Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 775 X

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2018

Nr. 78

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 5 februari 2018
De vaste commissie voor Defensie heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de Staatssecretaris van Defensie over de brief van 27 november 2017
inzake defect blusleidingsysteem patrouilleschepen (Kamerstuk 34 775 X,
nr. 59).
De Staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 1 februari
2018. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Ten Broeke
De griffier van de commissie,
De Lange

kst-34775-X-78
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 X, nr. 78

1

1
Is het hogedruk watermistsysteem alleen voor de Holland-klasse
gebruikt? Zo nee, zijn er andere Nederlandse schepen mee
uitgerust? Zo ja, welke en zijn deze inmiddels allemaal gecontroleerd op deugdelijkheid? Zo nee, waarom niet?
29
De Staatssecretaris noemde de inspectie van de Zr.Ms. Karel
Doorman. Zijn bij die inspectie nog nieuwe feiten aan het licht
gekomen? Zo ja, welke?
31
Wat zijn de uitkomsten van het onderzoek naar de ophanging van
het systeem bij de Zr.Ms. Karel Doorman?
Naast de Oceangoing Patrol Vessels (OPV’s) is ook Zr.Ms. Karel Doorman
uitgerust met dit type hogedruk watermistinstallatie (WMI). De controle
van de deugdelijkheid van vergelijkbare WMI’s richt zich tevens op de
blusinstallatie op de mijnenbestrijdingsvaartuigen van de Alkmaarklasse
en Zr.Ms. Pelikaan.
Met uitzondering van Zr. Ms. Karel Doorman zijn al deze schepen
inmiddels gecontroleerd op deugdelijkheid. De inspectie van de risicoruimten van de WMI op Zr.Ms. Karel Doorman zal dit voorjaar voltooid zijn.
Wel kan al worden gesteld dat bij deze inspectie vooralsnog geen
probleem als op de OPV’s is waargenomen.
2
Zijn er andere schepen die onder verantwoordelijkheid van de
firma Damen zijn gebouwd uitgerust met de watermistinstallatie
en zijn die schepen geëxporteerd? Zo ja, aan welke landen en zijn
de marines van die landen geïnformeerd over de mogelijke
risico’s? Zo nee, waarom niet?
Er zijn geen uit dienst gestelde schepen van de Koninklijke marine met dit
soort installaties geëxporteerd. Defensie heeft geen inzicht in de exportactiviteiten van Damen. Het probleem is bekend bij classificatiebureau Det
Norske Veritas Germanischer Lloyd (DNV-GL), dat het ontwerp van dit
type watermistinstallatie heeft gekeurd. Met het informeren van DNV-GL
is zeker gesteld dat de problematiek internationaal bekendheid krijgt.
3
Heeft de marine het systeem ontworpen? Zo nee, is het een
ontwerp van de firma Damen? Zo nee, van welk bedrijf is het
ontwerp?
De installatie is ontworpen en geleverd door de Zweedse firma UltraFog,
in samenspraak met het classificatiebureau DNV-GL. Damen heeft het
omliggende leidingsysteem uitgewerkt, waarna UltraFog het systeem
integraal heeft gecertificeerd overeenkomstig de regelgeving van de
International Maritime Organisation (IMO).
4
Hoe hoog zijn de kosten van de reparatie en wie betaalt de
schade of bij wie wordt de schade verhaald?
24
Kunt u aangeven hoe hoog de kosten zijn van de inspecties en de
vervanging van de OPV’s? Door wie wordt dat betaald? Is dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 X, nr. 78

