Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2568
Vragen van het lid Beckerman (SP) aan de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties over het grote tekort aan sociale huurhuizen (ingezonden
29 maart 2019).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 7 mei 2019).
Vraag 1
Kent u het bericht en de oproep van Federatie Opvang dat het «tekort sociale
huurwoningen is zo groot dat er een deltaplan nodig is»?1 Wat is uw reactie
daarop?
Antwoord 1
Ja, dat bericht is mij bekend.
Vraag 2
Hoe gaat u ervoor zorgen dat er snel structureel meer betaalbare, sociale
huurhuizen komen, zonder dat de kwaliteit van de huizen achteruit gaat en
zonder dat er wordt getornd aan huurdersrechten?
Antwoord 2
Het is belangrijk om een woning te hebben. In alle segmenten zijn momenteel tekorten, op lokaal niveau verschillen die sterk. Het woningtekort in
Nederland heeft dan ook mijn bijzondere aandacht. Ik ben daarom volop
bezig met maatregelen op alle terreinen van de woningmarkt. Ik pak de
samenwerking met anderen op daar waar die het meest effectief is: regionaal,
sectoraal en thematisch. Het gaat daarbij om maatregelen en afspraken die
zich richten op het bouwen van meer woningen, maar zeker ook maatregelen
die bijdragen aan de betaalbaarheid. Zo werk ik aan de uitvoering van de
Nationale Woonagenda, woondeals in gebieden met de meeste druk op de
woningmarkt, een stimuleringsaanpak flexwonen om te zorgen voor meer
tijdelijke woonruimte komt voor spoedzoekers (conform motie Ronnes c.s._),
het Actieplan Dak- en Thuisloze Jongeren, de Meerjarenagenda Beschermd
Wonen en Maatschappelijke Opvang, het Actieplan Studentenhuisvesting, de
Actie-agenda Vakantieparken, uitwerking van de aanbevelingen van de

1

ah-tk-20182019-2568
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

NOS, 24 maart 2019, https://nos.nl/artikel/2277427-tekort-sociale-huurwoningen-is-zo-groot-dater-een-deltaplan-nodig-is.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Samenwerkingstafel middenhuur, de actielijn Wonen en Zorg uit Programma
Langer Thuis, en de evaluatie van de herziene Woningwet. Bovendien maak
ik vaart met de uitwerking van afspraken uit het Sociaal Huurakkoord dat
Aedes en de Woonbond met elkaar sloten. Daarmee hebben huurders de
komende jaren meer zekerheid over de betaalbaarheid van hun woning.
Uiteindelijk ben ik niet degene die woningen bouwt, daar staan andere
partijen voor aan de lat. Specifiek voor sociale huurwoningen gebeurt er al
veel. Zo heeft Aedes in haar Woonagenda de ambitie uitgesproken om 30.000
woningen per jaar te bouwen en sloot zij met de Woonbond het Sociaal
Huurakkoord om de betaalbaarheid van huurwoningen te borgen.
Vraag 3
Hoe gaat u ervoor zorgen dat de norm blijft dat mensen een vast en geen
tijdelijk huurcontract hebben aangezien u en een deel van de Kamer
«flexwonen» wil stimuleren?
Antwoord 3
Voor mij is de norm dat het voor iedereen bereikbaar moet zijn om prettig en
betaalbaar te wonen, ook als je met spoed een woning nodig hebt en
nergens anders terecht kunt omdat je bijvoorbeeld onvoldoende inschrijftijd
hebt opgebouwd. Flexwonen biedt voor spoedzoekers een uitkomst, al is dat
maar voor een bepaalde periode. Het zorgt ervoor dat je snel een dak boven
je hoofd hebt en niet verder in problemen terecht komt na bijvoorbeeld een
scheiding, ziekte of ontslag. Daarmee heeft de woningzoekende tijd, rust en
ruimte om een volgende stap voor te bereiden.
Vraag 4
Waar moeten bewoners van een tijdelijke woning naar toe als hun huurcontract afloopt maar er geen andere beschikbare en betaalbare woning is?
Antwoord 4
Bij het hanteren van tijdelijke huurcontracten is het perspectief op andere
woonruimte na afloop van het huurcontract erg belangrijk. Het verschilt per
regio en ook per woningzoekende hoe dat perspectief eruitziet en welke
aanvullende acties daarvoor vanuit de verhuurder of de huurder nodig zijn. In
de meeste woningmarktregio’s is het geen probleem om na afloop van een
tijdelijk huurcontract van bijvoorbeeld twee (maximumduur tijdelijke
overeenkomst voor zelfstandige woningen) of vijf jaar (maximumduur voor
tijdelijke overeenkomst van onzelfstandige woonruimte) voor reguliere
woonruimte in aanmerking te komen. Sommige spoedzoekers stromen op
eigen initiatief na verloop van tijd uit naar een koopwoning of huurwoning in
de vrije sector. Andere woningzoekenden hebben meer hulp nodig en worden
daar vaak vanuit een flexibele woonoplossing bij geholpen. Veel gemeenten
hebben er bovendien voor gekozen om de al opgebouwde wachttijd in het
woonruimteverdeelsysteem niet te laten vervallen bij het aanvaarden van een
flexibele woonoplossing met een tijdelijk contract. Zeker in kraptegebieden is
dit een belangrijke maatregel.
Overigens is voor mij juist het bieden van perspectief voor spoedzoekers een
belangrijke reden om in te zetten op flexwonen. Daarmee kunnen onwenselijke woonsituaties of dakloosheid voorkomen worden. Op maatschappelijk
niveau kunnen we de kosten voor opvang en handhaving terugdringen en
tegelijkertijd verloedering tegengaan door transformatie van leegstaande
gebouwen naar flexwonenoplossingen.
Vraag 5
Hoe verhoudt uw beleid om de verkoop van sociale huurhuizen te stimuleren
zich tot het tekort aan minstens 80 duizend sociale huurwoningen? Bent u
bereid uw beleid te herzien en de verkoop aan derden, met name particuliere
beleggers, te stoppen?
Antwoord 5
Beslissingen om sociale huurwoningen te verkopen worden door de
corporatie gemaakt in overleg met de gemeente en de huurdersorganisatie.
De omvang van de benodigde voorraad aan sociale huurwoningen, de
samenstelling daarvan en de spreiding over de wijken zijn bij uitstek
onderwerpen die aan bod komen in het overleg tussen corporatie, gemeente

