Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 227

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 november 2010
Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda voor de Gezondheidsraad van
7 december.
Ik wijs u erop dat over de definitieve standpuntbepaling van Nederland in
de Gezondheidsraad nog afstemming in de ministerraad zal plaatsvinden.
Graag maak ik met deze brief gebruik van de mogelijkheid om u te
informeren over de uitgangspunten die ik hanteer bij mijn beleidsterreinen die in de EU-Gezondheidsraad aan de orde komen.
Zoals het Regeerakkoord stelt mogen Europese uitgaven, beleidsontwikkeling en overdracht van nationale competenties naar het Europese
niveau niet ongehinderd toenemen. Subsidiariteit is een cruciaal
uitgangspunt: dat wat beter op het niveau van de lidstaten kan worden
geregeld, moet niet in Brussel worden besloten. Deregulering moet ook in
de EU een doelstelling zijn. Regels die daarentegen wel zinvol zijn,
moeten worden gehandhaafd en voor ieder uniform gelden.
Deze benadering van de Europese Unie is in mijn opvatting van cruciaal
belang om de inwoners van Europa te laten zien dat Europa er toe doet.
Zo is de interne markt één van de meest succesvolle resultaten van de
Europese integratie. Hierdoor bestaat er binnen de Europese Unie vrij
verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal op tal van markten.
Ook op mijn beleidsterrein, zoals bij product- en voedselveiligheid en
geneesmiddelen, heeft dat veel voordelen.
Tegelijkertijd zie ik een ontwikkeling waarbij de Europese Commissie zich
steeds meer inmengt in de eigen verantwoordelijkheid van de lidstaten èn
van de burgers zelf. Ik denk dan aan Europese campagnes gericht op een
gezonde leefstijl. Dit is een zorgelijke ontwikkeling, omdat dit het

kst-21501-31-227
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-31, nr. 227

1

vertrouwen in de Europese Unie uitholt. Daarom is het mijn ambitie om
nieuwe initiatieven van de Europese Commissie scherp te toetsen aan de
Europese Verdragen, waarbij ik de bevoegdheid (rechtsbasis) en de
beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit, aangevuld met
opportuniteit, als kader hanteer. Wanneer het oordeel van deze toetsing
betekent dat het niet voor de hand ligt dat de Europese Unie het initiatief
neemt tot Europees handelen zal ik me daar tegen verzetten.
Daar staat tegenover dat er onderwerpen zijn, zoals bijvoorbeeld
infectieziektenbestrijding, waarbij de Europese Unie, binnen de kaders van
de Verdragen, best meer ambitie mag tonen. Ik heb het voornemen om
daar ook voor te pleiten.
In de bijgaande geannoteerde agenda treft u de uitwerking van bovenstaande uitgangspunten aan in relatie tot de onderwerpen die deze keer
op de agenda van de Gezondheidsraad staan.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E. I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-31, nr. 227

