Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 925 I

Vaststelling van de begrotingsstaat van de Koning voor
het jaar 2022

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
Geraamde uitgaven en ontvangsten

3

A.

Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingswetsvoorstel

4

B.

Artikelsgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen

5

1.

Leeswijzer

5

2.
2.1

Niet-beleidsartikelen
Artikel 1 Grondwettelijke uitkering aan leden van het
Koninklijk Huis
Artikel 2 Functionele uitgaven van de Koning
Artikel 3 Doorbelaste uitgaven van andere begrotingen

6

2.2
2.3
3.

Bijlagen
Bijlage 1: Verdiepingshoofdstuk
Bijlage 2: Moties en toezeggingen
Bijlage 3: Extracomptabele bijlage bij de begroting van
de Koning 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

6
8
11
13
13
15
15

2

GERAAMDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
Figuur 1 Geraamde uitgaven verdeeld over niet-beleidsartikelen (bedragen
x € 1 mln.). Totaal € 48.203.000,1. Grondwettelijke
uitkering aan leden van
het Koninklijk Huis

10,5

2. Functionele uitgaven
van de Koning

31,1

3. Doorbelaste uitgaven
van andere begrotingen

6,5

0

10

20

30

40

Figuur 2 Geraamde ontvangsten verdeeld over niet-beleidsartikelen
(bedragen x € 1 mln.). Totaal € 111.000,1. Grondwettelijke
uitkering aan leden van
het Koninklijk Huis

0,1

2. Functionele uitgaven
van de Koning

0

3. Doorbelaste uitgaven
van andere begrotingen

0

0

0,025

0,05

0,075

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

0,1

0,125

3

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET
BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzon­
derlijk bij de wet vastgesteld.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het
aangegeven jaar vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijks­
begroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is
opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begro­
tingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting
toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
De Minister-President, Minister van Algemene Zaken

M. Rutte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

4

B. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
1. Leeswijzer
Deze memorie van toelichting betreft de begroting van de Koning voor het
jaar 2022. De begroting bevat naast de grondwettelijke uitkering aan vier
leden van het Koninklijk Huis (de Koning, Koningin Máxima, Prinses Beatrix
en de Prinses van Oranje) ook de uitgaven ten behoeve van de constituti­
onele Koning als staatshoofd. De wijze van uitputting van de begroting vindt
plaats via de verstrekking van voorschotten aan de Dienst van het Koninklijk
Huis en aan het Ministerie van Defensie. Voor artikel 1 vindt de afrekening
nog in het lopende begrotingsjaar plaats; bij de artikelen 2 en 3 zal de
afrekening niet eerder dan in het volgende jaar kunnen plaatsvinden. De
raming van de ontvangsten bij artikel 1 betreft het terug storten van de
uitkering van de Prinses van Oranje. De raming van de ontvangsten bij de
artikelen 2 en 3 is op nihil gesteld en zal alleen betrekking hebben op
ontvangsten uit hoofde van de afrekeningen van voorgaande jaren. De
begrotingsartikelen die worden opgenomen in deze begroting hebben het
karakter van een niet-beleidsartikel.
Begroting I valt onder de niet-departementale begrotingen. Vanwege een
afwijkend regime hoeft geen apart centraal apparaatsartikel te worden
opgenomen in de begroting.
Motie Schouw
In juni 2011 is de motie Schouw ingediend en aangenomen. Deze motie zorgt
er voor dat de landenspecifieke aanbevelingen van de Raad op grond van
de nationale hervormingsprogramma's een eigenstandige plaats krijgen in
de departementale begrotingen. In de begroting van de Koning wordt niet
ingegaan op de motie-Schouw omdat het een niet-departementale
begroting betreft
Groeiparagraaf
Ten opzichte van vorig jaar zijn er geen significante wijzigingen opgenomen
in de begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

5

2. Niet-beleidsartikelen
2.1 Artikel 1 Grondwettelijke uitkering aan leden van het Koninklijk Huis
A. Algemene doelstelling
Het verstrekken van de grondwettelijke uitkeringen krachtens artikel 1 van
de Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis (WFSKH).
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Algemene Zaken is verantwoordelijk voor het beheer van
de begroting van de Koning (artikel 4.3 lid 1, Comptabiliteitswet 2016).
C. Beleidswijzigingen
Niet van toepassing.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 1 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art. 1 Grondwettelijke uitkering aan leden van het Koninklijk Huis
(bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