2

door de leverancier of moet de Marine hier zelf dekking voor
vinden?
30
Hoe groot is de financiële schade van het repareren/vervangen
van het blusleidingsysteem?
De reparatie van Zr.Ms. Holland is begin januari 2018 gestart. De kosten
zijn geraamd op € 1 miljoen. Bij de reparatie van dit schip wordt
geëvalueerd of de gekozen oplossing ook als oplossing kan dienen voor
de overige drie OPV’s. Indien dit het geval is, brengt dit vergelijkbare
kosten met zich mee voor de andere OPV’s. De kosten van de reparatiewerkzaamheden, inspectie en het classificatiebureau worden vooralsnog
betaald uit de Defensiebegroting.
Het lopende onderzoek naar het probleem op de OPV’s moet uitsluitsel
geven over een eventuele verantwoordelijkheid van bouwer, fabrikant en
installateur. Aan de hand van de onderzoeksresultaten zal Defensie zich
buigen over het eventueel verhalen van financiële schade.
5
Hoe verklaart u het feit dat op vier ocean-going patrol vessels
zich dezelfde problemen manifesteren, terwijl dit systeem ooit
goedgekeurd is na een test? Kunt u dat toelichten?
12
In welke mate zijn de geconstateerde problemen het gevolg van
slechte kwaliteit van het gebruikte product?
13
In welke mate is tijdsdruk van de bouw mede oorzaak van de
gesignaleerde problemen met blussystemen?
14
In welke mate is de oorzaak van het probleem met blussystemen
mede veroorzaakt door toeleveranciers die systemen hebben
geleverd die onvoldoende gespecificeerd en geverifieerd waren?
15
In welke mate is op basis van de design kwalificatie afdoende
intensief en uitgebreid op alle (veiligheids-)aspecten van blussystemen getest?
16
In welke mate voldeed het afgesproken testprogramma en was
het adequaat genoeg om de geconstateerde gebreken te
ontdekken?
17
Indien afdoende is getest en het testprogramma voldeed, is er
dan sprake geweest van een niet conform afgesproken testprogramma bij het uitvoeren van het testprogramma?
18
In welke mate is na de uitvoering van het testprogramma al
zichtbaar geworden dat de getoonde mankementen de structurele problemen zouden kunnen opleveren met blussystemen?
19
Is het mogelijk om, indien nodig, een nieuw uitgebreid testprogramma uit te voeren om mogelijke testgebreken alsnog te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 X, nr. 78

3

testen en daarmee mogelijke toekomstige gebreken te
ondervangen?
28
Wat zijn de oorzaken van het defect blusleidingsysteem van de
patrouilleschepen? In hoeverre ligt er verantwoordelijkheid bij de
fabrikant dan wel bij de installateur van het systeem? Welke
nadere acties worden hierop ondernomen?
De watermistinstallatie is een gecertificeerd blussysteem en is getest op
basis van protocollen van de leverancier, in bijzijn van classificatiebureau
DNV-GL en de afdeling Toezicht Defensie Leveranciers van DMO. Bij de
afnametests na nieuwbouw zijn geen problemen geconstateerd. Dit wijst
erop dat de koppelingen gaandeweg defect zijn geraakt.
Het lopende onderzoek naar het probleem op de OPV’s zal naar
verwachting in het tweede kwartaal van 2018 worden voltooid. Dit
onderzoek moet uitsluitsel geven over de oorzaak die ten grondslag ligt
aan de problematiek en over de verantwoordelijke partijen. Aan de hand
van de onderzoeksresultaten zal Defensie zich buigen over te nemen
vervolgstappen. Na afloop van het onderzoek zal de Kamer over de
resultaten worden geïnformeerd.
6
Wat zijn de consequenties van het niet in kunnen zetten van 3
OPV’s?
20
Wat zijn de gevolgen van de langdurige uitval van de OPV’s voor
de nieuwe NAVO Maritime visie (Reinforced Alliance Maritime
Posture) en in het algemeen de inzet van Nederland in internationaal verband?
Uitgaande van een succesvol reparatietraject, heeft de uitval van de OPV’s
geen gevolgen voor de reeds aangegane verplichtingen van Nederland in
NAVO-verband. Het reparatietraject is erop gericht om zo snel mogelijk de
OPV’s alle geplande taken als stationsschip in het Caribisch gebied in 2018
te kunnen laten uitvoeren. De geoefendheid van de bemanning van de
OPV’s zal door de uitval uiteraard tijdelijk afnemen.
7
Kan uiteengezet worden wat het concreet betekent dat deze
blussystemen niet op orde zijn?
Wanneer de watermistinstallatie niet goed functioneert, levert dit een
vergroot risico op voor de veiligheid van de bemanning in geval van
brand. Bij activering van het systeem is het mogelijk dat de brandblusinstallatie niet (volledig) werkt. Hierdoor is de veiligheid voor schip en
bemanning onvoldoende geborgd.
8
Wat betekent de inzet van de Zr.MS. Holland in februari voor de
risico’s voor het defensie personeel? Is er dan voldoende
technisch personeel aanwezig?
9
Waarom kan wel een ad interim oplossing voor één schip
gerealiseerd worden en niet voor de overige drie, en in welke
mate heeft dit te maken met gebrek aan technisch personeel?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 X, nr. 78

