3
Staat Europese Unie
Aan de orde is het debat over de Staat van de Europese
Unie.
De voorzitter:
Ik heet de minister-president, de minister van Buitenlandse Zaken en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken
welkom. In het bijzonder heet ik natuurlijk de Nederlandse leden van het Europees Parlement van harte welkom.
De Kamer heeft reeds eerder een besluit genomen over
de sprekerslijst en de spreektijdverdeling en daarbij vastgesteld dat de Nederlandse leden van het Europees Parlement in eerste termijn vier minuten spreektijd krijgen.
Dat is heel veel, hoewel het misschien heel weinig lijkt;
het is echt heel veel. De sprekersvolgorde is bepaald aan
de hand van de grootte van de fracties.
Ik deel mee dat artikel 57 van het Reglement van Orde van toepassing is. Daarin staat dat ik interrupties van
de leden van het Europees Parlement toelaat indien er
sprake kan zijn van misinterpretatie, dus als iemand de
inbreng niet goed begrijpt. Ik neem aan dat u mij nu allemaal begrijpt. Anders komt u hier naartoe en vraagt u wat
de bedoeling is. U bent hier vandaag vooral om inlichtingen te geven. Zolang het allemaal een beetje ontspannen
gaat, zal dat mijns inziens heel goed gaan.
Tot mijn en uw spijt vindt het debat niet in één ruk
plaats, maar in twee stukken. Wij beginnen vanmorgen
met de inbreng van de kant van de Kamer. Daarna is er
een pauze, waarin de bewindslieden zich kunnen voorbereiden op het geven van heel korte, beknopte en gerichte
antwoorden. Om 18.30 uur gaan wij weer verder en luisteren wij eerst naar het antwoord van de regering en als er
behoefte is, volgt daarna een tweede termijn.
Ik vind het fijn dat de leden van het Europees Parlement na zo lange tijd weer hier zijn. Het is namelijk lang
geleden dat wij over dit belangwekkende onderwerp hebben gesproken.

De heer Ten Broeke (VVD):
Voorzitter. Belangwekkend is dit onderwerp zeker. Er zijn
vijf jaar verstreken sinds de bevolkingen van de twee oprichters van de Europese Unie, Frankrijk en Nederland, de
zogenaamde "Europese grondwet" hebben afgewezen.
Toen werd het verdrag nog gezien als een grote sprong
voorwaarts, dat wil zeggen door de politieke elites van
die tijd, mijn partij incluis. De Nederlandse en Franse bevolking besloten destijds echter tot een pas op de plaats.
Voor de Fransen was Europa ineens niet langer het garantiebewijs tegen de mondialisering en voor de Nederlanders werd Europa simpelweg te groot, te duur, te snel en
vooral ook veel te bemoeizuchtig.
De vraag is of wij vijf jaar later onze les hebben geleerd. Wij staan namelijk ook nu op een kruispunt, op
een existentieel moment in het bestaan van de Europese Unie. Twee vlaggenschepen, Schengen en de euro,
staan op het spel. De manier waarop wij hiermee omgaan
zal bepalend zijn voor het verhaal van de Europese Unie.
Blijft dit een succesverhaal van markt en munt of blijft dit
beperkt tot de tweede helft van de vorige eeuw?

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

Wij leven in de eenentwintigste eeuw en er is dringend
behoefte aan een nieuw verhaal. Europa zit nu gevangen
tussen Scylla en Charybdis. In de stormen die het moet
bedwingen klinkt aan de ene kant de valse lokroep van
de Europese dromers die op alle vragen maar één antwoord kennen: meer Europa. Zij bedoelen daarmee altijd
meer van hetzelfde. Aan de andere kant klinkt het onverantwoordelijke gejammer van de naysayers, bereid om
de pensioenen, de spaargelden en, als dit nodig is, de banen van Henk en Ingrid stuk te slaan op de rotsen van het
Griekse bedrog: kaap Scylla, zo u wilt.
Bij de koers die voor 2012, de laatste EU-begroting volgens het oude meerjarenbudget, wordt gevaren moeten
de lokroepen, de rukwinden en ook de draaikolken worden genegeerd; de regering laveert tussen Scylla en Charybdis. Voor 2013 – daar kijken wij vandaag ook naar – en
verder, voor de eerste meerjarenbegroting van de eenentwintigste eeuw moet echter een nieuwe koers worden ingezet. Deze koers moet gericht zijn op de modernisering
van de uitgaven van de EU. Die koers moet bovendien erop gericht zijn om Europa relevant te houden in de wereld, als een continent met een aantrekkelijke economische groei en een sterke, betrouwbare munt. Een Europa waar groei, groei en nog eens groei het devies wordt,
waar een geweldig investeringsklimaat heerst en waar
een hoog opleidingsniveau en baanbrekende innovaties
de voorpagina's van de kranten beheersen. Een Europa
dat zijn eigen buitengrenzen wil en kan bewaken, opdat
de binnengrenzen open kunnen blijven. Een Europa waar
grensoverschrijdende misdaad, mensenhandel en terrorisme keihard en effectief worden bestreden. Een Europa
dat ernaar streeft zelf energieonafhankelijk te worden in
plaats van de rest van de wereld lesjes te leren over onrealistische klimaatdoelen. Een Europa waar realistische en
slimme buitenlandse politiek wordt bedreven en waar defensie-inzet in de eigen regio wordt gepleegd door samen
de schouders eronder te zetten in plaats van op die van
de Amerikanen te leunen.
Bij de vorige Staat van de Unie schetste de VVD een
ideaalbeeld hoe een dergelijk Europa er in de eerste helft
van 21ste eeuw uit zou kunnen zien, inclusief de begroting en de prioriteiten die daarbij horen. Dat is een ander
verhaal, een andere visie en een ander kabinet. Ik constateer tot mijn vreugde dat een groot deel van dat verhaal
nu letterlijk terugkomt in de Staat van de Unie die ons
vandaag is toegezonden.
Ook in het parlement is er de afgelopen vijf jaar een
hoop veranderd. Dit debat is er nu, dag voor dag, begroting voor begroting. De VVD is gelukkig dat dit kabinet het
Europafonds heeft geschrapt en heeft aangekondigd nu
eindelijk zelf de boer op te gaan en hier het debat te voeren. Daar pleiten wij al drie jaar voor. Dit parlement klaagt
ook niet meer alleen achteraf over de vermeende bemoeizucht uit Brussel; wij bemoeien ons nu zelf met Brussel.
De oranje kaart, het Verdrag van Lissabon en het behandelvoorbehoud zijn bewijzen van het zelfbewustzijn dat
Europa binnenlandse politiek is geworden en dus niet aan
Europarlementariërs alleen kan worden overgelaten. De
legitimiteit van Europese wet- en regelgeving kan alleen
maar groeien als de Tweede Kamer daarin een rol wil spelen.
Daarom vraag ik staatssecretaris Knapen meteen om
opheldering over zijn vermeende compromisbereidheid
aangaande de richtlijn die harmonisatie van vennootschapsbelasting mogelijk maakt. Dat voorstel kost Europa
0,2% van het bnp en Nederland 1,8%. Dat is 12 à 13 mld.

26 mei 2011
TK 86

86-3-3

Ten Broeke
Dat zijn geen kleine bedragen. Dit voorstel kost dus groei
en ik verwacht dat de regering zich hiertegen verzet, zoals de Kamer de Commissie al te kennen heeft gegeven in
haar subsidiariteitsoordeel.
Terug naar Scylla en Charybdis. De tragedie van nu is
dat Europa gevangen lijkt tussen de Ware Finnen en de
zelfbenoemde ware Europeanen. De laatsten zijn verantwoordelijk voor het opstellen van voorstellen zoals het
voorstel dat ik net noemde, en voor begrotingen waarin
wordt voorgesteld dat ze met 7% moeten stijgen terwijl
de Europese lidstaten 10% moeten korten. Zij willen het
grote succes van de interne markt, of het nu gaat om vrij
telecomverkeer, zoals sms'jes, om de vrije stroom van kapitaal, zoals overboekingen tussen privérekeningen, of
om "low fare" vliegen, gaan belasten om een eigen inkomstenstroom te realiseren, in de illusie dat daarmee
het gat met de burger wordt gedicht. Het omgekeerde zal
het geval zijn.
De legitimiteit van Europa kan alleen maar groeien als
we overtuigend zijn in de ogen van de bevolking, als we
teruggaan naar de kern van de Europese samenwerking.
De Europese Unie is een samenwerkingsverband van soevereine lidstaten, waarin de burgers van die staten ook
burgers van de Unie zijn. Het gaat erom dat de voordelen
van de samenwerking voor burgers telkens weer centraal
staan. De lakmoesproef die de VVD daarvoor altijd heeft
aangelegd en die nu letterlijk in het regeerakkoord en in
deze Staat van de Unie terug te vinden is, is dat nieuw beleid en nieuw budget altijd weer met nieuwe controles
moeten worden behangen. Daarbij moet de vraag zijn:
maakt dit Nederlanders welvarender, vrijer en veiliger?
Als het antwoord ja is, kan er een rol zijn voor Europa. Als
het antwoord nee is, kappen we ermee. Alleen op die manier komt het optimisme terug dat Europeanen binnen
één generatie twee keer zo rijk en eindeloos veel vrijer
maakte en dat een derde grote oorlog op eigen continent
ondenkbaar maakte.
Ondertussen zitten we echter gevangen tussen die dromers en die fanaten. Beide groepen hebben een even fatale boodschap. De Staat van de Unie staat dus op het
spel. Hoe ironisch dat Commissievoorzitter Barroso en
Eurocommissaris Malmström menen te moeten waarschuwen voor populisme, terwijl zij het als geen ander
in de hand werken! Commissievoorzitter Barroso waarschuwt tegen de Ware Finnen die, toen puntje bij paaltje kwam, de bail-out van zijn land mogelijk maakten, die
noodzakelijk was geworden omdat zijn eigen partij tegen
de voorstellen van de socialistische regering stemde. Op
het moment dat zijn partij Portugal het ziekenhuis van het
noodfonds in stuurde en de verkiezingen in Portugal degradeerde tot een keuze tussen twee partijen, het IMF en
het IMF, kwam Manuel de Eerste naar de Lage Landen om
de opstandige noorderlingen te waarschuwen voor een
onverantwoordelijke opstelling inzake de EU-begroting en
hun gebrek aan Europees leiderschap.

De heer Ten Broeke (VVD):
Het debat over de meerjarenbegroting hebben wij vorige
week hier gevoerd. Ik geef hetzelfde antwoord als ik vorige week heb gegeven. Natuurlijk zijn wij voor een nullijn. Dat zijn wij al heel lang. Net zoals wij vorig jaar hebben gezien, zal er waarschijnlijk fors onderhandeld moeten worden om dat streven te kunnen realiseren. Wat ons
betreft: geen cent erbij!

De heer Voordewind (ChristenUnie):
De heer Ten Broeke heeft gezegd: de Europese lidstaten
moeten 10% bezuinigen op hun begroting. Hij had het
over de meerjarenbegroting van Brussel. Uit zijn woorden
proef ik enigszins dat hij nog steeds voor een groot Brussel staat, maar ik ben erg benieuwd of de VVD-fractie ook
voor de nuloptie pleit met betrekking tot de meerjarenbegroting.

De heer Ten Broeke (VVD):
In de eerste plaats maak ik bezwaar tegen het woord jijbakken. Óf ik plaats nu een jij-bak óf de heer Plasterk
neemt zijn collega Groot serieus die vorige week het debat over de meerjarenbegroting met ons gedaan heeft.
Het is van tweeën één. Ik neem beide heren serieus, maar
dan heb ik wel te maken met twee verschillende posities.
De heer Plasterk maakt nu al weer onderscheid tussen de
begroting van volgend jaar waarover wij niet met eenparigheid van stemmen besluiten, en nu. Dat betekent dat

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

De heer Voordewind (ChristenUnie):
Ik begrijp dat dit de boodschap wordt waarmee de heer
Ten Broeke de minister-president, de minister van Buitenlandse Zaken en de staatssecretaris voor Europese Zaken
naar Brussel stuurt?
De heer Ten Broeke (VVD):
Ja, al twee jaar en wat ons betreft zelfs al langer. Ik hoop
dat de heer Voordewind zich daarbij aansluit.
De heer Plasterk (PvdA):
Voorzitter. Over de meerjarenbegroting moet bij eenparigheid worden besloten. Dat betekent dat wij via de regering kunnen vastleggen wat voor ons de bovengrens is.
Is de VVD met mij van mening dat wij daar voor de nominale nullijn zouden moeten gaan? Dat kunnen wij hier
bepalen.
De heer Ten Broeke (VVD):
Ik heb vanochtend met interesse een grote ochtendkrant
gelezen waarin de heer Plasterk een positie innam die anders is dan die van een aantal van zijn partijgenoten. Vorige week zaten wij met zijn collega Groot in het debat
over de meerjarenbegroting. De heer Groot zei toen iets
heel anders dan wat de heer Plasterk vanochtend beweerde. Ik vind het prima dat hij vandaag een andere positie
inneemt als dat de positie is die een groot deel van deze
Kamer wenst, namelijk zo fors mogelijk inzetten op een
meerjarenbegroting die in elk geval niet stijgt en het liefst
bevroren wordt. De heer Plasterk kent onze opstelling dat
wij eigenlijk zouden wensen dat die uitkomt op 1% BNP,
maar dan moet je op een andere manier gaan heffen. Dat
zou een heel verstandige lijn zijn. Het zou nog veel beter
zijn als de fractie van de PvdA die lijn zou kunnen steunen. Ik weet eerlijk gezegd niet meer helemaal met welke
PvdA ik te maken heb, want ik hoor elke week een ander
geluid.
De heer Plasterk (PvdA):
Voorzitter. Ik laat de jij-bakken voor wat zij zijn. Ik constateer dat ik op mijn reële vraag geen reëel antwoord heb
gekregen. De regering stelt ons voor akkoord te gaan met
de inflatiestijging. Dat is 2% per jaar en het gaat om vele miljarden. De PvdA zegt: het moet nominaal op nul. De
vraag aan de heer Ten Broeke is of hij dat steunt. Dat is
toch niet zo'n moeilijke vraag?

26 mei 2011
TK 86

86-3-4

Ten Broeke
wij een zo scherp mogelijke positie moeten kiezen die een
zo groot mogelijk resultaat voor Nederland oplevert. Dat
doet de regering nu.
Commissaris Malmström zoekt de schuld van het falend Europees asielbeleid niet bij het onvermogen om
de buitengrenzen adequaat te bewaken of bij Italië dat
23.000 Tunesische jongemannen op zoek naar werk het
continent instuurt, een continent waar 23 miljoen Europeanen nog zonder werk zitten, maar bij het groeiend
populisme. Het invoeren van mobiele grenscontroles is
niet de striptease van het Europese project zoals Daniel
Cohn-Bendit van de Groenen in het Europese Parlement
riep, het zijn de kleren van de keizer die door de Denen
hier worden aangewezen; niet voor niets een Deense parabel. Ook hier was het antwoord van de Commissie: Wij
hebben méér Europa nodig, niet minder.
Voorzitter. Wij hebben vooral een ander Europa nodig.
Met 1,5% van het budget dat besteed wordt aan justice
en home affairs kun je niet serieus aan bewaking van de
buitengrens doen; kun je geen serieus migrantenbeleid
voeren en heb je geen asielbeleid. Er moet een nieuw geloofwaardig legitiem verhaal om Europa relevant te laten zijn. Dat verhaal moet gericht zijn op groei. Daarvoor
moet de interne markt worden verbeterd. Waar blijven de
antwoorden op 50 aanbevelingen van Monti? Ik vraag dat
niet voor het eerst aan de regering. De EU moet ervoor
zorgen dat het goedkoper wordt om in Europa een eigen
bedrijf te beginnen, zodat er ook over tien jaar genoeg banen zijn. Het is bijzonder dat men in Europa gemiddeld
€ 2285 moet besteden om een nieuw bedrijf te starten.
In de VS is dat € 644, in India € 641 en in Brazilië € 539.
De oude nieuwe wereld en de nieuwe nieuwe wereld zijn
dus vier keer goedkoper dan de antieke wereld die Europa heet. Dit is slechts een van de vele voorbeelden die wij
zouden kunnen noemen. Dat is waar Europa zich op moet
richten, dat is het verhaal dat moet worden gehouden, dat
is de manier om Europa weer geloofwaardig en relevant
te maken in de wereld. Daarop moet de nieuwe begroting
worden gericht.
De heer Schouw (D66):
Dat is natuurlijk een indrukwekkend betoog, zeker uit de
mond van een VVD'er. Het begon met de woorden "Er
moet een nieuw verhaal komen". Dat steunen wij natuurlijk van harte, maar ik heb niets gehoord over de 40 mld.
landbouwsubsidies. Iedereen weet dat er vraagtekens
achter de effectiviteit kunnen worden gezet. Geeft de VVD
het kabinet de opdracht, zich in te spannen om de landbouwsubsidies met de helft te verminderen? Past dat ook
in het nieuwe verhaal?
De heer Ten Broeke (VVD):
Het zou prachtig zijn als de landbouwsubsidies met de
helft verminderd zouden kunnen worden. Als de heer
Schouw en ik het voor het zeggen zouden hebben, zou
dat misschien nog lukken ook. Maar natuurlijk hebben we
in Europa te maken met de realiteit en hebben we met
meer partijen en meer landen te werken. Ik wil in elk geval dat er een forse verandering komt in het landbouwbeleid, zoals ik de vorige week ook al heb aangegeven in het
debat over de Meerjarenperspectieven. Wij moeten van
die inkomenssubsidies af. Op dit moment is landbouwbeleid niets anders dan sociaal beleid. Dat moet afgelopen
zijn. Na 2013 zal dat fors moeten worden afgebouwd. Dat
is de houding van de Nederlandse regering en ik steun
dat.

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

De heer Schouw (D66):
In mijn herinnering is de inzet van deze regering de nulgroei van het landbouwbudget geweest. Ik wil mijn collega van de VVD voorhouden dat een debat over de nulgroei van de totale EU-begroting gekoppeld zou moeten
zijn aan op zijn minst halvering van die landbouwsubsidies. Dan voeren we een echte discussie met elkaar en
zijn we niet alleen gefixeerd op dat ene punt, waar de
heer Plasterk zojuist een sterk nummer van maakte.
De heer Ten Broeke (VVD):
U moet een tijdspanne geven als u de landbouwsubsidies
wilt halveren. Hebben we het nu over de meerjarenbegroting of hebben we het over de periode 2013–2020? Moet
dat in zeven jaar gebeuren of in twee keer vijf jaar? Dat is
op dit moment onbekend. Als de inkomenssubsidies van
boeren na 2013 fors worden afgebouwd, zullen de landbouwsubsidies automatisch sterk dalen. Ik geloof, dat we
in 2020 net niet op een halvering van het huidige bedrag
uitkomen, maar het komt wel ergens in de buurt. Als het
aan mij ligt, zou het nog veel verder kunnen gaan, maar
helaas heb ik het niet alleen voor het zeggen!
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Ik wil nog even terugkomen op het interruptiedebat van
zojuist. Bedoelt de heer Ten Broeke, ook in antwoord op
vragen van collega Plasterk, een nominale nullijn niet alleen voor de meerjaren maar ook voor 2012? Kan hij dat
eens bevestigen? En wat is de lijn van de VVD als het gaat
om Schengen, Bulgarije en Roemenië?
De heer Ten Broeke (VVD):
Op de eerste vraag is het antwoord heel simpel: de houding die de Nederlandse regering heeft aangenomen, is
dat inclusief de inflatie voor 2012 de begroting niet mag
stijgen. Dat is noodzakelijk, omdat Europa anders de verplichtingen die ook vorige kabinetten – waarvoor de heer
Voordewind zelf ook verantwoordelijkheid droeg – zijn
aangegaan, niet kan waarmaken. Wat ons betreft, zou het
nog veel minder moeten zijn, maar daar hebben we nooit
een meerderheid voor. Wat betreft 2012 kunnen de zaken
alleen door een blokkerende minderheid worden veranderd. De heer Plasterk zag dat ook heel scherp. Als je daar
steun verliest – zoals vorig jaar gebeurde met Duitsland –
kom je helemaal nergens op uit. Ik wil dat de allerscherpste lijn wordt gekozen: er komt geen cent bij voor de nieuwe begroting, dus niet de 7% waar de Europese Commissie op aandringt of de 6% of 7% waar het Europese Parlement op aandringt, maar een reële nul.
De voorzitter:
De tweede vraag!
De heer Ten Broeke (VVD):
Wat betreft de tweede vraag: ik ben niet voor toetreding
tot Schengen van Bulgarije en Roemenië. Al heel lang
dringen wij aan op een combinatie van het zogenaamde
controle- en verificatiemechanisme en ook de toetreding.
Dat gebeurt nu eindelijk. Vorige week hebben wij daar ook
een overleg over gehad en heeft de VVD als aanvullende eis gesteld dat ook een mechanisme wordt ontwikkeld
op basis waarvan bijvoorbeeld bij de toetreding van Kroatië die wellicht aanstaande is er ook nog na de toetreding een mechanisme komt om de vooruitgang in beeld
te brengen. Ik heb van de Nederlandse regering begre-

26 mei 2011
TK 86

86-3-5

Ten Broeke
pen, dat zij ook dat uit Europa probeert te halen. Dan kan
ik niet anders dan zeer tevreden zijn.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Dat zijn geruststellende woorden, maar ik wil nog even
terugkomen op 2012. Ik had ook een vraag gesteld over
de meerjarenbegroting. De VVD wil inflatiecorrectie voor
de begroting 2012. Dat is duidelijk. Ik vind dat niet principieel, want je zou ook gewoon de rug recht kunnen houden en zeggen dat wij dat ook moeten doen om de begroting bij te stellen als de crisis tot meer leidt dan we hadden voorzien. Maar gaat de VVD wat betreft de meerjarenbegroting wel op de nominale nullijn zitten?
De heer Ten Broeke (VVD):
Dit heb ik vorig jaar ook al gezegd, dus het is volstrekt
consistent. Je kunt ook voor een absolute min gaan. Je
kunt ook gaan voor heel veel geld eraf, maar het probleem is dat je dan geen steun in Europa vergaart. En dan
sta je volstrekt alleen. Dan loop je het risico dat je de Nederlandse burger met een nog veel slechter plaatje confronteert. Ik wil dat er geen geld bij die begroting komt,
dat die begroting reëel op nul uitkomt. Dat lijkt mij een
fors uitgangspunt. Dat is het uitgangspunt dat dit Nederlandse kabinet op dit moment deelt. Ik zou willen dat het
vorige kabinet dat ook had gedaan. Dan zouden wij nu
met een heel ander verhaal hebben gezeten.
De voorzitter:
Mijnheer Ten Broeke, ik doe een poging om uw antwoorden wat te bekorten.
De heer El Fassed (GroenLinks):
Bij een reële begroting horen ook reële doelen. Als je kijkt
naar wat we bijvoorbeeld willen doen ten aanzien van een
gemeenschappelijke diplomatieke dienst of de energie-infrastructuur, dan zou je op korte termijn meer moeten investeren om op de langere termijn veel minder kosten
te hebben, ook in het kader van deregulering. Calculeert
de heer Ten Broeke dit ook in als hij zo vasthoudt aan die
nul?
De heer Ten Broeke (VVD):
Jazeker. Vorig jaar hebben wij een oefening gedaan tijdens de bespreking van de Staat van de Unie, waarbij wij
ons de vraag hebben gesteld hoe de Europese Unie eruit zou zien over 50 jaar als we ervan zouden kunnen uitgaan dat onze wensen gerealiseerd zouden kunnen worden. Welnu, dan kan je zelfs met de helft van de begroting
aan precies deze doelen meer geld uitgeven, meer resultaten behalen en tegelijkertijd fors bezuinigen op Europa.
Helaas moeten we in deze Kamer maar vooral ook in Europa vaststellen dat er nog ontzettend veel verzet is. Dus
moet dag voor dag voor dit soort doelen worden gestreden. Dit kabinet zegt veel sterker dan het vorige kabinet:
niet alleen willen we een effectieve nul, maar we willen
ook een ander uitgavenpatroon van de Unie.

