Middelbaar Beroeps
Onderwijs

TER ONDERTEKENING

Aan: MOCW

Van

5.1.2.e
Datum
14 februari 2023
Referentie
35198398

Aanbieden Werkagenda en stagepact mbo aan Tweede
Kamer
Aanleiding
Met deze nota wordt uw akkoord gevraagd op de verzending van de brief, de
Werkagenda en het stagepact mbo naar de Tweede Kamer. In bijlage 1, 2 en 3
vindt u de definitieve versie van de Werkagenda en het stagepact mbo en de
begeleidende Kamerbrief.

Bijlagen
1: Begeleidende Kamerbrief
2: Werkagenda mbo
3: Stagepact mbo
4: Werkagenda mbo met track
changes
5: Lakvoorstel beslisnota’s
6: Gelakte beslisnota’s

Uw reactie en de reactie van MPVO op de voorgaande versie van de brief en de
Werkagenda mbo zijn verwerkt. U vindt een overzicht van de wijzigingen onder
het kopje toelichting.
De verzending dient plaats te vinden na ondertekening met de andere partijen op
14 februari.
U ontvangt een separate voorbereiding over het programma van de
ondertekening met de andere partijen.
In deze nota vragen we u eveneens om in te stemmen met een voorgestelde
selectie van 12 maatregelen uit de werkagenda die instellingen verplicht dienen
op te nemen in hun kwaliteitsagenda op basis van de regeling kwaliteitsafspraken.
Geadviseerd besluit
Akkoord te gaan met:
•
Ondertekening en verzending van de begeleidende Kamerbrief en de
Werkagenda en stagepact mbo naar de Tweede Kamer, na de
ondertekening met de andere partijen.
o De onderliggende beslisnota’s worden daarbij openbaar gemaakt.
o In de Kamerbrief geeft u aan welke moties en toezeggingen
verwerkt zijn in de Werkagenda en stagepact.
•
Het opnemen van 12 verplichte maatregelen in de regeling
kwaliteitsafspraken die instellingen moeten opnemen in hun kwaliteitsplan
op de thema’s LOB, stages en stagediscriminatie, practoraten en
carrièreperspectief voor onderwijspersoneel. De overige ca. 40
maatregelen gericht aan instellingen vallen in de regeling
kwaliteitsafspraken in een “pas-toe-of-leg-uit” regime.
Toelichting
Wijzigingen t.o.v. de versie van de Werkagenda die u 14 december heeft
ontvangen (zie bijlage 3 voor de wijzigingen in track changes)
Pagina 1 van 6

Datum
15 december 2022

•

•
•
•

•
•
•
•
•
•
•

Doelstelling 1.6 over inburgering en de onderwijsroute is op verzoek van
MPVO geschrapt.
o Deze doelstelling was de enige waar geen concreet inhoudelijk
doel voor is geformuleerd. Het was vooral een procesbeschrijving.
We benadrukken dat we blijven toewerken naar besluitvorming
over inburgering in het voorjaar, ook vanwege de ambitie in het
regeerakkoord om de rol van mbo bij inburgering te versterken.
Passage over bedrijfsscholen op verzoek van MPVO aangepast.
Bij acties onder doelstelling 2.3 Toevoeging van actieplan LLO op verzoek
van MPVO.
Stimuleren MDT en burgerschapsonderwijs aangepast op verzoek van
MPVO.
o MDT is opgenomen in de werkagenda om de naamsbekendheid te
vergroten en scholen te stimuleren MDT in te zetten ter verrijking
van het burgerschapsonderwijs. In een later stadium wordt MDT
mogelijk toegevoegd aan de (toelichting op de) kwalificatie-eisen
voor burgerschap. Dit heeft geen financiële gevolgen.
o We bieden scholen die MDT willen implementeren ondersteuning
vanuit het expertisepunt Burgerschap, bijvoorbeeld via
handreikingen en inspiratiesessies. Dit alles wordt gedaan in
samenspraak met de directie MDT. Hieraan kunnen financiële
gevolgen zijn verbonden, die via het bestedingsplan van de
directie MDT worden opgevangen.
Definitieve afspraken beëindiging regeling salarismix en
carrièreperspectief zijn verwerkt.
Op verzoek van IRF is de formulering bij evaluatie subsidieregeling
praktijkleren uitgebreid.
Vanwege het verzoek van het bestuur van de SBB is doelstelling 2.3 over
bij- en omscholing licht herschreven.
Financiën bijgewerkt (begrotingsbehandeling verwerkt.)
Taalkundige foutjes zijn zo veel mogelijk gecorrigeerd in een redactieslag.
Actualisatie: bijvoorbeeld update jaartallen 2022  2023
Opmaak

Wijzigingen n.a.v. de kamerbrief m.b.t. het aanbieden van de Werkagenda en het
Stagepact:
• In de Kamerbrief is toegevoegd waar, op welke pagina’s, de moties terug
te vinden zijn.
• In de Kamerbrief is toegevoegd dat de Kamer dit najaar wordt
geïnformeerd over het onderzoek naar stagediscriminatie bij studenten
met een functiebeperking. Eerder is toegezegd dat de TK voor de zomer
de uitkomsten van het onderzoek zou ontvangen. Doordat de privacytoets
(DPIA) meer tijd in beslag neemt dan verwacht, kan bevraging van
studenten pas later plaatsvinden. De onderzoekers hebben aangegeven

Pagina 2 van 6

Datum
15 december 2022

dat het daardoor niet lukt om de onderzoeksrapportage voor de zomer
aan te leveren.
Openbaarmaking nota’s ter besluitvorming - samenvatting besluitvormingsproces
•
Uw inzet voor het mbo en de investeringen in het kabinet zijn uitgebreid
beschreven in twee eerdere Kamerbrieven. De onderliggende beslisnota’s
zijn bij verzending van deze brieven aan de Kamer openbaar gemaakt.
•
Na de Kamerdebatten op 9 en 16 november en de OCW
begrotingsbehandeling zijn verschillende aangenomen moties in de
Werkagenda verwerkt.
•
De wijzigingen zijn besproken met de andere partijen in de strategische
begeleidingscommissie van de Werkagenda mbo.
•
Het onderwijsveld heeft in de commissie aangeven dat het terugbrengen
van het aantal nieuwe vsv’ers naar 18.000 in 2026 een taaie opgave is.
Het aantal vsv’ers wordt beïnvloed door externe factoren waarop de
scholen nauwelijks invloed hebben, zoals de impact van de
coronapandemie op jongeren, de krappe arbeidsmarkt en toenemende
multiproblematiek onder jongeren. Ook werd benoemd dat het streven bij
het bbl-offensief vraagt om lange adem. Het aandeel bbl-studenten is
mede afhankelijk van de stand van de economie.
•
De BVMBO en de MBO Raad hebben bilateraal aanscherpingen op de
Werkagenda voorgesteld, bijvoorbeeld bij de inzet van de
middelen voor professionalisering van docenten.
•
Over carrièreperspectief voor onderwijspersoneel en het beëindigen van
de Regeling Salarismix zijn separate gesprekken met de
Randstadinstellingen en de MBO Raad gevoerd. U heeft daarover
verschillende nota’s ontvangen. U heeft eind november en in december
uw akkoord gegeven op het ingroeipad. Over het op termijn - bij goed
resultaat - overgaan van de middelen in de lumpsum heeft u aangegeven
dat u goed zicht wilt op welke kwaliteitseisen hiervoor gesteld worden. U
wilt precieze voorwaarden stellen voor het overgaan in de lumpsum.
•
MPVO heeft separate nota’s ontvangen over de passage over
bedrijfsscholen in de Werkagenda mbo. De andere partijen hebben
aangegeven niet akkoord te zijn met de eerder voorgestelde passage.
Daarom is in de Werkagenda opgenomen dat OCW begin 2023 met
plannen op dit thema komt en in gesprek gaat met betrokken partijen
over deze plannen en de verwezenlijking daarvan.
•
In december is de Werkagenda mbo bestuurlijk afgestemd met de andere
partijen. Er is toen een inhoudelijk akkoord bereikt.
o De ALV van de MBO Raad heeft bij instemming een aantal
voorwaarden meegegeven, waaronder een principieel bezwaar bij
het herijken van de kwalificatie-eisen burgerschap. Daarna is in
de Werkagenda opgenomen dat het ministerie met de MBO Raad
in gesprek gaat over hun fundamentele principes over de rol van
de overheid in de burgerschapsopdracht.
Pagina 3 van 6

Datum
15 december 2022

Ook heeft het bestuur van SBB aangegeven dat SBB bij de
doelstelling over om-en bijscholing een rol speelt die benoemd
hoort te worden.
Vervolgens heeft MOCW besloten de ondertekening van de Werkagenda en het
stagepact met elkaar te verbinden.
o

Samenvatting besluitvormingsproces stagepact
•
Het stagepact is tot stand gekomen naast de Werkagenda in een
eigen proces, met als eindresultaat een zelfstandig product.
•
De onderdelen stagebegeleiding, voldoende stages en een passende
vergoeding waren tot de zomer onderdeel van het proces van de
Werkagenda, en onderdeel van de gesprekken die in dat kader
plaatsvonden.
•
Voor de totstandkoming van de aanpak stagediscriminatie zijn
afgelopen zomer vijf regionale co-creatiesessies gehouden met
onderwijsprofessionals, leerbedrijven en studenten. Daarnaast zijn
ook andere relevante partners aangesloten, zoals vertegenwoordigers
van scholen en studenten. Op basis van de regionale co-creatiesessies
zijn de acties uitgewerkt tot een aanpak,
•
U bent begin september per nota geïnformeerd over de voortgang van
de totstandkoming van de aanpak stagediscriminatie. Deze
onderliggende nota wordt met verzending van het stagepact openbaar
gemaakt.
•
Vervolgens is de aanpak stagediscriminatie en de invulling van de
thema’s stagebegeleiding, voldoende stages en een passende
vergoeding geïntegreerd tot het stagepact. De thema’s hebben
namelijk een belangrijke samenhang. Over het gehele stagepact zijn
gezamenlijke gesprekken gevoerd met alle ondertekenaars van het
stagepact. In de gezamenlijke discussies is het o.a. gegaan over het
geïntegreerde pakket aan maatregelen, de samenhang tussen de
maatregelen en zijn maatregelen aangescherpt zodat er een ambitieus
stagepact kwam waar alle partners achter staan.
•
Op 19 oktober heeft u intern overleg gehad over het stagepact, de
voorbereidende nota geeft de discussiepunten weer uit de gesprekken
met de partners en wordt met verzending van het stagepact tevens
openbaar.
•
Het stagepact kent een verbinding met de Werkagenda, uw inzet voor
stages in het mbo is eveneens beschreven in de eerdere
Kamerbrieven. Daarnaast is deze inzet ook besproken in de
Kamerdebatten op 9 en 16 november en de OCW
begrotingsbehandeling. De inbreng van de Tweede Kamer is
vervolgens ingebracht in de gesprekken met partners over het
stagepact en verwerkt in het stagepact.
•
Over het overgrote deel van de maatregelen in het stagepact is hierna
overeenstemming bereikt met de partners.
Pagina 4 van 6

Datum
15 december 2022

•

Na aanleiding van gesprekken met vertegenwoordigers van de scholen
is de maatregel over drie contactmomenten bij het verbeteren van de
stagebegeleiding aangepast. Er is in het stagepact opgenomen dat in
ieder geval drie contactmomenten tussen school, studenten en
leerbedrijf per stage het uitgangspunt is, waarvan tenminste een
fysiek op locatie.

