Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2411

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 oktober 2017
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij vijf fiches, die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche: Gezamenlijke mededeling Bouwen aan sterke cyberbeveiliging voor
de EU (Kamerstuk 22 112, nr. 2407)
Fiche: Verordening agentschap ENISA en Europees kader voor Cyberbeveiligingscertificering (Kamerstuk 22 112, nr. 2408)
Fiche: Richtlijn fraude niet-chartaal geldverkeer (Kamerstuk 22 112,
nr. 2409)
Fiche: Verordening betreffende het Europees Burgerinitiatief (Kamerstuk
22 112, nr. 2410)
Fiche: Mededeling vernieuwde strategie voor het industriebeleid van de
EU
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-22112-2411
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2411

1

Fiche: Mededeling vernieuwde strategie voor het industriebeleid
van de EU
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Mededeling Investeren in een slimme, innovatieve en duurzame
industrie – een hernieuwde EU-industriebeleid strategie
b) Datum ontvangst Commissiedocument
18 september 2017
c) Nr. Commissiedocument
COM (2017)/ 0479
d) EUR-Lex
http://eur-lex.Europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM:2017:479:FIN
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor Regelgevingstoetsing
Niet opgesteld
f) Behandelingstraject Raad
Raad voor Concurrentievermogen
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Economische Zaken
2. Essentie voorstel
In haar mededeling geeft de Europese Commissie een overzicht van
sleutelinitiatieven die ondernomen worden en die bijdragen aan het
scheppen van banen en groei via innovatie en investeringen. Bijvoorbeeld
door het versterken van de interne markt, de verdere digitalisering en
verduurzaming via investeringen, innovatie en internationale acties in
partnerschap met lidstaten, regio’s, steden en de private sector.
De mededeling bouwt voort op de eerdere Europa 2020 industriemededelingen uit 2010 en de Mid-Term update in 2012 en 20141. In deze nieuwe
mededeling worden een serie nieuwe initiatieven aangekondigd, die in
2017 en 2018 nog door de huidige Commissie uitgebracht zullen worden
op de diverse deelterreinen. Deze zullen door het kabinet beoordeeld
worden en aansluitend aan de Kamer voorgelegd worden.
Context
Het belang van de industrie wordt beschreven als kracht achter de
Europese productiviteit, innovatie, economische welvaart en werkgelegenheid. Versnelde, digitale en verduurzamingstransities werken
economische ontwrichtend voor traditionele markten en vervagen
daarnaast steeds meer het onderscheid tussen productie en dienstverlening.
Het midden- en klein bedrijf is kwetsbaar voor deze ontwikkelingen, veel
mensen missen de voor de toekomst benodigde vaardigheden en het gat
in productiviteit tussen technologische leiders en achterblijvers neemt
verder toe. Dit houdt potentiele groei tegen en hindert economische,
sociale en territoriale convergentie. Europa’s concurrenten investeren
sterk in het verder opwaarderen van hun industrieën. Ondertussen heeft
de investeringsratio in de EU haar historische gemiddelde nog niet
bereikt, terwijl belangrijke economische spelers zoals China toenemend
precies in die segmenten beginnen te concurreren waar Europa haar
hoogste toegevoegde waarde creëert.

