Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 515

Aanpak regeldruk en administratieve lasten

Nr. 455

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 maart 2021
Tijdens het Wetgevingsoverleg Jeugd van 23 november jl. (Kamerstuk
35 570 XVI, nr. 175) heb ik de Kamer toegezegd om goede voorbeelden
van administratieve lastenverlichting in de jeugdzorg te delen. In deze
brief voldoe ik aan mijn toezegging door een aantal goede voorbeelden
uiteen te zetten.
1. Schrapsessies Carins & gemeente Smallingerland
Een goed voorbeeld van een organisatie die zelf aan de slag is gegaan
met het schrappen van overbodige bureaucratie is zorg- en welzijnsorganisatie Carins. Destijds heeft een integraal medewerker jeugd van Carins
het initiatief genomen om te schrappen in de regels van haar eigen
organisatie1. Na twee fysieke schrapsessies en een online bijpraatsessie,
begeleid door speciaal adviseur Rita Verdonk, heeft Carins belangrijke
stappen gezet in het verlagen van de administratieve lasten. Zo zijn er
binnen de organisatie wijzigingen doorgevoerd in de interne administratie, zoals een koppeling aan de Gemeentelijke Basisadministratie
Verstrekkingsvoorziening (GBA-V) en het verkrijgen van inzage in de
afgegeven indicaties in het klantsysteem. Deze aanpassingen schelen de
professionals van Carins veel bel- en uitzoekwerk. Waar medewerkers
voorheen een paar uur per week kwijt waren om alle feiten rondom de
cliënt in beeld te brengen, verloopt dit proces inmiddels aanzienlijk
efficiënter en scheelt dit professionals gemiddeld een uur in de week.
Daarnaast is Carins samen met de gemeente Smallingerland gestart met
het doorlichten van hun gezamenlijke werkprocessen om onderdelen te
schrappen die bureaucratie opleveren. Inmiddels is het eerste succes een
feit: de handtekening van de teammanager bij het ondersteuningsplan is
geschrapt. Dit was een tijdrovend punt waar Carins graag samen met de
1

kst-29515-455
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Voor de Jeugd-dag 2020: Regels schrappen, wat levert dat op in de praktijk?
https://www.youtube.com/watch?v=6JAgwHKEzkE&feature=youtu.be

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 455

1

gemeente verandering in wilde brengen. Het ondersteuningsplan kan nu
direct de deur uit als de cliënt deze heeft ondertekend.
Dit levert een tijdswinst op die in de praktijk echt gevoeld wordt: van 4 tot
6 weken naar maximaal een week.
2. Schrappen in de gemeente Enschede
Ook in de gemeente Enschede is hard gewerkt om overbodige administratieve lasten te schrappen. Zo heeft een van de wijkcoaches van gemeente
Enschede ervoor gezorgd dat de verantwoordelijkheid voor het afgeven
van de jeugdbeschikkingen bij haar is komen te liggen in plaats van bij
haar manager2. Deze aanpassing is inmiddels opgenomen in het beleid
van de gemeente Enschede, waardoor alle wijkcoaches officieel mandaat
hebben gekregen voor het afgeven van jeugdbeschikkingen. Deze nieuwe
manier van werken met efficiëntere afstemming rondom de jeugdbeschikkingen scheelt per wijkcoach zo’n 3 uur per week.
Ook hebben de wijkcoaches van gemeente Enschede sinds kort de
mogelijkheid om beschikkingen administratief te verlengen. Doordat er
geen extra handelingen meer hoeven te worden verricht, zoals het
opstellen van een nieuw ondersteuningsplan, is het proces efficiënter
geworden zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van zorg.
3. Pilot Hendig Jeugdhulpverlening
In de gemeente Peel en Maas vond men het te lang duren voordat
jongeren met een zorgvraag werden geholpen. Om hier verandering in te
brengen is de gemeente, in samenwerking met de partners uit het
jeugdveld, aan de slag gegaan om het jeugdzorgnetwerk anders in te
richten. Daarbij hebben zij niet zozeer administratieve lasten geschrapt,
maar zijn zij in samenspraak met de jeugdzorgketen opnieuw gaan
bouwen aan het systeem. Dit deden ze onder de noemer van de «Pilot
Hendig»: het leveren van jeugdzorg moest makkelijker.
De pilot leverde een aantal concrete resultaten op. Zo is de beschikking
vervangen door een fysiek matchingsgesprek tussen de burger, de
gezinscoach en de beroepskrachten. Daarnaast is het aantal productcodes
teruggebracht van driehonderd naar zeven en sturen zorgaanbieders
declaraties/facturaties met daarop de betreffende productcode en het
aantal ingezette uren direct naar de gemeente. Naast deze concrete
resultaten heeft er een forse cultuuromslag plaatsgevonden, waarbij het
uitgangspunt is verschoven van controle naar vertrouwen en een
gezamenlijke verantwoordelijkheid voor goede en tijdige jeugdzorg op
basis van wederzijdse transparantie3.
4. Wegwerken van paarse krokodillen bij Stichting Daelzicht
Het vierde goede voorbeeld komt van Stichting Daelzicht, een zorgorganisatie uit Limburg met een groot en gevarieerd zorgaanbod voor kinderen,
jongeren en volwassenen met een verstandelijke beperking. Een
coördinerend begeleider van Stichting Daelzicht vertelde tijdens de
Landelijke Schrapweek Jeugd welke administratieve lasten zij binnen hun