De heer Van Baalen (EP/VVD):
Mevrouw de voorzitter. Het is een grote eer om in uw Kamer aan het debat over de Staat van de Europese Unie
deel te nemen. Een Kamer die over de laatste tien jaar
enorm heeft geïnvesteerd in kennis en ervaring met Brussel en Brusselse besluitvorming en die de regering con-

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

troleert maar zich ook op Europees niveau met de andere
parlementen verstaat over Europese wetgeving. Deze Kamer loopt daarin ver vooruit op andere Kamers in de Europese Unie en daar mogen we trots op zijn.
We moeten de zuurheid uit het debat over Europese integratie halen en we moeten een onderscheid maken tussen Europa met zijn historie en zijn cultuur, het Europa
dat van ons allemaal is en dat ook groter is dan de Europese Unie zelf, en de Unie die een constructie is, een verstandige constructie die ook vandaag zou moeten worden
uitgevonden als die nog niet bestaat, om praktische problemen op te lossen. Dat betekent dat kritiek op de constructie Europese Unie niet hetzelfde is als euroscepsis of
anti-Europees gevoel. Nee, die draagt bij aan een Unie die
beter functioneert. Laten we dat onderscheid dus steeds
hoog houden.
Public relations zijn de dood van Europese instellingen en maken die instellingen nog impopulairder. Jeanine Hennis, thans lid van deze Kamer, heeft aangetoond
in haar geslaagde oppositie tegen het SWIFT-akkoord dat
een verstandige politiek in het Europees Parlement veel
meer betekent dan duizenden folders. En ik ben haar daar
erkentelijk voor. We moeten dus aan een resultaatgerichte Unie werken. Europa moet het Europa van de vrijheden zijn en niet dat van de maakbare samenleving, van
de subsidies van Noord naar Zuid. Europa is geen transfer union. Volksvertegenwoordigers, of ze nu in Den Haag
zitten of in Brussel en Straatsburg, moeten regeringen en
de Europese Commissie altijd controleren op het uitgeven van belastinggeld. Dat is geld van de burger. Eigenlijk moet je je als volksvertegenwoordiger altijd de vraag
stellen: kan het niet minder? Dat moet eigenlijk onderdeel
van je DNA zijn. Een parlement moet eigenlijk niet zeggen "wilt u meer doen voor meer geld" maar "wilt u meer
doen met minder geld". En dat kan vaak ook. Dat betekent
dat de uitgaven van de Europese Unie niet behoeven te
stijgen, niet in 2012 ten opzichte van 2011 en ook niet in
de periode 2014–2020 waar het gaat om de financiële perspectieven. Dat hoeft niet. Laten we vooral kijken wat we
met zijn allen kunnen bereiken en wat daarvoor nodig is.
Het betekent ook dat de Europese Commissie nee moet
durven verkopen als lidstaten vragen om nieuw beleid,
om Europees beleid. Ze moet dan gewoon zeggen: dat
kan niet binnen het budget, dat zijn we niet van plan te
doen. Dit vergt een uiterste terughoudendheid van regeringen, van de Commissie zelf en van de parlementen,
waaronder het Europees Parlement.
Waar het eigenlijk om gaat, is het bevorderen van de
concurrentiekracht van de Unie, en daarmee ook van Nederland, in de wereld. In de wereld zijn landen en continenten – denk aan Azië, Latijns-Amerika en Afrika – die
in gewicht toenemen. Als Europa niet uitkijkt, wordt het
een soort pensionadoparadijs à la Florida; daar is het heel
aardig wonen, maar het is geen drijfveer voor nieuwe
ontwikkelingen zoals Silicon Valley. Europa moet natuurlijk Silicon Valley willen zijn. Dat betekent: verstandige
handelsakkoorden, een Europese bevoegdheid, research
and development, energie, dus nieuwe prioriteiten. Men
noemt dit de prioriteiten van de eenentwintigste eeuw,
ten opzichte van die van de twintigste.
De voorzitter:
Ik geef het woord voor een interruptie aan de heer
Plasterk, maar benadruk dat de heer Van Baalen vandaag
hier is om inlichtingen te verstrekken. Misschien kan hij

26 mei 2011
TK 86

86-3-6

Van Baalen
hem vooral vragen om een toelichting op zijn standpunten.
De heer Plasterk (PvdA):
Dank u voorzitter, dat wilde ik ook doen; ik wilde kijken of
ik erin zou kunnen slagen om van hem een iets duidelijker antwoord te krijgen dan ik van zijn collega Ten Broeke
zojuist kreeg. Zowel de heer Voordewind als ikzelf probeerden namelijk te vragen wat er precies wordt bedoeld
met de nullijn: de reële nullijn, of de nominale nullijn?
Wij weten allen dat het verschil erin zit dat je wel of niet
gaat corrigeren voor inflatie en over de komende periode
scheelt dat zo'n 21 mld. Als de heer Van Baalen zegt dat
het niet verder omhoog moet, bedoelt hij dan nominaal of
reëel?
De heer Van Baalen (EP/VVD):
Ik ben een controleur van de Europese Commissie en niet
van de Nederlandse regering, maar wij voeren nu dit debat. Ik ben voorstander van kijken naar hoe je met minder
geld meer taken kunt verrichten en als dat kan door de inflatie niet te compenseren, is mij dat lief. Alleen wil ik de
Nederlandse regering niet de mogelijkheid ontnemen om
in Europees verband tot compromissen te komen. Ik vind
het dus onjuist om haar de handen te binden en zo naar
Brussel te sturen. Ik laat het dus aan de Tweede Kamer en
de regering om het hierover eens te worden, maar mijn
VVD-collega's en ikzelf in het Europees Parlement vinden
dat je ook niet qua compensatie op de inflatie hoeft af te
gaan. Maar nogmaals, het is aan de Kamer en de regering
om hierover zelf een conclusie te trekken.
Ik zal afronden, want voor mij als Europarlementariër
zit de tijd erop. Om de internationale concurrentiekracht
te bevorderen, moeten wij de crises de baas worden, zoals de bankencrisis. Ook deze Kamer en regering hebben
gezocht naar een Europees antwoord. Ik zeg het hier duidelijk: dat leidt tot meer bevoegdheden voor de Europese instellingen, dat is een feit. Nationale parlementen en
nationale regeringen willen dit dus. Over de eurocrisis is
veel gesproken. Ook daarvan zeggen deze Kamer en deze regering dat we een Europees antwoord daarop nodig
hebben: een strenger Stabiliteitspact, economische cohesie, maar uiteindelijk leidt dat allemaal tot meer bevoegdheden in Brussel. In mijn opzicht is dat alleen aanvaardbaar als het toezicht onafhankelijk is en als sancties daadwerkelijk worden opgelegd. Dat betekent dat de Commissarissen in de Europese Commissie die zijn belast met het
bankentoezicht en het Stabiliteitspact eigenlijk dezelfde
onafhankelijke status zouden moeten hebben als de mededingingscommissaris, omdat de discussie anders een
soort koehandel wordt tussen Parlement en Commissie,
wat we moeten voorkomen. De grenzen van het Verdrag
van Lissabon moeten naar letter en geest worden aanvaard en niet worden opgerekt.
Een paar eenvoudige vragen aan de regering. Van het
Poolse voorzitterschap heb ik begrepen dat het zich wil
inzetten voor een sterkere Europese defensiesamenwerking. In een tijd dat in de lidstaten zoveel wordt gekort op
defensie is dat hard nodig, en ook binnen de NAVO. De
Poolse regering zei in een gesprek met fracties van het
Europees Parlement dat daarop geen positieve reacties
kwamen van de lidstaten. Is dat zo, hoe staat de Nederlandse regering ten opzichte van een strakkere en sterkere Europese defensiesamenwerking? Laat de regering zich
uiten over hoe zij het Verdrag van Lissabon en de grenzen ervan zal bewaken; dat is namelijk van vitaal belang.

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

Uiteindelijk moet de samenwerking tussen de leden van
het Europees Parlement en van de nationale parlementen hecht zijn. Alleen samen kunnen we de lidstaten en de
Commissie controleren onder het motto: het gaat om de
burger, de belastingbetaler, de kiezer; die moet baat hebben bij Europese samenwerking.

De heer Plasterk (PvdA):
Voorzitter. Wij praten over de Staat van de Europese Unie
en eerlijk gezegd staat de Unie er niet zo zorgeloos voor.
Het vrije verkeer van personen staat onder druk en ik
denk daarbij aan het verkeer tussen Italië en Frankrijk en
de grenscontroles bij Denemarken. Er is sprake van extreem hoge jeugdwerkloosheid in bijvoorbeeld Spanje en
Italië. De euro dreigt in een crisis te belanden en de electorale steun voor anti-Europapartijen groeit.
Ik wil helder maken waar de PvdA staat. Wij zijn van
mening dat wij Europa hard nodig hebben om de grote
problemen van onze tijd het hoofd te bieden. De financiële crisis, de milieu- en klimaatproblematiek en de migratiestroom zijn internationaal en wij kunnen in ons
mooie Nederland dat soort zaken niet alleen oplossen. Wij
zullen altijd kritisch blijven en de Kamer weet dat ik op dat
punt altijd kritisch ben geweest. Wij moeten niet nodeloos
macht en bevoegdheden centraliseren. De "wipkip" en de
"gehaktbereiding" zijn termen die iedereen wel kent.
Het is nu de tijd om met zijn allen goed op te passen
dat er geen ongelukken gebeuren. Juist Nederland is een
open economie. Onze ligging staat symbool voor onze
positie in de wereld: aan de monding van de rivieren tussen continentaal Europa en de Angelsaksische wereld en
de wereldzeeën. Die ligging maakt dat wij groot belang
hebben bij een open cultuur en bij een open Europa.
Het gevaarlijke brouwsel dat ik zojuist noemde, zou er
zomaar toe kunnen leiden dat er ergens een kink in de kabel komt en dat het project van een sociaal, sterk en modern Europa onder druk komt te staan.
De heer Van Bommel (SP):
Met deze positiebepaling van de PvdA zet de heer Plasterk
zich af tegen wat hij noemt "anti-Europapartijen". Anti-Europees betekent volgens mij dat een partij bepleit dat de
Europese Unie moet worden opgeheven of dat een partij eruit wil stappen. Ik ken geen partijen in de Tweede Kamer die dat bepleiten. Wat bedoelt de heer Plasterk met
anti-Europapartijen?
De heer Plasterk (PvdA):
Ik ben blij te horen dat de SP zich daar niet onder schaart,
maar er zijn in Europa wel degelijk diverse partijen die
zich in verschillende gradaties en op verschillende onderwerpen tegen het project Europa afzetten. Het is fijn te
horen dat de SP zich daar niet toe rekent.
De heer Van Bommel (SP):
Ik hoor geen antwoord op mijn vraag. Welke partijen in
welke landen bedoelt de heer Plasterk die de Europese
Unie willen opheffen of zeggen dat wij eruit moeten stappen? Ik ken ze niet. Ik zie ze ook niet in de Tweede Kamer
en ik ben blij dat hij dat erkent. Hij roept een schrikbeeld
op van het terugdringen van het vrije verkeer van personen of van andere zaken, zoals de Economische en Monetaire Unie. Dat is volgens mij echter Europa-kritisch en dat
is de heer Plasterk zelf ook. Welke partijen kent hij nu in

26 mei 2011
TK 86

86-3-7

Plasterk
Europa die bepleiten de Europese Unie op te heffen of de
eigen lidstaat daaruit te laten treden?
De heer Plasterk (PvdA):
Op dit punt bestaan er grijstinten en ik constateer tot mijn
spijt dat de motie van de PVV over "geen cent meer naar
Griekenland" ook door de SP is gesteund. Daarmee is het
nog niet automatisch een anti-Europapartij, maar het laat
wel zien dat er grijstinten zijn in het debat over de positie
en de rol van Europa.
De heer Van Bommel (SP):
Ik word aangesproken, want daarmee trekt de heer
Plasterk toch weer het lijntje door naar kritiek op Europa, kritiek op het noodfonds en op het geld dat wordt gestort in de bodemloze put die Griekenland heet. Hij noemt
dit anti-Europa, maar dat is het niet. Hij kan dat ook geen
grijstinten noemen.
De voorzitter:
De heer Plasterk vervolgt zijn betoog.
De heer Plasterk (PvdA):
Voor wat betreft de positie van Europa in de wereld, waar
het kabinet terecht over spreekt, is het natuurlijk wel jammer en triest dat de Europese landen niet met één mond
spreken over Libië. Ik hoop dat dit in de toekomst anders
wordt.
Wij hebben zojuist al gesignaleerd dat wij van de stoere teksten uit het VVD-verkiezingsprogramma over het
bedrag van 1 mld. dat terug zou komen, nu minder horen. Ik heb de heer Ten Broeke niet horen zeggen dat hij
het met ons eens is dat de EU-begroting nominaal op nul
zou moeten staan. Dat betekent dat er geen geld meer bijkomt. Ik wijs er overigens op dat nog gisteren in het Europarlement is gestemd over het voorstel om het budget
reëel met 5% te verhogen. Dat voorstel is door de christendemocraten en de liberalen in het Europees Parlement
gesteund. Mijn partijgenoot Berman was daar een van de
weinigen die op dat punt de rug recht hield door te zeggen dat hij daar niet voor was.
Ik vind dat wij, in een tijd dat wij landen en burgers vragen de broekriem aan te halen, met alle liefde die wij voor
het Europaproject hebben, wel moeten zeggen dat het
budget nominaal op nul moet komen te staan. Dat is de
enige manier waarop wij draagvlak voor het project kunnen behouden.
Ik heb enige suggesties hoe dat zou kunnen. Wij vinden
al jaren dat het verhuiscircus tussen Straatsburg en Brussel eens moet zijn afgelopen. De landbouwsubsidies – ze
zijn al genoemd – zijn niet alleen niet-optimaal besteed
geld, maar ze werken ook zeer marktverstorend voor boeren in de derde wereld. Wat ons betreft, kan daar geld
worden gehaald. Dat geld kan voor een deel worden gebruikt voor het trimmen van de begroting en voor een ander deel voor andere taken, het toezicht op de financiële
markten, innovatie, duurzame energie en een gemeenschappelijk asiel- en migratiebeleid. Wat mij betreft kan
daaraan steun aan de regio Noord-Afrika worden toegevoegd.
Voorzitter. Waarom legt de regering zich bij voorbaat
neer bij een gelijkblijvend budget voor het landbouwbeleid? Het was toch de inzet om dat geld te herprioriteren?
Ik heb de motie-Timmermans/Van Baalen uit 2005 voor
mij liggen. In die motie werd daar toen al om gevraagd.
Hulde voor de heer Van Baalen.

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

De heer Schouw (D66):
Het is het standpunt van de PvdA-fractie dat de EU-begroting op dat nominale niveau moet worden gehouden. Ik
neem aan dat achter dit beleid het idee zit dat je dat in tijden van bezuinigingen hoort te doen. Heeft dit standpunt
ook consequenties voor de nationale begroting? Als dat
zo is, zou de PvdA-fractie in ieder geval consistent zijn.
Deze fractie moet de regering dan natuurlijk nog wel vragen om nog eens 2% te bezuinigingen op de rijksbegroting.
De heer Plasterk (PvdA):
Zoals de heer Schouw weet zijn deze twee discussies, de
discussie over de afdracht aan Europa en de discussie
over de hoogte van de Europese begroting, niet geheel
identiek. Wij steunen het standpunt van de regering dat
Nederland minder aan Europa zou moeten afdragen als er
een goede verdeelsleutel kan worden gevonden. Behalve
die discussie speelt ook de discussie over het absolute niveau van de begroting van de EU en daarover heb ik zojuist mijn positie bepaald.
De heer Schouw (D66):
Ik denk dat mijn vraag niet helemaal helder was. Ik hoor
de heer Plasterk zeggen "nulgroei en geen inflatiecorrectie
voor de EU-begroting". Dat is op zichzelf een te verdedigen lijn, maar de consequentie daarvan moet volgens mij
wel zijn dat je op dezelfde manier omgaat met de rijksbegroting, namelijk nulgroei en geen inflatiecorrectie. Ik
constateer echter dat de PvdA-fractie vindt dat de rijksbegroting wel voor de inflatie moet worden gecorrigeerd.
Ik kan die twee verhalen niet met elkaar rijmen en ik krijg
dan ook graag een verklaring van de heer Plasterk.
De heer Plasterk (PvdA):
Ik heb daarop zojuist al antwoord gegeven. Als wij onze
Tweede Kamervergaderingen ook in Arnhem zouden houden en daarvoor periodiek zouden verhuizen, zou ik ook
aandringen op bezuinigingen. Als wij in Nederland ook
met dit type landbouwinkomenssubsidies zouden werken,
zou ik ook pleiten voor een kleinere begroting. Ik geloof
echter niet dat dit in Nederland het geval is.
De heer El Fassed (GroenLinks):
De nominale lijn. De PvdA is toch een onderdeel van de
Europese sociaaldemocratische familie?
De heer Plasterk (PvdA):
Zeker. U mag zich daar bij aansluiten, hoor.
De heer El Fassed (GroenLinks):
Naar mijn weten hebben de sociaaldemocraten gisteren
niet gestreefd naar minimaal 5% erbij.
De heer Plasterk (PvdA):
Ik weet niet of ik de vraag helemaal begrijp. Er is gisteren
gestemd over het voorstel om de begroting reëel met 5%
te verhogen. Dat wil zeggen 5% bovenop de inflatie. Naar
mijn weten was daar op een enkeling na alleen Berman
tegen. De liberalen en de christendemocraten waren er in
ieder geval voor.
De heer El Fassed (GroenLinks):
Was mijnheer Berman misschien de enige sociaaldemocraat die tegen dit voorstel stemde?

26 mei 2011
TK 86

86-3-8

Plasterk
De heer Berman (EP/PvdA):
Ja!
De heer Plasterk (PvdA):
Ik kan niet verhelen dat hierover meningsverschillen bestaan in de sociaaldemocratische fractie. De heer Van de
Camp zit te klappen, maar dat is toch nog steeds een heel
stuk beter dan wat de christendemocratische fractie wil,
want die is unaniem voorstander van een verhoging van
het Europese budget met 5%.
De heer Ten Broeke (VVD):
Trekt de Europese fractie van de PvdA onder leiding van
de heer Berman de lijn door die de heer Plasterk vandaag
bepleit? Hij is namelijk een voorstel van nominaal minder.
Komen de voorstellen van de PvdA in het Europees parlement aan de orde in de onderhandelingen over de noodzaak om minder uit te geven? Toen de heer Timmermans
nog in vak-K zat heb ik van hem geleerd dat de Kamer de
regering enige ruimte moet bieden om met een goed resultaat voor de Nederlandse belastingbetaler terug te kunnen komen. De heer Plasterk is er echter als enige op uit
om op een absolute min uit te komen. Geeft hij de regering desondanks de ruimte om ook met een reële nullijn
thuis te komen?
De heer Plasterk (PvdA):
De heer Ten Broeke lijkt te worstelen met de begrippen
"reëel" en "nominaal". Ik vraag niet om een nominale minlijn, maar om nominaal nul. Dat betekent dat er in euro's
niets bijkomt. Als je de reële nullijn neemt, en dus voor inflatie corrigeert, komt er 21 mld. bij in de komende periode. Dat zou niet moeten. Er moet bij eenparigheid worden besloten en art. 270 geeft de lidstaten het recht om te
zeggen: zo gaan wij het niet doen. Ik roep de regering op,
daaraan vast te houden. Ik ben benieuwd naar haar antwoord.
De heer Ten Broeke (VVD):
Ik had het over een reële nul en een absolute min. Hoe
je het ook wendt of keert: u wilt dat er absoluut minder
wordt uitgegeven. Daarmee kan de begroting eigenlijk
niet meer worden uitgevoerd omdat er aan een aantal
verplichtingen niet kan worden voldaan. Dat is het effect van wat u voorstelt. Wilt u antwoord geven op mijn
vraag? Komen er voorstellen van de PvdA-fractie in het
EP om absoluut omlaag te gaan? Wat gaat u doen om deze Nederlandse regering de ruimte te geven ...
De voorzitter:
Mijnheer Ten Broeke, ik ga niks doen.
De heer Ten Broeke (VVD):
Wat gaat de heer Plasterk voorstellen? Krijgt de Nederlandse regering de ruimte om een heel scherpe koers
in Europa te varen of is die ruimte er ineens niet meer?
De heer Plasterk zegt dan iets heel anders dan de heer
Timmermans de afgelopen vier jaar heeft gedaan.
De heer Plasterk (PvdA):
De heer Ten Broeke introduceert nu bewust of onbewust
een nieuw begrip: de absolute nullijn. Wij vinden de reële nullijn, die toch weer met de inflatie groeit, niet goed.
Onze lijn is consistent. Die geldt voor de PvdA-leden in de
Tweede Kamer en elders. Wij roepen de regering op, dit
te bespoedigen.

