Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 660

Voorstel van wet van de leden Ellemeet en
Aukje de Vries houdende wijziging van de Wet
kwaliteit, klachten en geschillen zorg in verband
met de invloed van zorgverleners

Nr. 7

VERSLAG
Vastgesteld 9 juli 2021
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, belast met
het voorbereidend onderzoek van voorliggend wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en
opmerkingen afdoende door de initiatiefnemer worden beantwoord, acht
de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende
voorbereid.
Inhoudsopgave
I.

II.

blz.

Algemeen

1

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.

2
3
7
8
9
9
10
10

Inleiding
Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
Verhouding tot nationale regelgeving
Gevolgen
Toezicht en handhaving
Financiële gevolgen
Evaluatie
Advies en consultatie

Artikelsgewijs

11

I. ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie willen de initiatiefnemers Ellemeet en Aukje
de Vries (en hun voorgangers) allereerst hartelijk danken voor het nemen
van dit goede initiatiefwetsvoorstel, namelijk het voorstel van wet van de
leden Ellemeet en Aukje de Vries houdende wijziging van de Wet kwaliteit,
klachten en geschillen zorg in verband met de invloed van zorgverleners
(hierna: het wetsvoorstel). Wat mooi zou het zijn als, zoals beschreven
wordt, inderdaad niets meer over de inhoud van het vak en de beroeps-

kst-35660-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 660, nr. 7

1

ontwikkeling van de zorgverlener wordt besloten zonder hen daarbij te
betrekken.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het initiatiefwetsvoorstel om de Wet kwaliteit, klachten en geschillen
zorg (Wkkgz) te wijzigen in verband met de invloed van zorgverleners.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het initiatiefwetsvoorstel van de leden Ellemeet en de Vries. Zij willen de initiatiefnemers complimenteren met hun inzet en de gewijzigde en uitgebreidere
memorie van toelichting.
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden onderschrijven met de indieners het
belang van invloed van zorgverleners op de werkvloer. Zij hebben een
aantal vragen aan de indieners.
De leden van de fractie van GroenLinks zijn erg verheugd met het
wetsvoorstel van de leden Aukje de Vries en Ellemeet. Zij hebben nog wel
een aantal vragen over het wetsvoorstel.
1. Inleiding
De leden van de D66-fractie willen benadrukken dat zij groot belang
hechten aan invloed en zeggenschap van medewerkers op het beleid
binnen hun organisatie. Dat geldt met name voor zorginstellingen waarbij
inspraak van zorgverleners in het algemeen en verpleegkundig en
verzorgend personeel in het bijzonder een grote bijdrage kan leveren aan
een goede kwaliteit van zorg, maar ook kan bijdragen aan het werkplezier
en daarmee aan het kunnen aantrekken en behouden van zorgpersoneel.
Deze leden danken daarbij de initiatiefnemers voor het opstellen van dit
wetsvoorstel. Wel hebben zij hierbij nog vragen, omdat het voor deze
leden nog onvoldoende duidelijk is in hoeverre aangetoond is dat dit
wetsvoorstel zal bijdragen aan meer invloed en zeggenschap zonder dat
dit een disproportionele administratieve last met zich meebrengt.
De leden van de CDA-fractie delen met de initiatiefnemers de analyse
dat werkenden in de zorg te weinig autonomie hebben en te weinig
betrokken worden bij de ontwikkelingen in en de resultaten van de
zorginstelling. Zij zijn het dan ook met de initiatiefnemers eens over het
doel van dit wetvoorstel, namelijk meer autonomie en meer medezeggenschap. Een goed functionerende verpleging en verzorging binnen
organisaties ligt aan de basis van goede zorg. Deze leden zijn van mening
dat de indieners onvoldoende hebben geanalyseerd waarom zorgmedewerkers hieraan nu onvoldoende kunnen bijdragen en niet worden
betrokken bij het primaire zorgproces. Kunnen de indieners hierop
reflecteren?
De leden van de CDA-fractie vragen in algemene zin aan de initiatiefnemers om eens te reageren op het feit dat de Raad van State stelt dat er
voldoende mogelijkheden zijn om zowel via wetgeving als via de
Governancecode Zorg, zorgverleners te betrekken bij het zorginhoudelijk
beleid omtrent de zorg. Met andere woorden, in hoeverre is het
wetsvoorstel noodzakelijk of is het wenselijk deze wetgevende stap te
zetten?
Wat is volgens de initiatiefnemers de reden c.q. wat zijn de oorzaken dat
er nu blijkbaar met verpleegkundigen en verzorgenden geen regulier
teamoverleg is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 660, nr. 7

