Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 336

Wijziging van de Wet werk en inkomen naar
arbeidsvermogen, de Wet financiering sociale
verzekeringen en enkele andere wetten in
verband met verbetering van de hybride markt
van de regeling Werkhervatting gedeeltelijk
arbeidsgeschikten (Wet verbetering hybride
markt WGA)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 19 januari 2016
Inhoudsopgave

blz.

Algemeen
1. Inhoud en doel van het wetsvoorstel
2. Ontwikkelingen in de hybride markt
3. Gekozen instrumentarium
4. Gelijktrekken overstaptermijn eigenrisicodragerschap vanuit
publieke verzekering
5. Financiële gevolgen
6. Ontvangen commentaren

1
2
4
4
7
8
8

Algemeen
De regering heeft met belangstelling kennisgenomen van het verslag van
de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid over haar
bevindingen inzake bovenvermeld wetsvoorstel. Ten aanzien van dit
wetsvoorstel meldt de regering dat aan UWV als uitvoerder reeds een
verzoek is verzonden, om te starten met de voorbereiding van de
uitvoering van de maatregelen van dit wetsvoorstel per 1 januari 2017
maar daarbij geen onomkeerbare stappen te zetten zolang de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel loopt.
De leden van de VVD-fractie maken zich al jaren zorgen over het ongelijk
speelveld tussen de publieke en private verzekering van de WGA. Deze
leden hebben nog enkele vragen over dit wetsvoorstel.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden hebben een viertal vragen
omtrent de voorgestelde wijziging.
De leden van de SP-fractie hebben bedenkingen bij de effectiviteit van het
voorliggende wetsvoorstel en hebben nog een aantal verduidelijkende
vragen.

kst-34336-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 336, nr. 6

1

De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van dit wetsvoorstel. Zij onderschrijven het doel van het wetsvoorstel om
de werkgevers en verzekeraars meer te prikkelen tot optimale inzet op
preventie en re-integratie. Zij onderkennen dat dit tot nu toe nog te weinig
gebeurt, terwijl dit wel de verwachting was bij de vormgeving van het
hybride stelsel.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Zij verwachten dat er met dit wetsvoorstel een
gelijker speelveld ontstaat tussen de publieke en private uitvoering van de
WGA. Deze leden hebben enkele vragen over het wetsvoorstel.
De regering gaat graag in op de gestelde vragen van de leden van de
fracties van de VVD, de PvdA, het CDA, de SP en D66. Bij de beantwoording van de vragen is zoveel mogelijk de volgorde van het verslag
gevolgd.
1. Inhoud en doel van dit wetsvoorstel
De leden van de fracties van de VVD, het CDA en D66 vragen aandacht
voor de situatie dat er sprake is van faillissement van een eigenrisicodrager (of einde van het werkgeverschap). Het Verbond van Verzekeraars
stelt voor om de re-integratieverantwoordelijkheid bij faillissement van
een werkgever of bij het einde van het werkgeverschap van een eigenrisicodrager niet bij UWV te leggen, maar deze te laten liggen bij de
verzekeraar die garant staat voor de dekking van de lasten. De genoemde
leden vragen wat het oordeel is van de regering over dit voorstel.
De regering begrijpt de suggestie van het Verbond van Verzekeraars. Er
zijn echter meerdere redenen om de re-integratieverantwoordelijkheid
voor (ex-)werknemers van een werkgever die failliet is gegaan of waarvan
het werkgeverschap is beëindigd niet bij de private verzekeraar te leggen.
Dit zou bovendien een stelselwijziging inhouden. In de eerste plaats is het
in de systematiek van de Wet WIA de werkgever die wettelijk verantwoordelijk is voor de re-integatie van zijn (ex-)werknemers en niet zijn
verzekeraar. Bij faillissement van een werkgever of het einde van het
werkgeverschap, ligt het daarmee in de rede dat de
re-integratieverantwoordelijkheid terugvalt naar het UWV. Voorts is er bij
eigenrisicodragers met een private verzekering sprake van verschillende
relaties, waardoor het niet per definitie logisch is de
re-integratieverantwoordelijkheid bij de private verzekeraar te leggen. De
werkgever heeft namelijk een aparte contractuele relatie met de
werknemer. En de werkgever heeft een aparte contractuele relatie met de
verzekeraar. Er is echter geen directe relatie tussen de (ex-)werknemer en
de verzekeraar van de voormalige werkgever. Bij het wegvallen van de
werkgever door faillissement of einde van het werkgeverschap kan dit
voor complexe situaties zorgen. In de tweede plaats hoeven werkgevers
die eigenrisicodrager voor de WGA zijn zich niet verplicht (privaat) te
verzekeren. In het geval een werkgever niet verzekerd is, is het van belang
dat de werknemer niet tussen wal en schip valt bij faillissement van de
werkgever. De regering begrijpt echter de wens van verzekeraars en zal
naar aanleiding hiervan met het Verbond van Verzekeraars in overleg
treden.
De leden van de fractie van de SP vragen waarom de regering niet heeft
gekozen voor een geheel publiek stelsel, en welke overwegingen de
regering heeft om vast te houden aan een hybride stelsel. Zij vragen op
welke wijze onderzoek is gedaan naar een volledig publiek stelsel, of de
regering de voordelen van een publiek stelsel kan benoemen, en of de
regering kan aantonen dat een hybride stelsel effectiever is dan een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 336, nr. 6