8.583

8.874

10.521

10.521

10.521

10.521

10.521

Uitgaven

8.583

8.874

10.521

10.521

10.521

10.521

10.521

Institutionele Inrichting

8.583

8.874

10.521

10.521

10.521

10.521

10.521

0

0

111

1.653

1.653

1.653

1.653

Ontvangsten

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
Dit begrotingsartikel bevat de grondwettelijke uitkeringen krachtens de
WFSKH, zoals deze wet luidt met ingang van 1 januari 2009.1
Naast de formele taken als Staatshoofd zet de Koning zich in voor de
bevolking van het Koninkrijk der Nederlanden. De Koning heeft daarbij
een samenbindende, vertegenwoordigende en aanmoedigende rol.
In artikel 1 van de WFSKH staat beschreven welke leden van het Koninklijk
Huis een grondwettelijke uitkering ontvangen. In 2022 ontvangen de
Koning, de echtgenote van de Koning, de Koning die afstand van het
koningschap heeft gedaan en de vermoedelijke opvolger van de Koning
een grondwettelijke uitkering. De Minister-President heeft op 11 juni 2021
de Tweede Kamer geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35570 I, nr. 15)
over het besluit van de Prinses van Oranje dat zij tot het einde van haar
studie de A-component terug zal storten. De B-component zal zij tevens
terug storten, zolang zij geen hoge kosten zal maken in haar functie als
beoogd troonopvolger. Het terug te storten bedrag wordt in de begroting
van het daaropvolgende jaar verwerkt, dus het bedrag van 2021 wordt
verwerkt in de begroting van 2022.
1

Kamerstukken II 2008/09, 31505, nr. 2 en gepubliceerd in het Staatsblad (Stb. 2008, 535)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

6

De raming over 2022 is als volgt samengesteld:
Tabel 2 Raming Grondwettelijke uitkeringen 2022 (bedragen x € 1.000)
A

B

Totaal

Inkomen Personele en
materiële
uitgaven
De Koning

1.007

5.125

6.132

De echtgenote van de Koning

400

667

1.067

De Koning die afstand heeft gedaan van het
koningschap

569

1.100

1.669

De vermoedelijke opvolger van de Koning

299

1.354

1.653

2.275

8.246

10.521

Totaal

De uitkeringen bestaan uit een A-component, die het feitelijke inkomen
vormt, en een B-component voor personele en materiële uitgaven. De
personele uitgaven hebben met name betrekking op de hofhouding en
een aantal andere personeelsleden die hun instructie rechtstreeks van de
uitkeringsgerechtigde leden ontvangen. Tot de hofhouding behoren het
management van de Dienst van het Koninklijk Huis en adviseurs. De
materiële uitgaven hebben betrekking op activiteiten met een hoog repre­
sentatief karakter die samenhangen met de functie van de Kroondrager.
Het bedrag van de uitkering en de wijze van indexering van de uitkering zijn
in de WFSKH bepaald.
Voor de indexering van het inkomen van de leden van het Koninklijk Huis,
de A-component, wordt de ontwikkeling van het netto inkomen van de
vicepresident van de Raad van State gevolgd. De bedragen in de begroting
zijn gebaseerd op een raming van de inkomensontwikkeling van de vicepre­
sident. De cao-ontwikkeling van de sector Rijk is hierbij het uitgangspunt.
Omdat er nog geen cao is afgesloten voor de sector Rijk, wordt voor de
indexering gebruik gemaakt van de verwachte loonontwikkeling op basis
van de contractloonstijging zoals opgenomen in het Centraal Economisch
Plan 2021. Jaarlijks vindt afrekening plaats op basis van de werkelijke
inkomensontwikkeling.
De indexering van de B-component, de vergoeding voor personele en
materiële uitgaven, is gebaseerd op de loonontwikkeling van de sector Rijk
en de consumentenprijsindex van het Centraal Bureau voor de Statistiek
(CBS). De helft van de B-component volgt de loonontwikkeling van de sector
rijk. Om een raming op te stellen voor het volgende begrotingsjaar wordt
de cao-ontwikkeling van de sector Rijk gebruikt. Omdat er nog geen cao is
afgesloten voor de sector Rijk, wordt voor de indexering gebruik gemaakt
van de verwachte loonontwikkeling op basis van de contractloonstijging
zoals opgenomen in het Centraal Economisch Plan 2021. De andere helft van
de B-component volgt de consumentenprijsindex van het CBS. Om een
raming op te stellen voor het volgende begrotingsjaar wordt uitgegaan van
de verwachte ontwikkeling van de consumentenprijsindex zoals
opgenomen in het Centraal Economisch Plan 2021. Ook voor de Bcomponent vindt jaarlijks afrekening plaats op basis van de werkelijke loonen prijsontwikkeling.
Ontvangsten
De budgettaire verwerking van de terugstorting van de grondwettelijke
uitkering van de vermoedelijke opvolger van de Koning zal plaatsvinden in
het daaropvolgende begrotingsjaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