2

Met het oog op de uitdagingen waar de zorg voor staat, zoals de
inhaalzorg die geleverd moet worden, de aankomende vergrijzing en
verplaatsing van zorg van de tweede naar de eerste lijn, is het volgens de
leden van de GroenLinks-fractie noodzakelijk dat zorgverleners invloed
kunnen uitoefen op het zorginhoudelijke beleid en het primaire proces.
Ook zonder deze uitdagingen is het echter in de ogen van genoemde
leden belangrijk dat zorgverleners mee kunnen beslissen over de wijze
waarop zij zorg moeten verlenen. Daarnaast blijkt uit alle onderzoeken
naar de arbeidsmarkt in de zorg dat het gebrek aan invloed van zorgverleners een reden is om het vak te verlaten.
2. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
De leden van de VVD-fractie lezen dat de nadruk binnen het initiatiefvoorstel ligt op het verbeteren van de invloed van verpleegkundigen en
verzorgenden. Deze leden zijn hier zeer blij mee. Het wetsvoorstel betreft
echter iedereen die volgens de Wkkgz een zorgverlener is. Waaruit blijkt
dat de invloed van andere zorgverleners, anders dan medisch specialisten, verpleegkundigen en verzorgenden, niet achterloopt en van invloed
kan zijn op de directe verbetering van de zorg, zo vragen deze leden.
De leden van de VVD-fractie concluderen, verwijzend naar de evaluatie
van de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz), dat met
een wetswijziging een cultuursomslag te bewerkstelligen is. Zijn de
initiatiefnemers het met genoemde leden eens dat de Wmcz een
cultuuromslag mede afdwong vanwege de vaste bestuursstructuur? Hoe
denken de initiatiefnemers dat de in het wetsvoorstel genoemde
cultuuromslag bewerkstelligd zal worden, wetende dat de open norm veel
ruimte laat voor «eigen invulling»? Waarbij eigen invulling dan bekeken
dient te worden vanuit zowel werkgever als zorgverlener.
De leden van de VVD-fractie lezen voorts dat autonomie van de verpleegkundige uitvoerig wordt beschreven. De verpleegkundige weet inderdaad
vaak prima welke manier het beste werkt. Genoemde leden vragen of
hierbij niet het gevaar bestaat dat ook de eigen regie van de cliënt uit het
oog verloren wordt. Hoe blijft geborgd dat zorg altijd een samenspel is
van autonomie van de professional en de eigen regie van de individuele
cliënt?
De leden van de VVD-fractie lezen dat in de Governancecode Zorg 2017 en
in het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg al goede bepalingen staan
waarmee beoogd wordt de invloed van zorgverleners te versterken. Zo
zijn verpleegkundigen op diverse plaatsen, conform de bestaande kaders,
lid van de raad van bestuur of is de beroepsgroep vertegenwoordigd in de
Verpleegkundig Advies Raden (VAR). Hoe is de controle op deze kaders?
Hoe zou juist dit wetsvoorstel nog van meerwaarde kunnen zijn op de al
bestaande kaders? Welke ruimte kan juist door middel van dit
wetsvoorstel gecreëerd worden, zo vragen genoemde leden.
De leden van de D66-fractie vragen de initiatiefnemers te reflecteren op
hun keuze om de nadruk te leggen op het verbeteren van de invloed van
verpleegkundigen en verzorgenden – wat deze leden van harte kunnen
ondersteunen – maar dat zij in de precieze wetswijziging geen specifieke
aanpassingen voorstellen voor de positie van verpleegkundig en
verzorgend personeel. Kunnen de initiatiefnemers uitleggen wat de
gevolgen zijn voor de relatieve invloed van verpleegkundigen en
verzorgenden, daar waar hun belangen tegenstrijdig zijn aan andere
beroepen binnen de zorg? Geldt dan altijd dat hun positie versterkt wordt?
Is deze stelling niet afhankelijk van de aanname dat de invloed van
verpleegkundig en verzorgend personeel altijd en overal achterloopt op
die van ander zorgpersoneel? Kunnen de initiatiefnemers deze aanname
nader onderbouwen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 660, nr. 7