2

publiek stelsel. Ook vragen zij of de regering zich situaties kan voorstellen
waarin een publiek stelsel de re-integratie beter borgt dan een privaat
stelsel.
De regering heeft er niet voor gekozen om een grote stelselwijziging voor
de WGA te onderzoeken en acht een dergelijke stelselwijziging op dit
moment ook niet wenselijk. Zoals in de memorie van toelichting is
opgenomen constateert de regering dat de hybride WGA-markt in de
afgelopen jaren nog onvoldoende zijn meerwaarde heeft getoond. Voor
een deel is dit te wijten aan slechte risico-inschattingen van verzekeraars,
en voor een deel is dit te wijten aan ongelijkheid in de hybride markt. In
de afgelopen jaren zijn de randvoorwaarden voor verzekeraars om betere
risico-inschattingen te maken verbeterd. Uit contacten met verzekeraars
blijkt ook dat zij, mede naar aanleiding van de met deze wet beoogde
maatregelen juist nu hard werken om nieuwe verzekeringsproducten te
ontwikkelen met de focus op preventie en re-integratie. De regering acht
het dus te vroeg om de hybride markt los te laten terwijl de ontwikkelingen hoopvol en kansrijk zijn. Dat laat onverlet dat het aan private
verzekeraars is om nu ook daadwerkelijk hun meerwaarde in deze markt
aan te tonen. Zoals toegezegd in de kamerbrief van 6 oktober 20151 is de
Minister van SZW daarover al in gesprek met verzekeraars.
De leden van de fractie van de SP vragen of de regering het eens is dat
het een logisch gevolg van marktwerking is dat partijen een positie
proberen te verwerven door een aantrekkelijke premie te vragen, en of
«het elkaar scherp houden» in geval van (semi-)marktwerking niet bestaat
uit concurrentie door een lage premie te vragen, en of de financiële
belangen dan niet per definitie leidend worden?
Het doel van de hybride markt is inderdaad dat de verschillende spelers
op de markt elkaar scherp houden en dat private partijen met elkaar
concurreren. De regering is van mening dat met gezonde concurrentie in
beginsel niets mis is zolang de belangen van de zieke en arbeidsongeschikte werknemers en van de werkgevers goed geborgd zijn. Ook bij
private verzekeraars moeten de kosten en de opbrengsten van de
WGA-verzekering in balans zijn. Als dit niet het geval is lijden de verzekeraars immers verliezen. Gebrekkige kwaliteit van data die private
verzekeraars nodig hebben voor een reële risico-inschatting was in het
verleden één van de oorzaken van te lage premies. Hierdoor hebben
verzekeraars grote verliezen geleden. Inmiddels is de kwaliteit van deze
data verbeterd waardoor verzekeraars een betere risico-inschatting
kunnen maken. De Nederlandsche Bank (DNB) houdt jaarlijks de premiestelling van verzekeraars in de gaten om te voorkomen dat verzekeraars
premies vaststellen die lager zijn dan de kosten passende bij de risicoinschatting. In een recent bericht constateert DNB dat er een significante
resultaatverbetering voor de WIA/WGA portefeuille van private verzekeraars over boekjaar 2014 heeft plaatsgevonden. Ook wordt verwacht dat
deze verbetering zich doorzet naar boekjaar 2015.2 Als verzekeraars
effectief inzetten op preventie en re-integratie kunnen zij de uitkeringslasten beperken en daarmee de prijzen van hun verzekering laag krijgen
en houden en een bijdrage leveren aan de doelen van het hybride stelsel.
Zoals hiervoor ook is vermeld blijkt uit contacten met verzekeraars dat zij
inmiddels aan de slag zijn met de ontwikkeling van producten die
bijdragen aan deze doelen. Op de vraag van de leden van de fractie van
de SP of de regering ook andere wettelijke maatregelen heeft overwogen
om de re-integratie van zieke werknemers te verbeteren is het antwoord
dan ook dat het huidige stelsel het inzetten van effectieve
re-integratiemiddelen door werkgevers en verzekeraars reeds stimuleert.
1
2

