Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 716

Voorstel van wet van het lid Jetten houdende
verandering in de Grondwet, strekkende tot de
deconstitutionalisering van de benoeming van
de commissaris van de Koning en de
burgemeester

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 19 september 2017
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag uit
te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de initiatiefnemer op de gestelde vragen en de
gemaakte opmerkingen tijdig en genoegzaam zal hebben geantwoord,
acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorstel van wet van het lid Jetten houdende verandering in de
Grondwet, strekkende tot de deconstitutionalisering van de benoeming
van de commissaris van de Koning en de burgemeester. Het betreft de
tweede lezing van het voorstel tot wijziging van de Grondwet, met als
doel de aanstellingswijze van de commissaris van de Koning en de
burgemeester aan de gewone wetgever over te laten in plaats van aan de
grondwetgever.
Naar de mening van de leden van de VVD-fractie moeten voorstellen tot
verandering van de aanstellingswijze van de burgemeester worden bezien
in het totaal van de grondwettelijke fundering van de decentrale overheid.
Het is overigens denkbaar dat de wijze van aanstellen van de commissaris
van de Koning en de burgemeester van elkaar verschilt, passend bij de
positie en de rol van beide functionarissen. Zij vragen de indiener op deze
punten nader in te gaan.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorstel van wet van het lid Jetten houdende verandering in de
Grondwet, strekkende tot de deconstitutionalisering van de benoeming
van de commissaris van de Koning en de burgemeester. Deze leden
vragen de initiatiefnemer in dit verband nog eens uitdrukkelijk in te gaan
op de taakverdeling tussen wetgever en grondwetgever. Deelt de
initiatiefnemer de opvatting van deze leden, dat deconstitutionalisering
niet vooruitloopt op de discussie over de aanstellingswijze als zodanig?
Deze leden hechten aan de onafhankelijke en onpartijdige positie van de
burgemeester in het gemeentelijk bestel. Deelt de initiatiefnemer de

kst-34716-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 716, nr. 5

1

opvatting van deze leden, dat de aanstellingswijze ook in toekomst de
onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de burgemeester dient te
waarborgen? Deze leden stellen deze vraag mede in het licht van de
zorgelijke ontwikkelingen op het gebied van ondermijning van het lokaal
bestuur. Deelt de initiatiefnemer de mening van deze leden, dat een
discussie over de aanstellingswijze van de burgemeester gevoerd dient te
worden in het bredere kader van de inrichting van het lokaal bestuur,
mede met het oog op de gewenste checks and balances?
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het voorstel van wet van het lid Jetten houdende verandering in de
Grondwet, strekkende tot de deconstitutionalisering van de benoeming
van de commissaris van de Koning en de burgemeester en hebben nog
één vraag voor de indiener. De genoemde leden willen graag van de
indiener weten of deze bereid is de plenaire behandeling van dit
wetsvoorstel uit te stellen tot na de presentatie van het nieuwe
regeerakkoord?
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het voorliggend wetsvoorstel met betrekking tot de deconstitutionalisering van de benoeming van de burgemeester en commissaris van de
Koning. De leden zullen niet nader ingaan op de inhoud van dit
wetsvoorstel dat immers gelijkluidend is aan het wetsvoorstel zoals dat
eerder in eerste lezing aan de Kamer is voorgelegd.
Echter daar waar in eerste lezing het nog open bleef hoe na de deconstitutionalisering deze benoemingen dan voortaan wel zouden moeten gaan
verlopen, lijkt dat op dit moment minder open te liggen. De aan het woord
zijnde leden hebben uit de publiciteit vernomen dat de beoogde nieuwe
coalitiepartijen in het regeerakkoord wellicht opnemen dat er een direct
gekozen burgemeester zou gaan komen. Deelt de initiatiefnemer de
mening dat, indien een dergelijke of eventueel een andere bepaling over
de burgemeestersbenoeming in het nieuwe regeerakkoord zou komen te
staan, dan het nu voorliggend wetsvoorstel in een andere context wordt
geplaatst? De richting waarin de burgemeestersbenoeming na de
deconstitutionalisering zou gaan, is dan voor een deel immers al bepaald.
De leden van de PvdA-fractie menen dat de besluitvorming over de
deconstitutionalisering in dat geval niet los gezien kan worden van een
eventuele afspraak in het regeerakkoord. Deelt de in initiatiefnemer deze
mening? Zo ja, waarom?
Weliswaar kan de nieuwe Tweede Kamer nu, zoals afgesproken, «de
inhoudelijke behandeling onverwijld ter hand te nemen» (zie TK 33 239,
nr. 9), maar is de spoed zo groot dat niet eerst de inhoud van het
regeerakkoord kan worden afgewacht? Zo nee, waarom deelt u die
mening niet?
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben opnieuw kennis genomen
van het wetsvoorstel deconstitutionalisering van de benoemingswijze van
burgemeesters en Commissarissen van de Koning. Deze tweede lezing
van het voorstel tot wijziging van de Grondwet geeft hen geen aanleiding
voor nieuwe vragen. Wel vragen deze leden de initiatiefnemer om
uitgebreider te reflecteren op de kritiek van de Raad van State met
betrekking tot het moment waarop het wetsvoorstel aanhangig is
gemaakt. Zij zijn benieuwd welke gevolgen dit heeft of kan hebben voor
de wijze waarop initiatiefwetsvoorstellen tot wijziging van de Grondwet in
de toekomst in tweede lezing aanhangig worden gemaakt. Zij vragen
daarop reflectie van de indiener en zullen dit bij gelegenheid ook aan de
regering voorhouden.
De leden van de SGP-fractie hebben kennis genomen van het voorstel van
wet van het lid Jetten over de deconstitutionalisering van de benoeming

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 716, nr. 5

2

van de commissaris van de Koning en de burgemeester. Het betreft een
tweede lezing van deze Grondwetsherziening. De leden van de SGP-fractie
hebben bij de eerste lezing reeds aangegeven geen redenen zien om deze
benoeming uit de Grondwet te halen. De belangrijkste constitutionele
principes en de verhoudingen tussen de verschillende organen binnen de
staat horen thuis in de Grondwet, zeker ook gezien de belangrijke
wettelijke taken die zowel de burgemeesters als de commissarissen
hebben. Deze Grondwetswijziging kan niet los gezien worden van de
precieze keuze ten aanzien van de aanstellingswijze. Zij zijn van mening
dat het zinvoller is om een discussie te voeren over de wijze van
aanstelling en de waarde van de Kroonbenoeming in plaats van een
dergelijke formele scheiding aan te brengen tussen de Grondwetswijziging en de gewenste politieke keuze. De leden van de SGP-fractie zien
dan ook geen reden om tot een ander standpunt te komen dan bij de
eerste lezing.
De leden van de 50PLUS-fractie hebben met belangstelling en instemming
kennis genomen van het voorstel van wet van het lid Jetten. Zij zien op dit
moment geen aanleiding voor het plaatsen van opmerkingen of het
stellen van vragen.
Het voorstel wordt gezien als een belangrijke stap op weg naar de
bestuurlijke vernieuwing die de leden van de fractie van 50PLUS
voorstaan. Zij zien uit naar het komende wetstraject en spreken de
verwachting uit dat het vervolgtraject voortvarend zal worden opgepakt,
zodra beide Kamers hun instemming hebben gegeven.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Pia Dijkstra
De waarnemend griffier van de commissie,
Hendrickx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 716, nr. 5

3