Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2193
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Minister voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking over zeggenschap van lidstaten bij het
afsluiten van handelsverdragen (ingezonden 13 mei 2014).
Antwoord van Minister Ploumen (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 11 juni 2014)
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht «EU-land niet meer altijd eigen baas bij ruzie
met buitenlands bedrijf»?1
Antwoord 1
Het bericht gaat in op de verordening voor de financiële aansprakelijkheid bij
arbitragegeschillen. De beweringen over deze verordening berusten, zoals
blijkt uit de antwoorden op de vragen 10 en 11, deels op feitelijke onjuistheden.
Voorts wordt de vraag opgeworpen of vrijhandelsakkoorden tussen de
Europese Unie en derde landen, waaronder die met Canada, alleen door de
Europese instellingen of ook door de lidstaten goedgekeurd moeten worden.
Hierover bestaat tussen de lidstaten en de Europese Commissie nog geen
overeenstemming. Tijdens de RBZ Handel van 8 mei jl. benadrukten de
lidstaten dat het vrijhandelsakkoord met Canada een gemengd akkoord is en
door zowel de EU als de lidstaten zouden moeten worden goedgekeurd. Ook
over het vrijhandelsakkoord met Singapore, dat op 20 september 2013
geparafeerd werd door de hoofdonderhandelaars, is nog verdeeldheid tussen
de lidstaten en de Europese Commissie over dit competentievraagstuk.
Nederland is van mening dat brede Europese vrijhandelsakkoorden als
gemengde verdragen gekwalificeerd dienen te worden en dus door de
Europese Unie én alle lidstaten, geratificeerd moeten worden. Instemming
van het parlement maakt deel uit van de nationale goedkeuringsprocedure.
Vraag 2
Hoe oordeelt u over het feit dat Europees Commissaris voor Handel De Gucht
wil vermijden dat nationale parlementen hun goedkeuring aan het vrijhandelsverdrag tussen Canada en de EU (CETA) moeten verlenen?

1

ah-tk-20132014-2193
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Het Financieele Dagblad, 8 mei 2014: «EU-land niet meer altijd eigen baas bij ruzie met buitenlands bedrijf»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Anders dan Europees Commissaris voor Handel De Gucht, ga ik ervan uit dat
conform bestaande praktijk het vrijhandelsverdrag tussen Canada en de EU
een zogenaamd «gemengd akkoord» is, dat zowel door de Europese Unie als
de lidstaten goedgekeurd moet worden. Sinds de jaren zestig van de vorige
eeuw is de Europese Unie exclusief bevoegd op het beleidsterrein van de
gemeenschappelijke handelspolitiek en de douane-unie. Op grond van het
Verdrag van Lissabon vallen sinds 1 december 2009 ook buitenlandse directe
investeringen onder de gemeenschappelijke handelspolitiek. CETA bestrijkt
terreinen, die niet geheel onder de exclusieve bevoegdheid van de EU vallen.
Dit is met name het geval voor specifieke onderdelen op het gebied van
diensten en investeringen. CETA heeft daardoor een gemengd karakter en zou
naar de mening van het kabinet gesloten moeten worden tussen de Europese
Unie en haar lidstaten enerzijds, en Canada anderzijds. Meest recentelijk zijn
bijvoorbeeld ook het Economische Partnerschapsakkoord met de Caribischeregio en het vrijhandelsakkoord met Colombia/Peru door zowel de Europese
Unie als de lidstaten goedgekeurd.
Vraag 3
Klopt het, dat De Gucht heeft gezegd: «Hebben we echt 27 aanvullende
ratificaties nodig als het Europees Parlement het ook kan doen?» Wat vindt u
van deze opstelling van de Europese Commissie?
Antwoord 3
Commissaris De Gucht meent dat CETA onder de exclusieve competentie van
de Europese Unie valt en derhalve alleen door de Europese Unie goedgekeurd hoeft te worden. Hij wijst daarbij op het risico dat 28 nationale
ratificaties het proces tot inwerkingtreding ernstig kunnen vertragen. Zoals
hiervoor aangegeven, is het kabinet een andere mening toegedaan.
Vraag 4
Wat onderneemt u om ervoor te zorgen dat CETA de status van een
«gemengd akkoord» behoudt, zodat het verdrag door de lidstaten geratificeerd moet worden?
Antwoord 4
Een meerderheid van de lidstaten is voorstander van een «gemengd
akkoord» overeenkomstig de bestaande praktijk. Ik zet mij ervoor in dat CETA
een gemengd verdrag wordt, zodat ook het Nederlands parlement de
mogelijkheid krijgt met het akkoord in te stemmen. Daartoe roep ik de
Europese Commissie op af te zien van een «EU-only» goedkeuring van CETA
en ervoor te zorgen dat CETA als een «gemengd akkoord» door zowel de
Europese Unie als haar lidstaten ondertekend en geratificeerd wordt. Tijdens
de Raad Buitenlandse Zaken Handel van 8 mei jl. heeft Nederland, samen met
andere lidstaten, de Europese Commissie opgeroepen het vrijhandelsverdrag
met Canada óók door de lidstaten te laten goedkeuren. Het Griekse voorzitterschap sprak na afloop van deze Raad van een «unaniem signaal».
Vraag 5
Wat onderneemt u indien het Europese Hof De Gucht in het gelijk stelt en
oordeelt dat CETA onder de exclusieve competentie van de EU valt? Hoe rijmt
u een dergelijke opvatting met het feit dat een meerderheid van de lidstaten
van mening is dat onderdelen van de hoofdstukken over diensten en
investeringsbescherming onder de competentie van de lidstaten vallen?2
Antwoord 5
Het staat nog niet vast dat Commissaris De Gucht dit vraagstuk ook
daadwerkelijk aan het Europees Hof van Justitie zal voorleggen. Met een
dergelijke procedure is immers ook veel tijd gemoeid. Ik wil niet vooruitlopen
op een procedure die nog niet aanhangig is gemaakt. Tenzij het Europees Hof
van Justitie anders zou oordelen, pleit ik ervoor dat CETA óók door de
lidstaten, en dus de nationale parlementen, goedgekeurd moet worden.