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

en huurdersorganisatie in het kader van het maken van prestatieafspraken.
Dan zal ook blijken of er een overschot is aan bepaalde (typen) woningen,
waarbij verkoop een optie is, en een tekort aan andere. Bij de vertaling
hiervan naar de prestatieafspraken kan worden vastgelegd hoe groot de
omvang van de sociale woningvoorraad moet zijn en/of welke woningen
verkocht kunnen worden. Dit biedt een waarborg dat de sociale woningvoorraad van de gewenste grootte en samenstelling is. De opbrengsten van de
verkopen kunnen worden aangewend voor de volkshuisvestelijke opgaven
van de corporatie, waaronder nieuwbouw.
De verkoopregels worden in zoverre vereenvoudigd dat de thans voorgeschreven gemeentelijke zienswijze op verkopen kan vervallen indien er
prestatieafspraken zijn gemaakt zoals hiervoor beschreven. Zijn deze
prestatieafspraken er niet, dan blijft een gemeentelijke zienswijze verplicht.
Overigens geldt deze regeling alleen voor potentieel te liberaliseren woningen, voor blijvend gereguleerde woningen blijft een zienswijze van de
gemeente en van de huurdersorganisatie verplicht. Gegeven deze waarborgen is er geen reden om verkopen, waaronder verkopen aan beleggers, te
stoppen.
Vraag 6
Zijn er nog steeds op korte termijn 10 duizend huurhuizen nodig of is dit
aantal inmiddels gegroeid, omdat Federatie Opvang, GGZ Nederland en de
RIBW Alliantie al in 2016 meldden dat er snel 10 duizend extra woningen
nodig waren voor doelgroepen uit opvang en ggz? Wat heeft u sinds die
oproep gedaan om mensen uit de maatschappelijke opvang en de ggz aan
een betaalbaar huis te helpen?2
Antwoord 6
Hoeveel woningen precies op landelijk niveau nodig zijn voor mensen die
door de ambulantisering van de ggz, het beschermd wonen en de maatschappelijk opvang zelfstandig (begeleid) gaan wonen is niet bekend. De
vraag naar woningen met bijbehorende randvoorwaarden als passende
begeleiding is een opgave die van regio tot regio verschilt en lokaal moet
worden opgepakt. Gemeenten kijken hierbij breder dan alleen deze doelgroepen. Bij het door BZK en VWS gefinancierde kennis- en experimentenprogramma «Langer Thuis» van Platform31 wordt gekeken naar goede voorbeelden om de lokale opgave met betrekking tot wonen en zorg van gemeenten
in beeld te brengen. In dat kader wordt ook een landelijke uitvraag gedaan bij
gemeenten, naar of zij de opgave in beeld hebben voor specifieke doelgroepen zoals ouderen en doorstroom uit maatschappelijk wonen en beschermd
wonen, en hoe groot die opgave is.
De Staatssecretaris van VWS en ik stimuleren onder andere via de Nationale
woonagenda en de Meerjarenagenda Beschermd Wonen en Maatschappelijke
Opvang dat gemeenten, corporaties, en huurdersorganisaties, bij voorkeur
samen met zorgaanbieders en het sociaal domein, (prestatie)afspraken te
maken over het beschikbaar maken van woonruimte voor mensen die
uitstromen uit intramurale voorzieningen naar de wijk. In het kader van de
Meerjarenagenda is bestuurlijk afgesproken dat regio’s in 2019 concrete
uitvoeringsafspraken maken over de uitstroom uit beschermd wonen en
maatschappelijke opvang, waaronder over het realiseren van voldoende
beschikbare en betaalbare wooneenheden en een breed arsenaal van
woonvarianten.
In recent onderzoek geeft 72% van de ondervraagde corporaties aan
afspraken te hebben voor de directe bemiddeling van dergelijke groepen naar
zelfstandige huisvesting.
Het is belangrijk om niet alleen afspraken over passende en de betaalbare
huisvesting en de ontwikkeling van een scala aan diverse woonvormen te
maken, maar juist ook over afspraken te maken over de noodzakelijke
randvoorwaarden, zoals op- en afschaalbare begeleiding, spreiding over
buurten, weten waar partijen terecht kunnen bij woonoverlast, het op orde
krijgen van schulden, en een zachte landing van mensen in de wijk. In het
kader hiervan ondersteunt het Rijk de uitbreiding van actieprogramma «Weer
Thuis!» van initiatiefnemers VNG, Aedes, Federatie Opvang, Leger des Heils
2