3

De leden van de D66-fractie lezen dat de initiatiefnemers stellen dat met
het kiezen voor deze open norm wordt geborgd dat zorgprofessionals
door alle lagen van de organisatie invloed hebben. Kunnen de initiatiefnemers nader uitleggen welke waarborgen dit wetsvoorstel hiervoor
bevat zodat deze invloed ook daadwerkelijk door alle lagen wordt
uitgeoefend en dat deze open norm overal ook op deze wijze wordt
uitgelegd en toegepast?
De leden van de D66-fractie begrijpen dat de invloed van zorgverleners op
het beleid van groot belang is en dat deze invloed niet continu bij iedere
beslissing meegewogen hoeft te worden, maar wel op regelmatige basis.
Wat verstaan de initiatiefnemers onder het begrip «regelmatige basis»?
Zal deze beoogde mate van invloed naar verwachting worden bereikt als
het wetsvoorstel hier geen nadere invulling aan geeft? Of zorgt dit ervoor
dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) moeite zal hebben met
het handhaven van deze wetswijziging, omdat een zorgaanbieder het
begrip «regelmatig» zeer breed kan uitleggen? Kunnen de initiatiefnemers
tevens uitleggen waarom zij de beoogde invloed op regelmatige basis niet
hebben opgenomen in de tekst van het wetsvoorstel?
De leden van de D66-fractie ondersteunen de wens van de initiatiefnemers
dat zorgverleners vanaf het begin worden betrokken bij het beleid binnen
hun organisaties. Kunnen de initiatiefnemers uitleggen of het huidige
wetsvoorstel voldoende handvatten biedt om deze wens tot uitvoering te
brengen? Waarom is er bijvoorbeeld niet voor gekozen om dit punt op te
nemen in het wetsvoorstel als dit een belangrijke factor is voor goede
zorg? Hebben toezichthouders op deze manier voldoende handvatten om
hierop te handhaven dat zij niet – zoals de initiatiefnemers terecht aan de
orde stellen – slechts pas in de laatste fase betrokken worden bij het
maken van beleid?
De leden van de D66-fractie vragen de initiatiefnemers welke concrete
gevolgen deze wetswijziging zal hebben voor kleine zorgaanbieders.
Vanwege de kleine omvang van de instelling is het aannemelijk dat de
invloed van zorgverleners vaak heel natuurlijk verloopt en op informele
basis plaatsvindt, omdat de lijnen binnen de organisatie kort zijn. Zien de
initiatiefnemers het risico dat deze zorginstellingen zich genoodzaakt
zullen voelen om deze bestaande zeggenschap sterk te formaliseren,
waarmee de administratieve lasten stijgen zonder dat dit zorgt voor een
concrete verbetering? Hebben de toezichthouders voldoende handvatten
om maatwerk te bieden voor de handhaving van deze wetsbepaling bij
kleine zorgaanbieders? Hebben de initiatiefnemers hierover contact gehad
met de toezichthouders en zo ja, wat was hun reactie op dit punt? Hoe
kunnen kleine zorgaanbieders er zeker van zijn dat zij voldoen aan de wet
als er – conform datgene wat de initiatiefnemers beogen – informeel
sprake is van invloed op het zorginhoudelijk beleid?
De leden van de D66-fractie delen voorts de constatering van de initiatiefnemers dat zeggenschap soms niet van de grond komt omdat vertegenwoordigende gremia niet representatief zijn voor de achterban. Deze
leden vragen daarbij hoe dit wetsvoorstel ervoor zorgt dat de vertegenwoordigers van verpleegkundigen en verzorgenden wel afdoende
vertegenwoordigd zijn bij de beleidsbeslissingen. Bestaat er niet het risico
dat de zeer open norm, zonder een specifieke vermelding van verpleegkundig en verzorgend personeel, maakt dat zorgaanbieders kunnen
voldoen aan de eisen van de wet zonder dat de vertegenwoordigende
gremia representatief zijn voor verpleegkundig en verzorgend personeel?
Hebben de initiatiefnemers hierover contact gehad met de toezichthouders en zo ja, wat was hun reactie op dit punt? Waren er geen
alternatieve wetteksten mogelijk waarbij dit risico wel ondervangen zou
kunnen worden en waarom is daar door de initiatiefnemers niet voor
gekozen? Kunnen zij tevens onderbouwen waarom dit probleem volgens
hen slechts gedeeltelijk relevant is voor het onderhavige wetsvoorstel?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 660, nr. 7