2

Kamerstuk 21 501-02 nr. 1373

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Vraag 6
Wat zijn de gevolgen voor de ratificatie van het vrijhandelsverdrag tussen de
VS en de EU (TTIP), indien CETA gekwalificeerd wordt als een exclusieve
competentie van de EU?
Antwoord 6
Dat is op voorhand niet in te schatten. Dit is afhankelijk van een eventuele
uitspraak van het Europees Hof van Justitie. Bovendien hangt dit af van de
onderwerpen die CETA en TTIP zullen bestrijken en van de vraag in hoeverre
deze akkoorden qua reikwijdte met elkaar zullen overeenkomen. Of TTIP
inhoudelijk gelijk zal zijn aan CETA kan pas worden vastgesteld, op het
moment dat er een akkoord over TTIP is uitonderhandeld.
Vraag 7
Deelt u de mening dat goedkeuring van TTIP altijd aan het Nederlandse
parlement moet worden voorgelegd, aangezien hiertoe een motie is
aangenomen?3
Antwoord 7
Na afronding van de onderhandelingen over TTIP, zal de Raad en het
Europees Parlement in moeten stemmen met het uiteindelijke akkoord. Zou
TTIP een «EU-only» akkoord zijn, dan zullen de lidstaten geen partij zijn bij
het akkoord en is ratificatie ervan door de lidstaten niet aan de orde. In dat
geval wordt het akkoord dus niet aan het Nederlandse parlement ter
goedkeuring voorgelegd. Maar als TTIP een «gemengd akkoord» betreft dan
moeten ook nationale parlementen instemmen met het voorliggende verdrag.
Nederland zet samen met andere lidstaten in op een gemengd akkoord, gelet
op de breedte van de onderwerpen.
Vraag 8
Wat zijn de «netelige kwesties» waarover de Canadese media berichten
omtrent de afronding van de onderhandelingen over het CETA-verdrag?
Antwoord 8
Sinds 2009 wordt er met Canada onderhandeld over een vrijhandelsverdrag.
Op 18 oktober 2013 jl. bereikten de EU en Canada een principe-akkoord.
Sindsdien worden de laatste openstaande, met name technische, details
uitonderhandeld. Dit betreft openstaande punten op het terrein van diensten
en investeringsbescherming. Ik verwacht overigens dat, ondanks de
verdeeldheid over de nog openstaande kwesties, de onderhandelingen met
Canada binnen afzienbare tijd worden afgerond.
Vraag 9
Wordt het hoofdstuk over investeringsbescherming in CETA ook meegenomen in het onderzoek naar investeringsbescherming in TTIP, dat u tijdens de
begrotingsbehandeling Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
heeft toegezegd? Deelt u de mening dat dit onderzoek eerst moet worden
afgerond, voordat u kunt instemmen met een dergelijk hoofdstuk?
Antwoord 9
Conform mijn toezegging naar aanleiding van de motie Van Ojik – om op
korte termijn een onderzoek in te stellen naar de potentiële sociale en
milieurisico’s en de gevolgen van het ISDS voor het handelsakkoord tussen
de Verenigde Staten en de Europese Unie – brengt het onderzoek de kansen
en risico’s van investeringsbescherming (ISDS) in TTIP in kaart. Ondanks dat
CETA niet wordt genoemd in deze motie, houd ik de samenhang tussen
CETA, TTIP en het door mij uitgezette onderzoek nauwlettend in de gaten.
Zoals ik eerder aangaf bevat ISDS in het CETA-akkoord, zoals het er nu ligt,
allerlei waarborgen welke wij goed bekijken alvorens hiermee te kunnen
instemmen. Ik neem daarbij ook de resultaten mee van studies die op dat
moment daarnaar zijn gedaan. Het betreft bijvoorbeeld een bestaande studie
van het International Institute for Sustainable Development (IISD) over ISDS
in CETA. Ik zal ook de voorlopige resultaten van het ISDS-onderzoek in TTIP
3