https://www.opvang.nl/site/item/woningnood-kwetsbare-groepen-op-agenda-tweede-kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

en de RIBW Alliantie met 10 extra regio’s. Bovendien is er vanuit het door
BZK en VWS ondersteunde programma «Weer Thuis in de Wijk» bij Platform31 een reeks aan relevante publicaties en leerkringen opgeleverd die
lokale partijen helpen bij het in kaart brengen van de lokale opgave en het
vormgeven van een goed samenwerkingsproces.
Vraag 7
Waar kunnen mensen terecht die urgent een woning nodig hebben, zoals
mensen van wie hun relatie stuk loopt en zij toevallig wonen in een regio
waar er woningnood heerst?
Antwoord 7
Mensen die urgent een woning nodig hebben in een regio waar schaarste is,
kunnen afhankelijk van hun (financiële) mogelijkheden zelf woonruimte op de
woningmarkt zoeken. Wanneer dat niet in de eigen regio mogelijk is, vergroot
het de slagingskansen om het zoekgebied te vergroten.
Afhankelijk van het lokale beleid kunnen woningzoekenden in aanmerking
komen voor een urgentieverklaring. Gemeenten kunnen dit verankeren in een
huisvestingsverordening. In gemeenten zonder huisvestingsverordening
beslissen corporaties zelf welke groepen in aanmerking kunnen komen voor
urgentie.
Het verlenen van urgentie aan specifieke doelgroepen is een verdeling van
schaarste op de woningmarkt. Het spreekt voor zich dat naarmate gemeente
meer groepen aan urgentieregelingen toevoegt, deze aan kracht inboeten. In
geval van schaarste is het daarnaast verstandig om lokaal de woningbouwplannen af te stemmen op de kwalitatieve woningbehoefte, zowel op de
lange als de korte termijn. Naast reguliere huur- en koopwoningen kan ook
een meer flexibele woningvoorraad helpen om mensen snel van een woning
te voorzien. Met de stimuleringsaanpak Flexwonen zal het Rijk gemeenten en
andere betrokken bij de totstandkoming van meer flexibele en tijdelijke
woningen ondersteunen, conform motie Ronnes c.s. over een noodplan
woningbouw. Daarmee wordt voorkomen dat groepen mensen hun toevlucht
zoeken tot (informele) woonoplossingen die minder geschikt zijn, zoals het
wonen op vakantieparken en jachthavens.
Vraag 8
Kunt u schematisch aangeven hoe u de tien aangenomen moties over het
aanpakken van de woningnood onder met name kwetsbare groepen heeft
uitgevoerd, per motie? Kunt u aangeven hoeveel extra betaalbare huurwoningen er bij zijn gekomen tussen 2015 en 2019 of vindt u dat de moties niet
voldoende of naar behoren zijn uitgevoerd?3