Over de maatregel stagematching zijn diverse gesprekken gevoerd met o.a. VNONCW/MKB-Nederland en de MBO Raad over het doel van de maatregel, de
implementatie en de rol van scholen en werkgevers. Op basis van die gesprekken
is in de tekst ruimte gegeven om stagematching stap voor stap te implementeren,
maar daarin wel ambitieus te zijn. De rol van iedere partij is aangescherpt met
daarin beschreven wie welke verantwoordelijkheid neemt. Ook is aangeven dat
we de maatregel volgen en evalueren, zodat we desgewenst kunnen bijsturen. Als
laatste kunnen werkgevers en studenten (onderbouwd) aangeven als de match
niet passend is. De gewijzigde tekst is vervolgens aan alle partners voorgelegd ter
akkoord voor ondertekening op 14 februari.
Verplichte maatregelen in de regeling kwaliteitsafspraken
In de regeling kwaliteitsafspraken wordt aan instellingen gevraagd om
kwaliteitsplannen te maken waarmee zij uitvoering geven aan de werkagenda
mbo, in samenspraak met hun regionale en sectorale partners. Omdat iedere
instelling en iedere regio te maken heeft met eigen kansen en uitdagingen, is het
wenselijk dat er voldoende keuzevrijheid is voor instellingen en regio’s om hun
eigen accent te leggen. De huidige opzet van de regeling kwaliteitsafspraken
maakt het mogelijk dat instellingen sommige doelstellingen prioriteren boven
anderen, zolang in het op indicatoren gebaseerde plan maar logisch navolgbaar is
waarom hiervoor is gekozen.
Aan iedere doelstelling zijn in de werkagenda ca. 5 maatregelen verbonden
gericht op instellingen. Met de gebonden ruimte voor accentverschuivingen tussen
doelstellingen op het gebied van de doelstellingen, volgt ook dat niet elke school
op dezelfde maatregelen (even veel) zal inzetten. Ook de inzet van maatregelen
is contextafhankelijk.
Echter, aan sommige maatregelen zijn specifieke geldstromen richting de
instellingen verbonden, waardoor het logisch is dat instellingen in elk geval op
deze maatregelen inzet plegen. Het betreft bijvoorbeeld maatregelen op het
gebied van practoraten en LOB. Ook zijn er maatregelen waarvan u vindt dat deze
met de reguliere (kwaliteits)middelen in het hele land uitgevoerd zouden moeten
worden, bijvoorbeeld op het gebied van de aanpak van stagediscriminatie. In
totaal betreft het 12 maatregelen die voor een verplicht karakter in aanmerking
komen. Deze staan hieronder opgesomd. Voor de overige maatregelen uit de
regeling kwaliteitsafspraken geldt een pas-toe-of-leg-uit regime.

Pagina 5 van 6

Datum
15 december 2022

Loopbaanoriëntatie en -begeleiding
Investeren in extra capaciteit en kwaliteit op LOB, met name voor de opleidingen
verbonden met de maatschappelijke opgaven. Extra inzet bestaat uit: [1]
1. extra fte voor LOB
2. meer en effectieve oriënterende beroeps- of bedrijfsbezoeken
3. meer/beter begeleiden van studenten bij het kiezen van een stageplek en
-richting
4. LOB bijscholingscursus of -training voor docenten loopbaanbegeleiders
Stages
5. Professionaliseren stagebeleid en professionalisering stagebegeleiders o.a.
om stagediscriminatie te voorkomen en tegen te gaan
6. studenten op de hoogte brengen van de wijze waarop ze (binnen en
buiten de school) stagediscriminatie kunnen melden
Carrièreperspectief
Ambitieuze en realistische plannen met kwantitatieve doelstellingen maken in
samenspraak met de OR op de volgende thema’s:
7. Inschaling onderwijspersoneel
8. Professionalisering onderwijspersoneel, waaruit o.a. blijkt dat de middelen
voor professionaliseringsruimte uit het Coalitieakkoord worden benut. Dit
moet in ieder geval tot doel hebben om de kwaliteit van het onderwijs in
basisvaardigheden te verbeteren.
9. Werkdruk onderwijspersoneel
10. Begeleiding van startend onderwijspersoneel
11. Onderdeel van het loopbaanbeleid vormen de criteria voor doorstroom
van docenten van LB naar LC en LD en de eventuele limiteringen aan de
aantallen die kunnen doorstromen en welke consequenties dit heeft voor
het ontwikkelperspectief van docenten in verhouding tot het totale aantal
onderwijsgevenden/personeelsbestand in de mbo-school.
Practoraten
12. Intensivering van bestaande practoraten dan wel oprichting van nieuwe
practoraten

[1]

Voor deze vier maatregelen zijn gedurende de looptijd van de kwaliteitsafspraken
middelen beschikbaar via de Tijdelijke regeling aanvullende bekostiging LOB MBO 2023 die
voor de zomer van 2023 verschijnt.
Pagina 6 van 6

Middelbaar Beroeps
Onderwijs

TER BESLUITVORMING

Aan: MOCW

Van
5.1 2 e

Datum
19 december 2022
Referentie
35229647

Stagematching mbo

Bijlagen
- Vierde concept stagepact
werkdocument

Aanleiding
Woensdag 14 december heeft u met Jacco Vonhof van MKB-NL en Adnan Tekin van
de MBO Raad gesproken over stagematching als maatregel van het stagepact mbo.
In deze nota kunt u het voorstel vinden voor de tekst over stagematching in het
stagepact op basis van het gesprek met MKB-NL en de MBO Raad. Na uw reactie
wordt het tekstvoorstel afgestemd met MKB-NL en MBO Raad door D.MBO.
Geadviseerd besluit
U wordt gevraagd:
•
Kennis te nemen van de het concept-stagepact zoals dat in samenspraak
met verschillende partners geschreven is (bijlage 1);
•
Kennis te nemen van de openstaande discussiepunten bij het conceptstagepact, te weten:
1. Stagematching (VNO-NCW/MKB-NL, NRTO).
2. Voorschrijven 3 driegesprekken stagebegeleiding (MBO-raad,
NRTO).
3. De toepasbaarheid van het stagepact op alle doelgroepen (ook
volwassenen) en alle vormen van mbo (ook BBL,
certificaattrajecten etc.) (MBO raad, NRTO).
•
Akkoord te gaan met het afstemmen van onderstaand tekstvoorstel voor
stagematching met Vonhof, Tekin en JOB ter voorbereiding op een
vervolggesprek in januari;
•
Vervolgens: het delen van de tekst met de andere ondertekenaars van het
stagepact.
Opbrengst gesprek MOCW, Vonhof, Tekin:
U heeft aangegeven dat stagematching niet ter discussie staat en dat
duidelijk moet zijn waar we op uitkomen. Er mag geen enkel jaar verloren
gaan.
Vonhof heeft aangegeven te willen starten met vrijwillige deelname van
bedrijven, toegroeien naar deelname van alle leerbedrijven, goed monitoren
en verplichte matching als stok achter de deur houden. Hij heeft benadrukt
dat scholen de stagebedrijven onvoldoende kennen om een goede match te
kunnen maken.
Tekin heeft aangegeven dat er verschillende varianten zijn van
stagematching die onderzocht moeten worden. Matchen zonder zicht op de
leerwens en competenties van de student vindt hij onwenselijk.
In onderstaande tekst is de uitkomst van het gesprek verwerkt.
In de tekst is opgenomen dat scholen alle eerstejaars studenten bij hun
eerste stageplek matchen per studiejaar 2023-2024. Dit is voor u
belangrijk. De MBO Raad moet hier een stap vooruit zetten.
Pagina 1 van 4

-

We hebben ook opgenomen dat bedrijven de eerste twee jaar aan
Datum
kunnen geven dat zij niet mee willen werken (opt-out). Hier komt u de
19 december 2022
werkgevers tegemoet.
We nemen wel nu al op dat per studiejaar 2025-2026 geen
uitzonderingen meer mogelijk zijn. Dan doen alle leerbedrijven mee. Dit is
een stap vooruit voor de werkgevers.
Ook is opgenomen dat we verschillende varianten toestaan en onderzoeken
welke het beste werkt. Dit is een belangrijk punt voor de MBO Raad. Dit
kunnen we steunen omdat wij het ook belangrijk vinden dat we werken met
effectieve varianten van stagematching. Alle varianten van matching zijn
“blind”: geen zicht op persoonskenmerken. De match gebeurt op basis van
leerwens en competenties van de student.

Deze tekst zal bij ieders akkoord opgenomen worden in het stagepact, en daarmee
onderdeel uitmaken van een bredere inzet om stagediscriminatie uit te bannen. En
nog breder binnen andere maatregelen om stages te verbeteren, zoals extra inzet
op begeleiding van studenten. De complete tekst rond stagediscriminatie in het
stagepact vindt u in de bijlage. We bevelen aan om het tekstvoorstel in de bredere
context van het pact te beoordelen, omdat matching onderdeel is van het bredere
pakket aan maatregelen.
Leeswijzer stagepact in de bijlage
In de bijlage treft u de laatste versie van het Stagepact. Dit is de versie met track
changes. Deze tracks zijn de nog niet met de partners afgestemde wijzigingen
sinds we de laatste versie met hen hebben gedeeld. Deze versie bevat tekstuele
wijzigingen en ook een aantal grotere aanpassingen n.a.v. feedback van partners,
namelijk:
De doelstelling bij het verbeteren van stagebegeleiding kwantificeren we
tegelijk met de andere doelstellingen.
De procedure van hoe meldingen van scholen bij SBB terechtkomen is
aangepast, n.a.v. feedback van SBB en de MBO Raad. Op deze manier
staat er een stevige en heldere meldstructuur met passende rollen en
verantwoordelijkheden.
Bij stagevergoedingen zijn een aantal verduidelijkingen gedaan in de tekst
n.a.v. feedback van JOB en FNV Young.
De tekst over stagematching in de bijlage is de oude tekst (op pagina 4 in de
bijlage), zodat u deze kan vergelijken met het tekstvoorstel in de nota. Partners
hebben hierop in de werkgroep voor het stagepact feedback gegeven. NRTO wil
dat stagematching niet gaat gelden voor niet-bekostigde instellingen. VNONCW/MKB-Nederland wil dat het niet verplicht is voor bedrijven. MBO Raad wil de
uitkomsten van het SEO en Verwey Jonker onderzoek afwachten. Zowel VNONCW/MKB-Nederland als JOB willen benoemen dat studenten hun
sollicitatievaardigheden kunnen ontwikkelen en worden voorbereid op stage.
Tekstvoorstel stagematching
•
Stagediscriminatie is onacceptabel. Iedere student die met
stagediscriminatie te maken krijgt, is er een teveel. We spreken af dat we
onze krachten bundelen om stagediscriminatie uit te bannen. We
onderkennen dat we de tijd van vrijblijvendheid voorbij zijn, en schuwen
ongemakkelijke maatregelen niet. Voorop staat wat daadwerkelijk kan
werken.
•
Uit onderzoek van KIS blijkt dat het objectief matchen of plaatsen van de
student door de school een kansrijke maatregel is om stagediscriminatie te
voorkomen.1 We kiezen daarom per direct voor het breed toepassen van
1

