Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

157
Vragen van het lid Beckerman (SP) aan de Staatssecretaris van Economische
Zaken en Klimaat en de Minister voor Klimaat en Energie over het bericht
«NAM dient winningsplan Norg in» (ingezonden 15 september 2023).
Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) mede namens de
Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat (ontvangen 5 oktober
2023).
Vraag 1
Kent u het bericht «NAM dient winningsplan Norg in»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat deze door de Nederlandse Aardolie Maatschappij
(NAM) gewenste winning van kussengas ongewenst, ongepast en onacceptabel is en voorkomen dient te worden?
Antwoord 2
In het Commissiedebat van 28 september met uw Kamer heb ik aangegeven
niet enthousiast te staan tegenover het idee om, zo vlakbij het Groningen
gasveld, gas uit een ander gasveld te gaan winnen. De situatie is dat de NAM
reeds een winningsvergunning voor UGS Norg heeft. De NAM kan op basis
daarvan een winningsplan voor het kussengas ter instemming aan mij
voorleggen en heeft dat inmiddels gedaan, omdat zij de opslag wil beëindigen en wil beginnen met het winnen van het kussengas van het gasveld. In
mijn rol als vergunningverlener ben ik verplicht dit winningsplan te beoordelen volgens de procedure uit de Mijnbouwwet. In deze procedure zal ik het
voorstel kritisch toetsen aan de eisen uit de wet. Daarbij win ik advies in van
onder andere SodM, de Mijnraad en regionale overheden. Voor alles geldt
dat ik enkel zal toestaan om op termijn het kussengas te winnen als dit veilig
kan.

1

ah-tk-20232024-157
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

NAM, 11 september 2023, NAM dient Winningsplan Norg in (www.nam.nl/nieuws/2023/namdient-winningsplan-norg-in.html).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Daarnaast geldt dat ACM in een afzonderlijke procedure moet beoordelen of
de stopzetting van de gasopslaginstallatie de gasleveringszekerheid op Unieof nationaal niveau niet vermindert.
Naar verwachting zullen al deze elementen samen anderhalf tot twee jaar in
beslag nemen.
Vraag 3
Deelt u de mening dat het uitermate wrang is dat na alle beloftes over het
stoppen van de gaswinning uit het Groningenveld per één oktober en nu én
geen sprake is van een definitieve stop én er bovendien de dreiging is van
(nieuwe) gaswinning uit kleine velden?
Antwoord 3
Het kabinet heeft de belofte gedaan ernaar te zullen streven de gaswinning
uit het Groningenveld in 2023 of in 2024 definitief te stoppen en komt die
belofte na. Bij het antwoord op vraag 2 heb ik aangegeven niet enthousiast te
zijn over winning van kussengas zo vlakbij het Groningenveld.
Vraag 4
Zo ja, welke stappen gaat u zetten om de gaswinning bij Norg te voorkomen?
Antwoord 4
Ik zal het winningsplan beoordelen op basis van de criteria uit de Mijnbouwwet, onder andere ten aanzien van de veiligheid voor omwonenden en zal de
regionale overheden, de Mijnraad en SodM daarbij om advies vragen. Deze
procedure zal een geruime tijd in beslag nemen. Op basis van deze adviezen
neemt de Staatssecretaris Mijnbouw een beslissing over instemming met de
voorgenomen gaswinning bij Norg.
Daarnaast geldt dat, op grond van EU-regelgeving2, ACM moet beoordelen of
het beëindigen van een opslag niet leidt tot een vermindering van de
gasleveringszekerheid op Unie- of nationaal niveau.
Vraag 5
Bent u, met ons, van mening dat omwonenden van de gasopslag Norg
(Langelo) al jarenlang een grote bijdrage hebben geleverd aan zowel het
voorzien van Nederland van gas als het zorgen dat de gaswinning uit het
Groningenveld versneld kon worden afgebouwd?
Antwoord 5
De inzet van de gasopslag Norg heeft inderdaad jarenlang een grote bijdrage
geleverd aan het voorzien van Nederland van gas en de versnelde afbouw
van de gaswinning uit het Groningenveld, net als de andere gasopslagen in
Nederland. De NAM is met de gemeente Westerkwartier en Noordenveld en
EZK een omgevingstraject gestart. Hierin wordt het gesprek met omwonenden aangegaan over de gasopslag. Ik zal uw Kamer informeren wanneer er
afspraken gemaakt worden op het gebied van monitoring, conform motie
Beckerman Nijboer van 6 juli 2022 (Kamerstuk 33 529, nr. 1047).
Vraag 6
Deelt u de mening dat omwonenden van de gasopslag lang niet gehoord zijn
en bleven zitten met schade die niet vergoed werd? Wordt deze schade
inmiddels wel goed vergoed? Hoeveel schades zijn er inmiddels vergoed?
Antwoord 6
Ja, ik onderschrijf dat sinds mei 2017 een deel van de omwonenden van de
gasopslag met schade te maken heeft gehad met onduidelijkheid over de
schadeafhandeling waar zij een beroep op kunnen doen.
Per 1 januari 2024 wordt met een algemene maatregel van bestuur het
effectgebied van de gaswinning in Groningen en de gasopslag in Norg weer
hersteld naar de oorspronkelijke afbakening en wordt daar weer het wettelijk

