Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-34

Raad voor Onderwijs, Jeugd, Cultuur en Sport

Nr. 304

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 november 2018
Hierbij zend ik u, mede namens de Minister voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media, de geannoteerde agenda voor de onderdelen
onderwijs en cultuur van de Onderwijs-, Jeugd-, Cultuur- en Sportraad
(OJCS-Raad) die op maandag 26 en dinsdag 27 november 2018 zal
plaatsvinden onder Oostenrijks voorzitterschap van de Raad van de
Europese Unie.
In de bijlage worden de onderwerpen nader toegelicht en treft u per
onderwerp het doel van de Raadsbehandeling, de inhoud van het
onderwerp, de inzet van Nederland en een indicatie van het krachtenveld
aan. De herziening van de Audiovisuele Mediadiensten richtlijn staat niet
op de agenda van de OJCS-Raad. In de bijlage treft u informatie over de
stand van zaken van deze richtlijn.
Ik wijs u erop dat, zoals te doen gebruikelijk, over de definitieve standpuntbepaling van Nederland nog afstemming in de ministerraad zal
plaatsvinden.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven

kst-21501-34-304
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 304

1

GEANNOTEERDE AGENDA OJCS-RAAD 26 EN 27 NOVEMBER
Onderwijs – maandag 26 november
Voor het onderwijsdeel tijdens de Raad staan de volgende onderwerpen
geagendeerd:
– Informeel lunchdebat
– Gedeeltelijke algemene oriëntatie verordening Erasmus
– Raadsaanbeveling erkenning van kwalificaties
– Beleidsdebat «Europese Onderwijsruimte»
Informeel lunchdebat
Voordat het onderwijsdeel van de Raad begint, vindt er voor de ministers
van onderwijs een informeel lunchdebat plaats. Dit informeel lunchdebat
heeft als onderwerp «antisemitisme». Ministers worden daarbij uitgenodigd om informeel ideeën uit te wisselen.
Gedeeltelijke algemene oriëntatie verordening Erasmus
Doel Raadsbehandeling
Beoogd wordt een gedeeltelijke algemene oriëntatie omtrent de verordening Erasmus (2021–2027) aan te nemen [documentnummer 9574/18].
Hiervoor is een gekwalificeerde meerderheid toereikend.
Inhoud
Het Commissievoorstel voor de verordening Erasmus (2021–2027) is
onderdeel van het pakket aan voorstellen dat de Commissie heeft
uitgebracht in het kader van het Meerjarig Financieel Kader (MFK) van
2021–2027. Erasmus is het EU-programma voor onderwijs, training, jeugd
en sport voor de periode 2021–2027. Het heeft als doel om in Europa en
daarbuiten steun te bieden aan de professionele en persoonlijke ontwikkeling van lerenden en jongeren in onderwijs en training, en in de
jeugdsector en sport. Het bouwt voort op het programma Erasmus+
(2014–2020).
De Commissie heeft gekozen voor stabiliteit en stelt voor om het
toekomstige Erasmus-programma op te bouwen langs drie actielijnen,
waarmee in grote lijnen dezelfde structuur wordt aangehouden als in het
huidige programma Erasmus+. Het gaat om de actielijnen Leermobiliteit
(«Key Action 1»), Samenwerking tussen organisaties en instellingen («Key
Action 2») en Ondersteuning van beleidsontwikkelingen en samenwerking
(«Key Action 3»). Naast deze drie actielijnen worden wederom Jean
Monnet-acties ondersteund. Zie ook het BNC-fiche met meer informatie
omtrent de inhoud van het Erasmus-voorstel.1
De Raad neemt middels de gedeeltelijke algemene oriëntatie de Raadspositie aan op het Commissievoorstel. Hierin stelt de Raad o.a. voor om de
innovatie component van de strategische partnerschappen sterker op te
nemen in de tekst, de «+» terug te brengen in de naam «Erasmus» om het
integrale karakter van het programma te benadrukken, specifiek allocatiecriteria op te nemen voor de verdeling van decentrale budgetten. Het
«DiscoverEU» initiatief is tussen haakjes gezet in de gedeeltelijke
algemene oriëntatie. Dat betekent dat hierover in een later stadium
definitief zal worden besloten in de horizontale MFK werkgroep, die in de
lead is voor de horizontale budgettaire zaken onder het MFK.
1

