Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 342

Wijziging van de Wet op het notarisambt en
enkele andere wetten in verband met de
mogelijkheid tot herziening van
pensioenfondsen voor het notariaat

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 26 januari 2016
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave
I.
1.
2.
3.
4.

ALGEMEEN
Inleiding
Een fusie van beide fondsen is de meest logische optie
Gevolgen van en aandachtspunten bij samenvoeging
Adviezen

1
1
2
3
3

I. ALGEMEEN
1. Inleiding
Met interesse en een positieve grondhouding hebben de leden van de
VVD-fractie kennisgenomen van voorliggend bovengenoemd
wetsvoorstel. Het betreft een voorstel voor een wetswijziging om een
fusie tussen de Stichting Notarieel Pensioenfonds (SNP) en Stichting
Bedrijfspensioenfonds (SBN) voor medewerkers in het notariaat mogelijk
te maken. Deze fusie wordt noodzakelijk geacht omdat beide pensioenfondsen zelfstandig onvoldoende overlevingsperspectief hebben. Door dit
voorstel worden schaalvoordelen beoogd omdat schaalvergroting door de
fusie naar verwachting structureel lagere kosten tot gevolg zal hebben.
Hierdoor zullen de kosten per deelnemer lager worden. Door de fusie kan
een kostenbesparing van circa 2 tot 2,5 miljoen euro per jaar gerealiseerd
worden. De aan het woord zijnde leden vinden het van het grootste
belang dat de pensioenen van het notariaat ook in de toekomst voldoende
zijn geborgd. Zij zijn het dan ook op hoofdlijnen eens met het wijzigings-

kst-34342-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 342, nr. 5

1

voorstel. Wel hebben zij naar aanleiding van signalen uit de praktijk en het
advies van de Afdeling advisering van de Raad van State nog enkele
vragen.
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel over de fusie van de notariële pensioenfondsen. Zij
hebben toch nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige
wetsvoorstel. Zij begrijpen de wens van de regering omtrent fusievorming
van de betreffende pensioenfondsen maar hebben nog enkele vragen, in
het bijzonder over het ontbreken van een representativiteitstoets onder
notarissen naar de voortzetting van een verplichte aansluiting bij een
pensioenfonds.
2. Een fusie van beide fondsen is de meest logische optie
2.1 Het onderbrengen bij een ander pensioenfonds
De leden van de SP-fractie hebben een petitie ontvangen van 326 actieve
deelnemers van SNPF, met daarin een aantal bezwaren en vragen.
Voornoemde leden willen graag nog een uitgebreide toelichting op deze
zorgen. De leden van de SP-fractie vragen aandacht voor de opmerkingen
van de initiatiefnemers voor voornoemde petitie over de schaalvoordelen.
Zij geven namelijk aan dat met de fusie van de beide pensioenfondsen de
noodzakelijke schaalgrootte niet wordt bereikt. Er zou een pensioenfonds
ontstaan met een belegd vermogen van ongeveer € 2,5 mld., terwijl in de
pensioensector wordt aangegeven dat alleen met een belegd vermogen
van ongeveer € 20 mld. de benodigde schaalvoordelen worden bereikt.
Kan de regering hier uitgebreid op ingaan?
In het verlengde hiervan vragen de leden van de SP-fractie naar de
haalbaarheid van het door de 326 deelnemers van het SNPF aangedragen
alternatief, namelijk een directe overgang van beide notariële pensioenfondsen naar een Algemeen Pensioenfonds. Klopt het dat dit meer
flexibiliteit met zich meebrengt voor de deelnemers? Graag een uitgebreide reactie op dit idee met daarbij de voor- en nadelen voor
werkgevers en deelnemers. Waarom is voor deze optie niet gekozen,
ondanks dat de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(SZW) heeft aangegeven dat de overgang naar een Algemeen Pensioenfonds (APF) een goed alternatief kan zijn voor verplichte beroeps- en
bedrijfstakpensioenfondsen?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering een reactie te geven op
het door mr. Vos en mr. Zwanikken bij de internetconsultatie gegeven
advies. Zij geven aan dat een directe overgang van beide pensioenfondsen naar het APF een goed alternatief zou kunnen zijn, gelet op de
mogelijkheden die dit biedt ten aanzien van het zogeheten ringfencing en
vorming van afzonderlijke collectiviteitskringen. Hoe kijkt de regering hier
tegenaan, ook gelet op haar opvatting bij de behandeling van het
wetsvoorstel Wet algemeen pensioenfonds (Kamerstuk 34 117) in de
Eerste Kamer dat de overgang naar een APF een goed alternatief kan zijn
voor verplichte beroeps- en bedrijfstakpensioenfondsen?
Deze leden vragen de regering ook in te gaan op de stellingname dat
alleen met een belegd vermogen van circa € 20 mld. de benodigde
schaalvoordelen kunnen worden bereikt, terwijl door de fusie slechts een
vermogen zou ontstaan van circa 2,5 mld. Klopt dit?
De leden van de CDA-fractie vragen voorts of bij een keuze voor het APF
het mogelijke verschil dat in dekkingsgraad kan optreden bij de voorgestelde fusie wordt uitgesloten, dit in tegenstelling tot de voorgestelde
fusie. Ook vragen zij de regering in te gaan op de vraag of het APF niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 342, nr. 5