KIS (2021). MBO-stagediscriminatie voorkomen en aanpakken: wat kan werken?
Pagina 2 van 4

•

•
•

•

•

•

•
•

stagematching. Studenten zijn altijd vrij om zelf een stageplek te zoeken
Datum
of om een stageplek te weigeren.
19 december 2022
We starten met eerstejaars bol-studenten omdat dit (meestal) jonge
studenten zijn die voor het eerst kennismaken met de arbeidsmarkt. Voor
hen hebben we een extra zorg om die start succesvol te maken. Scholen
matchen vanaf schooljaar 2023-2024 alle eerstejaars bol-studenten bij hun
eerste stage.
Een brede kopgroep van bedrijven maakt deze voortvarende aanpak
mogelijk. Bedrijven die hier niet aan mee willen werken, kunnen dit
kenbaar maken.
Voor het slagen van de maatregel is het belangrijk dat scholen hun
studenten en hun stagebedrijven goed kennen. We gaan er voor zorgen dat
de onderwijsprofessional die de matching doet zowel de student als het
leerbedrijf kent. Studenten krijgen begeleiding bij het opstellen van hun
leerwens en worden door de school voorbereid op de stage.
Er zijn verschillende vormen van stagematching. Scholen kunnen
stagematching vormgeven op basis van een handreiking over een beperkt
aantal varianten.2 Plaatsing gebeurt in alle gevallen op basis van de
leerwens en competenties van de student en op basis van wat het
leerbedrijf kan bieden. Er wordt niet gematcht op basis van de
persoonlijkheid of persoonlijke kenmerken van de student. Het bedrijf
voert geen ‘klikgesprek’.
We vinden het belangrijk om te blijven leren wat effectieve vormen van
stagematching zijn. In studiejaar 2024-2025 gebruiken we de resultaten
van het onderzoek naar stagematching van SEO en Verwey-Jonker om te
bepalen welke varianten definitief gebruikt kunnen worden.
We spreken af dat vanaf 2025-2026 alle erkende leerbedrijven meedoen
met objectieve stagematching voor alle eerstejaars bol-studenten bij de
eerste stage. We volgen nauwgezet het aantal bedrijven dat niet meedoet
met stagematching en het aantal studenten dat gematcht wordt.
Als blijkt dat we niet op koers liggen voor 100% deelname van alle
leerbedrijven, dient OCW een wetsvoorstel in dat stagematching wettelijk
regelt.
Stagematching vraagt van alle partners extra inzet en zorgt ervoor dat
studenten niet worden geconfronteerd met uitsluiting bij de zoektocht naar
een stage.

Aandachtspunten bij tekstvoorstel stagematching:
•
Werkgevers zijn niet bang voor een wetswijziging omdat zij vermoeden dat
een wetswijziging geen meerderheid in de Tweede Kamer heeft.
•
In het nieuwe voorstel wordt afgesproken dat alle mbo-instellingen (ook
niet-bekostigd) studenten in de bol-opleidingen moeten matchen bij hun
eerste stage in het eerste jaar. Niet-bekostigde instellingen (NRTO) zullen
hier niet mee akkoord gaan. We willen echter een duidelijke norm stellen
dat het voor alle eerstejaarsstudenten van belang is, ook wanneer zij een
particuliere opleiding volgen. Er is nu wel expliciet benoemd dat het gaat
om bol-studenten.
•
Het is te overwegen om nog een verplicht evaluatiegesprek na twee weken
toe te voegen aan de tekst, om werkgevers meer comfort te bieden.
•
In het voorstel geven we aan dat nauwgezet het aantal bedrijven wordt
gevolgd dat niet meedoet. We zullen volgend jaar voor de kerst al de eerste
balans op te maken, met nog een meting in de zomer van 2024.

Hierbij wordt ook de motie van de leden Van der Molen en El Yassini (TK 31524, nr. 525) over
stagematching waarbij studenten kennismaken met twee stageorganisaties en stageorganisaties
kennismaken met twee studenten meegenomen.
2

Pagina 3 van 4

•

We kunnen ervoor kiezen om een implementatieprogramma of speciale
aanjager voor de implementatie van stagematching in te zetten vanuit
OCW.

Datum
19 december 2022

Huidige tekst stagematching in het stagepact
•
We spreken af dat alle bekostigde onderwijsinstellingen mbo-scholen
standaard werken met objectieve stagematching voor eerstejaars
studenten bij de eerste stageplek. Plaatsing gebeurt op basis van de
leerwens van de student en op basis van wat het leerbedrijf kan bieden.3
De school plaatst niet op basis van persoonlijkheid of persoonlijke
kenmerken. Het bedrijf voert geen ‘klikgesprek’. De student is vrij om zelf
een stageplek te zoeken of om een stageplek te weigeren. Zo krijgen
veelal jonge studenten een eerste stageplek op basis van hun leerwens en
hun competenties.4 5 Scholen bereiden de studenten voor op de stage en
maken het mogelijk dat studenten ook in het eerste jaar hun
sollicitatievaardigheden ontwikkelen.
•
Alle bekostigde mbo-scholen starten in studiejaar 2023-2024 met de
invoering van objectieve stagematching op basis van bovenstaande
randvoorwaarden. Scholen kunnen dit vormgeven op basis van een
handreiking over verschillende varianten van stagematching.6 We vinden
het belangrijk om te blijven leren over objectieve en effectieve inzet van
objectieve stagematching. In studiejaar 2024-2025 gebruiken we de
resultaten van het onderzoek naar stagematching van SEO en VerweyJonker om varianten van stagematching aan te scherpen. We streven
ernaar dat in studiejaar 2025-2026 alle bekostigde mbo-scholen werken
met effectieve objectieve stagematching voor eerstejaarsstudenten bij de
eerste stage.

3 Bij studenten met een ondersteuningsbehoefte nemen scholen dit mee bij de plaatsing en kijken

naar begeleiding op maat, zie ook ‘verbeteren van de stagebegeleiding’
4 Randvoorwaarden zijn dat de onderwijsprofessional die de matching doet zowel de student als
het leerbedrijf kent, dat de onderwijsprofessional de student begeleid bij het opstellen van de
leerwens en dat er niet wordt gematchd op basis van de persoonlijkheid van de student. Deze
randvoorwaarden volgen uit het onderzoek MBO-Stagediscriminatie voorkomen en aanpakken:
wat kan werken? van KIS uit 2021.
5 Op dit moment wordt door SEO onderzoek en Verwey-Jonker gedaan naar verschillende vormen
van stagematching. Op basis van de resultaten van dit onderzoek (begin 2024) wordt beleid
aangescherpt.
6
Hierbij wordt ook de motie van de leden Van der Molen en El Yassini (TK 31524, nr. 525) over
stagematching waarbij studenten kennismaken met twee stageorganisaties en stageorganisaties
kennismaken met twee studenten meegenomen.

Pagina 4 van 4

Middelbaar Beroeps
Onderwijs

TER BESLUITVORMING

Aan: MOCW

Van

5.1.2.e
Datum
06 december 2022
Referentie
35065719

Vervolg inzet carrièreperspectief

Bijlagen
2

Aanleiding
Momenteel vinden er vanuit OCW gesprekken plaats met de MBO Raad en de
Randstadinstellingen om te komen tot overeenstemming met betrekking tot het
stoppen met de Regeling Salarismix en de overgang naar carrièreperspectief
binnen de Regeling Kwaliteitsafspraken. Gezamenlijk is een aantal scenario’s
verkend waarin de Randstadinstellingen deels tegemoet worden gekomen.
Hiermee wordt gestreefd naar een oplossing die voor de Randstadinstellingen
acceptabel is en op basis waarvan zij hun ingediende bezwaarschrift (bijlage 1)
intrekken. De MBO Raad kan daarna tot ondertekening van de Werkagenda mbo
over te laten gaan. De ondertekening van de Werkagenda mbo staat nu gepland
op 19 december.
In deze nota wordt een scenario geschetst dat zowel door OCW als door de MBO
Raad als kansrijk gezien wordt. Aan u wordt het besluit gevraagd of dit scenario
officieel tot inzet van onze gesprekken gemaakt kan worden.
Met het oog op de lopende gesprekken heeft het de voorkeur dat u zo spoedig
mogelijk een besluit neemt.

Geadviseerd besluit
-

-

Wij adviseren u om akkoord te gaan met het scenario waarin vanaf 2024
volledig wordt overgestapt naar carrièreperspectief binnen de Regeling
Kwaliteitsafspraken, maar waarbij de herverdelingseffecten voor de
Randstad worden gedempt.
Wij adviseren u om de instellingen uitzicht te bieden op het - onder de
voorwaarde dat instellingen goed presteren – na 8 jaar toevoegen van het
carrièreperspectiefbudget aan de lumpsum.

Gevraagd besluit: Gaat u akkoord dat het geschetste scenario, waarbij
herverdelingseffecten voor de Randstad worden gedempt en uitzicht wordt
geboden op het – onder voorwaarde dat instellingen goed presteren – na 8 jaar
toevoegen van het carrièreperspectiefbudget aan de lumpsum?

Kernpunten
-

De Randstadinstellingen zijn op basis van de Regeling Salarismix
verplichtingen aangegaan met hun personeel (op het gebied van
werkdruk en inschaling). Zij zijn bang hier op terug te moeten komen
vanwege herverdelingseffecten en vanwege het feit dat de
carrièreperspectiefmiddelen niet structureel zijn.
Pagina 1 van 4

Datum
6 december 2022

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

OCW heeft samen met de MBO Raad een aantal scenario’s verkend waarin
de Randstadinstellingen tegemoet worden gekomen op de punten waar
hun zorgen liggen.
Het meest kansrijke scenario lijkt momenteel om vanaf 2024 volledig over
te stappen naar carrièreperspectief binnen de Regeling
Kwaliteitsafspraken, maar om de herverdelingseffecten voor de Randstad
te dempen door hen een iets grotere wegingsfactor te geven bij de
verdeling van de middelen.
In plaats van een herverdelingseffect van - € 28 miljoen voor de Randstad
(zoals het geval zou zijn zonder grotere wegingsfactor) zou er in dit
scenario een herverdelingseffect van - € 15 miljoen zijn.
Doordat de komende jaren de studentenaantallen in de Randstad relatief
zullen groeien ten opzichte van de studentenaantallen in de niet-Randstad
zal het aandeel van carrièreperspectiefmiddelen voor de Randstad groeien
(bijlage 2).
Het uitzicht bieden op het na 8 jaar (onder de voorwaarde dat instellingen
goed presteren) voor heel Nederland toevoegen van het
carrièreperspectiefbudget aan de lumpsum is tevens onderdeel van dit
scenario.
Een periode van 8 jaar geeft instellingen de ruimte om gedurende een
aantal jaar toe te groeien naar een hogere inschaling van
onderwijspersoneel en biedt hen tevens de gelegenheid om te laten zien
dat zij behaalde resultaten kunnen bestendigen.
Eerder gaf u aan dat het uitzicht bieden op het toevoegen van de
carrièreperspectiefmiddelen aan de lumpsum bij goede prestaties, nader
uitgewerkt dient te worden.
Deze nadere uitwerking moet nog plaatsvinden. In de toelichting vindt u
een richting waarin gedacht kan worden. In de gesprekken met de MBO
Raad zal sowieso aangegeven worden dat hierover heldere afspraken
gemaakt zullen worden.
De verwachting is dat dit scenario ervoor zorgt dat de
Randstadinstellingen hun bezwaar intrekken en dat de MBO Raad de
Werkagenda mbo tekent.
De MBO Raad heeft aangegeven dat de niet-Randstadinstellingen niet in
bezwaar zullen gaan tegen dit scenario.