2

Artikel 3 bis, elfde lid, van Verordening (EG) nr. 715/2009 van het Europees Parlement en de
Raad van 13 juli 2009 betreffende de voorwaarden voor de toegang tot aardgastransmissienetten en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1775/2005.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

bewijsvermoeden onverkort toegepast. Het bewijsvermoeden zal tevens van
toepassing zijn op de gasopslag bij Grijpskerk.
Het IMG vergoedt momenteel geen schades nabij de gasopslag bij Norg, met
de uitzondering van twaalf kleinere deelgebieden. De behandeling van de
schademeldingen en het vergoeden van deze schades zal na inwerkingtreding
meelopen met de gefaseerde invoering van de maatregelen uit Nij Begun.
Vraag 7 en 8
Klopt het bericht van persbureau Bloomberg dat de NAM de gasopslagen bij
Norg en Grijpskerk te koop heeft aangeboden aan de staat?3
Zo ja, waarom heeft de staat deze opslagen niet overgenomen? Had daarmee
niet veel onrust, zoals nu over de indiening van een winningsplan, voorkomen kunnen worden en bestaande problemen kunnen worden opgelost?
Antwoord 7 en 8
Op 13 december 2022 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de gesprekken
met Shell en ExxonMobil om definitieve afspraken te maken over de
financiële afwikkeling van de gaswinning en tegelijk ook over de toekomst
van de gasopslagen Norg en Grijpskerk, zoals ook aangegeven in de
Kamerbrief van 13 december 2022 (Kamerstuk 33 529, nr. 1105). Als de
gesprekken aanleiding geven tot een update zal de Kamer hierover (vertrouwelijk) worden geïnformeerd. Een eventueel akkoord zal voor ondertekening
aan de Kamer ter goedkeuring worden voorgelegd.
Vraag 9
Hoe verhoudt de wens van de NAM om de gasopslagfunctie bij Norg te
stoppen zich tot de door het kabinet uitgesproken noodzaak van opslagcapaciteit?
Antwoord 9
Momenteel zijn er vijf gasopslagen in Nederland: Alkmaar, Bergermeer,
Grijpskerk, Norg en Zuidwending. Een zesde gasopslag in Duitsland, UGS
Nüttermoor, bedient ook de Nederlandse markt. Deze zes gasopslagen samen
hebben bij ongestoord functioneren voldoende opslag- en onttrekkingscapaciteit om op dit moment te voorzien in de belangrijkste functies, namelijk
seizoensopslag, pieklevering en het balanceren van het net door marktpartijen.
Het kabinet vindt het belangrijk dat de gasopslagen in Nederland in werking
blijven, zolang dit voor het energiesysteem nodig is. Daarom is het belangrijk
dat – voordat de gasopslaginstallatie wordt stopgezet – ACM moet concluderen dat het beëindigen van een opslag niet leidt tot een vermindering van de
gasleveringszekerheid op Unie- of nationaal niveau.
Vraag 10
Wat kan het verlies van opslagcapaciteit betekenen voor de leveringszekerheid van gas en de prijzen van gas in Nederland?
Antwoord 10
Zoals al opgemerkt, is op dit moment niet aan te geven of instemming wordt
verleend aan het ingediende winningsplan. Wat het eventuele verlies van
opslagcapaciteit betekent wordt onderzocht. Zie ook het antwoord op vraag 9.
Vraag 11
Hoe verhoudt zich de door de NAM gewenste gaswinning bij Norg tot het in
2021 door het kabinet met Shell en Exxon gesloten Norg-akkoord en de
arbitragezaak over de gewijzigde inzet van de gasopslag?
Antwoord 11
Het winningsplan dat de NAM heeft ingediend houdt rekening met de
afspraken in het Norg-akkoord. Het Norg-akkoord is gesloten ten behoeve van
de versnelde sluiting van het Groningenveld.