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

De heer Ormel (CDA):
Wij hebben te maken met het grote probleem van illegale immigratie naar de EU. Hoe wil de PvdA dat probleem
aanpakken? Wil zij dat doen door Frontex aan de randen
van de EU, of door grensbewaking?
De heer Plasterk (PvdA):
Dat is een ander onderwerp, maar ik wil met alle plezier
antwoord op de vraag geven. Wij zijn niet voor het herinvoeren van nationale grensbewaking. Dat spreekt voor
zich. Ik heb in mijn inleiding aangegeven dat ik het zorgelijk vind dat er in Denemarken en bij de grens tussen
Italië en Frankrijk bewegingen lijken te zijn die de Schengen-vrijheid tussen haken zetten.
De heer Ormel (CDA):
De heer Plasterk denkt dat dat een ander onderwerp is,
maar dat is het niet. Als de PvdA vindt dat Frontex illegale immigratie moet tegengaan, moet dat betaald worden.
Hoe dan?
De heer Plasterk (PvdA):
Ik dacht dat ik dat had gezegd, maar ik dank de heer
Ormel voor de gelegenheid om dat nog eens te doen. Op
een aantal terreinen, het gemeenschappelijk asiel- en immigratiebeleid, de innovatie en het toezicht op de financiële markten, moet Europa meer geld inzetten. Dat geld
halen wij weg bij punten waarvan wij vinden dat er minder naartoe kan, bijvoorbeeld het landbouwbeleid.
De heer Bontes (PVV):
Zojuist ging de discussie over de begroting voor 2012.
Er werd gesteld dat daar geen veto op rust. Dat rust er
wel op. Er vindt een zware verschuiving in de begroting
plaats, denk aan het ITER-project, en dan is er wel een veto. Stel dat dit zo is, moet de regering dan naar de onderhandelingen gestuurd worden met de opdracht om het
veto te gebruiken?
De heer Plasterk (PvdA):
Het gaat niet om de zwaarte van de begroting. Die begroting maakt de komende twee jaar nog onderdeel uit
van de afgelopen vijfjaarsperiode waarin geen vetorecht
geldt. Voor de komende periode, die ingaat in 2014, geldt
dat vetorecht wel. Dat betekent dat de regering opgeroepen kan worden het been stijf te houden.
De heer Bontes (PVV):
Dat is geen antwoord op mijn vraag. Er rust wel een veto
op. Er vindt een flinke verschuiving plaats in de begroting
van 2012, bijvoorbeeld bij het ITER-project. Ik garandeer
dat die verschuiving er is. Is de heer Plasterk er voorstander van dat de regering het vetorecht gebruikt?
De heer Plasterk (PvdA):
Naar mijn informatie geldt er voor de begroting voor 2012
geen vetorecht. Misschien kan de staatssecretaris dat nog
toelichten. Als het wel zo is, vind ik dat wij strak aan die
nullijn voor de komende jaren moeten vasthouden.
De voorzitter:
Wij gaan nu over naar de heer Berman.
De heer Plasterk (PvdA):
Ik ben nog niet klaar voorzitter. Ik ben nog niet op de helft
van mijn spreektijd.

26 mei 2011
TK 86

86-3-9

Plasterk
De voorzitter:
U hebt nog 4 minuten en 12 seconden.
De heer Plasterk (PvdA):
Dat is iets meer dan de helft van 8.
De voorzitter:
U kunt rekenen.
De heer Plasterk (PvdA):
Dat komt uit mijn vorige leven. Voor een woordvoerder Financiën is het ook wel nuttig.
De voorzitter:
Basisschool heeft haast iedereen.
De heer Plasterk (PvdA):
Ik heb nog lagere school gehad. Dat merk je direct.
Ik kom te spreken over de financiële stabiliteit en de
crisis in Europa. Allereerst maak ik een duidelijk onderscheid. De landen die aan het infuus liggen van de Europese fondsen zijn feitelijk failliet. Zij staan onder curatele van het IMF. Ik kom daarop zo nog terug. Ik kom echter allereerst te spreken over de landen waarvoor dat niet
geldt. Ik vind het redelijk dat daarop toezicht plaatsvindt,
zoals nu ook is vastgelegd in het Europact, om te voorkomen dat zij aan het infuus geraken. Ik heb daarover echter
wel zorgen. Wij moeten niet via de achterdeur bevoegdheden overdragen waardoor Brussel uiteindelijk toch zaken gaat bepalen op het gebied van pensioenen, lonen,
AOW-leeftijden, ontslagrecht of winkelsluitingstijden. In
de brief van de regering is keurig de hele keten weergegeven van monitoren, best practice vaststellen – er is geen
woord Frans bij – benchmarken en erop toezien. Uiteindelijk wordt echter toch vanuit Brussel vastgelegd hoe zaken moeten worden gedaan. Zo lees ik in het Europact dat
het loonkostenbeleid op straffe van een boete onderdeel
uitmaakt van het Europees toetsingskader. Ik vraag de
regering of dat niet in strijd is met de aangenomen motie-Slob, waarvan de regering heeft gezegd haar te zullen
uitvoeren, waarin staat dat wij het loonbeleid niet op Europees niveau gaan voeren.
Dan nu de landen die wel aan het infuus liggen. Ik las
in de brief van de heer Knapen dat hij zich zorgen maakt
over foute berichtgeving in de media. De regering wil onjuiste percepties herstellen. Op dit punt uit ik kritiek. Ik
hoor nu al enige maanden van de regering dat wij het
geld dat wij in het Europese fonds storten uiteindelijk allemaal weer terugkrijgen. Dat rendeert en daar worden wij
als burgers allemaal beter van. De laatste weken heb ik
echter de indruk gekregen van minister De Jager dat het
nog maar de vraag is of wij dat terugkrijgen. Er moet misschien zelfs geld bij. Dat is wel een heel verschil. De regering moet dan niet de media de schuld geven van foute berichtgeving. Is de regering niet gewoon te zonnig geweest over de vooruitzichten van die fondsen? Op deze
manier mag het je niet verbazen dat de bevolking op een
gegeven moment kritisch wordt en zegt: dit verhaal geloven wij niet meer.
In relatie tot Griekenland vraag ik het kabinet naar het
laatste nieuws. Dat verandert van dag tot dag met de crisis daar. Onze positie is helder. Het IMF is nu allereerst
scheidsrechter in het beoordelen of de Grieken zich houden aan de eerder gemaakte afspraken. Ik ben er nog niet
op voorhand van overtuigd dat daaruit een positief beeld
naar voren komt. Ik vind echt dat de Grieken dat moeten

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

doen. Dat is stap één. Als dat niet gebeurt, dan zal de volgende schijf, die van de lening die zou worden verstrekt,
moeten worden stilgelegd. Het doet mij overigens pijn
voor de burgers van Griekenland, dat zeg ik er meteen bij.
Wij kunnen daar van hieruit echter niets aan doen. Hun
eigen regering heeft er in de afgelopen jaren een aantal dingen fout laten lopen. Dan is het zoals het is. Als de
Grieken orde op zaken stellen, dan is mijn fractie bereid
om in te stemmen met, onder voorwaarden, bijspringen.
Daarbij is het een goed idee om donorlanden een "pandrecht" te geven op de instellingen die nu in Griekenland
geprivatiseerd worden. Die hoeven niet aan China verkocht te worden. Laat de donorlanden daar dan recht op
krijgen.
Ten slotte stel ik nog een laatste punt aan de orde, namelijk dat van immigratie. Het kabinet schrijft ons dat de
regering inzet op wijziging van Europese richtlijnen; hiervoor is steun nodig van de lidstaten; de tijd lijkt daarvoor
rijp te zijn. De PVV zei vanochtend in de krant dat wijziging van de verdragen over het asielrecht een belangrijke
reden is om deze coalitie te steunen. Welnu, het kabinet
is per kerende post beantwoord door Eurocommissaris
Malmström, een liberale partijgenoot van onze premier,
die gisteren op bezoek was in Den Haag. Zij zegt: ik heb
nog van geen enkel ander land gehoord dat het plannen
heeft voor de regels over gezinshereniging, ik weet dat
het in Nederland heel belangrijk wordt gevonden maar
ik hoor daarover niets in andere lidstaten. De Commissaris waarschuwt tegen de oplossingen en zegt: ik maak
mij zorgen en ik heb dat geuit aan de Nederlandse regering. Mijn vraag aan de premier is dan ook: heeft hij inmiddels tegen zijn politieke vrind Geert Wilders gezegd
dat het feest niet doorgaat wat betreft het bijstellen van
de Europese regels, helaas pindakaas, en wat zei Wilders
toen? Of denkt de minister-president dat Commissaris
Malmström de opvattingen van de andere lidstaten onjuist heeft weergegeven?
De heer Ten Broeke (VVD):
Puur voor de Handelingen het volgende. De VVD-fractie
zit niet in de SURE-commissie in het Europees Parlement
waar de financiële perspectieven worden voorbereid. Zij
kan daar dus ook niet voor hebben gestemd.
De heer Plasterk (PvdA):
Maar de liberalen wel.
De heer Ten Broeke (VVD):
Net zoals de sociaaldemocraten ook niet eenvormig zijn.
Het is een buitengewoon flauw spelletje dat u hier speelt,
ik bezondig mij daar niet aan. U zou er werkelijk goed aan
doen dat ook niet te willen.
De heer Plasterk (PvdA):
Ik zei "de liberalen", voorzitter.
De heer Ten Broeke (VVD):
Het tweede punt gaat over de inzet van de PvdA-fractie
amper zeven dagen geleden, maar daarover zal mijn collega schouw zo meteen nog iets zeggen.
De heer Plasterk (PvdA):
Ter toelichting, ik zei ook nadrukkelijk: "christendemocraten en liberalen", dus ik heb mij dacht ik op dat punt ook
juist uitgedrukt.

26 mei 2011
TK 86

86-3-10

Plasterk
De voorzitter:
Waarvan akte. Dan zie ik de heer Schouw.
De heer Schouw (D66):
Ja, want ik was al aangekondigd door heer Ten Broeke.
We hebben ook nog even in de Handelingen gekeken
wat de heer Groot vorige week heeft gezegd namens de
PvdA. De heer Ten Broeke suggereerde een verschil, dus
ik dacht: ik zal het eens even opzoeken. Ik wil dit toch
even aan de heer Plasterk voorhouden. De heer Groot
zegt: onze fractie steunt dan ook voluit de inzet van het
kabinet om de komende meerjarenbegrotingen niet meer
te laten stijgen dan met de inflatie. Wat de heer Plasterk
vanochtend in de grootste krant van Nederland zei en nu
hier zegt, is toch echt een draai. Ik kan het niet anders
maken, maar ik geef de heer Plasterk natuurlijk toch nog
eens de gelegenheid om uit te leggen hoe dat nu precies
zit.
De heer Plasterk (PvdA):
Voorzitter, ik heb dacht ik niet de toestemming van de
heer Schouw nodig om hier uit te leggen hoe het met onze opvatting zit, maar niettemin sterk het op prijs dat hij
mij die gunt. De heer Groot heeft in de discussie met partijen die dat reëel kunnen verhogen gezegd: ik vind dat
het niet weer omhoog mag dan met de inflatie. Ik heb dat
nu binnen de grenzen inderdaad strenger en nader gespecificeerd, en gezegd: het gaat niet alleen niet meer omhoog dan met de inflatie; sterker nog, ik vind dat het op
nul moet staan. Ik zie de minister-president nu nee schudden. Ik ben toch heel benieuwd naar zijn antwoord omdat zijn eigen verkiezingsprogramma nog ver onder dat
budget gaat. Ik ben benieuwd wat hij daarvan waarmaakt.
Maar laten wij hierop het antwoord van de minister-president afwachten.
De heer Schouw (D66):
Voor de feitelijke vaststelling, waarna wij denk ik over
kunnen naar de volgende spreker ...
De voorzitter:
Dank u wel voor de hulp!
De heer Plasterk (PvdA):
Daar gaat u ook niet over, mijnheer Schouw!
De voorzitter:
U doet het voorzitterschap er even bij, begrijp ik!
De heer Schouw (D66):
Mevrouw de voorzitter, dit is natuurlijk een belangrijk
punt. Anders blijft het de hele dag hangen. Wij hebben
daarover nu gewoon klaarheid, namelijk dat het standpunt van de PvdA vandaag echt heel anders is dan dat
van vorige week. Wij hebben daar de Handelingen voor.
Dan is het denk ik ook even klaar. Er is een draai gemaakt.

len en waarin wij in een dreigende Europese crisis zitten,
het draagvlak moeten zien te houden voor maatregelen
die ook met zich mee zouden kunnen brengen dat Nederlands geld, wellicht onder omstandigheden, moet worden
bijgedragen aan de stabiliteit van de euro. Wij moeten nu
de Europese Unie nominaal op de nullijn houden. Dat is
de opvatting van mijn partij.
De heer El Fassed (GroenLinks):
In die commissie zaten twaalf sociaaldemocraten, waarvan elf stemden voor het woordje "minstens" 5%. Er was
één sociaaldemocraat die zich onthield van stemming
in plaats van tegen te stemmen. Wat zou het eerste zijn
waarop de PvdA zou willen bezuinigen als het gaat om
die nullijn?
De heer Plasterk (PvdA):
Voorzitter, ik ga zo uw toestemming vragen om onze gast,
de heer Berman, even op dit punt te laten rectificeren. Ik
dacht dat dat binnen de mogelijkheden van de vergaderorde mogelijk is.
De voorzitter:
De heer Berman mag inlichtingen geven.
De heer Plasterk (PvdA):
Dus misschien mag hij op dit punt even zijn stemgedrag
van gisteren adstrueren.
De voorzitter:
De heer Berman krijgt zelfs vier minuten om inlichtingen
te geven.
De heer Plasterk (PvdA):
Dan resteert de simpele vraag, waarop ik naar ik meen al
drie keer antwoord heb gegeven. Ik heb de posten aangewezen in de EU-begroting waar van mij wel wat af mag:
het reiscircus naar Straatsburg en de landbouwsubsidies. Dan gaat het om meer dan 40 mld. Daar is dat ruimschoots te halen.
De voorzitter:
Dan gaan wij nu luisteren naar de inlichtingen van de
heer Berman van de PvdA-eurodelegatie. Het is een heel
nieuw type debat dat zich nu ontrolt.

De heer Berman (EP/PvdA):
Voorzitter. Vier minuten is een rijkdom voor een Europarlementariër. Meestal heb je anderhalve minuut, of 45 seconden.
De voorzitter:
Dat kan ook!

De heer Plasterk (PvdA):
Jazeker, voorzitter, dank! De heer Schouw was vanuit de
Eerste Kamer kennelijk gewend aan een andere vergaderorde, dat zij hem gegund. Ik heb aangegeven wat het
standpunt van de PvdA op dit punt is. Ik vind dat wij in
deze situatie, waarin iedereen de broekriem moet aanha-

De heer Berman (EP/PvdA):
Drie fundamentele principes vormen de basis van de Europese Unie, volgens Jacques Delors, voormalig voorzitter van de Europese commissie: de concurrentie die stimuleert, de samenwerking die versterkt en de solidariteit
die ons verenigt.
Concurrentie. Het liefst ziet de VVD de concurrentie
overal toeslaan, ook in de publieke sector. Gelukkig komen niet alle liberale dromen uit en stelt de EU ook grenzen aan de concurrentie in de interne markt. In het Ver-

Tweede Kamer

26 mei 2011
TK 86

De voorzitter:
Mijnheer Plasterk, hebt u behoefte aan een reactie?

Staat Europese Unie

86-3-11

Berman
drag van Lissabon is vastgelegd dat elke lidstaat zelf
beslist welke diensten van algemeen belang buiten de
marktwerking zullen blijven.
Samenwerking. Die is volgens de regering "bittere
noodzaak". Dat klinkt als "frisse tegenzin", als "Europa als
corvee". Met zo'n kabinet is Nederland de boze buurman
in Europa.
Solidariteit. De EU krikt de armste regio's op naar ons
niveau van welvaart voor een gelijk speelveld, met gelijke kansen voor iedereen. Laat die concurrentie dan maar
toeslaan, dat is goed voor iedereen. Het kabinet heeft een
heel ander uitgangspunt en wil anderen slechts bijstaan
indien dat in ons eigen directe belang is. En dat werkt ergernis bij de buren.
Het resultaat is een serie gemiste kansen. Juist nu
moet onze stem gehoord worden in Brussel, zeker als wij
het erover eens zijn dat het vanzelfsprekend is dat de EUbegroting een stap terugdoet, net als de nationale begrotingen. Maar Jan Kees de Jager wordt niet altijd uitgenodigd bij topoverleggen over de financiële crisis. Dat kun je
andere verwijten, maar het is beter om in de spiegel te kijken.
Ons land heeft als exportland belang bij een sterke euro. Dat vraagt om een vernieuwd stabiliteitspact, om harde voorwaarden aan leningen aan landen als Griekenland
en om een Europees stabiliteitsfonds. Over al die zaken
heeft dit kabinet lopen tijdrekken totdat De Jager mopperend Angela Merkel volgde, ook al zo aarzelend. Die
lange aarzeling leidde tot een zwakkere euro en tot hogere rentes. Voor onze export was dat cynisch genoeg prima. Ik vraag de regering of het achteraf niet beter was geweest, sneller te besluiten om tot zo'n stabiliteitsfonds
te komen teneinde gezamenlijk die noodzakelijke kracht
uit te stralen naar de financiële markten. En laat de banken ook eens meebetalen aan hun crisis, met een bankenbelasting. De regeringen van de EU kunnen hiertoe gezamenlijk besluiten, niet het Europees Parlement.
Gemiste kansen zie je ook in het milieubeleid. Ons land
komt zijn toezeggingen niet na. De CO2-doelstellingen
worden niet gehaald. Van het aaneensluiten van natuurgebieden komt niets terecht. Openstelling van de Haringvlietsluizen, toch een kleine moeite, vindt de regering
te duur, wat leidt tot een enorm onbegrip bij de buren.
Laat de regering het werkelijk bij zo'n botte weigering?
Als andere lidstaten Europese afspraken niet nakomen,
schreeuwt Nederland moord en brand. Maar Nederland
pleegt een aanslag op het gemeenschappelijk milieubeleid; een gemiste kans. In Duitsland levert de duurzame
economie al meer banen op dan de auto-industrie.
Nog zo'n denkfout: wij verslinden tv-series als Grenzeloos Verliefd over Nederlanders die in verre landen hun
liefde achternagaan, maar ons eigen beleid is keihard. Gezinshereniging? Nee, tenzij. De regering wil aan verdragen en EU-richtlijnen morrelen, maar juist door deze zelf
na te komen, maken wij het andere landen moeilijker om
hun eigen gang te gaan. Hoort dat niet de taak van Nederland te zijn: de versterking van de internationale rechtsorde waarvan Den Haag de hoofdstad is? Het zou die positie
onderstrepen, versterken; een gemiste kans.
Ik vraag deze regering om moed te tonen, de moed om
af te wegen waar besluiten genomen moeten worden –
gezamenlijk in Brussel of in de lidstaten – en de moed om
hardop te zeggen dat niemand de grote uitdagingen van
deze tijd alleen aankan en dat internationale samenwerking bitterhard, nee hard nodig is. Premier Rutte zei vorige week bij de opening van het Huis van Europa hier om

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

de hoek dat Nederland thuis is in Europa en dat Europa
thuis is in Nederland. Dat zijn mooie woorden. Ze geven
hoop op een internationale ambitie, maar wanneer komt
de regering daar dan mee?
De heer Ten Broeke (VVD):
Ik wil de heer Berman twee dingen voorhouden. De heer
Berman heeft namens de Partij van de Arbeid voorgestemd om het Europees Parlement nog eens 132 mln. extra te geven omdat dit, zo liet de heer Berman in een van
de overleggen weten, nodig was om de extra taken van
het Europees Parlement goed te kunnen uitvoeren. De
VVD-fractie heeft daar overigens tegengestemd. Gaat de
heer Berman deze verhoging terugdraaien? Dat is mijn
eerste vraag. Ik heb nog een tweede vraag. Zojuist hebben wij van de heer Plasterk gehoord dat hij voor een absolute min is, dus voor daadwerkelijk minder uitgeven;
niet de inflatie corrigeren, maar gewoon minder uitgeven.
Mijnheer Berman, gaan wij van u voorstellen binnen de
socialistische fractie zien die ertoe leiden dat de Europese
begroting volgend jaar op geen enkele manier stijgt, dus
zelfs niet met de inflatie?
De heer Berman (EP/PvdA):
Wat de verhoging van het budget van het Europees Parlement betreft: ik heb mij er in onze sociaaldemocratische fractie hard tegen verzet dat het budget omhoog zou
gaan. Wij kunnen schrappen in ons veiligheidsbudget
of in ons computerbudget. Dat is allemaal helemaal niet
moeilijk. Het niet nodig om die omhoog te laten gaan. Het
tweede is de stemming bij de meerjarenbegrotingsdiscussie. Daarbij heb ik tegen de verhoging van meer dan 5%
gestemd waar het Europees Parlement voor pleit. Ik heb
mij onthouden van stemming bij het eindrapport, omdat
er genoeg zaken in staan die ik de moeite waard vind om
hardop te zeggen. Ik vind echter dat we, voordat we overgaan op zelfs maar de geringste verhoging van de meerjarenbegroting, eerst een fundamentele discussie moeten hebben over waar we ons geld aan willen uitgeven in
de Europese Unie. Ik denk dat we wat dat betreft een heel
eind komen met de VVD-fractie.
De heer Ten Broeke (VVD):
Ik moet kennelijk net als bij de heer Plasterk mijn vraag
herhalen. De heer Berman heeft voor het voorstel gestemd om de begroting voor het Europees Parlement
met 136 mln. op te hogen, omdat hij dit kennelijk nodig
vond. Nu neemt hij daar afstand van en vindt hij ineens
dat er geen verhoging noodzakelijk is. Daarnaast heeft
hij het over de meerjarenbegroting, maar net hadden we
het over 2012. Ik verwacht voorstellen van hem. Ik heb dit
net ook aan de heer Plasterk gevraagd. Ik verwacht geen
voorstellen over 5% – dat is een of andere galactische discussie die hij vooral in Brussel of Straatsburg moet voeren – maar hier gaat het om de vraag: wel of geen inflatiecorrectie? Gaat hij nu met voorstellen komen waarbij zelfs
de inflatiecorrectie niet wordt meegerekend, of niet? Ik wil
een heel simpel ja of nee.
De heer Berman (EP/PvdA):
Ik denk dat we niet moeten denken over inflatiecorrectie,
zolang de Europese Unie er niet toe overgaat om een fundamentele discussie te voeren over de uitgaven voor de
komende zeven jaar. Dat zet namelijk druk op de uitgaven. Daarmee moet je harde keuzes maken en daarmee
dwing je de discussie af over werkelijke hervormingen,

26 mei 2011
TK 86

86-3-12

Berman
over een Europese begroting die ingaat op de eenentwintigste eeuw, op werkgelegenheid en op een sociale markteconomie die haar naam waard is.