7

2.2 Artikel 2 Functionele uitgaven van de Koning
A. Algemene doelstelling
Het verrichten van uitgaven die functioneel met het koningschap
samenhangen krachtens artikel 3 van de Wet financieel statuut van het
Koninklijk Huis (WFSKH).
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Algemene Zaken is verantwoordelijk voor het beheer van
de begroting van de Koning (artikel 4.3 lid 1, Comptabiliteitswet 2016).
C. Beleidswijzigingen
Niet van toepassing.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 3 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art. 2 Functionele uitgaven van de Koning (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

30.470

31.136

31.136

31.136

31.136

31.136

31.136

Uitgaven

30.470

31.136

31.136

31.136

31.136

31.136

31.136

Institutionele Inrichting

30.470

31.136

31.136

31.136

31.136

31.136

31.136

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Begrotingsartikel 2 bevat de functionele uitgaven die te relateren zijn aan
de uitoefening van het koningschap en die op declaratiebasis door de Dienst
van het Koninklijk Huis (DKH) namens de Koning worden ingediend bij de
Minister-President en die ten laste van deze begroting worden betaald.
Het begrotingsartikel bestaat uit een personele component, een materiële
component en de dotatie aan de bestemmingsreserves. De uitputting van
dit begrotingsartikel vindt plaats via de verstrekking van voorschotten aan
de Dienst van het Koninklijk Huis.
De primaire taak van de Dienst van het Koninklijk Huis is de ondersteuning
van Koning Willem-Alexander, Koningin Máxima, de Prinses van Oranje,
Prinses Beatrix en overige leden van het Koninklijk Huis bij hun werkzaam­
heden. De Dienst van het Koninklijk Huis bestaat uit het Civiele Huis en
het Militaire Huis. De diverse hofdepartementen van het Civiele Huis kennen
ieder hun eigen discipline. Leden van het Militaire Huis ondersteunen de
coördinatie en de uitvoering van evenementen en diverse veiligheidsas­
pecten rondom het Koninklijk Huis. In onderstaande tabel wordt de opbouw
van begrotingsartikel 2 nader uitgesplitst.
Tabel 4 Raming 2022 (bedragen x € 1.000)
Personeel Dienst van het Koninklijk Huis

19.633

Materieel Dienst van het Koninklijk Huis

9.203

Dotatie bestemmingsreserves

2.300

Totaal

31.136

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

8

Personele uitgaven
De personele uitgaven hebben betrekking op gemiddeld 250 fte. Dit is
exclusief de leden van de hofhouding die worden betaald uit de vergoeding
voor personele uitgaven van de grondwettelijke uitkeringen. Dit is
structureel 10 fte minder dan voorgaande jaren. Deze maatregel is genomen
om de autonome stijging van ICT-uitgaven te kunnen opvangen binnen
het totaal beschikbare begrotingskader.
Materiële uitgaven
De materiële uitgaven hebben betrekking op uitgaven voor de diverse
hofdepartementen, uitgaven voor faunabeheer, uitgaven voor bezoeken aan
het Caribische deel van het Koninkrijk en uitgaven voor luchtvaartuigen.
Dotatie bestemmingsreserves
De Dienst van het Koninklijk Huis heeft bestemmingsreserves voor lange
termijninvesteringen. Door te reserveren kan de Dienst van het Koninklijk
Huis een planmatig financieel beleid voeren en worden incidentele hoge
uitgaven bij langetermijninvesteringen voorkomen. Jaarlijks vinden
dotaties aan en onttrekkingen van de bestemmingsreserves plaats waaraan
een investeringsplan ten grondslag ligt. Ieder jaar vindt hierop controle
plaats door een accountant met daarop een review door de Auditdienst Rijk
en de Algemene Rekenkamer.
Hieronder worden de diverse posten binnen de materiële uitgaven,
waaronder de werkzaamheden van de hofdepartementen, nog nader
toegelicht.
Departement Intendance
De Intendance verzorgt het dagelijks beheer en het onderhoud van de aan
het Staatshoofd ter beschikking gestelde Koninklijke Paleizen. Ook het in
de paleizen aanwezig meubilair en het onderhoud aan de tuinen en parken,
vallen onder verantwoordelijkheid van de Intendance. De Intendance werkt
nauw samen met het Rijksvastgoedbedrijf. De formatie van dit departement
betreft circa 31 fte.
Departement Hofmaarschalk
Het departement van de Hofmaarschalk geeft vorm aan het Koninklijk
onthaal en de logistieke uitvoering bij alle evenementen en ontvangsten in
binnen-en buitenland waar leden van het Koninklijk Huis gastheer zijn. Ook
zorgt het departement voor de dagelijkse operatie van de particuliere
Koninklijke huishouding. De formatie van dit departement betreft circa 113
fte.
Koninklijk Staldepartement
Het Koninklijk Staldepartement zorgt voor het vervoer van de leden van
het Koninklijk Huis en de hofhouding. Dit gebeurt deels in eigen beheer,
terwijl een ander deel wordt verzorgd in nauwe samenwerking met
partners. De formatie van dit departement betreft circa 39 fte. Binnen dit
departement worden ook de kosten verantwoord die betrekking hebben op
de uitgaven voor luchtvaartuigen. De uitkeringsgerechtigde leden van het
Koninklijk Huis mogen, zoals bepaald in het Besluit gebruik van het
regeringsvliegtuig en luchtvaartuigen van de krijgsmacht, gebruik maken
van het regeringsvliegtuig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