4

De leden van de CDA-fractie zijn met de initiatiefnemers van mening dat
de inspraak van de zorgverlener op het zorginhoudelijk beleid en de
uitvoering daarvan heel belangrijk zijn. De initiatiefnemers onderbouwen
onderhavig wetsvoorstel met het feit dat onder andere de adviezen van de
commissie Werner en de Governancecode Zorg 2017 te weinig hebben
opgeleverd. De Raad van State concludeert min of meer het tegenoverstelde. In de praktijk, zo stellen zij, is de norm dat zorgverleners invloed
dienen te hebben op het beleid van zorginstellingen duidelijk geregeld.
Maar in de praktijk gebeurt dit nog onvoldoende. Kunnen de initiatiefnemers aangeven wat de meerwaarde van dit wetsvoorstel precies is,
juist om de uitvoering ervan het in de praktijk te laten slagen? Waarom
denken de initiatiefnemers dat wat klaarblijkelijk een cultuurprobleem is,
opgelost wordt door een structuuraanpassing?
Voorts lezen de leden van de CDA-fractie dat de initiatiefnemers
aannemen dat zorgverleners intrinsiek gemotiveerd zijn om de best
mogelijke zorg te leveren. Door de initiatiefnemers wordt aangenomen
dat de kwaliteit van zorg zal toenemen doordat de zorgverlener in de
positie gebracht wordt om vanuit de eigen professionele expertise mee te
praten over de zorgverlening van de organisatie. Genoemde leden hebben
groot respect voor al het werk dat zorgprofessionals doen en zij zijn van
mening dat invloed van zorgmedewerkers zeker bijdraagt aan de kwaliteit
van zorg. Deze leden vragen echter wat dan de opvatting is van de
initiatiefnemers betreffende de invloed en (mede)zeggenschap van
inwoners van instellingen, zeker in de langdurige zorg. Ook zij kunnen
relevante adviezen aandragen die bijdragen aan de kwaliteit van zorg. Hoe
verhouden deze twee groepen of belangen zich tot elkaar? Zijn de
initiatiefnemers het met de leden van de CDA-fractie eens dat met name
in de instellingen voor langdurige zorg, de belangen anders kunnen liggen
dan elders vanwege de langdurige zorg- en werkrelaties?
Voorts lezen de leden van de CDA-fractie dat de initiatiefnemers stellen
dat op plekken waar zorgverleners een hogere tevredenheid over de
aansturing en de leidinggevenden rapporteren, er ook meetbaar betere
uitkomsten voor de patiënten zijn. Genoemde leden kunnen zich dit goed
voorstellen, en daarmee draagt een en ander bij aan de kwaliteitsverhoging van de zorg. Deze leden vragen of de initiatiefnemers echter het
verschil zien tussen patiënt en cliënt. Zij vragen dit meer in het bijzonder
indien gekeken wordt naar de zorgrelatie tussen medewerker en cliënt in
de langdurige zorg, waar in sommige gevallen tientallen jaren een
zorgrelatie kan bestaan.
De wetswijziging zal gaan gelden voor iedereen die volgens de Wkkgz een
zorgverlener is, ook al ligt de nadruk bij dit initiatiefwetsvoorstel op het
verbeteren van de invloed van verpleegkundigen en verzorgenden op
zorginhoudelijk beleid en het primaire proces.
Op dit punt hebben de leden van de CDA-fractie toch enkele aanvullende
vragen.
In het wetsvoorstel is gekozen voor de term «zorginhoudelijk beleid» en in
de memorie van toelichting worden twee begrippen gebruikt, namelijk de
termen «zorginhoudelijk beleid» en «primair proces». Kunnen de
initiatiefnemers deze begrippen verduidelijken en het verschil tussen
beide aangeven? Tevens richt het voorstel zich op iedereen die zorg
verleent, maar meer in het bijzonder op verpleegkundigen en verzorgden,
omdat «die nog zo achterlopen».
Voor artsen is meer inspraak en/of medezeggenschap geregeld. Waarom
kiezen de initiatiefnemers er dan niet voor om de groepen verpleegkundigen en verzorgenden in het wetsvoorstel expliciet te noemen? Zijn de
initiatiefnemers het ermee eens dat activiteitenbegeleiders een ander
belang hebben dan verpleegkundigen? Deze leden vragen hoe elk belang
dan vervolgens moet worden gewogen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 660, nr. 7