4

25
Ten koste van welke andere capaciteit wordt er op de Zr.Ms.
Holland extra bemanning ingezet?
De aanvankelijk bedachte interim oplossing voor alleen Zr.Ms. Holland
heeft geen relatie met de beschikbaarheid van technisch personeel. Met
deze interim oplossing kon de korte termijn inzet van Zr.Ms. Holland
mogelijk gemaakt worden. Na nader onderzoek van het probleem is
echter besloten deze interim oplossing voor Zr.Ms. Holland niet toe te
passen en voorafgaand aan inzet de volledige watermistinstallatie te
herstellen. Dit moet het mogelijk maken dat Zr.Ms. Holland half maart
zeewaardig kan worden verklaard, zodat de geplande inzet in het
Caribisch gebied kan worden opgepakt.
10
In welke mate zijn de OPV’s onder toezicht van een gecertificeerd
Classificatie Bureau ontworpen en gebouwd, zoals dat bij de
Koopvaardij is voorgeschreven? Welk bureau was dat?
11
Worden de OPV’s in hun exploitatie fase door een onafhankelijk
gecertificeerd Classificatie Bureau gecontroleerd op veiligheid
aan de hand van overeengekomen regelgeving zoals bijv. bij de
Koopvaardij is voorgeschreven?
De OPV’s zijn ontworpen en gebouwd onder toezicht van het classificatiebureau DNV-GL. Dit bureau controleert tijdens de exploitatiefase eveneens
of de OPV’s aan de regelgeving voldoen.
12
In welke mate zijn de geconstateerde problemen het gevolg van
slechte kwaliteit van het gebruikte product?
13
In welke mate is tijdsdruk van de bouw mede oorzaak van de
gesignaleerde problemen met blussystemen?
14
In welke mate is de oorzaak van het probleem met blussystemen
mede veroorzaakt door toeleveranciers die systemen hebben
geleverd die onvoldoende gespecificeerd en geverifieerd waren?
15
In welke mate is op basis van de design kwalificatie afdoende
intensief en uitgebreid op alle (veiligheids-)aspecten van blussystemen getest?
16
In welke mate voldeed het afgesproken testprogramma en was
het adequaat genoeg om de geconstateerde gebreken te
ontdekken?
17
Indien afdoende is getest en het testprogramma voldeed, is er
dan sprake geweest van een niet conform afgesproken testprogramma bij het uitvoeren van het testprogramma?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 X, nr. 78