9

Tabel 5 Raming uitgaven voor luchtvaartuigen 2022
Uren

Tarief per
uur

Bedrag

Inzet regeringsvliegtuig

80

5.601

448.080

Inzet Gulfstream KLu

20

2.786

55.720

Inhuur civiele helikopters

variabel

25.000

Inhuur civiele vliegtuigen

variabel

Totaal

351.200
880.000

Departement Koninklijke Verzamelingen
Onder de Koninklijke Verzamelingen wordt verstaan het geheel aan
cultureel erfgoed dat in de afgelopen eeuwen is bijeengebracht door en
aangeboden aan leden van het Huis Oranje-Nassau. Hieronder vallen
beeldende kunst en kunstnijverheid, maar ook fotografie en bibliotheek- en
archiefbestanden. Het Departement Koninklijke Verzamelingen beheert de
meeste collecties van het Huis Oranje-Nassau en draagt zorg voor de door
diverse stichtingen, familieleden en de Staat toevertrouwde collecties.
Daarnaast heeft het departement een taak bij het ontsluiten van de
archieven, collecties en paleizen voor publiek. De formatie van dit
departement betreft circa 14 fte.
Departement Informatie en Communicatie Technologie
Het Departement Informatie- en Communicatietechnologie verzorgt de
digitale informatievoorziening en de informatie- en communicatietechno­
logie voor de Koning zelf, de Dienst van het Koninklijk Huis, Kroondomein
Het Loo en het Kabinet van de Koning. De formatie van dit departement
betreft circa 11 fte.
Departement Faunabeheer
Binnen het departement Faunabeheer wordt een bedrag geraamd van
€ 195.000, met name voor het onderhoud van de wegen en de wildrasters,
de zogenoemde infrastructurele kosten van het Kroondomein Het Loo.
Daarnaast wordt een bedrag geraamd van € 92.000 voor de exploitatie van
de terreinauto’s en een bedrag van € 16.000 aan materiële uitgaven voor
reiskosten, opleidingen, accountantskosten, etc. De formatie van dit
departement betreft circa 6 fte. De personeelsuitgaven voor deze zes fauna­
beheerders bedragen € 460.000.
Overige ondersteunende Departementen
Tot de overige ondersteunende departementen behoren het Bureau van
de Grootmeester, het Algemeen Secretariaat, de Thesaurie en de stafaf­
deling P&O. Deze onderdelen zijn onder andere verantwoordelijk voor de
algemene dagelijkse leiding, de invulling van het programma van de leden
van het Koninklijk Huis, de coördinatie van (staats)bezoeken en
evenementen en ondersteuning op het gebied van financiën en HRM. De
formatie van deze departementen betreft in totaal circa 29 fte. Het geheel
van alle hofdepartementen valt onder de verantwoordelijkheid van de
Grootmeester.
De uitgaven van € 80.000 die samenhangen met bezoeken aan het
Caribische deel van het Koninkrijk in de vorm van reis- en verblijfkosten
(inclusief de vliegkosten) vormen ook een deel van de materiële uitgaven
die binnen dit begrotingsartikel worden geraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

10

2.3 Artikel 3 Doorbelaste uitgaven van andere begrotingen
A. Algemene doelstelling
Het toerekenen van de uitgaven die niet via de Dienst van het Koninklijk Huis
lopen, maar wel deel uitmaken van de uitgaven die functioneel
samenhangen met het koningschap.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Deze uitgaven ontstaan (en worden betaald) onder de verantwoordelijkheid
van de desbetreffende minister. De Minister van Algemene Zaken is verant­
woordelijk voor het beheer van de begroting van de Koning (artikel 4.3 lid
1, Comptabiliteitswet 2016) en zorgt voor een adequate toerekening.
C. Beleidswijzigingen
Niet van toepassing.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 6 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art. 3 Doorbelaste uitgaven van andere begrotingen (bedragen x
€ 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

