Verkenning e-health
Een nulmeting van de toepassing van
e-health in de eerste- en tweedelijns
curatieve zorg in Nederland

Rapportage aan
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Utrecht, december 2011

2011.IRA.0073 RA

Inhoudsopgave
Managementsamenvatting

3

Verantwoording

4

1

Inleiding

5

2

Definitie en afbakening

6

3

Algemeen beeld

7

4

E-health bij huisartsen

9

5

E-health bij andere zorgaanbieders

14

6

Onze professionele opinie

19

Bijlagen
I

Uitkomsten kwantitatief onderzoek

21

II

Uitkomsten deskresearch

43

III

Uitkomsten telefonische interviews

49

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

2

Managementsamenvatting
Aanbodzijde eerste- en tweedelijns curatieve zorg

Huisartspraktijken

Ziekenhuizen

ZBC’s

GGZ-instellingen

Aantal aanbieders (bij benadering)

7.833

145

244

95

Zegt e-health toe te passen in de dagelijkse praktijk

44%

50%

40%

67%

e-intake
(online inschrijven en invullen van vragenlijsten)

26%

25%

40%

25%

e-inzage
(online raadplegen van medische gegevens)

4%

10%

0%

8%

e-consult
(online consulteren)

52%

4%

0%

67%

e-afspraak
(online maken, wijzigen en annuleren van afspraken)

8%

44%

40%

50%

Aangegeven belemmeringen e-health volgens huisartsen

Aangegeven belemmeringen e-health volgens overige zorgaanbieders

■ Twijfel aan veiligheid en privacy

■ Inzetten van een cultuuromslag van afspraken inplannen door
medewerkers naar afspraken inplannen door patiënt

■ Geen afdoende vergoeding bij online consulten
■ Gemis fysiek contact met patiënt
■ Patiënt of zelf onvoldoende bekend met mogelijkheden
■ Te weinig of slechte regelgeving vanuit de overheid

■ Creëren van draagkracht bij medewerkers en Raad van Bestuur
■ Culturele aspecten
■ Beperkingen van huidige IT-infrastructuur

Vraagzijde eerste- en tweedelijns curatieve zorg

13-34 jarigen

35-50 jarigen

50-plussers

Heeft toegang tot internet

98% (3.912.157 pers.)

93% (4.432.235 pers.)

76% (4.436.621 pers.)

Heeft minimaal 1 keer per jaar contact met huisarts

68% (2.736.504 pers.)

71% (3.374.218 pers.)

79% (4.652.290 pers.)

Heeft minimaal 1 keer per jaar contact met specialist

27% (1.078.552 pers.)

35% (1.651.365 pers.)

53% (3.085.681 pers.)

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

3

Verantwoording
Dit rapport is opgesteld naar aanleiding van verkennend
onderzoek dat KPMG in opdracht van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft uitgevoerd in de
periode 17 augustus tot en met 30 september 2011. KPMG
heeft zich daarbij gehouden aan de aanpak zoals beschreven in
de ‘Opdrachtbevestiging Nulmeting toepassing eZorg in
Nederland’, d.d. 11 augustus 2011 met referentie
2011.IRA.0073 OB SA/JdB/rb. Hiertoe zijn in samenwerking
met TNS NIPO 150 huisartsen ondervraagd en zijn
8 telefonische interviews afgenomen, verdeeld over
2 universitair medische centra (hierna: UMC’s), 2 algemene
ziekenhuizen, 1 ZBC en 3 GGZ-instellingen. Voorts zijn op basis
van deskresearch 72 websites van gezondheidsinstellingen
geëvalueerd. Het verkennend onderzoek heeft het karakter van
een nulmeting waardoor een eerste inzicht ontstaat in de
toepassing van e-health. De onderzoeksresultaten zijn dan ook
richtinggevend en geven geen volledige zekerheid over de
stand van zaken met betrekking tot e-health in Nederland.
Dit rapport geeft de resultaten weer van het door KPMG
uitgevoerde onderzoek. De inhoud van het rapport is op
14 oktober 2011 met het Ministerie van VWS besproken en
afgestemd.
Mocht u naar aanleiding van deze rapportage vragen hebben,
neem dan gerust contact met ons op.
Hoogachtend,
KPMG Advisory N.V.

drs. C.G.R.M. Aldenhoven RE
Director
© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

4

1. Inleiding
Veelbelovende bijdrage e-health
De demografische, sociale en technologische ontwikkelingen
maken het gebruik van ICT in de gezondheidszorg steeds
belangrijker. Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (hierna: het Ministerie van VWS) onderkent het belang
van ICT in de zorg. Volgens haar biedt het gebruik van ICT, en
vooral internettechnologie, veel mogelijkheden om de kwaliteit,
efficiency en toegankelijkheid van de zorg te verbeteren. Hierbij
beschouwt het Ministerie van VWS de toepassing van e-health
als een veelbelovende ontwikkeling. Het feit dat in Nederland
de adoptie en het gebruik van ICT zeer hoog zijn draagt mede
hieraan bij. Voorbeelden zijn de hoge internetpenetratie onder
de bevolking en de dichtheid van het breedbandnetwerk. Vanuit
het Ministerie van VWS zullen verschillende activiteiten worden
geïnitieerd om positief bij te dragen aan de ontwikkeling van
e-health.
Inzicht krijgen in stand van zaken

Het derde type, e-public health, is voor dit verkennend
onderzoek buiten beschouwing gelaten.
Afbakening onderzoek
Het onderzoek heeft zich gericht op de toepassing van e-health
binnen de eerste- en tweedelijns curatieve zorg, waarbij de
nadruk is gelegd bij de eerstelijn. Daarbij is gekeken naar vier
toepassingen op het gebied van e-zorg en e-zorgondersteuning,
namelijk e-intake, e-consult, e-afspraak en e-inzage. De scope
van het onderzoek heeft zich beperkt tot huisartsenzorg
(gezondheidscentra,
zorggroepen
en
huisartsenposten),
medisch specialistische zorg (ziekenhuizen en zelfstandige
behandelcentra
(hierna:
ZBC’s))
en
de
geestelijke
gezondheidszorg (hierna: GGZ). Hiermee is het grootste volume
zorg uit de curatieve eerste- en tweedelijn gedekt. Overige
eerstelijns
zorgdiensten
in
het
curatieve
domein
(verloskundigen, fysiotherapeuten, diëtisten, etc.) zijn buiten
beschouwing gehouden.

Eén van de gebieden waarop het Ministerie van VWS sterk
inzet is het toepassen van e-health in de eerste- en tweedelijns
curatieve zorg. Om inzicht te krijgen in welke mate de eersteen tweedelijns curatieve zorg e-health toepast heeft het
Ministerie van VWS KPMG opdracht gegeven een verkennend
onderzoek uit te voeren. Daarbij is verzocht het onderzoek te
richten op een beperkt aantal toepassingen van e-health die
plaatsonafhankelijk zijn en waarbij de focus ligt op het
stimuleren van participatie van de patiënt in zijn/haar
zorgproces. Gelijk aan het onderscheid dat de Raad voor de
Volksgezondheid en Zorg (hierna: RVZ) (2002, 2008) maakt, is
gekozen voor twee e-zorgdiensten (e-intake en e-consult) en
twee e-zorgondersteuningsdiensten (e-afspraak en e-inzage).

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

5

2. Definitie en afbakening
E-health is digitale gezondheidszorg
In de gezondheidszorg is e-helath een opkomende ontwikkeling.
Het is de sectorequivalent van e-business, e-commerce en
e-government, het inoveren van het hedendaagse met de inzet
van ICT en specifiek met internettechnologie. De verwachting is
dat toepassingen van e-health een belangrijke bijdrage kunnen
leveren aan het versterken van de vrijheid en zelfredzaamheid
van patiënten, het bieden van alternatieve oplossingen voor het
dreigende personeelstekort, het verbeteren van de uitkomsten
van zorg en het beperken van de toenemende zorgkosten;
e-health lijkt dus een veelbelovende ontwikkeling te zijn. Maar
wat is e-health nu eigenlijk? In de praktijk worden veel
verschillende definities gebruikt voor e-health of vergelijkbare
termen als telehealth, online gezondheidszorg en zorg-opafstand. Het gemeenschappelijke uitgangspunt in al deze
definities is dat met de inzet van ICT betere zorg aan de patiënt
kan worden verleend en de dat de zorg efficiënter kan worden
aangeboden waarbij het niet langer nodig is dat de zorgverlener
en de patiënt fysiek op dezelfde plaats zijn. KPMG definieert
e-health als het bedrijven van digitale gezondheidszorg door
moderne, merendeels al bestaande technologieën te gebruiken
en daarmee de patiënt in staat te stellen veel meer actief
betrokken te zijn in zijn proces van preventie, onderzoek,
behandeling en nazorg. Dit betekent dat de patiënt zich laat
informeren en actief participeert in nieuwe vormen van zorg.
Onderscheidt in drie typen e-health diensten
De RVZ onderscheidt e-health in drie typen diensten:
e-zorg, e-zorgondersteuning en e-public health (2002, 2008). Tot
e-zorg rekent de RVZ onder meer toepassingen op het gebied
van e-diagnose (het stellen van een diagnose op afstand),
e-consulten door patiënten en e-care (zoals e-monitoring en het

op afstand geven van instructies aan de patiënt). Onder
e-zorgondersteuning verstaat de RVZ toepassingen op het
gebied van e-inzage in elektronische patiëntendossiers en
e-management (waaronder het maken van afspraken voor een
consult via internet). Tot e-public health behoren e-preventie
(zoals het bepalen en benaderen van risicogroepen via internet,
het monitoren van de gezondheidstoestand van de bevolking en
het monitoren van de verspreiding van ziekten) en
e-gezondheids(zorg)voorlichting (medische informatie op
internet).
Vier toepassingen gericht op zelfredzaamheid
In afstemming met het Ministerie van VWS heeft het
verkennend onderzoek zich beperkt tot vier toepassingen op
het gebied van e-zorg en e-zorgondersteuning, namelijk
e-intake, e-consult, e-afspraak en e-inzage. Deze toepassingen
richten zich op het versterken van de vrijheid en de
zelfredzaamheid van de patiënt. Voor het expliciteren van deze
toepassingen hebben wij na afstemming met het Ministerie van
VWS de volgende definities gebruikt. E-consult betreft het via
internet kunnen consulteren van een zorgdeskundige in de
eerste- en tweedelijns curatieve zorg. De zorgdeskundige kan
vervolgens online reageren op de gestelde vraag. Met
e-intake wordt bedoeld dat een persoon zich via internet kan
inschrijven als patiënt en digitale vragenlijsten kan invullen ten
behoeve van de anamnese in de eerste- en tweedelijns
curatieve zorg. E-afspraak betreft het via internet kunnen
maken, wijzigen en annuleren van een afspraak met een
zorgdeskundige in de eerste- en tweedelijns curatieve zorg. Tot
slot het begrip e-inzage. Hiermee kan een patiënt via internet
zijn persoonlijke elektronisch patiëntendossier raadplegen dat
door een zorgdeskundige in de eerste- en tweedelijns curatieve
zorg is vastgelegd en wordt beheerd

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

6

3. Algemeen beeld
E-health kinderschoenen ontgroeid

GGZ neemt koploperspositie in

Een substantieel deel van de eerste- en tweedelijns curatieve
zorg zegt e-health toe te passen. Daarmee springt de curatieve
zorg goed in op de ontwikkelingen van de afgelopen jaren
waarbij het gebruik en het belang van internet in onze
samenleving een grote vlucht heeft genomen en medische
(beroeps)verenigingen en veldpartijen een groot belang
toedichten aan de inzet van e-health om de kwaliteit van de
gezondheidszorg en de kwaliteit van leven voor patiënten te
verbeteren. Vooral de GGZ lijkt het toepassen van e-health in de
dagelijkse praktijk vanzelfsprekend te vinden (zie figuur 1).

Alle van de onderzochte e-zorg en e-zorgondersteunende
toepassingen worden in de eerste- en tweedelijns curatieve
zorg gebruikt (zie figuur 2).

