Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 104

Langdurige zorg

Nr. 236

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juli 2018
In deze brief ga ik in op mijn toezegging1 om u voor de zomer een brief te
sturen over mijn acties om de behandeling door de specialist ouderengeneeskunde beter toegankelijk te maken voor kleinschalige woonvoorzieningen2. Het is mijn inzet om noodzakelijke geriatrische kennis die
voorheen vooral binnen de instellingen aanwezig was ook beschikbaar te
maken voor het groeiende aanbod aan kleinschalige woonvoorzieningen
in de ouderenzorg. Ik ga daarnaast ook in op ontwikkelingen rond het
pakketadvies over de positionering van behandeling in de Wlz.
Specialist ouderengeneeskunde in kleinschalige woonvoorzieningen
In het algemeen overleg van 28 maart 2018 (Kamerstuk 34 104, nr. 219) is
aan de orde gekomen dat door kleinschalige zorgaanbieders en huisartsen
barrières worden ervaren om de kennis van de specialist ouderengeneeskunde te kunnen inschakelen. De barrières betreffen de volgende zaken.
1. Er is onvoldoende bewustzijn over meerwaarde specialist ouderengeneeskunde.
2. De vindbaarheid van specialisten ouderengeneeskunde moet beter.
3. De prestatiebeschrijving en tarifering in bekostiging sluit niet aan bij
praktijk.
4. Inzet van de specialist ouderengeneeskunde kan bijna alleen via
onderaannemerschap.
Met Verenso, LHV, ZN, NZa en diverse kleinschalige zorgaanbieders zijn
deze barrières besproken en zijn vervolgstappen afgesproken.

1
2

kst-34104-236
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Uit het Algemeen Overleg van 28 maart 2018 (Kamerstuk 34 104, nr. 219)
Het betreft hier kleinschalige woonvoorzieningen die worden gefinancierd vanuit volledig
pakket thuis, verblijf zonder behandeling en persoonsgebonden budget.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 104, nr. 236

1

Wat zijn de ervaren barrières?
Ik ontvang signalen dat bij het ontwikkelen van kleinschalige zorginitiatieven het inrichten van de medische zorg soms te laat en/of onvoldoende
wordt opgepakt. Deze signalen komen onder meer via huisartsen en de
IGJ. Hierdoor hebben bewoners van deze initiatieven onvoldoende
toegang tot medische zorg.
Het gevolg is dat er dan moeizame gesprekken tussen zorgaanbieders,
huisartsenpraktijken en zorginkopers ontstaan. Er is bewustwording nodig
bij kleinschalige zorgaanbieders en zorginkopers over de toegevoegde
waarde van de specialist ouderengeneeskunde. Het is belangrijk dat ook
in kleinschalige woonvoorzieningen geriatrische expertise beschikbaar is
in aanvulling op de huisarts. De specialist ouderengeneeskunde heeft
deze expertise. De specialist ouderengeneeskunde kan huisartsen
ontlasten, kan onnodige ziekenhuisopnames voorkomen en kan cliënt,
mantelzorger en zorgverleners beter laten anticiperen op acute situaties
(met advance care planning). De inzet van de specialisten ouderengeneeskunde draagt dan bij aan passende en doelmatige zorg.
Daarbij verdient ook de vindbaarheid van specialisten ouderengeneeskunde voor aanbieders, huisartsen en zorgkantoren meer aandacht.
Kleinschalige woonvoorzieningen ervaren vooral barrières in inkoop van
behandeling door de specialist ouderengeneeskunde als zij zorg leveren in
de vorm van het volledig pakket thuis en het persoonsgebonden budget
(pgb). Binnen de bekostiging in de Wlz is een specifieke prestatie voor de
specialist ouderengeneeskunde3. Partijen ervaren dat de huidige
prestatiebeschrijving4 en tarifering van de behandeling door de specialist
ouderengeneeskunde en de omvang van de bekostiging niet aansluit op
de huidige uitvoeringspraktijk. Een andere ervaren barrière is dat de
behandeling door de specialist ouderengeneeskunde bij kleinschalige
woonvoorzieningen veelal in onderaannemerschap moet worden
gerealiseerd vanuit grotere zorgaanbieders met een behandeldienst.
Hoe gaan we deze barrières wegnemen?
1. Bewustwording en vindbaarheid
Ik heb samen met LHV, ZN, NZa en enkele (landelijk) werkende aanbieders
van kleinschalige ouderenzorg bezien hoe bestuurders van kleinschalige
woonvoorzieningen in de ouderenzorg handvatten kunnen krijgen voor
het goed organiseren van de medische functie. Het inrichten van de
medische zorg binnen kleinschalige woonvoorzieningen moet onder meer
gericht zijn op een goede afstemming tussen bestuurder, de huisarts en
de specialist ouderengeneeskunde. Bewustwording bij zorgaanbieders en
zorginkopers is een eerste stap bij het realiseren van een goede samenwerking tussen de kleinschalige zorgaanbieders, huisartsenpraktijken en
de specialist ouderengeneeskunde. Verenso en de LHV hebben in het
najaar van 2016 een handreiking5 gemaakt over de samenwerking tussen
de huisarts en de specialist ouderengeneeskunde. Samen met Verenso,
LHV, ZN en enkele (landelijke) aanbieders van kleinschalige ouderenzorg
wordt nu bezien welke (aanvullende) informatievoorziening er nodig is om
de samenwerking tussen huisarts en specialist ouderengeneeskunde in
kleinschalige woonvoorzieningen ook daadwerkelijk praktisch vorm te
3