2

Geannoteerde agenda voor de Raad voor Werkgelegenheid en
Sociaal beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken van
7 december 2010
Op 7 december 2010 vindt in Brussel de Raad voor Werkgelegenheid en
Sociaal beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken plaats. Op de
agenda staan de volgende voorstellen:
1. Voorstel voor een verordening inzake voedselinformatie aan
consumenten (politiek akkoord);
2. Gedachtewisseling over de afwikkeling van de influenza A/H1N1, met
speciale aandacht voor de gezamenlijke aanschaf van vaccins;
3. Gedachtewisseling over het gezamenlijke rapport van de Europese
Commissie en het Comité voor Economisch Beleid over gezondheidssystemen in Europa;
4. Raadsconclusies inzake het investeren in de gezondheidswerkers van
morgen (aanname);
5. Raadsconclusies inzake innovatie en solidariteit in de geneesmiddelensector(aanname);
6. Raadsconclusies inzake innovatieve benaderingen van chronische
ziekten in publieke gezondheid (aanname);
7. AOB-informatiepunten.
1 Verordening Voedselinformatie aan Consumenten
Het Voorzitterschap streeft naar een politiek akkoord over het voorstel
voor een verordening betreffende het verstrekken van voedselinformatie
aan consumenten.
Vanwege de veranderingen op de voedingsmiddelenmarkt en veranderende verwachtingen van consumenten heeft de Europese Commissie in
februari 2008 een voorstel voor een herziening gedaan van 1) de
algemene EU-Etiketteringsrichtlijn en 2) de EU-richtlijn voor de voedingswaardedeclaratie. In het voorstel worden de twee genoemde richtlijnen
samengevoegd tot één verordening, te weten de Verordening Voedselinformatie aan de Consumenten. Het voorstel regelt dat consumenten op
goed leesbare en begrijpelijke wijze de essentiële informatie krijgen die zij
nodig hebben om goed doordachte aankoopkeuzes te maken. Met name
de volgende onderwerpen zijn onderwerp van discussie geweest:
Herkomstetikettering
Administratieve lasten (reductie)
Leesbaarheid (lettergrootte, contrast)
Vermelding voedingswaarde (welke nutriënten verplicht, welke vrijwillig
en waar op de verpakking deze vermeld moeten worden)
Verantwoordelijkheidsverdeling in de keten
Andere wijzen van informatievoorziening (via dagelijkse voedingsrichtlijn
(GDA)), gezonde keuze logo’s, «stoplichtensysteem»
In juni 2010 heeft het Europese parlement (EP) in eerste lezing een groot
aantal amendementen voorgesteld. De Raad heeft de amendementen van
het EP nog niet behandeld. De Commissie heeft in ieder geval laten weten
aan een gewijzigd voorstel te werken, waarbij wel al rekening is gehouden
met de amendementen van het EP.
Het vaststellen van minimale etiketteringverplichtingen voor het goed
opereren van de interne markt kan niet bevredigend door de lidstaten
alleen worden geadresseerd en kan het best op Europees niveau geregeld
worden. Nederland heeft de afgelopen jaren bij de Europese Commissie
aangedrongen op een herziening van de bestaande etiketteringregelgeving voor voedingsmiddelen. De bestaande regelgeving leidt tot
etikettering die door veel consumenten onvoldoende wordt begrepen, en
met name de ambachtelijke sectoren ervaren de huidige etiketteringver-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-31, nr. 227