Figuur 1 Toepassing e-health in curatieve zorg

56%
50%

50%

50%

44%
40%

40%

33%

30%
20%
10%
0%
Huisarts
(n= 150)

GGZ
(n= 12)

Ja, past e-health toe

60%

52%

50%

50%

40%

40%

44%

40%
30%
20%

26% 25%
19%
4%

10%

8%
0%

0%

4%

8%

0%
60%

60%

67%

70%

10%

67%

70%

Figuur 2 E-health in curatieve zorg naar toepassingsgebied

ZBC
(n= 10)

Ziekenhuis
(n= 60)

Nee, past geen e-health toe

Maar liefst 2 op de 3 GGZ-instellingen zegt e-health toe te
passen in hun primaire proces (de zorgverlening) en de
communicatie met (potentiële) patiënten. De helft van de
ziekenhuizen
zegt e-healthdiensten aan te bieden, nauw
gevolgd door huisartsen (44%) en ZBC’s (40%).

e-intake

e-inzage

Huisarts (n= 150)

GGZ (n= 12)

e-consult
ZBC (n= 10)

e-afspraak
Ziekenhuis (n= 60)

Uitzondering hierop zijn de ZBC’s. De mogelijkheid om
patiënten online inzage te geven in hun persoonlijke medische
gegevens staat nog in de kinderschoenen. Een verklaring
hiervoor kan zijn dat op instellingsniveau veel medische
gegevens nog niet digitaal beschikbaar zijn en/of (technisch of
beleidsmatig) nog niet online toegankelijk kunnen worden
gesteld. De andere toepassingen blijken relatief veel te worden
aangeboden, hetzij niet door alle partijen in dezelfde mate.
Ongeveer één op de vier instellingen binnen zowel de
huisartsenzorg, de GGZ en de medisch specialistische zorg
biedt een toepassing aan op het gebied van e-intake.
Uitschieter hierbij vormen de ZBC’s met 40%. Het toepassen
van e-consult en e-afspraak geven een heel ander beeld.
E-consult wordt vooral veel ingezet door huisartsen (52%) en
GGZ-instellingen (67%) terwijl e-afspraak door bijna de helft van
de GGZ-instellingen, ZBC’s en ziekenhuizen wordt toegepast.

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

7

3. Algemeen beeld
Genoeg plannen maar nog weinig concrete streefdoelen
Vrijwel alle partijen geven aan plannen en ideeën te hebben om
in de nabije toekomst online zorgdiensten aan te bieden. Ook
van de zorginstellingen die nog geen elektronische diensten
aanbieden geeft een aantal aan wel plannen in die richting te
hebben. Het overige deel gaat nog niet verder dan het bieden
van wat algemene informatie op hun website.
Over het type elektronische diensten wordt nog verschillend
gedacht. Er blijkt een grote variatie te bestaan in welke vorm en
welke e-healthdiensten zullen worden aangeboden. Dit loopt
uiteen van behandeling van door de patiënt gestelde vragen per
e-mail tot plaatsing van een webcam waarmee de zorgverlener
op afstand de patiënt kan monitoren. Ten aanzien van de
onderzochte elektronische diensten wordt de grootste groei in
toepassing en gebruik verwacht van e-consult en
e-afspraak. Beide toepassingen bieden de patiënt de
mogelijkheid om snel, eenvoudig en interactief een vraag te
stellen of een afspraak in te plannen. Opvallend is dat met
name de tweedelijnszorg positief is gestemd. De medisch
specialistische zorg en GGZ geven aan dat het slechts een
kwestie is van tijd dat patiënten diensten worden aangeboden
op het gebied van e-consult, e-inzage en e-afspraak.
Voordelen worden vooral gezien op het gebied van
kwaliteitsverbetering en kostenbesparing. Desondanks blijken
de streefdoelen ten aanzien van het inzetten van dergelijke
toepassingen nog marginaal. Mogelijk zijn de belemmeringen
die worden genoemd, zoals privacy en veiligheid, alsmede de
niet afdoende vergoeding voor e-consulten, nog steeds leidend
om niet op korte termijn het aanbod aan elektronische diensten
te vergroten.

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

8

4. E-health bij huisartsen
Voorzichtige schreden huisartsenzorg

Huisartsen bieden vooral e-consult aan

Op dit moment handelen huisartsen 90% van alle zorgvragen
af. De invoering van e-health kan dit percentage verder doen
toenemen. Dit sluit aan bij de doelstelling van het kabinet om
meer gezondheidsproblemen in de eerstelijn op te lossen en
het aantal verwijzingen naar de ziekenhuiszorg te verlagen. Uit
diverse onderzoeken blijkt dan ook dat e-health juist voor de
eerstelijnszorg toegevoegde waarde heeft. Het aanbod aan
e-zorgtoepassingen binnen de huisartsenzorg varieert van het in
behandeling nemen van een e-mail tot het online toegang
verschaffen tot het persoonlijk medisch dossier.

Uit het onderzoek blijkt dat de huisartsen die e-health
toepassen vooral gebruik maken van e-consult (52%). Hiermee
lijken ze tegemoet te komen aan de oproep van de NPCF
om e-consult actiever aan te bieden. Huisartsen zijn nog niet
actief met het online inzage geven in de persoonlijke medische
gegevens (4%). Op basis van de resultaten uit het onderzoek
blijkt dat een ruime meerderheid van de huisartsen gebruik
maakt van haar website en e-mail voor het online
communiceren met haar patiënten. Ruim vier op de tien
huisartsen zegt voor haar patiënten een online patiëntenportaal
operationeel te hebben. Daarbij wisselt acht op de tien
huisartsen medisch inhoudelijke gegevens van haar patiënten
uit met de tweedelijn. De helft van de respondenten geeft aan
dat zij reeds online afspraken maken met de tweedelijnszorg en
vier op de tien respondenten zeggen dat zij de tweedelijn online
consulteren. Een derde van de ondervraagde huisartsen heeft
online toegang tot medicatiegegevens en het elektronisch
patiëntendossier in de tweedelijn.

Gemiddeld zegt vier op de tien huisartsen gebruik te maken van
e-health in de contacten met patiënten. Uit het onderzoek blijkt
dat solopraktijken (45%) en groepspraktijken (40%) in vrijwel
dezelfde mate e-health toe passen (zie figuur 3). De
praktijkomvang is dus niet van invloed op de inzet van e-health.
Figuur 3 Toepassing e-health huisartsenzorg naar praktijkomvang
70%
60%

60%
50%

55%

58%

Figuur 4 E-health in huisartsenzorg naar toepassingsgebied
60%

45%

52%

42%

40%

40%

50%

30%

40%

20%

30%

10%

20%

0%
Solopraktijk
(n= 57)

Groepsprakijk
(n= 79)

Ja, past e-health toe

Anders/onbekend
(n= 14)

26%

8%

10%

4%

0%

Nee, past geen e-health toe

e-intake

e-inzage

e-consult

e-afspraak

.
© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

9

4. E-health bij huisartsen
Beperkte groei komend jaar van e-health bij huisartsen
Uit het onderzoek blijkt dat een beperkt deel van de huisartsen
die nog niet of op beperkte schaal aan e-health doen, dit
voornemens is op korte termijn te doen. Op de vraag of men
binnen een jaar van plan is elektronische diensten aan te bieden
aan patiënten, antwoord één op de vijf huisartsen dat ze dit van
plan zijn voor e-consult en e-afspraak (zie figuur 5).
Figuur 5 Voornemen om in 2012 e-healthdiensten aan te bieden
25%

22%

23%

20%

Het merendeel van de huisartsen die nu nog niets of in
beperkte mate aan e-health doen, is dit in het komend jaar ook
niet van plan.
Aanbod en verwacht gebruik niet met elkaar in lijn
Opvallend is dat huisartsen vinden dat het huidige aanbod aan
elektronische diensten niet goed is aangesloten op de
werkelijke vraag van de patiënt. Maar liefst 73% van de
huisartsen die e-consult aanbieden is van mening dat maximaal
5% van de patiënten hier daadwerkelijk gebruik van maakt (zie
figuur 6). Daarbij zijn er geen verschillen tussen de mening van
de solopraktijk en de groepspraktijk.
Figuur 6 Inschatting gebruik e-consult door patiënten

15%

80%

12%

73%

70%

10%

60%
4%

5%

50%
40%

0%
e-intake

e-inzage

e-consult

e-afspraak

Vooral het aanbod van e-afspraak lijkt ten opzichte van het
huidige aanbod het komend jaar te groeien. De mogelijkheid
voor patiënten om online toegang te hebben tot het medische
dossier bij de huisarts zal ook het komend jaar niet op grote
schaal toenemen. Aanvullend merken wij op dat
groepspraktijken in dit voornemen licht voorop lopen ten
opzichte van de solopraktijken. Van de huisartsen die in een
groepspraktijk werken zegt 23% het komende jaar e-afspraak
aan te geen bieden 25% e-consult. Van de huisartsen die solo
werken liggen deze percentages lager, namelijk 17% e-afspraak
en 22% e-consult..

30%
18%

20%

7%

10%

2%

0%

35-65%

>65%

0%
0-5%

5-15%

15-35%

Op de vraag in welke mate het gebruik van online consulten
door patiënten in de komende drie jaar zal veranderen,
verwacht 71% van de huisartsen een toename, 21% geen
verandering en 1% een afname; 7% weet het niet of heeft
geen mening.

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

10

4. E-health bij huisartsen
Ten aanzien van e-afspraak wordt hetzelfde gedacht. Van de
huisartsen die deze toepassing aanbieden denkt 56% dat
maximaal 5% van de patiënten hier gebruik van maakt (zie
figuur 7). In vergelijking met e-consult is de gedachte dat
e-afspraak meer door patiënten wordt gebruikt.

80%
68%
57%

60%

57%

de

Figuur 8 Verwachte toekomstige effecten e-health
70%

Figuur 7 Inschatting gebruik e-afspraak door patiënten
60%

kosten en het verhogen van de kwaliteit van
gezondheidszorg worden laag ingeschat (zie figuur 8).

50%
50%

40%

40%

30%
20%

27%

30%

23%
11%

10%
20%

16%

0%
Zorgkosten
verlagen

10%
0%

0%

35-65%

>65%

0%
0-5%

5-15%

15-35%

Huisartsen in groepspraktijken zijn wat minder positief over het
gebruik van e-afspraak door patiënten dan huisartsen die
solistisch werken. Op de vraag in welke mate het gebruik van
e-afspraak in de komende drie jaar zal veranderen verwacht
56% van de huisartsen een toename, 27% geen verandering en
1% een afname;16% weet het niet of heeft geen mening.
Verwachte effecten e-health
Een substantieel deel van de huisartsen geeft aan redelijk
kritisch te zijn ten opzichte van de effecten van e-health. De
verwachting is dat door toepassing van e-health de zorgvraag
zal toenemen en dat de zorg voor patiënten toegankelijker zal
worden. De effecten van e-health op het verlagen van de zorg-

Kwaliteit van zorg Toegankelijkheid
verhogen
verhogen

Zorgvraag
toenemen

Groeipotentieel e-health binnen de huisartsenzorg
Naar aanleiding van de verkenning hebben wij ook gekeken naar
het potentieel dat e-consult en e-afspraak hebben binnen de
huisartsenzorg.
Uit cijfers van het CBS blijkt dat naarmate de leeftijd van de
patiënt stijgt, het contact tussen huisarts en patiënt vaker via
thuisvisite verloopt. Ook blijkt dat patiënten in de leeftijdscategorie 35-50 in vergelijking met de andere categorieën het
vaakst hun huisarts telefonisch consulteren. Eén op de vijf
patiënten tussen de 35 en 50 jaar heeft contact met zijn
huisarts via de telefoon. Bij alle leeftijdsgroepen blijkt dat de
meeste contactmomenten met de huisarts op dit moment nog
via het spreekuur verlopen. Drie op de vier contacten tussen
patiënt en huisarts zijn face-to-face (zie figuur 9).

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

11

4. E-health bij huisartsen
Voor de overige contacten blijkt dat bij vijftigplussers in
vergelijking met de andere leeftijdscategorieën het contact met
de huisarts vaker op initiatief is van de huisarts of dat het
contact een herhalingsconsult betreft. Het aantal contactmomenten die ontstaan op basis van een doorverwijzing is
marginaal, namelijk 2%.

Figuur 9 Contactsoorten patiënt – huisarts
100%
90%
80%

Ruim 10,7 miljoen Nederlanders bezoekt jaarlijks de huisarts
(zie figuur 11). Acht op de tien vijftigplussers bezoekt tenminste
één keer per jaar de huisarts. Bij de andere leeftijdsgroepen ligt
dit iets lager, namelijk zeven op de acht.

70%
60%
50%
13 - 34 jaar
Spreekuur

Figuur 11 Overzicht personen die tenminste 1 keer per jaar de huisarts
35 - 50 jaar
Thuisvisite

bezoeken versus personen die online zijn per leeftijdscategorie

50+

Telefonisch consult

Overig

Bron: CBS, 2011

6.000.000
5.000.000

De meerderheid van de contacten met de huisarts is op eigen
initiatief (zie figuur 10).

