Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

753
Vragen van het lid Braakhuis (GroenLinks) aan de staatssecretaris van
Financiën over het bericht «Nederland belastingparadijs voor veel
multinationals» (ingezonden 18 oktober 2011).
Antwoord van staatssecretaris Weekers (Financiën) (ontvangen 23 november
2011). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2011–2012, nr. 546.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Nederland belastingparadijs voor veel
multinationals»1 alsmede met het onderzoek van ActionAid «Addicted to tax
havens: The secret life of the FTSE 100»?
Antwoord 1
Ja
Vraag 2 en 3
Wat vindt u ervan dat 98 van de 100 grootste multinationals op de Londense
beurs direct of indirect in belastingparadijzen blijken te zitten?
Wat vindt u ervan dat met name banken en financiële instellingen grote
gebruikers van belastingparadijzen blijken te zijn?
Antwoord 2 en 3
In het genoemde onderzoek wordt niet duidelijk gemaakt welke criteria zijn
gebruikt om landen als belastingparadijs aan te merken. Bovendien geeft het
rapport zelf aan dat de aanwezigheid van een vennootschap in zo’n jurisdictie
nog geen bewijs is van belastingontwijking. Het onderzoek geeft mij geen
aanleiding een oordeel te vellen over de concernstructuren van multinationals.
Vraag 4
Wat vindt u van de conclusie uit het onderzoek van ActionAid dat dit grote
negatieve gevolgen heeft voor ontwikkelingslanden, zelfs zo groot dat de
Millenniumdoelen gemakkelijk gehaald zouden worden als er geen belastingontwijking zou plaatsvinden?

1

ah-tk-20112012-753
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Volkskrant, 14 oktober 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Antwoord 4
De stelling dat de Milleniumdoelen gemakkelijk gehaald zouden worden
zonder belastingontwijking is geen conclusie uit het onderzoek door
ActionAid maar een parafrasering van een ingezonden brief uit 2008 van
OESO SG Gurría in The Guardian waarin deze met name doelt op zwart
vermogen. De ontwikkelingen sinds 2008 laten zien dat een verbetering van
de uitwisseling van informatie kan leiden tot een forse toename van het voor
belasting aangegeven vermogen.
Dat laat onverlet dat Nederland voorstander is van transparantie en daarbij
streeft naar internationale afspraken die gelden voor alle internationaal
opererende bedrijven. Voor landen met een relatief internationaal georiënteerd bedrijfsleven, zoals Nederland, is een gelijk speelveld immers van groot
belang. Bovendien komt het de effectiviteit van een maatregel ten goede
indien zij op zo breed mogelijke schaal wordt ingevoerd.
Vraag 5, 6 en 7
Wat vindt u ervan dat deze 100 grootste multinationals 1330 vennootschappen en joint- ventures in Nederland hebben?
Wat vindt u ervan dat juist ook Nederland wordt aangeduid als het een na
grootste belastingparadijs doordat bij veel fiscale constructies gebruik wordt
gemaakt van de Nederlandse verdragen?
Bent u bereid deze 1330 vennootschappen en joint-ventures door te lichten
op het gebruik van fiscale constructies met het oog op belastingontwijking?
Antwoord 5, 6 en 7
Nederland wordt in het onderzoek van ActionAid ten onrechte als belastingparadijs genoemd. De OESO en het Global Forum on Transparency and
exchange of information for tax purposes spreken van een belastingparadijs
(«tax haven») wanneer (cumulatief) aan vier voorwaarden wordt voldaan.
De eerste voorwaarde is dat er geen of geen substantiële belasting wordt
geheven. Nog afgezien van het feit dat Nederland aan deze voorwaarde niet
voldoet, erkent de OESO dat het tot de soevereiniteit van elk land behoort zelf
te bepalen tegen welke tarief belasting wordt geheven. Daarom gelden er
aanvullende criteria om niet als belastingparadijs aangemerkt te worden.
Twee daarvan zien op transparantie. Er moet duidelijkheid zijn over de regels
die worden toegepast en er moet een effectieve uitwisseling van informatie
mogelijk zijn met andere landen over de belastingplichtigen die van het
regime gebruik maken. Er kan volgens mij geen twijfel over bestaan dat
Nederland voldoet aan deze transparantie-eisen. Dat is recent ook gebleken
uit het peer review rapport over Nederland door dat Global Forum, waarover
ik u bij brief van 26 oktober 2011 informeerde.
Het laatste criterium voor belastingparadijzen is het gebrek aan substance
eisen. Wanneer landen hun gunstige regime toepassen zonder eisen te
stellen aan de reële aanwezigheid in hun land is dat een aanwijzing dat er om
pure belastingredenen transacties en investeringen worden aangetrokken.
Ook op dit punt voldoet Nederland aan internationale criteria om niet als
belastingparadijs aangemerkt te worden. Daarnaast is relevant dat substance
eisen relevant zijn voor het antwoord op de vraag of een belastingplichtige
recht heeft op de voordelen uit een belastingverdrag. Zoals ik heb geschreven
in mijn brief van 3 november 20112 bij het pakket Belastingplan zijn er geen
aanwijzingen dat Nederland met deze eisen tekort schiet in zijn verplichtingen
tegenover zijn verdragspartners.
Gegeven de eis dat belastingplichtigen daadwerkelijk moeten bijdragen aan
de Nederlandse economie om onder de Nederlandse belastingwetgeving en
de Nederlandse belastingverdragen te vallen, juich ik het dan ook toe dat de
bedoelde concerns vennootschappen in Nederland hebben. In de genoemde
brief van 3 november 2011 ben ik ook hier verder op ingegaan.
Zoals gezegd, vallen die vennootschappen in Nederland gewoon onder onze
belastingwetten en wanneer andere landen informatie over die vennootschappen nodig hebben om het ontwijken van belasting te bestrijden krijgen
zij die van Nederland. Er zijn geen aanwijzingen dat de bedoelde 1 330
vennootschappen en joint ventures zich niet aan de wet houden en ik heb
dan ook geen reden deze «door te lichten».
2