3

Tien aan aangenomen moties over aanpak woningschaarste voor m.n. kwetsbare groepen
tussen 2015 en 2019 (bron: Federatie Opvang, brief 29 januari 2019, documentnummer
2019D03599)
1. 22 januari 2015 Motie van het lid Berckmoes-Duindam c.s. over de beschikbaarheid van
voldoende betaalbare huurwoningen voor uitstroom maatschappelijke opvang (29 325,
nr. 71)
2. 8 oktober 2015 Motie Linda Voortman voor ontwikkeling actieplan nieuwkomers/
herstarters op de woningmarkt (34 300 XVIII, nr. 290)
3. 10 december 2015 Motie Bashir over meer betaalbare huurwoningen voor ouderen of
mensen met een beperking (19 637, nr. 2100)
4. 17 maart 2016 Motie van het lid Berckmoes-Duindam c.s. over gemeenten stimuleren om
de uitstroom uit de maatschappelijke opvang te bevorderen (29 325, nr. 76)
5. 31 mei 2016 Motie Albert de Vries om maatregelen regering hoe deze op korte termijn
gaat voorzien in behoefte aan betaalbare sociale huurwoningen en middeldure huurwoningen (32 847, nr. 230)
6. 20 juni 2017 Motie Ronnes over een plan om het tekort aan geschikte huurwoningen voor
verwarde personen weg te werken (29 453, nr. 444)
7. 11 december 2017 Motie Dik-Faber en Voortman over uitbreiding van het actieprogramma
Weer Thuis (34 775, nr. 33) (motie is per einde 2018 uitgevoerd)
8. 29 mei 2018 Motie Koerhuis en Dik-Faber over tijdelijke huisvesting (32 847, nr. 396)
9. 12 november 2018 Motie Ronnes c.s. over oppakken van maatschappelijke opgaven door
de corporaties (35 000 VII, nr. 52)
10. 29 november 2018 Motie René Peters over een actieplan om uithuiszettingen te voorkomen (35 000 XV, nr. 53)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

Antwoord 8
Hieronder treft u een schema met verwijzing naar de stukken waarin de
uitvoering van de betreffende moties is toegelicht.
Motie

Motienummer

Afgedaan

Berckmoes-Duindam
c.s.
Voortman

TK 2014–2015, 29 325 nr. 71

TK 2015–2016, 29 325, nr. 74

TK 2015–2016, 34 300-XVIII, nr.
29
TK 2015–2016, 19 637, nr. 2100
TK 2015–2016, 29 325, nr. 76

TK 2015–2016, 32 847, nr. 228

TK 2016–2017, 32 847, nr. 294
TK 2018–2019, 32 847, nr. 428
TK 2018–2019, 32 847, nr. 428

Koerhuis/Dik-Faber

TK 2015–2016, 32 847, nr. 230
TK 2016–2017, 29 453, nr. 444
TK 2017–2018, 34 775-XVIII, nr.
33
TK 2017–2018, 32 847, nr. 396

Ronnes c.s.

TK 2018–2019, 35 000-VII, nr. 52

Peters

TK 2018–2019, 35 000-XV, nr. 53

Bashir
Berckmoes-Duindam
c.s.
De Vries
Ronnes
Dik-Faber/Voortman

TK 2015–2016, 32 847, nr. 228
TK 2015–2016, 32 847, nr. 228

Loopt mee in halfjaarlijkse
rapportage over plancapaciteit
In voorbereiding, zie ook TK
2018–2019, 32 847, nr. 472
In voorbereiding