5

Aanpassing van de Wkkgz
De leden van de CDA-fractie lezen dat de indieners kiezen voor een open
norm, namelijk dat zorgverleners invloed moeten hebben op het primaire
proces van zorgverlening en het zorginhoudelijk beleid van de organisatie.
Hierdoor wordt invloed van de zorgprofessional geborgd door alle lagen
van de organisatie heen. Dat betekent zowel op het niveau van de raad
van bestuur, als op het niveau van besluiten die op de werkvloer worden
genomen. Genoemde leden begrijpen dat, maar vragen of de indieners
niet vrezen dat er allerlei ingewikkelde en complexe overlegstructuren
worden opgetuigd. Vervolgens vragen deze leden wat er nog meer kan of
moet gebeuren om de raad van bestuur zorgverleners wel te laten
betrekken bij de zorginhoud of bij het primaire proces. Waarom doen deze
raden van bestuur dat nu niet?
Beoogde effecten van het wetsvoorstel
De leden van de CDA-fractie lezen dat de indieners met het onderhavige
wetsvoorstel een cultuuromslag willen beogen. Kunnen zij aangeven
waarom dat, als dat met de Wkkgz en de Goverancecode niet gelukt is,
met dit voorstel wel zal lukken?
Invulling van de open norm
De leden van de CDA-fractie zijn het met de indieners eens dat er vanuit
de prakrijk veel goede ideeën leven om het werk gemakkelijker en
kwalitatief beter te maken. Vinden de initiatiefnemers dat invloed van
verpleegkundigen en verzorgenden een onderdeel kan zijn van het
normale wekelijkse werkoverleg of moeten deze leden het zo lezen dat
organisaties een apart overleg moeten instellen? Of moeten deze leden
het zo lezen dat de wijze waarop het overleg vorm krijgt, afhangt van de
omvang en complexiteit van de organisatie?
Bij de invulling van de open norm geven de initiatiefnemers als voorbeeld
dat zorgprofessionals zelf kunnen bepalen in welke volgorde een ronde
wordt gedaan. Volgens de leden van de CDA-fractie heeft dat niet te
maken met invloed op beleid maar met autonomie en verminderen van
administratieve lasten. Kunnen de initiatienemers daar op reflecteren?
Wetgeving als instrument
De leden van de CDA-fractie constateren dat medezeggenschap ook via de
Wet op de ondernemingsraden (WOR) geregeld is, maar de initiatiefnemers geven drie argumenten waarom dit wetsvoorstel toch nodig is. Zij
attenderen erop dat de WOR geldt voor organisaties die groter zijn dan 50
werknemers en dat het in het onderhavige wetsvoorstel specifiek gaat om
zorginhoudelijke punten. Genoemde leden menen dat het toch ook zo is
dat volgens art. 35b van de WOR voor organisaties met minder dan 50
personen een personeelsvertegenwoordiging (PVT) kan worden
opgericht? Waarom is er niet voor gekozen dit punt onder te brengen bij
de WOR en het via de Wkkgz te regelen? Kunnen de initiatiefnemers
toelichten waarom een dergelijke wetswijziging niet nodig is voor andere
sectoren zoals de kappersbranche of een fabriek waarin medische
apparaten worden gemaakt?
De leden van de SP-fractie vinden het erg belangrijk dat zorgverleners
meer zeggenschap krijgen over alle belangrijke zaken die raken aan goed
bestuur. Zij zijn het met de indieners eens dat dit op dit moment onvoldoende geregeld is voor zorgverleners in verschillende zorgorganisaties.
Genoemde leden vragen de indieners op welke zaken zorgverleners
invloed krijgen. Is dat enkel op de kwaliteit van zorg en de zorgverlening,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 660, nr. 7

6

of is dat ook op andere zaken die raken aan goed bestuur, zoals het recht
om in te grijpen bij plannen zoals fusies, nieuwbouw, vastgoed, aanschaf
van ict of de jaarlijkse begroting? Voorts vragen deze leden wat de
indieners onder «meer inspraak» verstaan. Is het juist niet van belang dat
zorgverleners zeggenschap krijgen in plaats van vrijblijvende inspraak?
Deze leden ontvangen graag een toelichting hierover van de indieners.
De leden van de SP-fractie begrijpen dat de indieners een open norm
voorstaan die niet voorschrijft welke invloed zorgverleners krijgen, maar
wel dát ze invloed kunnen krijgen. Deze leden vragen de indieners of een
open norm niet te vrijblijvend is. Kunnen de indieners een aantal
voorbeelden geven van wat zij verstaan onder deze open norm? Bestaat
de mogelijkheid dat er grote verschillen zullen ontstaan in zeggenschap
van zorgverleners tussen verschillende werkgevers? Vinden de indieners
dit een wenselijke ontwikkeling?
Voorts lezen de leden van de SP-fractie dat leidinggevenden, waar immers
de beslissingsmacht is belegd, het recht behouden om de beslissing te
nemen, maar hierbij de mogelijkheid moeten bieden aan zorgverleners
om hun professionele opinie te geven over de zorgverlening. Genoemde
leden vragen in hoeverre het voorliggende voorstel afwijkt van de invloed
van de huidige verpleegkundige adviesraden. Kunnen de indieners dit
toelichten?
Tevens geven de indieners aan dat zorgverleners niet continu bij elke
beslissing betrokken hoeven te worden, maar wel op regelmatige basis.
Met wie overleggen zorgverleners eigenlijk? Is dit enkel met leidinggevenden of ook met de raad van bestuur en de raad van toezicht? Worden
bestuurders hierbij actief betrokken, of moeten zij alleen maar kijken of er
overleggen plaatsvinden tussen zorgverleners en leidinggegeven?
De leden van de fractie van GroenLinks hebben vragen over het doel van
het wetsvoorstel. Genoemde leden lezen dat er met het wetsvoorstel ook
een cultuuromslag wordt beoogd. Hoe zien de initiatiefnemers dit voor
zich?
3. Verhouding tot nationale wetgeving
De leden van de D66-fractie onderstrepen het grote belang van
zeggenschap van zorgverleners bij het zorginhoudelijk beleid van hun
instelling. Deze leden vragen de indieners wel te onderbouwen waarom
deze wetswijziging dermate urgent is dat deze niet meegenomen kan
worden in het wetsvoorstel Wet integere bedrijfsvoering zorgaanbieders
(Wibz). Heeft het niet de voorkeur van de indieners dat zorgaanbieders
slechts één keer worden geconfronteerd met nieuwe regelgeving op het
gebied van hun bedrijfsvoering en niet twee keer vlak achter elkaar?
Hebben beide wetsvoorstellen niet tot doel een cultuuromslag in de
bedrijfsvoering van zorginstellingen te realiseren? Zouden de initiatiefnemers kunnen aangeven hoe zij voorkomen dat het doel wordt bereikt
om niet te conflicteren met de Wibz?
De leden van de CDA-fractie constateren dat de regering het
wetsvoorstel Wibz heeft aangekondigd. De regering is voornemens om
met de Wibz de wettelijke eisen aan de bedrijfsvoering van zorgaanbieders aan te scherpen. Weten de indieners wat de stand van zaken is bij
de Wibz en of de internetconsultatie al gestart is? Weten de indieners wat
er in dit concept-voorstel staat over de invloed van zorgmedewerkers op
het primaire proces of op de zorginhoud?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 660, nr. 7