4.000.000

Figuur 10 Initiërende factoren contact met huisarts

3.000.000

100%

2.000.000
1.000.000

90%

0

80%

13 - 34 jaar
# personen

70%

35 - 50 jaar

# online personen

50+
≥ 1 huisarts bezoek

Bronnen: CBS, 2011 en STIR, 2011

60%
50%
13 - 34 jaar
35 - 50 jaar
50+
Eigen initiatief
Initiatief van de huisarts
Herhalingsconsult of oproep
Doorverwijzing

Kijken we naar de internetpopulatie van deze leeftijdsgroepen
dan blijkt dat ruim 75% van de 5,8 miljoen Nederlanders in de
leeftijdsgroep 50+ online is. Van de 4,7 miljoen Nederlanders in
de leeftijdsgroep 35-50 jaar is 93% online en van de 4 miljoen
personen van 34 jaar en jonger is dit bijna 100%. We kunnen

Bron: CBS, 2011

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

12

4. E-health bij huisartsen
hieruit concluderen dat een zeer grote meerderheid van de
patiënten toegang heeft tot internet en zo de mogelijkheid heeft
te communiceren en informatie uit te wisselen met de huisarts.
Gezien het aantal contacten met de huisarts en het aantal
bezoeken aan de huisartsenpraktijk toenemen naarmate
mensen ouder worden, lijkt de focus te moeten liggen op de
leeftijdsgroepen 35-50 jaar en 50+.
Een vergelijkbaar patroon zien we in figuur 12, waarbij het totaal
aantal afspraken in een jaar met een huisarts die zijn gemaakt,
is verdeeld naar de verschillende leeftijdscategorieën.
Figuur 12 Totaal aantal afspraken per jaar per leeftijdscategorie
40.000.000
34.037.567

30.000.000

Op basis van onze verkenning schatten wij het potentieel voor
e-consult en e-afspraak in de huisartsenzorg groot in. Nu ICT en
internet steeds meer verweven zijn met het dagelijkse leven
van mensen is een toename in het aanbod van e-healthdiensten
slechts een kwestie van tijd. Gezien het grote aantal afspraken
dat jaarlijks door patiënten (met name telefonisch) worden
gemaakt, lijkt vooral een toepassing als e-afspraak zeer kansrijk.
Dergelijke ‘gemaksdiensten’ worden in de regel door mensen
als zeer plezierig ervaren omdat het gevoel bestaat dat ze zelf
controle op het proces hebben. Bovendien blijkt uit diverse
onderzoeken dat dergelijke zogenaamde ‘self service diensten’
niet alleen kostenbesparend zijn maar ook leiden tot minder
(proces)fouten.
Bij een dienst als e-afspraak binnen de huisartsenzorg moet
naar onze mening de focus liggen op de leeftijdsgroepen 35-50
en 50+, met de nadruk op de vijftigplussers. Naast het feit dat
deze laatste groep substantieel meer zorg vraagt en vaker
contact heeft met de huisarts dan andere leeftijdsgroepen, zijn
inmiddels ook al drie op de vier vijftigplussers online.

18.110.207

20.000.000

Voor patiënten in de leeftijd 35-50 jaar ligt dit op 4 keer per jaar
en voor vijftigplussers op 6 keer per jaar. Vijftigplussers maken
dus bijna twee keer zoveel afspraken met de huisarts dan
patiënten binnen de andere leeftijdscategorieën.

13.642.395

10.000.000

0
13 - 34 jaar

35 - 50 jaar

50+
Bron: CBS, 2011

Jaarlijks blijken 10,7 miljoen Nederlanders ruim 65 miljoen
afspraken met de huisarts te maken. Ruim 83% daarvan maakt
hiervoor een afspraak, dit zijn in totaal 8,9 miljoen personen.
Gemiddeld maken patiënten in de leeftijdscategorie 13-34 jaar
jaarlijks 3 keer een afspraak met de huisarts.

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

13

5. E-health bij andere zorgaanbieders
Overige zorgaanbieders iets verder met e-health

E-health door UMC’s nog minimaal toegepast

Zoals eerder opgemerkt blijkt dat een substantieel deel van de
eerste- en tweedelijns curatieve zorg e-healthdiensten aanbiedt.
Vooral de GGZ gaat hierbij aan kop. Van de GGZ-instellingen
zegt 67% e-health toe te passen tegenover 50% van de
ziekenhuizen en 40% van de ZBC’s (zie figuur 13).

Er zijn meerdere soorten ziekenhuizen in Nederland, namelijk
UMC‘s, topklinische ziekenhuizen, algemene ziekenhuizen en
categorale ziekenhuizen. Met de invoering van de Wet toelating
zorginstellingen is de officiële aanduiding van deze ziekenhuizen
'instelling voor medisch-specialistische zorg' (hierna: IMSZ). In
het kader van ons onderzoek hebben we uitsluitend gekeken
naar UMC’s, topklinische ziekenhuizen en algemene
ziekenhuizen. Bij de verdeling naar het soort ziekenhuis blijkt
dat vooral de topklinische ziekenhuizen en algemene
ziekenhuizen aangeven actief te zijn met e-health. De UMC’s
passen met 38% het minst e-health toe (zie figuur 14).

Figuur 13 Toepassing e-health in medisch specialistische zorg
67%

70%
60%

60%
50%

50%

50%
40%

40%

33%

Figuur 14 Toepassing e-health naar soort ziekenhuis

30%

70%

20%

63%

60%

10%

55%
50%

50%

50%

0%
Ziekenhuizen
(n=60)
Ja, past e-health toe

ZBC's
GGZ
(n=10)
(n=12)
Nee, past geen e-health toe

Onder de verzamelnaam e-mental health komen er voor de GGZ
steeds meer online diensten beschikbaar. De verwachting is dat
in de komende jaren het aantal GGZ-instellingen dat e-health
toepast nog verder zal stijgen. Dit sluit aan met de visie dat de
psycholoog van de toekomst voor een deel ook e-hulpverlener
zal zijn en preventie, behandeling en (na)zorg gaat aanbieden
door middel van e-mental health-toepassingen. De medisch
specialistische zorg loopt vergeleken met de GGZ achter.
Ziekenhuizen lopen iets voorop ten opzichte van de ZBC’s.

40%

45%
38%

30%
20%
10%
0%
UMC's

Ja, past e-health toe

Topklinische
ziekenhuizen

Algemene
ziekenhuizen

Nee, past geen e-health toe

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

14

5. E-health bij andere zorgaanbieders
E-afspraak bij ziekenhuizen meest in trek

Grote variëteit in toepassingsgebied tussen ziekenhuizen

Zowel op lokaal als op regionaal niveau
worden door
ziekenhuizen verschillende initiatieven genomen op het gebied
van e-health. Uit de verkenning blijkt dat binnen de
ziekenhuiszorg vooral het maken van online afspraken als
toepassingsgebied wordt ingezet (zie figuur 15).

Tussen de ziekenhuizen onderling zijn grote verschillen in
toepassing te zien. De UMC’s en topklinische ziekenhuizen zijn
op drie van de vier onderzochte toepassingsgebieden actief. De
UMC’s bieden nog niet de mogelijkheid aan online een intake af
te nemen, terwijl één op de vier topklinische huizen wel deze
toepassing aanbieden. De UMC’s zijn daarentegen de enige die
op dit moment toepassingen aanbieden voor een online consult
met
de
zorgverlener.
E-afspraak
wordt
door
alle
ziekenhuistypen aangeboden, respectievelijk 38% van de
UMC’s, 45% van de algemene ziekenhuizen en 50% van de
topklinische ziekenhuizen (zie figuur 16).

Figuur 15 E-health in ziekenhuiszorg naar toepassingsgebied
50%
44%

45%
40%
35%

Figuur 16 Gebruik e-healthtoepassingen naar ziekenhuistype

30%

60%

25%
20%

19%

50%

50%

15%

45%

10%

10%
4%

5%

40%

38%
33%

0%
e-intake

e-inzage

e-consult

e-afspraak

30%
25%

Ruim 40% van de ziekenhuizen geeft aan een dergelijke
mogelijkheid aan te bieden. Een mooi voorbeeld hiervan is het
Flevoziekenhuis, waarbij patiënten 24 uur per dag online
afspraken kunnen maken bij vrijwel alle poliklinieken. In
vergelijking met de huisartsen zijn ziekenhuizen verder in het
toepassen van online inzage geven in het medisch dossier,
maar lopen ze achter met de toepassing van e-consult.

25%

20%
13%

10%
4%
0%

0%

0%

0%

0%
e-intake
UMC's

e-inzage

e-consult

Topklinische ziekenhuizen

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

e-afspraak

Algemene ziekenhuizen

15

5. E-health bij andere zorgaanbieders

60%

bezoekt jaarlijks een specialist (zie figuur 18). Eén op de twee
vijftigplussers bezoekt tenminste één keer per jaar een medisch
specialist. Bij de andere leeftijdsgroepen ligt deze verhouding
aanzienlijk lager, namelijk bij 35-50 jarigen is dit één op drie en
bij 34 jaar en jonger één op vier. Vergelijkbaar met de
huisartsenzorg lijkt ook in de medisch specialistische zorg de
focus
van
e-health
te
moeten
liggen
op
de leeftijdsgroepen 35-50 jaar en 50+.

50%

Figuur 18 Overzicht personen die tenminste 1 keer per jaar specialist

ZBC’s uitsluitend actief met e-intake en e-afspraak
De ZBC’s vallen, net als de ziekenhuizen, onder de IMSZ. Uit de
verkenning blijkt dat de ZBC’s in vergelijking met de
ziekenhuizen voorop lopen op het gebied van e-intake (zie figuur
17).
Figuur 17 E-health bij ZBC’s naar toepassingsgebied

bezoeken versus personen die online zijn per leeftijdscategorie
40%

40%

40%

6.000.000

30%

5.000.000
4.000.000

20%

3.000.000

10%
0%

0%

e-inzage

e-consult

2.000.000

0%
e-intake

e-afspraak

Bij vier op de tien ZBC’s is het voor een patiënt mogelijk om
zich online in te schrijven. Veel ZBC’s bieden ook de
mogelijkheid aan online een afspraak te maken. Op dit gebied
lopen de ZBC’s vrijwel gelijk met de ziekenhuizen. In
tegenstelling tot de ziekenhuizen is het bij geen enkele
onderzochte ZBC mogelijk online vragen te stellen dan wel
online inzage te krijgen in de medische gegevens.
Groeipotentieel e-health medisch specialistische zorg
Naar aanleiding van de verkenning hebben wij ook gekeken naar
het potentieel dat e-intake en e-afspraak hebben binnen de
medisch specialistische zorg. Ruim 5,8 miljoen Nederlanders

1.000.000
0
13 - 34 jaar
# personen

35 - 50 jaar
# online personen

50+
≥ 1 bezoek specialist
Bronnen: CBS, 2011 en STIR, 2011

GGZ zet sterk in op e-consult
De GGZ is in het algemeen wat verder met het toepassen van
e-health dan de overige aanbieders in de eerste en tweedelijns
curatieve zorg. Al in 2005 kwam uit onderzoek door GGZ
Nederland naar voren dat de toepassing van e-health binnen de
GGZ een grote vlucht neemt en er sprake is van een grote
variatie in het type e-health dat wordt toegepast en aangeboden.

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

16

5. E-health bij andere zorgaanbieders
Nu, zes jaar later, blijkt dat dit beeld nog ongewijzigd is. De
GGZ-instellingen blijken op alle toepassings-gebieden actief te
zijn en vooral in te zetten op het gebied van e-consult en
e-afspraak (zie figuur 19). Een op de drie GGZ-instellingen biedt
de mogelijkheid online medische vragen te stellen.
Figuur 19 E-health in GGZ naar toepassingsgebied
67%

70%
60%

50%

50%
40%
30%

25%

20%
8%

10%

patiënten om online afspraken te kunnen inplannen, online
vragen te kunnen stellen aan een behandelaar en online hun
medisch dossier te kunnen inzien.
Hoge verwachting e-health in combinatie met blended care
E-health kan binnen de GGZ op meer of minder intensieve
manieren worden ingezet en gebruikt. Dat kan beperkt blijven
van informatieverstrekking aan cliënten en familie tot en met
het online geven of volgen van interactieve therapieën. Voorts
merken wij op dat e-health bij de GGZ-instellingen bijzonder in
de belangstelling staat in combinatie met blended care. Hierbij
worden offline (face-to-face) behandelingen afgewisseld met
online interventies en contacten. Dit alles moet worden bezien
in het kader van doelmatigheid en verbetering van de kwaliteit,
waarbij een toenemende behoefte bestaat voor voorspelbare
zorg door middel van zorgpadenprogrammering. Het toepassen
van e-health lijkt als gevolg van deze ontwikkeling in de GGZ
een enorme vlucht te gaan nemen.