Kamerstukken II 2015/16, 29 544, nr. 653.
De Nederlandsche Bank, «WIA/WGA: stappen in de goede richting», nieuwsbericht
23 december 2015 op www.dnb.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 336, nr. 6

3

Het nemen van aanvullende maatregelen acht de regering daarom niet
opportuun.
De leden van de fractie van de SP vragen of de regering aanwijzingen
heeft dat in aanloop naar de invoering van voorliggend wetsvoorstel
werkgevers zijn overgestapt. Ook vragen zij hoeveel bedrijven in de
periode tussen 1 januari 2015 en 1 juli 2015 zijn overgestapt.
De timing van de aankondiging van de maatregelen3 is zodanig gekozen
dat werkgevers niet anticiperend zouden kunnen overstappen. Terugkijkend constateert de regering dat het aantal overstappers van UWV naar
eigenrisicodragerschap en van eigenrisicodragerschap naar UWV in de
genoemde periode klein is. In tabel 1 zijn de absolute en relatieve
aantallen werkgevers die in de betreffende periode zijn overgestapt
gegeven.
Tabel 1. Aantallen overstappers eerste halfjaar 2015 (cijfers UWV, januari 2016)
Kleine werkgevers

Van ERD naar UWV
Van UWV naar ERD

Middelgrote werkgevers

Grote werkgevers

Totaal

aantal

% van het
aantal binnen
de klasse

aantal

% van het
aantal binnen
de klasse

aantal

% van het
aantal binnen
de klasse

aantal

% van het
aantal

61
8

0,02%
0,00%

13
5

0,03%
0,01%

1
0

0,01%
0,00%

75
13

0,02%
0,00%

2. Ontwikkelingen in de hybride markt
De leden van de SP-fractie vragen waarom in reactie op het Astrionderzoek uit 2012/20134 geen maatregelen zijn genomen toen bleek dat
werkgevers bij het maken van een keuze voor een verzekeraar naast de
hoogte van de premie ook voorspelbaarheid en de stabiliteit van de
premie meewegen. De genoemde leden vragen wat de reactie van de
regering is dat een stabiele, voorspelbare en kostendekkende premie het
best kan worden geborgd door een publieke verzekering.
De regering is niet van mening dat een stabiele en voorspelbare premie
het beste kan worden geborgd door een publieke verzekering. In het
Astri-onderzoek wordt ook geconcludeerd dat de belangrijkste reden voor
werkgevers om eigenrisicodrager te worden de stabiliteit van de premie
is. Op dat moment was er dus geen aanleiding om in te grijpen. De
regering wijst er daarnaast op dat het niet zo is dat premies binnen een
omslagstelsel stabieler zijn dan premies binnen een kapitaaldekkingsstelsel of omgekeerd. Als de instroom in de WGA stijgt of als de risico’s
toenemen, gaan zowel in de een kapitaaldekkingsstelsel als in een
omslagstelsel de premies omhoog. In beide stelsels moeten de kosten
gedekt worden vanuit de premieopbrengsten.
3. Gekozen instrumentarium
De leden van de fractie van de VVD vragen waarom is vastgehouden aan
een omslagstelsel terwijl vele experts hebben aangegeven dat een fonds
bij de overheid een gelijk speelveld beter kan borgen. Deze leden vragen,
los van overgangsmaatregelen, waarom niet is gekozen voor fondsvorming? Ook vragen zij of de € 1,5 miljard opbrengst uit de rentehobbel
in de Werkhervattingskas zou kunnen dienen als startkapitaal voor een
dergelijk fonds?