Kamerstuk 22 112, nr. 2624.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 304

2

Inzet Nederland
Nederland maakt goed gebruik van het huidige programma Erasmus+ en
het kabinet verwelkomt dan ook het voorstel voor behoud van een
gezamenlijk EU-programma voor onderwijs, training, jeugd en sport.
Nederland zet in op kwaliteit en impact van de Erasmus-projecten en deze
uitgangspunten zouden ook doorslaggevend moeten zijn bij het
toekennen van projectfinanciering.
Nederland is het eens met de grotere focus op sociale inclusie en het
vergroten van de toegankelijkheid van het programma, specifiek voor
kleinere organisaties en jongeren met minder mogelijkheden. Voortdurende aandacht voor vereenvoudiging van procedures en het terugdringen van administratieve lasten voor overheden, agentschappen,
organisaties en deelnemers is cruciaal voor het welslagen van het nieuwe
programma en het bevorderen van de diversiteit van nieuwe gebruikers
en organisaties.
Nederland heeft in de onderhandelingen over de verordening van het
programma, duidelijk aangegeven geen voorstander te zijn van het
opnemen van het «Discover EU» initiatief, zoals het nu is vormgegeven in
de pilot, in het nieuwe Erasmus programma. De impact en meerwaarde is
onduidelijk en er ontbreekt een duidelijke leercomponent. Nederland stelt
voor de volledige actie uit Erasmus te halen en initiatieven voor jeugdmobiliteit anders uit te werken dan de Commissie nu voorstelt.
De MFK horizontale en budgettaire aspecten rondom het programma
Erasmus worden meegenomen in de integrale onderhandelingen over het
MFK 2021–2027. Nederland hecht eraan dat besprekingen over het
programma Erasmus niet vooruitlopen op de integrale besluitvorming
betreffende het MFK. Voor de kabinetsinzet voor de MFK onderhandelingen wordt verwezen naar de Kabinetsappreciatie van het Commissievoorstel van 1 juni jl.2
Indicatie krachtenveld Raad en Europees parlement
Lidstaten zijn over het algemeen tevreden over het Commissievoorstel en
de voorgestelde structuur van het programma. Op dit moment hebben
enkele lidstaten nog een voorbehoud bij kleine onderdelen van de tekst.
De verwachting is dat deze voor de Raad zullen worden opgeheven en dat
de gedeeltelijke algemene oriëntatie wordt aangenomen. Meerdere
lidstaten zijn samen met Nederland sceptisch over de invulling van het
«DiscoverEU»-initiatief, omdat er geen sprake is van een duidelijke
leerdimensie en de meerwaarde ervan wordt betwijfeld.
Het Europees parlement (EP) zet in op versterking (inhoudelijk en
financieel) van het Erasmus-programma. Het EP zal het formele standpunt
over het Commissievoorstel begin 2019 aannemen. Daarna kan de triloog
tussen Commissie, EP en Raad over definitieve vaststelling van de
verordening beginnen.
Raadsaanbeveling erkenning van kwalificaties
Doel Raadsbehandeling
Beoogd wordt de Raadsaanbeveling over automatische wederzijdse
erkenning van kwalificaties vast te stellen [documentnummer 9292/18].
Hiervoor is een gekwalificeerde meerderheid toereikend.
2

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1349.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 304