0%
e-intake

e-inzage

e-consult

e-afspraak

E-consults kunnen het spreekuur vervangen van cliënten die al
een behandelrelatie hebben met een (eerstelijns)psycholoog.
Deze elektronische dienst lijkt al redelijk te zijn geaccepteerd
binnen de GGZ. De helft van de onderzochte GGZ-instellingen
biedt de mogelijkheid online afspraken te maken en bij één op
de vier instellingen is het voor cliënten mogelijk zich online in te
schrijven. Bovendien zijn alle GGZ-instellingen die telefonisch
zijn ondervraagd bezig met pilots voor een online
patiëntenportaal. Deze pilots houden in dat het bij bepaalde
(kleine) afdelingen binnen de GGZ-instellingen mogelijk is voor

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

17

5. E-health bij andere zorgaanbieders
Groeipotentieel e-health GGZ
Uit het landelijk NEMESIS (Netherlands Mental Health Survey
and Incidence Study) onderzoek naar de geestelijke gezondheid
van Nederlanders blijkt dat een groeiend deel van de bevolking
te maken krijgt met psychische problemen. De verwachting is
dat de vraag naar GGZ daardoor verder zal toenemen. Uit cijfers
van GGZ Nederland over 2009 blijkt dat het merendeel van de
cliënten ambulante zorg ontvangt. Dit betreft bijna 90% van de
cliënten. Dat betekent dat de cliënt tijdens de behandeling thuis
blijft wonen. De gemiddelde behandelduur van een cliënt
bedraagt 12 maanden. Uit onderzoek van het Trimbos Instituut
blijkt dat driekwart van de cliënten na één jaar is uitbehandeld.
Een vijfde van de cliënten heeft maar één behandelcontact en
bijna de helft van de cliënten is na drie maanden uit de zorg.
Onze verwachting is dat toepassingen als e-consult en
e-afspraak mede gezien de aanhoudende vraag naar ambulante
zorg verder zullen worden ingezet binnen de GGZ. Vooral de
ontwikkeling van blended care zal het toepassen van e-consults
snel doen toenemen.

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

18

6. Onze professionele opinie
Uit diverse onderzoeken blijkt dat het aantal Nederlanders dat
op internet actief is, nog steeds groeiende is. Dit terwijl al
negen van de tien Nederlanders dagelijks gebruik maken van
internet. Ook de toegankelijkheid van internet is in de afgelopen
jaren vooral door mobiele apparaten als de laptop en de
smartphone in vele mate vereenvoudigd. Uit recente cijfers van
het CBS blijkt dat in 2011 het aantal internetgebruikers dat
online gaat via een mobiele telefoon is gestegen naar 43%. Dit
is een verdubbeling in vergelijking met 2010. Uit dezelfde cijfers
blijkt dat ruim 20% gebruik maakt van de laptop. Dit is ongeveer
gelijk gebleven aan 2010, maar wel anderhalf keer zo hoog als
in 2007. Internet is daarmee meer en meer verbonden met ons
dagelijkse leven. De verwachting is dat online diensten op het
gebied van gezondheidszorg zowel in aanbod als in vraag zullen
toenemen. Uit de verkenning blijkt dat e-health binnen de
eerste- en tweedelijns curatieve zorg een serieuze ontwikkeling
in opkomst is. Vrijwel alle respondenten zijn hiervan
doordrongen. Op kleine schaal en in pilots worden initiatieven
ondernomen.
E-health biedt volgens ons nieuwe mogelijkheden van zorgverlening en kan tegemoet komen aan de groeiende behoefte
van de patiënt (of cliënt) aan meer betrokkenheid bij het eigen
behandelproces, betere en plaats- en tijdsonafhankelijke
communicatie met de zorgverlener en het laten behandelen
vanuit de eigen thuissituatie. Op korte termijn verwachten wij
dat met name online ‘gemaksdiensten’ zoals e-afspraak en
e-intake direct positieve effecten zullen hebben op de
zelfredzaamheid van patiënten.

Bovendien zal met het beschikbaar stellen van dergelijke
ogenschijnlijk eenvoudige e-healthtoepassingen waarschijnlijk
ook de efficiency bij de zorginstellingen worden verbeterd. Het
toepassen van e-health zal de eerste- en tweedelijns curatieve
zorg, en daarmee de hele gezondheidssector, in de komende
jaren sterk doen veranderen. Uit het onderzoek blijkt dat
e-health al in verschillende varianten wordt toegepast. De
groeipotentie hierin is echter nog enorm gezien e-health in de
eerste en tweedelijns curatieve zorg, en vooral in de
huisartsenzorg en de medisch specialistische zorg, nog geen
vanzelfsprekendheid is.
Op basis van de door ons uitgevoerde verkenning adviseren wij
het Ministerie van VWS zich met betrekking tot e-health in de
eerste- en tweedelijns curatieve zorg in eerste instantie te
concentreren op de toepassingen e-afspraak, e-intake en
e-consult voor patiënten en cliënten in de leeftijd 35+. Daarbij
lijken e-afspraak en e-consult zeer kansrijk te zijn voor de
huisartsenzorg en de GGZ. Verder onderzoek is nodig om een
beleid te kunnen bepalen en (indien wenselijk) concrete
maatregelen te treffen om zowel de zorgverleners als de
patiënten bewust te maken van de mogelijkheden.

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

19

Bijlagen

Bijlage 1
Uitkomsten kwantitatief onderzoek

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
■ Steekproef:
Voor het kwantitatieve onderzoek zijn 150 huisartsen uit het huisartsenpanel ondervraagd.
■ Weging:
Om de resultaten zoveel mogelijk vergelijkbaar te maken met de werkelijke verdeling, zijn de data herwogen op:
• Regio.
• Praktijkvorm.
• Sekse.
• Leeftijd.
■ Veldwerk:
Het veldwerk heeft gelopen van 31 augustus tot 11 september 2011.

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

22

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Vragen en antwoorden huisartsen
Q10: Heeft uw praktijk een eigen online patiëntenportaal (interactieve w ebsite)?
Groepsprakijk
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
Ja
66
43,8
26
45,3
32
40,4
Nee
82
54,6
31
54,7
46
57,9
Weet niet /
2
1,5
0
1
1,7
geen mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

150
150

100

57
47

100

79
89

100

Q20_1: Is het voor patiënten binnen uw praktijk mogelijk om: online afspraken te maken?
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
Ja
12
8
2
3,6
8
10,1
Nee
138
92
55
96,4
71
89,9
Weet niet /
geen mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

150
150

100

57
47

100

Q20_2: Online in te schrijven of aan te melden (anamnese)?
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Antw oorden
abs
%
abs
%
Ja
38
25,6
13
23,4
Nee
112
74,4
44
76,6
Weet niet /
geen mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

150
150

100

57
47

100

79
89

100

Groepsprakijk
abs
%
20
25,1
59
74,9

Anders / onbekend
abs
%
8
57,5
5
35,8
1

6,6

14
14

100

Anders / onbekend
abs
%
2
14,8
12
85,2
-

-

14
14

100

Anders / onbekend
abs
%
5
37
9
63

-

-

-

-

79
89

100

14
14

100

Q20_3: Online vragen stellen (consult)
Totaal ondervraagden
Antw oorden
abs
%
Ja
79
52,4
Nee
71
47,6
Weet niet /
geen mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

150
150

100

Q20_4: Online hun medisch dossier in te zien
Totaal ondervraagden
Antw oorden
abs
%
Ja
6
3,7
Nee
144
95,7
Weet niet /
1
0,6
geen mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

150
150

100

Soloprakijk
abs
%
31
54,9
26
45,1

Groepsprakijk
abs
%
39
49,5
40
50,5

Anders / onbekend
abs
%
8
58,6
6
41,4

-

-

-

-

-

-

57
47

100

79
89

100

14
14

100

Soloprakijk
abs
%
57
100

Groepsprakijk
abs
%
4
4,8
75
95,2

Anders / onbekend
abs
%
2
12,7
11
80,6-

-

-

-

-

1

6,6

57
47

100

79
89

100

14
14

100

Q30_1: U heeft aangegeven dat het niet mogelijk is voor uw patiënten om online afspraken te maken. Bent u of
is uw praktijk van plan om komend jaar deze dienst beschikbaar te gaan stellen aan patiënten?
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
Ja
31
22,5
10
17,5
16
22,6
5
45,5
Nee
80
58,1
35
63,8
40
55,9
5
45
Weet niet /
27
19,4
10
18,8
15
21,6
1
9,6
geen mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

138
139

100

55
46

100

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

71
81

100

12
12

100

23

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Vragen en antwoorden huisartsen
Q30_2: Bent u of is uw praktijk van plan om komend jaar online inschrijven of aanmelden (anamnese)
beschikbaar te gaan stellen aan patiënten?
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
Ja
14
12,3
3
6,4
10
16,6
1
12,9
Nee
79
71
35
79,2
39
66,4
5
60,8
Weet niet /
19
16,7
6
14,4
10
17
2
26,3
geen mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

112
114

100

44
36

100

59
69

100

9
9

100
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

Q30_3: Bent u of is uw praktijk van plan om komend jaar online vragen stellen (consult) beschikbaar te gaan
stellen aan patiënten?
Soloprakijk
Anders / onbekend
Totaal ondervraagden
Groepsprakijk
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
Ja
16
21,8
6
22,2
10
24,7
Nee
42
58,8
16
60,9
23
57
4
61,1
Weet niet /
14
19,5
4
16,9
7
18,3
2
38,9
geen mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

71
77

100

26
23

100

40
47

100

11
12

Q40_1: Hoeveel procent van uw patiënten maakt volgens u gebruik van deze online middelen? Online
afspraken maken.
Antw oorden
Groepsprakijk
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Anders / onbekend
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
0 - 5%
7
57,6
46
5
61,4
2
100
5 - 15%
3
26,6
2
28,6
1
14,7
15 - 35%
2
15,8
21,6
2
23,9
35 - 65%
3,9
>65%
-

100

12
11

100

2
1

100

8
8

100

Q40_2: Online inschrijven of aanmelden (anamnese)
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Antw oorden
abs
%
abs
%
0 - 5%
21
54,7
6
46
5 - 15%
7
19
4
28,6
15 - 35%
6
15,6
3
21,6
35 - 65%
1
3,6
1
3,9
>65%
3
7,2
-

Groepsprakijk
abs
%
12
61,1
2
9,2
3
15,6
1
4,3
2
9,6

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

20
20

38
36

100

13
11

100

100

Q30_4: Bent u of is uw praktijk van plan om komend jaar online inzage krijgen in hun medisch dossier
beschikbaar te gaan stellen aan patiënten?
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
Ja
6
3,9
3
5,5
2
3,2
Nee
116
80,6
46
80,6
62
82,2
8
69,4
Weet niet /
22
15,5
8
13,9
11
14,5
3
30,4
geen mening

Q40_3: Online vragen stellen (consult)
Totaal ondervraagden
Antw oorden
abs
%
0 - 5%
58
73,4
5 - 15%
14
17,6
15 - 35%
5
6,8
35 - 65%
2
2,2
>65%
-

Soloprakijk
abs
%
23
73,5
6
19,2
2
7,3
-

Groepsprakijk
abs
%
28
70,7
8
20
2
4,9
2
4,4
-

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

31
24

39
42

144
145

100

57
47

100

75
86

100

11
12

100

79
73

100

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

100

100

2
2

100

Anders / onbekend
abs
%
3
52,3
2
31,4
1
16,2
5
5

100

Anders / onbekend
abs
%
7
85,6
1
14,4
8
7

100

24

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Vragen en antwoorden huisartsen
Q40_3: Online vragen stellen (consult)
Antw oorden
Totaal ondervraagden
abs
%
0 - 5%
58
73,4
5 - 15%
14
17,6
15 - 35%
5
6,8
35 - 65%
2
2,2
>65%
-

Soloprakijk
abs
%
23
73,5
6
19,2
2
7,3
-

Groepsprakijk
abs
%
28
70,7
8
20
2
4,9
2
4,4
-

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

31
24

39
42

79
73

100

100

100

Q40_4: Online inzage in hun medisch dossier
Totaal ondervraagden
Antw oorden
abs
%
0 - 5%
6
100
5 - 15%
15 - 35%
35 - 65%
>65%
-

Soloprakijk
abs
%
-

Groepsprakijk
abs
%
4
100
-

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

-

4
3

6
4

100

-

100

Anders / onbekend
abs
%
7
85,6
1
14,4
8
7

100

Anders / onbekend
abs
%
2
100
2
1

100

Q50_1: In w elke mate zal het gebruik van onderstaande online middelen door uw patiënten binnen uw praktijk
de komende 3 jaar veranderen? Online afspraken maken
Antw oorden
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
(-2) sterk afnemen
1
0,6
1
1,6
(-1) afnemen
(0) gelijk blijven
41
27
21
36,9+
17
21,9
2
15,5
(1) toenemen
70
46,6
23
40,5
38
48,8
8
59,3
(2) sterk toenemen
14
9,3
3
5,6
8
10,4
3
18,7
w eet niet / geen
25
16,4
9
15,4
15
18,9
1
6,5
mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden
Gemiddelde

150
150

100
0,8

57
47
-

100

79
89

0,6-

100

14
14

0,9

100
1

Q50_2: In w elke mate zal het gebruik van online inschrijven of aanmelden (anamnese) door uw patiënten
binnen uw praktijk de komende 3 jaar veranderen?
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
(-2) sterk afnemen
(-1) afnemen
(0) gelijk blijven
58
38,6
25
44
29
37
4
25,6
(1) toenemen
69
45,7
24
41,9
34
43,3
10
74,4+
(2) sterk toenemen
9
5,8
2
3,6
7
8,4
w eet niet / geen
15
10
6
10,6
9
11,3
mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden
Gemiddelde

