Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2774
Vragen van het lid Servaes (PvdA) aan de Minister van Buitenlandse Zaken
over de doodstraf voor oud-president Morsi en 105 aanhangers van de
Moslimbroederschap (ingezonden 22 mei 2015).
Antwoord van Minister Koenders (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 2 juli
2015)
Vraag 1 en 3
Wat is uw reactie op de terdoodveroordeling van de voormalige Egyptische
president Morsi en 105 andere aanhangers van het Moslimbroederschap in
Egypte en deelt u de afschuw hierover die wereldwijd is geuit?1
Deelt u de opvatting van Amnesty International dat de rechtelijke procedure
en veroordeling een «farce» was en dat het onacceptabel is dat de doodstraf
wordt ingezet om politieke tegenstanders uit de weg te ruimen?2
Antwoord 1 en 3
Het kabinet vindt de terdoodveroordeling van oud-president Morsi en andere
leden van de Moslimbroederschap verontrustend. De verdachten hebben
recht op cassatie. Het vonnis van het Egyptisch Hof van Cassatie zal
beslissend zijn.
De aangeklaagden hebben recht op een eerlijk proces en een zorgvuldig en
onafhankelijk onderzoek. Conform internationaal recht is het de verantwoordelijkheid van de Egyptische rechterlijke macht om ervoor te zorgen dat het
proces daadwerkelijk eerlijk verloopt. Politieke overwegingen mogen in geen
geval een rol spelen.
Vraag 2
Deelt u de mening dat dit soort massaprocessen onacceptabel zijn en niet
passen bij een democratische rechtsstaat en dat, zoals de EU stelt, de
terdoodveroordeling «wreed en inhumaan» is en strijdig met de verplichtingen onder internationale recht?3
Antwoord 2
Ja.
1

http://nos.nl/artikel/2036043-kritiek-op-doodstraf-oud-president-morsi.html
http://nos.nl/artikel/2036043-kritiek-op-doodstraf-oud-president-morsi.html
3
http://www.aljazeera.com/news/2015/05/expresses-deep-concern-morsi-death-sentence150517064527019.html
2

ah-tk-20142015-2774
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 4 en 5
Heeft u protest aangetekend tegen dit type proces en de terdoodveroordelingen bij de Egyptische regering? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke wijze?
Bent u bereid er in EU-verband op aan te dringen druk te zetten op de
Egyptische regering zodat de veroordeelden een nieuw en eerlijk proces
krijgen gebaseerd op onafhankelijk onderzoek? Zo ja, op welke wijze? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 4 en 5
Het kabinet is onverminderd tegen de doodstraf, in alle gevallen en in alle
omstandigheden. Het kabinet beschouwt de doodstraf als een onnodige
wrede en inhumane straf en zet zich daarom in voor een wereldwijde
afschaffing. Ook wijst Nederland massaprocessen af. In lijn met dit standpunt
spreekt Nederland de Egyptische autoriteiten hierop aan in zowel bilateraal
als multilateraal verband.
Het meest recente voorbeeld hiervan zijn de hoogambtelijke politieke
consultaties die eind mei jl. op niveau directeur-generaal in Cairo hebben
plaatsgevonden. Nederland heeft tijdens deze gesprekken protest aangetekend tegen de doodstrafvonnissen. De secretaris-generaal van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken heeft het Nederlandse standpunt overgebracht aan
de grootmoefti van Egypte tijdens diens bezoek aan Nederland in april jl. Ook
de ambassadeur in Cairo heeft de Nederlandse positie over doodstraffen bij
de Egyptische autoriteiten kenbaar gemaakt. Uiteraard wordt tevens op
ministerieel niveau met Egypte over mensenrechten gesproken.
Nederland staat achter de verklaring die de Hoge Vertegenwoordiger
Mogherini op 17 mei jl. heeft afgegeven kort na de rechterlijke uitspraak
tegen Morsi en ruim 100 andere Moslimbroeders. Naar verwachting vindt
rond de zomer het EU-Egypte subcomité voor democratisering, mensenrechten en goed bestuur plaats, waarbij o.a. de Europese zorgen over de
doodstraf op de concept-agenda staan. Tevens bezoekt de EU Speciaal
Vertegenwoordiger Mensenrechten Lambrinidis Egypte regelmatig om
mensenrechtenzorgen aan te kaarten.
Tijdens de 29e zitting van de VN-Mensenrechtenraad die van 15 juni t/m 3 juli
2015 plaatsvindt, heeft de EU na aandringen van o.a. Nederland druk
uitgeoefend op de Egyptische regering door in dit forum haar zorgen over de
doodsvonnissen in Egypte aan te kaarten. Nederland heeft tijdens de zitting
ook op eigen titel zijn zorgen geuit over recente doodstrafzaken.
Vraag 6
Kunt u aangeven hoeveel vertegenwoordigers en aanhangers van de
Moslimbroederschap sinds de machtsovername in Egypte in de zomer van
2013 zijn gearresteerd, berecht en ter dood veroordeeld?
Antwoord 6
Sinds 3 juli 2013 zijn vele Moslimbroeders opgepakt. Cijfers over arrestaties,
berechtingen en ter dood veroordelingen zijn echter niet te verifiëren.
De NGO Arab Network for Human Rights Information (ANHRI) meldt dat in de
periode tussen juli 2013 en het einde van 2014 ongeveer 42.000 personen zijn
gedetineerd. Een groot aantal van deze gedetineerden wordt beschouwd als
Moslimbroeders of als sympathisanten van de Moslimbroederschap.4
Egyptische media schat het aantal opgelegde doodstraffen sinds juli 2013 op
1663, waarvan er 520 zijn goedgekeurd door de grootmoefti. Een hoog
percentage van de veroordeelden wordt gezien als Moslimbroeder, maar
exacte cijfers zijn niet bekend. Voor zover bekend zijn dit jaar 7 doodstraffen
uitgevoerd.
Vraag 7
Deelt u de opvatting dat de systematische uitsluiting, onderdrukking en
berechting van aanhangers van een politieke groepering met een aanzienlijke
aanhang onder de Egyptische bevolking haaks staan op de noodzaak van een
inclusief regeringsbeleid? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke wijze
brengen Nederland en de EU deze opvatting onder de aandacht van het
Sisi-regime?
4

http://anhri.net/?p=141601&lang=en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Ja, Nederland deelt deze opvatting. Nederland draagt dit ook uit in bilaterale
contacten met Egypte: duurzame stabiliteit en veiligheid vereisen o.a. een
inclusieve politiek. Ook pleit Nederland met een aantal gelijkgezinde landen
voor EU-inzet op het punt van inclusiviteit in Egypte alsmede in andere
landen in de MENA-regio.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3