6.414

6.772

6.546

6.546

6.546

6.546

6.549

Uitgaven

6.414

6.772

6.546

6.546

6.546

6.546

6.549

Doorbelaste uitgaven van andere
begrotingen

6.414

6.772

6.546

6.546

6.546

6.546

6.549

53

268

0

0

0

0

0

Ontvangsten

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Op dit begrotingsartikel worden de uitgaven toegelicht die niet via de Dienst
van het Koninklijk Huis lopen, maar wel deel uitmaken van de uitgaven die
functioneel samenhangen met het koningschap. Het gaat om de uitgaven
in het kader van de voorlichting (Rijksvoorlichtingsdienst), het Militaire Huis
als onderdeel van de Dienst van het Koninklijk Huis en de uitgaven van
het Kabinet van de Koning. De uitgaven worden primair geraamd en
verantwoord ten laste van desbetreffende begrotingen en zullen vervolgens
door de minister (rechtstreeks) worden doorbelast aan de begroting van
de Koning, die daarvoor een raming bevat. Daartegenover ontstaat dan
een ontvangstenraming op de desbetreffende begroting.
Rijksvoorlichtingsdienst
De afdeling Communicatie Koninklijk Huis (CKH) van de Rijksvoorlichtings­
dienst (RVD) verzorgt de communicatie over de Koning en de andere leden
van het Koninklijk Huis. Het betreft jaarlijks de volgende activiteiten:
– Voorbereiding, advisering en inhoudelijke en organisatorische media­
begeleiding van ruim 250 publieke optredens in binnen- en buitenland,
zoals werkbezoeken, evenementen en staatsbezoeken;
– woordvoering en beantwoording van mediavragen en strategisch
communicatieadvies;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

11

–
–
–

behandeling van interviewverzoeken en begeleiding bij mediaoptredens
van leden van het Koninklijk Huis;
opstellen en uitgeven van circa 300 persberichten over activiteiten van
het Koninklijk Huis en
inhoudelijk beheer van de online communicatieactiviteiten via
Instagram, Facebook, Twitter, YouTube en de website van het Koninklijk
Huis.

Bij de uitvoering van deze activiteiten wordt zorg gedragen voor een goed
evenwicht tussen tijdige en feitelijke voorlichting enerzijds en bescherming
van de persoonlijke levenssfeer anderzijds.
Militaire Huis
Het Militaire Huis (MH) is een integraal onderdeel van de Dienst van het
Koninklijk Huis (DKH). De activiteiten van het Militaire Huis betreffen onder
meer:
– het (mede-)organiseren van evenementen voor en begeleiding van de
Koning en de leden van het Koninklijk Huis;
– het coördineren van veiligheidsaspecten binnen de DKH en namens de
DKH met externe partners in de veiligheidsketen;
– het onderhouden van de niet-politieke contacten tussen het Koninklijk
Huis en het Ministerie van Defensie en
– het verzorgen van het militaire ceremonieel aan het hof.
Kabinet van de Koning
Het Kabinet van de Koning (KvdK) ondersteunt als kleine, eigenstandige
overheidsorganisatie de Koning ten behoeve van de uitoefening van diens
constitutionele taken en fungeert als schakel tussen de Koning en de overige
leden van de regering en bestuurlijke autoriteiten. De taken van het Kabinet
van de Koning omvatten met name:
– informeren van de Koning ten behoeve van zijn gesprekken met binnen­
landse en buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders, van staats- en
andere buitenlandse bezoeken, bezoeken aan andere landen van het
Koninkrijk en werkbezoeken. Voorbeelden van ontvangsten zijn het
aanbieden van geloofsbrieven door ambassadeurs van andere landen
en het beëdigen van hoge functionarissen waarvoor in de wet is
vastgelegd dat dit geschiedt ten overstaan van de Koning. Bezoeken van
de Koning omvatten, naast de genoemde buitenlandse bezoeken, onder
meer werkbezoeken met ministers en staatssecretarissen en streekbe­
zoeken;
– tijdig en in correcte vorm aan de Koning ter tekening voorleggen van alle
door de ministeries en de Staten-Generaal aangeboden stukken en het
verzorgen van de daarbij behorende correspondentie;
– opstellen en overbrengen van boodschappen aan andere staatshoofden
en aan internationale autoriteiten;
– behandelen en doorgeleiden van aan de Koning gerichte verzoek­
schriften. Deze brieven worden op het Kabinet aan de hand van een
analyse van de onderhavige problematiek overgedragen aan de
bewindspersoon die verantwoordelijk is voor het beleidsterrein en
– registreren, bewaren en aan het Nationaal Archief overdragen van
wetten en Koninklijke Besluiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

12

3. Bijlagen
Bijlage 1: Verdiepingshoofdstuk
Artikel 1 Grondwettelijke uitkering aan leden van het Koninklijk Huis
Tabel 7 Uitgaven niet-beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

8.874

10.397

10.397

10.397

10.397

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutaties 1e suppletoire
begroting 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