3
4

Kamerstukken II 2014/15, 32 716, nr. 18.
ASTRI, Ontwikkeling hybride financiering WGA, 2013.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 336, nr. 6

4

Er zijn diverse experts5 die erop hebben gewezen dat verschillen tussen
het omslagstel dat UWV hanteert en het kapitaaldekkingsstelsel dat
private verzekeraars hanteren leidt tot ongelijkheid in het speelveld.
Daarom komen zij met het advies om ook voor UWV een kapitaaldekkingsstelsel (een fonds) te hanteren. Deze experts wijzen echter op twee
specifieke verschillen tussen het omslagstelsel en het kapitaaldekkingsstelsel die de ongelijkheid veroorzaken. Dit betreft in de eerste plaats de
financiering van zogenoemde publieke staartlasten, en in de tweede
plaats de verschillen in premiestelling tussen UWV en private verzekeraars, die met name de eerste jaren na overstap van private verzekering
naar UWV aanzienlijk kunnen zijn. De regering kiest ervoor om op deze
twee aspecten van het omslagstelsel aanpassingen te doen waardoor
deze oorzaken van ongelijkheid worden weggenomen. De publieke
staartlasten zullen uit het gevormde staartlastenvermogen worden
gefinancierd. En bij UWV terugkerende werkgevers zullen, doordat de
premie gebaseerd wordt op de totale historische WGA-lasten, een premie
betalen die meer vergelijkbaar is met een premie die zij zouden betalen bij
een private verzekeraar. Daarmee zijn de verschillen die ook de experts
hebben benoemd tussen het omslagstelsel en kapitaaldekkingstelsel
aangepakt, en worden de eigenschappen van het kapitaaldekkingsstelsel
binnen de kaders van het omslagstelsel benaderd. De regering acht het
niet opportuun om ook bij UWV een gehele omslagstelsel bij UWV om te
vormen naar een kapitaaldekkingsstelsel. Een dergelijke wijziging zou
leiden tot vorming van aanzienlijke reserves bij UWV. De € 1,5 miljard
opbrengst uit de rentehobbel in de Werkhervattingskas zou hiervoor
ontoereikend zijn omdat binnen een kapitaaldekkingsstelsel alle toekomstige risico’s moeten worden gedekt. Daarnaast zou een dergelijke grote
stelselwijziging tot aanzienlijke lasten voor de uitvoering leiden.
De leden van de fractie van de VVD vragen in hoeverre de nadelen die
samenhingen met ingang van de Wet BEZAVA nu worden ondervangen,
en waarom er niet voor is gekozen om eerst het stelsel aan te passen en
daarna te bezien wat het effect is en dan pas de Wet BEZAVA in te laten
gaan?
In de Wet BEZAVA is geregeld dat werkgevers vanaf 1 januari 2017
eigenrisicodrager kunnen worden voor het totale WGA-risico, dus voor
het risico van zowel vaste als flexibele krachten. Omdat verzekeraars
hebben aangegeven deze marktuitbreiding niet per 2016 aan te kunnen en
hun toch de kans te bieden om goed voorbereid in de markt te stappen is
de beoogde inwerkingtredingsdatum van deze maatregel verschoven van
1 januari 2016 naar 1 januari 2017.6 Verzekeraars hebben daarnaast warm
gereageerd op de maatregelen om het evenwicht op de hybride markt te
verbeteren. Er zijn geen signalen ontvangen dat samenloop van de
koppeling van de WGA-vast en -flex met verbeteringen in de hybride
WGA-markt tot problemen bij verzekeraars of uitvoerders leidt. De
regering ziet dan ook geen enkele aanleiding om de koppeling van de
WGA-vast en -flex nogmaals uit te stellen.
De leden van de D66-fractie constateren dat de overstap van een private
naar de publieke verzekering in de huidige situatie financieel aantrekkelijk
kan zijn voor werkgevers, doordat staartlasten worden achtergelaten bij
de private verzekeraar. Bij een overstap van publiek naar privaat is dit niet
het geval. Hierdoor is er een ongelijkheid in de premies. Het wetsvoorstel
zou er toe moeten bijdragen om deze ongelijkheid te verkleinen. De leden
van de fractie van D66 vragen of de regering, bij voorkeur kwantitatief,