3

Inhoud
Deze aanbeveling betreft één van de voorstellen die de Europese
Commissie op 22 mei jl. heeft uitgebracht in het kader van het werken aan
een Europese onderwijsruimte.
Het voorstel beschrijft voorwaarden voor automatische wederzijdse
erkenning, plus de hulp die de EU aan lidstaten en onderwijsinstellingen
kan bieden om aan die voorwaarden te voldoen. Lidstaten worden
uitgenodigd om te streven naar automatische erkenning van kwalificaties
van verschillende schooltypen, van de hogere klassen van het voortgezet
onderwijs tot het beroeps- en hoger onderwijs. Een bachelor of master uit
het ene land kan bijvoorbeeld op die manier automatisch gelijk worden
gesteld aan een bachelor of master uit een ander land. Dit is van belang
voor de toegang tot vervolgonderwijs, maar betekent nog niet automatische toelating. Allereerst moet de authenticiteit van documenten
vastgesteld worden. Instellingen mogen daarnaast zelf toelatingseisen
stellen.
In de aanbeveling wordt een samenwerkingsproces afgesproken voor de
hogere klassen van het voortgezet onderwijs inclusief mbo. Daarnaast
wordt de intentie uitgesproken om een informatiesysteem van kwalificaties in het voortgezet onderwijs in te richten. Ook wordt een grotere
samenhang tussen al bestaande transparantie-instrumenten3 en de
verkenning van nieuwe technologieën zoals block chain verwelkomd. Bij
deze activiteiten zal de Europese Commissie ook bijstand aan lidstaten
verlenen.
Inzet Nederland
Nederland heeft, zoals beschreven in het BNC-fiche4, ruime ervaring op
het gebied van waardering van buitenlandse kwalificaties in het hoger
onderwijs, algemeen voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. Nederland is bovendien een actieve speler in en buiten de EU op
het gebied van het (helpen) opzetten en uitwisselen van betrouwbare
onderwijsgegevens, als basis van eenvoudige arbeids- en studiemobiliteit
van burgers. Instellingen als Nuffic, SBB en DUO vervullen hierin een
belangrijke rol. Hun adviezen dragen bij aan automatische erkenning van
kwalificaties, maar leiden overigens niet tot automatische toelating tot
onderwijsinstellingen. Nederland heeft het voorstel tot aanvullende
initiatieven op het gebied van het hoger onderwijs ondersteund en heeft
ook succesvol gepleit voor een verwijzing naar bilaterale of regionale
initiatieven op dit terrein, omdat dit belangrijke lessen kan opleveren voor
een EU-brede aanpakken. Nederland zag op voorhand minder toegevoegde waarde in het streven naar gelijkstelling van middelbare schooldiploma’s met inbegrip van het mbo. Daarbij speelt een grote variëteit van
de inrichting van het beroepsonderwijs in de lidstaten als complicerende
factor. Daarom heeft Nederland voor deze typen van onderwijs een meer
geleidelijke benadering in de aanbeveling ondersteund.
Indicatie krachtenveld Raad en Europees parlement
Er hebben relatief langdurige en grondige onderhandelingen plaatsgevonden over het voorstel, dat ook samenhangt met de complexiteit en
diversiteit van de nationale stelsels op dit terrein en het streven geen
afbreuk te doen aan nationale bevoegdheden en de autonomie van
3

Het betreft hier het diploma-supplement, het certificaat supplement, het Europese Credit
Transfer en Accumulation System, het Europese Credit System voor Beroepsonderwijs en
-opleiding en het Europass online platform.
4
Kamerstuk 22 112, nr. 2611.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 304