1

Kamerstuk 22 112, nr. 1800

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2411

2

Interne Markt
Een diepere en eerlijkere Interne Markt ligt aan de basis van Europa’s
industriële succes. Daartoe zijn eerder de Europese agenda voor de
deeleconomie, het normalisatiepakket, het dienstenpakket, de vaardighedenagenda, het nalevingspakket en de pijler van sociale rechten geïnitieerd2.
Digitale eeuw
Big data, kunstmatige intelligentie en robotica, Internet of Things en
high-performance computing zorgen voor een digitale transformatie waar
Europa middenin zit. De Europese industrie is wereldleider in veel
producerende industrieën en loopt vaak voorop bij digitalisering en
automatisering. Echter slechts een vijfde van de EU-bedrijven is hoog
gedigitaliseerd.
Europese initiatieven die de verdere digitalisering ondersteunen zijn de
digitalisering van de industrie strategie met plannen voor een Europees
coördinerend samenwerkingsplatform en ICT normalisatieprioriteiten, een
actieplan e-overheid en een plan voor hoge snelheidsconnectiviteit,
waaronder 5G en Internet of Things3, onder andere hiermee wordt pijler
drie van de Digital Single Market vorm gegeven. In de recente evaluatie
van de Digitale Single Market concludeert de Commissie dat Europa hierin
verder dient te gaan4. Daartoe wordt gewerkt aan de thema’s data
economie, kunstmatige intelligentie en high-performing computing5,
alsook het cyber veiligheidspakket, 5G actieplan en het free flow of data
initiatief.
Leiderschap in vermindering van koolstofuitstoot en in circulaire
economie
De Europese Unie streeft duurzame ontwikkeling na op een doorsnijdende
wijze en is de stuwende kracht achter het Parijs Klimaatverdrag van 2015
en een duurzame Europese toekomst met de Sustainable Development
Agenda voor 20306.
Europa staat vooraan bij de wereldwijde transitie naar een verminderde
koolstofuitstoot en naar een circulaire economie. Opdat alle sectoren
hierin voorop gaan lopen en Europa een wereldwijde leider in groene
productie en schone energie technologieën wordt, is eerder het schone
energiepakket uitgebracht als onderdeel van de energie unie met onder
andere herziening van het emissie handelssysteem (ETS), het New
Entrants Reserve (NER) 300 programma en het schone energiepakket, de
circulaire economie en ecodesign7.
Verder kondigt de Commissie initiatieven aan als «Innovatie Fonds en
Moderniseringsfonds voorstellen», «Tweede mobiliteitspakket», «CO2
standaarden voor voertuigen voor zwaar gebruik», «bio-economie
strategie», «Nieuwe circulaire economie pakket, waaronder een strategie
voor plastics» en een «actieplan voor duurzame financiering».

2

Kamerstuk 22 112, nrs. 2172, 2173, 2313, 2314, 2315, 2316, 2357, 2358, 2359, 2174 en 2355.
Kamerstuk 22 112, nrs. 2129, 2131, en 2132,
4
Kamerstuk 22 112, nr. 2346
5
Kamerstuk 22 112, nrs. 2235 en 2346
6
Kamerstuk 22 112, nrs. 1953 en 2270.
7
Kamerstuk 22 112, HE, HI, nr. 1952 en Kamerstuk 34 663, nr. 2 t.e.m. 8.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2411