2

3

Landelijke Schrapweek Jeugd – Sterre Weijering https://www.youtube.com/
watch?app=desktop&v=VRPESjQcmcg&feature=youtu.be
Pilot Hendig Jeugdhulpverlening: Goede voorbeelden van ontregelen | Sociaal domein |
(Ont)Regel de Zorg (ordz.nl) https://www.ordz.nl/sociaal-domein/goede-voorbeelden-sociaaldomein

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 455

2

organisatie hebben weggewerkt4. Voorheen werkte Stichting Daelzicht
met natte handtekeningen: alle uren werden op papier uitgedraaid,
moesten mee naar de cliënt, de cliënt zette een handtekening, het papier
moest terug naar de cliëntservice en de cliëntservice verwerkte dit in het
systeem. Inmiddels is de natte handtekening afgeschaft en bespaart de
organisatie veel tijd die ze anders kwijt zouden zijn geweest aan administratie.
Ook werkt Stichting Daelzicht met een zorg app waarin medewerkers
digitaal hun tijdregistratie kunnen doorvoeren. Via de app kunnen zij
zowel schriftelijk als mondeling rapporteren in het zorgplan. Ook
reiskosten worden via de app berekend. Door de komst van de app is het
werkplezier van de professionals aanzienlijk toegenomen.
5. Werken zonder tijdschrijven bij JENS
Medio 2020 ondertekenden het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Jeugdzorg
Nederland en de vakbonden FNV en CNV het convenant «Stoppen met
tijdschrijven in de jeugdzorg». In dit convenant is afgesproken dat
tijdschrijven wordt teruggedrongen, het aantal productcodes wordt
geminimaliseerd en er een normtijd per productcode wordt berekend. Op
1 augustus 2020 is het programma productcodes gestart om met deze
afspraken aan de slag te gaan. Uit recent onderzoek5 is gebleken dat veel
administratie voortkomt uit de hoeveelheid codes en de verschillende
manieren waarop gemeenten en aanbieders die codes toepassen.
Aangezien bij productcodes vaak een verantwoording in tijd wordt
gevraagd, leiden de productcodes tot veel en gedetailleerd tijdschrijven.
Door het aantal productcodes terug te brengen tot een minimum en daar
een normtijd voor te berekenen, zal het tijdschrijven voor professionals
drastisch afnemen of zelfs verdwijnen. Voor de zomer van 2021 worden de
eerste resultaten van het programma productcodes opgeleverd.
Om anderen te inspireren, verzamelen en delen de convenantspartijen
goede voorbeelden van organisaties die tijdschrijven hebben teruggedrongen en/of het aantal productcodes hebben geminimaliseerd. In
december 2020 is hier het eerste goede voorbeeld van gedeeld, afkomstig
van uitvoeringsorganisatie JENS. Sinds 1 januari 2019 verzorgt JENS, een
samenwerkingsverband van vier zorginstellingen en drie welzijnsorganisaties, de preventieve en ambulante jeugdhulp in de gemeenten Heerlen,
Landgraaf en Voerendaal. De start van de samenwerking tussen de
gemeenten en JENS was uitdagend, mede vanwege een flinke bezuiniging op het jeugdhulpbudget. De gemeenten kozen er bewust voor om
een andere weg in te slaan. Er moest een systeem komen waarbij de zorg
slimmer en efficiënter werd georganiseerd met zo min mogelijk administratieve lasten. Waar de gemeenten voorheen losse contracten hadden
met 250 zorgaanbieders kozen zijn nu voor één opdrachtnemer (JENS) om
de basisjeugdhulp uit te voeren.
Jaarlijks ontvangt JENS een vast bedrag van de gemeenten (taakgerichte
financiering) voor het uitvoeren van de basisjeugdhulp. Een belangrijk
uitgangspunt hierbij is dat JENS de vrijheid heeft om de basisjeugdhulp in
de drie gemeenten zelf te organiseren waarbij zij niet hoeven te verantwoorden op individueel cliëntniveau. Voor professionals van JENS
betekent dit dat zij geen tijd hoeven te schrijven en er dus meer tijd over
4

