Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 552

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2017)

Nr. 87

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 18 september 2017
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van
30 maart 2017 over de Stand van zaken fiscale moties en toezeggingen
(Kamerstuk 34 552, nr. 79).
De vragen en opmerkingen zijn op 12 mei 2017 aan de Staatssecretaris
van Financiën voorgelegd. Bij brief van 15 september 2017 zijn de vragen
beantwoord.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
De griffier van de commissie,
Tielens-Tripels

kst-34552-87
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief met de stand van zaken van de uitvoering van fiscale moties
en toezeggingen. De leden van de VVD-fractie hebben daarover nog een
aantal vragen en/of opmerkingen.
Interventie vennootschapsbelastingplicht zeehavens
De leden van de VVD-fractie vinden dat oneerlijke concurrentie tussen
zeehavens in EU-landen aangepakt moet worden. De Havenverordening is
op 23 maart 2017 in werking getreden. Deze havenverordening moet
zorgen voor meer transparantie en een meer gelijk speelveld voor de
zeehavens in de Europese Unie. Hoe gaat het kabinet de gevolgen volgen
c.q. monitoren en de Tweede Kamer daarover informeren?
Op 21 januari 2016 heeft de Europese Commissie zowel aan Frankrijk als
aan België een voorstel tot het nemen van maatregelen gedaan om ook in
die landen de particuliere en publieke havens vennootschapsbelastingplichtig te maken. Dit voorstel is niet geaccepteerd en op 8 juli 2016 is
tegen beide landen een formele onderzoekprocedure geopend. Wat is het
tijdpad en/of -planning van het vervolg en wat zijn mogelijke vervolgstappen? Hoe wordt de Tweede Kamer over toekomstige ontwikkelingen
geïnformeerd over dit proces?
Wat is de kans dat de havens in Frankrijk en België op korte termijn alsnog
vennootschapsbelastingplichtig worden?
De Europese Commissie heeft in het kader van staatssteun aan zeehavens
(nog) geen formele stappen tegen Duitsland genomen. Wel heeft de
Europese Commissie in een persbericht van 21 januari 2016 aangegeven
dat zij Duitsland om nadere informatie heeft verzocht. Dat is inmiddels
een jaar gelden wat is de planning en/of vervolgtraject voor dit dossier?
Welke acties onderneemt de regering om de Europese Commissie tot
actie en spoed aan te sporen?
Fiscale eenheid en de vennootschapsbelasting
De leden van de VVD-fractie willen graag een (uitgebreide) reactie van de
Staatssecretaris op het artikel op Taxlive d.d. 25 april 2017 over de
reparatie van de dubbele verliesneming.1
Kan de Staatssecretaris ingaan op het feit dat wordt gesteld dat praktisch
gezien de door de Staatssecretaris voorgestelde uitbreiding van het
achtste lid van artikel 15ac Wet Vpb 1969 nauwelijks uitvoerbaar is?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Staatssecretaris over de fiscale moties en toezeggingen d.d. 30 maart jl.
Deze leden hebben hier nog enkele vragen over.
Accijnstarief biermixen
De Staatssecretaris schrijft dat van de dertien lidstaten die gereageerd
hebben, één lidstaat een verlaagd accijnstarief heeft op bier en biermixen
1

http://taxlive.nl/-/reparatie-dubbele-verliesneming-bezint-eer-ge-begint-.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

2

tot 2,8% en dat één lidstaat juist een extra heffing heeft op biermixen. Kan
de Staatssecretaris aangeven welke lidstaten dit zijn? Kan de Staatssecretaris tevens voor onze buurlanden België en Duitsland aangeven wat zij
geantwoord hebben?
De Staatssecretaris concludeert op basis van de reacties van andere
lidstaten dat Nederland niet uit de pas loopt door het verlaagd tarief op
biermixen te beperken tot 1,2% alcohol. Nu hebben niet alle lidstaten
gereageerd, maar de conclusie zou ook kunnen zijn dat Nederland wel uit
de pas loopt door überhaupt een verlaagd tarief te hebben, want slechts
één andere lidstaat heeft dat ook. Hoe denkt de Staatssecretaris daarover?
En hoe denkt het kabinet als geheel, niet alleen vanuit fiscaal oogpunt,
maar ook vanuit het oogpunt van preventie, tegen een normaal of
verhoogd tarief voor biermixen? Hoe verhoudt het verlaagde tarief zich
verder tot het feit dat Nederland voor de berekening van de hoogte van de
accijns uitgaat van Plato?
Woningbouwcorporaties
De leden van de CDA-fractie lezen in de brief van de Staatssecretaris dat
hij de wens van de Kamer begrijpt om overdrachten van sociale huurwoningen (DAEB) vrij te stellen, maar dat hij daarbij stuit op financiële en
staatssteunaspecten. De Staatssecretaris ziet geen nieuwe omstandigheden die hij tegen een beroep op staatssteun zou kunnen aanvoeren.
Heeft de Staatssecretaris daarbij ook rekening gehouden met de nieuwe
Woningwet, die beoogt dat corporaties zoveel mogelijk binnen één regio
actief zijn, waardoor veel coöperaties woningen buiten hun regio
verkopen?
De overdracht van een sociale huurwoning is, zo blijkt uit de brief, wel
vrijgesteld als deze geschiedt naar de boekwaarde, die omschreven wordt
als historische kostprijs minus afschrijvingen. Zijn er geen andere factoren
die bij die waardebepaling naar de boekwaarde een rol kunnen spelen,
zoals onderhoud of inflatie? Daarnaast vragen de leden van de CDA-fractie
welke verkoopregels er gelden voor woningbouwcorporaties en hoe deze
zich verhouden tot verkoop tegen boekwaarde.
Vennootschapsbelasting
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris of hij ook de optie
overwogen heeft om een vrijstelling van vpb voor verhuur van gereguleerde woningen, indien belastingplichtigen voor die verhuur belast zijn
met verhuurderheffing.
Maatwerklijst
De Staatssecretaris schrijft dat niet wordt bijgehouden hoeveel mensen
gevraagd hebben om papieren post van de Belastingdienst, waarbij dat
geweigerd is. Klopt het dat dit wel wordt bijgehouden in het persoonlijke
dossier van belastingplichtigen/toeslaggerechtigden?
Transparantie rulings
De Staatssecretaris is voornemens om vier medewerkers van Financiën en
de Belastingdienst steeksproefsgewijs de rulingpraktijk te laten onderzoeken, waarbij de Auditdienst Rijk de onderzoekssystematiek beoordeelt.
De leden van de CDA-fractie zijn erg blij met dit voorstel, maar zien ook
nog enige ruimte voor verbetering. Heeft de Staatssecretaris ook
overwogen om de rulings niet te laten beoordelen door medewerkers van
de Belastingdienst en het ministerie maar (onder geheimhouding van de
inhoud van de rulings) door onafhankelijke fiscale wetenschappers? Heeft
de Staatssecretaris ook overwogen om zowel rulings te onderzoeken op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

3

basis van een steekproef als bewust uitgekozen rulings, bijvoorbeeld
omdat in de media vermoedens zijn geuit dat een bepaald bedrijf een
ruling heeft die niet overeenkomt met wet- en regelgeving of met de
bedoeling van de wet. Er zijn immers heel veel soorten rulings waar in de
Kamer geen twijfels over zijn geuit, zoals rulings aan particulieren of aan
kleine ondernemers.
Deze aanpassingen zouden kunnen voorkomen dat het steekproefsgewijze
onderzoeken van rulings mogelijk gezien zou kunnen worden als «de
slager die zijn eigen vlees keurt» of dat onderzoekers «op zoek moeten
naar een speld in een hooiberg». Graag een reactie van de Staatssecretaris.
Budgettair belang fiscale faciliteiten nulemissieauto’s
Kan de Staatssecretaris aangeven hoe de cijfers uit tabel 1 zich verhouden
tot de raming ten tijde van de Autobrief II? Bij welke prognose vindt de
Staatssecretaris dat de regeling zou moeten worden aangepast?
Doorwerking inkomensstijging ex-partner in toetsingsinkomen toeslag
De leden van de CDA-fractie zijn verheugd dat de Staatssecretaris de
afschaffing van 10%-regeling terugdraait. Deze leden achten het zeer
onwenselijk dat een toeslaggerechtigde een lagere toeslag ontvangt op
grond van inkomen dat niet zijn of haar draagkracht vergroot, namelijk het
inkomen van de ex-partner.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Staatssecretaris van financiën met daarin de stand van zaken van fiscale
moties en toezeggingen. De leden hebben hier enkele vragen over.
Accijnstarief biermixen
De leden lezen dat Nederland niet uit de pas loopt door geen lager tarief
voor accijns te hanteren bij biermixen. Hebben de andere landen ook
aangegeven of zij voornemens zijn om dit eventueel wijzigen of gemotiveerd waarom zij de mogelijkheid voor het toepassen van een lager tarief
niet gebruiken?
Substance-eisen
De leden zijn positief over de houding van de Staatssecretaris ten opzichte
van het opnemen van antimisbruikbepalingen in belastingverdragen en
het feit dat Nederland zich hard maakt voor een brede implementatie via
een multilateraal instrument. De Staatssecretaris geeft verder aan dat de
opties om substance-eisen te vergroten zoals benoemd in de brief van
4 november 2015, enerzijds al zijn uitgewerkt in de Studiegroep duurzame
groei (optie 3) en anderzijds nog niet uitgewerkt kunnen worden doordat
opties 1 en 2 een samenhang hebben met het wetsvoorstel over coöperaties en dividendbelasting. Kan de Staatssecretaris het verdere proces
rondom dit wetsvoorstel verder toelichten, wanneer is de planning dat het
wetsvoorstel naar de Kamer wordt gestuurd en wat zou de ingangsdatum
idealiter zijn? Kan de Staatssecretaris ook toelichten hoe optie 1 en 2 van
de eerdergenoemde brief meegenomen worden in de behandeling van dit
wetsvoorstel of daarna?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

4

Maatwerklijst
De Belastingdienst hanteert een ruimhartig beleid bij het opnemen van
mensen op de maatwerklijst, lezen de leden van de D66-fractie. Kan de
Staatssecretaris toelichten wat dit betekent? Hoeveel mensen staan er
jaarlijks op de maatwerklijst? En hoe kan het dat de Belastingdienst niet
bijhoudt welke verzoeken er (telefonisch of anders) worden gedaan en of
deze verzoeken worden toegekend?
Minimumtarief niet-coöperatieve jurisdicties
De leden lezen ook dat het nultarief een trigger-criterium wordt om
jurisdicties te onderzoeken op schadelijke belastingregimes. Klopt het dat
ieder land met een nultarief altijd onderzocht wordt op schadelijke
belastingregimes? Zijn er nog andere trigger-criteria vastgesteld? Zo ja
welke?
Vennootschapsbelastingplicht zeehavens
De leden van de D66-fractie begrijpen dat de Staatssecretaris inhoudelijk
geen uitvoerige toelichting kan geven op de kwestie van de vennootschapsbelastingplicht van zeehavens omdat er een juridische procedure
loopt. Kan de Staatssecretaris mogelijk wel een toelichting geven over het
verwachtte tijdspad van deze procedure en wanneer er een uitspraak
verwacht kan worden?
Afgezonderd particulier vermogen
Inzake het afgezonderd particulier vermogen (APV) geeft de Staatssecretaris aan dat het risico op misbruik bijzonder klein wordt geacht. Kan de
Staatssecretaris dat toelichten of het klopt dat misbruik dus wel mogelijk
is? En hoe worden de signalen gemonitord of dit misbruik mogelijk
toeneemt in de toekomst? Kan de Staatssecretaris toelichten of dit op een
actieve manier gebeurt en hoe?
Transparantie rulings
De leden van de D66-fractie lezen met interesse dat de Staatssecretaris
jaarlijks onafhankelijke fiscale experts en de ADR zal laten kijken naar een
steekproef van rulings. Kan de Staatssecretaris toelichten of ook in het
jaar 2017 al een dergelijk onderzoek zal worden gedaan?
CO2-uitstoot
De leden lezen ook dat het kabinet zich inzet voor strenge, maar haalbare
normen om de transitie naar emissievrij rijden te versterken. Kan de
Staatssecretaris toelichten wat hierbij wordt verstaan onder strenge maar
haalbare normen?
S&O-verklaring
De S&O verklaring is een verplichting geworden bij d wijziging van de
innovatiebox per 1 januari 2017. De Staatssecretaris geeft aan dat deze
verklaring in 2018 geëvalueerd zal worden waarbij de Minister van
Economische zaken het voortouw heeft. Kan de Staatssecretaris toelichten
of er ook signalen zijn acute knelpunten die mogelijk eerder opgelost
moeten worden? Hoe wordt gemonitord of dit soort knelpunten zich nu al
voordoen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