3

Investeren in de industrie van de toekomst
Investeringen, zoals kapitaalsinvesteringen waarbij veelbelovende
innovaties worden toegepast en het dynamische midden- en kleinbedrijf
verder kan opschalen, zijn een voorwaarde om de industriële transformatie te kunnen doorlopen. Daartoe is er het Europees fonds voor
strategische investeringen (EFSI), wordt gewerkt aan het kapitaalmarkt
unie actieplan, het Europees defensiefonds en laten de staatssteunregels
ruimte opdat bedrijven meer worden gestimuleerd om in onderzoek en
innovatie te investeren8.
Aanvullend zal de Commissie onder andere nog komen met een
«Europese Scale-Up actie voor risicokapitaal» en een «strategisch forum
voor belangrijke projecten van algemeen Europees belang (IPCEI)».
Ondersteunen van industriële innovatie aan de basis
Europa heeft excellente onderzoeksresultaten in vele technologische
gebieden die direct of indirect bijdragen aan de ontwikkeling van een
slimme, innovatieve en duurzame industrie. Nog meer onderzoek dient
zich te gaan vertalen in nieuwe markten die groei en banen creëren, met
name voor het midden- en klein bedrijf en voor de traditionele industrieën. Daartoe worden onder andere de volgende acties al ondernomen:
het eerder genoemde starters- en opschalingsinitiatief, bij Horizon 2020
wordt een European Innovation Council Pilot opgezet gericht voor de
verdeling van € 2,6 miljard om markt creërende innovatie effectiever te
ondersteunen en er wordt € 2,2 miljard gereserveerd voor sleuteltechnologieën gericht op het versnellen van schone energie innovatie9. Via de
versimpeling van de Europese belastingstelsels zullen bedrijven meer
gestimuleerd worden om te innoveren en uit te breiden10.
Additionele initiatieven waar de Commissie mee zal gaan komen zijn een
drietal initiatieven aangaande BTW, een voorstel om de nationale
mededingingsautoriteiten te versterken en een voorstel voor een
Europees Scale-Up actie voor risicokapitaal.
De internationale dimensie
Open en op regels gebaseerde handel is een wezenlijk onderdeel van de
inspanningen van de Commissie bij globalisering. Er wordt daarbij
gestreefd naar een wereldwijd gelijk speelveld via bi- en multilaterale
handelsovereenkomsten, het herijken van het handelsdefensief instrumentarium, een instrument voor internationale overheidsopdrachten en
er wordt een raamwerk om buitenlandse investeringen te toetsen
voorgesteld.
In partnerschap met lidstaten, regio’s, steden en de private sector
Terwijl de EU haar raamwerk voor banen, groei en innovatie versterkt, is
het grootste aantal instrumenten om het industriële concurrentievermogen te stimuleren en ondersteunen juist op nationaal en regionaal
niveau beschikbaar. De ambitie om de Europese industrie op EU-niveau te
versterken dient daarom samen te gaan met nationale hervormingsinspanningen, die rekening houden met specifieke nationale en regionale
verschillen. Daartoe kunnen het Europees Semester, het nieuwe Structural

8

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1232 en Kamerstuk 22 112, nrs. 2362 en 2374
Kamerstuk 22 112, nr. 2267 en Kamerstuk 21 501-30, nr. 391
10
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1462
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2411

4

Reform Support Programme, de Horizon 2020 Policy Support Facility en
het Smart Specialisation Platform een rol gaan spelen12.
Vanaf 2018 zal de, in februari 2017 voor het eerst gehouden «industrie
dag» jaarlijks herhaald gaan worden. De voor de toekomst belangrijke
sleuteltechnologieën zullen daar onder meer besproken gaan worden. De
Commissie is ook van plan om Investment Envoys aan te wijzen. Deze
zullen fungeren als contactpunt naar nationale en regionale autoriteiten,
project promotoren, investeerders en aanspreekpunt naar de civiele
maatschappij over gerelateerde investeringsaangelegenheden.
Concluderend
De mededeling beschrijft de belangrijkste richting en prioriteiten voor een
samenhangende industriële beleidsstrategie. Er kan veel meer bereikt
worden, daartoe zijn gedeelde belangen, inspanningen samenwerking en
eigenaarschap nodig binnen de EU-instituten, bij nationale en regionale
actoren en vooral een actieve rol van de industrie zelf. Daartoe zal een
High Level Industrial Roundtable worden opgezet met vertegenwoordigers van nationale, regionale en lokale autoriteiten, industrie, sociale
partners en de civiele gemeenschap. Deze Roundtable zal terugkoppelen
over de initiatieven en acties van de Commissie en aanbevelingen doen
over industriebeleid op verschillende niveaus.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Nederland zet in op een ambitieus Europees industriebeleid dat
aanvullend is en samenhangt met beleidslijnen van de individuele
lidstaten. Nederland wijst daarbij steeds op de verwevenheid van
industrie en diensten, het belang van open markten en de noodzaak om
innovatie en concurrentievermogen van de Europese industrie nog meer
te stimuleren.
Nederland acht als belangrijke elementen van het Europese industriebeleid: focus op innovatie en het realiseren en verbeteren van randvoorwaarden die de EU mede bepaalt, zoals het versterken van de interne
markt, het verbeteren van regelgeving, het verbeteren van toegang tot
financiering voor bedrijven, het stimuleren van onderzoek en innovatie en
het creëren van open markten.
De komende jaren liggen de grootste uitdagingen voor de industrie en
gerelateerde dienstverlening op twee vlakken. Ten eerste op de
versterking van het verdienvermogen van de Europese industrie en
daarbij in het bijzonder de beschikbaarheid en toegankelijkheid van
sleuteltechnologieën13. Ten tweede de noodzakelijke transities op de
terreinen van verduurzaming en digitalisering. Tegelijkertijd liggen hier
ook grote kansen voor het bedrijfsleven en kan een succesvolle aanpak
bijdragen aan het versterken van het Europese vestigingsklimaat voor de
industrie. Vooral bij deze grote uitdagingen kunnen lidstaten het individueel niet oplossen en dienen krachten Europees gebundeld te worden.
Nederland gelooft daarbij in een «modern industriebeleid». Kenmerkend
daarvoor is dat binnen de gouden driehoek van bedrijven, kennisinstel12
13

