Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

Nr. 769

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 november 2021
In het Commissiedebat Klimaat en Energie van 14 oktober jl. heb ik in
antwoord op een vraag van het lid Beckerman toegezegd uw Kamer nader
te informeren over de uitspraak over de koppeling van de warmtetarieven
aan de aardgasprijzen van Minister Ollongren in het Commissiedebat
Klimaatakkoord Gebouwde Omgeving van 6 oktober jl. (Kamerstuk 32 813,
nr. 873) Ik zou daarbij nader ingaan op de instrumenten die de huidige
Warmtewet bevat ten aanzien van de wijze van tariefstelling. Middels deze
brief geef ik invulling aan deze toezegging.
Instrumenten in huidige Warmtewet
De tariefregulering in de Warmtewet gaat uit van de zogenoemde
gasreferentie. Deze vorm van tariefbescherming is geïntroduceerd vanuit
de gedachte dat verbruikers van een warmtenet gemiddeld niet meer
mogen betalen dan de verbruikers die zijn aangesloten op het aardgasnet.
In artikel 5, eerste en tweede lid, van de Warmtewet is bepaald dat de
ACM de maximumtarieven die een leverancier ten hoogste mag
berekenen voor de levering van warmte vaststelt. Dit maximumtarief is
gebaseerd op de integrale kosten die een verbruiker zou moeten maken
voor het verkrijgen van dezelfde hoeveelheid warmte bij het gebruik van
aardgas als energiebron. In het warmtebesluit is aan deze regels nader
vorm gegeven. Deze regels hebben tot gevolg dat stijgingen in de kosten
van aardgas doorwerken in een verhoging van het maximumtarief voor
warmte.
Het door ACM vastgestelde tarief betreft nadrukkelijk een maximum en is
geen richtprijs: warmtebedrijven zijn vrij om onder dit maximum een
tarief vast te stellen dat gelet op hun kosten passend is voor hun
verbruikers. Vele bedrijven hanteren ook lagere tarieven dan het toegestane maximum. Om te voorkomen dat warmtebedrijven op de langere
termijn op basis van de maximumtarieven alsnog structureel onredelijke
rendementen behalen is in artikel 7 van de Warmtewet aan de ACM

kst-30196-769
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 769

1

bevoegdheden gegeven om de rendementen van warmteleveranciers te
monitoren en waar nodig de maximumtarieven van individuele warmteleveranciers te corrigeren.
De Minister van BZK refereerde aan artikel 7 van de Warmtewet. Hierin
staan bepalingen op basis waarvan ACM tweejaarlijks de rendementsmonitor opstelt, waarin de behaalde rendementen op het niveau van de
markt als geheel worden weergegeven. Op basis van deze rendementsmonitor houdt ACM vinger aan de pols over de rendementen die
warmteleveranciers behalen. Recent is in aanvulling hierop ACM bevoegd
geworden onderzoek te doen naar de rendementen van een individuele
leverancier, en het gereguleerde maximumtarief voor de betreffende
leverancier te corrigeren indien blijkt dat een leverancier rendement
behaalde dat hoger is dan het door de ACM vastgestelde redelijke
rendement.1 Met deze bevoegdheden wordt beoogd de ACM bevoegdheden te geven om in te grijpen als warmteleveranciers, als gevolg van de
tariefbescherming die gebaseerd is op de kosten van aardgas en niet op
de kosten van warmte, te hoge rendementen kunnen behalen onder het
door ACM vastgestelde maximum. Met deze bevoegdheden is niet
beoogd om prijspieken op de gasmarkt te ondervangen. Deze prijspieken
kunnen immers ook doorwerken in de kosten van warmteleveranciers.
Daarbij is het goed om op te merken dat het naar verwachting enige jaren
zal duren voordat ACM ten aanzien van een individuele leverancier kan
besluiten het gereguleerde maximumtarief te corrigeren. Door ACM deze
bevoegdheden te geven wordt evenwel een nuttig signaal naar de
warmtesector afgeven dat zij kritisch moeten blijven kijken naar hun
tariefstelling (gegeven het door ACM vastgestelde maximum) en de daar
uit voortvloeiende rendementen. Bovendien vormen deze bevoegdheden
een goed startpunt voor ACM en warmtebedrijven om gedetailleerde
kosteninformatie transparant te maken, in aanloop naar de Wet Collectieve warmtevoorziening, die nodig is om de overstap van de gasreferentie naar (meer) kostengebaseerde tarieven te kunnen maken.
Wetsvoorstel Wet collectieve warmtevoorziening
Het is evident dat de gasreferentie in de huidige Warmtewet op termijn
niet houdbaar is. De prijsstijgingen op de gasmarkt werken op dit moment
door in de maximumtarieven voor warmte. Dit roept bij verbruikers van
een warmtenet een gevoel van onrecht op: zij hoeven immers niet meer
gestimuleerd te worden om de overstap te maken naar een duurzaam
alternatief voor aardgas. Tegelijkertijd is het belangrijk om te realiseren
dat de stijgende gasprijzen ook invloed hebben op de onderliggende
kosten voor warmtebedrijven, omdat aardgas direct (gas als warmtebron
of back-up warmtebron) en indirect (bijv. via subsidiebedrag in de SDE++
en koppeling van warmtecontracten aan de prijs van aardgas) een rol
speelt als warmtebron voor warmtenetten. Dit maakt opnieuw duidelijk
dat het noodzakelijk is kritisch te kijken naar de tariefbescherming van
verbruikers van een warmtenet. Om die reden bevat het ontwerp van de
Wet collectieve warmtevoorziening bepalingen om de overgang naar
kostengebaseerde tarieven mogelijk te maken. Het wetsvoorstel laat
echter langer op zich wachten dan gehoopt, vanwege de benodigde
politieke heroverweging waarover ik u eerder geïnformeerd heb.2

1

ACM heeft deze bevoegdheid verkregen door inwerkingtreding van artikel 7, tweede tot en met
vierde lid, van de Warmtewet (Stb 2021, nr. 459)
2
Kamerstuk 30 196, nr. 764

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 769

2

Recente maatregelen kabinet
Verbruikers van een warmtenet profiteren net als de rest van de Nederlandse huishoudens van de recente maatregelen die het kabinet heeft
aangekondigd om op de korte termijn tegemoet te komen aan de
stijgende energierekening als gevolg van de hoge gasprijzen.3 Het gaat
daarbij om een incidentele verhoging van de belastingvermindering in
2022 en een incidentele verlaging van het tarief op elektriciteit in de eerste
schijf in 2022.
Tot slot
ACM benut de resterende maanden van dit jaar om volgens de reguliere
procedure tot een maximumtarief voor 2022 te komen conform de kaders
van de Warmtewet. Ik vraag ACM om mij op de hoogte te houden over
mogelijke effecten van de stijging van de gasprijs op het vast te stellen
maximumtarief.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
D. Yeşilgöz-Zegerius

3

Kamerstuk 29 023, nr. 272

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 769

3