5

Doorwerking inkomensstijging ex-partner in toetsingsinkomen toeslag
De leden van de D66-fractie lezen ook dat de huurtoeslag niet meer
afhankelijk is van het eventueel toenemen van inkomen van de ex-partner.
De leden zien dat dit goed komt aan de daadwerkelijke praktische situatie
waarbij de aanvrager geen voordeel heeft van de inkomensstijging. De
leden zien dat er nog gezocht moet worden naar een structurele
oplossing. Kan de Staatssecretaris toelichten de 10%-regeling in 2012 is
afgeschaft? En waarom dit nu toch de beste optie zou zijn? En kan de
Staatssecretaris toelichten wat de gevolgen kunnen zijn voor een
aanvrager waarbij de ex-partner net 9% vooruit gaat in inkomen, kan dan
nog altijd hetzelfde probleem voordoen? Hoe is die 10% bepaald?
Innovatiebox
Bij de nog niet afgedane moties, lezen de leden van de D66-fractie ook de
stand van zaken rondom het toegankelijk maken van de innovatiebox voor
biologische gewasbescherming. De Staatssecretaris hoopt in het tweede
kwartaal van 2017 hier meer duidelijkheid over te kunnen geven. Kan de
Staatssecretaris toelichten wat het op dit moment betekent voor deze
biologische gewasbescherming? Kunnen deze middelen nu niet onder de
innovatiebox vallen en is de Staatssecretaris voornemens om dit dan met
terugwerkende kracht alsnog mogelijk te maken? En hoe kijkt de Staatssecretaris er tegen aan om buiten de biologische gewasbestrijding ook
andere levende (micro-)organismen onder de innovatiebox te kunnen
laten vallen?
Evaluatie Wet uniformering loonbegrip
De leden lezen ook dat de opdracht voor de evaluatie van de Wet
Uniformering Loonbegrip ondertussen is gegund aan een onderzoeksbureau. De leden vragen de Staatssecretaris of de Staatssecretaris bereid
is om in dit onderzoek ook de effecten van de aanpassing van de WUL op
Nederlanders die in het buitenland mee te nemen? Waarom wel of niet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de brief inzake
moties en toezeggingen. Deze leden stellen hierover graag enkele vragen.
Substance-eisen
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat belastingvoordelen niet
gegund moeten worden aan vennootschappen die zich enkel vanwege
deze voordelen in Nederland vestigen. Substance-eisen kunnen er aan
bijdragen dat deze agressieve fiscale planning voorkomen wordt. Deze
leden pleiten daarom voor een aanscherping van de substance-eisen. De
werkgroep fiscaliteit van de studiegroep duurzame groei betoogt dat
aanscherping van artikel 8c Vpb een tot een negatief budgettair effect
leidt. Neemt de Staatssecretaris deze aanname over? Waarop is deze
aanname gebaseerd? Waar naartoe worden de rente- en royaltystromen
verlegd volgens de Staatssecretaris? Is uitgezocht welke landen minder of
geen eisen zoals in artikel 8c Vpb stellen en zo nee, hoe kan dan worden
beargumenteerd dat deze activiteiten worden verlegd? Waar is op
gebaseerd dat de extra belastingopbrengst de negatieve budgettaire
effecten niet compenseren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

6

Algemeen woningcorporaties
De leden van de SP-fractie zijn ontevreden over het feit dat dat een breed
gedragen motie van de Tweede Kamer niet wordt uitgevoerd. De leden
van de SP-fractie vragen de (demissionaire) Staatssecretaris om niet de
oren te laten hangen naar Europa en de daar afgesproken arbitraire
regels, maar op te komen voor huurders van sociale huurwoningen in ons
land. De leden van de SP-fractie verzoeken met klem om toegelaten
instellingen (woningcorporaties) vrij te stellen van overdrachtsbelasting
en vennootschapsbelasting voor Deab-activiteiten (diensten van
algemeen economisch belang) en de aangenomen moties alsnog uit te
voeren.
De leden van de SP-fractie willen graag een overzicht van alle uitgaven
aan belastingen van woningcorporaties van de afgelopen vijf jaar jaren
aan overdrachts-, vennootschapsbelasting en verhuurderheffing, en wat
het de staatskas aan inkomsten in totaal van geld van huurders heeft
opgeleverd. Daarnaast zien de leden van de SP-fractie graag een
prognose tegemoet voor de komende vijf jaar. Hoe hoog zal de totale
belastingdruk zijn per 2022 voor verhuurders van sociale huurwoningen
en hoe verhoudt zich dit tot de maatschappelijke verantwoordelijkheden
die woningcorporaties hebben ten aanzien van huurders met een laag
inkomen, zo vragen de leden van de SP-fractie. Deze leden vragen tevens
in hoeverre de Staatssecretaris kan garanderen dat de belastingdruk bij
woningcorporaties niet ten koste zal gaan van de betaalbaarheid, de
beschikbaarheid en de kwaliteit van huurwoningen.
Overdrachtsbelasting
De leden van de SP-fractie zien een ongelijkheid in de behandeling van
woningcorporaties als het gaat om belastingen. De leden van de
SP-fractie willen dat de Staatssecretaris uitlegt waarom de Staatssecretaris wel twee miljard aan verhuurderheffing eist over huurwoningen met
een maximale huur van € 710,68 maar er voor de overdracht aan een
collega-corporaties van diezelfde woningen geen generieke vrijstelling op
een andere belasting kan worden gegeven. Tevens vragen de leden van
de SP-fractie in hoeverre hier sprake is van een dubbele belasting van de
producten die bedoelt zijn voor een doelgroep met een smalle beurs en
daarom laag in huurprijs moeten blijven.
De leden van de SP-fractie vragen waarom voor sociale huurwoningen,
een Daeb-activiteit geen uitzondering kan komen voor de overdrachtsbelasting.
De Staatssecretaris schrijft dat er vroeger een concurrentievoordeel
bestond toen woningcorporaties nog wel vrijgesteld waren van
overdrachtsbelasting. Suggereert hij daarmee dat corporaties onderling
woningen verkochten voor prijzen die in strijd zijn met de verkoopregels
van het rijk, zo vragen de leden van de SP-fractie? Daaruit volgt de vraag
waarom de Staatssecretaris dan niet heeft ingezet op handhaving van de
eigen regels in plaats van een belasting op te leggen.
De leden van de SP-fractie vragen waarom woningcorporaties een
ANBI-status hebben aangevraagd die zij effectief niet kunnen gebruiken.
De leden van de SP-fractie willen weten hoe de genoemde budgettaire
derving van € 70 miljoen wordt onderbouwd. Dit suggereert namelijk dat
er ongeveer € 3,5 miljard aan sociale huurwoningen per jaar wordt
overgedragen tussen woningcorporaties. Vindt overdracht daadwerkelijk
op zo’n grote schaal plaats en hoe verhoudt zich dat tot voorgaande jaren,
vragen de leden van de SP-fractie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

7

Door de nieuwe Woningwet zijn in twee jaar geleden woningmarktregio’s
geïntroduceerd. De Staatssecretaris en de Tweede Kamer beoogden
kleinschaligheid en maatwerk en daarom werden woningcorporaties
opgedragen hun werkzaamheden uit te voeren in nog maar één woningmarktregio. Veel corporaties besloten en besluiten als gevolg van deze
wetswijziging woningen buiten de kernregio te verkopen aan andere
corporaties. De leden van de SP-fractie vragen waarom de Staatssecretaris deze nieuwe werkwijze en nieuwe regels niet ziet als een gewijzigde
omstandigheid wat een verandering van de overdrachtsbelasting
rechtvaardigt. De wijziging van beleid is door een grote meerderheid in de
Tweede Kamer en door de Staatssecretaris zelf gecreëerd.
Daarnaast is de introductie van de verhuurderheffing een nieuw feit, waar
de Europese Commissie bij toetsing aan het staatssteunkader eerder nog
geen rekening mee hoefde te houden. De leden van de SP-fractie vragen
daarom waarom de Staatssecretaris de kansen voor een uitzondering van
overdrachtsbelasting op Daeb-activiteiten van een corporatie zo negatief
inschat. Is de Staatssecretaris bereid om zich in te spannen voor een
positief oordeel in Europa, zo vragen de leden van de SP-fractie. En zo
niet, schaft de Staatssecretaris de verhuurheffing dan af, willen de leden
van de SP-fractie weten.
Vennootschapsbelasting
De leden van de SP-fractie willen weten waarom de «ratio» uit 2008,
namelijk dat woningcorporaties moeten worden gezien als ondernemingen, nog steeds van kracht zou zijn. Gezien de komst van de verhuurderheffing in 2013 en de nieuwe Woningwet per 2015 zijn er nieuwe regels
en omstandigheden die pleiten voor een andere benaming dan «onderneming». De leden van de SP-fractie vragen of woningcorporaties
aangemerkt kunnen worden als overheidsbedrijven waardoor een
uitzondering op de vennootschapsbelasting gegeven kan worden. Klopt
het dat banken uitgezonderd kunnen worden van vennootschapsbelasting? De leden van de SP-fractie vragen op basis waarvan dit kan en
waarom dit geen mogelijkheid voor woningcorporaties zou kunnen zijn.
Deze leden zien graag een toelichting tegemoet.
Hoeveel gemeentelijke woningbedrijven zijn er momenteel, zo vragen de
leden van de SP-fractie. Zij vragen tevens hoe veel van deze gemeentelijke
woningbedrijven vennootschapsbelastingplichtig zijn.
De leden van de SP-fractie vragen of de Staatssecretaris het met hen eens
is dat de vennootschapsbelasting op Daeb-activiteiten woningcorporaties
beknopt in één van hun kerntaken, namelijk het bouwen van betaalbare
huurwoningen. Zo niet, hoe verhoudt de vennootschapsbelasting zich dan
tot de verhuurderheffing? De leden van de SP-fractie vragen ook wat de
gevolgen zou zijn van een generieke vrijstelling voor fiscale winsten
voortkomend uit de exploitatie van woningen met een huurprijs onder de
€ 710,68. Over deze woningen wordt tevens verhuurderheffing betaald,
dus is een koppeling aan deze grondslag een alternatieve mogelijkheid zo
vragen de leden van de SP-fractie.
De leden van de SP-fractie willen weten waarom de Staatssecretaris het
onwenselijk acht om alle verhuurders van sociale huurwoningen, dus
zowel particulieren als woningcorporaties (Daeb-activiteiten), vrijstelling
van de vennootschapsbelasting te geven. Particuliere verhuurders betalen
immers ook verhuurderheffing en bovendien is hun aandeel in het aanbod
in de sociale sector erg klein. Hoe verhoudt het weigeren van de
vrijstelling zich tot de deregulering die de Staatssecretaris zo belangrijk
zegt te vinden, zo vragen de leden van de SP-fractie. Tevens vragen de
leden van de SP-fractie een onderbouwing van de genoemde half miljoen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