De heer Bontes (PVV):
Voorzitter. Ik sta hier alleen en niet met een collega uit
het Europees Parlement. De PVV-fractie trekt namelijk de
consistente en consequente lijn door: in dit huis spreken
Tweede Kamerleden en geen Europarlementariërs. We
hebben destijds tegen de wijziging van het Reglement
van Orde gestemd die dit mogelijk maakte. Die lijn trekken wij door en vandaar dat ik hier alleen sta.
De laatste maanden krijg ik steeds meer mailtjes en
zie ik steeds meer internetpublicaties met de vlag van de
USSR, de oude Sovjet-Unie. Deze was rood met geel. Nu
is de vlag blauw met geel. Ik begrijp deze vergelijking van
burgers wel. Ik zal dat toelichten.
We hebben nu een president van de Europese Unie en
voorzitter van de Raad, Van Rompuy. Hij is benoemd en
niet gekozen. Hij heeft het lef om te treden in onze pensioenen, onze loonontwikkeling en onze cao. Hoe is het in
hemelsnaam mogelijk? We hebben de chef van de Europese Commissie Barroso. Hij heeft het lef om zich in de
Nederlandse politiek te mengen en zegt: Nederlandse politici leggen de uitbreiding van de EU niet goed genoeg
uit aan de burgers. Verder zegt hij dat je niet naar mensen
moet luisteren die pleiten voor minder geld naar Europa
en hij zegt dat dit populisten zijn. Een niet-democratisch
gekozen figuur gaat democratisch gekozen mensen de
les lezen. Hoe is het mogelijk? Wordt zo'n man ooit een
keer op zijn vingers getikt? Onze buitenlandchef Lady Ashton opent in Libië een ambassade. Zij overschrijdt haar
budget, maar opent daar een ambassade en praat met de
opstandelingen. Ik wil van de regering weten: spreekt zij
daar namens Nederland? Dat is volgens mij een concrete
vraag.
Dan kom ik op mevrouw Malmström, chef asiel en immigratie. Ik zag haar gisteren in Nieuwsuur. Daar zei ze
dat de landen hebben gekozen voor dit beleid van asiel
in immigratie en dat zij dat slechts uitvoert. Daar maakt
Malmström echter een denkfout. Wat gebeurde er namelijk in Nederland? Twee derde van de Nederlandse bevolking heeft bij een opkomst van twee derde tegen de Europese grondwet gestemd. Weg grondwet. Er kwam een
bijna identieke kopie op een wat ceremoniëlere manier
tot stand: het Verdrag van Lissabon genaamd. Over dat
verdrag hebben Nederlandse burgers nooit wat kunnen
zeggen. Er is geen referendum gehouden. Zij maakt dus
een denkfout als zij zegt dat het Nederlandse volk achter het beleid voor asiel en immigratie staat. Malmström
ziet asiel en immigratie als oplossing voor de problemen
van Nederland, terwijl de PVV juist zegt dat dit een van de
problemen is waarmee we te kampen hebben in deze tijd.
60% van de wetten komt uit Brussel en bovendien heeft
het Europees Parlement medebeslissing. Mijn collega Madlener heeft pas aangifte gedaan tegen drie corrupte Europarlementariërs. Als je dat allemaal bekijkt, dan heb je
het plaatje compleet. Je kunt dus zeggen dat de Staat van
de Unie er niet goed uitziet.
De heer Van Bommel (SP):
Erkent de heer Bontes met zijn realistische kijk op de visie van mevrouw Malmström ook dat een belangrijk deel
van de inzet van de PVV bij de totstandkoming van dit ka-

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

binet, namelijk de beperking van asiel en immigratie, een
belangrijk deel van de agenda van de PVV dus, daarmee
komt te vervallen?
De heer Bontes (PVV):
Ik dank de heer Van Bommel voor het feit dat hij mijn betoog helder noemt en vindt dat ik een realistische kijk op
Europa heb. Ik dank hem daarvoor. Voor de rest: ik heb
helemaal niets met Malmström te maken. Zij is een niet
gekozen Eurocommissaris. De PVV-fractie heeft te maken
met minister Leers. Hij moet vooral goed zijn best doen;
wij rekenen hem af op de resultaten. Zo simpel is het.
De heer Van Bommel (SP):
De heer Bontes heeft misschien niets met mevrouw
Malmström te maken, maar mevrouw Malmström heeft
wel met het Nederlandse kabinet te maken. Het Nederlandse kabinet moet de regels voor asiel en migratie gaan
aanscherpen op uw verzoek, maar mevrouw Malmström
heeft tegen het kabinet gezegd dat dit niet zal gebeuren.
Daarmee is het volgens mij voor het kabinet onmogelijk
geworden om een belangrijk onderdeel van uw inzet uit
te voeren. Erkent u dat?
De voorzitter:
Mijnheer Van Bommel, ook u moet via de voorzitter spreken.
De heer Bontes (PVV):
Nee, dat erken en onderschrijf ik zeker niet. Wij hebben
niets met Malmström te maken. Zij is een niet gekozen
commissaris. Zij kan roepen wat zij wil, maar wij kijken
naar minister Leers. Wij rekenen hem af op zijn resultaten. Zo simpel is het.
De heer Van Bommel (SP):
Ik concludeer dat de heer Bontes wel een realistische kijk
heeft op de Europese politiek, maar niet op de Nederlandse politiek.
De heer Schouw (D66):
Mij rest slechts één vervolgvraag: op welk resultaat doelt
de heer Bontes en wanneer is dat te beoordelen door de
PVV-fractie?
De heer Bontes (PVV):
Wij hebben nooit de deadline gesteld dat het binnen een
jaar of anderhalf jaar geregeld moet zijn. Er moeten duidelijke resultaten zijn. Het gaat er nu niet over wanneer
die er komen en hoeveel tijd daarvoor nodig is. Uiteindelijk zullen wij minister Leers beoordelen en afrekenen op
zijn resultaten. Hij heeft zijn tijd nodig. Wij zullen dat te
zijner tijd bekijken. Zo simpel is het.
De heer Schouw (D66):
Dit is een bekend antwoord van de PVV. Ik vind dat dit
zich slecht verhoudt tot het feit dat de fractie van de PVV
zegt dat ze Leers hard gaat beoordelen op de resultaten et
cetera. Als ik dan vraag om welke resultaten het gaat en
per wanneer, dan loopt de fietsband bij de PVV-fractie totaal leeg. Ik vraag de heer Bontes dus nog een keer indringend wanneer de thermometer erin gaat om te meten wat
Leers ervan gebakken heeft.

26 mei 2011
TK 86

86-3-13

Bontes
De heer Bontes (PVV):
Het antwoord op de vraag om welke resultaten het gaat,
is natuurlijk glashelder. Dat staat in het gedoogakkoord,
namelijk gezinshereniging en het hele rijtje. Dat is glashelder. Welke resultaten behaald moeten worden, is glashelder. Ik leg me alleen niet vast op hoeveel tijd daarvoor
nodig is. Ik ga ervan uit dat de heer Schouw dat zeker kan
begrijpen.
De heer El Fassed (GroenLinks):
Ziet de heer Bontes de doelen waarmee minister Leers op
pad is gestuurd als een resultaatsverplichting of als een
intentieverklaring?
De heer Bontes (PVV):
Wij hebben niets aan goede intenties en goede bedoelingen. Het gaat uiteraard om het resultaat; dit is een open
deur.
De heer El Fassed (GroenLinks):
Wij hebben gisteren echter gehoord dat de resultaten op
de lange termijn toch echt niet gehaald zullen worden.
De heer Bontes (PVV):
Ik heb te maken met minister Leers. Dat heb ik inmiddels
meerdere malen herhaald. Minister Leers zegt dat hij volop in onderhandeling is en dat hij landen meekrijgt. Wij
beoordelen hem op de resultaten. Wij hebben niets te
maken met wat Malmström heeft gezegd.
De heer El Fassed (GroenLinks):
Kan de heer Bontes dan een keer aan de minister vragen
of hij het ziet als een resultaatsverplichting of als een intentieverklaring?
De heer Bontes (PVV):
Het is voor minister Leers glashelder. Wij hebben dat duidelijk weergegeven: het is een resultaatsverplichting en
geen inspanningsverplichting. Een inspanningsverplichting is te vaag; daar kunnen wij niets mee.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Mijn vraag aan de heer Bontes gaat over het mogelijke lidmaatschap van Turkije van de EU. Wij kennen het
standpunt van de PVV op dat punt. De PVV is nu echter
gedoogpartner van een coalitie die vindt dat de gesprekken vooral door moeten gaan en dat Turkije op een gegeven moment lid moet kunnen worden van de Europese
Unie. Hoe zijn de onderhandelingen op dit punt gegaan?
Hoe kijkt de PVV nu naar de coalitie?
De heer Bontes (PVV):
Het staat de regering vrij om met Turkije te gaan praten.
Dit maakt geen onderdeel uit van het regeer- en gedoogakkoord en kan dus gewoon doorgaan. Het standpunt van
de PVV is onafhankelijk en glashelder: wij zijn uiteraard
tegen toetreding. De ChristenUnie moet dat zeker weten.
Wij hebben samen een motie ondertekend met de strekking: stop de onderhandelingen met Turkije in het kader
van de Gazavloot. Dit is dus vragen naar de bekende weg.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Volgens mij ligt de Gazastrook ergens anders dan Turkije,
maar dat terzijde. Ik ben benieuwd hoe het in de onderhandelingen is gegaan. Heeft de PVV het daarin nog over
Turkije gehad of heeft zij het gewoon laten lopen?

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

De heer Bontes (PVV):
Onze positie is onafhankelijk. Wij kunnen vrij over deze kwestie spreken en we kunnen er vrij onze gedachten
over vormen. Het is aan de regering om het te doen zoals
zij het wil. Dit maakt geen deel uit van het regeer- en gedoogakkoord, dus wij hebben de handen vrij. Dat is afgesproken. Duidelijker kan ik niet zijn.
Ik kom bij de uitbreiding. De Europese Commissie heeft
recent bekendgemaakt dat Kroatië in 2013 moet toetreden
tot de Europese Unie. Dit land kampt nog steeds met corruptie en kent volgens het IMF een krimp van de economie. De Kroaten willen het zelf ook helemaal niet. Twee
derde was tegen toetreding tot de EU, zeker nadat twee
Kroatische generaals werden veroordeeld. Is de regering
het eens met de Europese Commissie dat de toetreding
van Kroatië in 2013 geregeld zou moeten zijn?
Dan IJsland. We hebben een drukmiddel weggehaald.
We krijgen nog 1,3 mld. van IJsland. De burgers van IJsland willen dat helemaal niet geven. Dat is een slechte
zaak geweest, want nu zijn we ermee in gesprek, maar het
drukmiddel is weg.
Over Turkije kan ik glashelder zijn. Turkije mag nooit lid
worden van de EU. Zij erin, wij eruit. Wat de PVV betreft
kunnen de onderhandelingen per direct worden gestopt.
Zoals ik al zei, hebben we dat bij motie al gevraagd.
De kandidaat-lidstaten Montenegro en Macedonië zijn
nog steeds corrupte landen met georganiseerde misdaad.
Niet toelaten dus, de rem erop.
Albanië en Servië staan in de rij om kandidaat-lid te
worden. Ook niet doen. Servië werkt nog steeds niet mee
met het ICTY. Brammertz heeft dat zojuist weer in het rapport aangegeven. Los daarvan, als ze wel meewerkten,
zouden we nog niet willen dat Servië bij de EU gaat horen. Het land kampt nog steeds met corruptie et cetera.
Ik heb hierover een vraag aan de regering. Naar aanleiding van een motie van de heer Pechtold, de eurofiel
in de Tweede Kamer, is een visie voor 2030 ontwikkeld.
Daarin staat dat de Balkan er vooral bij moet gaan horen,
want we moeten landen perspectief bieden. Hoe verhoudt
zich dat met het regeerakkoord, waarin staat dat er geen
onbeperkte uitbreiding mag komen?
De heer Plasterk (PvdA):
Dit zijn grote woorden, maar ik vraag me af of u er veel
van klaarmaakt in deze setting. Intussen schrijft de regering namelijk doodleuk een brief aan de Kamer waarin
staat dat er gewoon verder wordt gegaan met de onderhandelingen over de toetreding van Turkije. U kunt wel
zeggen dat u niets met de Eurocommissaris te maken
hebt, maar onderdeel van uw plannen is dat de Europese
regelgeving moet worden bijgesteld. U weet dat de lidstaten daarvoor allemaal akkoord moeten gaan. Dan komt de
Eurocommissaris en die zegt: ik heb nog niet één lidstaat
gevonden die dezelfde opvatting heeft als de visie die de
Nederlandse regering nu inbrengt, dus u kunt het wel vergeten.
De heer Bontes (PVV):
Dan zou ik tegen de heer Plasterk zeggen: steun ons!
Laatst hadden we weer een stemming over Montenegro en verdere stappen in de toetreding, maar de heer
Plasterk laat mij alleen staan. Hij heeft dus boter op zijn
hoofd. Hij trekt hier een grote broek aan, maar bij de
stemmingen geeft hij uiteindelijk niet thuis. Dat bleek ook
een beetje uit zijn draai daarnet.

26 mei 2011
TK 86

86-3-14

Bontes
De heer Plasterk (PvdA):
Maar mijn partij is ook geen verklaard tegenstander van
de toetreding van Turkije, mits aan de voorwaarden wordt
voldaan. U zegt echter voortdurend dat u ertegen bent. U
zegt: wij gedogen deze regering omdat er zulke fantastische dingen gebeuren om de gezinshereniging te beperken; daar worden de wetten voor veranderd en dat moet
dan maar. Dan komt echter de Eurocommissaris die erover gaat en die je nodig hebt als je die wetten wilt veranderen, en die zegt: u staat hierin helemaal alleen. We kunnen dus constateren dat het niet doorgaat.
De heer Bontes (PVV):
U bent nu de vierde die met de Eurocommissaris komt. Ik
blijf herhalen: de PVV heeft niets met haar te maken. De
PVV heeft niet met mevrouw Malmström te maken, maar
met minister Leers.
De heer Plasterk (PvdA):
Maar de regering zal toch met de commissaris te maken
krijgen als men dit wil veranderen.
De heer Bontes (PVV):
Dat is dan aan de regering en niet aan de PVV-fractie.
De voorzitter:
Dank u wel. Hebt u uw betoog afgerond?
De heer Bontes (PVV):
Voorzitter. Wij willen dus geen uitbreiding van de Europese Unie. Wij vragen ons af hoe dit zich verhoudt met het
regeerakkoord en de visie 2030.
Ik ga vervolgens naar de begroting en het meerjarig financieel kader: de langetermijnbegroting. Voor 2012 en
2013 kiezen wij voor de absolute nullijn met geen enkele
inflatiecorrectie dan ook. Wij hebben het afgelopen uur
genoeg gedraai gezien. Laat ik hierover duidelijk zijn: absoluut geen ophoging.
De Commissie spreekt over 4,9 mld. meerjarenperspectief. Het Europees Parlement gaat uit van 5%. Wij willen
dat absoluut niet. Wij gaan voor de nullijn. Ik kan niet duidelijker zijn.
Moeten landen als Spanje, België en Griekenland ook
meer gaan betalen als je het duurder maakt? Moeten die
dan ook aan het infuus? Dat kun je ook zeggen van het
Portugal van Barroso. Het lijkt alsof Barroso al een voorschot neemt en geen kritiek wil, want dadelijk moet Portugal ook aan het infuus gelegd worden.
Ik kom nu op de onzinnige uitgaven van de EU en geef
een korte schets. Danslessen Burkina Faso: 0,5 mln.; hondenfitness Hongarije: € 400.000; limousines voor leden
Europees Parlement: 5,2 mln.; boerderij Zweedse koning: 1,6 mln.; salarissen en pensioenen EU: van 58 mln.
naar 63 mln.; ontwikkelingshulp 53,8 mld., waarvan Turkije ruim 0,5 mld. krijgt; structuur- en cohesiefondsen:
51 mld.! Die kunnen zo afgeschaft worden. Hoe is dit in
godsnaam aan de belastingbetaler uit te leggen? En dan
wordt er nog gezegd: Kunnen wij het niet op de nullijn
houden? Hoe haal je het in je hoofd om dit te zeggen als
je zulke ontzettende uitgaven doet. Het is echt te gek voor
woorden.
Ik kan niet genoeg benadrukken dat wij geen Europese
belastingen willen. Een Eurofiel als Verhofstadt blijft daarvoor pleiten en ook in de Europese Commissie vind je dat
soort figuren. Nooit en te nimmer Europese belastingen!

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

Niet voor CO2-uitstoot en ook niet voor een verlaging van
de BTW met 1%; helemaal niets, nul komma nul.
Er is al heel veel gezegd over Griekenland en het noodfonds. Ik kan niet anders dan bij ons standpunt blijven:
geen cent naar Griekenland. De Grieken scoren hoog op
de corruptie-index; zij kunnen de belastingen niet innen,
zij hebben een zestiende maand, zij knoeien met cijfers.
Daar moet je gewoon geen geld naar toe sturen. Ik kan
het niet sterker uitdrukken. Een deel van de deskundigen
staat hier ook achter.
Ik heb uit de media vernomen dat de heer Zalm zegt
dat onze Nederlandse belastinginspecteur Griekenland
maar moeten gaan helpen. Hij zegt dat echter met zo'n
lachend gezicht dat ik dacht dat het een grap was. Maar
nu roept de staatssecretaris van Financiën dat ook. Ik wil
graag van de regering weten of het een serieus plan is
dat wij de belastingen van Griekenland op poten moeten
gaan zetten, of is het een grote grap? Dat is een concrete
vraag.
De voorzitter:
Dank u wel. Uw tijd is om, mijnheer Bontes.
De heer Bontes (PVV):
Ik rond af, voorzitter. Ik heb nog een korte vraag.
Staatssecretaris Knapen zegt in de media dat wij ons
wat de belastingen betreft maar moeten gaan aanpassen
aan Europa. Kan de staatssecretaris concreet aangeven
welke belastingplannen wij van Europa moeten overnemen? Gaat het om de hypotheekrenteaftrek of om andere
zaken? Wat bedoelt hij precies? Ik kan mij niet voorstellen
dat wij van Griekenland het belastingplan zouden moeten
overnemen.
De voorzitter:
Dank u wel, mijnheer Bontes, uw tijd is echt om.

De heer Ormel (CDA):
Mevrouw de voorzitter. Ik begin met u te zeggen dat ik
voor een gedeelte van het debat zal worden vervangen
door mijn collega Ferrier. Het CDA wordt dus vertegenwoordigd, maar ik vind het zuiver om dat aan u te melden.
Het CDA ziet de Europese Unie als een samenwerkingsverband van soevereine lidstaten waarvan de burgers tevens burgers van de Unie zijn. Deze definitie is via een
motie van mijn hand van 11 november 2008 door de Kamer aangenomen en overgenomen door de toenmalige
regering. Kan de regering aangeven dat deze werkdefinitie ook de hare is?
De konvooimetafoor van Wellenstein is voor een zeevarende natie goed invoelbaar: 27 schepen zoeken hun
koers en zijn verzeild geraakt in een heftige geopolitieke
storm. Collega Ten Broeke zie ik al als een Odysseus vastgesnoerd aan de mast tussen de Scylla en Charybdis door
varen. Maar het is niet alleen Scylla en Charybdis van eurofielen en eurosceptici, het is ook een financiële crisis,
een klimaatverandering en een verschuiving van het geopolitieke zwaartepunt van de Atlantische naar de Stille
Oceaan, de Arabische lente, volksverhuizingen, dreigende
energietekorten, voedsel- en waterschaarste, noem maar
op. Met andere woorden, het is maar goed dat het schip
van Nederland in konvooi vaart en daar niet in zijn eentje
ronddobbert.

