memo

Reclassering Nederland

Aan

Landelijk Kantoor

Van

Bestuursondersteuning

Datum

Vivaldiplantsoen 100

Onderwerp

3533 JE Utrecht

Tweede Kamer, Vaste Kamercommissie Justitie & Veiligheid
Reclassering Nederland
28 november 2017
Hoorzitting RSJ-rapport 'Van detineren naar re-integreren'

Postbus 8215

Inleiding

3503 RE Utrecht

Delicten kunnen grote impact hebben op slachtoffers, nabestaanden en op de
samenleving als geheel. Vergelding en genoegdoening zijn dan ook een
belangrijk onderdeel van straf. Voorkomen van herhaling is daarnaast minstens
zo belangrijk. Om nieuwe slachtoffers te voorkomen en de samenleving veiliger
te maken. Een afgewogen combinatie van vergelden én resocialiseren maakt de
samenleving veiliger.

(T) 088-8041000
(I) www.reclassering.nl

De reclassering
De reclassering richt zich op het veranderen van gedrag en het beheersen van
risico’s. Dat kan in verschillende fases van het strafproces zijn en diverse taken
behelzen: advisering aan de rechter, de officier van justitie of DJI, het middels
reclasseringstoezicht controleren en begeleiden van daders en het uitvoeren van
werkstraffen. Een deel van de personen die in aanraking komt met de
reclassering zit in detentie. Een goede voorbereiding en gefaseerde terugkeer
zijn van belang voor een veilige terugkeer in de samenleving.
Ketensamenwerking
In toenemende mate wordt problematiek benaderd vanuit ketenperspectief en
gezien als een ketenverantwoordelijkheid. Ook de samenwerking tussen de
Dienst Justitiële Inrichtingen en de reclassering wordt intensiever. Middels pilots
is de afgelopen tijd bekeken op welke wijze beide organisaties elkaar kunnen
versterken en er optimaal gebruik kan worden gemaakt van wederzijdse
knowhow en netwerk. Zo screenen in PI Sittard en Alphen aan den Rijn de
casemanager van de PI en de reclassering bijvoorbeeld samen alle personen die
in detentie komen. Doel daarvan is tijdig en adequaat adviseren over de reintegratie en bij kortgestraften tijdig schakelen met de buitenwereld, waaronder
gemeenten, zodat de terugkeer in de samenleving soepeler verloopt. Een
werkwijze die breder in het land wordt geïntroduceerd en die ook de Raad voor
de Strafrechtstoepassing & Jeugdbescherming in haar rapport aanbeveelt.
Terugkeer uit detentie (onder voorwaarden)
Een gefaseerde, gecontroleerde terugkeer uit detentie is van groot belang om
risico’s te beheersen en recidive te voorkomen. Zeker wanneer het gaat om
langgestraften is de periode waarbij er nog sprake is van een justitiële titel
essentieel om onder strikte voorwaarden aan terugkeer en gedragsverandering

te kunnen werken. Juist die justitiële titel, het gedwongen kader, biedt de
mogelijkheid om met drang en dwang meters te maken.
Tijdens detentie
Tijdens detentie kan al worden ingezet op resocialisatie. Bijvoorbeeld door reeds
te starten met een behandeling of een gedragstraining. Of juist door schade te
beperken. Bijvoorbeeld door bij kortgestraften contact te leggen met de
zorgverlener zodat de zorg na detentie opgepakt kan worden. Continuïteit is ook
in een ander opzicht relevant; resocialisatie is gebaat bij regionale plaatsing van
gedetineerden. Dit helpt onder meer te investeren in de arbeidstoekomst van de
gedetineerde en daarmee in het beperken van recidive. Daarnaast is het regelen
van praktische zaken tijdens detentie van belang; aanvragen van DigiD,
identiteitsbewijs, huisvesting, et cetera.
Voorwaarden
Aan de terugkeer van langer gestraften uit detentie worden in het kader van het
penitentiaire programma en de voorwaardelijke invrijheidstelling voorwaarden
verbonden. Bijvoorbeeld locatieverboden en -geboden, al dan niet gecontroleerd
middels een enkelband, gedragstrainingen, urinecontroles, behandeling. Om
succesvol invulling te geven aan het toezicht op de naleving hiervan, werkt de
reclassering met tal van organisaties samen. Steeds vaker ook met nietjustitiële partners in het lokaal sociaal domein. Korte lijnen met partners, ook in
de wijk, met politie, gemeente en welzijnsorganisaties kenmerken in
toenemende mate de aanpak. Dit betekent ook dat reclasseringswerkers zich
bewust moeten zijn van de informatie die zij in het kader van privacywetgeving
wel en niet mogen delen met (niet-justitiële) partners. Daarnaast is de
afgelopen jaren geïnvesteerd in slachtofferbewust werken en wordt het belang
van slachtoffers meegewogen bij zowel de advisering als de uitvoering van het
toezicht. Waar mogelijk wordt gewerkt aan herstel.
Kortgestraften
Een groot deel van de gedetineerden verblijft slechts korte tijd in detentie.
Doorgaans komen zij zonder dat er is ingezet op gedragsverandering weer terug
in de samenleving. Ondanks dat er bij een deel van deze gestraften
problematiek ten grondslag ligt aan hun delictgedrag. Een voorwaardelijke straf
met reclasseringstoezicht en/of een werkstraf zouden een effectiever alternatief
kunnen zijn. Uit onderzoek blijkt dat daders met een werkstraf tot 47% minder
1

vaak recidiveren dan kortgestrafte gedetineerden .
Nazorg (zonder justitieel kader)
Voor alle gestraften geldt dat er ooit een einde komt aan het justitieel kader. In
die gevallen is de gemeente aan zet om nazorg in een vrijwillig kader te
verlenen. Naast de nazorg krijgen gemeenten door decentralisaties steeds meer
verantwoordelijkheden en bevoegdheden op het gebied van veiligheid.
Samenwerking tussen de reclassering en gemeenten ligt dan ook voor de hand
en krijgt op steeds meer plaatsen vorm. Echter, dit is nog niet overal
vanzelfsprekend.

1

Recidive na werkstraffen en na gevangenisstraffen, Tijdschrift voor Criminologie 2009.

2