0

124

124

124

124

124

Stand ontwerpbegroting 2021

Nieuwe mutaties
Nominale bijstelling
grondwettelijke uitkeringen
Koning, echtgenote van de
Koning, Koning die afstand heeft
gedaan van het koningschap en
de vermoedelijke opvolger van
de Koning
Extrapolatie grondwettelijke
uitkeringen Koning, echtgenote
van de Koning, Koning die
afstand heeft gedaan van het
koningschap en de
vermoedelijke opvolger van de
Koning

‒

‒

‒

‒

‒

10.397

Stand ontwerpbegroting 2021

8.874

10.521

10.521

10.521

10.521

10.521

Tabel 8 Ontvangsten niet-beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutaties 1e suppletoire
begroting 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Terugstorting grondwettelijke
uitkering van de vermoedelijke
opvolger van de Koning

0

111

1.653

1.653

1.653

1.653

Stand ontwerpbegroting 2022

0

111

1.653

1.653

1.653

1.653

Nieuwe mutaties

Artikel 2 Functionele uitgaven van de Koning
Tabel 9 Uitgaven niet-beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

30.470

30.470

30.470

30.470

30.470

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

666

666

666

666

666

666

Stand ontwerpbegroting 2021

Mutaties 1e suppletoire
begroting 2021
Nieuwe mutaties
Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2022

‒

‒

‒

‒

‒

30.470

31.136

31.136

31.136

31.136

31.136

31.136

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

13

Tabel 10 Ontvangsten niet-beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutaties 1e suppletoire
begroting 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

0

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

Artikel 3 Doorbelaste uitgaven van andere begrotingen
Tabel 11 Uitgaven niet-beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

6.340

6.340

6.341

6.341

6.341

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

434

208

208

208

208

208

‒

‒

‒

‒

‒

6.341

Stand ontwerpbegroting 2021

Mutaties 1e suppletoire
begroting 2021
Nieuwe mutaties
Extrapolatie
Bijdrage Kabinet van de Koning
categoriemanagement
vakliteratuur en abonnementen

‒2

‒2

‒3

‒3

‒3

0

Stand ontwerpbegroting 2022

6.772

6.546

6.546

6.546

6.546

6.549

Tabel 12 Ontvangsten niet-beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

268

0

0

0

0

0

268

0

0

0

0

0

Mutaties 1e suppletoire
begroting 2021
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de verschillende onderdelen
binnen begrotingsartikel 3 over 2022. Het begrotingsartikel bestaat uit een
personele en een materiële component.
Tabel 13 Raming over 2022 (bedragen x € 1000)
2022
Doorbelaste personele uitgaven

5.234

Doorbelaste materiële uitgaven

1.312

Totaal

6.546

waarvan Rijksvoorlichtingsdienst

1.790

waarvan Militaire Huis

2.044

waarvan Kabinet van de Koning

2.712

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

14

Bijlage 2: Moties en toezeggingen
Tabel 14 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties
Omschrijving van de motie
De motie-Wassenberg over de onderliggende stukken bij
de subsidiebeschikking voor Kroondomein Het Loo
(Kamerstukken II 2020/21 35 570 I, nr. 8)

Vindplaats

Stand van zaken

Begrotingsbehandeling
2021, 7 oktober 2020

De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
heeft op 4 maart 2021, mede namens de Minister-President,
de Kamer geinformeerd en de beschikbare onderliggende
stukken bij de subsidiebeschikking voor Kroondomein Het
Loo aan de Kamer verstrekt (Kamerstukken II 2020/21 35 570
I, nr. 14).

Tabel 15 Door bewindslieden gedane toezeggingen
Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

Het kabinet zal de motie-Sneller/Kuiken over een periodieke
toetsing van de B-component (Kamerstukken II 2020/21 35 Begrotingsbehandeling
470 I, nr. 8) uitvoeren. Hierover volgt voor het einde van dit 2021, 7 oktober 2020
jaar een uitgebreide brief.

De brief is in voorbereiding.

In de brief zal het kabinet ook een reactie geven op vragen
Begrotingsbehandeling
van de Kamer over evalueren van het indexatiemechanisme
2021, 7 oktober 2020
in de A-component.

De brief is in voorbereiding.

De resultaten van het onderzoek door het
Rijksvastgoedbedrijf (RVB) naar verduurzamingsmogelijkheden rondom Paleis Huis ten Bosch worden in
de loop van 2021 verwacht.

Het onderzoek door het RVB naar
verduurzamingsmogelijkheden rondom Paleis Huis ten
Bosch bevindt zich in de afrondende fase.

Begrotingsbehandeling
2021, 7 oktober 2020

Het is gebleken dat het niet rendabel is om zonnepanelen te
plaatsen op Paleis Noordeinde. Het RVB onderzoekt verder Begrotingsbehandeling
nog de mogelijkheden voor zonnepanelen op de Koninklijke 2021, 7 oktober 2020
Stallen en Noordeinde 66.

De onderzoeken lopen of worden in het najaar van 2021
opgestart vanwege geplande onderhoudswerkzaamheden
aan het dak en Veilig Werken Op Hoogte.

