Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

338
Vragen van het lid Bisschop (SGP) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over het bericht «Wetenschapsselectie van de NWO is
ontmoedigende farce» (ingezonden 9 september 2014).
Antwoord van Staatssecretaris Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 24 oktober 2014)
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Wetenschapsselectie van de NWO is
ontmoedigende farce»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Onderschrijft u de analyse dat veel onderzoeksvoorstellen worden afgewezen,
terwijl deze kwalitatief niet onderdoen voor voorstellen die wel tot toekenning
van middelen leiden? Zo nee, waarom niet? Zo ja, deelt u de mening dat deze
systematiek onbevredigend en inefficiënt is en tot verspilling van kostbare tijd
en middelen leidt?
Antwoord 2
Deze analyse onderschrijf ik niet. De eerste geldstroom – financiering direct
van de universiteiten – voorziet in een solide basis. De tweede geldstroom –
vanuit NWO – brengt meer dynamiek in het systeem. Bij de tweede geldstroom moet vaak gekozen worden tussen de beste en de allerbeste
voorstellen, wat niet eenvoudig is. Maar dat er moet worden gekozen is
inherent aan het systeem waarbij middelen in competitie verdeeld worden
door NWO. Dit doet NWO door in haar beoordelingssysteem gebruik te
maken van peer review. Internationaal is dit systeem de norm. In de evaluatie
van NWO, die in 2013 is verschenen, concludeert de evaluatiecommissie dat
NWO haar primaire taak, het selecteren van excellente onderzoekers en
onderzoeksvoorstellen, uitstekend en onomstreden uitvoert. Uit het onlangs

1

ah-tk-20142015-338
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

De Volkskrant, 6 september 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

uitgevoerd Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO)2 blijkt dat dit
beoordelingssysteem de Nederlandse wetenschap sterker heeft gemaakt.
Vraag 3
Kunt u toelichten waarom wordt vastgehouden aan een systematiek die
suggereert dat de selectie op inhoudelijke gronden geschiedt, terwijl in de
verantwoording vaak blijkt dat nauwelijks inzicht te geven valt in kwalitatieve
verschillen? Wat is uw oordeel over de suggestie om uit de grote hoeveelheid
van kwalitatief gelijkwaardige voorstellen bij loting te selecteren?
Antwoord 3
NWO werkt met beoordelingscommissies die verantwoording afleggen over
de toe- of afwijzing van ingediende voorstellen. Hierbij wordt inzicht gegeven
in kwalitatieve verschillen. Elke beoordelingscommissie hanteert bij de
beoordeling criteria die betrekking hebben op aspecten zoals de kwaliteit van
de onderzoeker (kwaliteit publicaties, optredens bij conferenties, enz.), de
kwaliteit van het onderzoeksvoorstel (het innovatieve karakter, wetenschappelijke impact, enz.) en kennisbenutting (de mate waarin de wetenschappelijke
kennis en vaardigheden toegepast worden buiten de wetenschap en/of in
andere wetenschappelijke disciplines).
Voorstellen via een loting selecteren zou geen recht doen aan het werk van
de onderzoeker en van de beoordelingscommissie. De onderzoeksvoorstellen
zijn namelijk nooit geheel gelijkwaardig in kwaliteit. Ik vind het belangrijk dat
er een kwalitatieve beoordeling plaatsvindt en dat wordt beargumenteerd
waarom een voorstel wordt gehonoreerd of afgewezen. Wel wordt in het
kader van het ontwikkelen van de Toekomstvisie Wetenschap bezien of
interdisciplinaire voorstellen en voorstellen uit nieuwe disciplines nadrukkelijker aandacht zouden moeten krijgen in de toekenningssystematiek. Daarvoor
is, zoals ook in de NWO-evaluatie is geconstateerd, ook de governance
structuur van NWO een aandachtspunt. In de kabinetsreactie daarop heb ik
geconstateerd dat de organisatiestructuur flexibel genoeg moet zijn om in te
spelen op maatschappelijke en wetenschappelijke veranderingen. In de
Toekomstvisie Wetenschap, die u later dit jaar ontvangt, zullen de Minister
van OCW en ik hier verder op ingaan.
Vraag 4
Onderkent u dat het voordelen biedt om de inhoudelijke toekenning van
middelen door de NWO te beperken tot onderzoeksvoorstellen die zich
kwalitatief aanmerkelijk onderscheiden en een groot deel van het budget
direct door instellingen in te laten zetten?3
Antwoord 4
Op dit moment wordt het grootste deel van het budget voor onderzoek,
ongeveer 1,9 miljard, rechtstreeks via de universiteiten ingezet versus
ongeveer 500 miljoen via NWO in competitie. Met dat budget liggen de
huidige honoreringspercentages van NWO rond de 20%. Dit betekent dat niet
alle goede tot excellente voorstellen kunnen worden gehonoreerd. Uit het
eerder genoemde IBO blijkt echter dat er geen aanwijzingen zijn dat
overheveling van middelen tussen de eerste en tweede geldstroom tot grote
doelmatigheidswinsten leidt.

2

IBO Wetenschappelijk onderzoek, www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/
2014/05/01/ibo-wetenschappelijk-onderzoek.html
3
NWO: Nederlands Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2