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1462
Voor een sterke concurrentiepositie op de wereldeconomie zijn sleuteltechnologieën van
belang. Het zijn technologieën die aan de basis staan van de vernieuwingskracht van
economieën. Economieën die op dit terrein te afhankelijk zijn van niet-marktgeoriënteerde
economieën en/of dominante marktspelers, zijn kwetsbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2411

5

lingen en overheden ruimte gecreëerd wordt om visies te ontwikkelen
over waar men samen naartoe wil en wat daarvoor nodig is, zoals binnen
de topsectorenaanpak al plaats vindt. Juist door de combinatie van
complementaire kennis en kunde uit verschillende sectoren, wetenschapsgebieden en landen kunnen baanbrekende en maatschappelijke relevante
innovaties ontstaan. Nederland ziet daarbij graag meer samenwerkingsverbanden waarbij initiatieven ook dichter op de markt worden
ontwikkeld.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Nederland verwelkomt deze industriemededeling van harte. Dit is een
belangrijk signaal naar de Europese en Nederlandse industriële basis.
Industrie in Europa vertegenwoordigt circa 32 miljoen banen, het geeft
werk aan hooggeschoolde medewerkers en produceert hoge kwaliteitsgoederen en diensten. Onze industrieën en aanverwante dienstverlening
worden geconfronteerd met grote uitdagingen zoals de digitale en
duurzaamheidstransformaties. Daartoe zijn specifieke industriebeleidsacties nodig die bijdragen aan het langdurig versterken van het concurrentievermogen van de industrieën.
In 2014 is de laatste industriebeleidsstrategie uitgebracht. Door de grote
transities waarmee de industrie toenemend mee te maken krijgt is de roep
om een hernieuwd industriebeleid verder toegenomen. Derhalve acht
Nederland een nieuwe mededeling relevant.
De thema’s die Nederland belangrijk vindt, zoals verwevenheid van
industrie en diensten, het belang van open markten en de noodzaak om
innovatie, verduurzaming en concurrentievermogen van de Europese
industrie nog meer te stimuleren, worden in de mededeling duidelijk
onderkend. De aankondigingen voor nieuw beleid stralen ambitie uit,
terwijl de inzet op partnerschappen goed aansluit bij de Nederlandse
vraag om een «modern industriebeleid».
De strategie streeft ernaar het concurrentievermogen van de Europese
industrieën te versterken en verbeteren via diverse maatregelen. De
dialoog met de stakeholders wordt voortgezet en geïnstitutionaliseerd
met het doel om praktische oplossingen te ontwikkelen. Meer investeringen, vooral in sleuteltechnologieën en innovatie zijn bedoeld om groei
en banen met een toekomst te genereren. Een verdere verdieping van de
Interne Markt en het versterken van de vaardigheden van de medewerkers
versterken onze industrieën.
Met name het belang van de versterking van het verdienvermogen van de
Europese industrie en de noodzakelijke transities op het terrein van
verduurzaming en de digitalisering worden nadrukkelijk benoemd.
Daarvoor heeft Nederland juist nadrukkelijk aandacht gevraagd tijdens de
Raad voor Concurrentievermogen op 29 mei 2017 (Kamerstuk 21 501-30,
nr. 406) en heeft Nederland op 30 juni jl. bij de ministeriële bijeenkomst
van Friends of Industry in Berlijn de slotverklaring ondersteund14.
Op 14 september 2017 hebben Nederland en Duitsland een gezamenlijke
open verklaring gezonden aan de Europees Commissarissen Katainen,
Ansip, Bienkowska en Gabriel15. Hierin wordt opgeroepen tot een lange
14