Toelichting
Beleidsmatige onderbouwing demping herverdeling
Het werken met een iets grotere wegingsfactor voor de Randstad, bij de
verdeling van de carrièreperspectiefmiddelen, is als volgt te
onderbouwen:
o De Randstadinstellingen hebben momenteel gemiddeld een
hogere inschaling van docenten dan de niet-Randstadinstellingen

Pagina 2 van 4

Datum
6 december 2022

o

o
o

(Randstad: 54,4% LC of hoger; niet-Randstad: 39,3% LC of
hoger).
Van de carrièreperspectiefthema’s (inschaling, professionalisering,
werkdruk en begeleiding startend onderwijspersoneel) brengt een
hogere inschaling van onderwijspersoneel waarschijnlijk de
meeste kosten met zich mee.
Het zal een aantal jaren duren voordat de nietRandstadinstellingen toegegroeid zijn richting gelijke (of hogere)
percentages hogere inschaling als binnen de Randstad gelden.
Hogere inschaling brengt pas na verloop van tijd daadwerkelijk
hogere kosten met zich mee, aangezien personeel normaliter
slechts een periodiek per jaar groeit. Binnen de Randstad hebben
docenten de afgelopen jaren al stappen gezet binnen hogere
salarisschalen.

Denkrichting proces uitzicht op lumpsum
Mbo-instellingen stellen in het kader van de Regeling Kwaliteitsafspraken
een kwaliteitsplan op waarin zij schetsen wat de huidige situatie is op het
gebied van inschaling, professionalisering en werkdruk van
onderwijspersoneel en begeleiding van startend onderwijspersoneel.
Op basis van een door henzelf te maken analyse van de huidige situatie
maken de instellingen plannen met kwantitatieve doelstellingen op de
genoemde thema’s.
De OR heeft een formele rol in het goedkeuren van de kwaliteitsplannen.
De Commissie Kwaliteitsafspraken mbo zal vervolgens deze plannen
beoordelen, waarna de instellingen – bij een positief oordeel – het
beschikbare budget zullen ontvangen.
Om te beoordelen of de instellingen voldoende presteren op
carrièreperspectief om over te kunnen gaan op het toevoegen van de
carrièreperspectiefmiddelen in de lumpsum, kan de monitoring van de
Regeling Kwaliteitsafspraken benut worden.
Er zal middels deze monitoring op een aantal geijkte momenten gekeken
kunnen worden of de instellingen de doelstellingen uit hun
kwaliteitsplannen daadwerkelijk realiseren en hier blijvend resultaten op
blijven boeken.
Uitvoering
Er worden voor OCW geen uitvoeringstechnische problemen voorzien bij
de voorgestelde werkwijze waarbij de Randstadinstellingen tijdelijk
zwaarder gewogen worden voor het te verdelen budget ten behoeve van
carrièreperspectief.
De zwaardere weging moet wel worden ingebouwd bij de berekening van
de beschikkingen van de Kwaliteitsafspraken door DUO. Het inbouwen van
zo’n ‘Randstadfactor’ is nieuw voor DUO. Het gesprek wordt hierover
opgestart.
Pagina 3 van 4

Datum
6 december 2022

-

-

Er worden voor mbo-instellingen geen uitvoeringstechnische problemen
voorzien. Zij zullen in de nog te vormen kwaliteitsplannen rekening
houden met het beschikbaar gestelde budget voor hun instelling;
Het op termijn uitzicht bieden op het toevoegen van de
carrièreperspectiefmiddelen zal de administratieve lasten van instellingen
verminderen en hen zekerheid geven dat deze middelen structureel zijn.

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
n.v.t.

Pagina 4 van 4

Middelbaar Beroeps
Onderwijs

TER BESLUITVORMING

Aan: MOCW

Van

5.1.2.e
Datum
23 november 2022
Referentie

Werkagenda mbo

Bijlagen
1: concept Werkagenda
2: concept stagepact
3: concept Kamerbrief –
werkversie

Aanleiding
Op 9 en 16 november heeft u met de Tweede Kamer gedebatteerd over uw inzet
voor het mbo. Op 22 november is er gestemd over de ingediende moties.
De Werkagenda mbo en het stagepact zijn op een aantal punten in concept
aangepast naar aanleiding van de geluiden uit de Kamer.
We gaan graag met u in gesprek over:
o de stand van zaken van de Werkagenda en het stagepact
o de insteek van de begeleidende Kamerbrief
o het proces voor de komende weken

Geadviseerd besluit
•
•

•

Kunt u zich vinden in de tekst van de Werkagenda mbo? Zie bijlage 1.
Kunt u zich vinden in de tekst van het stagepact? Zie bijlage 2.
o Lopende onderhandelingen
Zie toelichting.
Hoe wenst u de Kamerbrief bij de Werkagenda en het stagepact in te
steken? Zie bijlage 3.

Toelichting
Stand van zaken Werkagenda mbo
•
De gezamenlijke ondertekening van de Werkagenda mbo is nog geen
zekerheid. Meerdere partijen hebben op ambtelijk niveau aangegeven
ernstig te twijfelen over ondertekening.
•
De MBO Raad geeft aan nu geen mandaat van de leden te hebben voor
ondertekening en vraagt om meer tijd. Wij vinden uitstel niet wenselijk,
omdat er dan (te) weinig ruimte is voor scholen om gedegen
kwaliteitsagenda’s (de regionale vertaling van de Werkagenda) op te
stellen.
•
Voor de Werkagenda zetten we vooralsnog in op ondertekening door: de
Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs (JOB MBO), Beroepsvereniging
Opleiders MBO (BVMBO), de MBO Raad, de Nederlandse Raad voor
Training en Opleiding (NRTO), VNO-NCW MKB-Nederland, Vereniging
Nederlands Gemeenten (VNG), Samenwerkingsorganisatie
Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) en u.

Pagina 1 van 6

Datum
23 november 2022

•

•

•

•
•

Op 28 november ligt de nieuwe versie van de Werkagenda voor bij de
strategische begeleidingscommissie, waarin de partijen (op
directeurniveau) vertegenwoordigd zijn. Dit overleg is belangrijk om te
bepalen hoe er verder gegaan kan worden met de Werkagenda mbo. We
praten u tijdens de beleidsstaf bij.
Op 1 december staat er een bestuurlijk overleg ingepland met de MBO
Raad dat we willen gebruiken als escalatiemogelijkheid. Voor dit BO
ontvangt u een separate nota, met een uitgebreide voorbereiding.
In bijlage 1 vindt u de voorgestelde integrale tekst van de Werkagenda.
Een eerdere versie heeft u ontvangen bij het opstellen van de Kamerbrief
met uw inzet voor het mbo. Er zijn veranderingen ten opzichte van de
eerdere versie aangebracht, grotendeels naar aanleiding van de
ingediende Kamermoties. De gewijzigde passages zijn paars gemaakt.
De belangrijkste wijzigingen zijn:
Carrièreperspectief voor onderwijspersoneel (aangepast)
o Conform de lijn die u in het debat heeft uitgedragen:

Mbo-instellingen maken – in samenspraak met de OR –
ambitieuze en realistische plannen met kwantitatieve
doelstellingen op het gebied van de volgende thema’s
•
Inschaling onderwijspersoneel
•
Professionalisering onderwijspersoneel
•
Werkdruk onderwijspersoneel
•
Begeleiding van startend onderwijspersoneel

De sociale partners kunnen eventueel gezamenlijk bepalen dat
aanvullende landelijke afspraken of nadere specificering nodig
is.
o Vakbonden zijn niet tevreden met deze uitkomst. Zij geven aan dat de
vakbonden zonder bindende landelijke afspraken over percentages
docenten in schalen per saldo buiten spel komen te staan bij de
plannen om de inschaling voor mbo-docenten te verbeteren.
o BVMBO (de beroepsvereniging voor docenten in het mbo) heeft
inmiddels aangegeven de Werkagenda niet te willen ondertekenen. Op
de drie punten die van groot belang voor docenten,
carrièreperspectief, professionalisering en bevoegdheden, vinden zij in
de Werkagenda te mager. Namelijk:
o Geen landelijke bindende afspraken over inschaling docenten.
o De 30 miljoen voor professionalisering in de lumpsum (zonder
oormerk) vinden ze te vrijblijvend.
o Voor bevoegdheden zouden ze graag nu een besluit van u
willen in plaats van eerst verkennend onderzoek. Voor
bevoegdheden ziet de BVMBO het graag zo: Het PDG traject
kan alleen ingezet worden voor de beroepsgerichte vakken.
Voor de niet beroepsgerichte vakken, basisvaardigheden en
burgerschap, is een relevante 2e graads bevoegdheid nodig.
Pagina 2 van 6

Datum
23 november 2022

o

U ontvangt een separate nota over de standpunten van de MBO Raad
en de mogelijke gefaseerde afbouw van regeling salarismix.

•

Het streven voor vsv: terugbrengen naar 18.000 nieuwe vsv’ers in 2026
(aangepast)
o Conform motie El Yassini. In de eerdere versie van de
Werkagenda werd 20.000 vsv’ers als streven genoemd.
o Vanuit het veld is aangegeven dat het aantal vsv’ers de komende
tijd na een jarenlange daling naar verwachting stijgt, o.a.
vanwege de effecten van corona. De MBO Raad heeft daarom
kanttekeningen geplaatst bij de uitvoerbaarheid van dit streven.

•

Concretere acties onder doelstelling over gelijkwaardige behandeling
(toegevoegd)
o Studentenkaart voor mbo studenten (toegevoegd). Conform motie
van der Molen/Palland.
o Het vergroten van de bekendheid met het mbo studentenfonds
onder zowel studenten als docenten en studieadviseurs
(toegevoegd). Conform motie van der Graaf.
o OCW zorgt er voor dat op vergelijkbare wijze als in het hoger
onderwijs in de wet wordt opgenomen dat de minister geregeld in
overleg dient te treden met de daarvoor in aanmerking komende
belangenorganisaties van studenten over aangelegenheden van
algemeen belang voor studenten (toegevoegd). Conform motie
Bouchallikht.