26 mei 2011
TK 86

86-3-15

Ormel
Het kabinet is van mening dat de Europese Unie haar
bestaansrecht ontleent aan het zorgen voor welvaart en
het borgen van veiligheid op het Europese continent en
met een gezamenlijke stem in de wereld. Dat lees ik in de
aanvulling op de Staat van de Unie. Vanaf nu zal ik alleen
maar uit de aanvulling citeren, omdat dit het stuk van het
kabinet is. De Staat van de Unie was het stuk van de vorige regering.
Voor het CDA is de Europese Unie ook de verdediger
van Europese waarden die voortkomen uit het joodschristelijke gedachtegoed. Elementaire mensenrechten
horen in de EU geborgd te zijn. Daar hoor ik de regering
onvoldoende over. Je moet je in de Europese Unie veilig
kunnen voelen. Je moet kunnen vertrouwen op de rechtstaat en je moet vrij je eigen mening kunnen uiten in respect tot je medemens. Het lijkt vanzelfsprekend, maar dat
is het allerminst.
Het is toch uiterst merkwaardig dat al onze buren niets
liever willen dan het lidmaatschap van de Europese Unie
en dat velen in ons land almaar kritischer worden op de
Europese Unie en hun vrijheid en welvaart juist onder
druk voelen staan in die Europese Unie. Wat een contrast
met die moedige mensen die bijvoorbeeld in Syrië met
levensgevaar demonstreren voor vrijheid en menselijke
waardigheid, die wij als vanzelfsprekend kunnen achten.
Juist daarom vindt het CDA in deze tijd de uitgangspunten van het kabinet wat mager. Het opkomen voor mensenrechten en fundamentele menselijke waarden hoort
ook bij Europa. Wij zijn benieuwd naar de reactie van het
kabinet.
In de brief van het kabinet ter aanvulling op de Staat
van de Unie worden nauwelijks woorden vuilgemaakt aan
energiezekerheid, aan de ontwikkeling van voedselvoorziening in een steeds voller wordende wereld en aan de
enorme aantasting van het milieu door menselijk handelen. Het CDA is vanuit de gedachte van rentmeesterschap
van mening dat wij deze grote vraagstukken in het belang
van volgende generaties nu moeten aanpakken. Deze problematiek is grensoverschrijdend, te groot voor Nederland alleen. Waarom staat ook daar niets over in de aanvullende brief van het kabinet?
Het kabinet is van mening dat er in 2030 een effectieve
Europese grensbewaking moet zijn. Waarom dan pas? Het
CDA wil dat er sneller voortgang wordt geboekt met de
ontwikkeling van Frontex. Er moet ook snel een gemeenschappelijk Europees asielstelsel komen met kortere procedures. Dit geldt ook voor kennismigratie, want door de
snelle vergrijzing van de bevolking binnen de Europese
Unie zullen we al voor 2030 grote behoefte hebben aan
kennismigranten. Hoe gaan wij dat organiseren? Het CDA
is van mening dat we deze vragen niet voor ons uit moeten schuiven maar nu moeten aanpakken.

senrechten? We hebben het bijvoorbeeld over gezinshereniging van mensen onder de 24 jaar; dat raakt echt aan
fundamentele mensenrechten.
De heer Ormel (CDA):
Wij kennen ook het grote probleem van massale migratie.
Wat dat betreft zitten wij met een dilemma en is het nodig
om de massale migratie en de illegale migratie tegen te
gaan. Wij weten dat in het kader van gezinsmigratie er tevens massale illegale immigratie plaatsvindt. Dat het kabinet wat dat betreft de punten op de i wil zetten, steunt
de CDA-fractie volledig.
De heer Plasterk (PvdA):
Dat snap ik en er is niemand voor illegale migratie, dus
dat is vrij simpel. De vraag is of de CDA-fractie vanuit
zichzelf vindt dat de mensenrechtenverdragen moeten
worden aangescherpt, een opvatting waar kennelijk in de
rest van Europa op dit moment geen steun voor bestaat,
of dat zij zegt: nou ja, we hebben de PVV toegezegd het
te gaan proberen en we zien wel waar het schip strandt.
Want het strandt nu al vrij snel, lijkt het.

De heer Plasterk (PvdA):
De heer Ormel spreekt warme woorden over het mensenrechtenbeleid en roept de regering op om op dat punt actiever te zijn. Ik ondersteun hem daarin. Ik wil hem echter
wel vragen hoe hij in dat licht de pogingen ziet van de coalitie om het verdrag over de mensenrechten, het EVRM,
aan te passen om de gezinshereniging verder te beperken
en wat hij vindt van de opmerkingen van de Eurocommissaris dat geen enkel ander land in Europa dat zou wensen
en dat zij zich bovendien zorgen maakt over, zoals zij zegt,
simplistische oplossingen. Deelt de heer Ormel de zorgen
van de Eurocommissaris en hoe ziet hij dat streven op dit
punt in het kader van zijn warme woorden over de men-

De heer Ormel (CDA):
Dat schip strandt helemaal niet vrij snel. Wij zijn nadrukkelijk van mening dat illegale immigratie moet worden tegengegaan. Er moet worden tegengegaan dat er gebruik
wordt gemaakt van het EVRM om illegale immigratie te
bevorderen. Daar moeten wij dus voor oppassen. Daar
zou de Partij van de Arbeid ook voor moeten zijn. Dat is
wat de regering doet. De regering is voor het EVRM maar
vindt wel dat het EVRM moet worden aangepast. En dat
vindt de CDA-fractie nadrukkelijk ook.
In een moderne Europese Unie zal het steeds zinvoller
worden om bepaalde beleidsterreinen gezamenlijk aan
te pakken. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid moet
weliswaar aangepast worden aan de huidige behoeften
maar is wat de CDA-fractie betreft nog steeds van uitermate groot belang. Wij zijn een agrarische grootmacht.
Wij hebben innovatief vermogen, concurrentiekracht en
duurzaamheid op landbouwgebied in Europa juist nodig. Daarom is het van belang dat het gemeenschappelijk
landbouwbeleid blijft bestaan.
Andere beleidsterreinen, zoals asielbeleid, milieu en
buitenlands beleid, leveren bij een gezamenlijke aanpak
duidelijke voordelen op. Hiervoor zijn scenario's wenselijk
waarbij besparingen op nationale budgetten kunnen worden aangetoond als er sprake is van verhoging van Europese budgetten. De uiteindelijke som zou door de grotere
schaal van de Europese Unie en meer efficiency een besparing kunnen opleveren. Minder afdracht aan Europa
als doel op zich zou best wel eens tot veel hogere nationale uitgaven kunnen leiden. De CDA-fractie wil inzicht in
waar het kabinet nationaal kan besparen door meer synergie in Europees verband te bereiken.
Wat de administratieve lasten betreft geeft de regering
aan dat de ambities om de regels en de lasten te verminderen, groot zijn. De regering spreekt over een nominale
bevriezing. Waarom wordt er niet over een besparing gesproken op dit punt? De voorzitter van de Europese Commissie, Barroso, kondigde bij zijn aantreden aan dat 25%
administratievelastenreductie het doel is. Wij praten al
zolang over vermindering van regeltjes maar de burger
merkt het niet. Wij willen een concrete doelstelling, een
plan van aanpak en wij zien daar een mogelijkheid voor
besparing.

Tweede Kamer

26 mei 2011
TK 86

Staat Europese Unie

86-3-16

Ormel
Mijn twee laatste punten. In de huidige Europese Unie
is het van belang om bij de implementatie van richtlijnen
in nationale wetgeving nadrukkelijk met buurstaten te
overleggen. Vorig jaar kreeg ik hierover een concrete toezegging, sindsdien heb ik daar niets meer over gehoord.
Verder is de communicatie van Europa van groot belang.
De regering geeft aan dat ze het Europafonds wil schrappen. Communicatie is niet alleen nodig vanuit de regering, maar ook voor en door burgers. Daarvoor is soms
ondersteuning nodig; denk aan de Nacht van Europa voor
jongeren, in de Melkweg. Wij zijn van mening dat het Europafonds in enige vorm moet blijven bestaan. Wij zijn
ook van mening dat op dit fonds 1 mln. kan worden bezuinigd en dat het zich specifiek moet richten op communicatie aan jongeren over de Europese Unie.

De heer Van de Camp (EP/CDA):
Voorzitter. Aansluitend op collega Hans van Baalen: het is
niet alleen een grote eer om hier te mogen spreken, maar
het is natuurlijk ook wel weer adequaat – ik had willen
zeggen "gezellig", maar dat is niet het goede woord – om
even terug te zijn.
Ik ga door over de communicatie, waarmee collega
Ormel eindigde. Ook wij in Brussel zijn van mening dat
Nederland een communicatieprobleem heeft met Europa. De brief van de staatssecretaris – en dit is een beetje een dubbelzinnige zin – getuigt daar ook van. Wij vinden het opmerkelijk dat een land dat met zo veel enthousiasme aan de basis heeft gestaan van de Europese Unie,
nu dit probleem heeft, maar ook een land dat zo veel verdient in de Europese Unie en zo overtuigd is van de voordelen van open grenzen voor goederen, personen, kapitaal en diensten. Natuurlijk zijn speeches van bewindspersonen belangrijk, maar hoe gaan de departementen an
sich om met de Europese beleidsvoorstellen en de vertaling daarvan naar Nederland? Zijn die departementen
wel een platform voor discussie voor en door de stakeholders over toekomstig Europees beleid? In een vorig leven
heb ik het al eens gezegd: wat doen wij in het curriculum
van het vak maatschappijleer in het voortgezet onderwijs
aan Europakennis? Het is bekend: het vak maatschappijleer wordt terecht voor vele onderdelen gebruikt, maar
kan daarin de Europese Unie niet opnieuw een positievere plek innemen? Daarnaast zijn wij best tevreden over
programma's als De slag om Brussel van de VPRO, die
gewoon eerlijk laten zien wat er in de Europese Unie gebeurt, hoe alles werkt en eventueel ook wat er fout gaat.
Maar er is meer aan de hand, het is niet alleen de communicatie. Wij zitten nu met een fundamentele eurocrisis.
Wij zeggen: houd het hoofd koel, zaai geen paniek, durf
vertrouwen te hebben in de opstelling van de Europese
instellingen, van het IMF en van het Nederlandse kabinet,
de minister van Financiën in het bijzonder. Bovendien zijn
in het crisispakket dat wij in Brussel hebben aangenomen
de lidstaten reeds akkoord gegaan met meer automatismen. Wij gaan ervan uit dat die lijn van meer automatische correcties ook in het governancepakket zal worden
doorgezet.
Vanochtend bleek al in het debat dat in Nederland,
maar ook in Brussel, veel aandacht bestaat voor de Financiële Perspectieven 2014–2020. Laat ik helder zijn: als de
lidstaten de broekriem moeten aanhalen, geldt dat ook
voor de Unie. En tegen de heer Bontes zeg ik: domme
uitgaven van de Unie doen de Unie geen goed. Echter,

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

we kunnen niet ongebreideld nieuwe taken naar de Unie
schuiven zonder daarbij budget te leveren. In dat opzicht
vind ik de benadering van collega Ormel goed om de synergie, bijvoorbeeld op het terrein van Frontex, van de buitenlandse dienst, van de politiesamenwerking, ook in begrotingstechnische zin meer te gebruiken.
Het Nederlandse standpunt, zowel van het kabinet als
van een meerderheid van de Kamer, over het meerjarig financieel kader is bekend. Wij hebben natuurlijk het algemeen overleg van 18 mei jongstleden gevolgd. Ik pleit wel
voor een zuivere discussie. Als na 2013 het miljard van de
combinatie Balkende-Zalm vervalt, moeten wij er wel op
letten, ongeacht het systeem dat wordt gekozen, dat Nederland er niet op achteruit gaat ten opzichte van andere
landen. Dat is ook onze inzet in Brussel.
De heer Bontes (PVV):
Het is heel mooi te zien hoe iemand in twee jaar Europees
Parlement kan veranderen. De heer Van de Camp keek
eerst behoorlijk kritisch naar Europa, maar is nu behoorlijk positief. Dat vind ik wel heel bijzonder. Het Europees
Parlement doet iets met je, zou ik zo zeggen. Ik wil graag
informatie krijgen over de begroting. Is de fractie van de
heer Van de Camp nu voor of tegen de Europese belastingen? Moeten er eigen middelen komen voor de Europese
Unie?
De heer Van de Camp (EP/CDA):
In deze vraag zit het antwoord en de fout. Er is in deze
discussie een groot onderscheid tussen eigen middelen
van de Unie en directe belastingen. De Unie heeft nu eigen middelen. De douanerechten die wij in Rotterdam
en Amsterdam heffen, de btw-afdracht en de landbouwheffingen zijn eigen middelen van de Unie. De CDA-delegatie, ook die van Nederland, wil dat die eigen middelen worden gecontinueerd in het nieuwe systeem. Nogmaals, ik ken het algemeen overleg van 18 mei en de inzet
van het Nederlandse kabinet. Directe belastingen staan
los van eigen middelen en wij zijn niet voor directe belastingen.
De heer Bontes (PVV):
Zegt de heer Van de Camp nu dat hij voor 100% tegen Europese belastingen is?
De heer Van de Camp (EP/CDA):
Het grote verschil tussen de PVV en het CDA is dat de
PVV altijd overal onverbloemd tegen is. Nederland gaat
onderhandelen en het Europees parlement gaat onderhandelen, ieder in zijn eigen verantwoordelijkheid. Mijn
calvinistische inslag is terug te vinden in het Europees
Parlement. Om nu hier te zeggen dat we tegen zijn en
daar vervolgens twaalf keer in de Handelingen aan herinnerd te worden, gaat mij te ver. Dat doe ik niet.
De heer Plasterk (PvdA):
Ik vraag naar de opvatting van de CDA-leden over het verhogen van het EU-budget met 5%. Ik zal in het woordelijke verslag nog eens nalezen wat het antwoord van de liberalen is geweest en ga dat met een vergrootglas doen.
Ik hoop dat de heer Van de Camp een helder standpunt
kan geven. Zal hij een verhoging van 5% van het EU-budget steunen?

26 mei 2011
TK 86

86-3-17

Van de Camp
De heer Van de Camp (EP/CDA):
Dit is een PVV-achtige vraag. Voor de heer Bontes is dat
een compliment, maar voor de heer Plasterk niet, dus dat
is prettig. De heer Berman heeft ook al geprobeerd uit te
leggen dat wij in een onderhandelingsproces met de Europese Raad zitten over het meerjarig financieel perspectief 2014–2020. Ik krijg de indruk dat de heer Plasterk de
wijsheid in pacht heeft; hij weet alles al. Via de grootste
krant van Nederland heeft hij alles al geëtaleerd. Wat ons
betreft, zal de Europese begroting niet stijgen, maar het
is nu te vroeg om daarover apocalyptische uitspraken te
doen.
De heer Plasterk (PvdA):
Ik zie het nut niet van opmerkingen over de Apocalyps
en de vergelijking met de gedoogcoalitiepartner van het
CDA. Ik stelde een feitelijke vraag. Gisteren hebben de
christendemocraten in de commissie waarnaar ik zojuist
verwees, gestemd voor een verhoging van 5%. Het CDA
was daar niet bij. Nu de CDA-leden hier aanwezig zijn, ligt
het voor de hand te informeren naar de opvatting van het
CDA. Ik meen in het antwoord, tussen de onvriendelijke
opmerkingen door, toch gehoord te hebben dat het CDA
geen voorstander is van het verhogen van het EU-budget.
Ik dank de heer Van de Camp voor dat antwoord en laat
de rest voor wat het is.
De heer Van de Camp (EP/CDA):
Via de voorzitter wrijf ik nog eens zout in de wonde. De
heer Plasterk trekt hier een grote broek aan. De sociaaldemocratische fractie in het Europees Parlement heeft vóór
het rapport van de SURE-commissie gestemd. De voorzitter van die commissie is een sociaaldemocrate. Ik prijs de
heer Berman, omdat hij een eigenstandige positie heeft
ingenomen. Maar de heer Plasterk moet dan niet de indruk proberen te wekken dat de liberalen en de christendemocraten al het geld uitgeven. De big spenders in het
Europees Parlement zijn vaak, net als hier, ook de sociaaldemocraten.
De heer Ten Broeke (VVD):
In de verkiezingsstrijd in 2009 pleitte het CDA onder leiding van de heer Van de Camp nog voor een vermindering van de begroting met 23 mld. Stel dat wij inderdaad
uitkomen op een reële nul, bevriezing van de begroting,
dan zullen wij nog steeds moeten bezuinigen. Bovendien
zullen wij ook geld moeten vinden voor nieuwe taken.
Hoe gaan wij dat doen en vinden wij die 23 mld. van het
CDA daar nog in terug?
De heer Van de Camp (EP/CDA):
Ik was van plan om daar nog op terug te komen. Meer in
het algemeen is het opvallend dat er ieder jaar veel geld
overblijft op de Europese begroting. Er is elk jaar weer
sprake van onderuitputting, bijvoorbeeld omdat regionale
programma's, vanwege een onzuivere aanbesteding, niet
zijn uitgevoerd. Er zit met andere woorden lucht in de Europese begroting, ook voor nieuwe taken. De huidige begrotingsregels verzetten zich er echter tegen dat er tussen
budgetten wordt geschoven. Wellicht kunnen wij nieuwe taken, bijvoorbeeld taken op het terrein van de veiligheidsparagraaf en Frontex, op die manier financieren.
De voorzitter:
Dank u wel.

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

De heer Van de Camp (EP/CDA):
Dan de begroting van het Europees Parlement in enge zin:
ik vind dat die omlaag kan.
De voorzitter:
Dank u wel.
De heer Ten Broeke (VVD):
Het is interessant om waar te nemen dat het CDA een
helder pleidooi houdt voor Frontex. Dat doen wij al enige
jaren, want daar moet meer geld naartoe als wij de bewaking van de buitengrenzen nu eens echt serieus ter hand
willen nemen. Hieraan wordt 1,5% van de begroting uitgegeven. Tegelijkertijd zien wij dat bijna 60% van de begroting weglekt naar de cohesiefondsen en daar vinden
wij nu juist de onderuitputting waarover u spreekt. Acht u
een uitruil tussen die twee mogelijk? De zuidelijke lidstaten profiteren enorm van de cohesiefondsen, maar ze willen tegelijkertijd dat de buitengrenzen worden bewaakt.
En daar hebben ze nu weer geen geld voor over.
De voorzitter:
Nog één inlichting.
De heer Van de Camp (EP/CDA):
Zeker, voorzitter.
Bij de cohesiefondsen spelen twee zaken. Veel Zuid-Europese landen liggen al decennia aan het infuus van de
cohesiefondsen. Daarmee moeten wij stoppen, want vetheid leidt tot luiheid. Verder moeten de cohesiefondsen
worden omgezet naar innovatiefondsen. Het moeten uitdagende fondsen worden, want China wacht niet op Europa! Als wij die cohesiefondsen zouden kunnen vermageren en ombouwen, dan ben ik uw man.
De voorzitter:
Dank u wel.
Dan gaan wij nu luisteren naar de heer Van Bommel.
De heer Van de Camp (EP/CDA):
Maar, voorzitter ...
De voorzitter:
Uw tijd is om.
De heer Van de Camp (EP/CDA):
Nee, dat kan ...
De voorzitter:
Echt waar. Time flies. Het is gewoon Nederlandse tijd.
De heer Van de Camp (EP/CDA):
Maar, voorzitter, ik ...
De voorzitter:
Ik zie dat u nog een paar blaadjes wilt voorlezen, maar
dan hebt u toch echt een probleem.
De heer Van de Camp (EP/CDA):
Nee, maar dit ...
De voorzitter:
U mag van mij nog één zin voorlezen, maar dan ...

26 mei 2011
TK 86

86-3-18

Van de Camp
De heer Van de Camp (EP/CDA):
Even voor de goede orde: toen ik hier ging staan, knipperde het lichtje afronden al.