4

onderwijsinstellingen. Lidstaten hebben in het bijzonder geworsteld met
het concept «automatische» erkenning, ook in relatie tot het onderscheid
tussen erkenning en toelating. Dit punt is in belangrijke mate verhelderd,
in lijn met de Nederlandse inzet. De automatische erkenning van
leerperiodes in het buitenland is ook afgezwakt, omdat dit mede afhankelijk is van een leercontract tussen twee instellingen.
Daarnaast was er duidelijk sprake van een verschillend krachtenveld wat
betreft de toepasbaarheid van deze aanbeveling op respectievelijk
voortgezet onderwijs, mbo en hoger onderwijs. Als resultaat wordt, mede
op voorstel van Nederland, in sleutelprincipe 1 in de aanbeveling niet
gesproken van automatische erkenning van kwalificaties voor voortgezet
onderwijs maar van het bereiken van substantiële voortgang hierin, dat in
de toekomst moet worden ondersteund door een samenwerkingsproces
in het kader van het Onderwijs en Opleiding samenwerkingskader
(ET2020) of de opvolger daarvan.
Beleidsdebat «Europese Onderwijsruimte»
Doel Raadsbehandeling
Het Oostenrijkse voorzitterschap heeft dit beleidsdebat gepland als
vervolg op de Raadsconclusies over een Europese onderwijsruimte die
tijdens het Bulgaarse voorzitterschap zijn aangenomen.5 In genoemde
Raadsconclusies werden lidstaten uitgenodigd om gezamenlijk te werken
aan een gedeelde visie over een Europese onderwijsruimte, met inbegrip
van mogelijke doelstellingen, reikwijdte en de verbindingen met het
strategische kader voor samenwerking op het gebied van onderwijs en
opleiding (ET2020). Er is een discussienotitie opgesteld [documentnummer 13583/18].
Inhoud
Het voorzitterschap benadrukt in de discussienotitie de voortgang die
sindsdien is geboekt. Zo is de Raadsaanbeveling voor sleutelvaardigheden gemoderniseerd6; is een Raadsaanbeveling over het bevorderen
van gemeenschappelijke waarden, inclusief onderwijs en de Europese
dimensie van onderwijs aangenomen7; zijn de onderhandelingen over het
nieuwe Erasmus programma vergevorderd; zijn de onderhandelingen
over de Raadsaanbeveling voor het bevorderen van automatische
erkenning van hoger onderwijs en voortgezet onderwijs kwalificaties en
leerperioden in het buitenland afgerond (zie voorgaand agendapunt);
heeft de Commissie een voorstel gepresenteerd voor een Raadsaanbeveling over het bevorderen van onderwijs en het leren in buitenlandse
talen8 en, tenslotte, is een begin gemaakt met de vorming van Europese
universiteiten (bottom-up netwerken van hogeronderwijsinstellingen) en
«Centra van beroepsmatige excellentie» in de vorm van pilotprojecten
onder het lopende programma Erasmus+. Het voorzitterschap herinnert er
aan dat deze initiatieven werden beschouwd als hoekstenen voor de
uitvoering van de Europese onderwijsruimte, en als belangrijkste
beleidssporen, zoals aangewezen door de Europese Raad van december
2017.9 In deze context kan de Europese onderwijsruimte volgens het
voorzitterschap worden beschouwd als een positieve stimulerende kracht,
die helpt om deze afspraken van regeringsleiders in de afgelopen periode

5

Kamerstuk 21 501-34, nr. 297.
Kamerstuk 21 501-34, nr. 297.
Kamerstuk 21 501-33, nr. 297.
8
Kamerstuk 22 112, nr. 2613.
9
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1264.
6
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 304