8

woningen met een huurprijs onder de van € 710,68 die niet verhuurd
worden door woningcorporaties.
Vanwege de nieuwe Woningwet moeten woningcorporaties dit jaar hun
Daeb en niet-Daeb activiteiten scheiden of splitsen. De leden van de
SP-fractie vragen of deze verandering aangegrepen kan worden om het
fiscale regime te heroverwegen of aan te passen. Graag zien de leden van
de SP-fractie een toelichting op het antwoord.
Bestedingen uitkeringen werkloosheidswet
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris aan te geven hoe
groot de lening van het Ministerie van Financiën aan het Algemeen
werkloosheidsfonds thans is. Kan ook worden aangegeven waar deze
lening op de begroting te vinden is? Kan de grootte van de lening voor de
afgelopen tien jaar worden gegeven? Verwacht de Staatssecretaris in de
toekomst opnieuw leningen te moeten verstrekken en zo ja, in welke orde
van grootte?
Minimumtarief niet-coöperatieve jurisdicties
De leden van de SP-fractie achten het logisch om oorden die weinig of
geen winstbelasting heffen, op de lijst van belastingparadijzen op te
nemen. Het stelt de leden teleur dat dit in EU-verband blijkbaar niet
haalbaar is. Zij hebben om deze reden vraagtekens bij de effectiviteit van
de lijst van niet-coöperatieve jurisdicties. Zij lezen dat het nultarief wel als
«trigger»-criterium wordt gehanteerd om te bepalen welke jurisdicties
verder onderzocht moeten worden. Kan de Staatssecretaris hier enige
uitleg over geven? Hoe wordt bepaald welke landen verder worden
onderzocht en welke rol speelt het «trigger»-criterium hierbij? Is het
nultarief het enige «trigger»-criterium? Zo nee, welke zijn er nog meer?
Kan de Staatssecretaris ingaan op de status van de lijst van
niet-coöperatieve jurisdicties?
Interventie vennootschapsbelastingplicht zeehavens
De leden van de SP-fractie hebben meermaals uitgesproken dat er van
een Vpb-belastingplicht voor Nederlandse zeehavens geen sprake kan en
mag zijn zolang andere EU-landen hun zeehavens op andere, al dan niet
fiscale manieren ondersteunen. De leden van de SP-fractie roepen de
Staatssecretaris op om te bezien hoe andere lidstaten hun zeehavens
ondersteunen en te onderzoeken of deze methoden al dan niet toepasbaar
zijn in Nederland. Is de Staatssecretaris daartoe bereid? Zo nee, waarom
niet?
Afgezonderd particulier vermogen
De leden van de SP-fractie bedanken de Staatssecretaris voor zijn reactie
op de signalen die het voormalige SP-Kamerlid de heer Bashir heeft
doorgegeven. De Staatssecretaris zegt hierover dat het zelden voorkomt
dat in een APV een Nederlandse onderneming wordt gedreven. Kan de
Staatssecretaris aangeven waar hij deze informatie vandaan heeft? Kan
ook worden aangegeven of er inmiddels signalen uit de praktijk zijn
waaruit blijkt dat belasting wordt ontweken door het inbrengen van een
onderneming in een APV?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

9

Transparantie rulings
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de maatregelen
die de Staatssecretaris neemt om de Kamer meer inzicht te geven in de
rechtmatigheid van afgegeven rulings. Zij vragen de Staatssecretaris in te
gaan op de richtsnoeren die zijn opgesteld in de gedragscodegroep inzake
belastingen. In deze richtsnoeren ligt besloten dat landen ofwel rulings
geanonimiseerd publiceren ofwel samenvattingen van rulings publiceren.
Gaat de Staatssecretaris deze richtsnoeren naleven? Zo nee, waarom niet?
II Reactie van de Staatssecretaris
Ik heb met belangstelling kennisgenomen van de vragen en opmerkingen
van de leden van de fracties van de VVD, het CDA, D66 en de SP.
Hieronder beantwoord ik de gestelde vragen. Ik houd bij de beantwoording van de vragen zo veel mogelijk de volgorde van de vragen en
opmerkingen aan zoals die aan mij zijn voorgelegd, met dien verstande
dat gelijkluidende of in elkaars verlengde liggende vragen tezamen zijn
beantwoord. Voor zover de vraag in een andere paragraaf is beantwoord,
is op de oorspronkelijke plaats van de vraag in het verslag een verwijzing
opgenomen naar het onderdeel waar die vraag is beantwoord.
1. Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de
VVD
Interventie vennootschapsbelastingplicht zeehavens
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe het kabinet de gevolgen
van de op 23 maart 2017 in werking getreden Havenverordening, die moet
zorgen voor meer transparantie en een meer gelijk speelveld voor de
zeehavens in de Europese Unie (EU), gaat volgen c.q. monitoren en de
Tweede Kamer daarover gaat informeren. De gevolgen van de recent in
werking getreden EU Havendienstenverordening, die inzet op vrijheid van
dienstverlening en financiële transparantie van (publieke) investeringen in
zeehavens, laten voorlopig nog op zich wachten. De bepalingen in de
verordening worden twee jaar na de inwerkingtreding van kracht. Dit zal
op 23 maart 2019 het geval zijn. Op welke termijn de effecten vervolgens
te zien zullen zijn, is moeilijk te voorspellen omdat deze mede gebaseerd
zullen zijn op de marktontwikkelingen in de Europese zeehavens. Verder
kan ik uw Kamer melden dat de Europese Commissie heeft aangekondigd
een Europees forum voor havenexperts op te willen richten. Hierin zal
onder andere gesproken worden over de uniforme toepassing van de EU
Havendienstenverordening. Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu zal
hier namens Nederland aan deelnemen. Uiteraard houdt het kabinet uw
Kamer op de hoogte van relevante ontwikkelingen op dit terrein.
De leden van de fractie van de VVD vragen wat het tijdpad en/of planning
is van het vervolg van de opening van de formele onderzoeksprocedures
tegen België en Frankrijk op 8 juli 2016. Tevens vragen deze leden wat
mogelijke vervolgstappen zijn en hoe de Tweede Kamer over toekomstige
ontwikkelingen in dit proces geïnformeerd wordt. Op 27 juli 2017 heeft de
Europese Commissie naar buiten gebracht dat zij besloten heeft dat België
en Frankrijk de uitzonderingen op de vennootschapbelastingplicht voor
hun havens moeten afschaffen.2 België en Frankrijk krijgen nu tot eind
2017 de tijd voor de nodige maatregelen om de belastingvrijstelling te
beëindigen en ervoor te zorgen dat vanaf 1 januari 2018 alle havens aan
dezelfde vennootschapsbelastingregels worden onderworpen als andere
ondernemingen. België en Frankrijk kunnen tegen deze besluiten van de
2

http://europa.eu/rapid/press-release_IP-17-2181_nl.htm.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

10

Europese Commissie beroep aantekenen bij het Gerecht van de EU, maar
een dergelijk beroep heeft geen schorsende werking. Beide landen zullen
dus hun havens per 1 januari 2018 vpb-plichtig moeten maken. Indien
België en/of Frankrijk besluiten beroep aan te tekenen tegen de
Commissie-besluiten, wordt dit gepubliceerd in het Publicatieblad van de
EU. Uw kamer wordt, zodra daarover meer duidelijkheid is, over eventueel
ingestelde beroepen geïnformeerd.
De leden van de fractie van de VVD vragen wat de kans is dat de havens in
Frankrijk en België op korte termijn alsnog vennootschapsbelastingplichtig worden. Zoals uit het bovenstaande antwoord blijkt, zullen de
Belgische en Franse havens per 1 januari 2018 vennootschapsbelastingplichtig worden. Per die datum zal de steun in de vorm van belastingvrijstellingen onrechtmatig worden, hetgeen zal leiden tot een terugvorderingsverplichting inclusief wettelijke rente indien de betrokken landen de
havens niet per die datum vennootschapsbelastingplichtig maken.
De leden van de fractie van de VVD vragen wat de planning en/of
vervolgtraject is voor mogelijke stappen van de Europese Commissie in
het kader van staatssteun aan zeehavens in Duitsland en welke acties het
kabinet neemt om de Europese Commissie tot actie en spoed aan te
sporen. Hierover meldt de Europese Commissie in het aangehaalde
persbericht dat zij er tevens voor heeft gezorgd dat bepaalde Duitse
zeehavens een transparante financieringsstructuur hebben ingevoerd
waarbij activiteiten in het kader van de openbare dienstverlening worden
gescheiden van economische activiteiten om kruissubsidiëring te
voorkomen.3 Of Duitse zeehavens daarmee effectief vennootschapsbelasting af zullen dragen, valt te bezien. De vennootschapsbelasting is een
winstbelasting en onderzoek van de Erasmus Universiteit, RHV en Ecorys
naar het level playing field voor zeehavens toonde in 2014 aan dat de
havenbeheerders van Niedersachsen, Hamburg en Bremen al jarenlang
verlieslatend zijn en de verliezen worden bijgepast uit de algemene
middelen. De Minister van Infrastructuur en Milieu blijft pleiten voor een
gelijk speelveld voor zeehavens, onder meer door middel van Europese
richtsnoeren die als beoordelingskader van de Europese Commissie voor
goedkeuring van staatssteun aan zeehavens kunnen dienen. In de
Transportraad van 8 juni 2017, waar uw Kamer met de geannoteerde
agenda op 17 mei 20174 over is geïnformeerd, zijn hier Raadsconclusies
over aangenomen. Verder is er op politiek en ambtelijk niveau regelmatig
overleg met de Europese Commissie, waarbij Nederland steeds aandacht
vraagt en zal blijven vragen voor het belang van een gelijk speelveld voor
Europese zeehavens.
Fiscale eenheid en de vennootschapsbelasting
De leden van de fractie van de VVD vragen om een reactie op het artikel
op Taxlive d.d. 25 april 2017 over de reparatie van dubbele verliesneming.5 Tevens vragen deze leden of ik kan ingaan op de uitvoerbaarheid van de voorgestelde uitbreiding van het achtste lid van
artikel 15ac van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 (Wet Vpb
1969). Zoals in het artikel wordt geconstateerd, heb ik in mijn brief6 van
12 september 2016 uw Kamer medegedeeld dat ik geen signalen heb
ontvangen dat er in grote mate gebruikgemaakt wordt van de in het artikel
genoemde dubbele verliesverrekening. In mijn brief7 van 28 oktober 2016
3

http://europa.eu/rapid/press-release_IP-17-2181_nl.htm
Kamerstuk 21 501-33, nr. 638.
http://taxlive.nl/-/reparatie-dubbele-verliesneming-bezint-eer-ge-begint6
Kamerstuk 34 323, nr. 12, blz. 3.
7
Kamerstuk 34 323, nr. 17.
4
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

11

heb ik vervolgens geschetst hoe ik voor ogen heb om de met algemene
stemmen aangenomen motie Van Vliet8 tot uitvoering te brengen. Daarbij
heb ik opgemerkt dat de gevolgen van uitvoering van deze motie,
waaronder de consequenties voor de Belastingdienst, nog in kaart moeten
worden gebracht. Inmiddels is bekend dat, zoals ik in de fiscale moties- en
toezeggingenbrief van 30 maart 20179 (hierna mijn brief van 30 maart
2017) uw Kamer heb gemeld en ook in het genoemde artikel wordt
geconstateerd, de voorgestelde wijziging naar aanleiding van de motie
Van Vliet leidt tot een complexe regeling voor de uitvoering. Tegelijkertijd
wordt echter ook vastgesteld dat dubbele verliesneming zich momenteel
weinig voordoet en de voorgestelde regeling daarom vooral een
preventieve werking heeft. Daarbij speelt tevens mee dat voor verschillende gevallen dubbele verliesneming reeds wordt voorkomen door de
door de auteur van het artikel aangehaalde onzakelijkeleningjurisprudentie. De verwachting is daarom, in tegenstelling tot wat in het artikel
wordt betoogd, dat de regeling (ondanks dat die complex is) uitvoerbaar
is.
2. Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het
CDA
Accijnstarief biermixen
De leden van de fractie van het CDA vragen welke lidstaat van de dertien
die hebben gereageerd op de vraag van Nederland hoe biermixen worden
belast, een verlaagd accijnstarief kent op bier en biermixen tot 2,8%
alcohol en welke lidstaat juist een extra heffing toepast op biermixen.
Deze leden willen ook graag de reactie van Duitsland en België weten.
Ook vernemen deze leden graag of Nederland uit de pas loopt door een
verlaagd tarief te hebben. De leden van de fractie van D66 vragen of de
lidstaten die hebben gereageerd op het verzoek van Nederland
voornemens zijn het tarief voor biermixen te wijzigen. Ook vragen deze
leden of die lidstaten hebben gemotiveerd waarom zij geen lager tarief
toepassen. Recent is nog enige nadere informatie van lidstaten
ontvangen. Van de dertien lidstaten die hebben gereageerd op het verzoek
van Nederland passen Finland en Frankrijk een verlaagd accijnstarief toe
voor bier en biermixen tot maximaal 2,8% alcohol. Deze lidstaten hebben
overigens niet graden Plato maar alcoholpercentage als maatstaf van
heffing. Daarnaast kent Portugal, dat net zoals Nederland graden Plato als
maatstaf van heffing heeft, een verlaagd accijnstarief voor bier en
biermixen tot 1,2%. België en Duitsland hoorden niet tot de dertien
lidstaten die hebben gereageerd, maar op een aanvullend verzoek is van
Duitsland alsnog informatie verkregen. Duitsland past geen verlaagd
accijnstarief toe. Volgens de tabellen met accijnstarieven die de Europese
Commissie bijhoudt, zou ook België geen verlaagd accijnstarief
toepassen. In antwoord op de vragen van de leden van D66 kan worden
aangegeven dat de dertien lidstaten die hebben gereageerd op het
verzoek van Nederland niet hebben vermeld of zij van plan zijn hun
tarieven voor biermixen te wijzigen of waarom zij geen lager tarief
toepassen. Op het aanvullende verzoek van Nederland heeft Duitsland
aangegeven dat er geen speciale reden is waarom voor biermixen geen
verlaagd tarief wordt toegepast.
Verder vragen de leden van de fractie van het CDA hoe het verlaagde
tarief zich verhoudt tot het feit dat Nederland voor de berekening van de
hoogte van de accijns uitgaat van Plato. Bij de behandeling van het
Belastingplan 2017 hebben de leden van de fractie van de VVD gevraagd
of het kabinet het redelijk vindt dat producten met alcohol en gewone
8
9