Bijlage 3: Extracomptabele bijlage bij de begroting van de Koning 2022
Binnen de Rijksbegroting worden ook op begrotingen van andere
ministeries uitgaven geraamd die in verband met het koningschap kunnen
worden beschouwd. Het gaat om de begrotingen van Justitie en Veiligheid
en Defensie voor de beveiliging, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
voor het ter beschikking stellen van paleizen en Buitenlandse Zaken voor
uitgaande staatsbezoeken, officiële bezoeken en werkbezoeken van het
Koninklijk Huis en inkomende bezoeken van hoogwaardigheidsbekleders.
De betreffende ministers zijn ervoor verantwoordelijk. De begroting van
de Koning en deze andere begrotingen vormen het stelsel van te ramen en
verantwoorden uitgaven die samenhangen met de uitoefening van het
koningschap.
In deze extracomptabele bijlage worden bovengenoemde uitgaven gepre­
senteerd. Door deze uitgaven op een integrale wijze bij de begroting van
de Koning te presenteren, wordt de vindbaarheid van en het inzicht in deze
uitgaven vergroot. De extracomptabele bijlage brengt geen verandering in
de ministeriële verantwoordelijkheid voor de respectievelijke begrotings­
posten.
Naast de uitgaven die in verband met het koningschap kunnen worden
beschouwd, zijn ook andere onderwerpen opgenomen in paragraaf
2 ‘Overige onderwerpen’. Dit betreft de uitgaven voor het onderhoud aan
de Groene Draeck, de subsidie voor Kroondomein Het Loo en een verwijzing
naar de stichtingen die vermogensbestanddelen bevatten die functioneel
zijn voor de uitoefening van het koningschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

15

1. Geraamde uitgaven die in verband met het koningschap kunnen worden
beschouwd
De voor 2022 geraamde uitgaven worden hieronder per begroting nader
toegelicht.
Tabel 16 Buitenlandse Zaken (begroting V, artikel 4) (bedragen x € 1.000)
2022
Buitenlandse Zaken

2.000

Voor uitgaven ten behoeve van staatsbezoeken, officiële bezoeken en
werkbezoeken van het Koninklijk Huis wordt € 2 miljoen geraamd.
Tabel 17 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting VII, artikel
9) (bedragen x € 1.000)
2022
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

16.000

Krachtens artikel 4 van de Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis
worden drie paleizen ter beschikking gesteld aan de Koning. Dit zijn paleis
Huis ten Bosch, paleis Noordeinde en het Koninklijk Paleis Amsterdam. De
uitvoering hiervan vindt plaats via de begroting van BZK.
De bijdrage aan het RVB voor huisvesting van het Koninklijk Huis bedraagt
€16 mln. en is opgebouwd uit de volgende componenten:
– Circa € 8,0 mln rente en afschrijving voor investeringen die via de leenfa­
ciliteit zijn gefinancierd en zijn geactiveerd op de balans van het RVB;
– Circa € 6,4 mln voor regulier onderhoud. Hiermee worden onder meer
technische installaties onderhouden, worden storingen verholpen en
worden gebouwen onderhouden en hersteld. Voor het onderhoud aan
de paleizen geldt - vanwege het veelal monumentale karakter van de
objecten - een hogere norm dan voor kantoren.
– Het restant van circa € 1,6 mln betreft betalingen voor met name kleinere
investeringen op basis van wet- en regelgeving (o.a. brandveiligheid) en
kosten voor kleinere aanpassingen.
Conform een door de minister-president gedane toezegging bij de
behandeling van de ontwerpbegroting 2016 van de Koning, geeft onder­
staande meerjarenplanning inzicht in geplande onderzoeken naar en het
meerjarig groot onderhoud cq. renovatie van de paleizen. Over de wijze
waarop zulke projecten gefinancierd worden is de Tweede Kamer geïnfor­
meerd in de brief van 2 december 2015 (Kamerstukken II 2015/16, 34300
XVIII, nr. 45).
Tabel 18 Onderzoek en renovatie huisvesting Koninklijk Huis (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

‒

‒

‒

‒

‒

‒

- Paleis Huis ten Bosch

geen

geen

geen

geen

geen

geen

- Koninklijk Paleis Amsterdam

geen

geen

geen

geen

geen

geen

- Paleis Noordeinde

geen

geen

geen

geen

geen

geen

Onderzoek
Renovatie/groot onderhoud

Justitie en Veiligheid (begroting VI, artikel 36)
De Minister van Justitie en Veiligheid heeft op basis van onder andere de
Politiewet de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de leden van
het Koninklijk Huis en is daarmee verantwoordelijk voor een adequate en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