Het aantal goedkope huurwoningen (huurprijs onder de kwaliteitskortingsgrens van € 414,02 in 2017) en betaalbare huurwoningen (huurprijs tussen de
kwaliteitskortingsgrens van € 414,02 en de aftoppingsgrens van € 635,05 in
2017) in de corporatiesector bij elkaar opgeteld nam toe van 1.785.011
zelfstandige woningen begin 2015 tot 1.833.828 zelfstandige woningen eind
2017 (bron: verantwoordingsinformatie woningcorporaties). Dit is tevens het
meest recente moment waarover de data beschikbaar zijn.
Vraag 9
Klopt het dat de wachttijden bij De Alliantie kunnen oplopen tot 20 jaar? Zo
ja, hoe verklaart u dat?4
Antwoord 9
De genoemde wachttijd in het krantenartikel in «Almere deze week» d.d.
25 februari 2019 is een prognose. Of deze prognose realistisch is kan ik niet
beoordelen. De wacht- en zoektijd voor personen die zich nu inschrijven is
afhankelijk van de ontwikkeling van het aantal woningzoekenden, van de
woningvoorraad en ook van de eisen die een woningzoekende aan een
woning stelt.
In de woningnetregio Almere was de inschrijfduur bij verhuring in 2017
gemiddeld 8,6 jaar. Dit blijkt uit het onderzoek Stand van de woonruimteverdeling (zie volgende vraag). De zoekduur in deze regio is niet bekend, maar
uit landelijke cijfers blijkt dat de zoekduur veel korter is dan de inschrijfduur.
Vraag 10
Wat is de laatste stand van zaken van wacht- en zoektijden in ons land voor
sociale huurhuizen? Kunt u overzicht geven per woningmarktregio, en zo nee
bent u bereid dat te onderzoeken?
Antwoord 10
Op 4 april heb ik twee onderzoeksrapporten aan uw Kamer gestuurd over
wacht- en zoektijden: Stand van de woonruimteverdeling en Ruimte voor
wonen, over de resultaten van het Woon Onderzoek Nederland 2018. Hierin
worden de wacht- en zoektijden per regio beschreven. In de Staat van de
Volkshuisvesting 2019 die in mei aan de Kamer wordt aangeboden zal ik
ingaan op de uitkomsten.
Vraag 11
Hoe verhoudt het eisen van extra belastingen op sociale huurhuizen, in de
vorm van de verhuurderheffing en de uitwerking van ATAD, zich tot het
oplossen van de tekorten in de sociale huursector?

4

http://www.almeredezeweek.nl/nieuws/1496512-woningnood-legt-druk-op-gezinsleven-karinkleis-waterink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5

Antwoord 11
Corporaties zijn Vpb-plichtig, waardoor algemene fiscale maatregelen die de
Vpb betreffen, zoals de ATAD-maatregelen, ook hen kunnen raken. Bij de
verhuurderheffing is de grondslag de WOZ-waarde, waardoor in principe de
heffingslast toeneemt als de WOZ-waarde stijgt.
Zoals aangegeven in mijn brief_ van 6 maart jl. zal ik onderzoek uitzetten naar
de omvang en kosten van de maatschappelijke opgaven voor woningcorporaties in relatie tot de financiële slagkracht van de corporatiesector op lange en
korte termijn, zowel landelijk als regionaal. Eind 2019 verwacht ik de Kamer
de resultaten van deze onderzoeken te kunnen presenteren.
Vraag 12
Wat is uw reactie op de woorden van de bestuurssecretaris van Lefier die
stelt: «Uitgelezen moment om de verhuurderheffing af te schaffen, onder
voorwaarde dat wij corporaties elke euro die ons dat bespaart inzetten ten
dienste van de volkshuisvesting», gezien het begrotingsoverschot van maar
liefst 11 miljard euro? Bent u bereid om de extra belastingen voor de sociale
huursector om te zetten in een investeringsplicht, zodat er meer geld vrij
komt voor nieuwbouw, verduurzaming en lagere huurprijzen?5 6
Antwoord 12
In reactie op de woorden van de bestuurssecretaris van Lefier stel ik vast dat
corporaties in beginsel hun beschikbare middelen te allen tijde dienen in te
zetten ten dienste van de volkshuisvesting. Dit geldt ongeacht een eventuele
afschaffing van de verhuurderheffing. Ik ga ervan uit dat ook Lefier zijn
middelen inzet ten behoeve van de volkshuisvesting.
Verder blijkt uit de verantwoordingsgegevens en prospectieve informatie van
de corporaties en uit de indicatieve bestedingsruimte woningcorporaties
(IBW) dat in het algemeen geldt dat corporaties nog voldoende middelen
hebben om te investeren. Dit geldt zeker op de korte termijn. Om corporaties
toch te blijven stimuleren om te investeren, hebben we dit jaar de verhuurderheffing structureel met 100 miljoen euro verlaagd en is er een heffingsvermindering voor het investeren in verduurzaming geïntroduceerd. Hierdoor is
er reeds meer geld vrijgekomen om te investeren. Desondanks blijf ik de
investeringscapaciteit van corporaties in de gaten houden, onder meer via het
aangekondigde onderzoek uit de brief van 6 maart jl., waarop ik in vraag 11
ook al ben ingegaan.

5
6

Twitter 26 maart 2019, https://twitter.com/ErikRTimmer/status/1110531601467953154
NOS, 26 maart 2019, https://nos.nl/artikel/2277617-begrotingsoverschot-stijgt-meer-danverwacht.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

6