5

Koninklijk Actuarieel Genootschap, Position paper WGA-ERD. Is er wel een level playing field,
16 januari 2015. En: Commissie Verzekeraars, Nieuw leven voor verzekeraars, 5 maart 2015.
6
Zie Kamerstukken II 2014/15, 29 544, nr. 589.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 336, nr. 6

5

kan schetsen hoe groot het effect van dit wetsvoorstel is op de
WGA-premies bij UWV en private verzekeraars?
De wijzigingen in de premiesystematiek ter verbetering van de hybride
WGA-markt hebben geen effecten op de premies bij private verzekeraars.
Zij hanteren hun eigen systematiek om premies voor werkgevers vast te
stellen op basis van een risico-inschatting. De wijzigingen in de premiesystematiek bij UWV hebben alleen betrekking op grote en middelgrote
werkgevers die terugkeren naar UWV. Kleine werkgevers betalen nu en
straks een sectorale premie, voor hen hebben de veranderingen geen
invloed. Voor (middel)grote werkgevers geldt nu nog dat hun premie
(deels) wordt gebaseerd op hun historische WGA-lasten in relatie tot hun
loonsom.7 Tot deze historische WGA-lasten worden op dit moment alleen
de publieke WGA-lasten gerekend. Als een werkgever overstapt van
eigenrisicodragerschap naar UWV blijven de uitkeringslasten die zijn
ontstaan tijdens het eigenrisicodragerschap achter bij de verzekeraar,
daardoor begint de werkgever als het ware weer met een schone lei en
zijn er de eerste jaren na terugkeer naar UWV geen (publieke)
WGA-lasten. Doordat de WGA-last in de premieberekening wordt
gerelateerd aan de loonsom komt de premie in dit geval veelal zo laag uit
dat de werkgever de minimumpremie betaalt. Door dit wetsvoorstel
worden naast de publieke WGA-lasten ook de private WGA-lasten in de
berekening gerelateerd aan de loonsom van de betreffende werkgever.
Hierdoor ontstaat een realistischer inschatting voor het WGA-risico van de
betreffende werkgever. De regering kan deze effecten niet kwantificeren
omdat deze afhankelijk zijn van de schadelast van de individuele
werkgever die daadwerkelijk de overstap maakt naar UWV. De
verwachting in algemene zin is dat het verschil in premiehoogte tussen
werkgevers die recent naar UWV zijn teruggekeerd en werkgevers die al
langer (dan vier jaar) bij UWV verzekerd zijn, zal verminderen. Waar
werkgevers die overstappen naar UWV nu nog te maken krijgen met de
minimumpremie in de eerste jaren, en vervolgens ingroeien naar een
structureel premieniveau dat past bij hun WGA-lasten, zal de premiebepaling voor werkgevers die naar UWV overstappen door deze maatregelen direct op basis van structurele lasten plaatsvinden.
De leden van de fractie van D66 vragen wat de oorspronkelijke
bestemming van de rentehobbelreserve was.
Al voor inwerkingtreding van de Wet WIA is gesignaleerd dat de (omslag)premie bij UWV in de eerste jaren van de WGA lager zou zijn dan bij
private verzekeraars. Om dit verschil in premiehoogte te mitigeren is
ervoor gekozen om de lagere publieke premie te corrigeren door middel
van een tijdelijke opslag. De opbrengst van de rentehobbelopslag is in de
reserve van de Werkhervattingskas terecht gekomen. Er is destijds geen
bestemming geformuleerd voor deze reserve. Omdat de rentehobbelopslag hetzelfde doel had als de hogere premie die UWV nu gaat heffen
door in de premieberekening niet alleen publieke, maar ook private
WGA-lasten mee te nemen, ligt het nu ook in de rede om nu ook de
opgebouwde rentehobbelreserve in te zetten voor de financiering van
staartlasten. In feite hebben werkgevers die in de periode van 2007 tot en
met 2012 de rentehobbelopslag hebben betaald al bijgedragen aan de
financiering van hun publieke staartlasten.
De leden van de fractie van D66 merken op dat dit wetsvoorstel er voor
zorgt dat bij een overstap naar eigenrisicodragerschap voor (middel)grote
werkgevers de financiële prikkel tot re-integratie van werknemers die al
ziek waren op het moment van overstap, wordt verkleind. Zij vragen wat
hiervan het effect zal zijn op de re-integratie van deze werknemers. Tevens
7