Kamerstuk 34 323, nr. 14.
Kamerstuk 34 552, nr. 79, blz. 18.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

12

suikers duurder zijn dan bier met hetzelfde alcoholpercentage.10 De vraag
van deze leden betrof de zogenoemde Radlers, mixen van bier en
frisdrank. Door het hoge suikergehalte van dergelijke biermixen vallen
deze in de meeste gevallen in een hogere categorie voor de bieraccijns.
Dit komt omdat Nederland als maatstaf van heffing graden Plato hanteert.
Deze worden beïnvloed door het suikergehalte.
Dit kan eenvoudig worden ondervangen door voor de maatstaf van
heffing van de bieraccijns over te schakelen van graden Plato naar
alcoholpercentage. Een dergelijke omschakeling heeft het voordeel dat de
maatstaf van alcoholpercentage eenvoudiger uitvoerbaar is voor de
Douane dan graden Plato en voor de burger transparanter is. Daar staat
tegenover dat de Nederlandse bierbranche geen voorstander is van een
dergelijke aanpassing. Het huidige systeem is ingeburgerd bij de
brouwers, sluit aan bij het brouwproces en een overgang naar een nieuw
systeem betekent (ook voor kleine brouwers) wederom een administratieve last voor de transitie.
De leden van de fractie van het CDA vragen ook hoe het kabinet, mede uit
het oogpunt van preventie, tegenover een normaal of verhoogd accijnstarief voor biermixen staat. Zoals blijkt uit het voorgaande heft Nederland
op biermixen vanwege de graden Plato als maatstaf van heffing
doorgaans meer accijns dan wanneer het alcoholgehalte de maatstaf van
heffing zou zijn. Alleen wanneer een biermix een alcoholgehalte heeft
tussen 0,5% en 1,2% alcohol is het verlaagde tarief van toepassing. Vrijwel
alle biermixen hebben echter een hoger alcoholgehalte dan 1,2%, zodat
niet aan dit verlaagde accijnstarief wordt toegekomen.
Woningcorporaties
De leden van de fractie van het CDA vragen of er rekening is gehouden
met de nieuwe Woningwet in de argumentatie dat bij een vrijstelling van
de overdrachten van sociale huurwoningen (DAEB11) wordt aangelopen
tegen financiële bezwaren en staatssteunaspecten. Er is inderdaad ook
gekeken naar een beperking tot woningen, die worden overgedragen
vanwege de nieuwe indeling in woningmarktregio’s. De conclusie is dat
een dergelijk onderscheid dat als gevolg van de beperking tot deze
woningen gecreëerd zou worden, zou leiden tot een ongewenste ongelijke
behandeling van onroerende zaken die binnen of buiten de woningmarktregio’s worden overgedragen. Een dergelijk verschil staat om die reden op
gespannen voet met het gelijkheidsbeginsel en is om die reden onwenselijk. Overigens is er ook geen enkele wettelijke verplichting tot verkoop
van buitenregionale woningen. Sinds de vaststelling van de woningmarktregio’s geldt een verbod op uitbreidingsactiviteiten buiten de eigen
kernregio, maar investeringen in bestaand bezit (inclusief sloop en
vervangende nieuwbouw op eigen grond) zijn buiten de regio nog steeds
toegestaan.
De leden van de fractie van het CDA vragen of er bij de waardebepaling
bij overdracht naar de boekwaarde geen andere factoren een rol spelen,
zoals onderhoud en inflatie. Verder vragen deze leden welke verkoopregels er voor woningcorporaties gelden en hoe deze zich verhouden tot
verkoop tegen boekwaarde. Voor de waardebepaling bij overdracht naar
boekwaarde zijn onderhoud, inflatie of andere verplichtende verkoopregels geen belemmering voor het kunnen toepassen van de vijstelling
van overdrachtsbelasting. De overdrachtsbelasting kent een vrijstelling bij
overdracht van onroerende zaken als onderdeel van een taakoverdracht
tussen algemeen nut beogende instellingen (ANBI’s). Voorwaarde voor
toepassing van de vrijstelling is dat bij de overdracht van alle activa en
10
11

Kamerstuk 34 552, nr. 13, blz. 29–30.
Dienst van algemeen economisch belang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

13

passiva die betrekking hebben op die taak commerciële factoren geen rol
spelen. Dit betekent dat de onroerende zaken zonder tegenprestatie of –
indien er wel een tegenprestatie wordt bedongen – hooguit tegen de
boekwaarde mogen worden overgedragen. Onder boekwaarde wordt dan
begrepen de historische kostprijs minus de afschrijvingen. Dit is door de
Hoge Raad ook bevestigd in zijn arrest van 3 mei 2013.12In een dergelijke
waardebepaling spelen zaken als onderhoud en inflatie geen rol. De
woningcorporaties zijn hierbij niet gebonden aan verkoopregels die zich
verzetten tegen onderlinge overdracht van corporatiewoningen tegen een
dergelijke boekwaarde.
Vennootschapsbelasting
De leden van de fractie van het CDA vragen naar een vrijstelling van
vennootschapsbelasting voor verhuur van gereguleerde woningen indien
de belastingplichtige voor die verhuur belast is met verhuurderheffing. De
leden van de fractie van de SP vragen eveneens naar een koppeling
tussen de woningen waarover verhuurderheffing wordt betaald en een
vrijstelling in de vennootschapsbelasting. Daarbij vragen deze leden
waarom het onwenselijk is om zowel woningcorporaties als particuliere
verhuurders vrij te stellen voor hun verhuur van sociale huurwoningen.
Zoals ik heb aangegeven in de brief van 30 maart 201713 heb ik uw Kamer
gemeld dat is bezien of een objectvrijstelling zou kunnen worden
vormgegeven voor alle partijen die zich begeven op de markt van
gereguleerde huurwoningen. Over deze gereguleerde huurwoningen
wordt in potentie ook verhuurderheffing betaald. In zoverre komt deze
optie dus overeen met de suggesties van de leden van de fracties van het
CDA en de SP. Het enige verschil is dat de verhuurderheffing vanaf 2018
een heffingsvrije voet kent van 50 gereguleerde huurwoningen. Er wordt
dus pas geheven indien de verhuurder meer dan 50 gereguleerde
huurwoningen bezit. De suggestie van de leden zou dus een meer
beperkte vrijstelling betreffen dan de tweede optie zoals besproken in de
hiervoor genoemde brief. Dit neemt niet weg dat de in mijn brief
geschetste bezwaren tegen de tweede optie ook voor deze suggestie
gelden. In de hiervoor genoemde brief heb ik aangegeven dat de Wet Vpb
1969 in beginsel belasting beoogt te heffen over winsten van alle
ondernemingen en dat de introductie van een vrijstelling voor ondernemingen die zich met enkele specifieke activiteiten bezighouden evident
spanning met dat uitgangspunt oproept. Bovendien heb ik aangegeven
dat een vrijstelling een aanzuigende werking zou hebben op andere
belastingplichtigen (al dan niet actief in de woningmarkt) en daarnaast
aanzienlijke budgettaire consequenties met zich zou brengen. Tot slot
bestaat er een wezenlijk staatssteunrisico omdat het een selectieve
maatregel is ten gunste van de ondernemingen die zich met sociale
huisvesting bezighouden. Wellicht ten overvloede merk ik op dat de
verhuurderheffing voor de vennootschapsbelasting aftrekbaar is. Hierdoor
leidt de verhuurderheffing tot een lager bedrag aan te betalen vennootschapsbelasting.
Maatwerklijst
De leden van de fractie van het CDA vragen of in het persoonlijke dossier
van belastingplichtigen/toeslaggerechtigden wordt bijgehouden of een
verzoek om papieren post van de Belastingdienst te ontvangen is
geweigerd. Deze gegevens worden niet systematisch bijgehouden. Wel is
het zo dat ieder contact met de BelastingTelefoon wordt geclassificeerd op
gespreksonderwerp en gedurende een jaar blijft gekoppeld aan de
12
13

HR 3 mei 2013, ECLI:NL:HR:2013:BZ9157.
Kamerstuk 34 552, nr. 79, met name blz. 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

14

KlantContactHistorie van de betreffende burger. De Belastingdienst houdt
zo onder andere bij hoeveel mensen hebben gebeld over het gespreksonderwerp «digitalisering». In de afgelopen twaalf maanden waren dat ruim
25.000 telefoontjes. Welk deel hiervan heeft gebeld over de maatwerklijst
voor het ontvangen van papieren post, wordt niet apart geclassificeerd. In
de KlantContactHistorie kan wel handmatig worden vermeld dat het
gesprek over de maatwerklijst gaat en welke afspraken hierover met of
voor de betreffende burger zijn gemaakt.
Transparantie rulings
De leden van de fractie van het CDA vragen of ik heb overwogen om de
rulings die steekproefsgewijs worden onderzocht door vier medewerkers
van Financiën en de Belastingdienst te laten onderzoeken door onafhankelijke fiscale wetenschappers. De leden van de fractie van D66 vragen of
ook in het jaar 2017 al een dergelijk onderzoek zal worden gedaan.
Externe betrokkenheid bij het onderzoeken van rulings is theoretisch
mogelijk. Een gegeven is echter wel dat veel fiscale wetenschappers
nevenwerkzaamheden uitvoeren die afbreuk kunnen doen aan hun
onafhankelijke positie. Volledig onafhankelijke fiscale wetenschappers zijn
daarmee schaars. Bovendien heeft een externe onderzoekcommissie over
het algemeen een incidenteel karakter terwijl uw Kamer eerder heeft
aangegeven meer te voelen voor een periodiek onderzoek. Daarom had ik
voorgesteld om de APA-/ATR-praktijk te laten onderzoeken door
medewerkers van Financiën en de Belastingdienst. Deze medewerkers
hebben geen directe betrokkenheid bij het afgeven van APA’s en ATR’s en
kunnen onafhankelijk hun onderzoek verrichten. Naar aanleiding van de
motie-Schouten/Van Weyenberg14 waarin de regering wordt verzocht een
uiterste inspanning te doen een of meerdere externe, onafhankelijke
experts toe te voegen aan de onderzoekscommissie, zal ik mij inspannen
om alsnog onafhankelijke experts toe te voegen aan de commissie. Het
onderzoek zal jaarlijks plaatsvinden naar de afgegeven APA’s en ATR’s
over dat jaar. Het eerste jaar dat in het onderzoek zal worden betrokken is
2017.
De leden van de fractie van het CDA vragen of ik heb overwogen om in
plaats van een steekproefsgewijze beoordeling van de rulingpraktijk
specifieke, bewust gekozen rulings te onderzoeken. Om een zo objectief
mogelijk onderzoek te waarborgen, heb ik een steekproefsgewijze
beoordeling voorgesteld waarbij voor de onderzoekssystematiek ook de
Auditdienst Rijk (ADR) betrokken wordt. Een alternatief zou zijn om
voorrang te geven aan specifieke verschijningsvormen zoals de informeelkapitaalrulings. De onafhankelijke onderzoekscommissie zal worden
gevraagd om een onderzoeksplan te maken welke zij kan afstemmen met
de ADR. Zo kan de onderzoekscommissie nut en noodzaak van eventuele
prioritering in verschijningsvormen zelfstandig beoordelen. De suggesties
die tijdens het debat van 1 juni15 zijn gedaan zullen daarbij worden
overgebracht aan de onderzoekscommissie, zodat zij deze bij haar
beoordeling kan betrekken.
Budgettair belang fiscale faciliteiten nulemissieauto’s
De leden van de fractie van het CDA vragen of kan worden aangegeven
hoe de cijfers uit tabel 1 zich verhouden tot de raming ten tijde van
Autobrief II. Voor Autobrief II zijn de budgettaire effecten van beleidsmatige wijzigingen geraamd. Tabel 1 uit mijn brief van 30 maart 2017
geeft een overzicht van de totale derving van belastinginkomsten van de
14
15