5

18
In welke mate is na de uitvoering van het testprogramma al
zichtbaar geworden dat de getoonde mankementen de structurele problemen zouden kunnen opleveren met blussystemen?
19
Is het mogelijk om, indien nodig, een nieuw uitgebreid testprogramma uit te voeren om mogelijke testgebreken alsnog te
testen en daarmee mogelijke toekomstige gebreken te
ondervangen?
Zie het antwoord op vraag 5.
20
Wat zijn de gevolgen van de langdurige uitval van de OPV’s voor
de nieuwe NAVO Maritime visie (Reinforced Alliance Maritime
Posture) en in het algemeen de inzet van Nederland in internationaal verband?
Zie het antwoord op vraag 6.
21
Wat zijn de gevolgen van de langdurige uitval van de OPV’s voor
de geoefendheid van de mariniers?
OPV’s hebben een ondersteunende taak bij diverse trainingen van
marinierseenheden. Deze trainingen zijn verdeeld over andere schepen,
zoals fregatten, waardoor er geen gevolgen zijn voor de geoefendheid van
de mariniers.
22
Wanneer is het genoemde onderzoek klaar en kan dit onderzoek
ook naar de kamer gestuurd worden?
26
Wat is de stand van zaken met betrekking tot het nader
onderzoek? Zijn er al verdere resultaten bekend?
Het lopende onderzoek naar het probleem op de OPV’s zal naar
verwachting in het tweede kwartaal van 2018 worden voltooid. De Kamer
zal over de resultaten van het onderzoek worden geïnformeerd.
Dit lopende onderzoek zal uitsluitsel moeten geven over de oorzaken die
ten grondslag liggen aan de problematiek en over de verantwoordelijke
partijen.
23
Tot wanneer is het genoemde vaarverbod van kracht?
27
Wat is er al meer bekend over de duur van het vaarverbod? Hoe
werkt dit uit voor de verschillende patrouilleschepen? Hoeveel
eerder zijn de patrouilleschepen weer operationeel inzetbaar?
De reparatie van Zr.Ms. Holland is begin januari gestart. De verwachting is
dat Zr.Ms. Holland half maart zeewaardig kan worden verklaard en
vervolgens haar taak als stationsschip in het Caribisch gebied kan
vervullen. Vervolgens zal Zr.Ms. Friesland worden gerepareerd. Het is de
verwachting dat Zr. Ms. Friesland half april weer zeewaardig kan worden
verklaard en Zr.Ms. Holland kan aflossen. De reparatie van Zr.Ms.
Groningen zal zoveel mogelijk tijdens het reguliere onderhoud worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 X, nr. 78

6

uitgevoerd, zodat Zr.Ms. Groningen haar geplande opwerktraject in het
najaar van 2018 kan uitvoeren. Als laatste OPV zal Zr.Ms. Zeeland vanaf de
zomer 2018 een reparatie ondergaan, zodat het schip tijdig inzetgereed is
om Zr.Ms. Friesland af te lossen in het najaar van 2018.
Voorwaarde voor de verwezenlijking van deze planning is een positieve
evaluatie van de reparatie van Zr.Ms. Holland. Het vaarverbod per OPV
blijft dus van kracht totdat de watermistinstallaties opnieuw zijn gekeurd
en het desbetreffende schip zeewaardig is verklaard door de Militaire
Zeewaardigheidsautoriteit.
24
Kunt u aangeven hoe hoog de kosten zijn van de inspecties en de
vervanging van de OPV’s? Door wie wordt dat betaald? Is dat
door de leverancier of moet de Marine hier zelf dekking voor
vinden?
Zie het antwoord op vraag 4.
25
Ten koste van welke andere capaciteit wordt er op de Zr.Ms.
Holland extra bemanning ingezet?
Zie het antwoord op vraag 8 en 9.
26
Wat is de stand van zaken met betrekking tot het nader
onderzoek? Zijn er al verdere resultaten bekend?
Zie het antwoord op vraag 22.
27
Wat is er al meer bekend over de duur van het vaarverbod? Hoe
werkt dit uit voor de verschillende patrouilleschepen? Hoeveel
eerder zijn de patrouilleschepen weer operationeel inzetbaar?
Zie het antwoord op vraag 23.
28
Wat zijn de oorzaken van het defect blusleidingsysteem van de
patrouilleschepen? In hoeverre ligt er verantwoordelijkheid bij de
fabrikant dan wel bij de installateur van het systeem? Welke
nadere acties worden hierop ondernomen?
Zie het antwoord op vraag 5.
29
De Staatssecretaris noemde de inspectie van de Zr.Ms. Karel
Doorman. Zijn bij die inspectie nog nieuwe feiten aan het licht
gekomen? Zo ja, welke?
Zie het antwoord op vraag 1.
30
Hoe groot is de financiële schade van het repareren/vervangen
van het blusleidingsysteem?
Zie het antwoord op vraag 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 X, nr. 78

7

31
Wat zijn de uitkomsten van het onderzoek naar de ophanging van
het systeem bij de Zr.Ms. Karel Doorman?
Zie het antwoord op vraag 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 X, nr. 78

8