«Berlin Declaration. Joint declaration on industrial policy on the occasion of the Vth Ministerial
Conference of Friends of Industry», June 30, 2017. https://www.bmwi.de/Redaktion/DE/
Downloads/E/gemeinsame-erklaerung-friends-of-industry-en.pdf?__blob=publicationFile&v=10
15
«German and the Netherlands Non-Paper on Strengthening the Competitiveness and
Sustainability of the European Industry»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2411

6

termijn beleid, met name voor de verdere Digitalisering en in het
bijzonder voor de Energie Intensieve Industrieën. Voor deze laatste groep
geldt dat zij zeer lange investeringscycli hebben, van 20–30 jaar. Willen zij
bij kunnen dragen aan de 2030 en 2050 klimaatdoelstellingen dan zal nu
met de planning daartoe begonnen te worden, ook Europees.
De mededeling legt, onder andere met de aankondiging van de industriedag in februari 2018 en de High Level Industrial Roundtable, een goede
basis voor een brede discussie met alle relevante stakeholders.
Op weg daarnaartoe brengt Nederland al relevante partijen bij elkaar,
zoals middels de op 29 september 2017 door Noord Rijn-Westfalia,
Vlaanderen en Nederland gepresenteerde trilaterale strategie voor de
chemische industrie16.
Detailbeoordeling van de mededeling
De mededeling van de Commissie stelt geen nieuw beleid of regelgeving
voor, maar geeft vooral een overzicht van lopende trajecten waarover in
eerdere stadia al informatie naar de Kamer is verzonden. Binnen het
tekstkatern «essentie voorstel» staan directe verwijzingen opgenomen
naar de relevante Kamerstukken. Ook wordt een aantal nieuwe initiatieven
aangekondigd. Nederland zal deze nauwlettend volgen, zal de Commissie
vragen naar welke maatregelen zij voor ogen heeft en zal de nieuwe
voorstellen op hun merites beoordelen wanneer zij concreet gemaakt
worden.
Algemene bevindingen
–

–

–

16

In het begin van de mededeling wordt gerefereerd aan de politieke
richtlijnen van de Voorzitter van de Europese Commissie en wordt
gerefereerd aan de Commissie doelstelling dat per 2020 industriële
productie 20% van het Europese bbp uit zou dienen te maken.
Nederland steunt deze inzet niet omdat de dienstensector hier niet in
mee wordt genomen en door «servitisation», het proces waarbij
dienstverlening een steeds grotere rol krijgt in het verdienmodel van
maakbedrijven, het onderscheid tussen maakindustrie en dienstverlening steeds verder aan het vervagen is. Een minimumpercentage zou
contraproductief kunnen werken door de deur open te zetten voor
protectionistische maatregelen.
De Europese Commissie wijst op een toenemend productiviteitsverschil tussen technologische leiders en volgers. Belangrijk is dat de
productiviteitsgroei bij technologische volgers verbetert. Nederland
vindt dat dit vraagt om een versterking van de innovatiekracht bij de
technologische volgers, onder andere via goede prikkels voor
innovatie in de randvoorwaardelijke sfeer en het bevorderen van
verspreiding en benutting van hoogwaardige technologische kennis,
onder andere in publiek-private samenwerkingsverbanden.
In de mededeling worden een aantal nieuwe overlegstructuren en
groepen voorgesteld, zoals een strategische forum voor IPCEI,
Investment Envoys en de High Level industriële ronde tafel. Belangrijk
is bij elk van deze initiatieven de toegevoegde waarde en effectiviteit
goed in het oog gehouden wordt en de industrie goed aangesloten
blijft.
Trilateral strategy for the chemical industry, Strving to become the world’s engine for the
transition towards a sustainable and competitive chemical industry cluster in 2030. Crossborder cooperation between the Netherlands, Flanders and North Rhine Westphalia.
http://www.ewi-vlaanderen.be/sites/default/files/bestanden/
trilateral_strategy_chemical_industry.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2411