Het betreft de prestatie behandeling specialist ouderengeneeskunde (H335) binnen de
Nza-beleidsregel prestatiebeschrijvingen en tarieven modulaire zorg.
NZa-beleidsregel prestatiebeschrijvingen en tarieven modulair zorg
5
Handreiking samenwerking huisarts en de specialist ouderengeneeskunde:
samenhangende geneeskundige zorg voor patiënten met een complexe zorgbehoefte.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 104, nr. 236

2

helpen geven. Een belangrijke vraag daarbij is ook het verbeteren van de
vindbaarheid van specialisten ouderengeneeskunde voor aanbieders,
huisartsen en zorgkantoren. Verenso werkt op dit moment aan het
inrichten van een regiokaart op haar website. Op deze regiokaart is iedere
specialist ouderengeneeskunde – die hiervoor toestemming geeft –
vindbaar op werklocatie en met aandachtsgebied, naam van de organisatie en wijze van bereikbaarheid.
2. Barrières bij de zorginkoop wegnemen
Met Verenso, LHV, ZN, NZa en enkele (landelijk) werkende aanbieders van
kleinschalige ouderenzorg is gekeken naar het wegnemen van barrières
bij de inkoop van specifiek behandelaanbod van de specialist ouderengeneeskunde voor kleinschalige zorgaanbieders.
De specifieke behandeling die de specialist ouderengeneeskunde in
aanvulling op de huisarts biedt valt onder de geneeskundige zorg van
specifiek medische aard6. Elke Wlz-cliënt heeft recht op deze specifieke
zorg van de specialist ouderengeneeskunde in aanvulling op de zorg van
de huisarts als dat medisch gezien noodzakelijk is. Ik heb zorgkantoren
erop gewezen dat zij hierbij een zorgplicht hebben. En dat geldt niet alleen
bij naturazorg, maar ook bij pgb. De functie behandeling kan immers niet
met het pgb worden ingekocht.
De NZa stelt de prestatiebeschrijving en tarifering voor de behandeling
door de specialist ouderengeneeskunde voor het jaar 2019 vast7. Bij de
bepaling van het tarief 2019 houdt de NZa rekening met een hogere
functiewaardering voor de specialist ouderengeneeskunde en ander
productiviteitsniveau. Door deze aanpassing sluit de bekostiging aan bij
de huidige uitvoeringspraktijk.
Ik ben in gesprek gegaan met zorgkantoren om de ervaren belemmering
met onderaannemerschap weg te nemen bij de inkoop van deze zorg voor
2019. Bij het inrichten van een samenhangende medische zorg binnen
kleinschalige woonvoorzieningen is een barrière dat de behandeling door
de specialist ouderengeneeskunde veelal in onderaannemerschap moet
worden gerealiseerd met de behandeldienst van een grotere zorginstelling. Samenwerkingsverbanden van zelfstandige specialisten
ouderengeneeskunde willen graag rechtstreeks in aanmerking komen
voor contractering bij de zorginkoop voor 2019. Zorgkantoren hebben
aangegeven dat zij samenwerkingsverbanden in aanmerking willen
nemen bij de zorginkoop 2019 indien zij voldoen aan de inkoopvoorwaarden. Daarmee kan noodzakelijke geriatrische kennis ook beter
beschikbaar komen voor het groeiende aanbod aan kleinschalige
woonvoorzieningen in de ouderenzorg.
De hierboven beschreven acties dragen bij aan de toegankelijkheid van
behandeling door de specialist ouderengeneeskunde voor bewoners van
kleinschalige woonvoorzieningen. Hiermee heb ik uitvoering gegeven aan
mijn toezegging in het Algemeen Overleg van 28 maart jl. (Kamerstuk
34 104, nr. 219)