3

plichtingen als een last. Ook in het nieuwe voorstel worden te uitgebreide
verplichtingen voorgesteld voor deze sectoren. Zo is de categorie
niet-voorverpakte levensmiddelen beperkt gedefinieerd. Dit heeft tot
gevolg dat ook voor bepaalde dagverse producten een uitgebreide
informatieverplichting gaat gelden (wat nu niet het geval is). Een
Nederlands voorstel voor een aparte definitie van niet-voorverpakte
levensmiddelen vond geen steun bij de andere lidstaten.
In het nieuwe voorstel wordt ook een verplichte herkomstetikettering voor
vlees in het leven geroepen. Hier heeft Nederland zich in eerste instantie
tegen verzet, onder meer vanwege de extra lasten die dit meebrengt voor
het bedrijfsleven, maar Nederland stond hierin redelijk geïsoleerd.
Nederland probeert nu aan te sturen op het uitsluitend vermelden van één
fase in de voortbrengingsketen van vlees. Voor andere producten doet de
Commissie eerst nog onderzoek alvorens herkomstetikettering te
verplichten (o.a. melk, samengestelde producten). Deze studie moet over
een aantal jaren de wenselijkheid en uitvoerbaarheid van verplichte
herkomstetikettering voor de aanvullende productgroepen inzichtelijk
maken. Hierin kan Nederland zich vinden.
Aangezien in het huidige voorstel veel nieuwe verplichtingen in het leven
worden geroepen, ziet het ernaar uit dat de doelstelling van vermindering
administratieve lasten niet wordt gehaald. Op het gebied van innovatie
liggen er nog wel kansen voor alternatieve wijze van informatievermelding van de voedingswaarde.
Recentelijk is er een akkoord op hoofdlijnen bereikt waar alle lidstaten zich
naar verwachting in kunnen vinden. Ook Nederland kan instemmen met
de voorliggende compromistekst. In tweede lezing zullen veel punten
opnieuw aan de orde komen, omdat het parlement op veel punten
amendementen heeft aangenomen. De verwachting is dat dan ook de
toename van het aantal verplichtingen en de extra administratieve lasten
weer tegen het licht gehouden worden.
2 Gedachtewisseling over de afwikkeling van de influenza
A/H1N1 en de gezamenlijke aanschaf van vaccins
Het voorzitterschap zal een gedachtewisseling houden over de afwikkeling
van de Nieuwe Influenza A /H1N11. Onderwerpen van discussie zijn:
Europese voorbereiding op een pandemie;
gezamenlijke aanschaf van vaccins en het;
gezondheidsbeschermingsinitiatief 2011.
In Nederland is de evaluatie naar de afhandeling van de Nieuwe Influenza
A(H1N1) griep nog gaande. De resultaten worden begin 2011 verwacht.
Europese voorbereiding op een pandemie
In de afgelopen jaren heeft de Commissie een pandemisch voorbereidingsplan gemaakt. De lessen uit de pandemie van 2009 zullen daarin
verwerkt worden. De belangrijkste doelstellingen zijn: het verbeteren van
de veerkracht van de gezondheidszorg, het verbeteren van de voorbereiding in andere sectoren en het verbeteren van samenwerking en
communicatie tussen alle (internationale) partijen. De ernst van de
pandemie zal als indicator worden toegevoegd. Nederland steunt dit
voorstel.
Gezondheidsbeschermingsinitiatief 2011
1
Op basis van document SEC(2010) 1 440
final. Commission Staff Working Document on
lessons learned from fight H1N1 pandemic
and on health security in the European Union

Gezondheidsaspecten worden niet als vanzelfsprekend meegenomen bij
de afhandeling van incidenten. Het initiatief wil binnen de EU meer
samenhang brengen in de risicobeoordeling en -management voor álle
grensoverschrijdende gezondheidsdreigingen. Het gezondheidsper-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-31, nr. 227