16

proportionele uitvoering van de beveiliging rondom de leden van het
Koninklijk Huis en hun woon- en werkverblijven. De Minister van Justitie en
Veiligheid en de Minister van Defensie zorgen voor de uitvoering daarvan
in personele zin. Deze ministers hebben middelen voor deze beveiligings­
taken op hun begroting staan, ongeacht of deze uitgaven voor beveiliging
betrekking hebben op leden van het kabinet, van de Kamers der StatenGeneraal of het Koninklijk Huis. De Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijkrelaties zorgt voor een adequate uitvoering van fysieke
beveiliging van woon- en werkverblijven. Vanwege veiligheidsrisico’s
worden deze uitgaven niet nader toegerekend, omdat daar informatie over
de beveiliging aan zou kunnen worden ontleend naar de te beveiligen
objecten en personen.
Defensie (begroting X, artikel 5), uitgaven bewaking koninklijke paleizen
De Minister van Defensie is beheersverantwoordelijk en verantwoordelijk
voor de vaststelling van de omvang, samenstelling en de vereiste mate van
gereedheid van de Koninklijke Marechaussee (KMar). De uitvoering is
opgedragen aan de KMar. Het gezag over de KMar berust bij meerdere
ministeries. Afhankelijk van de betreffende taak zijn dat de ministeries van
Justitie en Veiligheid, Buitenlandse Zaken, Binnenlandse Zaken en Konink­
rijksrelaties en Defensie. In artikel 4 van de Politiewet (2012) wordt de KMar
onder meer het waken over de veiligheid van de leden van het Koninklijk
Huis, in samenwerking met andere daartoe aangewezen organen,
opgedragen.
2. Overige onderwerpen
Defensie (begroting X, artikel 2), uitgaven Groene Draeck
De Groene Draeck is in 1957 door de Nederlandse bevolking aan toenmalig
kroonprinses Beatrix geschonken. De Staat gaf bij deze gelegenheid mede
het onderhoud van de Groene Draeck als geschenk. De kosten voor het
onderhoud aan de Groene Draeck worden verantwoord bij het Ministerie
van Defensie zolang Prinses Beatrix gebruik maakt van de Groene Draeck.
Vanwege het benodigde grote en meerjarige onderhoud wordt dit door
tussenkomst van de Dienst van het Koninklijk Huis (DKH) door een specia­
listische werf uitgevoerd. Tot een maximum van € 435.000 kunnen kosten
worden gefactureerd over de komende vijfjaarsperiode (2021 t/m 2025)
waarmee de gemiddelde onderhoudskosten voor het rijk binnen € 87.000
per jaar zullen blijven. De daadwerkelijke uitgaven kunnen over de jaren
heen fluctueren.
Tabel 19 Defensie (begroting X, artikel 2 Taakuitvoering Zeestrijdkrachten)
(bedragen x € 1.000)
Onderhoud Groene Draeck

2022

2023

2024

2025

2026

87

87

87

87

87

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (begroting XIV, artikel 12) subsidie
Kroondomein Het Loo
Het Loo is een landgoed van circa 10.400 hectare en bestaat uit twee deelge­
bieden: de Staatsdomeinen bij Het Loo en het eigenlijke Kroondomein. Bij
de Staatsdomeinen bij Het Loo zijn de baten en lasten voor rekening van
de Staat. De Kroondrager is economisch eigenaar van het eigenlijke
Kroondomein (6.700 hectare) en heeft hierop het vruchtgebruik en gebrui­
kersrechten alsmede de lasten. Het juridisch eigendom berust bij de Staat.
Het Rijk verstrekte de afgelopen jaren een subsidie van € 0,8 mln. aan de
Kroondrager, als privaatrechtelijk vruchtgebruiker van het eigenlijke
Kroondomein, voor beheers- en inrichtingsmaatregelen van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

17

Kroondomein. De huidige subsidie loopt tot eind 2021. Op de begroting van
LNV is € 0,8 mln. gereserveerd voor een nieuwe aanvraag met ingang van
2022.
Stichtingen
Op de website van het Koninklijk Huis is een overzicht van stichtingen
opgenomen, waarin vermogensbestanddelen zijn ondergebracht die
functioneel zijn voor het uitoefenen van het koningschap.
Te denken valt aan de stichting Kroongoederen van het Huis Oranje-Nassau,
waarin bijvoorbeeld de Gouden Koets is ondergebracht, en de stichting
Koninklijke Geschenken, die de geschenken beheert welke aan de Koning
zijn aangeboden bij bijvoorbeeld staatsbezoeken. Voor meer informatie
over de stichtingen wordt verwezen naar de rubriek ‘Financiën Koninklijk
Huis’ op www.koninklijkhuis.nl. In deze rubriek is informatie beschikbaar
over diverse aan het Koninklijk Huis gerelateerde financiële onderwerpen,
zoals de begroting van de Koning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 I, nr. 2

18