5

te realiseren. Daarbij dient de subsidiariteit op dit beleidsterrein gerespecteerd te blijven worden.
Het voorzitterschap roept op om binnen de lidstaten op een consistente
wijze toe te werken naar een vervolg op de Europese Raadsconclusies en
de onderwijsministers zoals verenigd in de OJCS-Raad om een actief
leiderschap op te pakken en richting te geven aan de vormgeving van een
verdere inhoudelijke agenda. Daartoe zijn een aantal vragen voor de
discussie geformuleerd. Deze hebben allereerst betrekking op nationale
maatregelen die genomen kunnen worden om van de Europese onderwijsruimte een realiteit te maken; de obstakels te identificeren die voor
2025 overwonnen zouden moeten zijn; andere onderwerpen op het gebied
van onderwijsbeleid aan te wijzen dan de tot dusver geïdentificeerde
thema’s die van belang zijn voor een succesvolle realisatie van een
Europese onderwijsruimte. Tenslotte wordt ook gevraagd hoe onderwijsministers aankijken tegen de huidige samenwerking die plaatsvindt
binnen het strategische kader Onderwijs en Opleiding 2020 en tegen
andere instrumenten die kunnen bijdragen aan de realisering van een
Europese onderwijsruimte. Ministers worden gevraagd om niet meer
twee van de vier vragen te selecteren.
Inzet Nederland
In de geannoteerde agenda voor de OJCS-Raad van 15 februari 2018 heb
ik mijn bredere visie op de samenwerking binnen de EU op onderwijsterrein verwoord.10 Deze visie vormt nog steeds de basis voor de
Nederlandse inbreng in dit beleidsdebat. Daarin ben ik vooral ingegaan op
het belang van leermobiliteit en de ondersteunende rol die de EU hierbij
kan vervullen, mede op basis van het Erasmus programma. Inmiddels is
afgesproken dat lidstaten meer aandacht schenken aan de automatische
erkenning van kwalificaties, zonder daarbij afbreuk te doen aan de
autonomie van onderwijsinstellingen met betrekking tot de toelating tot
opleidingen (zie hiervoor). Wat betreft onze nationale bijdrage aan een
Europese onderwijsruimte zal ik nogmaals wijzen op de samenwerking in
Benelux-verband op het gebied van wederzijdse erkenning van kwalificaties. Daarnaast blijkt er een grote belangstelling in Nederland om deel
te nemen aan het pilotproject Europese universiteiten.
In mijn interventie wil ik vooral stilstaan bij de digitale transformatie van
de samenleving en de gevolgen hiervan voor de nationale onderwijsstelsels en -curricula. Ook zal ik wijzen op het gebruik van nieuwe digitale
technologieën die internationale leermobiliteit kan vergemakkelijken,
zoals experimenten in het gebruik van blockchaintechnologie waarmee
gemakkelijk de status van diploma’s kan worden vastgesteld. DUO is in
Europa (en de wereld) een actieve Nederlandse speler op dit gebied. Ik zal
ook wijzen op het streven binnen Europa om voldoende hoog ontwikkeld
talent op digitaal gebied op te leiden en vast te houden, bijvoorbeeld op
het gebied van kunstmatige intelligentie. Met programma’s als Erasmus,
Horizon, het EIT, Digital Europe en de Structuurfondsen (ESIF) kan de EU
in de nieuwe begrotingsperiode 2021–2027 lidstaten, regio’s en onderwijsinstellingen daarbij ondersteunen. Het kabinet ondersteunt dit.
Tenslotte zal ik voorstellen om een sterkere verbinding te organiseren
tussen de uitkomsten van het onderwijs- en opleiding samenwerkingskader ET2020 en de vormgeving van een Europese onderwijsruimte, en
hierover periodiek aan de Raad te laten rapporteren. Dit met als
doelstelling het debat over de opvolger van het samenwerkingskader
ET2020 te voeden.

10

Kamerstuk 21 501-34, nr. 283.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 304

