ten behoeve van de Nederlandse Antillen met derde landen zijn gesloten.
De internationaalrechtelijke verplichtingen voortvloeiende uit de
verdragen gaan van rechtswege over op de rechtsopvolgers van het land
de Nederlandse Antillen, te weten de landen Curaçao en Sint Maarten.
Daarnaast blijft het Verdrag van toepassing op het Caribische deel van
Nederland (Bonaire, Sint Eustatius en Saba).
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

Staten-Generaal, vergaderjaar 2010–2011, 32 633 (R1930), nr. 1

7