Kamerstuk 21 501-02, nr. 1338 (motie Klaver/Jasper van Dijk)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

gebruiken, afhankelijk van wanneer CETA is afgerond. Daarnaast stel ik, zoals
aangegeven in mijn brief aan de Kamer van 29 april 2014 jl., op het moment
dat de definitieve tekst gereed is en aan de lidstaten wordt voorgelegd, de
Kamer nog in de gelegenheid vertrouwelijk kennis te nemen van de
definitieve ISDS-tekst in CETA.
Vraag 10
Klopt het, dat op de agenda van de laatste RBZ Handel als hamerstuk een
verordening stond «die regelt dat lidstaten tegen hun eigen wil in kunnen
worden gedwongen om een bepaald standpunt in te nemen, als ze door een
investeerder uit een niet-EU-land worden aangeklaagd»? Is dit punt inderdaad
zonder enig debat als hamerstuk aangenomen?
Antwoord 10
Nee, dat klopt niet. In eerdere compromisvoorstellen was inderdaad een
dergelijk bepaling in artikel 9 van de verordening voor de financiële aansprakelijkheid bij arbitragegeschillen opgenomen. Juist dankzij de inzet van
Nederland en in samenwerking met een aantal andere lidstaten, is deze
bepaling niet in de uiteindelijke versie opgenomen. De verordening is
meerdere keren in uw Kamer aan de orde geweest tijdens Algemene
Overleggen over RBZ Handel, waarbij ik duidelijk heb onderstreept het niet
wenselijk te vinden dat de Europese Commissie een lidstaat dwingt een
bepaald standpunt in te nemen. Er staat nu in artikel 9 dat de Europese
Commissie consultaties met de betreffende lidstaat kan starten en haar visie
via een niet-bindende analyse over een bepaald punt in een geschil kenbaar
kan maken. Omdat deze analyse niet-bindend is opgesteld kan de Europese
Commissie een lidstaat niet dwingen om een bepaald standpunt in te nemen.
Vraag 11
Klopt het, dat «de Commissie lidstaten zelfs kan dwingen in een investeringsgeschil te schikken»? Deelt u de mening dat het onaanvaardbaar is om deze
zaken als hamerstuk af te doen en dat op zijn minst de Tweede Kamer
hierover moet kunnen spreken?
Antwoord 11
Nee, dat klopt niet. Artikel 13 van eerdergenoemde verordening schrijft een
procedure voor over het (uitzonderlijke) geval waarbij de Europese Unie een
geschil van een lidstaat overneemt en de Europese Commissie de zaak wenst
te schikken. In eerdere compromisvoorstellen was inderdaad een dergelijk
bepaling in artikel 13 op genomen. Maar deze bepaling is – mede dankzij de
inzet van Nederland en in samenwerking met andere lidstaten – in de
uiteindelijke versie gewijzigd. In de finale versie van artikel 13 staat nu
uitdrukkelijk dat de Europese Commissie geschillen namens de lidstaten
alleen mag schikken als dit voor de betreffende lidstaat geen enkele
budgettaire of financiële implicatie oplevert. Zoals eerder aangeven is deze
verordening meerdere keren in de Tweede Kamer besproken. Van meet af aan
heb ik gesteld dat het onwenselijk zou zijn als de Europese Commissie tegen
de wil van de lidstaat een geschil zou kunnen schikken waarbij de betreffende
lidstaat ongewild financieel getroffen zou worden. Ik ben tevreden dat deze
inzet gerealiseerd is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4