Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2007
Vragen van het lid Van Nispen (SP) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over het afpakken en herbestemming van misdaadgeld (ingezonden
23 februari 2023).
Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
27 maart 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023,
nr. 1895.
Vraag 1
Wat houden uw plannen concreet in om afgepakt crimineel vermogen
makkelijker terug te geven aan de samenleving? Welke wetten en regels
verzetten zich hier nu precies tegen en wat moet er worden gewijzigd?
Wanneer kan de Kamer de precieze uitwerking van dit beleidsvoornemen
tegemoet zien?1
Antwoord 1
Misdaad mag niet lonen en juist daarom is het verstoren van het crimineel
verdienmodel cruciaal in de strijd tegen de georganiseerde en ondermijnende
criminaliteit. Dit crimineel verdienmodel is namelijk de drijfveer achter deze
vorm van criminaliteit. Door afgepakt vermogen maatschappelijk te herbestemmen wordt zichtbaar gemaakt dat misdaad inderdaad niet loont.
Daarnaast wordt afgepakt vermogen teruggegeven aan de samenleving die te
lijden heeft onder diezelfde misdaad.
Maatschappelijk herbestemmen mogelijk maken is ingewikkeld. Zo zijn er
veel partners bij betrokken, moet het afgepakte goederen geschikt zijn voor
herbestemming en moet dit de maatschappij zo veel mogelijk ten goede
komen. Dit is de reden dat ik aan de hand van pilots onderzoek hoe maatschappelijk herbestemmen het beste kan worden gerealiseerd. Om deze pilots
mogelijk te maken is bij het Coalitieakkoord geld vrijgemaakt zodat maatschappelijk kan worden herbestemd. Concreet staan na de pilot van
Schiedam, die binnenkort van start gaat, ook Rotterdam en Breda op de
agenda. Ook onderzoek ik op welke wijze roerende goederen kunnen worden
herbestemd.

1

ah-tk-20222023-2007
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

RTL Nieuws, 22 februari 2023, Kabinet wil van criminelen afgepakt geld investeren in wijken
(https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/politiek/artikel/5367213/crimineel-vermogen-justitie-schiedammaatschappij-herbstemmen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Aan de hand van deze pilots zal blijken of, en zo ja welke, wetten en regels
momenteel in de weg staan van het structureel maatschappelijk herbestemmen en hoe deze gewijzigd dienen te worden. Ik zal de Tweede Kamer
hiervan op de hoogte houden door middel van de halfjaarlijkse brieven
omtrent de aanpak van georganiseerde en ondermijnende criminaliteit.
Vraag 2
Wat is precies de reden en de achtergrond van dit beleidsvoornemen om
afgepakt crimineel vermogen anders te bestemmen?
Antwoord 2
Financieel gewin is het onderliggende motief van georganiseerde en
ondermijnende criminaliteit. Om deze vorm van criminaliteit tegen te gaan, is
het afpakken van crimineel vermogen en daarmee het verstoren van het
criminele verdienmodel een essentieel aanknopingspunt. Afgepakt vermogen,
waaronder de verkoopopbrengst van afgepakte goederen, vloeit terug naar
de staatskas. In zekere (abstracte) zin is dit al een vorm van maatschappelijk
herbestemmen, aangezien betalingen uit deze staatskas in essentie worden
gedaan ten behoeve van Nederland en haar inwoners. Wat hierin echter
ontbreekt is de zichtbaarheid van maatschappelijk herbestemmen: voor de
samenleving is niet zichtbaar welke goederen zijn afgepakt van criminelen en
op welke wijze deze goederen worden teruggegeven aan de (getroffen)
gemeenschap. Met maatschappelijk herbestemmen wordt criminaliteit
aangepakt doordat het expliciet zichtbaar maakt dat misdaad niet loont en de
overheid initiatieven steunt die de leefbaarheid in de omgeving verbeteren.
Vraag 3
Leidt dit plan ook tot meer afgepakt misdaadgeld? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Het maatschappelijk herbestemmen staat los van het strafrechtelijk apparaat
dat zich bezighoudt met het afpakken van crimineel vermogen. Dit moet ook
zo blijven, omdat vermenging hiervan zou kunnen leiden tot perverse prikkels
bij de opsporing en vervolging. Wel wordt zichtbaarder wat er met afgepakt
crimineel vermogen gebeurt en kunnen kwetsbare wijken gesteund worden in
hun weerbaarheid tegen georganiseerde criminaliteit (zie ook het antwoord
op vraag 5).
Vraag 4
Deelt u de mening dat investeringen in wijken, met name die wijken die veel
last hebben van criminaliteit en overlast, sowieso noodzakelijk zijn, en niet
afhankelijk moeten zijn van de opbrengsten van afgepakt misdaadgeld? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ik deel uw mening. In de strijd tegen georganiseerde en ondermijnende
criminaliteit is het zaak om wijken die veel last hebben van criminaliteit
weerbaarder te maken. Om dit te bereiken wordt afgepakt vermogen onder
meer herbestemd met het doel om kwetsbare wijken weerbaarder te maken.
Daarnaast worden er, vanuit zowel het Ministerie van JenV als andere
ministeries, investeringen gedaan om kwetsbare wijken te helpen. Voor deze
investeringen is geld vrijgemaakt en dit is niet afhankelijk van afpakopbrengsten.
Vraag 5
Waarom zijn deze twee verschillende discussies of ambities, te weten 1) het
afpakken van misdaadgeld omdat misdaad niet mag lonen, en 2) het
investeren in wijken voor de leefbaarheid en sociale samenhang, op deze
wijze volgens u noodzakelijkerwijs met elkaar verbonden? Wat schieten we
hier nu precies mee op?
Antwoord 5
Maatschappelijk herbestemmen kan bijdragen aan het vertrouwen van
burgers in de overheid, door te laten zien dat misdaad niet loont. Afhankelijk
van het maatschappelijk doel waarvoor de afgepakte middelen worden
ingezet, kan het bijdragen aan het gemeenschapsgevoel en de sociale cohesie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

(bijv. door financiering van een buurthuis of buurtkantine) of er kan een
preventieve werking van uitgaan (bijv. door financiering van trajecten gericht
op kwetsbare jongeren). Juist in wijken waar kinderen soms opkijken naar
criminelen is het van groot belang zichtbaar te maken dat criminaliteit niet
loont.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3