De heer Van Bommel (SP):
Voorzitter. Vandaag spreken wij voor het eerst met dit kabinet integraal over de Staat van de Europese Unie. Dat
zou je haast vergeten, nu wij bijna iedere week in de Kamer, plenair of in een commissie, over Europa debatteren.
Ik vind dat een goede zaak, want de financiële en de economische crisis in Europa maken dat wij daar vaker over
moeten spreken. Zaken die voorheen als onvervreemdbaar Europees te boek stonden, het vrije verkeer van personen en de eurozone, zijn in een keer onderwerp van
discussie geworden. Dat maakt voor de SP duidelijk dat
de Europese Unie zich op een kruispunt bevindt.
De hamvraag is of wij doorgaan met de Europese Unie
in de richting van verdere integratie, een federaal Europa,
of dat wij kiezen voor een Europese Unie van een losser
verband. De SP kiest voor het laatste. Dat betekent: geen
verdere overdracht van bevoegdheden, geen extra geld
naar Europa, eerder minder geld naar Europa en voorlopig geen verdere uitbreiding van de Europese Unie.
Ik feliciteer Servië met de vermoedelijke aanhouding
van Ratko Mladic. Dit is echter niet voldoende voor het
kandidaat-lidmaatschap dat Servië aan het eind van dit
jaar wenst.
De hamvraag is hoe het kabinet staat tegenover de toekomst van de EU. Waarin verschilt het van zijn voorgangers? Hoe moeten wij de voornemens ten opzichte van
de EU waarderen? Met het regeerakkoord lijkt het kabinet ten opzichte van zijn voorgangers de weerstand tegen
een Europese staat tot zijn uitgangspunt te maken. Het
wil niet langer ongeremde overheveling van bevoegdheden van Nederland naar Brussel. Elke positieve regel over
de Europese Unie wordt gevolgd door een kritische noot.
Dit wordt consequent doorgezet, tot aan de voorlichting
op de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken
toe.
Het nieuwe realisme, dat met de mond wordt beleden,
spreekt de SP zeer aan. Gelukkig kunnen wij na ruim een
halfjaar kabinet die woorden aan de praktijk toetsen. Die
valt ons bar tegen. Niet eerder was er een kabinet dat zo
vergaand zijn economisch beleid onderdeel maakte van
de Brusselse machinerie. De premier praat met zijn gelijken in de Europese Raad over aanpassing van de hoogte van de lonen, het arbeidsmarktbeleid, de pensioenen,

de zorgkosten en de huizenprijzen. Dit zijn belangrijke zaken waarvan de coalitie- en de gedoogpartij vinden dat
ze tot het nationale domein behoren. De SP vindt ook dat
ze daar thuishoren. Toch stemt het kabinet in met supervisie op deze zaken vanuit Europa. Het kabinet moet toch
erkennen dat het onschuldig uitwisselen van ervaringen
waarmee een land zijn voordeel kan doen, niet de praktijk
is die nu in Brussel wordt ontwikkeld? Die gaat veel verder. Wordt er in de Europese Unie geen gemeenschappelijk oordeel gevormd over de wijze waarop beleid moet
worden gemaakt? Worden er geen aanbevelingen gedaan? Wordt niet regelmatig de voortgang besproken van
het uitvoeren van die aanbevelingen, zoals bij het concurrentiepact? Is instemmen met boetes die worden opgelegd bij het niet nakomen van de economische doelstellingen niet impliciet het einde van de autonomie op economisch beleid? Met andere woorden: is dit geen aantasting van de nationale soevereiniteit? De SP verzet zich
daar zeer tegen.
Naar de mening van de SP-fractie vernauwt het kabinet in het regeerakkoord de betekenis van bevoegdheden tot juridisch afdwingbaar, maar wordt er via omwegen hetzelfde bereikt als bij het overdragen van die bevoegdheden. Daarmee bevestigt het niet alleen de Europese praktijk van misleiding die wij eerder zagen bij het
omkatten van de Europese Grondwet naar het Verdrag
van Lissabon, maar ook het gehate beeld van de glibberige politicus die altijd een manier weet om beloftes te
omzeilen. Dit kabinet heeft op die kritiek nog een tweede
verdedigingslinie. Het stelt dat Brussel wel meer te zeggen krijgt, maar dat die extra macht vooral de zuidelijke lidstaten treft die er economisch een zooitje van hebben gemaakt. Daarbij gebruikt het kabinet Brussel vooral om de eigen belangen en die van de banken en overige obligatiehouders veilig te stellen. Dit kabinet heeft er
geen probleem mee dat de macht van de EU wordt vergroot om diepgaand in te grijpen in het beleid van andere lidstaten, zolang het zelf niet het mikpunt is van die bemoeienis. Het kabinet verandert daarmee samen met andere economisch sterke landen zoals Duitsland, Europa
in een te krap hondenhok waarin de bullebakken de zwakkeren in de hoek drijven. Daarmee zet het kabinet de toekomst van de Europese Unie op het spel. Hoe lang duurt
het voordat sommige lidstaten tot de conclusie komen dat
het niet om Europese samenwerking gaat, maar om uitvechten en het zoeken van een ander hok? Wat als ze beter in het gevecht blijken te zijn en Nederland dwingen tot
ongewenste maatregelen op de terreinen die ik noemde:
pensioenen, lonen etc.? Is het kabinet zich ervan bewust
dat het met vuur speelt en een gedeelde visie op Europese samenwerking, noodzakelijk om verder te komen, ondermijnt?
Volgens de SP is waakzaamheid geboden bij de verdeling van bevoegdheden in de Europese Unie. Wij moeten ons permanent afvragen wat wij gezamenlijk doen en
wat de lidstaten geheel democratisch zelf mogen besluiten. Dat getuigt van respect voor diversiteit en wellicht
afwijkende, maar democratisch genomen, beslissingen.
Hoe denkt het kabinet meer respect voor het subsidiariteitsbeginsel in de EU te kweken als het zelf toestaat dat
dit in het kader van de crisis met voeten wordt getreden?
Moeten wij niet ervoor zorgen dat de zuidelijke landen zo
snel mogelijk weer op eigen benen te staan en zelfstandig beslissingen nemen over zaken die dit kabinet voor
zichzelf tot het nationaal domein rekent? De praktijk met
Griekenland toont een andere werkwijze aan. Het land is

Tweede Kamer

26 mei 2011
TK 86

De voorzitter:
Nee, dat kan echt niet. Nee, echt niet.
De heer Van de Camp (EP/CDA):
Maar, voorzitter, ik heb toch geen vier minuten nodig om
een paar blaadjes voor te lezen?
De voorzitter:
Blijkbaar wel.
De heer Van de Camp (EP/CDA):
Ik ga niet met u in discussie, want dat verlies ik, maar ...
De voorzitter:
Het spijt me.
Het woord is aan de heer Van Bommel.

Staat Europese Unie

86-3-19

Van Bommel
feitelijk failliet en wordt gedwongen tot een totale uitverkoop waarvoor geen politiek draagvlak is en die niet zal
worden uitgevoerd. Ook de Wereldbank is uitermate negatief over dit proces. In plaats van dat het verschillen in
de EU erkent, hervormt het kabinet naar eigen gelijkenis.
Nederland moet hoegenaamd weer gidsland worden. Het
kabinet promoot naar eigen zeggen gedegen overheidsfinanciën maar het is in de praktijk onverantwoord bezuinigingsbeleid, om maar te zwijgen over het asociale karakter ervan. Gisteren stonden de werknemers van de sociale
werkplaats op het Plein, vandaag staan 5000 militairen op
het Malieveld die vrezen voor hun baan en hun toekomst.
De premier gebruikt regelmatig de uitdrukking dat je
het dak moet repareren wanneer de zon schijnt. Op dit
moment onweert het en met dit kabinet gaat in Europa
het dak eraf. De landen die het nu al niet meer redden,
zullen voor economisch herstel mogelijk de Eurozone verlaten. Daar wordt ook steeds openlijker over gespeculeerd, onder meer door de gezaghebbende econoom Paul
Krugman. Dat zal overigens niet op korte termijn de schuldencrisis in die landen verhelpen; daarvoor is een grondige hervorming van de bankensector en herstructurering van de schulden noodzakelijk. Landen als Griekenland krijgen dan weer de noodzakelijke instrumenten om
hun economische ontwikkeling optimaal te bevorderen.
Waarom weigert het kabinet, dit alternatieve scenario serieus te nemen? Zelfs de Griekse Eurocommissaris Damanaki zinspeelde hier gisteren op. Door dit niet serieus te
nemen, maakt dit kabinet zich in werkelijkheid niet druk
over de toekomst van de Europese economieën maar is
het vooral bezig om met publiek geld het geld van de bankiers en de speculanten veilig te stellen.
De heer Plasterk (PvdA):
Voorzitter. Ik vraag de heer Van Bommel op één punt om
een toelichting. In de afgelopen weken heb ik het genoegen gehad om met de heer Irrgang van gedachten te mogen wisselen over het al dan niet verlenen van steun aan
Griekenland. Ik heb daarbij geleidelijk aan steeds meer
de indruk gekregen dat het standpunt van de SP-fractie
was: nú geen steun aan Griekenland, want dat geeft de
verkeerde signalen en prikkels. De SP-fractie sluit echter
niet uit dat zij bij gelegenheid een poot uitsteekt en bijspringt. Tot mijn verbazing is afgelopen dinsdag gestemd
voor een PVV-motie waarin eenvoudigweg werd gesteld:
geen cent meer naar Griekenland. Daar stond die bepaling van tijd niet in. Mijn vraag aan de heer Van Bommel
is dan ook: sluit hij dat ook voor de toekomst uit?

doet waarin de SP-fractie een voorstel daartoe steunt. Die
lijn lijkt mij verstandig. Ik weet niet of de indieners van de
motie dat ook zo bedoeld hebben, maar dat laat ik in het
midden.
De heer Van Bommel (SP):
Ik ben blij dat ik de heer Plasterk blij heb kunnen maken
in het hier en nu. Ik stel echter ook vast dat de situatie van
Griekenland alleen maar penibeler wordt. De kans dat de
motie een heel lange geldigheidsduur heeft, wordt met de
dag groter.
De heer El Fassed (GroenLinks):
Voorzitter. Ik vroeg mij af of de heer Van Bommel het met
mij eens is dat het waarschijnlijk zo is dat mede door de
druk van de Europese Unie Mladic is opgepakt.
De heer Van Bommel (SP):
Ja, zeker. Dat denk ik wel. Een Kamerdelegatie is net naar
de Balkan geweest. De inspanningen van Brammertz worden daar op de voet gevolgd. Ook onze eigen woorden
zijn daar iedere dag in de krant gekomen. Dat heeft wel
degelijk bijgedragen aan extra inspanningen van de kant
van Servië. Ik ben daar dus zeer blij mee.
De heer El Fassed (GroenLinks):
Bent u het met mij eens dat Servië zich daarmee kandidaat kan stellen?
De heer Van Bommel (SP):
Nee, dat vind ik echt te snel. Servië heeft een probleem,
in elk geval met Kosovo, dat ik overigens begrijpelijk vind.
In de grondwet van Servië staat dat Kosovo onderdeel is
van Servië. Je kunt natuurlijk niet een nieuw probleem introduceren zoals wij dat met Cyprus de EU in hebben gehaald. Dat zou buitengewoon onverstandig zijn.

De heer Plasterk (PvdA):
Ik ben blij met dit antwoord want daarmee zegt de heer
Van Bommel: in het hier en nu geen cent naar Griekenland. Hij sluit daarmee niet uit dat zich een situatie voor-

De heer De Jong (EP/SP):
Voorzitter. Europa leidt duidelijk ook in dit huis tot verhitte debatten en dat is mooi. Europa is veel te lang een vervan-mijn-bedshow geweest. Als de burger zich niet met
Europa bemoeit, dan blijft Europa gevangen in het web
van lobbyisten van banken en grote bedrijven in Brussel.
De intense discussies die in Nederland werden gevoerd
tijdens de Grondwetcampagne, en nu weer over de hulp
aan Griekenland, zijn op zich dan ook heel positief. Dat
geldt ook als in de discussie sprake is van een soort volkswoede. Uit die woede blijkt dat mensen zich interesseren.
Dat is goed voor Europa en goed voor Nederland.
Soms krijg ik de opmerking toegeworpen dat de SP natuurlijk blij is met iedere vorm van protest tegen Brussel.
We zijn immers eurosceptisch. Toch ligt het anders. In het
Europees Parlement zie ik het als mijn taak om daadwerkelijk invloed uit te oefenen op de vele wetten die wij maken. Dat kun je nooit alleen, en daarom werk ik graag samen met groepen gelijkgezinde Europarlementariërs. Zo
kon ik vorige week namens een grote groep parlementariërs, inclusief de gehele christendemocratische groep,
waarvoor dank, aan commissaris Malmström mijn actieplan tegen corruptie aanbieden. Uit haar reactie kreeg de
indruk dat de Commissie nu eindelijk werk wil gaan maken van corruptiebestrijding en een Europees beleid daarover. Dit is zomaar een voorbeeld, maar wel een heel belangrijk voorbeeld. Zonder een actief en doeltreffend an-

Tweede Kamer

26 mei 2011
TK 86

De heer Van Bommel (SP):
Alle besluiten die wij nemen, nemen wij in het hier en nu.
Wat er in de toekomst gebeurt, weten wij niet. Als ik vandaag de verwachtingen lees met betrekking tot de kans
op succes voor Griekenland om te komen tot verkoop van
staatseigendommen en vergaande bezuinigingen, bijvoorbeeld in de publieke sector, dan ben ik daar niet optimistisch over. Ook in het licht van de bankenrun waarvan op dit moment sprake is in Griekenland denk ik dat
het faillissement van Griekenland, dat de heer Plasterk
zelf ook heeft uitgesproken, in de praktijk al een feit is. En
naar een failliete boedel moet je geen geld sturen.

Staat Europese Unie

86-3-20

De Jong
ticorruptiebeleid komen landen als Portugal, Griekenland
en Italië er nooit bovenop, eenvoudigweg omdat de rijken
er dan geen belasting hoeven te betalen.
In het Europees Parlement is er geen regering en geen
oppositie. Misschien kun je daarom gemakkelijker samenwerken met elkaar dan in de Tweede Kamer. Dat is ook
ontzettend leuk, maar dat betekent natuurlijk wel dat we
onderscheiden standpunten hebben. De SP heeft fundamentele kritiek, met name op de manier waarop zowel
vanuit Brussel als vanuit Den Haag mensen worden geïnformeerd. Ik noem twee voorbeelden.
Ten eerste, het Europese economische bestuur. Het kabinet vestigt, net als de Commissie trouwens, de indruk
dat er voor Nederland niet zoveel verandert. Tegelijkertijd sprak de minister van Financiën begin april over een
beest met tanden en klauwen. Het laatste is juist, het eerste is misleidend. Als je verordeningen over macro-economische onevenwichtigheden en de onderliggende code met cijfermatige doelstellingen goed doorleest, zie je
dat de minister van Financiën gelijk heeft. Lonen, pensioenen en overheidsuitgaven zullen in de toekomst met
een vergrootglas worden bekeken. Het hele pakket is gericht op bezuinigingen en op vermindering van de loonkosten. Inderdaad, een agenda waar rechts zijn vingers bij
aflikt. Geen sociale doelstellingen en geen doelstellingen
om de inkomensongelijkheid in de Europese lidstaten aan
te pakken, alleen bezuinigingen, en dat op straffe van Europese miljardensancties.
Voor de SP is deze ontwikkeling behoorlijk frustrerend.
Juist nadat we ons, realisten als wij zijn, hadden neergelegd bij de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, krijgen wij dit weer, en geen mens in Nederland die
het weet. Daarom zijn wij ook de campagne De klauwen
van Europa gestart. Wij willen ervoor zorgen dat de mensen wel eerlijke informatie krijgen en dat er onder druk
van de bevolking geen handtekening van de minister-president zal prijken onder de stukken die tijdens de Europese Raad van 24 juni op tafel liggen.
Het tweede voorbeeld: de informatievoorziening over
Griekenland. Was het niet de minister van Financiën die
een jaar geleden zei dat we alles terugkrijgen van onze leningen, terwijl toen al iedere econoom kon vertellen dat
dat niet zou lukken?
Nog een voorbeeld over Griekenland: er zijn politici die
Grieken afschilderen als luie uitvreters. Dat is bevolkingen tegen elkaar opzetten, terwijl de werkelijke tegenstelling, ook in Griekenland, ligt tussen rijken en armen. De
rijken blijven buiten schot, armen worden door de recente
maatregelen steeds armer. Dat kan niet goed gaan. Vandaar ook dat ik al heel lang pleit voor een onderzoek naar
het scenario van een opsplitsing van de eurozone in een
sterk en een zwak deel. Ik vind dat zowel de Commissie
als de Nederlandse regering dat nu ook moet doen, om
een eerlijke discussie met de maatschappij te krijgen.
Alles samenvattend, ben ik heel blij met de debatten
over Europa. Ik ben ook blij om hier te staan. Ik hoop op
nog meer discussie in de komende tijd, maar dan wel
graag op basis van eerlijke informatie, zowel van de kant
van de regering als van de debatvoerders.
De heer Ten Broeke (VVD):
Ik zou graag van de SP-fractie in het Europees Parlement
willen horen wat men precies bedoelt met dat onderzoek.
Is dat het onderzoek naar een neuro en een zeuro, ofwel
een euro met sterke landen, verenigd rondom Duitsland,

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

en de lammen en de blinden in een andere Unie? Hoe
stelt u zich dat voor?
De heer De Jong (EP/SP):
Ik heb al een tijd geleden gevraagd aan de Europese
Commissie om mij als volksvertegenwoordiger nu eens
inzicht te bieden in wat er zou gebeuren als inderdaad
een groep landen zelf besluit uit te treden uit de eurozone, dus een zeuro zou invoeren of hoe je dat ook wilt noemen, en wat daarvan de consequenties zijn. Want je ziet
in de media heel verschillende verhalen. Aan de ene kant
zijn er economen die zeggen dat dat best goed kan gaan,
aan de andere kant wordt er heel veel, met name door
de Commissie, in algemene termen gezegd dat het heel
slecht gaat. Ik wil een goed onderzoek. Het antwoord van
de Commissie was één regel: dat is geen optie. Zo kunnen
wij geen democratisch debat voeren.
De voorzitter:
Tot slot, mijnheer Ten Broeke.
De heer Ten Broeke (VVD):
Maar je hoeft toch geen econoom te zijn om te voorspellen dat de monetaire unie tussen landen waar amper of
geen begrotingsdiscipline heerst, eigenlijk een monetaire
unie zonder Duitsland, eigenlijk ondenkbaar is?
De heer De Jong (EP/SP):
Er zijn genoeg economen en zelfs bankiers, van de Citibank, van de Société Generale, die zeggen dat dit wel
een mogelijkheid is. Ik wil als volksvertegenwoordiger gewoon weten wie er gelijk heeft. In de literatuur zie je beide opvattingen.

De heer Schouw (D66):
Voorzitter. Ik val maar direct met de deur in huis: het Europaproject wankelt en de band met de Europese burger
dreigt te verslappen. En ja, ook D66 steekt de kop niet in
het zand voor de problemen die er zijn.
Ik noem er een paar. Een gewichtloze Europese minister van Buitenlandse Zaken, een grijze muis die eigenlijk
geen rol speelt in de Arabische lente. De inefficiënte subsidiefabriek: oude politiek, in stand gehouden door de gevestigde partijen. Te veel geld gaat op aan landbouwsubsidies en cohesiebeleid. En waarom 27 commissarissen,
waarom geen 10? Waarom jaar in, jaar uit schouderophalend accepteren dat de Europese Rekenkamer de jaarrekening afkeurt?
De kernvraag is: wat hieraan te doen? Wij zien dan eigenlijk twee oplossingsrichtingen. De eerste is die van het
remmen, een conservatieve Europapolitiek. De tweede
oplossing is gas geven, de weg van Europese hervormingen. Het zal u duidelijk zijn, voorzitter, dat de D66-fractie
kiest voor die tweede weg.
Op 11 maart 2008 is de motie-Pechtold in deze Kamer
ingediend en aangenomen waarin het kabinet gevraagd
wordt om een visie op de vraag hoe de Europese Unie er
in 2030 vanuit een Nederlands perspectief uit moet zien.
Na 50 maanden ligt er een handjevol pagina's over de Europese samenwerking. Een beknopte inventarisatie is echter natuurlijk nog geen visie, zo houd ik het kabinet voor.
Want, zeg ik de heer Ormel na, hoe ziet het kabinet de rol
van Europa op het wereldtoneel? Hoe gaan wij de grensoverschrijdende klimaatproblemen aanpakken of de ver-

26 mei 2011
TK 86

86-3-21

Schouw
grijzing in relatie tot de arbeidsmigratie? Neem de kennismigranten, wat gaan wij daaraan doen?
De huidige visie van het kabinet heeft de ambitie van
een oude man die de dood al in de ogen heeft gezien. Het
ontbreekt aan besef en bevlogenheid over de noodzaak
om in Europa intelligent samen te werken om de internationale concurrentie aan te gaan. Het kabinet staat te
veel op de rem, het ontbreekt aan een proactieve agenda,
waardoor het lijkt alsof de EU ons keer op keer overvalt
en overkomt. In de woorden van de heer Van de Camp:
Nederland heeft een communicatieprobleem met Europa.
Daar moeten wij natuurlijk iets aan doen.
Een probleem is ook de Nederlandse verblindheid voor
één ding, namelijk de nettobijdrage aan de EU, en dat terwijl een euro voor Europa natuurlijk geen verloren euro
is. Nederland is een exportland, bijna 80% van onze export gaat naar EU-lidstaten.
Het dilemma is dat wij met ons verstand misschien wel
weten hoe wij Europa klaar moeten maken voor de 21ste
eeuw, maar dat wij dan niet meer weten hoe wij daarna
nog verkiezingen kunnen winnen.
Het Pact voor de euro legde pijnlijk de noodzaak tot
hervormingen bloot. Een pact is echter nog lang niet genoeg. Wie nuchter kijkt, weet dat op economisch en fiscaal terrein Europese leiding nodig is. Die komt er echter
niet vanwege het besmettelijke en ook in deze Kamer oneindig vaak herhaalde woord "soevereiniteit". De politici durven hun kiezers daarmee niet te trotseren en als wij
niet oppassen nadert het Europese project zo de grenzen
van zijn eigen legitimiteit. De Staat van de Unie is dusdanig dat lidstaten wel moeten erkennen zich met elkaars
economisch beleid te moeten bemoeien. Immers, als het
regent in Griekenland, druppelt het hier.
De heer Van Bommel (SP):
Het moet niet veel gekker worden. De heer Schouw doet
nu net alsof soevereiniteit een enge ziekte is waarmee je
elkaar kunt besmetten. Soevereiniteit is een groot goed.
Gelukkig gaat het kabinet daar nog wel van uit en het merendeel van de Kamer ook. De D66-fractie heeft Nederland al opgeheven of weggegeven, maar ik wil eraan herinneren dat soevereiniteit niet een speeltje is in de handen van politici, maar eigendom van het volk. Zonder instemming van het volk kan de heer Schouw dat niet weggeven. Erkent hij dit aspect van soevereiniteit ook?
De heer Schouw (D66):
Natuurlijk erken ik dat aspect. Mag ik een wedervraag
stellen aan de heer Van Bommel? Erkent hij dat het gesloten pact en de automatische sancties die ook hier zijn bepleit, de facto het opgeven van soevereiniteit betekenen
en dat in de Kamer en door u voorop is beweerd dat dit
niet het opgeven is van soevereiniteit? U kunt vandaag
een motie aannemen ...
De voorzitter:
Wilt u alstublieft via de voorzitter spreken?
De heer Schouw (D66):
De heer Van Bommel kan vandaag een motie aannemen
waarin staat dat het vandaag geen donderdag is en als
zij Kamerbreed wordt aangenomen, gelooft de hele Kamer erin. Maar iedereen buiten de Kamer weet dat het
wel donderdag is. Ik vind dus dat de Kamer hypocriet is
omgegaan met het begrip "soevereiniteit".