7

–

Midden en lange termijn: Nederland mist de link met het volgende
kaderprogramma, de opvolger van het huidige Horizon 2020 programma. Daarbij zou het goed zijn ruimte te creëren voor missiegerichte doelstellingen gericht op de maatschappelijke uitdagingen,
die ook relevant zijn voor de industrie en verwante dienstverlenende
sectoren. Belangrijk daarbij is het behoud van een sterke industriële
pijler en een sterke positionering van de sleuteltechnologieën; we
moeten blijven investeren in technologieën die gaan doorwerken in
allerlei toepassingsgebieden in Europa. Dit is belangrijk voor Europa’s
industriële concurrentievermogen en zal uiteindelijk bijdragen aan
diverse maatschappelijke uitdagingen.

Digitalisering
–

–

–

De term digitalisering dient vanuit Nederlandse optiek breed geformuleerd te worden en omvat bijvoorbeeld ook kwantum en hightech,
zoals de ontwikkeling van nieuwe typen sensoren en actuatoren.
Digitalisering van de Europese Industrie: Het kabinet ondersteunt een
coördinatie rondom digitalisering van de industrie alsmede het belang
van investeringen. Nadere investeringsacties zullen echter op hun
afzonderlijke merites beoordeeld worden.
Cyberveiligheid: De Commissie vindt informatie-uitwisseling en
samenwerking belangrijk op dit terrein. Het Nederlandse initiatief
Digital Trust Centre (DTC) richt zich op het bedrijfsleven anders dan de
vitale sectoren, daar waar de Commissie zich met name op de vitale
sectoren richt. Nederland ziet graag dat het Europa het Nederlandse
DTC-initiatief kan ondersteunen.

Verduurzaming
–

–

–
–

–

17

Circulaire economie: De voorgestelde acties rond circulaire economie
zullen separaat op hun merites beoordeeld worden via een BNC-fiche.
Nederland ziet graag een duidelijke ambitieuze EU- strategie in lijn met
de Nederlandse ambities op het gebied van circulaire economie.
Nederland is tevreden met de aangekondigde strategie voor de
bio-economie en de wens om de samenhang van de verschillende
strategieën in het oog te houden (bijvoorbeeld de relatie met Gemeenschappelijke Landbouwbeleid of voor het nieuwe kaderprogramma).
Meer coherentie is gewenst. Bij het European Innovation Partnership
on Raw Materials zal Nederland meer nadruk gaan leggen op het
samen laten gaan van leveringszekerheid en circulaire economie.
Inzetten op Europees bronbeleid blijft het meest doelmatig om
CO2-doelen te behalen. Nederland juicht een nadere aanscherping van
het bronbeleid door de Commissie toe.
Duurzame financiering: De bevindingen in de interim rapportage van
de High Level Expert Groep zijn door Nederland positief ontvangen17.
Tweede mobiliteitspakket: Nederland is een van de aanjagers achter
connected en automated mobility en juicht nadere convergentie op het
gebied van cross-border corridors toe. Dit biedt kansen voor het
bedrijfsleven, vermindert CO2-uitstoot en maakt logistiek efficiënter.
Nederland blijft daarbij ook inzetten op een gelijk speelveld middels
open aanbestedingen. Standaardisatie van laadinfrastructuur
(hardware) wordt mogelijk gemaakt via de Alternative Fuels Infrastructure Directive, echter de standaardisatie van software in relatie tot
roaming en smart grids verdienen meer aandacht van de Commissie.
Nederland ziet een aandachtpunt met betrekking tot investeringen in
batterijtechnologie. De sector is kapitaalkrachtig, waardoor de vraag is
of subsidie het juiste stimuleringsinstrument is. Een voorgestelde
Kamerstuk 22 112, nr. 2362