Landelijke Schrapweek Jeugd – Wilmie – YouTube https://www.youtube.com/
watch?app=desktop&v=srOsILSCbko
5
Rapportage vooronderzoek productcodes gereed • Ketenbureau i-Sociaal Domein
(i-sociaaldomein.nl)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 455

3

blijft voor de zorg aan cliënten. Met behulp van een aantal KPI’s (o.a.
cliënt- en medewerkerstevredenheid, borging van veiligheid, duur/type
hulptrajecten) wordt verantwoording afgelegd aan gemeenten over de
geleverde zorg. Hierbij wordt zo goed mogelijk aangesloten bij de
landelijke CBS indicatoren, zodat extra registratie voor professionals
beperkt blijft.
De belangrijkste tip van JENS voor andere organisaties die momenteel
nog tijdschrijven is om op verschillende niveaus te werken aan een sterke
vertrouwensrelatie. Hiervoor gaat (en blijft) JENS continu in gesprek met
de drie gemeenten, gecontracteerde zorgaanbieders en de organisaties uit
het samenwerkingsverband. Dit onderlinge vertrouwen tussen partijen
zorgt ervoor dat professionals de ruimte krijgen om datgene te doen waar
ze goed in zijn: zorg leveren. Het goede voorbeeld van JENS is gedeeld
via de communicatiekanalen van de ondertekenaars van het convenant
«Stoppen met tijdschrijven in de jeugdzorg» (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Vereniging van Nederlandse Gemeenten,
Jeugdzorg Nederland, FNV en CNV).
Programma [Ont]Regel de Zorg
Bovenstaande voorbeelden zijn een greep uit de mooie initiatieven van
administratieve lastenverlichting die ik binnen de jeugdzorg ben tegengekomen. Het programma [Ont]Regel de Zorg zoekt en deelt doorlopend
goede voorbeelden van administratieve lastenverlichting. Waar mogelijk
(en gewenst) worden organisaties aan elkaar gelinkt om van elkaar te
leren. Aandacht voor de context waarin een goed voorbeeld tot stand is
gekomen en het creëren van de juiste randvoorwaarden zijn daarbij van
groot belang. Immers leidt een goed voorbeeld op plek A niet automatisch
tot een goed voorbeeld op plek B. Het programma [Ont]Regel de Zorg kan
organisaties hierin begeleiden en/of ondersteunen. De opbrengsten van
de goede voorbeelden neem ik onder andere mee in de voorstellen voor
beperking van het aantal productcodes via een ministeriële regeling.
Tot slot wil ik u erop wijzen dat deze en andere goede voorbeelden
herhaaldelijk onder de aandacht zijn en worden gebracht via de website
van [Ont]Regel de Zorg (www.ordz.nl)6 en de sociale media kanalen van
speciaal adviseur Rita Verdonk. Om de goede voorbeelden aantrekkelijk
en laagdrempelig te maken gebeurt dit zowel in tekst als beeld. Een aantal
van de hierboven beschreven voorbeelden zijn ook in korte filmpjes terug
te vinden op de website van [Ont]Regel de Zorg.
Op deze manier hoop ik de goede voorbeelden zo toegankelijk mogelijk te
maken, zodat zoveel mogelijk partijen er kennis van nemen, van elkaar
leren en elkaar inspireren tot het verminderen van administratieve lasten.
Via deze weg beschouw ik mijn toezegging als voldaan.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis

6

Goede voorbeelden van ontregelen | Sociaal domein | (Ont)Regel de Zorg (ordz.nl)
https://www.ordz.nl/sociaal-domein/goede-voorbeelden-sociaal-domein

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 515, nr. 455

4