4

spectief moet daarin leidend zijn. Dit sluit aan bij de «all hazards»
benadering van de Internationale Gezondheidsregeling (WHO 2005).
Hiervoor moet beslissing 2119/98/EC aangepast worden. In deze
beslissing is het Europese systeem voor vroegtijdige waarschuwing en
maatregelen ter voorkoming en beheersing van overdraagbare ziekten
vastgelegd. De rol van de bestaande comités1 voor inhoudelijke en
bestuurlijke advisering in de Europese gezondheidsbeschermingsstructuur moeten hierin een plaats krijgen. Nederland is voorstander van
deze voorstellen voor zover deze passen binnen de visie van Nederland
op de mandaten van de Commissie en de lidstaten.
Gezamenlijke aanschaf van vaccins en antivirale middelen
Eerder is er in de Europese Gezondheidsraad gesproken over de
gezamenlijke aanschaf van pandemische vaccins. Daar heeft de
toenmalige Minister van VWS gevraagd om een analyse naar de
mogelijkheden en voor- en nadelen van gezamenlijke EU aanschaf van
deze vaccins.
De Europese Commissie heeft een document opgesteld dat ingaat op veel
aspecten van een eventuele gemeenschappelijk aanschaf en levering van
vaccin. Het benoemt keuzes die de reikwijdte van het systeem van
gemeenschappelijke aanschaf bepalen.
Er kunnen voordelen zijn bij het gemeenschappelijke aanschaf van
vaccins. Zo kunnen er wellicht betere afspraken worden gemaakt over
levering, prijs en voorwaarden voor bijvoorbeeld terugname. Ook kunnen
afspraken worden gemaakt tussen de verschillende lidstaten over de
minimaal te vaccineren groep (risicogroepen) en over de verdeling van de
vaccins. Deze werkwijze bevordert de solidariteit tussen de deelnemende
lidstaten.
De risico’s van gemeenschappelijke aanschaf lijken met name op het
operationele vlak te liggen: welke lidstaat krijgt hoeveel, op welk tijdstip
etc. vooral bij schaarste. De exacte consequenties van gemeenschappelijke aanschaf zijn nog onvoldoende duidelijk.
Nederland is voorstander van het verder uitwerken van de opties en
consequenties van gemeenschappelijke aanschaf en wil daarbij goede
voorbeelden uit andere sectoren betrekken. Het uiteindelijke voorstel
moet de Minister voldoende mogelijkheden geven om, naast het tonen
van internationale solidariteit, haar verantwoordelijkheid voor de
volksgezondheid in Nederland waar te kunnen maken.
3 Gedachtewisseling over het gezamenlijke rapport van de
Europese Commissie en het Comité voor Economisch Beleid over
gezondheidssystemen in Europa
Het voorzitterschap is voornemens een gedachtewisseling te houden over
het gezamenlijke rapport van de houdbaarheidswerkgroep van het
Economic Policy Committee (EPC) en de Europese Commissie (EC) over
de staat van de openbare financiën in relatie tot de ontwikkeling van
zorgsystemen.

1
Europees Centrum voor ziektepreventie en
-bestrijding, het Netwerkcommittee en de
Health Security Committee.

Het rapport gaat in op de sterke groei in zorguitgaven en de gevolgen van
de economische crisis op de overheidsfinanciën. De zorguitgaven groeien
in de meeste landen veel harder dan de groei van de economie, waardoor
een potentieel houdbaarheidsprobleem dreigt te ontstaan. Het rapport
kijkt naar de verschillen in hoe landen hun stelsels hebben georganiseerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-31, nr. 227