150
150

100
0,6

57
47
-

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

100
0,5

79
89

100
0,7

14
14

100
0,7

25

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Vragen en antwoorden huisartsen
Q50_3: In w elke mate zal het gebruik van online vragen stellen (consult) door uw patiënten binnen uw praktijk
de komende 3 jaar veranderen?
Antw oorden
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
(-2) sterk afnemen
(-1) afnemen
1
0,6
1
1,1
(0) gelijk blijven
31
20,9
12
21,5
17
22
2
12,4
(1) toenemen
81
53,7
36
62,3
39
48,9
6
45,7
(2) sterk toenemen
26
17,3
4
7,818
22,7
4
25,5
w eet niet / geen
11
7,5
5
8,4
4
5,3
2
16,3
mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden
Gemiddelde

150
150

100
0,9

57
47
-

100

79
89

0,9

100

14
14

1

100

150
150

100
0,4

57
47
-

100
0,3

79
89

100
0,4

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden
Gemiddelde

150
150

100
0,4

57
47
-

100

79
89

0,3

100

14
14

0,4

100
0,7

1,2

Q50_4: In w elke mate zal het gebruik van online inzage in hun medisch dossier door uw patiënten binnen uw
praktijk de komende 3 jaar veranderen?
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
(-2) sterk afnemen
1
0,6
1
1,6
(-1) afnemen
(0) gelijk blijven
71
47,4
28
48,2
39
49,7
4
31,5
(1) toenemen
33
22,3
16
27,6
15
18,7
3
21,1
(2) sterk toenemen
5
3,5
1
0,9
3
3,7
2
12,7
w eet niet / geen
39
26,2
12
21,8
22
27,9
5
34,6
mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden
Gemiddelde

Q50_4: In w elke mate zal het gebruik van online inzage in hun medisch dossier door uw patiënten binnen uw
Antw oorden
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
(-2) sterk afnemen
1
0,6
1
1,6
(-1) afnemen
(0) gelijk blijven
71
47,4
28
48,2
39
49,7
4
31,5
(1) toenemen
33
22,3
16
27,6
15
18,7
3
21,1
(2) sterk toenemen
5
3,5
1
0,9
3
3,7
2
12,7
w eet niet / geen
39
26,2
12
21,8
22
27,9
5
34,6
mening

14
14

100
1,2

Q60_1: Wat is het streven van u of uw praktijk ten aanzien van de mate van gebruik van online middelen door
patiënten over 3 jaar? Online afspraken maken.
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
0 - 5%
23
15,6
12
21,2
10
12,1
2
12,7
5 - 15%
18
11,9
5
8,8
9
12
3
24,1
15 - 35%
16
10,6
7
12,9
7
8,7
2
11,6
35 - 65%
19
12,4
6
9,9
12
15,3
1
6,4
>65%
6
3,8
2
3,1
2
2,8
2
12,7
Mijn prakijk heeft geen
58
38,8
22
38,1
32
40,5
5
32,4
streefdoelen op dit
gebied
Weet niet / geen
10
6,8
3
6,1
7
8,5
mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

150
150

100

57
47

100

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

79
89

100

14
14

100

26

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Vragen en antwoorden huisartsen
Q60_2: Wat is het streven van u of uw praktijk ten aanzien van de mate van gebruik van online inschrijven of
aanmelden (anamnese) door patiënten over 3 jaar?
Antw oorden
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
0 - 5%
24
16,3
15
26,5+
8
9,62
12,7
5 - 15%
22
14,6
8
13,3
11
13,9
3
24,5
15 - 35%
20
13,5
8
14,5
11
13,5
1
10,1
35 - 65%
17
11,3
6
10,1
10
12,8
1
7,9
>65%
6
4,3
2
3,5
4
4,6
1
6
Mijn prakijk heeft geen
48
32,3
15
26,1
29
37,2
4
30,3
streefdoelen op dit
gebied
Weet niet / geen
11
7,5
3
6,1
7
8,4
1
8,4
mening

Q60_4: Wat is het streven van u of uw praktijk ten aanzien van de mate van gebruik van online inzage in hun
medisch dossier door patiënten over 3 jaar?
Antw oorden
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
0 - 5%
41
27,6
19
33
20
25
3
20
5 - 15%
8
5,1
3
4,8
4
5,2
1
6,3
15 - 35%
8
5,4
3
5,1
5
6,5
35 - 65%
3
1,7
2
2,2
1
6,4
>65%
Mijn prakijk heeft geen
68
45,3
26
45,1
36
45,9
6
42,8
streefdoelen op dit
gebied
Weet niet / geen
22
14,9
7
12
12
15,2
3
24,5
mening

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

150
150

100

57
47

100

79
89

100

14
14

100

150
150

100

57
47

100

79
89

100

14
14

100

Q60_3: Wat is het streven van uw praktijk ten aanzien van de mate van gebruik van online vragen stellen
(consult) door patiënten over 3 jaar?
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
0 - 5%
24
15,7
16
27,8+
7
9,01
3,6
5 - 15%
34
23
15
26
18
22,7
2
11,8
15 - 35%
31
20,4
11
19,2
14
18,2
5
38,2
35 - 65%
7
4,5
1
1,5
4
4,9
2
14,8
>65%
4
2,8
4
5,4
Mijn prakijk heeft geen
44
29,3
12
20,5
29
36,6+
3
23,6
streefdoelen op dit
gebied
Weet niet / geen
6
4,3
3
5
2
3,2
1
7,9
mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

150
150

100

57
47

100

79
89

100

14
14

100

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

27

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Vragen en antwoorden huisartsen
Q80: Ervaart u belemmeringen in de toepassing van ezorg? En zo ja, w elke belemmeringen ervaart u?
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
Ik tw ijfel aan veiligheid
97
64,6
38
67
50
62,9
9
64,6
en privacy
Geen afdoende
94
62,4
34
59,8
52
66
7
53,1
vergoeding voor
online consulten
Ik mis fysiek contact
75
49,8
25
44,2
43
54,4
7
47,2
Mijn patiënten zijn
72
48,2
31
54,9
35
44
6
43,8
onvoldoende bekend
met mogelijkheden
Ik ben onvoldoende
59
39,3
23
40,5
31
39,4
5
33,8
bekend met
mogelijkheden
Te w einig / slechte
56
37,6
20
35
32
40,9
4
29,3
regelgeving
Geen tijd
56
37,4
25
43,6
29
36,2
3
19,4
Investering te groot
51
33,8
22
39,2
27
34,7
1
6,5Tw ijfel of gegeven
48
32,1
18
31,8
27
34
3
22,7
w el betrouw baar zijn
Geen belemmeringen
4
3
2
3,1
1
1,1
2
12,7
Anders
15
9,9
5
9
10
12,3
-

Q90_1: Welke van de onderstaande middelen gebruikt u in de communicatie met uw patienten? Website
Antw oorden
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
Ja
123
81,8
39
67,571
90,4+
13
91,9
Nee
27
18,2
19
32,5+
8
9,61
8,1

Totaal antw oorden
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

627
150
150

100
100

245
57
47

428
100

336
79
89

425,8
100

47
14
14

333,1
100

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

150
150

100

57
47

100

79
89

100

Q90_2: Patiëntportaal
Totaal ondervraagden
Antw oorden
abs
%
Ja
24
16
Nee
126
84

Soloprakijk
abs
%
7
11,7
50
88,3

Groepsprakijk
abs
%
13
16,4
66
83,6

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

57
47

79
89

Q90_3: E-mail
Antw oorden
Ja
Nee

Q90_4: Webcam
Antw oorden
Ja
Nee
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

150
150

100

Totaal ondervraagden
abs
%
105
69,7
45
30,3
150
150

100

Totaal ondervraagden
abs
%
2
1,2
148
98,9
150
150

100

100

100

Soloprakijk
abs
%
37
65,4
20
34,6

Groepsprakijk
abs
%
56
70,5
23
29,5

57
47

79
89

100

100

Soloprakijk
abs
%
57
100

Groepsprakijk
abs
%
79
100

57
47

79
89

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

100

100

14
14

100

Anders / onbekend
abs
%
4
31,8
10
68,2
14
14

100

Anders / onbekend
abs
%
12
83,1
2
16,9
14
14

100

Anders / onbekend
abs
%
2
12,7+
12
87,314
14

100

28

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Vragen en antwoorden huisartsen
Q90_5: Skype
Antw oorden
Ja
Nee
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

Totaal ondervraagden
abs
%
1
0,6
149
99,4
150
150

100

Soloprakijk
abs
%
57
100

Groepsprakijk
abs
%
1
1,1
78
98,9

57
47

79
89

100

100

Q90_6: Sociale media (Tw itter, Facebook)
Totaal ondervraagden
Antw oorden
abs
%
Ja
Nee
150
100

Soloprakijk
abs
%
57
100

Groepsprakijk
abs
%
79
100

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

57
47

79
89

150
150

100

100

100

Q90_7: Andere middelen
Totaal ondervraagden
Antw oorden
abs
%
Ja
13
8,4
Nee
137
91,6

Soloprakijk
abs
%
4
7,8
53
92,2

Groepsprakijk
abs
%
5
5,7
74
94,3

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

57
47

79
89

150
150

100

100

100

Anders / onbekend
abs
%
14
100
14
14

100

Anders / onbekend
abs
%
14
100
14
14

100

Anders / onbekend
abs
%
4
25,4+
10
74,614
14

100

Q100_2: Online toegang tot medisch dossier tw eede lijn
Antw oorden
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
abs
%
abs
%
Ja
50
33,1
17
29,3
Nee
100
66,9
40
70,7

Groepsprakijk
abs
%
28
35,4
51
64,6

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

79
89

150
150

100

57
47

100

100

Q100_3: Online vragen stellen aan tw eede lijn
Totaal ondervraagden
Antw oorden
abs
%
Ja
64
42,7
Nee
86
57,3

Soloprakijk
abs
%
25
43,1
33
56,9

Groepsprakijk
abs
%
33
41,5
46
58,5

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

57
47

79
89

150
150

100

100

100

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

150
150

100

57
47

100

79
89

100

Q100_5: Online toegang tot medicatiegegevens
Totaal ondervraagden
Antw oorden
abs
%
Ja
52
34,3
Nee
98
65,7

Soloprakijk
abs
%
19
33,8
38
66,2

Groepsprakijk
abs
%
24
30,9
54
69,1

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

57
47

79
89

100

57
47

100

79
89

100

14
14

100

14
14

100

Anders / onbekend
abs
%
7
48,6
7
51,4
14
14

100

Q100_4: Online uitw isseling gegevens met tw eede lijn (onderzoeksgegevens, foto's, brieven, huisarts, etc.)
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
Ja
118
78,5
43
74,9
63
80,4
12
82,7
Nee
32
21,5
14
25,1
15
19,6
2
17,3

Q100_1: In hoeverre maakt u gebruik van online middelen om te communiceren (intercollegiaal consult) en om
gegevens uit te w isselen over patiënten met de tw eede lijn? Online afspraken maken met tw eede lijn
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
Ja
75
50
27
47,7
37
47,5
10
73,6
Nee
75
50
30
52,3
41
52,5
4
26,4
150
150

Anders / onbekend
abs
%
5
35,3
9
64,7

150
150

100

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

100

100

14
14

100

Anders / onbekend
abs
%
8
55,7
6
44,3
14
14

100

29

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Vragen en antwoorden huisartsen
Q100_6: Anders
Antw oorden
Ja
Nee
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

Totaal ondervraagden
abs
%
6
3,8
144
96,2
150
150

100

Soloprakijk
abs
%
2
4,2
55
95,8

Groepsprakijk
abs
%
3
4,1
76
95,9

57
47

79
89

100

100

Anders / onbekend
abs
%
14
100
14
14

100

Q110: Welke eisen stelt u specifiek aan de beveiliging van de digitale omgeving van eZorg?
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
Gebruik van
113
75,6
43
75,2
58
72,9
13
91,9
toegangscode of
w achtw oord
Gebruik van
113
75,5
40
69,5
63
79,9
11
75,3
specifieke softw are,
beveiligd systeem
Versleutelen
87
57,9
34
60,1
46
57,7
7
50,2
gegevens
Anders
6
3,8
2
3,4
2
2,5
2
12,8
Weet niet / geen
14
9,3
7
11,7
6
7,7
1
8,1
mening
79
Totaal antw oorden
333
222,1
126
220
174
100
33
100
Herw ogen aantal
150
100
57
100
79
100
14
100
Totaal ondervraagden
150
47
89
14

Q120 Toepassing van ezorg zal de kosten in de gezondheidszorg verlagen
Antw oorden
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
abs
%
abs
%
abs
%
(2) zeer eens
(1) eens
17
11,4
5
9,2
10
12,5
(0) neutraal
65
43,3
24
42,2
33
41,3
(-1) oneens
38
25,6
15
26,5
21
26,9
(-2) zeer oneens
20
13
7
12,8
10
13,2
w eet niet / geen
10
6,7
5
9,2
5
6
mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden
Gemiddelde