Voor (middel)grote werkgevers die reeds bij UWV verzekerd zijn hebben de wijzigingen in de
premiesystematiek geen gevolgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 336, nr. 6

6

vragen zij welke mogelijkheden de regering ziet om de prikkels bij deze
werkgevers en bij het UWV om deze werknemers te re-integreren te
kunnen vergroten.
Het klopt dat werkgevers na overstap van UWV naar eigenrisicodragerschap in mindere mate een financiële prikkel hebben om de re-integratie
van werknemers die al ziek waren op het moment van overstap ter hand
te nemen. Het is echter niet zo dat de betreffende werknemers tussen wal
en schip vallen. UWV zal als publieke verzekeraar werk blijven maken van
de re-integratie van zieke werknemers en kan daarbij ook de werkgever
inschakelen, zelf als deze inmiddels eigenrisicodrager is geworden. De
re-integratieverantwoordelijkheid voor (ex-)werknemers die reeds ziek
waren op het moment dat de werkgever eigenrisicodrager wordt, blijft
gewoon bij UWV liggen. Er is dus geen sprake meer van een knip in de
re-integratieverantwoordelijkheid. De regering is van mening dat de
voordelen van het in één hand houden van de
re-integratieverantwoordelijkheid ruimschoots opweegt tegen de
verminderde financiële prikkel. Werkgevers houden hoe dan ook een
financiële prikkel om aan preventie te werken. De (financiële) verantwoordelijkheid van werkgevers die overstappen van UWV naar de private
markt wordt nu gelijk getrokken met die van werkgevers die vanuit de
private markt overstappen naar UWV. De regering acht het derhalve ook
niet nodig aanvullende (financiële) prikkels te introduceren voor
werkgevers die vanuit de publieke verzekering eigenrisicodrager worden.
4. Gelijktrekken overstaptermijn eigenrisicodragerschap vanuit
publieke verzekering
De leden van de D66-fractie begrijpen dat de regering de overstaptermijn
van drie jaar gelijk wil trekken voor de publieke en de private verzekering,
om strategisch gedrag van werkgevers op de korte termijn te voorkomen.
Temeer daar verzekeraars al adverteerden om werkgevers hiertoe in 2016
aan te moedigen. Niettemin vragen deze leden of hierdoor sommige
werkgevers niet in problemen kunnen komen, bijvoorbeeld als een
verzekering van rechtswege eindigt en de werkgever niet tegen een
betaalbare premie elders kan verzekeren. Deze leden vragen of ook in dat
geval een gelijkgetrokken overstaptermijn, terugkeer naar het UWV
onmogelijk kan maken.
De regering wijst erop dat het niet zo is dat de overstaptermijnen van de
publieke en de private verzekeringen worden gelijkgetrokken. Private
verzekeraars gaan over hun eigen offertes en over de contracten die zij
met werkgevers afsluiten. De maatregel om de overstaptermijn gelijk te
trekken heeft alleen betrekking op werkgevers die vanuit de publieke
verzekering van UWV eigenrisicodrager willen worden. In de Wet
financiering sociale verzekeringen (Wfsv) was reeds een termijn van drie
jaar opgenomen voordat een werkgever weer eigenrisicodrager kan
worden, nadat het eigenrisicodragerschap is beëindigd. Dat betekent dus
dat een werkgever die vanuit eigenrisicodragerschap weer terug de
publieke verzekering instroomt zich voor minimaal drie jaar bij UWV
verzekert. Door de formulering in de wet geldt de driejaarstermijn
onbedoeld niet voor werkgevers waarvan het eigenrisicodragerschap van
rechtswege eindigt, bijvoorbeeld omdat de verzekeraar de garantieverklaring intrekt. Dit wordt nu hersteld. Er is dus ook geen sprake van dat
werkgevers niet zouden kunnen terugkeren naar de publieke verzekering
van UWV. Werkgevers die geen betaalbaar aanbod krijgen op de private
markt kunnen te allen tijde terug naar UWV. De publieke verzekering van
UWV is en blijft de defaultoptie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 336, nr. 6