3

Follow the Money, 24 maart 2023, «Creatief idee» van Shell voor gasopslag goed voor miljardenwinst, op kosten van de staat (www.ftm.nl/artikelen/nam-verdient-aan-gasopslag-en-denederlander-dokt).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3

Vraag 12
Kent u het bericht «creatief idee» van Shell voor gasopslag, goed voor
miljardenwinst, op kosten van de staat?4
Antwoord 12
Ja.
Vraag 13
Klopt het dat door het Norg-akkoord en de uitkomst van de arbitragezaak de
gasopslag bij Norg heeft gezorgd voor grote extra inkomsten voor de NAM
(Shell en Exxon)?
Antwoord 13
Nee. Het Norg-akkoord zorgt ervoor dat NAM in dezelfde positie wordt
gesteld als wanneer het akkoord niet zou zijn gesloten. Daarbij is aangesloten
bij het nadeelcompensatierecht. De gewijzigde inzet van de gasopslag Norg
leidt ertoe dat de gaswinning uit het Groningenveld sneller kan worden
afgebouwd. Zoals vermeld in de Kamerbrief van 1 april 2022 (Kamerstuk
33 529 nr. 997) heeft een onafhankelijke arbiter op 22 maart 2022 uitspraak
gedaan over de berekeningswijze van een marktconforme vergoeding die de
Staat zal betalen aan de eigenaar van Norg, de NAM. Dit is een vergoeding
voor de inkoop van het gas dat wordt opgeslagen in Norg, de transportkosten, extra kosten door het wegvallen van flexibele inzet van Norg en gederfde
inkomsten in de verkoop van gas. Het belangrijkste onderdeel van de
vergoeding bestaat uit de inkoop van hoogcalorisch gas. Zonder het
Norg-akkoord zou gas uit het Groningenveld opgeslagen worden in Norg. In
plaats daarvan is hoogcalorisch gas ingekocht en geconverteerd naar
laagcalorisch gas. De Staat betaalt daarom een vergoeding, om het nadeel
van de NAM te compenseren. Het Norg-akkoord leidt dus niet tot extra
inkomsten voor de NAM.
Vraag 14
Is met dit akkoord het ondernemersrisico van de NAM afgewenteld op de
staat?
Antwoord 14
Nee. Zie het antwoord op vraag 11.
Vraag 15
Hoeveel heeft de NAM in totaal verdiend aan het Norg-akkoord? Hoeveel
heeft de staat aan dividend en vennootschapsbelasting ontvangen vanwege
het Norg-akkoord? Is er een schatting hoeveel dat de komende jaren zal zijn?
Antwoord 15
De vergoeding wordt door de NAM en EBN verantwoord op hun resultatenrekeningen en komt grotendeels terug bij de overheid. De door NAM ontvangen btw wordt door NAM weer geheel afgedragen aan de Staat. De
vergoeding bedraagt naar verwachting exclusief btw circa 9 miljard euro over
de jaren 2019 t/m 2024, waarvan circa 6,4 miljard euro cumulatief terugvloeit
naar de Staat. EBN ontvangt namelijk 40% van de vergoeding, waarover zij
onder meer solidariteitsbijdrage (in 2022) en vennootschapsbelasting
afdragen aan de Staat. Omdat EBN een 100% beleidsdeelneming is, staat de
volledige winst ter beschikking aan de Staat. Over het deel dat NAM ontvangt
wordt winstaandeel, vennootschapsbelasting en solidariteitsheffing (in 2022)
betaald. De Norg-vergoeding wordt niet anders behandeld dan andere
inkomsten van NAM.
Aangezien de vergoeding afhankelijk is van de gasprijs van het betreffende
gasjaar is de raming nog met veel onzekerheid omgeven. In de miljoenennota
voor 2023 is een overzicht voor de komende jaren gegeven.

4

Algemeen Dagblad, 28 juni 2023, NAM wil mogelijk twee gasopslagen overdragen aan Nederlandse overheid (www.ad.nl/westerkwartier/nam-wil-mogelijk-twee-gasopslagen-overdragenaan-nederlandse-overheid~a62e280d/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

4

Vraag 16
Hoe verhoudt zich het ingediende winningsplan door de NAM tot de
voorgenomen verkoop van (delen van de) NAM?
Antwoord 16
Zie het antwoord op vraag 7.
Vraag 17
Deelt u de mening dat we de problemen die door gaswinning zijn veroorzaakt
eindelijk moeten oplossen en niet moeten verplaatsen?
Antwoord 17
Ja.
Vraag 18
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het eerstvolgende commissiedebat
Mijnbouw/Groningen op 28 september 2023?
Antwoord 18
Dit is niet gelukt voor het debat van 28 september.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Nijboer (PvdA), ingezonden 14 september 2023 (vraagnummer 2023Z15241).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

5