Kamerstuk 25 087, nr. 162.
Handelingen II, 2016/17, nr. 82, item 8 (1 juni 2017).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

15

fiscale faciliteiten voor nulemissieauto’s (vrijstelling belasting van
personenauto’s en motorrijwielen (BPM) en motorrijtuigenbelasting
(MRB) en korting op de bijtelling in de loon- en inkomstenbelasting) tot en
met 2020.16 De cijfers uit deze tabel kunnen daarom niet worden afgezet
tegen diezelfde cijfers ten tijde van Autobrief II.
De leden van de fractie van het CDA vragen bij welke prognose ik vind dat
de regeling zou moeten worden aangepast. De maatregelen uit Wet
uitwerking Autobrief II, waaronder de fiscale stimulering van emissievrij
rijden, worden in 2018 geëvalueerd. Tijdens deze evaluatie wordt onder
meer onderzocht in hoeverre de huidige mate van fiscale stimulering past
bij de ontwikkeling van emissievrij rijden. Vooruitlopend op deze evaluatie
heb ik toegezegd uw Kamer, bij wijze van tussentijdse monitoring, in het
voorjaar van 2018 te informeren over het aantal in 2017 nieuw verkochte
nulemissieauto’s. Een oordeel of de regeling vervolgens moet worden
aangepast laat ik over aan een nieuw kabinet.
3. Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
Accijnstarief biermixen
De vragen van de leden van de fractie van D66 inzake het accijnstarief
voor biermixen zijn reeds beantwoord bij de daarmee samenhangende
vragen van de leden van de fractie van het CDA.
Substance-eisen
De leden van de fractie van D66 vragen het verdere proces rondom het
wetsvoorstel over coöperaties en dividendbelasting toe te lichten. Voorts
vragen deze leden hoe hierin de opties 1 en 2 uit de brief van 4 november
2016 worden meegenomen.17 Op 16 mei 2017 is het conceptwetsvoorstel
over coöperaties en dividendbelasting ter consultatie aangeboden op
internet. De consultatie liep tot en met 13 juni 2017. De opties 1 en 2,
waarnaar door de leden van de fractie van D66 wordt gevraagd, zien op
het aanscherpen van substance-eisen voor het uitwisselen van informatie
en het geven van zekerheid vooraf. Bij deze maatregelen is er samenhang
met de invulling van de in het wetsvoorstel over coöperaties en dividendbelasting op te nemen antimisbruikbepaling, waarin ook substance-eisen
worden gesteld aan de entiteit/schakel boven Nederland (Nederland is het
bronland). Die samenhang gaat niet zover dat genoemde opties 1 en 2
deel uitmaken of zullen gaan uitmaken van het wetsvoorstel over
coöperaties en dividendbelasting, dit in reactie op de betreffende vraag
van deze leden. Die opties hebben betrekking op wezenlijk andere
situaties en zien op substance-eisen voor in Nederland gevestigde
entiteiten (Nederland is bestemmingsland). Momenteel worden eerst de
uitkomsten van de consultatie bestudeerd. Ik stel mij zo voor dat na
afronding van dit wetsvoorstel wordt bezien of, en zo ja in welke mate, de
uit dit wetsvoorstel voortvloeiende substance-eisen dienen te worden
vertaald naar de eerdergenoemde opties 1 en 2. Het streven is om het
wetsvoorstel op Prinsjesdag aan uw Kamer aan te bieden, waarbij
inwerkingtreding per 1 januari 2018 is beoogd.
Maatwerklijst
De leden van de fractie van D66 vragen wat het ruimhartige beleid van de
Belastingdienst bij het opnemen op de maatwerklijst voor papieren
kopieën betekent. Het opnemen op de maatwerklijst voor papieren
16
17

Kamerstuk 34 552, nr. 79, blz. 13.
Kamerstuk 25 087, nr. 136.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

16

kopieën betekent dat burgers zoveel mogelijk worden geaccommodeerd
in het ontvangen van een papieren kopie als zij daarom vragen. De burger
wordt wel geattendeerd op andere mogelijkheden van ondersteuning.
Achter de vraag om een papieren kopie schuilt namelijk vaak een andere
hulpvraag.
De leden van de fractie van D66 vragen hoeveel mensen op de maatwerklijst voor een papieren kopie staan. Medio 2017 staan ruim 73.000 burgers
op de maatwerklijst voor een papieren kopie. Het aantal burgers dat op
deze lijst is opgenomen is niet tijdgebonden. Burgers of hun vertegenwoordigers melden zich eenmalig aan en eventueel op een later moment
weer af. De Belastingdienst verwijdert op eigen initiatief alleen burgers
van de maatwerklijst naar aanleiding van overlijden. Over het aantal
burgers op deze lijst wordt iedere halfjaarsrapportage gerapporteerd aan
uw Kamer. De leden van de fractie van D66 vragen verder hoe het kan dat
de Belastingdienst niet bijhoudt welke verzoeken er (telefonisch of anders)
worden gedaan en of deze verzoeken worden toegekend. De toegekende
verzoeken worden op de maatwerklijst geplaatst en daarmee bijgehouden. Zoals hiervoor opgemerkt wordt doorgaans medewerking
verleend aan het verstrekken van een papieren kopie.
Lijst van niet-coöperatieve jurisdicties
De leden van de fractie van de SP vragen of er uitleg gegeven kan worden
hoe bepaald wordt welke jurisdicties worden onderzocht ten behoeve van
de lijst van niet-coöperatieve jurisdicties. De leden van de fracties van D66
en de SP willen weten of elke jurisdictie met een nultarief wordt onderzocht op schadelijkheid en of er nog andere trigger-criteria zijn vastgesteld. Alle jurisdicties die een vennootschapsbelasting toepassen tegen
een nultarief en de jurisdicties die geen vennootschapsbelasting kennen
worden onderzocht op schadelijkheid van dit regime. Er zijn geen andere
trigger-criteria vastgesteld. Voor de volledigheid wil ik hieraan toevoegen
dat jurisdicties ook worden onderzocht op fiscale transparantie, schadelijke preferentiële regimes en deelname aan de BEPS minimumstandaard.
Verder willen de leden van de fractie van de SP weten wat de status is van
de lijst van de niet- coöperatieve jurisdicties. Op dit moment worden 92
jurisdicties onderzocht op de vastgestelde «good governance»-criteria
(fiscale transparantie, geen schadelijke concurrentie, en deelname aan
BEPS minimumstandaard). In het najaar van dit jaar zal op basis van alle
bevindingen een conceptlijst worden opgesteld die aan het eind van dit
jaar door de lidstaten in de Raad Ecofin formeel zal worden goedgekeurd.
Vennootschapsbelastingplicht zeehavens
De leden van de fractie van D66 vragen naar het verwachte tijdpad van de
procedure inzake de vennootschapsbelastingplicht voor zeehavens en
wanneer er een uitspraak in deze zaak verwacht kan worden. Ik kan deze
leden informeren dat er in de juridische procedure die door de Nederlandse zeehavens tegen het besluit van de Europese Commissie inzake de
vennootschaps-belastingplicht voor Nederlandse zeehavens is aangespannen inmiddels een zitting gepland staat op 7 september 2017. De
Nederlandse Staat heeft zich in deze procedure aan de zijde van de
Nederlandse zeehavens geschaard en op 5 oktober 2016 een memorie in
interventie bij het Gerecht van de EU ingediend. Over de vraag wanneer
de uitspraak wordt verwacht, kan ik weinig zeggen. Het Gerecht van de EU
gaat daarover. Een procedure bij het Gerecht duurt gemiddeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

17

19 maanden.18 Het Gerecht zou, gelet op deze termijnen, mogelijk aan het
begin van het jaar 2018 uitspraak kunnen doen.
Afgezonderd particulier vermogen
De leden van de fractie van D66 vragen of het klopt dat misbruik van de
aangepaste regelgeving voor afgezonderd particulier vermogen (APV)
mogelijk is. De leden van de fractie van de SP vragen waarom ik verwacht
dat dit misbruik in de praktijk zelden zal voorkomen. Tevens vragen deze
leden of er signalen uit de praktijk zijn waaruit blijkt dat belasting wordt
ontweken door de inbreng van een onderneming in een APV. De leden
van D66 willen verder weten hoe de signalen of dit misbruik toeneemt
worden gemonitord. Hoewel ik het risico op misbruik bijzonder klein acht,
is het in theorie mogelijk dat belasting wordt ontweken door het onderbrengen van een onderneming in een APV. Zoals in mijn brief van
30 maart 2017 is toegelicht zijn de rechtsvormen die kunnen kwalificeren
als een APV echter niet de meest geschikte rechtsvormen voor het drijven
van een onderneming.19 In de literatuur wordt hetzelfde geconstateerd. Zo
is prof. dr. J.P. Boer van oordeel dat in de praktijk vermoedelijk slechts
zelden een onderneming wordt gedreven door een APV, zodat de
toerekeningsstop de facto is afgeschaft. Hierdoor worden volgens Boer de
door de wetgever als constructie aangemerkte gevallen effectief
bestreden.20 Binnen de Belastingdienst wordt continu gezocht naar in de
praktijk voorkomende belastingconstructies, bijvoorbeeld met behulp van
data-analyse en gebruik van een kennisnetwerk waarin de Coördinatiegroep constructiebestrijding (CCB) een belangrijke speler is. De Belastingdienst heeft het misbruik van de aangepaste regelgeving voor APV’s tot
op heden niet gesignaleerd. Indien misbruik van de huidige
APV-regelgeving zich voordoet, word ik op de hoogte gesteld.
Transparantie rulings
De vraag van de leden van de fractie van D66 of ook in het jaar 2017 al een
onderzoek van onafhankelijke fiscale experts en de ADR naar een
steekproef van rulings zal worden gedaan is reeds beantwoord bij de
samenhangende vragen van het CDA ter zake.
CO2-uitstoot
De leden van de fractie van D66 vragen toe te lichten wat wordt verstaan
onder strenge, maar haalbare normen om de transitie naar emissievrij
rijden te versterken. De eerstvolgende normstelling van het Europese
bronbeleid is een CO2-uitstoot van 95 gram per kilometer in 2021. Om de
transitie naar emissievrij rijden te versterken zet het kabinet in op een
norm van 70 gram CO2 per kilometer in 2025, gevolgd door 35 gram in
2030. Ik verwijs naar de brief van de Staatssecretaris van Infrastructuur en
Milieu van 9 mei 2017 aan uw Kamer.21 In deze brief wordt nader
ingegaan op de ambitie van het kabinet. De Europese Commissie komt in
2017 met een voorstel voor een nieuwe norm na 2021. Zodra het
Europese Commissievoorstel bekend is, deelt het kabinet de Nederlandse
inzet via een BNC-fiche met uw Kamer.