•

Meer aandacht voor passend onderwijs (toegevoegd)
o De doelstelling 1.2 onder gelijke kansen is uitgebreid met: Het
mbo is toegankelijk voor alle studenten, ongeacht
ondersteuningsbehoefte. We maken het mbo inclusiever.
o Conform de motie van der Graaf is toegevoegd dat er in de
ondersteuningsstructuur rondom mbo-studenten specifiek
aandacht, kennis en kunde komt voor het signaleren van en het
gesprek voeren over dreigende depressieve gevoelens, suïcidale
gedachten, en vroegtijdig schoolverlaten.

•

Schoolkosten (toegevoegd)
o Onder gelijke kansen is nu een PM over
schoolkosten/boeken/licenties toegevoegd. Dit is uiteraard nog
afhankelijk van begrotingsbehandeling en de Kamer.

•

Bedrijfsscholen
o Op verzoek van MPVO is er onder de doelstelling over Leven Lang
Ontwikkelen een actieparagraaf toegevoegd over bedrijfsscholen.
De huidige tekst moet zijn akkoord nog krijgen.
Pagina 3 van 6

Datum
23 november 2022

•

BBL offensief: we streven er gezamenlijk naar dat 35% van het totale
aantal mbo-studenten een bbl-traject volgt (toegevoegd). Conform motie
El Yassini.

Stand van zaken stagepact
•
In bijlage 2 vindt u de voorgestelde tekst van het stagepact. Er is een
nieuwe passage geschreven over stagematching, naar aanleiding van de
aangenomen motie van het CDA hierover.
•
Ook voor het stagepact geldt dat de handtekeningen van verschillende
partijen nog niet binnen zijn.
•
Voor het stagepact zijn de beoogde partijen: de Jongeren Organisatie
Beroepsonderwijs (JOB MBO), Beroepsvereniging Opleiders MBO
(BVMBO), de MBO Raad, de Nederlandse Raad voor Training en Opleiding
(NRTO), VNO-NCW MKB-Nederland, Vereniging Nederlands Gemeenten
(VNG), Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB),
Christelijk Nationaal Vakbond (CNV) en CNV Jongeren, Federatie
Nederlandse Vakbeweging (FNV) en FNV Young & United, Algemene
Onderwijsbond (AOb), Federatie van Onderwijsvakorganisaties (FvOv),
MSZW en u.
•
Zoals aangegeven staat er een BO gepland met de MBO Raad op 1
december. Onder andere stagematching en de drie contactmomenten
tussen school, student en leerbedrijf per stage kunnen dan besproken
worden.
•
Naar een moment voor een BO met VNO-NCW/MBK-NL wordt gezocht.

•

•

•

Stagematching en VNO-NCW/MKB-NL
VNO-NCW/MKB-NL is niet akkoord met het huidige voorstel om standaard
te werken met stagematching voor eerstejaars studenten bij de eerste
stage. Zij willen het stagepact hierdoor niet ondertekenen. Zonder
handtekening van VNO-NCW/MKB-NL komen ook de andere afspraken
van het stagepact in de problemen, waardoor er geen afspraken gemaakt
kunnen worden over o.a. passende vergoeding en voldoende stages. Wat
eveneens prioriteiten zijn uit het coalitieakkoord.
VNO-NCW/MKB-NL heeft de volgende bezwaren: 1) bedrijven moeten de
vrijheid behouden om zelf te bepalen wie ze aannemen en zullen anders
afhaken. 2) Verplichting voor de grootste groep terwijl slechts kleine
minderheid fout is. 3) In sectoren zoals de zorg en techniek zou
stagematching niet kunnen wegens het werken met kwetsbare cliënten of
veiligheidsredenen. Deze bezwaren gelden met name voor midden- en
kleinbedrijf en daarmee voor MBK-NL (Jacco Vonhof). Het is momenteel
onze inzet dat beide organisaties het Stagepact ondertekenen.
VNO-NCW/MKB-NL hebben twee alternatieve voorstellen gedaan:
o 1. Bedrijven werken op vrijwillige basis mee aan stagematching,
bijvoorbeeld via een platform waar ondernemers zelf kunnen
Pagina 4 van 6

Datum
23 november 2022

o

aangeven dat zij aan open hiring van stagiairs doen. Op basis van
onderzoek naar de effectiviteit van dit platform kan de werkwijze
verder worden ingevoerd.
2. Alleen werken met stagematching voor grote bedrijven (>250
medewerkers), zodat midden- en kleinbedrijf keuzevrijheid
behouden. Dit voorstel moeten zij nog afstemmen met de
achterban.

Voorstel en mogelijke compromissen
•
Ons voorstel is om met VNO-NCW/MKB-NL bestuurlijk overleg te
organiseren waarin u hen aanspreekt op hun maatschappelijke rol en het
belang om een sociale norm te stellen tegen stagediscriminatie, inclusief
maatregelen. Waarmee u in het gesprek inzet om toch stagematching af
te spreken in het stagepact voor eerstejaarsstudenten.
•
We bespreken graag in hoeverre u een compromis wil maken en hoe u
aankijkt tegen alternatieve voorstellen (met name de optie alleen
stagematching voor grote bedrijven).
•
Mogelijke compromissen:
o 1. Alleen werken met stagematching voor grote bedrijven en
mkb-bedrijven die dit willen.
o 2. Uitzonderingen voor specifieke branches of sectoren om te
werken met stagematching.
o 3. Werken met stagematching op vrijwillige basis, bijvoorbeeld via
een platform voor open hiring.
o 4. Scholen en bedrijven wettelijk verplichten om voor
eerstejaarsstudenten te werken met stagematching.
o 5. Stagematching uit het stagepact halen en starten met aantal
scholen en bedrijven die mee willen doen.
•
Op basis van uw wensen wordt het gesprek met VNO-NCW en MKBNederland voortgezet en het mogelijke bestuurlijk overleg voorbereid.
Insteek Tweede Kamerbrief
•
Met uw brief over de kaders Werkagenda mbo van juli en de brief over de
inzet Werkagenda van oktober heeft u de Kamer geïnformeerd over uw
visie en plannen.
•
Voorstel is daarom nu een korte aanbiedingsbrief te sturen, waarin een
aantal moties en toezeggingen worden afgedaan. Deze moties richten zich
vooral op stages.
•
In bijlage 3 vindt u een eerste voorstel voor de begeleidende Kamerbrief.
•
Bij de aanbieding van het bestuursakkoord hoger onderwijs heeft u
gekozen voor een zeer beknopte aanbiedingsbrief.
Proces richting ondertekening Werkagenda en stagepact
 28 november: bijeenkomst strategische begeleidingscommissie
 29 november: beleidsstaf MOCW
Pagina 5 van 6

Datum
23 november 2022







1 december: bestuurlijk overleg MOCW en MBO Raad over Werkagenda
en stagepact.
Nader in te plannen: bestuurlijk overleg met VNO NCW en MKB Nederland
over Werkagenda en stagepact.
Uiterlijk 5 december: definitieve Werkagenda, stagepact en
aanbiedingsbrief ter akkoord naar MOCW en MPVO
12 december: gezamenlijke ondertekening Werkagenda en stagepact in
Rotterdam (onder voorbehoud)
12 december: verzending stukken naar Kamer (onder voorbehoud)

Pagina 6 van 6

Middelbaar Beroeps
Onderwijs

TER BESLUITVORMING

Aan: MOCW

Van

5.1.2.e
Datum
22 november 2022
Referentie
34929179

Inzet carrièreperspectief

Bijlagen
3

Aanleiding
De Randstadinstellingen zijn geïnformeerd over uw besluit om de Regeling
Salarismix (€ 52,2 miljoen) te beëindigen en gelijktijdig binnen de Regeling
Kwaliteitsafspraken € 142,2 miljoen af te bakenen ten behoeve van
carrièreperspectief voor onderwijspersoneel in heel Nederland. Zij hebben middels
een brief van advocatenkantoor Van Doorne laten weten dat zij het hier niet mee
eens zijn (bijlage 1). Het budget voor de Regeling Salarismix wordt door hen
gezien als structureel beschikbaar geld voor de Randstadinstellingen, waarvoor ze
salarisverplichtingen zijn aangegaan met hun docenten. Ondanks dat door ons is
uitgerekend dat in de nieuwe situatie – inclusief de andere CA-investeringen – er
per saldo geen instelling op achteruit gaat, blijft er onvrede heersen bij de
Randstadinstellingen. De MBO Raad dreigt de Werkagenda mbo niet te tekenen,
zolang er geen concessies worden gedaan.
Komende periode zullen de gesprekken met de Randstadinstellingen en de MBO
Raad gecontinueerd worden. In deze nota wordt een besluit gevraagd over onze
inzet voor deze nadere gesprekken met de mbo-instellingen en de MBO Raad.
Deze voorgestelde inzet is een tegemoetkoming richting de Randstadinstellingen
en de MBO Raad.
In deze nota wordt een tweetal tegemoetkomingen geschetst:
1. Een ingroeimodel voor carrièreperspectief, waarmee we de sector meer
tijd geven om toe te werken naar de nieuwe situatie. In dit model wordt
de Regeling Salarismix gedurende een aantal jaar afgebouwd, in plaats
van dat deze regeling – zoals nu is aangekondigd – stopt per 1 januari
2024. Deze langzame afbouw van de Regeling Salarismix is een gebaar
richting de Randstadinstellingen.
2. Het uitzicht bieden op het toevoegen van de carrièreperspectiefmiddelen
aan de lumpsum na 2 periodes via de kwaliteitsafspraken (ongeveer
negen jaar), bij goed presteren.
De eerstvolgende gesprekken met de instellingen vinden plaats op 29 november.
Dit vraagt om een besluit uiterlijk op 28 november.

Geadviseerd besluit
-

Wij adviseren om akkoord te gaan met het gradueel afbouwen van het
budget voor Regeling Salarismix en het gradueel opbouwen van het
beschikbare budget voor carrièreperspectief binnen de Regeling
Kwaliteitsafspraken.
Pagina 1 van 4

Datum
22 november 2022

-

Wij adviseren om akkoord te gaan met het uitzicht bieden op het
toevoegen van de carrièreperspectiefmiddelen aan de lumpsum over
negen jaar. Deze periode van negen jaar beslaat twee rondes van
kwaliteitsafspraken. Als voorwaarde voor het opnemen van het budget in
de lumpsum geldt dat instellingen de komende jaren goed presteren op
de kwantitatieve doelstellingen die ze zichzelf – in afstemming met de OR
- stellen in hun kwaliteitsplannen.

Gevraagd besluit: Gaat u akkoord dat in de gesprekken met de mbo-instellingen
dit ingroeimodel voor carrièreperspectief wordt gepresenteerd?
Gevraagd besluit: Gaat u akkoord dat in de onderhandelingen met de MBO Raad
het vooruitzicht op het – onder voorwaarden – op termijn toevoegen van de
carrièreperspectiefmiddelen aan de lumpsum wordt gepresenteerd?