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

De heer Van Bommel (SP):
Ik deel die opvatting van de heer Schouw. Je moet niet
lichtvaardig spreken over soevereiniteit. De soevereiniteit
was wel degelijk in het geding toen het ging om die sancties en het afdwingen van maatregelen. Dat is ook de kern
van het betoog dat ik vandaag heb gehouden en de kern
van het betoog dat de SP-fractie steeds heeft gehouden.
Ik beschuldig de regering ervan dat zij daar hypocriet mee
omgaat. Zij geeft soevereiniteit weg – de D66-fractie wil
dat; de mijne niet – maar laat de regering daar dan ook
eerlijk over zijn.
De heer Schouw (D66):
Dat zijn de heer Van Bommel en ik hartgrondig met elkaar
eens.
Het paradoxale is dat de legitimiteit voor Europa opraakt, juist nu zij zo enorm nodig is. Als er één probleem
nog groter is dan het geweld om de euro dan is dit het
Europees democratisch tekort. Het risico is dat de unie
een voorlopig eindpunt heeft bereikt: een intergouvernementele organisatie met een paar supranationale instanties en bevoegdheden. Een federatie wordt het niet en
daarmee is ook de weg naar vooruitgang hermetisch geblokkeerd. Ik vraag dan ook indringend aan het kabinet
om een aantal scenario's voor de toekomstige bestuurlijke inrichting van de unie te ontwikkelen dat orde op zaken
stelt. Een goed liberaal uitgangspunt staat hierbij bovenaan: no representation without taxation. Ik overweeg op
dit punt een motie.
De heer Plasterk (PvdA):
Kan ik bij de heer Schouw steun vinden voor de gedachte dat we het budget voor de Europese Unie niet op moeten laten lopen? Ik deel namelijk met hem de zorg dat het
draagvlak voor de Europese Unie zeker niet vanzelfsprekend is. Is de heer Schouw met mij van mening dat het
goed zou zijn om, als er dan aan alle kanten bezuinigd
moet worden, juist als voorstander van een stevig Europa
te laten zien dat ook daar bezuinigingen nodig zijn, zeker
op de posten waarover we het waarschijnlijk eens zijn dat
daar bezuinigingen mogelijk zijn?
De heer Schouw (D66):
Het antwoord is ja. Het is belangrijk om druk uit te oefenen om een verschuiving van die budgetten te realiseren.
Ik probeer duidelijk te maken dat we ons niet moeten fixeren op die nulgroei. Het is een interessant debat, maar het
Nederlandse kabinet moet vooral zijn totale, massieve gewicht inzetten om de cohesiefondsen en de landbouwsubsidies echt te hervormen. Het is echter iets te gemakkelijk om te zeggen dat daar geen meerderheid voor is
en dat we er daarom maar niet aan moeten beginnen, zoals ik vandaag bijvoorbeeld uit de mond van de heer Ten
Broeke heb gehoord. Dat is slappe hap aan de voorkant.
Dat is niet het karakter en de pit van D66.
De heer Plasterk (PvdA):
Over die fondsen zijn we het denk ik eens. Ik krijg echter
geen antwoord op de vraag of de heer Schouw met mij
van mening is dat het juist voor het draagvlak voor Europa goed zou zijn om ook te kijken naar de uiteindelijke
hoogte van het totale budget. Ik proefde in de reactie op
mijn voorstellen van vanochtend even dat D66, als proEuropapartij, automatisch in de reflex schoot: blijf met je
vingers van het budget af, want dat moet omhoog kunnen.

26 mei 2011
TK 86

86-3-22

Schouw
De heer Schouw (D66):
Nee! Ik ben blij dat de heer Plasterk deze opmerking
maakt. Wij zijn natuurlijk geen blinde money spenders.
Dat zouden we nooit doen. Het is heel belangrijk om goed
naar die budgetten te kijken. Efficiënt geld besteden en
good governance hebben echt prioriteit. Op dat punt verwijt ik het kabinet dat het te veel fixeert op een nulgroei
en te weinig inzet op het veranderen en hervormen van
de budgetten.
De heer Ten Broeke (VVD):
De heer Schouw zei net iets interessants. Hij zei: no representation without taxation. Dat is mijns inziens precies de
denkfout van D66, want het is natuurlijk andersom. Het
moet zijn: no taxation without representation. Als er belasting geheven wordt, moet daar ook controle op plaatsvinden. Als er een parlement is, gaat D66 uit van de stelling dat aan dit parlement dan dus ook belastingen toekomen. Daar gaat het precies om. Kan de heer Schouw
mij eens uitleggen waarom het nu zo slecht is om kritisch
te zijn op de uitgaven van de Europese Unie, als wij er zo
veel aan verdienen? Waarom is daarmee de steun voor de
Unie aan erosie onderhevig? Wat is de relatie tussen onze
bijdrage aan het budget en de interne markt waaraan wij
zo veel geld verdienen?
De heer Schouw (D66):
Het is belangrijk dat de lidstaten, maar primair ook het
Europees Parlement, de vinger aan de pols houden bij de
efficiënte besteding van middelen. Verder is Nederland
altijd een grote animator geweest van Europese samenwerking omdat het daar heel veel aan verdient. Nederland
heeft belang bij open grenzen. De heer Ten Broeke moet
dit toch kunnen begrijpen. Nederland verdient daar zijn
brood mee; heel veel mensen verdienen daar geld mee.
Ik breng Mainport Schiphol in herinnering. Het is dus belangrijk dat wij niet op de rem staan – ik zeg dit tegen de
heer Ten Broeke – maar gas geven en enthousiast zijn
over Europa.

lijke projecten die ik heb opgenoemd in het achterhoofd
houden?
De heer Schouw (D66):
Er kan nog wel een tandje bij. Wij kunnen er zelf ook van
alles en nog wat aan doen. Ik zou de heer Bontes kunnen
voorstellen om eens een fijn algemeen overleg te houden
over het rapport van de Europese rekenkamer over de bestedingen. Dan kunnen wij daarover heel systematisch
spreken in plaats van elke keer een incidentje in de lucht
te werpen over een subsidie X, Y of Z. Mijn voorstel is dat
de Tweede Kamer dit veel systematischer moet bespreken, het liefst met de collega's van het Europees Parlement erbij. Dan doen wij namelijk werkelijk wat, in plaats
van elke keer incidenten op te blazen.
De heer Bontes (PVV):
Ik krijg geen antwoord op mijn vraag. Ik heb de heer
Schouw gevraagd of hij vindt dat het Europees Parlement
het goed doet. Hij zegt: er kan wel een tandje bij. Overal
kan wel een tandje bij, maar doet het Europees Parlement
het nu goed of niet?
De heer Schouw (D66):
Als ik zeg dat er een tandje bij kan, dan kan er een tandje
bij. Het kan dus altijd beter.
Tot slot kom ik op de internationale rechtsorde en de
mensenrechten in Europa. Net als de Eerste Kamer maakt
de fractie van D66 zich zorgen over het tornen aan de
mensenrechten door de rechtsmacht van Europees Hof
aan de ketting te leggen. De Eerste Kamer heeft daar onlangs lang en verstandig over gesproken. Ik zal dat niet
allemaal herhalen. Ik wel graag weten wat het kabinet
doet met de motie-Bemelmans die daar is aangenomen.
Ik kondig alvast aan dat ik precies dezelfde motie zal indienen in deze Kamer, als het antwoord onbevredigend is.

De heer Bontes (PVV):
De heer Schouw geeft aan dat het Europees Parlement
primair verantwoordelijk is voor toezicht op de budgetten.
Vindt de heer Schouw dat het Europees Parlement dat
goed doet? Kan de heer Schouw daarbij ook de belache-

Mevrouw In 't Veld (EP/D66):
Voorzitter. Collega's, mij moet wel van het hart dat ik tijdens het luisteren deze ochtend het gevoel krijg dat het
heel erg weinig over de toekomst van Europa gaat en
heel erg veel over wat wij hier allemaal op het vlak van
de partijpolitiek met elkaar te verhapstukken hebben. De
heer Ten Broeke verwijt de mensen die voor een sterk Europa pleiten, dat zij dromers zijn. Mijnheer Ten Broeke,
zonder dromen is er nog nooit iets opgebouwd. Als je ligt
te slapen terwijl de rest van de wereld doordraait en jij
daar niet op reageert, is dat bovendien erger dan dromen.
De wereld is namelijk in beweging. Heftige economische
en politieke turbulentie in alle delen van de wereld verandert radicaal de context waarbinnen wij opereren. Het
is dan ook opvallend dat dit kabinet met de eurokritische
VVD vast wil houden aan de status-quo en een paar jaar
pas op de plaats wil maken: geen institutionele vergezichten, dus geen hervormingen. Het kabinet gaat er blijkbaar
van uit dat de wereld dan ook even stilstaat en wacht op
Europa, maar helaas, de wereld draait gewoon door, ook
als wij toevallig last van duizeligheid hebben.
De wereld vraagt om een sterk en dynamisch Europa, maar in plaats daarvan raakt Europa steeds meer verdeeld en zwak. Europa is de favoriete kop van Jut. In de
debatten, ook vandaag weer, stel ik vast dat kritisch kennelijk niet meer kan op nuchtere toon en op basis van de
feiten. Cynisch en spottend wordt er over Europa gespro-

Tweede Kamer

26 mei 2011
TK 86

De heer Ten Broeke (VVD):
Ik ben heel enthousiast over de Europese interne markt. Ik
ben heel enthousiast over de verdiensten in dit verband.
Dit geldt ook voor andere lidstaten, maar dat heeft toch
niets te maken met onze nettobijdrage en onze bijdrage
aan het budget? Het gaat er toch gewoon om dat wij daar
kritiek uiten waar die op zijn plaats is. Wij hebben bijvoorbeeld allebei kritiek op de landbouwfondsen en die worden na 2013 afgebouwd. Wij uitten ook kritiek op de cohesiefondsen waar nu een fors bedrag afgaat en ook op
nieuwe uitgaven die nu niet worden gedaan.
De heer Schouw (D66):
De VVD-fractie verschilt van mening met die van D66. De
fractie van D66 vindt namelijk dat wij op termijn het Europees Parlement meer bevoegdheden moeten geven en als
een volwaardige democratie moeten zien. Daar moeten
wij dus ook een belastingstelsel onder hangen. Die transformatie maak ik graag, maar de heer Ten Broeke wil die
transformatie niet maken.

Staat Europese Unie

86-3-23

In 't Veld
ken. Tegen Europa aantrappen geeft een stoer gevoel, een
beetje zoals vandalen die een bushokje vernielen, want
trappen en schelden tegen Europa blijft schijnbaar zonder gevolgen. Maar is Europa wel onbreekbaar? Blijft de
agressie tegen Europa inderdaad zonder gevolgen? En
waarom zouden we dat willen testen in plaats van Europa
beter te maken?
Het opnieuw optrekken van de binnengrenzen binnen
Europa, het aantasten van het principe van vrij verkeer
of de aanval openen op het EHRM: het is politiek gezien
Russische roulette. Het doet het leuk in de krantenkoppen,
maar Europa wordt erdoor verzwakt. Zelfs op het hoogste politieke niveau wordt het gebruik van karikaturen en
vooroordelen over en weer niet meer geschuwd. De ruwe omgangsvormen zijn een teken van groeiende afstand
tussen politieke leiders in Europa, ook in de omgang met
de eurocrisis.
De situatie is namelijk als volgt. We hebben een wereldmunt, een monetaire zone, die diep in de schulden
zit. Eén land binnen die zone, bekend om zon, zand en
zee, staat zelfs op het randje van een bankroet en zal wellicht de schulden niet afbetalen. De situatie is kritiek. Herkent u hem? Inderdaad, die munt is de dollar. Maar de
dollarzone heeft een krachtdadig en eenduidig bestuur
en de Amerikanen staan als één man achter hun munt.
De markten testen op dit moment dan ook niet de schulden van Griekenland of de tekorten van Portugal, maar de
daadkracht en politieke wil van Europa. De lage ratings
zeggen meer over het gebrek aan politieke wil van de Europeanen dan over de onderliggende economische cijfers. De nationale politieke leiders – daar reken ik ook alle
andere politici toe – spelen hoog spel met onze munt. Zolang de euro namelijk gebruikt blijft worden voor nationale politieke spelletjes, heeft de euro geen schijn van kans.
Kritiek op Griekenland is gerechtvaardigd, maar graag
nuchter, zakelijk en op basis van feiten.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik zoek een ademhalingsmoment, maar dat
lukt niet. U haalt volgens mij nooit adem, of wel?
Mevrouw In 't Veld (EP/D66):
Nee. Vier minuten lang geen ademhalen, was mij verteld.
De voorzitter:
Ik vind het knap als dat lukt. Maar de heer Bontes heeft
een vraag aan u. Mijnheer Bontes, gaat u een inlichting
vragen?
De heer Bontes (PVV):
Ja, ik wil graag inlichtingen over het feit dat mevrouw In
't Veld zegt: er kan maar ongestraft tegen Europa aangeschopt worden. Deelt zij ook de mening van een Barroso
en een Malmström dat democratisch gekozen parlementariërs niet kritisch mogen zijn op Europa omdat dat Europa zou kunnen schaden?
Mevrouw In 't Veld (EP/D66):
Dat is niet de mening van de heer Barroso en mevrouw
Malmström. Zij zijn echte democraten. Echte democraten
geven elkaar overigens ook de ruimte voor kritiek. Ook
de heer Barroso mag dus zeggen wat hij wil zonder dat
hij een klacht aan zijn broek krijgt van mijn PVV-collega's,
zou ik willen zeggen. Echte democraten accepteren de democratische mening van anderen en stellen daar hun eigen mening tegenover, net als ik doe.

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

De heer Bontes (PVV):
Dat begrijp ik dan niet helemaal, want hoe verklaart u dan
dat Barroso heeft gezegd: zulke landen moeten maar niet
naar populisten luisteren? Dat wil toch zeggen: houd geen
rekening met eurokritische geluiden? Hij maakt de vergelijking tussen populisten en eurokritische mensen en hij
zegt dat je er niet naar moet luisteren. Maar u zegt dat hij
een pure democraat is. Ik begrijp dat niet helemaal.
Mevrouw In 't Veld (EP/D66):
Maar de heer Barroso heeft toch het recht op zijn eigen
mening?
De heer Bontes (PVV):
Hij heeft het recht op zijn eigen mening, maar hij sluit anderen uit die een kritisch geluid laten horen.
Mevrouw In 't Veld (EP/D66):
Nee, hij is het daar niet mee eens. Hij sluit helemaal niemand uit. Hij ontzegt niemand het recht om zijn mening
te geven. Hij ontzegt niemand het recht om mee te doen
aan democratische verkiezingen. Hij ontzegt niemand het
recht, ook geen enkel land, om zijn eigen positie in te nemen. Hij heeft echter ook zijn eigen mening en die stelt hij
ertegenover. Dat doet mevrouw Malmström ook en dat
doen wij ook.
De heer Ten Broeke (VVD):
Voorzitter. Ik ben blij dat mevrouw In 't Veld mij uit mijn
diepe slaap heeft weten te wekken. Soms is het inderdaad een klein beetje een nachtmerrie om te horen hoe
de Europese Commissie en vertegenwoordigers van Europa zelf die droom onderuit helpen halen. Ik heb stellig
de indruk dat dit door die zogenaamde dromers voortdurend gebeurt. Dat wil ik mevrouw In 't Veld voorhouden.
Ik ben heel benieuwd wat zij nu zo populistisch vond aan
mijn betoog. Dat liet zij namelijk net in een tweet weten.
Ik ben ook heel benieuwd naar haar commentaar op wat
mijnheer Barosso hier heeft gezegd. Wat heeft zij eigenlijk te klagen over dit parlement als het gaat om de euro?
Wat heeft zij te klagen over het Stabiliteits- en Groeipact?
Overal gingen wij verder dan de Europese Commissie wilde. Wat is haar probleem?
Mevrouw In 't Veld (EP/D66):
Ik heb helemaal niets te klagen over dit parlement of over
welk ander parlement dan ook. Dus daarop zal ik verder
niet ingaan.
Wij pleiten ervoor dat het Stabiliteits- en Groeipact versterkt wordt. Op dit moment is het wat ik noem "een herenakkoord met een non-interventieprincipe". Zolang elke lidstaat vasthoudt aan zijn eigen veto zullen er nooit
sancties worden opgelegd. Je kunt nog zulke zware sancties verzinnen, maar als er geen onafhankelijke instantie
is zoals de Europese Commissie die daarover besluit en
de lidstaten in een systeem van "de slager keurt zijn eigen
vlees" elkaar sancties moeten opleggen zoals de afgelopen tien jaar het geval was, gaat dat niet werken. Daarom
zeggen wij: automatische sancties als de regels worden
overtreden.
De heer Ten Broeke (VVD):
Voorzitter. Dat komt dan goed uit, want dat zei een meerderheid in dit parlement ook. En dat zei ook deze Nederlandse regering. Ik wil nu graag voorbij de retoriek over
het populisme waaraan mevrouw In 't Veld zich voortdu-

26 mei 2011
TK 86

86-3-24

In 't Veld
rend zo ergert, van haar weten wat nu eigenlijk haar kritiek is. Wat is het fundament van haar kritiek? Waarom
is zij zo boos over alles wat hier gebeurt? Dat zou zo anti-Europees zijn, terwijl wij voorop hebben gelopen als het
gaat om sancties in het kader van het SGP en ook bij het
krediettoezicht.
Mevrouw In 't Veld (EP/D66):
Voorzitter. Ik weet niet precies waar de heer Ten Broeke
op doelt. Ik heb net mijn verhaal gehouden. Als daarin
een specifiek punt zit dat hij niet begrijpt, wil ik dat dolgraag toelichten. D66 kijkt ook buitengewoon kritisch naar
allerlei dingen die zij in Europa veel beter zou willen regelen. Het probleem is dat de rem op verbetering of de
rem op hervormingen zit in de nationale veto's, wat tussen aanhalingstekens de nationale soevereiniteit wordt
genoemd. Dat wordt nogal eens verwisseld. Met 27 veto's
zijn er geen hervormingen mogelijk.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Mevrouw In 't Veld (EP/D66):
Nogmaals, de kritiek op Griekenland is zeer gerechtvaardigd, maar wel graag nuchter en zakelijk en op basis van
de feiten; een beetje met de wijsheid van de oude Griekse mentor – ik begrijp dat in deze Kamer ook een mentor zit – de vriend van de sluwe Odysseus. Het gaat hier
om de redding van de eurozone. Europa moet dan ook de
heer Papandreou niet afbranden of kleineren, maar hem
ruggensteun geven om ervoor te zorgen dat hij de hervormingen door kan voeren. Ik hoop dat ik hiermee antwoord geef op de vraag van de heer Ten Broeke. Griekenland is niet de kern van het probleem, maar het symptoom van het probleem. Het echte probleem is dat wij
tien jaar geleden hebben verzuimd de eurozone te voorzien van een slagvaardig bestuur.
Ik zie dat ik moet afronden. Ik weet niet hoeveel tijd ik
dan nog heb, voorzitter.
De voorzitter:
Geen.
Mevrouw In 't Veld (EP/D66):
Misschien mag ik nog een laatste zin uitspreken, voorzitter?
De uitdagingen van vandaag zijn groot en complex,
maar er zijn ook fantastische kansen en die liggen voor
het grijpen. Misschien dat wij het eens wat vaker over de
kansen zouden moeten hebben in de context van Europa
dan alleen maar over onze angst voor de bedreigingen. In
het huidige politieke klimaat is er moed voor nodig om te
pleiten voor een sterk, eensgezind Europa. Het is de opdracht van iedereen hier om ervoor te zorgen dat ook de
kinderen en de kleinkinderen van Henk en Ingrid kunnen
opgroeien in een veilig en welvarend Europa.