18

Zie blz. 130 van het jaarverslag Hof van Justitie van de EU 2016: https://curia.europa.eu/jcms/
jcms/Jo2_7000/nl/
19
Kamerstuk 34 552, nr. 79, blz. 11.
20
J.P. Boer, Aanpassingen van het APV-regime in het Belastingplan 2017 – de nieuwe toerekeningsstop geanalyseerd, Fiscaal Tijdschrift Vermogen 2017(2) 7.
21
Kamerstuk 31 209, nr. 212.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

18

S&O-verklaring
De leden van de fractie van D66 vragen of toegelicht kan worden of er
sinds de verplichting van de S&O-verklaring voor de innovatiebox
signalen van acute knelpunten zijn die mogelijk eerder opgelost moeten
worden dan de evaluatie van de S&O-verklaring in 2018. Uit navraag bij
de Minister van Economische Zaken is gebleken dat hier op dit moment
geen sprake van is. Er zijn bij RVO.nl geen signalen bekend dat de
verplichting acute knelpunten oplevert. Tijdens reguliere overleggen
tussen RVO.nl en de Belastingdienst is dit ook niet aan de orde geweest.
Daarnaast vragen de leden van de fractie van D66 hoe wordt gemonitord
of dit soort knelpunten zich nu al voordoen. De S&O-verklaring wordt
afgegeven door RVO.nl aan een belastingplichtige als deze speur- en
ontwikkelingswerk verricht. RVO.nl inventariseert periodiek afgewezen
S&O-verklaringen, zodat eventuele knelpunten inzichtelijk worden. Een
indicatie voor knelpunten rondom de S&O-verklaring zou een toename
van bezwaar- en beroepschriften tegen de door RVO.nl afgegeven
beschikkingen zijn. Hiervan is op dit moment echter geen sprake.
Doorwerking inkomensstijging ex-partner in toetsingsinkomen toeslag
De leden van de fractie van D66 vragen waarom de 10%-regeling in 2012
is afgeschaft en waarom het herinvoeren daarvan nu toch de beste optie
zou zijn. Het schrappen van de 10%-regeling was één van de aanbevelingen uit het rapport van het Interdepartementaal beleidsonderzoek
Vereenvoudiging Toeslagen (2009) om de regelgeving op onderdelen
minder complex te maken ten behoeve van de vereenvoudiging van het
uitvoeringsproces van toeslagen.22 Deze aanbeveling is destijds, samen
met enkele andere aanbevelingen uit het rapport, uitgewerkt in Overige
fiscale maatregelen 2012. De regeling werd als ingewikkeld beschouwd en
er werd in de praktijk weinig gebruik van gemaakt.
Zoals aangegeven in mijn brief van 30 maart 2017 is het noodzakelijk, als
gevolg van enkele uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de
Raad van State (RvS), in de Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen (Awir) een voorziening op te nemen die het mogelijk maakt om
in het geval van verbreking van het partnerschap of medebewonerschap
rekening te houden met een inkomensstijging van de voormalige partner
of medebewoner die zich na de verbreking van het partnerschap of
medebewonerschap heeft voorgedaan bij de vaststelling van het recht op
toeslag over de periode van partnerschap en medebewonerschap.23 Na
onderzoek is gebleken dat herinvoering van de 10%-regeling zoals die tot
1 januari 2012 voor deze situaties was opgenomen in de Awir, hiervoor de
meest geschikte oplossing is. De regeling is weliswaar bewerkelijk voor de
uitvoering en ingewikkeld voor de burger maar kan op korte termijn
worden heringevoerd via het Belastingplan 2018. Ook zijn andere
oplossingen onderzocht, zoals de mogelijkheid om in het geval van een
inkomensstijging op verzoek van de belanghebbende het inkomen van de
ex-partner van het voorgaande jaar toe te passen bij de vaststelling van
het recht op toeslag. Deze oplossing is weliswaar minder ingewikkeld,
maar doet onvoldoende recht aan de uitspraken van de RvS omdat het
inkomen van de ex-partner in het voorgaande jaar hoger kan zijn geweest
dan in het jaar van verbreking van het partnerschap. In dat geval zou voor
de vaststelling van het recht op toeslag over de periode van partnerschap
toch worden uitgegaan van een hoger inkomen dan het inkomen waar de
achterblijvende partner van heeft kunnen profiteren.
22
23

Kamerstuk 31 580, nr. 3.
Kamerstuk 34 552, nr. 79, blz. 15–16.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

19

De leden van de fractie vragen voorts wat de gevolgen zijn als de
ex-partner 9% in inkomen erop vooruit gaat en hoe de 10% is bepaald.
Met de herinvoering van de 10%-regeling wordt beoogd om bij de
vaststelling van de draagkracht over de periode van partnerschap
onevenwichtigheden die als onbillijk kunnen worden beschouwd te
voorkomen. De grens van 10% is een doelmatigheidsgrens. Een verlaging
van de grens zou leiden tot een aanzienlijke vergroting van de doelgroep
die voor de regeling in aanmerking kan komen, hetgeen disproportionele
gevolgen voor de uitvoerbaarheid zou hebben. Min of meer reguliere
inkomensstijgingen bij de ex-partner die niet direct het gevolg zijn van de
scheiding, bijvoorbeeld een dertiende maand of eindejaarsuitkering
zouden dan ook onder het toepassingsbereik vallen. Daar is de regeling
ook niet voor bedoeld. Een inkomensstijging van de ex-partner van 9%
wordt daarom wel in aanmerking genomen bij de vaststelling van het
recht op toeslag gedurende de periode van partnerschap.
Innovatiebox
De leden van de fractie van D66 vragen naar de stand van zaken rondom
het toegankelijk maken van de innovatiebox voor biologische gewasbeschermingsmiddelen, gelet op de toezegging dat hierover in het tweede
kwartaal meer duidelijkheid zou kunnen worden gegeven. Daarnaast
wordt gevraagd hoe ernaar wordt gekeken om buiten de biologische
gewasbescherming ook andere levende (micro-)organismen onder de
innovatiebox te laten vallen. In mijn brief van 30 maart 201724 heb ik
aangegeven te hopen in het tweede kwartaal meer duidelijkheid te kunnen
verschaffen over de inwerkingtreding van het amendement Dijkgraaf
c.s.25, dat kort gezegd ziet op het uitbreiden van de lijst van juridische
tickets om toegang te verkrijgen tot de innovatiebox met biologische
gewasbeschermingsmiddelen. Inmiddels is op 28 juni 201726 het besluit
gepubliceerd tot inwerkingtreding van de wijzigingen die ingevolge het
amendement Dijkgraaf c.s. zijn opgenomen in het Belastingplan 2017.
Eveneens op 28 juni27 heeft uw Kamer een brief ontvangen over ontwikkelingen betreffende de innovatiebox. Hierin is ook benoemd dat, gelet op
de reikwijdte van het amendement Dijkgraaf c.s., de wijzigingen met
terugwerkende kracht tot en met 1 januari 2017 in werking treden. Dit
betekent dat een belastingplichtige die voldoet aan de overige
voorwaarden voor toepassing van de innovatiebox, met het door het
amendement Dijkgraaf c.s. geïntroduceerde juridische ticket van gewasbeschermingsmiddelen toegang kan krijgen tot de innovatiebox en ten
aanzien van dat kwalificerende immaterieel activum de innovatiebox
vanaf 1 januari 2017 kan toepassen. Na contact te hebben gehad met het
Ministerie van Economische Zaken heb ik geconcludeerd dat er op dit
moment geen aanwijzingen zijn dat er andere juridische tickets
voorhanden zijn die natuurlijke innovatie omvatten waarbij gebruik wordt
gemaakt van (micro-)organismen. Het amendement Dijkgraaf c.s. beslaat
de niet-chemische methoden van gewasbescherming, zoals het gebruik
van biologische bestrijders, en sluit aan bij de ambitie van het kabinet om
de transitie naar duurzame gewasbescherming te versnellen. Aldus is de
Nederlandse innovatiebox, zoals ook door de Europese Gedragscodegroep goedgekeurd en door de OESO als niet schadelijk beoordeeld28, ten
aanzien van natuurlijke innovatie, naar de mening van het kabinet,

24

Kamerstuk 34 552, nr. 79.
Kamerstuk 34 552, nr. 68.
26
Stb. 2017, nr. 280.
27
Kamerstuk 34 552, nr. 85.
28
http://www.oecd.org/tax/oecd-secretary-general-tax-report-g20-leaders-july-2017.pdf, Annex I,
Inclusive Framework on Beps, Progress report July 2016-June 2017, blz. 10 en 11.
25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

20

voorzien van de hiervoor toereikende juridische tickets. Hiermee acht ik
tevens de motie Omtzigt c.s.29 afgedaan.
Evaluatie Wet uniformering loonbegrip
De leden van de fractie van D66 vragen of in de evaluatie van de Wet
uniformering loonbegrip (Wet ULB) ook de effecten van de aanpassing
van de Wet ULB op Nederlanders die in het buitenland wonen meegenomen worden. De evaluatie van de Wet ULB op het gebied van
koopkrachteffecten en gevolgen voor de loonkosten is reeds in 2013
uitgevoerd.30 Mede naar aanleiding van deze evaluatie wordt uw Kamer
jaarlijks geïnformeerd over de koopkrachteffecten van maatregelen in het
daaropvolgende jaar. In de evaluatie van Panteia die uw Kamer recent
heeft ontvangen31 komen deze effecten – en dus ook de effecten op
Nederlanders die in het buitenland wonen – dan ook niet meer aan de
orde. De in 2017 uitgevoerde evaluatie32 richt zich op de met de Wet ULB
beoogde vereenvoudiging en verlaging van administratieve lasten. In
deze evaluatie wordt met name nagegaan in hoeverre de introductie van
deze wet op zich heeft geleid tot een vermindering van de (ervaren)
regeldruk.
4. Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
Substance-eisen
De leden van de fractie van de SP geven aan dat aanscherping van
artikel 8c van de Wet Vpb 1969 volgens het rapport van de werkgroep
fiscaliteit van de Studiegroep Duurzame Groei tot een negatief budgettair
effect leidt. Deze leden vragen of ik deze aanname overneem en waarop
deze aanname is gebaseerd. Ook willen deze leden weten waarop het
standpunt is gebaseerd dat de extra belastingopbrengst de negatieve
budgettaire effecten niet compenseert.
De werkgroep fiscaliteit van de Studiegroep Duurzame Groei heeft in haar
rapport aangegeven dat het lastig is in te schatten tot hoeveel extra
belastingopbrengst een aanpassing van artikel 8c van de Wet Vpb 1969 zal
leiden. Wel geeft de werkgroep, op basis van eerder onderzoek, aan dat de
vennootschappen waar de maatregel op ziet in Nederland een niet gering
bedrag aan vennootschapsbelasting afdragen. Rente- en royaltystromen
die nu over Nederland lopen zullen worden verlegd afhankelijk van de
mate waarin artikel 8c van de Wet Vpb 1969 zal worden aangescherpt.
Daardoor zullen ook de ontvangsten van vennootschapsbelasting deels
verdwijnen en zal er naar verwachting per saldo een negatief budgettair
effect zijn. Ik heb geen reden om hier van een andere aanname uit te gaan
dan de Studiegroep Duurzame Groei heeft gedaan.
De leden van de fractie van de SP vragen voorts waar de rente- en
royaltystromen naartoe worden verlegd als artikel 8c van de Wet Vpb 1969
wordt aangescherpt, hoe dit beargumenteerd kan worden en of is
uitgezocht welke landen minder of geen eisen zoals in artikel 8c van de
Wet Vpb 1969 stellen. Naar alle waarschijnlijkheid zullen deze rente- en
royaltystromen bij een aanscherping van artikel 8c van de Wet Vpb 1969
verplaatst worden naar andere landen die geen bronbelasting inhouden
op rente- en royalty’s. Daarnaast zal onder andere relevant zijn of het
andere land een vergelijkbare regeling als artikel 8c van de Wet Vpb 1969
kent. Mijn ambtsvoorganger heeft in het verleden door het IBFD
onderzoek laten doen naar de wet- en regelgeving van Oostenrijk, België,
29

Kamerstuk 34 552, nr. 73.
Kamerstuk 33 682, nr. 1.
31
Kamerstuk 33 682, nr 16.
32
Bijlage bij Kamerstuk 33 682, nr. 16.
30

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

21

Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Ierland, Luxemburg, Spanje, Zweden,
Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk. In dit onderzoek is geconcludeerd
dat geen van de genoemde landen een regel kent die substance-eisen
stelt zoals artikel 8c van de Wet Vpb 1969. Het onderzoek van het IBFD is
bijgevoegd bij de brief van 25 juni 2012.33
Algemeen woningcorporaties
De leden van de fractie van de SP willen een overzicht van alle uitgaven
aan belastingen van woningcorporaties van de afgelopen vijf jaar aan
overdrachts-, vennootschapsbelasting en verhuurderheffing, en wat het
de staatskas aan inkomsten in totaal heeft opgeleverd. Voor wat betreft de
overdrachtsbelasting van woningcorporaties (ovb) wijs ik u op het
antwoord hierna. In de brief van december 201634 is de opbrengst van de
vennootschapsbelasting bij woningcorporaties naar belastingjaar
weergegeven (zie tabel 1). In de hiervoor genoemde brief is tevens
aangegeven dat de opbrengsten zijn weergegeven op basis van de meest
recente aanslagen. Voor 2013 betekent dit dat een aanzienlijk deel van de
opbrengst nog niet definitief is vastgesteld. Voor de jaren na 2013 is de
opbrengst nog te onzeker om weer te geven.
Tabel 1: Opbrengst vennootschapsbelasting woningcorporaties (transactiebasis, in
miljoen €)
Belastingjaar
Vennootschapsbelasting