Kernpunten
-

-

-

-

-

De Randstadinstellingen zijn ontevreden met uw besluit om de Regeling
Salarismix om te vormen naar het investeren in carrièreperspectief binnen
de Regeling Kwaliteitsafspraken;
Dit hebben zij laten blijken middels de brief van Van Doorne;
We zien geen risico voor herverdelingseffecten die Randstadinstellingen in
de problemen brengen. Toch geven zij aan dat ze rekenen op de extra
middelen uit de Regeling Salarismix aangezien zij salarisverplichtingen
zijn aangegaan met hun docenten;
Ons voorstel is om de Randstadinstellingen tegemoet te komen en de
Regeling Salarismix gradueel af te bouwen;
Op deze manier krijgen de Randstadinstellingen meer tijd om zich aan te
passen aan de nieuwe situatie;
Het gradueel afbouwen van de Regeling Salarismix zal samengaan met
het gradueel opbouwen van het beschikbare budget voor
carrièreperspectief binnen de Regeling Kwaliteitsafspraken;
Ons voorstel is om 2023, 2024 en 2025 te gebruiken voor het
afbouwen/opbouwen, waarbij in 2023 de huidige regeling van kracht blijft.
In 2024 blijft 35% van het budget van de Regeling Salarismix behouden
en 65% van het budget wordt toegevoegd aan de Regeling
Kwaliteitsafspraken en in 2025 20% behoud Salarismix en 80%
toevoegen aan Kwaliteitsafspraken. In 2026 zal het volledige budget van
de Regeling Salarismix zijn toegevoegd aan de Regeling
Kwaliteitsafspraken. Dit geeft instellingen drie jaar de tijd om zich aan te
passen aan de nieuwe situatie. Randstadinstellingen zullen gedurende
deze drie jaar een relatief grotere bekostiging houden om te investeren in
onderwijspersoneel;
Er treden ook in deze situatie herverdeeleffecten op, maar deze zullen wel
meer geleidelijk zijn;
Pagina 2 van 4

Datum
22 november 2022

-

-

-

-

-

-

-

Voor de niet-Randstadinstellingen is de graduele opbouw van het budget
voor carrièreperspectief niet problematisch, zij zullen in hun nog te maken
plannen rekening moeten houden met een oplopend budget.
Aangezien het hoger inschalen van onderwijspersoneel – een belangrijk
onderdeel van het bieden van carrièreperspectief – pas met het
verstrijken van de jaren hogere werkgeverskosten met zich meebrengt
(per jaar een periodiek extra) zal er in de plannen sowieso een natuurlijke
oploop van kosten zitten;
Het gradueel afbouwen en opbouwen vraagt vanuit de organisatie van
OCW extra werk, de hoeveelheid extra werk is te overzien;
Een tweede voorgestelde tegemoetkoming is het uitzicht bieden op het
onder voorwaren toevoegen van de carrièreperspectiefmiddelen aan de
lumpsum na negen jaar;
De voorwaarde die aan dit vooruitzicht gekoppeld is, is dat instellingen de
komende jaren goed moeten presteren op de in hun kwaliteitsplannen
opgestelde kwantitatieve doelstellingen op het gebied van inschaling,
professionalisering, werkdruk en de begeleiding van startend
onderwijspersoneel;
Hoe de beoordeling van of deze prestaties van de instellingen voldoende
zijn geschiedt, dient nog nader uitgewerkt te worden;
Voor instellingen biedt het toevoegen van dit bedrag aan de lumpsum
zekerheid op lange termijn, aangezien dit bedrag dan niet meer
gekoppeld is aan een (veranderlijke) regeling.
Betrokkenheid van onderwijspersoneel bij het bepalen van deze
doelstellingen is georganiseerd middels instemmingsrecht van de OR op
de kwaliteitsplannen.
De bovengenoemde aanpak is afgestemd met FEZ, zij begrijpen de
situatie en gaan er mee akkoord.

Toelichting
Financiële gevolgen
Het gradueel afbouwen en opbouwen brengt geen extra kosten met zich
mee, aangezien het budget van de Regeling Salarismix en het budget
voor carrièreperspectief binnen de Regeling Kwaliteitsafspraken
communicerende vaten zijn;
- We moeten wel de begroting aanpassen voor de jaren 2024 en 2025. Het
budget voor de Regeling Salarismix en de Regeling Kwaliteitsafspraken
moet namelijk worden aangepast. Dit passen we aan in de voorjaarsnota
2023. In de nota van wijziging op de begroting 2023 is namelijk de gehele
nieuwe situatie van uw eerdere voornemen al financieel verwerkt;
Voor de niet-Randstadinstellingen betekent een ingroeimodel dat er een
graduele opbouw van het budget voor carrièreperspectief plaatsvindt. Zij
krijgen in het voorgestelde model in 2024 en 2025 een lager budget. Dit
is echter niet problematisch, aangezien het hoger inschalen van
Pagina 3 van 4

Datum
22 november 2022

onderwijspersoneel pas met het verstrijken van de jaren hogere
werkgeverskosten met zich meebrengt (per jaar een periodiek extra).
Uitvoeringsconsequenties
Er worden voor OCW geen uitvoeringstechnische problemen voorzien bij
de voorgestelde werkwijze;
Er worden voor mbo-instellingen geen uitvoeringstechnische problemen
voorzien. Zij kunnen in de nog te vormen kwaliteitsplannen rekening
houden met de voorgestelde oploop van het budget voor de
Kwaliteitsafspraken;
Het op termijn uitzicht bieden op het toevoegen van de
carrièreperspectiefmiddelen zal de administratieve lasten van instellingen
verminderen.
Achtergrond Regeling Salarismix
De Regeling Salarismix komt voort uit het Convenant Actieplan Leerkracht uit
2008. Dit convenant bevat tevens diverse landelijke afspraken over docenten in
het mbo (bijlage 3). Met het omvormen van de Regeling Salarismix worden deze
andere afspraken expliciet niet ongedaan gemaakt. De lumpsumbekostiging voor
alle mbo-instellingen is met het ondertekenen van dit convenant namelijk
structureel verhoogd, zodat instellingen zich blijvend kunnen houden aan deze
andere afspraken.

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
-

Pagina 4 van 4

Middelbaar Beroeps
Onderwijs

TER VOORBEREIDING

Aan: MOCW

Van

5.1.2.e
Datum
07 oktober 2022
Referentie
34318447

Intern overleg over stagepact mbo op 19 oktober van
14:15 tot 14:45

Bijlagen
Eerste concept stagepact mbo

Aanleiding
Deze nota is ter voorbereiding van het interne overleg van woensdag 19 oktober
over het stagepact mbo, waar de aanpak stagediscriminatie onderdeel van is. Het
doel van het overleg is met name om de aanpak stagediscriminatie te bespreken.
De andere maatregelen in het stagepact zijn reeds op 21 september tijdens de
beleidsstaf met u besproken.
Bijgaand vindt u het eerste concept stagepact dat op 10 oktober is besproken met
de beoogde ondertekenaars. Deze bespreking heeft geleid tot een aantal
suggesties en openstaande discussiepunten, die we in deze nota toelichten.
U wordt gevraagd om kennis te nemen van de voorgestelde suggesties en
discussiepunten. Wij gaan graag met u in gesprek over de voorstellen voor
aanpassingen van het stagepact op basis van de suggesties en discussiepunten.

Toelichting
Hieronder volgen de suggesties en discussiepunten van de beoogde
ondertekenaars. Deze suggesties komen zowel uit de gezamenlijke bespreking
van 10 oktober als uit bilaterale overleggen met de betrokken stakeholders.
Suggesties
Expliciteer in het stagepact dat de ondertekenaars gehouden zijn aan het
nakomen van de gemaakte afspraken.
Voorstel OCW: We verduidelijken dat het stagepact bestuurlijke afspraken
omvat die doorwerken in bestaande afspraken. Daarnaast vindt periodiek
bestuurlijk overleg plaats over de voortgang en de uitvoering van de
afspraken.
Maak duidelijk op welke wijze studenten kunnen terugvallen op deze
afspraken als school en leerbedrijf afspraken niet nakomen.
Voorstel OCW: We expliciteren dat partijen elkaar aanspreken indien niet
wordt voldaan aan de bestuurlijke afspraken. In de directe communicatie
naar studenten maken we duidelijk hoe de student in deze gevallen kan
handelen (bijvoorbeeld in de brief die begin december wordt verstuurd aan
alle mbo-studenten).
Doel is het uitbannen van stagediscriminatie. Neem in het stagepact op, op
welke wijze de ontwikkeling wordt gemonitord.

Pagina 1 van 5

Datum
7 oktober 2022

-

-

Voorstel OCW: De eerste twee jaar van het stagepact wordt het effect van de
maatregelen op de tevredenheid van de student onderzocht en gemonitord.
Als na twee jaar blijkt dat er geen positieve beweging op gang komt, dan
volgt een ijkmoment en worden de maatregelen heroverwogen.
Zorg ervoor dat de maatregelen structureel worden ingebed op elke mboinstelling. Maak het stagepact een integraal onderdeel van het beleid van
een school.
Voorstel OCW: in het stagepact expliciteren dat de afspraken integraal
onderdeel uitmaken van het beleid van iedere school.
Een landelijk reviewsysteem voor studenten wordt niet gezien als een
effectieve maatregel.
Voorstel OCW: We zoeken met partners naar een andere manier om
studenten een stem te geven in het stageproces.

Openstaande discussiepunten
Maatregel: Verbeteren van de stagebegeleiding: drie contactmomenten tussen
school, student en leerbedrijf per stage, waarvan tenminste twee bij het
leerbedrijf.
Enerzijds geven MBO Raad en vakbonden aan dat deze maatregel de
werkdruk van docenten verhoogt en dat de maatregel teveel op
detailniveau is en te weinig rekening houdt met uitzonderingen (zoals
snuffelstages of internationale stages). Anderzijds willen docenten deze
begeleiding graag doen omdat het docenten zicht geeft op ontwikkelingen
in de praktijk en zij hierdoor tijdig het ‘lastige gesprek’ kunnen voeren
met leerbedrijven en studenten, bijvoorbeeld over stagediscriminatie.
Lijn OCW: drie contactmomenten moet de standaard worden om een
student goed te begeleiden, juist dat persoonlijk contact moet beter.
Uiteraard zijn uitzonderingen mogelijk als fysieke aanwezigheid niet
haalbaar is (bijv. bij internationale stages).
Maatregel: Stagematching van eerstejaarsstudenten bij de eerste stageplek op basis
van leerwens, tenzij de student dit niet wil.
Voornaamste bezwaar, o.a. van JOB en FNV Young & United, is dat
stagematching de keuzevrijheid van studenten beperkt. Vanuit JOB en
MBO Raad is er aarzeling over de capaciteit van docenten en in hoeverre
docenten voldoende tijd hebben om studenten goed te matchen.
Lijn OCW: uit onderzoek van KIS blijkt dat stagematching één van de
meest effectieve maatregelen is om stagediscriminatie tegen te gaan. We
expliciteren keuzevrijheid zodat voor studenten duidelijk is dat zij ook zelf
mogen solliciteren of een plaatsing mogen weigeren. Scholen kunnen
kwaliteitsmiddelen voor de werkagenda mbo inzetten om ervoor te zorgen
dat docenten voldoende tijd hebben voor het matchingsproces.
Pagina 2 van 5