2

een betere financiële waarborg biedt voor medewerkers aan het fonds,
gelet op het verschil in salariëring met de notarissen.
3. Gevolgen van en aandachtspunten bij samenvoeging
De leden van de VVD-fractie merken op dat, zoals ook de Afdeling
advisering van de Raad van State stelt, er een verschil is tussen de hoogte
van de inkomens van medewerkers die deelnemen aan de SNP en
deelnemers van de SBN. De fusie en het samenvoegen van vermogens
brengen het risico met zich mee dat er nadelige gevolgen kunnen
optreden voor een van de twee partijen. Houdt de regering hier -al dan
niet via De Nederlandsche Bank – toezicht op? Zo ja, welke maatregelen
zal de regering nemen om deze risico’s te voorkomen? Hoe zullen deze
maatregelen er in de praktijk uitzien?
De leden van de SP-fractie vragen of zij het goed begrijpen dat bij een
verschil in dekkingsgraad bij de fusie er geen enkele deelnemer erop
achteruit zal gaan als de aanspraken van de deelnemers met de hogere
dekkingsgraad zullen worden verhoogd. Zo nee, waarom niet?
4. Adviezen
De leden van de SP-fractie merken op dat in bovengenoemde petitie
aandacht wordt gevraagd voor de wettelijke verplichting deel te nemen
aan de pensioenregeling. Er zou geen onderzoek zijn gedaan naar het
draagvlak voor deze wettelijke verplichting. Kan de regering uiteenzetten
wat nu de voor- en nadelen zijn van deze verplichting? Niet alleen voor de
werkgever, maar ook voor de deelnemers? De Koninklijke Notariële
Beroepsorganisatie (KNB) stelt dat aan vertraging kosten zijn verbonden
als een draagvlakmeting wordt gedaan en het wetsvoorstel eventueel
moet worden aangepast. Wat is hierop de reactie van de regering? Deelt
zij deze mening? De leden van de SP-fractie vragen wat de beoogde
fusiedatum? Waarom zal die datum niet meer gehaald kunnen worden?
Waarom is een dergelijke draagvlakmeting dan niet eerder gehouden
onder de deelnemers, aangezien er blijkbaar discussie over is? Er is in de
Ledenraad van de KNB over gesproken, maar is een gesprek aangegaan
met de ondertekenaars van de petitie? Hoe weet men dat deze zorgen
alleen spelen in ring Gelderland als hier geen verder onderzoek naar is
gedaan? Heeft discussie over bijvoorbeeld de wettelijke verplichting en
ook de fusie wel zin na inwerkingtreding van onderhavig wetsvoorstel?
Waarom is er bij opstellen van dit wetsvoorstel niet voor gekozen, en
eigenlijk ook niet in 1957, om het mogelijk te maken dat er om de paar
jaar een representativiteitstoets wordt gehouden over de wettelijke
verplichting tot deelname?
Voorts vragen de leden van de SP-fractie aandacht voor de zorgen die de
deelnemers van het SNPF hebben waar het gaat om verenigbaarheid met
het Europees recht. Zij stellen dat een verplichte deelname volgens
jurisprudentie in beginsel een schending oplevert van het mededingingsrecht. Kan de regering hierop reageren?
De leden van de SP-fractie lezen in de memorie van toelichting dat het
loslaten van een verplichting tot deelname een geheel andere organisatie
vergt. Kan de regering uiteenzetten wat hiermee dan wordt bedoeld? Is
het loslaten van deze wettelijke verplichting dan wel mogelijk? Zo ja, hoe?
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering bij het bestuur van
SNPF, het bestuur en ledenraad van de KNB en de Pensioenkamer kan
nagaan waarom zij geen gehoor hebben gegeven aan het verzoek tot het
houden van een representativiteitstoets onder de deelnemers van SNPF
annex leden van de KNB, gelet op de wens die hiertoe klaarblijkelijk
bestaat met name onder zelfstandige notarissen. Indien deze organen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 342, nr. 5