6

Indicatie krachtenveld Raad en Europees parlement
De Commissie en verschillende lidstaten benadrukken het belang van het
zetten van vervolgstappen in het kader van een Europese onderwijsruimte. Wel wordt benadrukt dat we nog in een vroeg stadium van deze
discussie zitten. Ook wordt opgeroepen goed na te denken over de
samenhang met het proces om tot nieuwe onderwijsprioriteiten voor de
periode na 2020 (opvolger van het beleidskader ET2020) te komen.
Cultuur en audiovisueel beleid – dinsdag 27 november
Voor het cultuurdeel en het deel over audiovisueel beleid tijdens de Raad
staan de volgende onderwerpen geagendeerd:
– Voortgangsrapportage verordening Creative Europe
– Raadsconclusies Werkplan Cultuur
– Raadsconclusies over het versterken van Europese content in de
digitale economie
– Beleidsdebat «Desinformatie»
– Overige zaken:
• Bescherming van consumenten tegen misbruik en herverkoop
tickets voor sport- en culturele evenementen
• Omgaan met de koloniale context van Europese collecties
Voortgangsrapportage met betrekking tot de verordening
Creative Europe
Doel Raadsbehandeling
Aanhoren van een voortgangsrapportage van het Oostenrijks voorzitterschap over het Commissievoorstel omtrent het toekomstige programma
Creative Europe (2021–2027) [documentnummer 9170/18].
Inhoud
Creative Europe is het ondersteuningsprogramma van de Europese Unie
en heeft als doel het bevorderen, versterken en beschermen van de
Europese cultuur en taaldiversiteit, cultureel erfgoed en creativiteit,
evenals het concurrentievermogen van Europa’s culturele en creatieve
sectoren. De Europese Commissie heeft een voorstel gedaan voor een
nieuwe editie van het programma voor de periode 2021–2027.
Het programma omvat drie sub programma’s: «MEDIA» ter ondersteuning
van de Europese audiovisuele industrie; «Cultuur» om Europese culturele
en creatieve sectoren te promoten; en «cross sectoraal» om acties te
ondersteunen, verspreid over de audiovisuele en andere culturele,
creatieve sectoren. Het programma biedt ruimte voor innovatie voor de
audiovisuele, culturele en creatieve sectoren.
De MFK horizontale en budgettaire aspecten rondom het Creative Europe
programma worden meegenomen in de integrale onderhandelingen over
het MFK 2021–2027. Nederland hecht eraan dat besprekingen over het
Creative Europe programma niet vooruitlopen op de integrale besluitvorming betreffende het MFK. Voor de kabinetsinzet voor de MFK
onderhandelingen wordt verwezen naar de Kabinetsappreciatie van het
Commissievoorstel van 1 juni jl.11

11

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1349.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 304

7

Inzet Nederland
De Tweede Kamer is via het BNC-fiche «MFK – Voorstel Verordening
Commissie programma Creative Europe 2021–2027» geïnformeerd over
het voorstel en de Nederlandse inzet daarbij.12
Nederland heeft het voorstel verwelkomt voor behoud van een
gezamenlijk EU-programma dat de culturele en creatieve sectoren in
Europa ondersteunt. De ondersteuning van samenwerking tussen landen,
regio’s en steden en het leren van andere lidstaten is van groot belang.
Hetzelfde geldt voor het investeren in de internationale promotie en
distributie van Europese producties. Naast deze meer economische
insteek ondersteunt Nederland de grotere aandacht voor sociale inclusie
binnen het programma. Deze is in lijn met uitkomsten van de Sociale Top
in Gotenburg en de conclusies van de Europese Raad van 14 en
15 december 2017 over de inzet van onderwijs en cultuur bij het
opbouwen van inclusieve, hechte samenlevingen.13
Er zijn een paar onderdelen in het inhoudelijke voorstel van de Europese
Commissie waarbij volgens Nederland aanpassingen nodig zijn. Een
belangrijk punt voor Nederland is de rol van de lidstaten bij de implementatie van het programma. Deze rol lijkt in het voorstel van de Europese
Commissie gemarginaliseerd. Nederland wil daarom, net als veel andere
lidstaten, een programmacomité, waarin de lidstaten deelnemen,
opgenomen zien in de verordening. Ook wenst Nederland meer duidelijkheid over de verdeling van het budget over de verschillende (nieuwe)
prioriteiten in het voorstel.
Indicatie krachtenveld Raad en Europees parlement
Veel lidstaten hebben in het algemeen positief gereageerd op het voorstel
van de Commissie voor wat betreft de grote lijnen van de inhoud en de
versterking van het programma met een financiële impuls. Lidstaten
benadrukten echter ook dat zij het voorstel nog meer in detail moeten
beoordelen en bespreken. Daarnaast bestaan er nog veel (kritische)
vragen, bijvoorbeeld over de rol van de lidstaten, de taakverzwaring van
de nationale desks en een zogenaamd seal of excellence.
Momenteel wordt het voorstel nog besproken in een Raadswerkgroep.
Het Europees parlement zal in april 2019 stemmen over het voorstel. Het
parlement heeft eerder gepleit voor een flinke versterking van het
toekomstige programma Creative Europe.
Raadsconclusies Werkplan Cultuur
Doel Raadsbehandeling
Vaststelling van Raadsconclusies over het Werkplan Cultuur 2019–2022
[documentnummer 13886/18].
Inhoud
De voorgestelde Raadsconclusies stellen een Werkplan Cultuur 2019–2022
voor waarin de lidstaten benoemen op welke thema’s zij willen samenwerken. Het werkplan is gericht op kennisuitwisseling en samenwerking
tussen lidstaten. De prioritaire onderwerpen zijn: duurzaamheid in
cultureel erfgoed; cohesie en welzijn; een ecosysteem dat kunstenaars,
12
13

