Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

35 510

Parlementaire ondervraging
kinderopvangtoeslag

Nr. 119

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 april 2023
Het Ministerie van IenW werkt met alle departementen mee aan de
uitvoering van het regeerakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77)
rond het versterken van de democratische rechtsorde. De toeslagenaffaire
is ook voor IenW reden onze relatie met burgers en bedrijven opnieuw te
bekijken. Wat leren wij ervan? Het ministerie kijkt kritisch naar zijn eigen
handelen: komen burgers en bedrijven in de knel door IenW-beleid,
uitvoering of inspectie?
Via verschillende brieven1 bent u door de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties geïnformeerd over de stand van zaken van de
inventarisatie van hardvochtige wetgeving ter uitvoering van de motie
Ploumen/Jetten.2 In deze brieven wordt ook verwezen naar de initiatieven
die binnen het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zijn genomen.
Via deze brief wordt u geïnformeerd over het project Omgang met burgers
en bedrijven binnen het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, dat
onder meer invulling geeft aan die motie.
Na de toeslagenaffaire is in 2021 binnen het ministerie een quickscan
uitgevoerd of zich bij IenW vergelijkbare situaties voordoen. Uit deze
quickscan en verdiepende interne gesprekken kwamen binnen het IenW
domein geen situaties naar voren met een omvang, scope en impact op
burgers zoals bij de toeslagenaffaire. Ook een onderzoek op basis van de
reacties op de internetconsultatie «knellende wetten en regels», zoals
uitgezet door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
in 2022, heeft niet geleid tot de vaststelling dat er sprake is van
hardvochtige wetgeving op terrein van IenW.

1

Kamerstuk 35 510, nr. 95, Kamerstuk 35 510. nr. 102, Kamerstuk 35 510, nr. 112 (verslag
schriftelijk overleg over acties kabinet bevorderen menselijke maat wetten en regels).
2
Kamerstuk 35 510, nr. 24.

kst-35510-119
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 510, nr. 119

1

Toch heeft ook IenW een opgave. Dagelijks worden in het fysieke domein
belangenafwegingen gemaakt tussen meerdere partijen en tussen
efficiency en de menselijke maat. Dagelijks werkt IenW aan een balans
tussen mobiliteit, duurzaamheid en gezondheid. Hier zijn taaie vraagstukken aan de orde die niet altijd snel kunnen worden opgelost. Door
overlast van geluid, geur, trillingen en stoffen bijvoorbeeld kan het welzijn
van burgers in het geding komen. Complexe besluitvorming kan er
bijvoorbeeld toe leiden dat besluiten lang uitblijven, tot onvrede van
betrokkenen.
Hoewel de uitdagingen in het fysieke domein verschillen van de beleidsterreinen waar op grote schaal toeslagen en uitkeringen worden verstrekt
aan individuele burgers, kan ook IenW leren van de toeslagenaffaire.
Vertrouwen in de overheid groeit als burgers en bedrijven in Nederland
verbeteringen zien, als we oog hebben voor de menselijke maat en
begrijpelijk, bereikbaar en aanspreekbaar zijn voor inwoners. In het
afgelopen jaar is daarom binnen IenW een extra impuls gegeven aan het
programma Werk aan Uitvoering, waar verbetering van de omgang met
burgers en bedrijven deel van uitmaakt.
Op allerlei manieren werkt het Ministerie van IenW nu al aan verbeteringen voor burgers en bedrijven, zoals rond de luchtvaart, Tata Steel en
het traject diepe plassen (granuliet). Ook in de uitvoering worden goede
stappen gezet, soms al jaren zoals bij de RDW (handhaven met menselijke
maat) en bij Rijkswaterstaat (omgevingsmanagement). Momenteel
worden nieuwe initiatieven ontplooid bij het CBR (knelpuntenbrief 2022),
bij ProRail (omgevingsmanagement trillingen met beleid), RWS
(maatwerkplaats), ILT (prominente plek voor burgers en bedrijven in het
strategische plan). Verder heeft het gesprek over uitvoerbaarheid van onze
ambities en het versterken van de relatie tussen beleid en uitvoering
nadrukkelijker de aandacht.
De inventarisatie en onderzoekingen die binnen IenW hebben plaatsgevonden vormen de input voor een intern verbeterproces gericht op
versteviging van het contact van het ministerie met burgers en bedrijven
in het fysieke domein. De tussenbalans van het project Omgang met
burgers en bedrijven die binnen IenW is opgesteld, is bijgesloten bij deze
brief.
Betere omgang met burgers en bedrijven is onderdeel van het ambtelijk
vakmanschap. Hier kan het ministerie nog leren en verbeteren. Zo kan het
ministerie meer ruimte te creëren voor reflectie: zich verplaatsen in
burgers en bedrijven en beleidsafwegingen inzichtelijk maken. Structurele
oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken in het fysieke domein
kunnen alleen gevonden in samenwerking met burgers en bedrijven. Het
ministerie kan vaker en sneller burgers bellen en beter bereikbaar zijn. We
kunnen onze inzet op participatie vergroten en versterkt inzetten op het
gebruik van het beleidskompas (voorheen IAK) bij de totstandkoming van
beleid. Ook kunnen we met ons beleid nog beter aansluiten bij de
maatschappelijke opgaven/duurzaamheidstransities (energie, landbouw,
mobiliteit, circulaire economie, klimaatadaptatie) en luisteren naar
signalen uit de uitvoering en de samenleving.
Deze inzet op verbetering zal niet altijd kunnen voorkomen dat inwoners
en ondernemers na belangenafwegingen door beleidsbeslissingen in het
fysieke domein worden geraakt. Door beter te kijken naar de gevolgen van
het IenW-beleid voor burgers en bedrijven en door het contact met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 510, nr. 119

2

burgers en bedrijven te verbeteren, wil het ministerie zijn werk
maatschappelijk relevanter maken en werken aan meer draagvlak in de
samenleving.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 510, nr. 119

3