150
150

100
-0,4

57
47
-

100

79
89

-0,5

100

150
150

100
-0,3

57
47
-

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

100
-0,2

-

-

14
14

100

-0,4

Q120_2: Toepassing van ezorg zal de kw aliteit van de gezondheidszorg verhogen
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
(2) zeer eens
(1) eens
35
23,1
13
23
19
23,8
(0) neutraal
52
34,4
22
38,4
22
28,5
(-1) oneens
40
26,8
13
22
26
32,6
(-2) zeer oneens
15
10,2
5
9,2
8
9,9
w eet niet / geen
8
5,5
4
7,3
4
5,2
mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden
Gemiddelde

Anders / onbekend
abs
%
2
14,4
8
58,4
2
14,5
2
12,7

79
89

100
-0,3

-0,3

Anders / onbekend
abs
%
3
19
7
51,7
2
12,9
2
16,4
-

-

14
14

100
-0,3

30

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Vragen en antwoorden huisartsen
Q120_3: Door ezorg zal de toegankelijkheid van de zorg voor patiënten toenemen
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
(2) zeer eens
2
1,3
1
1,1
(1) eens
84
55,8
37
64,4
39
49,4
(0) neutraal
36
23,7
13
23,1
20
25
(-1) oneens
20
13,4
4
7
15
19,0+
(-2) zeer oneens
2
1,4
2
2,6
w eet niet / geen
7
4,5
3
5,5
2
3
mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden
Gemiddelde

150
150

100
-0,3

57
47
-

100

79
89

-0,2

100

150
150

100
0,8

57
47
-

100
0,9

1

8,4

14
14

100

-0,3

Q120_4: Door ezorg zal de zorgvraag van patiënten over het algemeen toenemen
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Antw oorden
abs
%
abs
%
abs
%
(2) zeer eens
24
16,1
11
18,8
12
14,8
(1) eens
78
52,2
28
49,8
45
56,5
(0) neutraal
32
21,5
11
20,1
16
20,4
(-1) oneens
8
5,3
3
5,8
4
4,5
(-2) zeer oneens
1
0,4
1
0,8
w eet niet / geen
7
4,5
3
5,5
2
3
mening
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden
Gemiddelde

Anders / onbekend
abs
%
1
7,9
8
57,1
3
18,5
1
8,1
-

79
89

100
0,8

Q130: Tot slot w illen w ij graag w eten hoe medische gegevens van uw patiënten w orden opgeslagen.
Antw oorden
Totaal ondervraagden
Soloprakijk
Groepsprakijk
Anders / onbekend
abs
%
abs
%
abs
%
abs
%
In een papieren patiënte
4
2,6
2
3,4
2
14,5
In een elektronisch patië 79
52,4
28
49,7
44
55,5
6
45,9
In zow el een papieren67
45
27
46,9
35
44,5
6
39,6
Herw ogen aantal
Totaal ondervraagden

150
150

100

57
47

100

79
89

100

14
14

100

-0,3

Anders / onbekend
abs
%
2
12,7
5
37,9
5
32,8
1
8,1
1

8,4

14
14

100
0,6

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

31

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Online vragen stellen bij helft huisartsenpraktijken mogelijk

Bij de helft van de huisartsenpraktijken is het mogelijk online vragen te stellen. Een kwart geeft aan dat een online
anamnese (inschrijven of aanmelden) mogelijk is. Online afspraken maken of dossiers inzien is slechts bij enkele
huisartsenpraktijken mogelijk.
Is het voor patiënten binnen uw praktijk mogelijk om…
… online vragen te stellen

48

52

…online in te schrijven of aan te melden

26

nee

74

…online afspraken te maken

8

92

…online hun medisch dossier in te zien

4

96

0

ja

20

40

60

80

100 %

Basis: totaal ondervraagden (n=150)

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

32

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Patiënt lijkt weinig gebruik te maken van e-health

Volgens ongeveer één op de tien huisartsenpraktijken maakt meer dan 35% van de patiënten gebruik van online
anamnese. Ruim de helft van de huisartsenpraktijken geeft echter aan dat online anamnese nauwelijks voorkomt (0-5%).
Ruim vier tiende van de huisartsenpraktijken denkt dat 5% tot 35%* van de patiënten gebruik maakt van de mogelijkheid
online afspraken te maken en volgens een kwart van de huisartsenpraktijken stelt 5% tot 35% van de patiënten wel eens
online vragen.
Hoeveel procent van uw patiënten maakt volgens u gebruik van deze online middelen?
online inschrijven of aanmelden (n=36)

7 4

online afspraken maken (n=11*)

16

16

55

19

27

meer dan 65%
35-65%

58

15-35%
online vragen stellen (n=73) 2 7

18

73

online inzage in medisch dossier (n=4*)

5-15%
0-5%

100

0

20

40

60

80

100%

*de resultaten zijn
slechts indicatief
vanwege de lage n

Basis: ondervraagden die aangegeven hebben de betreffende online diensten aan te bieden (zie grafiek voor aantallen)

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

33

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Website en email veel gebruikt in communicatie met patiënten
Een ruime meerderheid van de huisartsenpraktijken maakt gebruik van de website en e-mail bij het communiceren
met patiënten. Het patiëntenportaal wordt door één van de zes praktijken gebruikt. De webcam, Skype en sociale
media worden (zo goed als) niet gebruikt door de verschillende huisartsenpraktijken.
Welke van onderstaande middelen gebruikt u in de communicatie met uw patiënten?
website

82

e-mail

70

patiëntenportaal

16

webcam

1

skype

1

sociale media

0

andere middelen

8

0

20

40

60

80

100 %

Basis: totaal ondervraagden (n=150)

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

34

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Ruime meerderheid maakt gebruik van online
gegevensuitwisseling met de tweedelijn
Acht van de tien huisartsenpraktijken maakt gebruik van online gegevensuitwisseling met de tweedelijn. De helft geeft
aan online afspraken te maken met de tweedelijn en vier van de tien huisartsenpraktijken stelt de tweedelijn vragen. In
een derde van de huisartsenpraktijken is er online toegang tot medicatiegegevens en het medisch dossier in de
tweedelijn.
In hoeverre maakt u gebruik van online middelen om te communiceren (intercolegiaal consult)
en om gegevens uit te wisselen over patiënten met de tweede lijn?
online uitwisseling gegevens met tweede lijn

79

online afspraken maken met tweede lijn

50

online vragen stellen aan tweede lijn

42

online toegang tot medicatiegegevens

34

online toegang tot medisch dossier tweede lijn

33

0

10

20

30

40

50

60

70

80

90 100 %

Basis: totaal ondervraagden (n=150)

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

35

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Helft van de huisartsenpraktijken maakt gebruik van het EPD

De helft van de huisartsenpraktijken maakt gebruik van een elektronisch patiëntendossier. 45% maakt gebruik van zowel
een papieren als een elektronisch patiëntendossier. Enkel gebruik van het papieren patiëntendossier komt nauwelijks
meer voor: slechts 3% van de huisartsenpraktijken gebruikt alleen een papieren patiëntendossier.
Hoe worden medische gegevens van uw patienten opgeslagen?
100%
90%
80%

45

70%

in zowel een papieren als een elektronisch
patiëntendossier
in een elektronisch patiëntendossier

60%
in een papieren patiëntendossier

50%
40%
30%

52

20%
10%
0%

3

1
Basis: totaal ondervraagden (n=150)

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

36

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Ruim één van de vijf huisartsenpraktijken heeft plannen

Bent u of is uw praktijk van plan om komend jaar een van de
volgende diensten beschikbaar te stellen?
Online afspraken maken
(n=139)

23

58

19

ja
Online vragen stellen (n=77)

22

nee

20

59

weet niet
Online inschrijven of
aanmelden (n=114)

12

Online inzage in medisch
4
dossier (n=145)
0

20

71

17

81

16

40

60

80

100 %

■ Eerder zagen we dat ruim negen van de tien
huisartsenpraktijken niet de mogelijkheid
bieden online afspraken te maken. Ruim een
vijfde hiervan is echter wel van plan deze
dienst aan te gaan bieden het komende jaar.
■ Van de helft van de huisartsenpraktijken die
niet de mogelijkheid bieden online vragen te
stellen, is ook ruim één van de vijf
huisartsenpraktijken wel van plan dit het
komende jaar aan te gaan bieden.
■ Driekwart biedt, zoals we eerder zagen, niet
de mogelijkheid tot online anamnese. Hiervan
is ruim een tiende wel van plan deze
mogelijkheid het komende jaar aan te gaan
bieden.
■ De huisartsenpraktijken die niet de
mogelijkheid tot online inzage in het medisch
patiëntendossier aanbieden (96%), zijn dit ook
meestal niet van plan. Slechts 4% geeft aan
deze dienst het komende jaar aan te gaan
bieden.

Basis: ondervraagden die aangegeven hebben de online middelen momenteel
niet aan te bieden (zie grafiek voor aantallen)

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

37

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Verwachte toename in gebruik komende 3 jaar vooral bij
mogelijkheid tot online vragen stellen
Zeven van de tien huisartsenpraktijken verwachten de komende drie jaar een toename in het gebruik van de mogelijkheid
om online vragen te stellen. Ruim de helft verwacht dat patiënten de komende 3 jaar vaker gebruik zullen maken van de
mogelijkheid online afspraken te maken en de mogelijkheid tot online anamnese. Ruim een kwart verwacht dat patiënten
de komende drie jaar vaker gebruik zullen maken van de mogelijkheid online hun dossier in te zien.

In welke mate zal het gebruik van onderstaande middelen door uw patiënten binnen uw praktijk de
komende 3 jaar veranderen?
online vragen stellen

17

online afspraken maken

54

9

21

47

27

1 8

1

sterk toenemen
toenemen

16

gelijk blijven
online inschrijven of aanmelden

6

online inzage in medisch dossier

4

46

39

22

47

10

1

afnemen
sterk afnemen

26

weet niet
0

10

20

30

40

50

60

70

80

90

100 %

Basis: totaal ondervraagden (n=150)

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

38

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Eén van de vijfentwintig huisartsenpraktijken streeft ernaar over
drie jaar minimaal 65% afspraken online te maken
■ Ongeveer één van de zes huisartsenpraktijken heeft als streefdoel dat de mogelijkheid tot online afspraken maken
door meer dan 35% van de patiënten wordt gebruikt.
■ Ook streeft ruim één van de vijf huisartsenpraktijken ernaar dat minstens 35% van de patiënten zich online inschrijft of
aanmeldt.
■ Slechts 8% van de huisartsenpraktijken heeft als streefdoel dat over drie jaar minimaal 35% gebruik maakt van de
optie om online vragen te stellen.
■ Ruim een tiende streeft ernaar dat over 3 jaar 5% tot 65% gebruik maakt van de mogelijkheid tot inzage in het
dossier.

Wat is het streven van u of uw praktijk ten aanzien van de mate van gebruik van online
middelen door patiënten over 3 jaar?

online inzage in medisch dossier
online vragen stellen

15

4

45

30

28

16

5 5

23

20

weet niet

5 3

geen streefdoelen tav online middelen
0-5%

online inschrijven of aanmelden

8

32

online afspraken maken

7

39

16

15

14

11 4

11

12

5-15%
15-35%

0

20

16

40

12

60

80

4

100 %

35-65%
meer dan 65%

Basis: totaal ondervraagden (n=150)

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

39

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Twijfel over privacywaarborg en onvoldoende vergoeding bij
online consult
■ Ruim zes van de tien huisartsenpraktijken noemen als belemmering bij de toepassing van e-zorg vooral de zorgen om
de veiligheid en de privacy.
■ Voor ongeveer evenveel huisartsenpraktijken vormt de afdoende vergoeding bij online consulten een belemmering.
■ De helft ervaart het gemis van fysiek contact met patiënten in de e-zorg als een belemmerende factor.
■ Eenzelfde aandeel geeft aan dat patiënten onvoldoende bekend zijn met de mogelijkheden van e-zorg.
■ Vier van de tien huisartsenpraktijken geven aan zelf onvoldoende op de hoogte te zijn van de mogelijkheden.
■ Daarnaast zou het gebrek aan regelgeving vanuit de overheid belemmerend werken (38%).
Ervaart u belemmeringen in de toepassing van e-Zorg?
twijfel of de veiligheid en privacy voldoende is gewaarborgd

65

geen afdoende vergoeding bij online consulten

62

gemis fysiek contact met patiënten

50

patiënten onvoldoende bekend met de mogelijkheden

48

zelf onvoldoende bekend met de mogelijkheden

39

te weinig/slechte regelgeving vanuit de overheid

38

geen tijd om hiermee bezig te zijn

37

investering te groot (financieel)

34

twijfel of de aangeleverde gegevens wel betrouwbaar zijn

32

nee, geen belemmeringen

3

anders

10

0

10

20

30

40

50

60

70

80

90

100

%

Basis: totaal ondervraagden (n=150)
© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

40

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Toegangscode & specifiek software vereist voor digitale
omgeving e-health
Driekwart van de ondervraagden stelt als eis aan de beveiliging van de digitale omgeving van e-health het gebruik van een
toegangscode en/of het gebruik van een specifieke software, beveiligd systeem of netwerk. Nagenoeg zes tiende noemt
het versleutelen van de gegevens (encryptie).