Kamerstuk 22 112, nr. 2623.
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1264.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 304

8

culturele en creatieve professionals en Europese inhoud ondersteunt;
gendergelijkheid en, tot slot, internationale culturele betrekkingen.
Digitalisering en betrouwbare statistieken zijn horizontale onderwerpen in
het werkplan. De gekozen werkmethoden zijn expertgroep op basis van de
Open Methode van Coördinatie, peer learning, een door de Commissie of
door een voorzitterschap georganiseerde conferentie, een werkgroep
en/of een onderzoek.
Inzet Nederland
De genoemde prioriteiten sluiten aan bij het beleid als beschreven in
«Cultuur in een open samenleving» en «Erfgoed Telt». Zo komen de
sociale waarden en de toegankelijkheid van erfgoed, duurzaamheid,
cultuur van en voor iedereen (inclusiviteit) en de arbeidsmarktpositie
terug in prioriteiten van het Werkplan Cultuur. In de activiteiten is ook
aandacht voor «ruimte voor vernieuwing» en democratische waarden en
burgerschap.
Indicatie krachtenveld Raad en Europees parlement
Er is brede steun onder de lidstaten voor de opgenomen prioriteiten en
activiteiten in het werkplan.
Raadsconclusies over het versterken van Europese content in de
digitale economie
Met de voorliggende Raadsconclusies [documentnummer 13923/18] wil
het Oostenrijks voorzitterschap het belang van Europese audiovisuele en
culturele content in relatie tot enkele actuele thema’s binnen de Europese
regelgeving agenderen.
Inhoud
De Raadsconclusies benoemen de mogelijkheden die digitale en online
technologieën bieden om Europese werken en daarmee Europese
creativiteit te verspreiden. Maar benadrukken ook de diverse uitdagingen
waar de audiovisuele en culturele sector voor staat, zoals de noodzaak tot
het aanpassen van bedrijfsmodellen door de opkomst van digitale en
online diensten.
Er worden vier prioriteiten binnen de EU-agenda aangehaald:
A. Bevorderen van diversiteit, zichtbaarheid en innovatie;
B. Zorgen voor een gelijk speelveld;
C. Versterken van vertrouwen in informatie en bronnen; en
D. Verbeteren vaardigheden en competenties.
Deze vier punten worden verder uitgewerkt waarbij de respectievelijk de
Europese Commissie en de lidstaten worden opgeroepen hun steentje bij
te dragen.
Inzet Nederland
Het oorspronkelijke tekstvoorstel is inmiddels, met name onder druk van
Nederland beter afgebakend. Verschillende referenties naar auteursrecht
en illegale inhoud; platformen, e-commerce en mededinging en belastingen werden verwijderd of geherformuleerd.
Indicatie krachtenveld Raad en Europees parlement
Het merendeel van de lidstaten ondersteunt de Raadsconclusies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 304