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2411

8

rondetafel zal uitwijzen waar de behoefte ligt. Daarbij dienen dan ook
alternatieven benoemd dienen te worden. Denk daarbij bijvoorbeeld
aan energiedrager op basis van algen.
Investeren
–

–

Kapitaalmarkt Unie. Nederland staat positief tegenover de initiatieven
onder de agenda voor de kapitaalmarktunie. Nederland onderschrijft
de doelstellingen alsook de genoemde prioriteiten. Wel heeft Nederland vragen bij de noodzaak tot een EU-raamwerk voor FinTechvergunningen en -paspoorten.
Europees steunkader voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie. Het
Europese RDI-steunkader kent ruime mogelijkheden om staatssteun te
geven voor onderzoek en ontwikkeling. Het kent echter ook de
mogelijkheid om matchingssteun te geven aan ondernemingen die
oneerlijke concurrentie ondervinden van ondernemingen buiten de EU,
die van hun overheden overheidsfinanciering ontvangen. Nederland
vindt dat matching van staatssteun in zijn algemeenheid tot uitzonderlijke situaties beperkt moet blijven. Alleen indien sprake is van:
a. Stevige ongelijkheid in een bepaalde sector;
b. Deze ongelijkheid een sterk concurrentieverstorend effect heeft;
c. De concurrentieverstoring niet kan worden opgeheven met andere
maatregelen;
d. Het bedrijf of de sector op langere termijn winstgevend is en er
uitzicht is op het afbouwen van de staatssteun.

Innovatie
–

Innovatie principe. Regelgeving kan de «uptake» van nieuwe oplossingen in de weg staan. Een Innovatie Principe dat zowel geldt voor
beleid als regelgeving kan een krachtige manier zijn om innovatie te
stimuleren. Het is daarom van groot belang dat dit consequenter wordt
toegepast.

Internationaal
–

Nederland blijft afwijzend ten aanzien van een instrument voor
internationale overheidsopdrachten (IIO). Nederland is voorstander
van een open EU-markt voor aanbestedingen. IIO beperkt de toegang
tot de Europese markt en geeft daarmee een verkeerd signaal.18.

c) Eerste inschatting van krachtenveld
Oorspronkelijk riep een beperkt aantal lidstaten op om een nieuwe
industriebeleidsstrategie, deze leek vooral om defensieve redenen. In mei
2017 hebben alle lidstaten via raadsconclusies bij de Raad voor Concurrentievermogen gezamenlijk de Commissie opgeroepen om, in nauwe
samenwerking met de lidstaten en belanghebbenden, een alomvattende
midden tot lange termijn strategie voor het industriebeleid te ontwikkelen19.
Als eerste reactie toonden een breed aantal lidstaten zich tevreden met
het uitkomen van de industriemededeling. Wel zijn zij teleurgesteld over
zowel het proces waarmee deze zonder consultatie tot stand is gekomen
en over de inhoud, die teveel alleen een opsomming is van bestaand
18
19

Kamerstuk 22 112, nr. 2074
Conclusies over een toekomstige strategie voor het industriebeleid van de EU http://
www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2017/05/29-compet-conclusions-futureindustrial-policy-strategy/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2411