7

5. Financiële gevolgen
De leden van de PvdA en CDA-fractie constateren dat de financiële
effecten afhankelijk zijn van het aantal overstappers. De leden van de
PvdA-fractie achten het niet ondenkbaar dat de voorgestelde wijzigingen,
nu het evenwicht op markt verbetert ten bate van private verzekeraars,
juist nadelig uitpakken voor de publieke verzekering, zowel qua uitstroom
als instroom. De leden van de CDA-fractie constateren dat wanneer een
werkgever overstapt naar het UWV deze geconfronteerd wordt met een
hogere premie dan tot nu toe. Indien een werkgever overstapt naar de
private markt heeft dat echter tot gevolg dat de publieke staartlasten bij
het UWV achterblijven, hetgeen een negatief effect heeft op het
EMU-saldo.
De leden van de PvdA-fractie vragen of kan worden toegelicht in hoeverre
deze verschuiving van privaat naar publiek in de toekomst betaald kan
worden uit de Werkhervattingskas? De leden van de PvdA-, CDA- en
SP-fractie vragen of de verwachtingen wat betreft overstappers en de
mogelijke gevolgen van het EMU-saldo8 zijn berekend en of de regering
deze berekeningen aan de Kamer doen toekomen? De leden van de
PvdA-fractie vragen of deze berekeningen alsnog opgesteld kunnen
worden en de resultaten hiervan aan de Kamer worden gezonden.
Al voor inwerkingtreding van de Wet WIA is onderkend dat de (omslag)premie bij UWV in de eerste jaren van de WGA lager zou zijn dan bij
private verzekeraars. Om dit verschil in premiehoogte te mitigeren is
ervoor gekozen om de lagere publieke premie te corrigeren door middel
van een tijdelijke opslag. De opbrengst van deze rentehobbelopslag is in
de reserve van de Werkhervattingskas terecht gekomen. Deze reserve, die
we in dit wetsvoorstel «staartlastenvermogen» noemen, bedraagt thans
€ 1,5 miljard en groeit niet meer. Door de voorgestelde maatregelen zou
dit staartlastenvermogen kunnen muteren en kan tevens het EMU-saldo
beïnvloed worden. Als een werkgever vanuit eigenrisicodragerschap de
publieke verzekering bij UWV instroomt zal de reserve groeien (een deel
van de premie van die werkgever wordt toegevoegd aan de het staartlastenvermogen) waardoor het EMU-saldo verbetert. Als een werkgever de
publieke verzekering verlaat en eigenrisicodrager wordt, zal de reserve
dalen (de publieke staartlasten worden vanuit het staartlastenvermogen
betaald) waardoor het EMU-saldo verslechtert. Met het wetsvoorstel
wordt de private en publieke markt meer in evenwicht gebracht en wordt
beoogd dat de hybride WGA-markt stabiliseert. Het ligt daarom niet voor
de hand dat in de toekomst er enorme verschuivingen zullen optreden.
Voor zover werkgevers overstappen van en naar de publieke verzekering
bij UWV is de verwachting dat de positieve en negatieve effecten op het
staartlastenvermogen en het EMU-saldo elkaar compenseren. Het is lastig
exacte berekeningen van effecten op het EMU-saldo te maken. Door de
vele aannames die bij dergelijke berekeningen zouden moeten worden
gemaakt, ontstaat hooguit een schijnzekerheid ten aanzien van de
effecten. De regering zal de ontwikkelingen de komende jaren goed
monitoren, zodat wanneer nodig kan worden ingegrepen.
6. Ontvangen commentaren
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Belastingdienst in zijn reactie op
het wetsvoorstel aangeeft dat voor oude en nieuwe gevallen aparte
berekeningsmethoden worden geïntroduceerd, wat de uitvoering complex
maakt. Is hier sprake van een uitvoeringsprobleem dat tijdelijk is? Hoe
groot zijn de gevolgen hiervan? In hoeverre, zo informeren deze leden,
zijn deze te ondervangen met lagere regelgeving.
8