Welke eisen stelt u specifiek aan de beveiliging van de digitale omgeving van e-Zorg?
gebruik toegangscode

76

gebruik van specifieke software,
beveiligd systeem/netwerk

76

versleutelen gegevens (encryptie)

58

anders

4

weet niet

9

0

20

40

60

80

100 %

Basis: totaal ondervraagden (n=150)

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

41

Bijlage 1 Uitkomsten kwantitatief onderzoek
Huisartsen redelijk kritisch ten opzichte van e-health

Ruim tweederde van de huisartsen is van mening dat de zorgvraag van patiënten over het algemeen zal toenemen door
e-health. Daarnaast denkt ruim de helft van de huisartsenpraktijken dat ook de toegankelijkheid van de zorg zal
toenemen. 37% denkt niet dat e-health de kwaliteit van de gezondheidszorg zal verhogen. Ruim een vijfde denkt van
wel. Men lijkt er niet van overtuigd dat e-health de kosten van de gezondheidszorg zal verlagen (11% mee eens).

In hoeverre bent u het eens met onderstaande stellingen?
door e-Zorg zal de toegankelijkheid van
de zorg voor patiënten toenemen

52

16

22

zeer eens

5 5

eens

door e-Zorg zal de zorgvraag van
1
patiënten over het algemeen toenemen

56

toepassing van e-Zorg zal de kwaliteit
van de gezondheidszorg verhogen

23

34

24

13 1 5

27

10 6

neutraal
oneens
zeer oneens

toepassing van e-Zorg zal de kosten in
de gezondheidszorg verlagen

11

0

43

20

26

40

60

13

80

7

100

weet niet
%

Basis: totaal ondervraagden (n=150)

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

42

Bijlage 2
Uitkomsten deskresearch

Bijlage 2 Uitkomsten deskresearch
UMC’s
Online mogelijkheden
■ Bij drie van de acht)UMC’s is het mogelijk voor een deel van de poliklinieken online een afspraak te maken.
■ Het is bij geen enkele UMC mogelijk om je online in te schrijven.
■ Bij slechts twee UMC’s is het voor patiënten mogelijk hun dossier online in te zien. Dit moet dan wel in een beveiligde omgeving (https)
en kan alleen met een DigiD.
■ Bij één UMC bestaat de mogelijkheid tot online consult: hier is het mogelijk om online vragen te stellen aan specialisten in een beveiligde
omgeving en anoniem te chatten met medepatiënten.
■ Op slechts één website wordt vermeld dat huisartsen inzicht hebben in patiëntendossiers.

Communicatiemiddelen
■ Bij veruit de meeste UMC’s (op twee na) hebben alle websites
een patiëntenportaal.
■ Sociale media worden door drie van de acht UMC’s ingezet.
Twitter is daarbij het populairst.
■ Drie van de acht UMC’s hebben e-mailadressen op hun site
staan, de overige hebben een contactformulier dat automatisch
informatie naar een algemeen e-mailadres verzendt.

Transparantie ten aanzien van beveiliging
■ Bij drie van de acht UMC’s is op de website aangegeven hoe het
ziekenhuis omgaat met informatiebeveiliging.
■ Bij vijf van de acht UMC’s worden er richtlijnen genoemd wat
betreft de online privacy.

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

44

Bijlage 2 Uitkomsten deskresearch
Topklinische ziekenhuizen
Online mogelijkheden
■ Bij circa de helft van de onderzochte topklinische ziekenhuizen is het op enkele of meerdere poliklinieken mogelijk online een afspraak te
maken. Bij ongeveer een kwart van de onderzochte topklinische ziekenhuizen is het ook mogelijk je online in te schrijven.
■ Bij slechts één topklinisch ziekenhuis is het voor patiënten mogelijk hun dossier online in te zien. Hiervoor moeten patiënten zich dan wel
eerst inschrijven in het ziekenhuis. In circa een kwart van de gevallen kon de huisarts ook het dossier van de patiënt digitaal inzien.

Communicatiemiddelen
■ Bij een ruime meerderheid (21) van de websites van de
onderzochte topklinische ziekenhuizen bestaat de mogelijkheid tot
het gebruik van sociale media. Wanneer ziekenhuizen gebruik
maken van sociale media is er, één uitzondering daargelaten, altijd
Twitter aanwezig. Deze wordt het vaakst aangevuld met Youtube
om patiënten met filmpjes te informeren of het ziekenhuis aan te
prijzen.

Transparantie ten aanzien van beveiliging
■ Bij een minderheid van de onderzochte websites (4) is er
informatie te vinden over de wijze waarop het ziekenhuis omgaat
met informatiebeveiliging.
■ Minder dan de helft van de websites (10) geeft ook informatie
over de protocollen en richtlijnen met betrekking tot de online
privacy.

■ Van alle onderzochte websites van de topklinische ziekenhuizen
heeft een ruime meerderheid (23) ook een patiëntenportaal. Een
even groot aandeel heeft e-mailadres(sen) op hun website staan.
Indien dit niet het geval is, is er een algemeen contactformulier.

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

45

Bijlage 2 Uitkomsten deskresearch
Algemene ziekenhuizen
Online mogelijkheden
■ Bij iets meer dan de helft van de 15 algemene ziekenhuizen kunnen patiënten online een afspraak maken. Bij een derde van de
ziekenhuizen in deze categorie kunnen patiënten zich ook online inschrijven. Bij veel ziekenhuizen waar wel een online afspraak te maken
is, is een patiëntnummer of een ponskaart vereist.
■ Bij geen enkel onderzocht algemeen ziekenhuis bestaat er de mogelijkheid om online een consult te hebben of om online het eigen
dossier in te zien. Huisartsen kunnen bij twee van de vijftien algemene ziekenhuizen het medisch dossier van hun patiënt raadplegen.

Communicatiemiddelen
■ Wat betreft sociale media is Twitter ook bij de algemene
ziekenhuizen het populairst. Circa tweederde van de onderzochte
algemene ziekenhuizen gebruikt dit medium.
■ Van alle websites van de algemene ziekenhuizen heeft een ruime
meerderheid (13) een patiëntenportaal. Daarnaast hebben de
meeste algemene ziekenhuizen (12) e-mailadressen op de
website staan.

Transparantie ten aanzien van beveiliging
■ Bij een minderheid van de onderzochte algemene ziekenhuizen
(3) is op de website informatie te vinden over het
informatiebeveiligingsbeleid.
■ Bij nagenoeg de helft van de onderzochte algemene
ziekenhuizen (7) is ook informatie over de protocollen en
richtlijnen met betrekking tot de online privacy weergegeven.

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

46

Bijlage 2 Uitkomsten deskresearch
ZBC’s
Online mogelijkheden
■ Bij 4 van de 10 ZBC’s is het mogelijk online een afspraak te maken en je online in te schrijven. Het is bij geen enkele onderzochte ZBC
mogelijk om online vragen te stellen.
■ Eén website vermeld dat huisartsen de mogelijkheid hebben het dossier van hun patiënt in te zien (met behulp van Zorgdomein). Geen
enkele website meldt dat patiënten hun eigen dossier online in kunnen zien.

Communicatiemiddelen
■ Zes van de onderzochte ZBC’s gebruiken sociale media.
Wederom is Twitter het meest gebruikt, op de voet gevolgd door
Facebook.
■ Alle onderzochte ZBC’s hebben een website, waarvan er één
‘under construction’ is en waar alleen een e-mailadres vermeld
staat.

Transparantie ten aanzien van beveiliging
Geen enkele onderzochte ZBC maakt melding van een digitaal
beveiligingssysteem of protocollen met betrekking tot online
privacy.

■ Drie van de tien websites hebben een patiëntenportaal.
■ Geen enkele onderzochte ZBC maakt gebruik van een webcam of
Skype om te communiceren met patiënten.

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

47

Bijlage 2 Uitkomsten deskresearch
GGZ-instellingen
Online mogelijkheden
■ Alle 12 de GGZ-instellingen hebben een website. Bij de helft van de onderzochte GGZ-instellingen is het mogelijk online een afspraak te
maken. Vaak gebeurt dit door de huisarts als doorverwijzer. In twee gevallen kan dit ook via Zorgdomein, een programma voor huisartsen
om contact te leggen met de tweedelijnszorg.
■ Bij een kwart van de onderzochte GGZ-instellingen kan de patiënt zich ook online aanmelden. Acht van de onderzochte GGZ-instellingen
bieden de gelegenheid online vragen te stellen. Eén instelling biedt de mogelijkheid om in een beveiligde omgeving te beeldbellen (dit is
iets anders dan Skype).
■ Bij slechts één GGZ-instelling is het voor patiënten mogelijk online hun dossier in te zien. Geen enkele website binnen de onderzochte
GGZ-instellingen vermeldt of de huisarts online inzage heeft in het dossier van zijn patiënt.

Communicatiemiddelen
■ Wat betreft sociale media is Twitter het populairst bij GGZinstellingen. Vijf van de onderzochte GGZ-instellingen gebruiken
dit medium. In tegenstelling tot de ziekenhuizen heeft geen
enkele van de onderzochte GGZ-instellingen een eigen Youtube
kanaal.
■ In zeven van de twaalf gevallen is er een patiëntenportaal
aanwezig op de website van de onderzochte GGZ-instelling.

Transparantie ten aanzien van beveiliging
■ Bij een derde (4) van de websites van GGZ-instellingen is
informatie gegeven over het informatiebeveiligingsbeleid van de
instelling.
■ De helft van de onderzochte GGZ-instellingen geeft ook
informatie over de protocollen en richtlijnen met betrekking tot
de online privacy.

■ Bij een meerderheid van de websites (8) zijn e-mailadressen op de
site te vinden.
■ Geen enkele onderzochte GGZ-instelling maakt gebruik van
Skype.

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

48

Bijlage 3
Uitkomsten telefonische interviews

Bijlage 3 Uitkomsten telefonische interviews
Online patiëntenportaal is ‘top of mind’
Het online patiëntenportaal is ‘top of mind’ bij de respondenten. Vaak is het ook een speerpunt binnen de
organisatie waar ze werken:
‘Het bouwen van een eigen patiëntenportaal staat hoog bij ons op het lijstje.’
‘Dit is één van onze speerpunten binnen de organisatie.’

Echter, de meeste ziekenhuizen en GGZ-instellingen die deel hebben genomen aan de telefonische interviews
hebben nog geen online patiëntenportaal waar patiënten op kunnen inloggen en waar ze bijvoorbeeld online
afspraken kunnen maken of advies kunnen vragen aan een specialist:
‘Nee, een eigen online patiëntenportaal waar patiënten op kunnen inloggen en waar ze zelf afspraken kunnen inplannen hebben wij
nog niet.’

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

50

Bijlage 3 Uitkomsten telefonische interviews
Ziekenhuizen bereiden zich voor

Alle ziekenhuizen die deel hebben genomen aan de telefonische interviews bereiden zich al wel voor om een
online patiëntenportaal binnen nu en afzienbare tijd (vaak 1 jaar) te gaan bouwen. Zij zien in dat de wereld
om hen heen steeds meer digitaliseert en dat ze niet achter kunnen blijven:
‘e-health is de toekomst, dit kun je als ziekenhuis niet ontkennen.’

Sommige ziekenhuizen zijn al begonnen met het vormgeven van de plannen om een online patiëntenportaal
te gaan bouwen. Hierbij moet vooral gedacht worden aan pilots en experimenten met betrekking tot de
gehele informatievoorziening over het ziekenhuis en het zo veel mogelijk digitaliseren van medische
behandelingen:
‘We zijn bezig met tientallen projecten. Het gaat hierbij vooral om pilots op kleine schaal en kleine experimenten op het gebied
van online vragen stellen en e-mailen met je dokter of met een centrale voorziening.’
‘Er loopt binnen ons ziekenhuis een groot project: SAP. Daar kunnen specialisten uitwisselen over eigen patiënten. Men kan niet
zo maar op het systeem kijken en beslissen: wie zullen we vandaag eens gaan bekijken. Het is allemaal wel heel erg
professioneel. Artsen kunnen het ook online bekijken. Het gebeurt intern en er is een huisartsen portaal. Huisartsen kunnen
middels een wachtwoord inloggen en gegevens van patiënten bekijken.’

Eén ziekenhuis dat telefonisch is benaderd, biedt vanaf deze week de mogelijkheid aan patiënten om online
afspraken te maken. Ook kunnen patiënten bij dit ziekenhuis een online vragenlijst invullen ter voorbereiding
op de afspraak en is er de mogelijkheid vragen te stellen, maar nog niet direct gericht aan de dokter.