De heer El Fassed (GroenLinks):
Voorzitter. Lissabon, het uitbreken van de eurocrisis, het
begin van de Arabische lente en de Griekse tragedie dreunen door in de politiek van de Europese Unie. In de afgelopen zestig jaar heeft de Europese samenwerking voor
vrijheid, veiligheid en welvaart gezorgd. Nederland als
open handelsland en poort van Europa heeft geprofiteerd

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

van het goeddeels wegvallen van interne grenzen. Per
jaar kost de Europese Unie € 200 per Nederlander, maar
levert zij hem tien keer zo veel op. Dat zou nog eens drie
keer zo veel kunnen zijn als wij de moed hebben om verder te werken aan het Europese project.
Europa is niet alleen maar zaken doen; het is ook een
waardengemeenschap. Democratie en mensenrechten
zijn in Europese verdragen vastgelegd en ook op het wereldtoneel staat Europa voor deze waarden. Hoewel bestaande lidstaten soms steken laten vallen, ziet Brussel er
streng op toe dat kandidaat-lidstaten aan deze waarden
voldoen voor zij kunnen toetreden.
In Europees verband moeten wij een antwoord vinden
op de grote kwesties waar Nederland voor staat. Ik noem
de financiële crisis, de klimaat- en de voedselcrisis, maar
ook migratie, vergrijzing en machtsverhoudingen in de internationale politiek. Alleen al uit eigenbelang moet een
kabinet dat voor zulke grote uitdagingen staat, Europees
richtinggevend willen zijn. Daar zijn niet alleen moed en
visie voor nodig, maar ook verantwoordelijk leiderschap.
Dit kabinet heeft het belang daarvan miskend, doordat het
zich laat gedogen door de eurosceptische PVV. Of durft
de premier niet hardop te zeggen dat hij gedoogd wordt
door een partij die ramen dichtplakt met allerlei vlaggen
waardoor je niet meer naar buiten kunt kijken, een fractie
die het meest winstgevende project waar Nederland ooit
aan heeft deelgenomen het liefst door de wc spoelt en
een groep die willens en wetens zonder enig verantwoordelijkheidsbesef onze open economie te grabbel gooit?
Voor een vrij en welvarend Nederland moet de deur naar
Europa openstaan. De PVV maakt van Nederland een gevangenis.
Onder hoge druk is Europa in beweging, maar om succesvol te zijn, kan Europese samenwerking niet vrijblijvend zijn. Daarvoor zijn hardere afspraken en een betere
controle nodig. Dat betekent dat je soms meer bevoegdheden aan Europese instellingen moet overdragen. Je
kunt dit verzwijgen, maar hoe kun je de Europese Unie
dan sterker en daadkrachtiger maken?
De heer Bontes (PVV):
Kennelijk pleit de heer El Fassed hier voor een Nederland
waar de grenzen maar opengegooid moeten worden zodat iedereen kan binnenkomen. Hoe kijkt hij daartegen
aan? Hoeveel asiel kunnen we gebruiken? Hoeveel vluchtelingen kunnen we gebruiken? Hoeveel immigratie hebben we nodig voor vergrijzing? Moeten de deuren verder
open? Waar moeten die mensen gestationeerd, gehuisvest of geplaatst worden? En wie gaat dat betalen? Dat
is mijn vraag aan GroenLinks als het zegt dat de grenzen
maar opengegooid moeten worden en dat we niet te kritisch op onze grenzen mogen zijn.
De heer El Fassed (GroenLinks):
Dat is nu juist waar de Europese Unie voor is opgericht,
namelijk om grensoverschrijdende problemen gezamenlijk aan te pakken. Dat vereist investeringen in Europa en
samenwerking in Europa. Dat betekent niet dat je de grenzen dichtdoet in Nederland, waardoor je niet meer open
naar buiten kunt treden met het vrije verkeer van goederen en mensen. Het betekent dat je gezamenlijk opkomt
voor belangen van gezamenlijke Europese burgers.
De heer Bontes (PVV):
Graag toch een concreet antwoord: wat betekent dat dan
voor Nederland? Hoeveel gaan we er opnemen, waar

26 mei 2011
TK 86

86-3-25

El Fassed
gaan we ze plaatsen, hoeveel gaat dat kosten en wie gaat
dat betalen? De heer El Fassed geeft geen antwoord op
mijn vraag.
De heer El Fassed (GroenLinks):
De PVV wil helemaal niets betalen en opvangen. Het
mooie van de Europese Unie is dat je gezamenlijk de druk
op de Europese Unie door de migratie kunt oplossen. Bovendien is daarmee gewaarborgd dat dit gebeurt op basis van verdragen over mensenrechten en vluchtelingenverdragen die de rechten van iedereen in Europa garanderen.
Onder hoge druk is Europa in beweging, maar om
succesvol te zijn kan Europese samenwerking niet vrijblijvend zijn. Iedereen is het erover eens dat we nieuwe
Griekse tragedies moeten voorkomen. Begrotingsdiscipline moet worden aangescherpt, maar versterking daarvan
kan niet zonder de bereidheid om soevereiniteit over te
dragen.
Nederland is niet langer koploper of smaakmaker in Europa, maar is weggezakt naar beneden. Er zijn regeringsleiders die wel stappen vooruit zetten. Hoe zit de premier
zijn rol? Wat is zijn visie op een financieel solide en economisch krachtig Europa? In wat voor een Europa wil hij
leven? Weet hij wat daarvoor nodig is?
Ik doe een aantal suggesties om meer uit Europa te halen. Het nieuwe Europese nabuurschapsbeleid is nodig
omdat de EU er niet in is geslaagd eensgezind op te treden in het Midden-Oosten. De mooie woorden van de EU
over mensenrechten en democratie werden doorkruist
door enkele lidstaten die maar wat graag eigen deals sloten met foute regimes. Is de regering bereid om toe te
zeggen dat zij met haar eigen beleid het nieuwe nabuurschapsbeleid zal ondersteunen en niet zal tegenwerken?
Er wordt in Europa door alle lidstaten volop bezuinigd op
defensie, maar waarom maakt dit kabinet geen afspraken
met Europese collega's om te voorkomen dat ieder land
hetzelfde wegbezuinigd? De premier moet het toch met
mij eens zijn dat je bij krimpende budgetten beter kunt
presteren als je meer samenwerkt?
We moeten werken aan onderling vertrouwen in Europa. We moeten solidariteit tonen met onze buren maar
bovenal moeten we elkaar aan gezamenlijke afspraken
houden. Zo is het belangrijk dat lidstaten hun begroting
op orde hebben en op de vingers worden getikt als dat
niet zo is. Net zo goed als dat Nederland wordt aangesproken op door ons niet nagekomen afspraken.
De premier heeft de sleutel om te voorkomen dat Nederland zichzelf opsluit. Europese samenwerking loont.
Europa biedt kansen als wij die durven aan te grijpen. Er
is daarom nog veel werk te verrichten voordat de Europese lente begint. Daarvoor moet de premier eerst uit de gevangenis van de PVV breken. Ik help hem graag ontsnappen.

Mevrouw Cornelissen (EP/GroenLinks):
Voorzitter. De toekomst van Nederland ligt in Europa. De
eurocrisis maakt duidelijk hoezeer we van elkaar afhankelijk zijn. Als we Griekenland laten vallen, dan vallen er hier
banken om. Als de euro bezwijkt, dan zijn wij ook nergens
meer. Dan wordt Europa het openluchtmuseum van de
wereld, een soort Griekenland maar dan in het groot.
Wat we in 60 jaar hebben opgebouwd in Europa, een
zone van vrede en welvaart, mag niet uiteenvallen. De eu-

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

rocrisis toont aan hoe belangrijk het is dat alle landen zich
aan hun afspraken houden, dat de naleving gecontroleerd
wordt en dat er sancties zijn en solidariteit. Dit kabinet
eist op hoge toon dat landen zich aan hun verplichtingen
houden, maar zelf wil het onder Europese verplichtingen
uit. Ministers maken rare capriolen in Europa om de gedoogpartner tevreden te houden. Nederland neemt niet
alleen standpunten in die irritatie wekken, maar komt regelmatig helaas ook dom en ongeïnformeerd over. Dat is
ronduit gênant en funest voor de geloofwaardigheid. Minister Kamp schildert Poolse werknemers af als een bedreiging voor de sociale voorzieningen. Dat is echt grotesk. Ze vragen vaak juist veel minder vaak uitkeringen
aan dan Nederlanders.
De heer Bontes (PVV):
Wat ik graag van de collega-Europarlementariër zou willen horen, is het volgende. U bent een van de mensen die
gisteren voor die meerjarenbegroting hebben gestemd,
voor die 5%. Hoe gaat u dat aan de Nederlandse belastingbetaler uitleggen? Geeft u iets om Nederland en om
de Nederlandse belastingbetaler of gaat het u alleen maar
om de kosmopolitische gedachte?
De voorzitter:
Tot de voorzitter spreken, mijnheer Bontes.
De heer Bontes (PVV):
Voorzitter ...
De voorzitter:
Nee, dat is niet alleen voorzitter, maar dat is in de derde
persoon tegen elkaar spreken.
Mevrouw Cornelissen (EP/GroenLinks):
Ik kan de heer Bontes zeggen dat GroenLinks daar niet
voor heeft gestemd. Het gaat er uiteindelijk om dat wij de
Europese Unie klaar gaan maken voor een vergrijzende
toekomst, dat wij in de juiste dingen investeren en op de
juiste dingen gaan bezuinigen en dat wij ervoor zorgen
dat onze arbeidsmarkt openstaat en Europees is, zodat de
vacatures vervuld worden en mensen met de juiste kwalificaties kunnen gaan naar waar de banen zijn. Daar gaat
het om!
De heer Bontes (PVV):
Dan nog even duidelijk de vraag. Gisteren is de budgetcommissie bijeen geweest. Heeft GroenLinks iemand in
die commissie zitten en, zo ja, heeft die gisteren dan voorof tegengestemd?
Mevrouw Cornelissen (EP/GroenLinks):
Wij hebben iemand in de budgetcommissie zitten en die
heeft uiteindelijk voor dat rapport gestemd.
De heer Bontes (PVV):
Maar dan zijn we er toch? Dan heeft GroenLinks voor gestemd. In eerste instantie was dat namelijk niet duidelijk.
Mevrouw Cornelissen (EP/GroenLinks):
Uiteindelijk gaat het ons niet om hoeveel Nederland precies afdraagt. Daarmee begin je namelijk helemaal aan de
verkeerde kant, je moet beginnen met de inhoud: waar
moeten we met Europa heen, waar kun je je geld het best
investeren om meer welvaart te creëren voor iedereen?

26 mei 2011
TK 86

86-3-26

Cornelissen
Daarna kunnen we ervoor zorgen dat de afdrachten die
daarvoor nodig zijn, goed worden verdeeld.
De heer Plasterk (PvdA):
Voorzitter. Ik vond het een verhelderende vraag van de
heer Bontes en ben wijzer geworden van het antwoord
erop. Ik wil echter wel opmerken dat dit de tweede maal
was dat de heer Bontes een van onze gasten uit het Europees Parlement ondervroeg, terwijl hij eerder had gezegd dat het onwenselijk is dat zij hier zijn. Ik vind het prima dat hij dat niettemin doet, maar bij een volgende gelegenheid zou ik het op prijs stellen om ook de collega uit
het Europees Parlement van de PVV op dezelfde wijze een
verhelderende vraag te kunnen stellen.

is een zone van welvaart, vrede en gerechtigheid. De toetreding tot die Europese Unie is voor Servië zo'n lonkend
perspectief, dat het er alles aan heeft gedaan om Mladic
te arresteren. Ik vind dat wij maar wat trots mogen zijn
dat wij van die Unie onderdeel zijn!

Mevrouw Cornelissen (EP/GroenLinks):
Ik had het over minister Kamp. Ik citeer hem: uitkeringen
zouden niet voor Oost-Europese werknemers bedoeld
zijn. Dat is onzin. In Europa hebben we juist afgesproken
dat arbeidsmigranten onder voorwaarden een beroep
mogen doen op sociale zekerheid, waarvoor zij immers
net als iedereen belasting en premies afdragen. Kamp
heeft de Polen getergd en dat is een diplomatieke blunder. Wil dit kabinet de richtlijn voor vrij verkeer en verblijf
wijzigen? Vergeet het maar, Polen en de andere nieuwe
lidstaten zullen meer dan ooit met de hakken in het zand
gaan. En terecht, want Europa heeft niet minder, maar
meer arbeidsmobiliteit nodig in de vergrijzende toekomst.
De PVV-retoriek van minister Kamp ondermijnt ook de
slagkracht van andere ministers in Europa, want Polen is
toevallig vanaf 1 juni de EU-voorzitter. Graag een reactie.
Dan minister Leers, met zijn noodrem op de visaliberalisatie voor de Balkanlanden. Dat klinkt natuurlijk heel
stoer, zo'n noodrem, maar Brussel weet heus wel hoeveel
Balkanbewoners om verkeerde redenen naar Nederland
zijn gekomen na de invoering van het visumvrij reizen:
dat waren er ongeveer nul. En wat gebeurt er als je lichtzinnig aan de noodrem trekt? Dan krijg je een boete. Nederland verliest politiek krediet.
Schengen tekent de gespletenheid van dit kabinet: de
koddebeier versus de koopman. Terwijl de premier roept
dat we Tunesische migranten kunnen tegenhouden, benadrukt minister Leers het belang van open grenzen voor
onze open economie, om, zo lijkt het, intussen toch stiekem grenscontroles uit te voeren. Als de regering zich
wel houdt aan Schengen, zou er natuurlijk niets op tegen
zijn om de Europese Commissie mee te laten kijken. Eurocommissaris Malmström wil heel graag controleren of
Schengenlanden de regels naleven aan hun binnengrenzen. Is Nederland bereid om haar die bevoegdheid te geven?
Tot slot, omdat ik er wel iets over móét zeggen. Morgen
zal het nieuws vast niet volstaan van de nullijn of de 5%.
De arrestatie van Ratko Mladic, dat is pas nieuws! Europa

De heer Voordewind (ChristenUnie):
Voorzitter. Allereerst mijn verontschuldigingen voor de
afwezigheid van mijn ChristenUnie-collega-Europarlementariër Peter van Dalen, die hier vanwege buitenlandse verplichtingen helaas niet kon zijn. Er is heel veel te bespreken in die vier minuten, dus ik zal het staccato doen.
Er is veel te doen in de Europese Unie en ook daarbuiten, aan de grenzen van de Europese Unie: binnen is er
de financiële crisis, hoe houden we de eurozone intact,
Noord-Afrika en de vluchtelingen uit Tunesië en Libië en
de gemeenschappelijke inzet van Europa voor Libië. Laat
ik beginnen met de begroting. Via de interrupties heb ik
al gezegd dat de ChristenUnie vindt dat de nominale nullijn moet worden gehanteerd. Mogelijk zullen de heer
Plasterk en ik in tweede termijn een motie indienen. Dat
geldt dan voor 2012, maar uiteraard ook voor de meerjarenbegroting.
Het is duidelijk wat het standpunt van de ChristenUnie
over Turkije is. Wij hebben meerdere keren gezegd dat
wij moeten stoppen met de lidmaatschaponderhandelingen en Turkije een nabuurschap moeten aanbieden, inclusief de eisen voor godsdienstvrijheid en mensenrechten. Die eisen zijn hard nodig, gezien de achterstelling
van de Armeense christenen en het onteigenen van het
klooster Mor Gabriël, maar ook vanwege de positie van
de Koşerden en de inperking van de vrijheid op het internet. Wij hebben begrepen dat er met ingang van augustus een verplicht internetfilter komt, waardoor de vrijheid
van meningsuiting wordt beknot. Dit zijn zeer verontrustende ontwikkelingen.
Lange tijd is geprobeerd met Wit-Rusland een nabuurschapovereenkomst te sluiten. Dat is om goede redenen
niet doorgegaan; er vinden daar duidelijke mensenrechtenschendingen plaats. Een van die schendingen hebben
wij op 16 mei weer kunnen waarnemen, toen een oppositieleider van de christendemocraten tot drie jaar werkkamp is veroordeeld. Wat gaat de minister van Buitenlandse Zaken binnen Europa en bilateraal vanuit Nederland doen om dat in Wit-Rusland aan de kaak te stellen?
Het kabinet spreekt mooie woorden over de ontluikende democratieën in Noord-Afrika. Van verschillende mensen uit die regio horen wij dat er ook een keerzijde is. Er
kan geen democratie zijn zonder een rechtsstaat. Zijn er
mogelijkheden om het Matra-programma voor Oost-Europa ook in Noord-Afrika in te zetten om daar partijvorming
te stimuleren?
Wij hebben diverse keren met de minister van Buitenlandse Zaken gesproken over de vrijhandelsakkoorden
met India en Colombia en de non-trade concerns. In India
hebben wij het dan over de dalits, de natuur- en milieuaspecten en de kinderarbeid. Ik heb eerder al een motie ingediend om in de vrijhandelsakkoorden een optie op te
nemen over de robuuste duurzaamheid. De motie is aangenomen. Hoe staat het met de uitvoering daarvan?
Over Colombia heb ik dezelfde soort vragen. De Colombiaanse staat blijft in gebreke op het gebied van vrijheid van vereniging en collectief handelen. De inheemse
bevolking moet constant vrezen voor verdrijving uit het

Tweede Kamer

26 mei 2011
TK 86

De voorzitter:
U hebt uw punt gemaakt, dank u wel.
Mevrouw Cornelissen (EP/GroenLinks):
Een van de grappigste dingen was dat de heer Bontes mij
"collega-Europarlementariër" noemde. Hijzelf voelt zich
dus wellicht ook nog een beetje onderdeel van Europa.
De voorzitter:
Dat was de hoffelijkheid waarvoor wij de heer Bontes altijd kunnen vinden. U vervolgt uw betoog.

Staat Europese Unie

86-3-27

Voordewind
land vanwege exploitatie van land- en mijnbouw door de
staat. Ook hier zien wij graag een evenwichtig akkoord.
Wat doet Nederland binnen de Europese Unie om dit te
bereiken?
In de Staat van de Europese Unie worden de verschillende rollen van de EU belicht. Er zijn echter rollen die de
lidstaten zelf kunnen vervullen, zoals het familierecht. In
landen als Albanië, Moldavië, Oekraïne, Macedonië, Roemenië en noem maar op, worden uitdrukkelijk subsidies
gegeven voor campagnes die het homo's mogelijk moet
maken kinderen te adopteren en op te voeden. Dat is typisch iets wat die landen zelf kunnen organiseren. Ik bezie
dat als een soort liberale agenda vanuit Nederland.
Natuurlijk moeten de rechten van de mens worden gerespecteerd, maar een land als Ierland heeft een opt-out
gekregen om voor de anti-abortuswetgeving een escape
te krijgen. Waarom moeten wij zo dwingend de Nederlandse liberale wetgeving opdringen aan Oost-Europa? Ik
verneem graag van het kabinet hoe het met die subsidie
staat en als dat niet hier kan, dan graag in een brief. Ik wil
graag weten waarom het kabinet daarvoor kiest.
Ten slotte ben ik erg blij met het nieuws dat Ratko Mladic is gearresteerd. Het is voor de ChristenUnie een belangrijke voorwaarde, maar niet een voldoende voorwaarde, voor het lidmaatschap van de Europese Unie van Servië.

De heer Van der Staaij (SGP):
Voorzitter. Op de agenda van vandaag prijkte oorspronkelijk nog een kort debatje over "Minder pretentie, meer ambitie", een rapport van de Wetenschappelijke Raad voor
het Regeringsbeleid. Toen ik dat las, dacht ik dat dit wel
een mooie titel zou zijn voor onze inspanningen voor Europa in de komende tijd: minder pretentie, meer ambitie.
In 2050 zal Europa nog slechts 7% van de wereldbevolking uitmaken tegen 25% in 1950, aldus het WRR-rapport
"Minder pretentie, meer ambitie". Deze demografische
aardverschuiving gaat hand in hand met een verschuiving
van economische en politieke verhoudingen. Europa zou
door deze combinatie van factoren wel eens een heel andere rol kunnen gaan spelen. Is dit besef nu ook echt in
Europa doorgedrongen? Houdt de EU krampachtig vast
aan haar oude positie of gaat zij op een intelligente, vloeiende wijze de macht delen met de opkomende naties?
Hoe staat het kabinet hierin?
Voorzitter. In de ogen van de SGP is de EU er voor de
burger en niet andersom. Het gaat erom dat problemen
en uitdagingen waarmee de burger in Europa te maken
heeft, op het meest geëigende niveau worden opgepakt.
Dit onderstreept ook het kabinet. Het kabinet kiest ten
aanzien van Europa dan ook voor een constructief-kritische houding. Die lijn steunen wij, maar dan mogen wij
ook boter bij de vis vragen. Krijgen deze noties een concrete vertaling? Het Verdrag van Lissabon beantwoordt
hier in ieder geval niet voldoende aan. Vorig jaar heb ik in
het debat over de Staat van de Unie gesproken over uitbreiding van de bemoeienis van de EU met nieuwe richtlijnen op het terrein van gelijke behandeling, een onderwerp dat bij uitstek op het terrein van de lidstaten ligt. En
ook dit jaar moet ik weer constateren dat er nieuwe richtlijnen en verordeningen bij zijn gekomen. Zijn er wel voldoende inspanningen gericht op het afslanken van Europa? Zijn er ook voorbeelden van terreinen waarop Europa

Tweede Kamer

Staat Europese Unie

daadwerkelijk consequenties heeft getrokken en bevoegdheden heeft teruggebracht naar de nationale lidstaten?
Door een afgeslankte Europese Unie zou een stijging
van de Europese begroting niet nodig zijn. Integendeel,
de Europese begroting zou dan met hetzelfde percentage
kunnen krimpen als de Nederlandse. De SGP bepleit een
stevige inzet van de regering op dit punt, zowel bij de begroting voor het komende jaar als bij de meerjarenbegroting. Wij zouden zelfs willen pleiten voor een echte nullijn.
De staat van de Unie gaat over financiën en economie,
over handel en klimaat. Maar wordt er ook nagedacht
over het behoud van identiteit? Deze vraag naar identiteit
is geen luxe. Binnen Europa staan de onderlinge samenhang en solidariteit namelijk op de tocht. Dat zien we bij
nationale verkiezingen, rond verscherpte interne grenscontroles en dat zien we, nu voor elkaar de beurs moet
worden getrokken. Als de samenhang slechts bestaat uit
financiële lijntjes, dan zou dat wel eens te weinig cement
kunnen bieden. Is er ook niet een bepaald gezamenlijk gedeeld waardenbesef nodig? Zou dit geen Europese doordenking behoeven? Ik zou hierbij graag naar voren brengen dat juist ook vanuit de geschiedenis van Europa het
christendom een schat aan positieve identiteit en zelfkennis biedt.
De EU volgt de ontwikkelingen in Noord-Afrika en in
het Midden Oosten op de voet. Keer op keer blijkt dat juist
de positie van christenen en andere minderheidsgroeperingen in deze regio's verslechtert. Ik noem nu slechts het
recente rapport van de Aramese beweging voor mensenrechten over mensenrechten en christelijke minderheden
in Turkije en Irak. Ik dring erop aan dat de EU hier een serieus speerpunt van maakt, met concrete acties en stappenplannen. De brief van de minister spreekt over de bereidheid om politieke druk uit te oefenen en het zo nodig
herzien van instrumenten. Wat betekent dit concreet en
welk tijdpad is er voorzien?
Voorzitter, ten slotte meld ik u dat Europarlementariër Belder van de SGP niet aanwezig kan zijn bij dit debat,
wegens verblijf in het buitenland. Hij heeft mij echter laten weten dat de woorden die ik zojuist heb uitgesproken,
hem uit het hart zijn gegrepen.
De beraadslaging wordt geschorst.

De voorzitter:
Daarmee zijn wij gekomen aan het einde van de eerste
termijn van de kant van de Kamer. Zoals u weet, zullen wij
dit debat vanavond vanaf 18.30 uur voortzetten.
Ik dank de leden voor hun inbreng. Ik schors de vergadering tot 14.50 uur. Wij gaan dan verder met de regeling
van werkzaamheden.
De vergadering wordt van 13.50 uur tot 14.50 uur geschorst.
De voorzitter:
Op de tafel van de Griffier ligt een lijst van ingekomen
stukken. Op die lijst staan voorstellen voor de behandeling van deze stukken. Als voor het einde van de vergadering daartegen geen bezwaar is gemaakt, neem ik aan dat
daarmee wordt ingestemd.

26 mei 2011
TK 86

86-3-28