9

beleid en zonder de in de raadsconclusies van mei 2017 gevraagde
strategie voor de midden en lange termijn. Veel vragen worden gesteld
over het governance deel en met name de beoogde industrie ronde tafel.
4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit,
proportionaliteit, financiële gevolgen en gevolgen op het gebied
van regeldruk en administratieve lasten
a) Bevoegdheid
De grondhouding van NL ten aanzien van de bevoegdheid is positief. De
mededeling richt zich op het concurrentievermogen van de Europese
industrie, zoals in art 173 VWEU verwoord. De mededeling raakt aan de
bevoegdheid van de Unie m.b.t. het industriebeleid en de interne markt.
Ten aanzien van industriebeleid is sprake van een aanvullende
bevoegdheid van de Unie (artikel 6, onder b, VWEU), dat wil zeggen dat
de Unie bevoegd is om m.b.t. de Europese dimensie van het industriebeleid het optreden van de lidstaten te ondersteunen, te coördineren of
aan te vullen. Ten aanzien van de interne markt geldt een gedeelde
bevoegdheid tussen de EU en de lidstaten (artikel 4, lid 2 onder a, VWEU).
b) Subsidiariteit
De Nederlandse grondhouding ten opzichte van de subsidiariteit positief.
Voor Nederland staat daarbij wel voorop dat industriebeleid primair de
verantwoordelijkheid is van de lidstaten. Nederland kan de acties die de
Commissie voorstelt ondersteunen voor zover deze ten doel hebben de
interne markt te versterken, onder meer door informatie-, energie-,
transport-, ruimtevaart- en communicatienetwerken in de EU te integreren
en te verbeteren. Dit geldt ook voor het verbeteren van het functioneren
van de interne markt voor diensten. Nederland zal eventuele voorstellen
die uit deze mededeling voortvloeien opnieuw op subsidiariteit beoordelen.
c) Proportionaliteit
De Nederlandse grondhouding over de proportionaliteit van het voorstel
is positief. Over het algemeen laat de Commissie voldoende ruimte voor
nationale besluiten en staan de acties in evenredige verhouding tot de
geformuleerde doelstellingen. Nederland zal eventuele voorstellen die uit
deze mededeling voortvloeien opnieuw op proportionaliteit beoordelen.
d) Financiële gevolgen
Aan deze mededeling zijn geen directe financiële gevolgen verbonden.
Activiteiten die worden voorgesteld zullen binnen de bestaande financiële
EU-kaders worden uitgevoerd en gefinancierd uit programma’s als
Competitiveness of Enterprises and Small and Medium-sized Enterprises
(COSME), Horizon2020 en het cohesiebeleid. Nederland is van mening dat
de middelen gevonden dienen te worden binnen de in de Raad
afgesproken financiële kaders van de EU-begroting 2014–2020 en dat deze
moeten passen bij een prudente ontwikkeling van de jaarbegroting.
In deze mededeling wordt veelvuldig het gebruik van (innovatieve)
financiële instrumenten genoemd. Nederland erkent de voordelen
hiervan, omdat zij in bepaalde gevallen een efficiëntere vorm van
interventie via publieke middelen zijn dan een directe gift of subsidie. Zo
is Nederland voorstander van de inzet van financiële instrumenten die zijn
opgenomen in COSME en Horizon2020 voor het ondersteunen van de
financiering van bedrijven. Echter, het kabinet stelt ook dat er risico’s

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2411

10

kleven aan de inzet van innovatieve financiële instrumenten. Zo is er kans
op marktverstoring, kunnen er negatieve budgettaire gevolgen voor de
EU-begroting zijn en zijn er mogelijk risico’s ten aanzien van financieel
beheer. Financiële instrumenten dienen daarom te voldoen aan de eisen
die hieraan zijn gesteld in het financieel reglement. Eventuele gevolgen
voor de Nederlandse begroting worden ingepast op de begroting van
het/de beleidsverantwoordelijke departement, conform de regels van de
budgetdiscipline.
e) Gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
Daar waar de Commissie overweegt met nieuwe voorstellen te komen, is
voor Nederland een duidelijke impact assessment van de mogelijke
maatregelen essentieel. Hierin moet duidelijk worden aangegeven wat
voor maatregelen de Commissie beoogt en welke gevolgen deze hebben
voor overheid, bedrijfsleven en burgers. Verder steunt Nederland het
streven van de Commissie om de regeldruk voor het bedrijfsleven te
verminderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2411

11