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

51

Bijlage 3 Uitkomsten telefonische interviews
GGZ-instellingen zijn al wat verder

De GGZ-instellingen zijn over het algemeen al wat verder met de ontwikkelingen omtrent e-health. De GGZinstellingen die hebben deel genomen aan de telefonische interviews zijn allemaal al bezig met pilots voor een
online patiëntenportaal.
Deze pilots houden in dat het bij bepaalde (kleine) afdelingen binnen de GGZ-instellingen voor patiënten
mogelijk is online afspraken in te plannen, online vragen te stellen aan een behandelaar en online hun medisch
dossier te kunnen inzien:
‘We zijn al bezig met het uitrollen van pilots. Hierbij moet je vooral denken aan kleine afdelingen waarbij het mogelijk is om op de
website van deze afdelingen online afspraken te kunnen maken en advies te vragen.’
‘De GGZ-instellingen in Nederland gaan voorop in de ontwikkelingen betreffende e--health als je dat vergelijkt met het buitenland.
Wij zijn al veel verder.’

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

52

Bijlage 3 Uitkomsten telefonische interviews
Ziekenhuizen en GGZ-instellingen zien de voordelen van e-health
in

De respondenten zien de voordelen van e-health in. Zo zijn de meeste respondenten van mening dat
e-health kostbesparend zal zijn:
‘Er zijn minder mensen nodig om afspraken in te plannen en zal er minder verkeer zijn bij de poli’s.’
‘De informatievoorziening zal straks via één bron in plaats van meerdere bronnen (folders etc.) gaan. Dat zal veel werk
gaan schelen.’

Ook zien sommige respondenten het voordeel ervan in dat de patiënt straks meer inspraak zal hebben.
Zij zijn van mening dat de kwaliteit van de patiëntencommunicatie omhoog zal gaan met de komst van
e-health:
‘De patiënt zal straks meer het idee hebben dat hij of zij inspraak heeft met bijvoorbeeld het inplannen van de afspraak of
de gemakkelijkheid waarmee zij vragen kunnen stellen aan een arts of specialist. Het ziekenhuis wordt straks veel
toegankelijker voor patiënten. Wij verwachten dat dit een positieve werking zal hebben op de mening van een patiënt over
het ziekenhuis.’
‘Het zal allemaal veel zichtbaarder voor iedereen zijn wat je doet. Patiënten kunnen beter sturen wat ze wel of niet willen
en kunnen ze beter en makkelijker vragen stellen. De hele omgeving zal hierdoor meer toegankelijk worden.’

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

53

Bijlage 3 Uitkomsten telefonische interviews
Er zijn uitdagingen bij de ontwikkeling van e-health

De grootste uitdaging voor de meeste gezondheidsinstellingen is het gehele dagelijkse proces dat zal
gaan veranderen en de culturele omslag die medewerkers moeten maken met de komst van e-health:
‘Er zijn natuurlijk medewerkers die tegen een online patiëntenportaal zullen zijn. Ze hebben jarenlang met dezelfde agenda
gewerkt. Via een portaal kunnen patiënten zelf de afspraak inplannen. Het is dus een heel proces dat veranderd moet
worden waar veel bij komt kijken. De medewerkers zullen dus een omslag moeten maken in hun dagelijkse
werkzaamheden. Het zal een uitdaging zijn om sommige van hen te kunnen overtuigen.’
‘De medewerkers en de directie moeten wel achter het idee staan en het moet niet alleen vanuit de afdeling
Communicatie komen. Je geeft de patiënt natuurlijk wel meer invloed in het beslissingsproces. Op dit moment hebben de
afdelingen veel invloed met het inplannen van afspraken. Dat zal straks veel minder zijn. Daar ligt zeker een uitdaging in.’
‘Het culturele aspect binnen de organisatie speelt natuurlijk ook mee. Cultuur is een punt maar ervaring leert dat de
organisatie wel mee zal gaan omdat het uiteindelijk ook beter is voor de patiënt. Iedereen zal het nut gaan inzien van
e-health maar dat kost wel tijd.’

Ook een grote bottleneck voor de gezondheidsinstellingen is vaak de IT-infrastructuur:
‘De technische systemen beperken nog wel. Daar zit voor ons de grootste bottleneck. De vraag is in hoeverre de
systemen vernieuwd zijn en of deze systemen de nieuwe toepassingen op een veilige manier aan zullen kunnen. Je moet
een visie hebben op wat je aan de buitenwereld wil laten zien. Dat betekent veel voor de infrastructuur.’
‘Er zijn veel belemmeringen. Vooral de infrastructuur moet up to date zijn en moet continue vervangen worden. Hier
moeten veel professionals bij aan te pas komen. Zij hebben het echter wel heel druk met directe patiëntenzorg. Alle
content moet met hen geschreven, beschreven, bekeken of geaccordeerd worden. Er is weinig tijd voor hen om hier aan
bij te dragen.’
© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

54

Bijlage 3 Uitkomsten telefonische interviews
Bepaalde functionaliteiten hebben hoge prioriteit

Alle respondenten zijn het met elkaar eens dat de gezondheidsinstellingen in de nabije toekomst moeten
voldoen aan verschillende functionaliteiten van e-health.
Vooral het mogelijk maken voor de patiënt om online afspraken te kunnen maken, online vragen te kunnen
stellen en een (beperkte) inzage te krijgen in het medische dossier hebben een hoge prioriteit:
‘Het maken van online afspraken is een functie die wij in ieder geval gaan aanbieden en dat zal bij andere ziekenhuizen ook zo zijn. Er
zijn weinig functies die wij niet willen gaan aanbieden of het moet om te dure projecten gaan of om functies die overbodig zijn of niet
zullen aanslaan bij de patiënten. Maar dat moeten we nog onderzoeken.’

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

55

Bijlage 3 Uitkomsten telefonische interviews
Online communicatiemiddelen zijn al wel aanwezig

Sommige gezondheidsinstellingen zetten al wel online communicatiemiddelen in bij verschillende afdelingen:
‘Wij hebben al wel een web chat spreekuur bij de afdeling Neurologie. Dan kunnen patiënten inloggen en vragen stellen aan de
specialist.’
‘Ik weet dat er bij de afdeling Neurologie al wel een online patiëntenportaal aanwezig is.’
‘Binnen de afdeling Oncologie is het al wel mogelijk voor patiënten om in te loggen op een forum en op dit forum met elkaar te
communiceren. Dit is echter nog niet mogelijk op de algemene website.’

Sommige ziekenhuizen en GGZ-instellingen zijn de mogelijkheden aan het bekijken in hoeverre social media
toepasbaar zijn voor de communicatie tussen de instelling en de patiënt. Zo hebben sommige ziekenhuizen en
GGZ-instellingen een eigen twitter-account of zijn ze zich aan het oriënteren op het gebruik van Facebook of
Linkedin:
‘We hebben een eigen twitter-account. Deze is niet bedoeld voor persoonlijk contact. We gebruiken het meer voor algemeen nieuws
naar de patiënten toe. Wanneer patiënten twitteren dat ze naar het ziekenhuis gaan wensen wij ze dan succes.’
‘Wij zijn al wel bezig met Facebook maar we zijn heel erg aan het zoeken hoe we dit het beste kunnen gaan inrichten. We zijn vooral aan
het onderzoeken wat wel en wat niet kan.’

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

56

Bijlage 3 Uitkomsten telefonische interviews
Meningen over het intern uitwisselen van patiëntengegevens
zijn op dit moment verdeeld

De meningen over het intern uitwisselen van patiëntengegevens zijn op dit moment nog verdeeld. Zo zijn er een
aantal gezondheidsinstellingen waarin het intern uitwisselen van patiëntengegevens wel mogelijk is via de e-mail:
‘Het onderling uitwisselen van patiëntengegevens gebeurt wel binnen het ziekenhuis via de e-mail.’
‘Intern wordt er binnen een beveiligd netwerk wel over patiënten informatie uitgewisseld maar daarbuiten niet.’

Echter, er zijn ook een aantal gezondheidsinstellingen waar het (nog) niet mogelijk is om intern informatie uit te
wisselen over patiënten en het dan ook niet de bedoeling is dat medewerkers dit doen:
‘Het is binnen ons ziekenhuis wel mogelijk voor artsen om naar patiënten te e-mailen maar het is niet de bedoeling dat zij intern
patiëntengegevens uitwisselen.’
‘Consulenten geven wel vaak hun e-mail adres mee aan patiënten maar er wordt intern geen informatie uitgewisseld over
patiënten.’

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

57

Bijlage 3 Uitkomsten telefonische interviews
Veiligheid staat voorop

Alle respondenten zijn het met elkaar eens dat het online patiëntenportaal goed beveiligd moet zijn.
Het moet voldoen aan de wetgeving (NEN7510-norm) en de privacy van de patiënten moet goed
beschermd worden. De respondenten geven aan dat het online patiëntenportaal beveiligd zal worden
middels de gangbare middelen om het te beveiligen (codes en specifieke software).
De meeste gezondheidsinstellingen geven aan dat de ICT-afdeling dan ook nauw betrokken zal worden bij
het bouwen van een online patiëntenportaal:
‘Het portaal zal goed beveiligd moeten worden. Onze ICT afdeling is daar behoudend over dus we werken nauw
met hen samen.’
‘We volgen de NEN7510-norm. Het moet allemaal zo veilig mogelijk. We hebben de dossiers extra beveiligd met
DigiD. We doen ook zelf veiligheidaudits.’

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

58

Bijlage 3 Uitkomsten telefonische interviews
Medische gegevens worden nu grotendeels elektronisch
opgeslagen

De respondenten geven aan dat ze de patiëntengegevens vooral elektronisch opslaan. Bij sommige
ziekenhuizen worden patiëntengegevens zowel elektronisch als op papier opgeslagen:
‘Op dit moment worden de patiëntengegevens voornamelijk elektronisch opgeslagen. Als het goed is dan is het
ziekenhuis al helemaal om.’
‘Sommige patiëntengegevens worden bij ons nog papier opgeslagen maar we zijn bezig om alles elektronisch te
laten opslaan.’

De GGZ-instellingen geven aan dat ze de patiëntengegevens alleen nog maar elektronisch opslaan:
‘Alle patiëntengegevens worden bij ons elektronisch opgeslagen’

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

59

Bijlage 3 Uitkomsten telefonische interviews
Conclusie: e-health wordt bij veel instellingen uitgerold maar zit
nog wel in de beginfase
■ Het online patiëntenportaal is ‘top of mind’ bij de respondenten en e-health is vaak een speerpunt binnen de
organisatie. De respondenten zien in dat e-health de toekomst zal zijn. Vandaar dat vrijwel alle
gezondheidsinstellingen plannen hebben om een online patiëntenportaal te bouwen. Over het algemeen zijn de
GGZ-instellingen al wel verder met het ontwikkelen van deze plannen dan de ziekenhuizen.
■ De respondenten zien de voordelen van e-health in. Zij zijn van mening dat e-health kostenbesparend zal zijn en
dat het de kwaliteit van de diensten die zij patiënten aanbieden ten goede zal komen.
■ De meeste gezondheidsinstellingen gebruiken dan ook al wel online middelen bij de communicatie naar patiënten.
De meeste gezondheidsinstellingen hebben al een eigen twitter-account waarmee ze bijvoorbeeld patiënten die
twitteren dat ze onderweg zijn naar het ziekenhuis voor een afspraak succes wensen.
■ Alle respondenten geven aan dat er uitdagingen liggen bij de ontwikkeling van e-health binnen hun instelling. De
grootste uitdagingen zijn dat het gehele dagelijkse proces moet gaan veranderen, de medewerkers een culturele
omslag moeten maken en het vervangen en up to date maken van de IT-infrastructuur.
■ Voor de meeste gezondheidsinstellingen zal het dan ook een kwestie van tijd zijn voordat het mogelijk is om als
patiënt online afspraken te kunnen maken, online vragen te kunnen stellen aan een arts of specialist, je online aan
te kunnen melden en online je patiëntendossier te kunnen inzien.
■ Sommige ziekenhuizen zitten met de ontwikkeling van e-health namelijk nog in de planfase. De GGZ-instellingen
zijn vaak wat verder met deze ontwikkeling en zijn vaak al bezig met het uitrollen van pilots op kleine afdelingen.

© 2011 KPMG Advisory N.V., een Nederlandse naamloze vennootschap, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan
KPMG International Cooperative ('KPMG International'), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland. De naam KPMG, logo en 'cutting through complexity' zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative. 2011.IRA.0073 RA

60

© 2011 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in
Nederland onder nummer 33263682, is een dochtermaatschappij van KPMG
Europe LLP en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen
die verbonden zijn aan KPMG International Cooperative (“KPMG
International”), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in
Nederland. De naam KPMG, logo en‘cutting through complexity’ zijn
geregistreerde merken van KPMG International Cooperative.

De in dit document vervatte informatie is van algemene aard en is niet
toegespitst op de specifieke omstandigheden vaneen bepaalde persoon of
entiteit. Wij streven ernaar juiste en tijdige informatie te verstrekken. Wij
kunnen echter geen garantie geven dat dergelijke informatie op de datum
waarop zij wordt ontvangen nog juist is of in de toekomst blijft. Daarom
adviseren wij u op grond van deze informatie geen beslissingen te nemen
behoudens op grond van advies van deskundigen na een grondig onderzoek
van de desbetreffende situatie.”