EMU-saldo: begrotingstekort/-overschot in % van het bruto binnenlands product.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 336, nr. 6

8

Het klopt dat voor werkgevers die uiterlijk op 1 juli 2015 bij UWV
verzekerd waren, vanaf 1 januari 2017, de oude premieberekeningssystematiek gehanteerd wordt. Voor werkgevers die na 1 juli 2015 de publieke
verzekering bij UWV instroomden wordt vanaf 1 januari 2017 de nieuwe
premieberekeningssystematiek uitgevoerd. Dit maakt de uitvoering
complexer, maar niet onuitvoerbaar. De lagere regelgeving waarin de
premieberekeningssystematiek is opgenomen wordt op dit moment
uitgewerkt. Inmiddels blijkt uit contacten met UWV en de Belastingdienst
dat hier geen uitvoeringsproblemen ontstaan en dat de maatregelen
uitvoerbaar zijn.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Belastingdienst en het UWV ook
spreken van een negatief effect van het schrappen van het overgangsmoment van 1 juli. Welk doel was gediend bij het schrappen van het
overgangsmoment? Had dit nu juist niet minder flexibiliteit voor
werkgevers opgeleverd en hierdoor ook een negatief effect op de
concurrentiekracht van de verschillende partijen? En hoe wordt in dit
verband omgegaan met het hele proces van bekendmaking basispremies
door het UWV tot doorgeven bij de Belastingdienst of de werkgever
eigenrisicodrager wordt? De leden van deze fractie vragen of dit proces
wordt geoptimaliseerd.
Ook de leden van de CDA-fractie merken op dat er vanuit het UWV en de
Belastingdienst opmerkingen zijn gemaakt over het aantal overstapmomenten. Het UWV verzocht om het aantal overstapmomenten te beperken
tot één per jaar. Dit zou kunnen voorkomen dat veel werkgevers pro forma
verzoeken om eigenrisicodrager te kunnen worden, maar dat verzoek bij
nader inzien weer intrekken. Wat vindt de regering van deze redenering en
is inmiddels met het UWV en de belastingdienst nader overleg gevoerd
over deze kwestie? Zo ja, wat was de uitkomst van dit overleg? Zo nee,
wanneer, zo willen deze leden weten, zal dit nader overleg dan plaatsvinden.
Het klopt dat de regering in een eerdere versie van het wetsvoorstel een
maatregel heeft opgenomen om het overstapmoment van 1 juli te
schrappen om daarmee terug te keren naar één overstapmoment per jaar.
De gedachte hierachter was dat hierdoor voor werkgevers meer éénduidigheid en transparantie zou ontstaat. Ook private contracten lopen vaak
van 1 januari tot en met 31 december. De Belastingdienst en UWV hebben
op dit voorstel laten weten dat zij geen bezwaar hebben tegen één
overstapmoment maar dat bij het schrappen van het overstapmoment
van 1 juli de processen met name binnen de Belastingdienst onder grote
druk komen te staan vanwege samenloop van werkzaamheden aan het
einde van het jaar. Het voorstel van de Belastingdienst was om het
overstapmoment van 1 januari te schrappen, waardoor processen aan het
einde van het jaar binnen de Belastingdienst juist ontlast werden. De
regering acht het echter onwenselijk om terug te gaan naar één overstapmoment op 1 juli omdat dit moment niet aansluit bij voor werkgevers
logische overstapmomenten. De regering heeft daarop besloten om zowel
het overstapmoment op 1 juli als het overstapmoment op 1 januari te
laten bestaan. Dit is voor UWV en de Belastingdienst uitvoerbaar en zij
konden daarmee instemmen. Afgesproken is dat de Belastingdienst in
nader overleg met het Ministerie van SZW treedt over de druk op de
processen aan het einde van het jaar.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 336, nr. 6

9