5

en formuleert een aantal uitdagingen voor lidstaten op het gebied van de
gezondheidszorg. Centrale uitdaging is het zorgen voor een duurzame
financiële basis. Dit impliceert volgens de opstellers van het rapport: 1.)
heldere doelen en adequate reguleringsmechanismen (governance); 2.)
efficiënte financieringsmechanismen om de noodzakelijke middelen op te
halen; en, 3.) stevige prikkels die doelmatigheid en kostenbeheersing
stimuleren.
Daarnaast is men voorstander van een meer evenwichtige mix van
vaardigheden van het zorgpersoneel en van het voorbereiden op de
toekomstige personeelsbehoeften ten gevolge van de vergrijzing. Een
andere uitdaging is het verbeteren van eerstelijnsgezondheidszorg en het
verminderen van het onnodig gebruik van specialistische- en ziekenhuiszorg. Ook wordt gepleit om te zorgen voor een kosteneffectief gebruik
van geneesmiddelen en tegelijkertijd zorgen voor innovatie. Men bepleit
ook aandacht voor effectieve preventie van ziekten. Tenslotte beveelt het
rapport aan om informatiekanalen en de gegevensverzameling te
verbeteren, en de beschikbare informatie gebruiken om de prestaties te
verbeteren.
In het rapport wordt vooral gewezen op het feit dat de efficiency van
zorgstelsels moet worden verbeterd. Nederland zal in de gedachtewisseling aangeven dat het verbeteren van efficiency inderdaad noodzakelijk
is en een belangrijke doelstelling bij de stelselhervorming in 2006 en de
plannen van het nieuwe kabinet. Nederland ziet het rapport van de
Commissie als nuttig advies dat de lidstaten kan helpen hun nationale
verantwoordelijkheid op dit terrein verder vorm te geven. De kracht van
dit rapport zit met name in het spiegelende karakter tussen verschillende
zorgsystemen. Overigens constateert Nederland dat zij reeds actief aan de
slag is met de meeste aanbevelingen. Zij denkt dat de – ook in het rapport
genoemde – hoge complexiteit en specificiteit van zorgsystemen vraagt
om een primair nationale uitwerking van het budgettaire vraagstuk.
Overigens is de Nederlandse regering van mening dat daarbij verhoging
van de eigen betalingen door burgers en aanpassing van het basispakket
niet kan worden uitgesloten.
4 Raadsconclusies inzake het investeren in de gezondheidswerkers van morgen
De Raadsconclusies zijn het vervolg op het Groenboek «Arbeidsmarkt
gezondheidspersoneel in Europa», waarin de Europese Commissie (EC)
een gecoördineerde benadering van de Lidstaten voorstaat om aan de
toenemende vraag naar zorgpersoneel als gevolg van vergrijzing en
ontgroening binnen Europa te kunnen voldoen.
De Raad nodigt de Lidstaten en de EC uit om samen te werken en
ervaringen uit te wisselen om het tekort aan gekwalificeerd zorgpersoneel
op de lange en korte termijn in Europa tegen te gaan. Met name investering in opleiding en stages als ook in nieuwe technologieën is van groot
belang om aan de toenemende vraag naar gekwalificeerd zorgpersoneel
te kunnen blijven voldoen.
De Raadsconclusies liggen in lijn van het Nederlandse beleid op het
terrein van de arbeidsmarkt in de zorg. Ook in Nederland zijn investering
in opleiding en verbetering van de kwaliteit van zorgpersoneel een van de
speerpunten op dit terrein. Nederland voorziet echter geen actieve
beleidsmatige rol van de Europese Unie op het terrein arbeidsmarkt in de
zorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-31, nr. 227

6

5 Raadsconclusies inzake innovatie en solidariteit in de geneesmiddelensector
Het voorzitterschap is voornemens Raadsconclusies aan te nemen inzake
innovatie en solidariteit in de geneesmiddelensector.
In de conclusies wordt het belang benadrukt van het toegankelijk maken
van innovatieve en waardevolle geneesmiddelen in de gehele EU, en
daarbij de betaalbaarheid ervan in acht te nemen. Ook wordt aandacht
gevraagd voor het versterken van het competitief vermogen van de
Europese farmaceutische industrie. De lidstaten worden opgeroepen om
een omgeving te creëren waarin waardevolle innovatie optimaal wordt
gestimuleerd. De omvang van de innovatie en de medische behoeften
kunnen worden gemeten aan de hand van transparante procedures en
betrouwbare criteria. Waardevolle geneesmiddelen moeten op de markt
gebracht worden en toegankelijk gemaakt voor alle patiënten die ze nodig
hebben. Daarom vragen de conclusies aandacht voor de manier waarop
effectiviteitsevaluaties meer gekoppeld kunnen worden aan het proces
rondom marktautorisatie van nieuwe geneesmiddelen. Daarnaast richten
de conclusies zich op de vraag hoe te komen tot meer harmonisatie van
klinische studies met betrekking tot de revisie van de Europese richtlijn
over klinische proeven. Tenslotte wordt voorgesteld om meer informatie
uit te wisselen tussen de lidstaten over hun besluitvormingsprocessen
omtrent de vergoeding van geneesmiddelen.
Besluitvorming over marktoelating en vergoeding van geneesmiddelen
vereist onderzoeksgegevens die vaak alleen in een internationaal verband
verkrijgbaar zijn. De inhoudelijke beoordeling van geneesmiddelen voor
vergoedingsdoeleinden is arbeids- en tijdsintensief en is niet afhankelijk
van de aard van zorgstelsels in de lidstaten. Samenwerking tussen
lidstaten bij die beoordelingen is efficiënter (uiteindelijk slechts 1
beoordelingsproces in plaats van 27 keer hetzelfde proces in de lidstaten)
en leidt tot meer consistentie. Dit zorgt ook voor minder administratieve
lasten voor de Europese farmaceutische industrie en het sneller op de
markt beschikbaar komen van nieuwe geneesmiddelen. Ook hebben de
lidstaten gezamenlijk een betere positie ten opzichte van de farmaceutische industrie.
Nederland ondersteunt de oproep tot meer samenwerking en informatieuitwisseling tussen lidstaten en onderschrijft de noodzaak ervan zolang
het uiteindelijke besluit over vergoeding van nieuwe geneesmiddelen en
de prijsvorming maar een aangelegenheid blijft van de lidstaten zelf. Deze
voorwaarde is in deze conclusies afdoende geborgd en Nederland kan
derhalve de Raadsconclusies ondersteunen.
6 Raadsconclusies inzake innovatieve benaderingen van
chronische ziekten in publieke gezondheid
De lidstaten worden in de raadsconclusies opgeroepen om stappen te
zetten in de ontwikkeling van meer patiëntgericht beleid met betrekking
tot chronisch zieken. Dit beleid zou moeten bijdragen tot verkleining van
gezondheidsverschillen. Daarnaast worden de lidstaten gestimuleerd om
goede voorbeelden van dergelijk beleid en overige relevante data met
elkaar uit te wisselen. Tenslotte worden de lidstaten opgeroepen om
uiterlijk 2012 een gemeenschappelijke oriëntatie over chronische ziekten
en de samenwerking tussen de lidstaten in dit kader tot stand te brengen.
De voorgestelde gemeenschappelijke oriëntatie zou onder meer moeten
omvatten: de preventie van chronische ziekten, de chronische ziekenzorg,
en het onderzoek naar chronische ziekten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-31, nr. 227