9

Beleidsdebat «Desinformatie»
Doel Raadsbehandeling
Het Oostenrijks EU voorzitterschap heeft de lidstaten uitgenodigd om hun
kijk op de stand van zaken en toekomstperspectieven te geven op gebied
van de bestrijding van desinformatie. Er is een discussienotitie opgesteld
[documentnummer 13362/18].
Inhoud
De EU-voorzitter heeft de focus voor bespreking gelegd op de rol van
media bij de bestrijding van desinformatie.
Inzet Nederland
Een goed functionerende mediasector versterkt de weerbaarheid van de
samenleving tegen desinformatie. Nederland kent in vergelijking met
andere landen een pluriform en niet-gepolariseerd medialandschap.
Nederlanders hebben daarnaast relatief veel vertrouwen in media. Het
kabinet maakt zich evenwel sterk voor een goede, onafhankelijke en
pluriforme nieuwsvoorziening door middelen vrij te maken voor onderzoeksjournalistiek.
Ten aanzien van bestrijding van desinformatie heeft de Nederlandse
overheid het afgelopen jaar ingezet op een aanpak van debat en bewustwording. Het kabinet ziet een belangrijke rol weggelegd voor private
spelers zoals online platforms, adverteerders, media en onderzoekers.
Waarborging van de vrijheid van meningsuiting staat in alle gevallen
voorop. Nederland voorziet geen wetgeving op dit onderwerp.
Indicatie krachtenveld Raad en Europees parlement
Op 17 juni heeft het Europees parlement een resolutie aangenomen
waarin de Commissie opgeroepen wordt om het bestaande wettelijk kader
te analyseren en wettelijke mogelijkheden te onderzoeken om desinformatie tegen te gaan.
De Europese Raad heeft op 28 juni en 18 oktober jl. conclusies aangenomen waarin de Europese Commissie en lidstaten aangespoord worden
actie te ondernemen om desinformatie tegen te gaan.
Overige zaken
Bescherming van consumenten tegen misbruik en herverkoop
tickets voor sport- en culturele evenementen.
Informatie van de Deense delegatie over dit onderwerp.
Omgaan met de koloniale context van Europese collecties
Informatie van de Duitse delegatie over dit onderwerp.
Stand van zaken AV-Richtlijn
Hoewel dit onderwerp niet geagendeerd is voor de OJCS-Raad van 26 en
27 november wil ik u middels deze geannoteerde agenda informeren over
de herziening van de Audiovisuele Mediadiensten richtlijn.
De herzieningsrichtlijn is op 6 november 2018 als hamerstuk met
gekwalificeerde meerderheid aangenomen op de ECOFIN-Raad.
Nederland heeft, net als een aantal andere lidstaten, tegengestemd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 304

10

Samen met twee andere lidstaten heeft Nederland een stemverklaring
opgesteld waarin de tegenstem werd toegelicht. Met deze lidstaten
erkennen we het belang van bescherming van minderjarigen tegen
schadelijke content en van burgers in het algemeen tegen haat zaaien op
videoplatformen, maar geven we aan dat de AV-Richtlijn hiervoor niet het
juiste instrument is. Deze richtlijn ziet tot op heden namelijk slechts toe op
diensten die redactionele verantwoordelijkheid kennen. Videoplatformen
kennen deze verantwoordelijkheid niet, kenmerkend voor deze platformen
is juist dat ze door gebruikers geüploade content bevatten. Daarnaast is
de regelgeving – naar mening van de ondertekenaars van de stemverklaring – niet voldoende onderzocht op de effecten en vrezen we de
gevolgen voor de vrijheid van meningsuiting op videoplatformen.
De herzieningsrichtlijn zal binnenkort worden gepubliceerd, waarna de
lidstaten 21 maanden hebben om deze om te zetten in nationaal recht. De
vastgestelde tekst van de herzieningsrichtlijn wordt momenteel geanalyseerd om te bezien waar de Nederlandse regelgeving moet worden
aangepast. Hierbij worden belanghebbenden betrokken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 304

11