7

4. Gevolgen
De leden van de D66-fractie hebben vragen bij de stelling van de
initiatiefnemers dat dit wetsvoorstel geen extra administratieve lasten tot
gevolg heeft. Deze leden ondersteunen de stelling dat meer invloed van
zorgverleners op het zorginhoudelijk beleid kan zorgen voor een verlaging
van administratieve lasten omdat dit erg belangrijk is voor veel zorgverleners. Kunnen de initiatiefnemers daarnaast uitleggen op welke wijze de
IGJ effectief kan handhaven op de zeer open norm die dit wetsvoorstel
neerlegt, zonder dat daar administratieve lasten bij komen kijken voor de
zorginstelling of de zorgverleners? Bij een controle zullen zij toch moeten
kunnen aantonen dat zorgverleners invloed hebben op het zorginhoudelijk
beleid? Kunnen de initiatiefnemers in hun antwoord vooral ook het
perspectief van kleine zorgaanbieders betrekken, waarbij nu niet altijd is
vastgelegd op welke wijze zorgverleners zijn betrokken bij het zorginhoudelijk beleid? Kunnen zij tevens ingaan op de vraag naar het risico dat
zorginstellingen erg overdadig zullen worden in het registreren,
vastleggen en rapporteren van de invloed van zorgverleners op het beleid,
omdat de norm in de wet zo open is geformuleerd? Deze leden wijzen
daarbij op het plan dat de zorginstelling in samenspraak met de zorgverleners kan maken, en waarin uiteengezet dient te worden hoe zij de
invloed van zorgverleners willen borgen, zoals de initiatiefnemers zelf
voorstellen in de toelichting. Los van het punt dat een dergelijk plan
wenselijk en effectief kan zijn, vragen deze leden wel of hierbij geen
sprake is van aantoonbare extra administratieve lasten. Hebben de
initiatiefnemers dit wetsvoorstel laten toetsen op een toename of afname
van administratieve lasten door het Adviescollege Toetsing Regeldruk
(ATR)? Zo nee, zijn zij bereid dit alsnog te doen?
De leden van de CDA-fractie lezen dat de indieners van mening zijn dat
de belangrijkste doelstelling van dit wetsvoorstel het verbeteren van de
kwaliteit van zorg is. Zij zien dat alle drie de betrokken partijen, namelijk
ten eerste cliënten en/of patiënten, ten tweede verpleegkundigen en/of
verzorgenden en ten derde de raden van bestuur, een andere visie hebben
op het begrip kwaliteit van zorg en op het primaire proces, en dit op een
andere manier beoordelen. Hoe wegen de indieners dit verschil? Hoe
vinden zij dat hier mee moet worden omgegaan?
Regeldruk: extra handelingen
De leden van de CDA-fractie lezen dat de indieners verwachten dat door
het vergroten van de invloed van zorgverleners op het beleid en de
praktijk, tijd wordt bespaard. Er moeten immers minder beslissingen
genomen worden die in de zorgpraktijk niet goed blijken te werken en die
dan weer teruggedraaid of gecorrigeerd moeten worden. Kunnen de
indieners daarvan voorbeelden noemen? Is daarover onderzoek geweest?
Genoemde leden zouden dit wenselijk vinden, maar vragen de indieners
eens te reflecteren op het standpunt dat dit wetsvoorstel meer regeldruk
zal opleveren voor organisaties en dus ook voor verpleegkundigen en
verzorgden. Is het immers niet zo dat de IGJ zeker bij grotere instellingen
zal verwachten dat er schriftelijk bewijs van overleg aanwezig is?
De leden van de SP-fractie lezen dat de indieners aangeven dat de
belangrijkste reden voor zorgverleners om de zorgsector te verlaten
binnen de invloedsfeer van de werkgever ligt. De indieners geven tevens
aan dat uit het uitstroom-onderzoek van RegioPlus blijkt dat deze redenen
nog belangrijker zijn dan werkdruk, salaris of doorgroeimogelijkheden.
Genoemde leden wijzen op het recente rapport van de SER, «Aan de slag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 660, nr. 7