7

De Raad nodigt de Commissie uit om de lidstaten te ondersteunen in de
ontwikkeling van deze oriëntatie en daarover in 2012 een rapport over uit
te brengen. Ook stelt de Raad voor om chronische ziekten als Europees
onderzoeksprioriteit bestempelen en om de samenwerking met de WHO
en OESO op het gebied van chronische aandoeningen te versterken.
«Samenwerking» betekent hier bronnen, kennis en ervaringen van de
betreffende internationale organisaties beter benutten zodat nieuwe
inzichten eerder kunnen worden toegepast.
Nederland is van mening dat Europese samenwerking zich zou moeten
richten op de bundeling van krachten in de kennisontwikkeling over het
tegengaan van chronische ziekten (bijvoorbeeld Alzheimer). Nederland
voorziet echter geen actieve beleidsmatige rol van de Europese Unie op
het terrein van chronische ziekten. Ook zal ik kritisch blijven kijken naar de
samenwerking van de EU met de WHO en OESO en dan in het bijzonder
of er geen dubbel werk gedaan wordt.
7 AOB-informatiepunten
De Commissie is voornemens de Raad te informeren over het Europees
partnerschap voor
innovatie in het kader van actief ouder worden en een goede Gezondheid.
Daarnaast zal de Commissie de Raad waarschijnlijk informeren over het
farmaceutisch pakket met daarin:
– Het voorstel voor een verordening tot vaststelling van communautaire
procedures voor het verlenen van vergunningen en het toezicht op
geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik en tot
oprichting van een Europees Geneesmiddelenbureau, wat publieksvoorlichting over receptplichtige geneesmiddelen voor menselijk
gebruik betreft.
– En het voorstel voor een wijziging van de richtlijn tot vaststelling van
een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor
menselijk gebruik, wat publieksvoorlichting over receptplichtige
geneesmiddelen betreft.
Het voorzitterschap zal de Raad naar verwachting informeren over de
door het voorzitterschap georganiseerde conferenties. Nederland kan de
Commissie en het voorzitterschap aanhoren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-31, nr. 227

8