Datum
7 oktober 2022

Maatregel: Aanpassen erkenningsreglement SBB; voorwaarde voor (her)erkenning is
dat leerbedrijf een werkwijze hebben om eerlijk stagiairs te werven en selecteren,
maatregelen neemt om stagediscriminatie te voorkomen en protocol bij (signalen
van) discriminatie.
SBB en VNO-NCW vinden deze rol niet passen bij SBB omdat SBB volgens
hen zo de toezichthoudende rol van de Nederlandse Arbeidsinspectie krijgt.
Andere partners benadrukken dat het essentieel is dat leerbedrijven pas
erkend worden als zij deze eerste stappen zetten om discriminatie tegen te
gaan.
Lijn OCW: Met deze maatregel zetten we in op het voorkomen van
stagediscriminatie en stellen we vanuit OCW en SBB een sterke sociale norm.
We sluiten aan bij de wet van SZW; leerbedrijven worden met die wet al
verplicht om een werkwijze te hebben om discriminatie te voorkomen. SBB
gaat geen toezicht houden op de wet – dat is aan de arbeidsinspectie – maar
is verantwoordelijk voor de kwaliteit van leerbedrijven. 1 Eerlijke werving en
selectie en het voorkomen van stagediscriminatie is hier een belangrijk
onderdeel van. SBB controleert dit bij het erkennen en herbeoordelen van
leerbedrijven.
Maatregel: Alle mbo-instellingen hebben een toegankelijk, laagdrempelig meldpunt
voor stagediscriminatie en oneigenlijke inzet van stagiairs. 2 Tweede stap is melden
bij SBB.
Alle partijen steunen een toegankelijk en laagdrempelig meldpunt op de
mbo-instelling. Wel is opvolging van de melding en een alternatief voor de
student belangrijk (andere stageplek). Volgens JOB moet er een
onafhankelijk landelijk meldpunt komen met kennis en expertise. SBB en JOB
vinden een meldpunt bij SBB niet goed gepositioneerd.
Lijn OCW: Studenten moeten op school terecht kunnen als zij te maken
krijgen met uitsluiting op de arbeidsmarkt en een alternatieve stageplek
krijgen indien de student zich niet veilig voelt op de stage. 3 We verkennen
vanuit OCW waar studenten ook buiten de school terecht kunnen bij
stagediscriminatie en in hoeverre het wenselijk is om het meldpunt bij SBB
te behouden.
Maatregel: Realiseren van voldoende stageplaatsen. Voor iedere student is een
stageplaats of leerbaan beschikbaar.
Wet educatie en beroepsonderwijs, artikel 7.2.10.
Mbo-instellingen kunnen het meldpunt koppelen aan de faciliteit voor klachten die elke
mbo-instelling met de invoering van de Wet verbetering rechtsbescherming mbo-studenten
moet hebben.
3
Scholen zijn al wettelijk verplicht om een alternatieve stageplek aan te bieden indien het
bevoegd gezag en SBB vaststellen dat de beroepspraktijkvorming niet naar behoren zal
kunnen plaats vinden (Wet educatie en beroepsonderwijs, artikel 7.2.9.)
1
2

Pagina 3 van 5

Datum
7 oktober 2022

-

VNO-NCW geeft aan dat voor bepaalde opleidingen, bijvoorbeeld in sommige
sectoren en/of op niveau 2, geen stageplaatsen zijn. Dit heeft te maken met
het mindere arbeidsmarktperspectief.
Lijn OCW: iedere student die gestart is in zijn opleiding hoort de opleiding te
kunnen afronden, daarvoor is een stageplaats nodig. Onderwijsinstellingen
hebben de wettelijke plicht om zorg te dragen voor voldoende beschikbare
stageplaatsen. 4 Bedrijven hebben hier een maatschappelijke rol. Dit heeft
Jacco Vonhoff ook aangegeven tijdens het overleg met u. We kunnen
bedrijven wel ondersteunen door deze beter kennis te laten maken met deze
doelgroep.

Maatregel: Bieden van een passende vergoeding: Iedere student ontvangt een
passende vergoeding voor de stage. Deze bestaat minimaal uit een dekkende
onkostenvergoeding. Daarbovenop staan in elke cao afspraken over een passende
stagevergoeding.
Alle partijen steunen deze maatregel. De vakbonden gaven aan hierover
graag afspraken te willen maken in CAO’s.
JOB en CNV Jongeren geven aan dat de teksten over onkostenvergoeding,
stagevergoeding en vergoeding BBL-studenten niet ambitieus genoeg zijn.
Het geheel is voor hen te weinig afdwingbaar.
Lijn OCW: We kiezen voor de lijn van de bestuurlijke afspraken, waar
werkgevers en vakbonden zelf afspraken maken over wat een passende
vergoeding is en dit vastleggen in CAO’s. We zijn terughoudend met
wetgeving op dit punt. Met de handtekening van alle partijen onder het
stagepact, borgen we dat zowel de werkgevers als de vakbonden zich
hiervoor inzetten.
Aanvullend aandachtspunt
De maatregelen tegen stagediscriminatie zijn gericht op de toekomst. In gesprekken
met studenten krijgen we terug dat zij vooral willen weten wat er op korte termijn
aan dit probleem wordt gedaan. Hier is op dit moment geen passend antwoord op.
Daarom is het voorstel om in de communicatie over stagediscriminatie (meer)
nadruk te leggen op effectieve sociale normstelling en partijen op te roepen om niet
te wachten tot dat de maatregelen van kracht zijn, maar vooral ook nu dit probleem
het hoofd te bieden.
Proces
De komende weken vinden gezamenlijke en bilaterale overleggen plaats met de
beoogde ondertekenaars van het stagepact. Het gezamenlijke overleg van 10
oktober krijgt 18 oktober een vervolg. Tijdens dit overleg volgen mogelijk meer
suggesties voor aanpassingen van het stagepact.

4

Wet educatie en beroepsonderwijs, artikel 7.2.9, lid 1.
Pagina 4 van 5

Datum
7 oktober 2022

Indien nodig volgt voor het Kamerdebat over het mbo van 9 november een
bestuurlijk overleg over het Stagepact. Het streven is om het Stagepact samen met
de werkagenda mbo medio november te ondertekenen.

Pagina 5 van 5

Middelbaar Beroeps
Onderwijs

TER VOORBEREIDING

Aan: MOCW

Van

5.1.2.e
Datum
6 september 2022
Referentie
33832745

Stagepact en aanpak stagediscriminatie

Bijlagen
Bijlage 1: Overzicht planning
proces
Bijlage 2: Voorbereiding digitale
deelname sessie

Aanleiding

Intern OCW afgestemd
COM

Deze nota is ter voorbereiding op de co-creatie sessie over stagediscriminatie van
15 september in Leeuwarden. U schuift digitaal aan bij de start van deze sessie
om het belang van de aanpak van stagediscriminatie en uw betrokkenheid hierbij
te benadrukken.
Met deze nota wordt u tevens geïnformeerd over de voortgang van de
totstandkoming van de aanpak tegen stagediscriminatie en wordt gevraagd of u
akkoord gaat met het uitwerken van onderstaande acties.

Kernpunten
•
•

•

•

•

•

•

In bijlage 1 vind u de voorbereiding voor uw digitale deelname aan de cocreatie sessie op 15 september.
In de Kamerbrief over de kaders van de Werkagenda mbo heeft u
aangekondigd dat het Kabinet, conform het regeerakkoord, een Stagepact sluit
met het bedrijfsleven en mbo-instellingen. De aanpak van stagediscriminatie
krijgt hierin een nadrukkelijke plek in het kader van kansengelijkheid.
De Werkagenda mbo loopt een paar weken vooruit op het Stagepact. In de
Werkagenda mbo wordt aangekondigd dat het Stagepact in november wordt
gelanceerd. In bijlage 1 vindt u een overzicht van de nadere planning van het
proces.
In het Stagepact worden o.a. afspraken gemaakt over:
o
Voldoende stageplekken
o
Een goede begeleiding van studenten
o
Een passende stagevergoeding
o
De aanpak van stagediscriminatie
De aanpak stagediscriminatie wordt in co-creatie sessies ontwikkeld met
studenten, scholen en leerbedrijven. Ook landelijke partners sluiten aan,
waaronder de MBO Raad, SBB, JOB en de werkgeversorganisaties. Over de
overige onderdelen van het Stagepact is in het traject van de Werkagenda
mbo reeds ambtelijk met partijen gesproken.
Op basis van de twee co-creatie sessies die hebben plaatsgevonden in juli zijn
voorlopige maatregelen voor stagediscriminatie gedefinieerd. In september
volgen nog 3 sessies.
We zien dat de opbrengst van de sessies tot nu toe geen echt onorthodoxe
maatregelen opleveren. Wel worden er nieuwe voorstellen voor een betere

Pagina 1 van 7

Datum
6 september 2022

•

•

•

•

aanpak gedaan, die zich met name richten op de driehoek student,
stagebegeleider op school en het leerbedrijf.
De voorstellen voor nieuwe maatregelen zijn minder vrijblijvend van aard en er
is sprake van meer balans tussen de set maatregelen die zich richt op een
stimulerende aanpak en die inzetten op een verplichtende aanpak.
Voor maximale impact en zicht op het effect van de aanpak wordt voorgesteld
om de volgende acties uit te voeren:
o
Een expertteam een (vrijblijvend) advies laten uitbrengen over de
(concept) aanpak stagediscriminatie;
o
De (concept) aanpak stagediscriminatie in een sessie met (uitsluitend)
studenten verder ontwikkelen;
o
Verbinding tussen plannen van de G4 bij de landelijke aanpak;
o
Aansluiting bij het wetsvoorstel Toezicht gelijke kansen bij werving en
selectie van SZW;
o
Via monitoring voortgang van stagediscriminatie volgen;
o
De Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme verzoeken om
stagediscriminatie mee te nemen in haar onderzoek.
Na de laatste co-creatiesessie in september wordt een set met de meest
kansrijke en effectieve maatregelen gebundeld tot de aanpak tegen
stagediscriminatie. Hier wordt u over geïnformeerd tijdens de beleidsstaf van
22 september. 1
Hoofdboodschap van de aanpak wordt dat scholen, leerbedrijven en overheid
ontwikkelkansen voor mbo-studenten centraal stellen en de barrières die
jongeren uitsluiten zoals stagediscriminatie met concrete maatregelen
tegengaan.

Toelichting
Na twee (van de vijf) sessies zien we dat scholen en leerbedrijven aangeven dat
zij aan zet zijn. Met ondersteuning van OCW. Dit is een verandering t.o.v. de
eerdere agenda tegen stagediscriminatie waar de bal bij de student lag. Ook zijn
de maatregelen voor scholen en leerbedrijven minder vrijblijvend van aard en
kunnen deze worden onderverdeeld in verplichtende en stimulerende
maatregelen.
Hieronder volgen de maatregelen die zijn geïnventariseerd in de co-creatie sessies
tot nu toe:
- Verplichte matching en plaatsing door de school van eerstejaars studenten en
leerbedrijf bij de eerste stageplek.
- Een verplicht aantal uren contact op de werkvloer tussen stagebegeleider
(school), praktijkbegeleider (leerbedrijf) en de student.