8

voor de zorg, een actieagenda voor de zorgarbeidsmarkt»,1 waarin wordt
geadviseerd dat de regering meer geld moet vrijmaken om de salarissen
in de zorg te verhogen, omdat het tekort aan personeel steeds groter
wordt. Zijn de indieners het met de leden van de SP-fractie eens dat ook
het structureel verhogen van de salarissen zeer belangrijk is om zorgverleners in de zorg te behouden en aan te trekken?
5. Toezicht en handhaving
De leden van de VVD-fractie zijn blij dat ook voorzien wordt in toezicht
op dit voorstel. Genoemde leden vragen wel of de IGJ en de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) voldoende handvatten hebben met dit wetsvoorstel
om handhavend en doorpakkend te kunnen handelen als de ontwikkelingen achterblijven. Waar gaan ze precies op toetsen?
De leden van de VVD-fractie vragen voorts hoe de initiatiefnemers het
risico zien dat zorgorganisaties, verzorgenden of verpleegkundigen zelf
aan de slag gaan met de invulling van de open norm, wat mogelijk
onvoorziene kosten met zich meebrengt?
De leden van de D66-fractie lezen dat toezicht en handhaving in dit
wetsvoorstel geen extra administratieve lasten voor de IGJ en de NZa met
zich meebrengen en dat deze ook geen extra kader of extra belasting
vormen. Hebben de initiatiefnemers hierover overleg gevoerd met de IGJ
en de NZa en zijn deze partijen dezelfde mening toegedaan? Is het
aannemelijk dat de beoogde cultuuromslag daadwerkelijk gemaakt wordt
als hier geen extra toezicht op zal worden gehouden? Zullen zij in ieder
geval niet meer stukken moeten bestuderen en meer diepgaande
controles moeten uitvoeren om te controleren of aan de voorschriften uit
dit wetsvoorstel wordt voldaan? Of is het aannemelijk dat controle op de
naleving van dit wetsvoorstel ten koste zal gaan van toezicht op andere
voorschriften, als er netto geen extra ruimte ontstaat voor IGJ en NZa?
De leden van de SP-fractie vragen welke vorm van handhaving van
toepassing is indien leidinggevenden en/of bestuurders geen ruimte
bieden aan het versterken van de inspraak van zorgverleners. Kunnen de
indieners verduidelijken of hier dan sancties voor gelden?
6. Financiële gevolgen
De leden van de VVD-fractie lezen dat de initiatiefnemers ervan uitgaan
dat de kosten die gemaakt worden vanwege dit wetsvoorstel, kosten zijn
die uiteindelijk toch wel gemaakt zouden worden. Genoemde leden
vragen of de initiatiefnemers inzicht hebben in de beoogde kosten.
De leden van de VVD-fractie lezen voorts in de internetconsultatie dat er
zorgen zijn rondom de bekostiging binnen de Wet langdurige zorg (Wlz).
De initiatiefnemers geven aan dat dit kosten zijn die toch gemaakt zouden
worden. Kunnen zij hier nog wat meer uitleg over geven, zodat de zorgen
over extra kosten weggenomen kunnen worden?
De leden van de D66-fractie vragen of de initiatiefnemers hebben
overlegd met de NZa over de verwachte invloed van dit wetsvoorstel op
de kostendekkende tarieven die de NZa vaststelt. Deze leden wijzen erop –
los van de wenselijkheid van meer invloed van zorgverleners op het
zorginhoudelijk beleid – dat deze kostendekkende tarieven tot hogere
zorguitgaven leiden en daarmee eventueel grote financiële gevolgen
kunnen hebben op de uitgavenkaders binnen de zorg. Achten de
initiatiefnemers het niet raadzaam om deze gevolgen eerst in beeld te
1

Kamerstuk 29 282, nr. 437 (https://www.rtlnieuws.nl/economie/artikel/5230410/ser-advies-zorgmeer-geld-verpleegkundigen-verzorgers-werkdruk).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 660, nr. 7