2008

2009

2010

2011

2012

2013

3

0

0

1

39

40

De woningcorporatieafdrachten vanwege de verhuurderheffing zijn op
grond van het Sectorbeeld 2016 te bepalen op € 43 miljoen in 2013,
€ 1,13 miljard in 2014 en € 1,25 miljard in 2015. Voor 2016 is nog geen
definitief bedrag beschikbaar, maar bij eenzelfde aandeel in de totale
opbrengst van de verhuurheffing als in 2015 kan dit bedrag worden
geraamd op circa € 1,37 miljard.
De leden van de fractie van de SP willen weten hoe de genoemde
budgettaire derving van € 70 miljoen wordt onderbouwd. Deze leden
vragen ook of overdracht daadwerkelijk op zo’n grote schaal plaatsvindt.
De € 70 miljoen betreft een geschatte overdracht van alle vastgoed
(woningen, belast tegen 2%, en niet-woningen (waaronder grond), belast
tegen 6%) tussen alle ANBI’s. Op basis van de kasstaten van woningmarktcorporaties is er voor wat betreft woningcorporaties een uiteindelijk
bedrag aan overdrachtsbelasting vermeld van circa € 17–21 miljoen voor
2013 en circa € 13–18 miljoen voor 2014.35 Over woningen van woningcorporaties die binnen zes maanden opnieuw worden verkocht, hoeft in
beginsel geen overdrachtsbelasting te worden afgedragen. Het aantal
belaste overdrachten van woningcorporatiewoningen is aanzienlijk lager
dan de totale overdrachtssom van € 3,5 miljard waaraan de leden van de
fractie van de SP refereren. Overigens betreffen het cijfers tot en met
2014. In 2015 zijn 7.100 woningen verkocht tussen corporaties onderling,
tegen 3.700 in 2014 en 7.800 in 2013.
De leden van de fractie van de SP vragen naar de totale belastingdruk
voor verhuurders van sociale huurwoningen per 2022. Daarnaast vragen
deze leden naar de verhouding tussen de belastingdruk en de taak van
33

Kamerstuk 25 087, nr. 32, en het daarbij gevoegde IBFD-rapport, p. 2 en de bijlage over
substance-eisen, blz. 14.
34
Kamerstuk 34 550 XVIII, nr. 40.
35
Kamerstuk 34 550, nr. 40.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

22

woningcorporaties. Jaarlijks brengt de Autoriteit Woningcorporaties (Aw)
de financiële positie en prestaties van de woningcorporatiesector in beeld.
In de afgelopen jaren is de financiële positie van woningcorporaties
aanzienlijk verbeterd. Uit het sectorbeeld 2016 blijkt dat de financiële
ruimte van woningcorporaties is toegenomen. Het sectorbeeld geeft ook
een verkenning tot en met 2025. Deze verkenning wijst erop dat de
financiële ruimte de komende jaren verder groeit. Als de rente laag blijft,
groeit de ruimte zelfs sterk. Daarnaast stelt het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties jaarlijks de indicatieve bestedingsruimte woningcorporaties (IBW) beschikbaar aan woningcorporaties,
gemeenten en huurdersorganisaties ten behoeve van het lokale overleg
over prestatieafspraken. Met deze IBW wordt indicatief de financiële
ruimte aangegeven die woningcorporaties hebben voor nieuwbouw,
verbetering en huurmatiging bovenop de investerings- en huurvoornemens die zij hebben geformuleerd in hun meerjarenprognose. Eind mei
van dit jaar is de IBW 2017 gepresenteerd. Daaruit blijkt dat de sector,
bovenop de eigen voornemens, een indicatieve investeringsruimte heeft
voor nieuwbouw van € 21 miljard, voor verbetering van woningen
€ 16 miljard en een indicatieve ruimte voor structurele huurmatiging van
€ 0,7 miljard. Zowel met het Sectorbeeld als met de IBW wordt derhalve
de vinger aan de pols gehouden voor wat betreft de financiële positie van
woningcorporaties.
De leden van de fractie van de SP vragen of er met de verhuurderheffing
geen sprake is van een dubbele belasting van producten die bedoeld zijn
voor een doelgroep met een smalle beurs en daarom laag in huurprijs
moeten blijven. Verder vragen deze leden waarom er wel verhuurderheffing wordt geheven, maar er geen generieke vrijstelling op een andere
belasting kan worden gegeven. Afspraken over de verhuurderheffing
maken deel uit van een pakket aan maatregelen, opgenomen in het
woonakkoord. De maatregelen uit het woonakkoord beogen om de
woningmarkt beter te laten functioneren. Het woonakkoord moet zorgen
voor stimulering van de bouw en werkgelegenheid en bevordering van
energiebesparing. Ook moet het starters helpen en scheefwonen
tegengaan. Deze doelstellingen blijven overeind staan en daaraan draagt
ook de verhuurderheffing bij. Op grond van de Regeling vermindering
verhuurderheffing kunnen verhuurders korting krijgen op de verhuurderheffing bij bouw of verbouw van woningen, sloop of samenvoeging van
woningen in Rotterdam Zuid en krimpgebieden, bij transformatie van
vastgoed naar woonfunctie, en bij nieuwbouw van goedkope huurwoningen. Er is daarnaast ook geen causaal verband tussen de verhuurderheffing en de mogelijkheden voor een generieke vrijstelling op een andere
belasting. Met andere woorden de mogelijkheden voor een vrijstelling
moeten per belastingmiddel in kaart worden gebracht en beoordeeld, de
verhuurderheffing speelt daarbij geen rol. Daarbij speelt de ongelijkheid in
de behandeling van woningcorporaties als het gaat om belastingen,
waaraan deze leden refereren, geen rol.
Overdrachtsbelasting
De leden van de fractie van de SP vragen waarom er voor de
DAEB-activiteit van sociale huurwoningen geen uitzondering kan komen
voor de overdrachtsbelasting, en of woningcorporaties vroeger, toen
woningcorporaties nog vrijgesteld waren voor de overdrachtsbelasting en
daarmee een concurrentievoordeel hadden, soms onderling woningen
verkochten voor prijzen die in strijd waren met de verkoopregels van het
Rijk. De leden van fractie van de SP vragen tevens waarom ik de kansen
voor een uitzondering van overdrachtsbelasting op DAEB-activiteiten van
een woningcorporatie zo negatief inschat. Een vrijstelling van
overdrachtsbelasting die specifiek ziet op de DAEB-activiteiten van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

23

woningcorporaties betreft een vorm van staatssteun die niet is
opgenomen in het besluit voor woningcorporaties uit december 2009 van
de Europese Commissie.36 Dit besluit geeft enkel toestemming – onder
voorwaarden – voor specifiek benoemde, bestaande staatssteun, te weten
borging door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw, verlaagde
grondprijzen van gemeenten en sanerings- en projectsteun (voorheen
steun van het Centraal Fonds Volkshuisvesting). Dit betekent dat
vrijstelling van overdrachtsbelasting niet kan worden gerealiseerd binnen
het voornoemde besluit, maar als nieuwe staatssteun ter goedkeuring
moet worden voorgelegd aan de Europese Commissie. Een nieuwe vorm
van staatssteun wordt door de Europese Commissie getoetst aan het
staatssteunkader voor DAEB-activiteiten dat zij daarvoor hanteert en dat
met name is neergelegd in het vrijstellingsbesluit voor diensten van
algemeen economisch belang van december 2011.37 Een belangrijke
voorwaarde voor het toestaan van nieuwe staatssteun is dat wordt
aangetoond dat de staatssteun noodzakelijk is voor het laten functioneren
van de DAEB-activiteiten. Er zijn echter geen (nieuwe) feiten en omstandigheden (bijvoorbeeld financiële noodzaak of een regio-indeling die zou
verplichten tot afstoten bezit) die de noodzaak om te komen tot een
uitzondering van overdrachtsbelasting rechtvaardigen. De introductie van
woningmarktregio’s en de verhuurderheffing zijn geen nieuwe feiten die
de DAEB-activiteiten zodanig wijzigen dat extra staatssteun gerechtvaardigd zou kunnen zijn. Ook ten tijde van de besluiten van 2009 en 2011
was bovendien overdrachtsbelasting verschuldigd over onderlinge
overdrachten van DAEB-woningen tussen woningcorporaties. Ik heb in
mijn brief bij het schrijven over concurrentievoordeel vanwege de
vroegere vrijstelling voor overdrachtsbelasting bij onderlinge verkopen
niet willen suggereren dat woningcorporaties toen woningen hebben
verkocht voor prijzen die in strijd zijn met verkoopregels.38 Om van deze
vrijstelling gebruik te maken waren destijds geen nadere verkoopregels
verplicht. Ik bedoelde hier alleen dat het genieten van een vrijstelling van
overdrachtsbelasting voor specifieke partijen met bepaalde categorieën
onroerende zaken die andere partijen op de woningmarkt niet hebben op
zichzelf een ongelijkheid in de markt veroorzaakt die concurrentieverstorend kan werken.
De leden van de fractie van de SP vragen waarom woningcorporaties een
status van ANBI aanvragen die zij effectief niet kunnen gebruiken. De
overdrachtsbelasting kent een vrijstelling bij overdracht van onroerende
zaken als onderdeel van een taakoverdracht tussen ANBI’s. Voorwaarde
voor toepassing van de vrijstelling is dat bij de overdracht commerciële
factoren geen rol spelen. Dit betekent dat de onroerende zaken hooguit
tegen de boekwaarde (zijnde historische kostprijs minus afschrijvingen)
mogen worden overgedragen. Woningcorporaties verkopen veelal
onderling tegen hogere prijzen en passen deze bestaande vrijstelling dan
ook vaak niet toe. Als een woningcorporatie zich laat aanmerken als ANBI
en in het kader van een taakoverdracht alle tot die taak behorende activa
en passiva (waaronder de daartoe behorende onroerende zaken)
overdraagt aan een andere woningcorporatie met ANBI-status kan de
verkrijgende woningcorporatie in aanmerking komen voor een vrijstelling
van overdrachtsbelasting, mits de overdrachtsprijs niet hoger wordt
gesteld dan de voormelde boekwaarde. Het is de keuze van de corporaties
zelf om onderling tegen hogere prijzen te verkopen. De Woningwet is
geen belemmering om tegen lagere prijzen te verkopen en zo gebruik te
maken van de ANBI-vrijstelling.

36

PbEU 2010, C 31.
Pb EU 2012, L 7.
38
Kamerstuk 34 552, nr. 79, blz. 4.
37

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

24

De leden van de fractie van de SP vragen waarom ik de introductie van de
woningmarktregio’s en de verhuurderheffing niet zie als een gewijzigde
omstandigheid die een verandering van de overdrachtsbelasting
rechtvaardigt. Een vrijstelling van overdrachtsbelasting beperkt tot
woningen, die worden overgedragen vanwege de nieuwe indeling in
woningmarktregio’s, zou leiden tot een ongewenste ongelijke behandeling
ten opzichte van onroerende zaken die binnen of buiten de woningmarktregio’s worden overgedragen. Een dergelijk verschil staat op gespannen
voet met het gelijkheidsbeginsel en is om die reden onwenselijk.
Bovendien is er geen wettelijke verplichting tot verkoop van woningen
buiten de eigen kernregio en zijn investeringen in bestaand bezit aldaar
nog steeds toegestaan. De introductie van de verhuurderheffing,
waarnaar de leden van de SP verwijzen, doet daaraan niet af.
De leden van de fractie van de SP vragen of ik mij wil inspannen voor een
positief oordeel in Europa over een vrijstelling in de overdrachtsbelasting.
Het sectorbeeld en de verwachte financiële ontwikkelingen tot en met
2025 geven mij momenteel geen aanleiding om hier op in te zetten. Ik
hecht eraan nogmaals te benadrukken dat de gevraagde vrijstelling de
omvang van de totale belastinggrondslag vermindert. Daarnaast neemt
hierdoor de complexiteit van het fiscale stelsel (fors) toe. Alleen al om die
reden lijkt de fiscale route om woningcorporaties te stimuleren geen
wenselijke weg. Het door de leden van de fractie van de SP gevraagde
alternatief, zijnde de afschaffing van de verhuurderheffing, is als
onderdeel van het woonakkoord een optie die door een volgend kabinet
moet worden beschouwd.
Vennootschapsbelasting
De leden van de fractie van de SP vragen, gelet op de invoering van de
verhuurderheffing in 2013 en de nieuwe Woningwet per 2015, waarom de
ratio dat woningcorporaties fiscaal als ondernemingen gezien moeten
worden nog steeds van kracht is. Na invoering van beide voormelde
wetten is de taakuitoefening van woningcorporaties niet wezenlijk
gewijzigd ten opzichte van de situatie voor 2008. Woningcorporaties zijn
professionele organisaties die een onderneming drijven en daarom zijn zij
integraal vennootschapsbelastingplichtig geworden. De invoering van de
verhuurderheffing in 2013 en van de nieuwe Woningwet per 2015 werpen
daar geen ander licht op.
De leden van de fractie van de SP vragen of woningcorporaties aangemerkt kunnen worden als overheidsondernemingen en of er daarmee een
uitzondering op de vennootschapsbelastingplicht gemaakt kan worden.
Daarnaast vragen deze leden of de nieuwe Woningwet met verplichte
scheiding tussen DAEB en niet-DAEB activiteiten aanleiding kan vormen
voor het heroverwegen of aanpassen voor het fiscale regime voor
woningcorporaties. Door de Wet modernisering belastingplicht overheidsondernemingen zijn alle overheidsondernemingen voor boekjaren die
aanvangen op of na 1 januari 2016 belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Van een uitzondering in de Wet Vpb 1969 voor
overheidsondernemingen, die voor die tijd bestond, is dus niet langer
sprake. Er zijn twee soorten overheidsondernemingen, publiekrechtelijke
overheidsondernemingen en privaatrechtelijke overheidsondernemingen.
Publiekrechtelijke overheidsondernemingen zijn belastingplichtig voor
zover zij in fiscale zin een onderneming drijven. Dat geldt ook voor
privaatrechtelijke overheidslichamen in de vorm van een stichting of een
vereniging. Privaatrechtelijke overheidslichamen zijn integraal belastingplichtig indien het om naamloze of besloten vennootschappen (nv’s of
bv’s) gaat. Woningcorporaties hebben geen publiekrechtelijke rechtspersoonlijkheid en kunnen daarmee geen publiekrechtelijke overheidsonder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