1

Er wordt nog bezien of er tijdens de beleidsstaf van 22 september ruimte is om het Stagepact en de aanpak

stagediscriminatie te bespreken. Indien dit niet mogelijk is wordt bekeken of er ruimte is tijdens de beleidsstaf
van 27 september.
Pagina 2 van 7

Datum
6 september 2022

-

-

Wettelijke verplichting die ziet op het inrichten van een toegankelijke
faciliteit/klachtenloket op iedere school die de student helpt en doorverwijst.
Inclusief een meld- en ondersteuningsstructuur. Hierbij wordt gekeken naar
een mogelijke verbinding met antidiscriminatievoorzieningen bij gemeenten.
Aantoonbaar antidiscriminatie beleid expliciet opnemen in de
erkenningsvoorwaarden van SBB voor leerbedrijven.
Een dergelijke voorwaarde vervolgens ook opnemen in de
praktijkovereenkomst (POK) tussen school en leerbedrijf.
Standaard verantwoording door het leerbedrijf over het werving-, selectie-, en
antidiscriminatie beleid tijdens de vierjaarlijkse herbeoordeling van de
erkenning van het leerbedrijf door SBB.

De stimulerende maatregelen gaan over:
- Sociale normstelling: op alle niveaus actief stelling nemen tegen
stagediscriminatie door betrokken partijen en de overheid. Bijvoorbeeld door
bijeenkomsten te organiseren om kennisuitwisseling tussen scholen en
leerbedrijven te stimuleren waarbij bestuurders zich uitspreken tegen
stagediscriminatie en het belang van de aanpak van stagediscriminatie
benadrukken.
- Deskundigheidsbevordering van stage- en praktijkbegeleiders van scholen over
het herkennen van stagediscriminatie en het wegnemen van
handelingsverlegenheid. Bijvoorbeeld via trainingen over stagebegeleiding en
door het instellen van een landelijke diversiteitsbrigade die ondersteuning
biedt.
- SBB actieve rol geven bij kennisuitwisseling onder leerbedrijven over het
herkennen en tegengaan van stagediscriminatie. Bijvoorbeeld via trainingen
over stagebegeleiding en als onderdeel van een landelijke diversiteitsbrigade.
- Monitoring met een benchmark waarbij leerbedrijven en scholen die het goed
doen positief worden uitgelicht (‘naming en faming’).
Een aantal maatregelen vragen om aanvullende financiële impuls. De financiële
consequenties worden bij nadere uitwerking doorgerekend en zullen ter
besluitvorming aan u worden voorgelegd.
Voor maximale impact en zicht op het effect van de aanpak kunnen de volgende
aanvullende acties worden uitgevoerd:
1. Expertteam met voorlopers op het gebied van diversiteit en inclusie uit
het bedrijfsleven en de overheid (vrijblijvend) advies laten uitbrengen
over de (concept) aanpak. Met als doel om witte vlekken in beeld te
krijgen. Mogelijk heeft u suggesties voor personen die we namens u
kunnen uitnodigen. Er wordt op dit moment gedacht aan de volgende
personen: Persoonlijke levenssfeer - bescherming

Pagina 3 van 7

Datum
6 september 2022

2. De (concept) aanpak stagediscriminatie in een sessie met (uitsluitend)
studenten voorleggen en gezamenlijk verder ontwikkelen om het
perspectief van studenten te verankeren in de aanpak. Bij de sessies tot
nu toe zijn maar enkele studenten aanwezig, waardoor het perspectief
van studenten (in verhouding tot het perspectief van scholen en
leerbedrijven) wordt onderbelicht. 2 Door een sessie met uitsluitend
studenten te organiseren en hierbij in een veilige sfeer voor studenten te
creëren, kan het perspectief van studenten alsnog worden meegenomen.
3. 27% van de mbo-studenten volgt een opleiding in de G4. Deze
gemeenten hebben of ontwikkelen beleid tegen stagediscriminatie. Inzet
is om deze gemeenten te betrekken bij en te verbinden aan de landelijke
aanpak.
4. Aansluiten bij het wetsvoorstel toezicht gelijke kansen bij werving en
selectie van SZW. Deze wet verplicht werkgevers en intermediairs om een
werkwijze te hebben die gericht is op het voorkomen van discriminatie bij
werving en selectie van werknemers, inclusief stagiairs. 3 Dit wetsvoorstel
gaat in oktober naar de Kamer.
5. Monitoring: na een nulmeting streefwaarden per (school)jaar vaststellen
om voortgang te volgen.
6. De onlangs geïnstalleerde Staatscommissie tegen Discriminatie en
Racisme 4 verzoeken om stagediscriminatie mee te nemen in haar
onderzoek, daarbij te reflecteren op de aanpak en de regering te
adviseren over verbetering van beleid en regelgeving.
Gevraagd besluit:
Gaat u akkoord met het uitwerken van de bovengenoemde acties?

2

Voor de sessies die nog volgen wordt extra ingezet op aanwezigheid van studenten.

3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 673, nr. 2.

4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020-2021, 30 950, nr. 301.
Pagina 4 van 7

Datum
6 september 2022

Bijlage 1: voorbereiding digitale deelname co-creatie sessie op 15
september
Donderdag 15 september bent u digitaal aanwezig bij de start van de co-creatie
sessie in Leeuwarden van 09:00 tot 09:15. Uw deelname onderstreept uw
betrokkenheid en het grote belang dat uw hecht aan het voorkomen van
uitsluiting van jongeren en creëren van gelijke kansen in het mbo.
Er zijn in totaal vijf regionale sessies georganiseerd: in juli hebben sessies plaats
gevonden in Zwolle en Maastricht en in september vinden sessies plaats in
Amsterdam, Leeuwarden en Rotterdam. Het doel van de sessies is om de
landelijke aanpak stagediscriminatie met studenten, stagebegeleiders (scholen)
en praktijkbegeleiders (leerbedrijven) te ontwikkelen. Hierbij wordt de regionale
context meegenomen en sluiten ook (regionale) vertegenwoordigers van
landelijke partners aan (VNO-NCW, SBB, MBO Raad en JOB).
Het projectbureau Policy Design Studio begeleid de sessie op basis van design
thinking methodiek. Deelnemers bedenken gezamenlijk ideeën en maatregelen
om stagediscriminatie aan te pakken en presenteren deze ideeën aan elkaar
tijdens de laatste fase van de sessie.
U wordt gevraagd om de sessie digitaal te openen.
van Policy
Design Studio zal bij aanvang van de sessie het woord geven aan u om alle
deelnemers kort toe te spreken:
•
U kunt aangeven dat het voorkomen en tegengaan van stagediscriminatie
topprioriteit is voor u en dat de bereidheid van studenten, scholen en
leerbedrijven om mee te denken cruciaal is om een effectieve aanpak
stagediscriminatie te ontwikkelen omdat ervaringen van studenten en van
de praktijk dan worden meegenomen in de nieuwe aanpak.
•
U kunt aangeven dat de aanpak van stagediscriminatie een gezamenlijke
opgave is van scholen, leerbedrijven en overheid, waarbij u open staat
voor het gesprek over radicale(re) maatregelen zodat we het probleem bij
de wortel kunnen aanpakken. U kunt aangeven dat u innovatieve en
nieuwe ideeën om stagediscriminatie te voorkomen en tegen te gaan
toejuicht.
•
U kunt alle deelnemers succes wensen en bedanken voor hun
aanwezigheid en betrokkenheid bij de totstandkoming van de landelijke
aanpak stagediscriminatie.
Persoonlijke levenssfeer - beschermin

Hieronder een overzicht van deelnemers aan de sessie:
Naam
Persoonlijke levenssfeer - bescherming
Persoonlijke levenssfeer - besche

Organisatie
Friesland College
Friesland College

Functie
Beleidsadviseur
Voorzitter College van
Bestuur
Pagina 5 van 7

Datum
6 september 2022

Persoonlijke levenssfeer - bescherming
Persoonlijke levenssfeer - bescherm
Persoonlijke levenssfeer - bescherming

Persoonlijke levenssfeer - bescherming

Persoonlijke levenssfeer - bescherming
Persoonlijke levenssfeer - besche

Persoonlijke levenssfeer - bescherming
Persoonlijke levenssfeer - bescherming

Persoonlijke levenssfeer - bescherming

Persoonlijke levenssfeer - bescherming

Persoonlijke levenssfeer - bescherming
Persoonlijke levenssfee

Persoonlijke levenssfeer - besch
Persoonlijke levenssfeer - bescherming

Persoonlijke levenssfeer - bescherming
Persoonlijke levenssfeer - bescherming
Persoonlijke levenssfeer - bescherm

Friesland College
Friesland College
Friesland College
Friesland College
Friese Poort
SBB
SBB
Arriva (leerbedrijf)
MentorProgramma
Friesland (leerbedrijf)
Zorggroep Alliade
(leerbedrijf)
Gemeente Leeuwarden
MBO Raad

JOB
VNO-NCW/MKB-NL
OCW
OCW
OCW

Student
Student
Student
Student
Beleidsadviseur
Adviseur
Adviseur
Regiocoördinator
Mentor en coördinator
niveau ½ studenten
Praktijkopleider
Beleidsadviseur
Projectleider
Kennispunt Gelijke
Kansen, Diversiteit &
Inclusie
Beleidsmedewerker
Voorzitter MKB
Friesland
Beleidsmedewerker
Beleidsmedewerker
Beleidsmedewerker

Pagina 6 van 7

Datum
6 september 2022

Bijlage 2: Overzicht planning proces
Datum

Actie

Communicatie

7 – 21 september

Co-creatie sessies aanpak stagediscriminatie

Mediabericht n.a.v.
deelname MOCW aan sessie
op 15 september

21 september –
10 oktober

Uitwerking Stagepact, (inter)departementale
afstemming en ambtelijke afstemming met MBO
Raad, JOB, SBB, VNO-NCW, BVMBO, IvhO, NRTO,
FNV, CNV Jongeren AOb, VNG en G4

Begin oktober

Stagepact voorleggen aan voorlopers op gebied
van diversiteit en inclusie voor (vrijblijvend) advies

10 oktober – 1
november

Bestuurlijke afstemming over Stagepact tussen
landelijke partners en MOCW

14 oktober

Vaststelling werkagenda mbo in MR met
aankondiging Stagepact in november

Half oktober

Wetsvoorstel toezicht gelijke kansen bij werving en
selectie (SZW) naar de Kamer

20 oktober

Feestelijke bestuurlijke ondertekening werkagenda
mbo

17 oktober

Kamerbrief Stagepact in staf

31 oktober

Kamerbrief Stagepact in CWIZO

11 november

Kamerbrief Stagepact in Ministerraad en naar
Tweede Kamer

Persbericht rijksoverheid.nl

14 november

Lancering Stagepact: feestelijke bestuurlijke
ondertekening en (mini-) conferentie over
onderdelen van de aanpak met en voor
leerbedrijven, docenten en studenten

Mediamoment

November februari

Implementatie Stagepact waaronder regionale
informatiebijeenkomsten

N.t.b.

Kamerbrief inclusief
gerichte communicatie over
de werkagenda voor mbostudenten

Mediamoment

Communicatie gericht op
studenten, mbo-instellingen,
leerbedrijven, vakbonden en
koepels.
Communicatie voor scholen,
leerbedrijven en studenten
via website Rijksoverheid,
MBO Raad, JOB, SBB, G4

Pagina 7 van 7