Nr AFP/2011/808; TK 2011–2012, 33 003, nr. 17.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Vraag 8
Bent u bereid de verdragen met belastingparadijzen als de Kaaimaneilanden
aan te scherpen zodat de grootschalige belastingontwijking kan worden
tegengegaan, bijvoorbeeld door anti-misbruikbepalingen?
Antwoord 8
Nederland heeft geen volledig belastingverdrag met de Kaaimaneilanden
maar slechts een verdrag ter uitwisseling van informatie. Datzelfde geldt in
relatie met meer landen die in het genoemde onderzoek als belastingparadijs
worden aangemerkt. Dat betekent dat met die landen wel inlichtingen
uitgewisseld worden, maar dat de Nederlandse belastingwetgeving onbeperkt
kan worden toegepast. Er is dan ook geen noodzaak deze verdragen aan te
scherpen.
Vraag 9
Bent u bereid nadere maatregelen te treffen om ervoor zorg te dragen dat
ontwikkelingslanden niet langer de dupe zullen zijn van reeds bestaande en
nieuwe verdragen van Nederland? Zo ja, welke?
Antwoord 9
Zoals ik in de Notitie fiscaal verdragsbeleid en in het debat daarover heb
gezegd, ligt het (fiscale) probleem bij ontwikkelingslanden niet zo zeer in de
verdragen die zijn afgesloten, maar in de capaciteit van de lokale belastingautoriteiten. Nederland zet zich daarom in om bilateraal en via internationale
initiatieven de ontwikkelingslanden te ondersteunen bij de verbetering van
hun fiscale stelsels en de inrichting van hun belastingadministraties. Deze
inzet spoort met de groeiende internationale aandacht voor de behoefte van
ontwikkelingslanden aan voldoende en constante inkomsten op basis van
eigen belastingheffing. Zo heeft ook de G20 tijdens de recent gehouden Top
in Cannes opnieuw sterke steun uitgesproken voor «domestic resource
mobilization» en de noodzaak van capaciteitsontwikkeling binnen belastingadministraties van met name Low-Income Countries onderstreept.
Vraag 10
Bent u bereid de aanpak van belastingontwijking op internationaal niveau
hoger op de agenda te plaatsen?
Antwoord 10
Ik heb geen reden om aan te nemen dat belastingontwijking internationaal
niet hoog genoeg op de agenda staat. De vorming van het Global Forum on
transparency and exchange of information for tax purposes in 2009 en de
slotverklaring van de recente G20 Top in Cannes maken voldoende duidelijk
dat dat wel het geval is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3