3

aangeven wél een toets te hebben uitgevoerd, vragen deze leden de
regering te bewerkstelligen dat de opzet en resultaten hiervan gelijktijdig
met de nota naar aanleiding van het verslag inzichtelijk worden gemaakt
aan de Kamer ten behoeve van de behandeling van onderhavig
wetsvoorstel.
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kennis heeft genomen
van het onderzoek dat mr. Vos en mr. Zwanikken hebben uitgevoerd. Zij
vergaarden steun van 326 (11% van alle actieve deelnemers van SNPF én
KNB) om verplichte deelname aan het pensioenfonds te schrappen. Zij
vragen voorts of de regering bij de Nederlandse Branche Vereniging
Notariaat (NBVN) de opzet en resultaten kan opvragen van een eerder
uitgevoerde opiniepeiling onder (kandidaat)notarissen, waaruit zou blijken
dat 73% van de respondenten tegen verplichte deelname aan het notarieel
pensioenfonds was (hiernaar wordt verwezen in het op internet geplaatste
advies van drs. M.A. Berkhout). Deze leden vragen hoe de regering deze
uitkomsten beoordeelt, alsmede het gegeven dat onduidelijk is of conform
de Wet Bpf 2000 60% van de deelnemers- verplichte deelname wenst te
continueren.
De aan het woord zijnde leden vragen de regering te bevestigen, maar
bovenal te reflecteren op de in de consultatie genoemde opmerkingen,
dat door het SNPF sinds 1957 nimmer een representativiteitstoets is
gehouden en dat medewerkers in het notariaat verplicht zijn tot deelname
aan het pensioenfonds op grond van een verlopen CAO uit 1999.
De regering geeft aan dat het loslaten van een wettelijk deelneming een
aanzienlijke tijd- en kosteninvestering zal vergen. Los van de vraag of een
afdoende meerderheid hier voorstander van is, vragen de aan het woord
zijnde leden of de regering het standpunt deelt dat het meest logische
moment om de representativiteit te toetsen vóór de fusie is. Ontstaat
immers niet na de fusie (wederom) verplichtstelling en een meer dan
voorheen complexe situatie (met notarissen en medewerkers in één
fonds) om representativiteit te toetsen? Graag vernemen deze leden
hierop een reactie.
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering de mening deelt dat
nog voldoende tijd is om de genoemde toets uit te voeren omdat de
beoogde fusiedatum van 1 januari 2016 niet is gehaald en dit dus pas
vermoedelijk 1 januari 2017 zal worden. Deze leden vragen de regering
voorts bij het SNPF en KNB na te gaan of de kosten van een dergelijke
toets bescheiden zullen zijn en binnen enkele weken al gereed kan zijn, in
elk geval ruimschoots voor 1 januari 2017.
De aan het woord zijnde leden vragen de regering op welke wijze de
beroepsgroep van notarissen moet worden georganiseerd om te komen
tot loslaten van de verplichtstelling.
Hiermee samenhangend vragen zij of de groep notarissen, toegevoegd
notarissen en kandidaat-notarissen ook na de fusie afzonderlijk van de
overige deelnemers aan het fusiefonds kan besluiten tot het loslaten van
de verplichtstelling. Zij vragen ook of per groep notarissen respectievelijk
toegevoegd notarissen respectievelijk kandidaat-notarissen ook na de
fusie afzonderlijk van de overige deelnemers kan worden besloten tot het
loslaten van de verplichtstelling. Indien de regering hierop ontkennend
antwoord, vragen deze leden de regering aan te geven hoe dit alsnog in
het wetsvoorstel vormgegeven zou kunnen worden.
De voorzitter van de commissie,
Ypma
De griffier van de commissie,
Nava

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 342, nr. 5

4