25

neming zijn. Woningcorporaties voldoen evenmin aan de wettelijke
vereisten39 om als privaatrechtelijk overheidslichaam aangemerkt te
kunnen worden. Zo worden de bestuurders niet benoemd of ontslagen
door een publiekrechtelijke rechtspersoon en evenmin komt het
vermogen bij liquidatie volledig ten gunste aan een publiekrechtelijke
rechtspersoon. Woningcorporaties kunnen daarom niet als overheidsonderneming worden aangemerkt.
Wat betreft de veranderingen vanwege de Woningwet heb ik, naar
aanleiding van de motie van de leden Groot en Van Vliet40, opties voor het
vrijstellen van woningcorporaties van overdrachtsbelasting en vennootschapsbelasting in beeld gebracht. Ik heb hier uw Kamer over geïnformeerd.41 Hoewel de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en ik ons vanzelfsprekend van onze demissionaire status bewust zijn
en dus geen aanleiding zien om op dit punt met beleidsinitiatieven te
komen, hebben wij in de brief van 30 maart 2017 de kaders aangegeven
waarbinnen dit onderwerp beschouwd moet worden. Zoals in die brief
uitvoerig toegelicht, zien wij nu geen passende mogelijkheden om de
bestaande vrijstelling voor woningcorporaties in de overdrachts- en
vennootschapsbelasting uit te breiden.
De leden van de fractie van de SP vragen of banken uitgezonderd worden
van vennootschapsbelasting en of op diezelfde basis een uitzondering
voor woningcorporaties mogelijk is. Banken zijn, net als de woningcorporaties volledig belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Voor de
volledigheid merk ik op dat banken naast de vennootschapsbelasting ook
een bankenbelasting betalen. Die bankenbelasting is niet aftrekbaar van
de belastbare winst, terwijl de verhuurderheffing dat voor woningcorporaties wel is.
De leden van de fractie van de SP vragen hoeveel gemeentelijke woningbedrijven er momenteel zijn en in hoeverre deze bedrijven vennootschapsbelastingplichtig zijn. Voor zover mij bekend zijn er vijf gemeenten
die een woningbedrijf hebben dat vergelijkbaar lijkt te zijn met een
woningcorporatie. Uit de wetsystematiek volgt dat de gemeenten
(publiekrechtelijke rechtspersonen) voor deze activiteit in beginsel
belastingplichtig zullen zijn. Onder het drijven van een onderneming in
fiscale zin wordt namelijk mede verstaan een daarmee overeenkomende
werkzaamheid waardoor in concurrentie wordt getreden met andere
belastingplichtige ondernemingen. In casu is daar sprake van, namelijk
met woningcorporaties en andere verhuurders.
De vragen van de leden van de fractie van de SP naar een koppeling
tussen de woningen waarover verhuurderheffing wordt betaald en een
vrijstelling in de vennootschapsbelasting, alsmede waarom het onwenselijk is om zowel woningcorporaties als particuliere verhuurders vrij te
stellen voor hun verhuur van sociale huurwoningen, zijn beantwoord bij
de daarmee samenhangende vragen van de leden van de fractie van het
CDA.
De leden van de fractie van de SP vragen hoe het weigeren van een
vrijstelling van vennootschapsbelasting voor alle verhuurders van sociale
huurwoningen zich verhoudt tot dereguleringswensen. Het invoeren van
een vrijstelling van vennootschapsbelasting voor specifieke activiteiten
van een specifieke groep ondernemingen zal de fiscale complexiteit
eerder vergroten dan verkleinen en levert daardoor geen bijdrage aan
39

Artikel 8e, vijfde lid, van de Wet Vpb 1969.
Kamerstuk 34 552, nr. 55.
41
Kamerstuk 34 552, nr. 79.
40

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

26

dereguleringswensen. Zo kunnen bijvoorbeeld private verhuurders naast
verhuur van sociale huurwoningen ook andere (vennootschapsbelastingplichtige) activiteiten ondernemen, hetgeen een fiscaal-administratieve
scheiding – en regels daarvoor – binnen die activiteiten vereist.
De leden van de fractie van de SP vragen een onderbouwing van de
genoemde bijna half miljoen gereguleerde huurwoningen die niet
verhuurd worden door woningcorporaties. Dit aantal (472.000 woningen)
is gebaseerd op het Woon Onderzoek Nederland 2015 (WoON2015).
Bestedingen uitkeringen werkloosheidswet
De leden van de fractie van de SP vragen aan te geven hoe groot de
lening van het Ministerie van Financiën aan het Algemeen werkloosheidsfonds op dit moment is. Tevens vragen deze leden of kan worden
aangegeven waar deze lening op de begroting te vinden is, alsmede de
grootte van de lening in de afgelopen tien jaar. Verder vragen deze leden
of ik verwacht in de toekomst opnieuw leningen te moeten verstrekken en
zo ja, in welke orde van grootte. Het algemeen werkloosheidsfonds had
volgens het UWV jaarverslag 2016 per 31 december 2016 een negatief
fondsvermogen van circa € 14 miljard. Tabel 2 geeft het fondsvermogen
over de afgelopen tien jaar weer.
Tabel 2: Overzicht fondsvermogen Awf

Fondsvermogen Awf per 31 dec.
in miljard euro

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

7

9

6

2

–1

–4

–8

– 11

– 13

– 14

Bron: UWV Jaarverslagen
Het negatieve vermogen van het algemeen werkloosheidsfonds is niet op
de begroting van SZW te vinden. Wel is het totaal aan negatief vermogen
van de werkloosheidsfondsen (Awf, Wgf en Ufo) te vinden in bijlage 2
Sociale Fondsen van de Begroting SZW en in het jaarverslag van het
UWV. Uit het algemeen werkloosheidsfonds worden onder meer de
WW-uitkeringen na de eerste zes maanden van werkloosheid betaald.
Hierdoor is het algemeen werkloosheidsfonds conjunctuurafhankelijk. De
conjuncturele afhankelijkheid is ook te zien aan het verloop van het
fondsvermogen. Zo begon het fondsvermogen te dalen na 2008 en lijkt
het zich sinds 2015 enigszins te stabiliseren. Gelet op de verwachte daling
van de aantallen werkloosheidsuitkeringen is de verwachting niet dat het
fondsvermogen veel verder daalt (meer negatief wordt) in de komende
jaren. Het negatieve vermogen van het algemeen werkloosheidsfonds
zorgt overigens niet voor risico’s met betrekking tot de uitbetaling van
uitkeringen. De sociale fondsen zijn deelnemer aan het schatkistbankieren,
waardoor het saldo van het fonds wordt aangehouden bij het Ministerie
van Financiën. Het Ministerie van Financiën garandeert hiermee dat er
voldoende middelen beschikbaar zijn.
Lijst van niet-coöperatieve jurisdicties
De vragen van de leden van de fractie van de SP inzake de lijst van
niet-coöperatieve jurisdicties zijn hiervoor beantwoord bij de samenhangende vragen van de leden van de fractie van D66.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

27

Interventie vennootschapsbelastingplicht zeehavens
De leden van de fractie van de SP vragen of ik bereid ben te onderzoeken
of andere landen hun zeehavens ondersteunen en of deze methoden al
dan niet toepasbaar zijn in Nederland. Tijdens het Algemeen Overleg
Transportraad van 24 mei 2017 heeft de Minister van Infrastructuur en
Milieu aan uw Kamer de toezegging gedaan dat zij samen met de haven
van Rotterdam zal inventariseren of er risico’s zijn op een ongelijk
speelveld en een verslechterde concurrentiepositie voor de Rotterdamse
haven als gevolg van de gewijzigde Algemene Groepsvrijstellingsverordening staatssteun met betrekking tot staatssteun aan zeehavens.42
Vervolgens heeft de Minister van Infrastructuur en Milieu tijdens het
Algemeen Overleg Scheepvaart van 6 juni 2017 toegezegd dat zij de
Kamer zo snel mogelijk na het reces probeert te informeren over een
gelijk speelveld voor de Nederlandse zeehavens en de Rotterdamse haven
in het bijzonder. Ook Nederland kan ervoor kiezen om gebruik te maken
van de mogelijkheden die de Algemene Groepsvrijstellingsverordening
biedt voor staatssteun aan zeehavens. In haar brief van 14 september
2016 heeft de Minister van Infrastructuur en Milieu mede namens de
Minister van Economische Zaken in reactie op de moties over de
vennootschapsbelasting zeehavens naar uw Kamer toe aangegeven dat zij
daar zelf geen voorstander van is.43 Zij heeft aangegeven dat de Nederlandse zeehavens uitstekend in staat zijn om zonder financiële steun van
de overheid voor de directe havengerelateerde taken een financieel
gezonde bedrijfsvoering te combineren met hoogwaardige kwaliteit en zij
ziet geen reden daar verandering in aan te brengen. De concurrentiepositie van de zeehavens blijft wel nauwgezet onder de aandacht. Zo zal het
onderwerp van een gelijk speelveld voor zeehavens uitgebreid meegenomen worden in het nieuwe werkprogramma zeehavens van de
maritieme strategie. Het is aan een nieuw kabinet dit nieuwe werkprogramma vast te stellen.
Afgezonderd particulier vermogen
De vragen van de leden van de fractie van de SP waar ik de informatie
vandaan heb dat het zelden voorkomt dat in een APV een Nederlandse
onderneming wordt gedreven, alsmede of er signalen uit de praktijk zijn
waaruit blijkt dat belasting wordt ontweken door de inbreng van een
onderneming in een APV zijn hiervoor beantwoord in samenhang met de
vragen van de leden van de fractie van D66.
Transparantie rulings
De leden van de fractie van de SP vragen of ik de richtsnoeren die zijn
opgesteld door de Gedragscodegroep over het proces van afgifte van
rulings ga naleven. Deze richtsnoeren betreffen aanbevelingen in de vorm
van «soft law». De Nederlandse rulingpraktijk voldoet aan bijna alle
aanbevelingen, zeker de APA-/ATR-praktijk. De Nederlandse APA-/ATRpraktijk heeft namelijk model gestaan voor de richtsnoeren. De richtsnoeren strekken zich ook uit tot puur nationale rulings waarover geen
informatie moet worden uitgewisseld. Voor deze rulings is het proces nog
niet geheel conform de aanbevelingen, een tweede handtekening is bij
deze rulings bijvoorbeeld niet altijd standaard. Ik sta achter de aanbevelingen die in de richtsnoeren zijn opgenomen, waarbij ik de uitvoeringslast niet uit het oog verlies. Op dit moment wordt onderzocht welke
aanbevelingen kunnen worden overgenomen om de rulingpraktijk nog
robuuster te maken.
42
43

http://ec.europa.eu/competition/state_aid/legislation/gber_2017_amendment_en.pdf.
Kamerstuk 34 003, nr. 25.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 87

28