9

brengen en duidelijkheid te scheppen over eventuele compensatie voor
zorginstellingen, gemeenten, zorgkantoren en/of zorgverzekeraars
alvorens dit wetsvoorstel in werking te laten treden?
De leden van de CDA-fractie vragen of de initiatiefnemers kunnen
aangeven hoe de NZa en de IGJ tegenover dit wetsvoorstel staan. Hebben
zij dit voorstel langs de lat van de uitvoering gelegd? Zo ja, wat is de
uitkomst hiervan?
Tevens vragen genoemde leden of de onder de Wlz vallende instellingen
bekend zijn met het fenomeen van de VAR, of dat dit juist niet het geval is.
Of is dit in die instellingen een nieuw begrip dat nader moet worden
ingevuld?
7. Evaluatie
De leden van de VVD-fractie vragen de initiatiefnemers of zij een
toelichting kunnen geven op de specifieke doelen die bereikt dienen te
worden met dit wetsvoorstel. Hoe komen deze doelen terug in de
evaluatie? Omvat de evaluatie ook een nulmeting?
8. Advies en consultatie
De leden van de VVD-fractie constateren dat er een uitgebreide
consultatieronde gedaan is waarbij diverse positieve zaken benoemd zijn,
maar waarbij ook zorgen geuit zijn. Deze leden complimenteren de
indieners met dit uitgebreide onderzoek. Vele geplaatste kanttekeningen
zijn door de initiatiefnemers goed verduidelijkt. Deze leden danken de
indieners daarvoor.
Voor de leden van de VVD-fractie blijft nog wel de vraag over hoe de VAR,
de ondernemingsraad (OR) en de eis tot vertegenwoordiging in de raad
van bestuur door middel van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg zich
zullen verhouden tot het nieuwe wetsvoorstel. Hoe gaan zij samenwerken? Geeft dit niet meer overleg en administratieve druk in plaats van
de beoogde verlaging?
De leden van de VVD-fractie constateren voorts dat door dit wetsvoorstel
zorgverleners meer invloed kunnen uitoefenen op het beleid, maar ook op
de directe uitvoering van de zorg. Hierover zijn genoemde leden zeer
verheugd. De vraag leeft nog wel hoe nog beter juist de groep die zo
belangrijk is en de zorg als beste begrijpt, uitgedaagd kan worden zich ook
werkelijk beschikbaar te stellen om mee te denken. Hoe kan dit
wetsvoorstel hierbij extra behulpzaam zijn?
De leden van de D66-fractie vragen of de initiatiefnemers nader kunnen
duiden wat zij verstaan onder het onderstrepen van de noodzaak van het
wetsvoorstel door een grote groep zorgverleners, VAR’s, NU»91 en V&VN.
Betekent dit dat zij het doel van het wetsvoorstel onderschrijven, namelijk
dat zorgverleners meer invloed of zeggenschap op het zorginhoudelijk
beleid krijgen of betekent dit ook dat zij het wetsvoorstel als zodanig
onverkort ondersteunen? Kunnen de initiatiefnemers aangeven wat zij
met deze input hebben gedaan? Waarom stellen de initiatiefnemers dat dit
wetsvoorstel geen extra administratieve lasten tot gevolg heeft, terwijl
bovengenoemde partijen wel vaak aangeven bezorgd te zijn over de
administratieve lasten als gevolg van de invoering van dit wetsvoorstel?
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat er mogelijk een
overlap zit tussen de taken van de OR en van vertegenwoordigende
gremia. Zij vragen hoe de taken van een VAR zich verhouden tot de taken
van de OR. Kan dat goed worden afgebakend en zo ja, hoe dan?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen in de memorie van toelichting en
de reactie van de initiatiefnemers op het advies van de Raad van State dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 660, nr. 7

10

het voorliggende wetsvoorstel breed is uitgezet ter consultatie. Hebben er
ook zorgverleners uit het veld gereageerd en hoe duiden de initiatiefnemers de reacties van individuele zorgverleners op het wetsvoorstel?
Daarbij vragen genoemde leden tevens hoe de initiatiefnemers zorgverleners in het proces van het maken van dit initiatiefwetsvoorstel hebben
betrokken. Is dat alleen bij de internetconsultatie gebeurd of ook eerder?
II. ARTIKELSGEWIJS
Artikel I, onderdeel A
De leden van de D66-fractie vragen waarom ervoor is gekozen de
genormeerde invloed van zorgverleners te beperken tot beleid dat direct
van belang is voor hun bijdrage aan het verlenen van goede zorg. Wordt
hiermee niet het risico gelopen dat een groot deel van het beleid dat van
belang is voor het werkplezier van een verpleegkundige of verzorgende,
wordt aangemerkt als iets wat van indirect belang is en daarmee niet valt
onder dit wetsvoorstel? Kunnen de initiatiefnemers met voorbeelden
aangeven welke zaken zij wel en niet van direct belang vinden voor het
verlenen van goede zorg? Komt dat ook overeen met de verwachte
interpretatie van zorgaanbieders en zorgverleners? Zou het niet helpen als
de wetgever hier duidelijkheid over schept zodat verwarring hierover
voorkomen wordt en zorgverleners in ieder geval invloed hebben op die
vormen van beleid die de wetgever beoogt?
De fungerend voorzitter van de commissie,
Agema
De adjunct-griffier van de commissie,
Krijger

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 660, nr. 7

11