6
7

Artikel 3.1.1. lid 1 onder c van de Wlz
Het betreft hier de prestatie H335 binnen de NZa beleidsregel prestatiebeschrijvingen en
tarieven modulaire zorg 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 104, nr. 236

3

Vervolgstappen pakketadvies positionering Wlz-behandeling
Op 18 oktober 20178 en 22 maart 20189 bent u geïnformeerd over het
pakketadvies van het Zorginstituut over Wlz-behandeling. Dit advies gaat
over het opheffen van de verschillen in verzekerde behandeling bij
institutionele zorg. Het Zorginstituut adviseert dat alle cliënten bij
institutionele zorg een integraal pakket ontvangen vanuit de Wlz, inclusief
(generalistisch) geneeskundige zorg, paramedische zorg, farmaceutische
zorg, hulpmiddelen en tandheelkunde. Voor een zorgvuldige besluitvorming binnen het kabinet over het pakketadvies is aangegeven dat het
eerst noodzakelijk is nader inzicht te verkrijgen in de financiële, juridischeen de uitvoeringsconsequenties van het pakketadvies.
Inmiddels is het onderzoek naar de uitvoeringspraktijk van
Wlz-behandeling afgerond. Dat onderzoek bied ik u hierbij alvast aan10.
Het onderzoek brengt de praktijkvariatie in beeld van de organisatie van
de artsenfunctie, paramedische zorg, farmaceutische zorg, hulpmiddelen
en tandheelkundige zorg in zorginstellingen. Het onderzoek brengt ook
uitvoeringsconsequenties in beeld van het pakketadvies en bevat een
keuzehulp. De keuzehulp kan zorginstellingen, zorgkantoren en behandelaars helpen de dialoog aan te gaan over de inrichting van de behandelfunctie. Ik betrek het onderzoek bij de besluitvorming over dit onderwerp
en ga daarom op dit moment niet inhoudelijk in op dit advies. Het
onderzoek naar de uitvoeringspraktijk vormt ook inbreng voor de analyses
naar de juridische- en financiële consequenties van het pakketadvies. Deze
analyses worden eind 2018 afgerond. Daarna kan ik mij richten op
besluitvorming over dit onderwerp.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

8

Kamerstuk 34 104, nr. 198
Kamerstuk 34 104, nr. 208
10
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 104, nr. 236

4