Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

568
Vragen van de leden Gesthuizen en Kooiman (beiden SP) aan de minister
van Justitie over het steeds vaker opsluiten van alleenstaande minderjarige
asielzoekers (ingezonden 20 september 2010).
Antwoord van minister Leers (Immigratie en Asiel) (ontvangen 23 november
2010) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 187.
Vraag 1
Hoeveel alleenstaande minderjarige asielzoekers zitten er momenteel
opgesloten en waarom gebeurt dit?1 Deelt u de mening dat dit in strijd is met
het Kinderrechtenverdrag en opvattingen van de Raad van Europa en de
Verenigde Naties? Zo nee, waarop baseert u uw mening?
Antwoord 1
Op 1 september 2010 zaten er ongeveer 20 amv’s in vreemdelingenbewaring.
Artikel 37 van het Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK) bepaalt dat
geen enkel kind onwettig of op grond van willekeur van zijn of haar vrijheid
wordt beroofd. Verder vereist het Verdrag dat het inbewaringstellen van
kinderen alleen als een ultimum remedium wordt toegepast voor een zo kort
mogelijke duur. Bij de uitvoering van het vreemdelingenbeleid worden deze
bepalingen van het IVRK in acht genomen. Waar mogelijk wordt in Nederland
vrijheidsontneming van kinderen voorkomen en wordt gebruik gemaakt van
alternatieve vormen van opvang of vrijheidsbeperking. Ten aanzien van amv’s
wordt het instrument van vreemdelingenbewaring alléén toegepast indien
een lichter middel niet toereikend is.
Ik verwijs u naar de brief van de minister voor Jeugd en Gezin van
19 februari 2009 naar aanleiding van de behandeling door het
VN-Kinderrechtencomité van Nederlandse rapportages (Tweede Kamer
2008–2009, 31 000, nr. 66).
Voorzover u wat betreft de opvattingen van de Raad van Europa doelt op het
rapport van de Mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa, naar
aanleiding van diens bezoek aan Nederland van 21–25 september 2008,
verwijs ik u naar de Kabinetsreactie terzake van 27 april 2009, alsmede het
daarop volgende verslag van een schriftelijk overleg van 31 mei 2010
(Tweede Kamer 2008–2009, 31 700 V, nr. 95 en Tweede Kamer 2008–2009,
32 123 V, nr. 90).

1

ah-tk-20102011-568
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

NOS, 16 september 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Vraag 2
Worden de lichamelijke en psychische gezondheidsklachten van deze
jongeren niet juist versterkt door het opsluiten in een gevangenis? Zo ja,
waarom gebeurt dit dan toch? Zo nee, waarop baseert u uw mening?
Antwoord 2
Nee. De amv’s die in vreemdelingenbewaring zijn gesteld, verblijven in de
Justitiële Jeugdinrichting (JJI) De Maasberg, die onderdeel uitmaakt van de
Hunnerberg. JJI De Maasberg is speciaal voor deze doelgroep ingericht. Het
personeel in De Maasberg is opgeleid om vanuit een pedagogische invalshoek met amv’s te werken. Er wordt onderwijs verzorgd en er is aandacht
voor vrijetijdsbesteding. Ook is er aandacht voor psychische en lichamelijke
gezondheidsklachten bij amv’s. Hiervoor is speciaal opgeleid personeel
aanwezig.
Vraag 4
Sluit u de jongeren op in de verwachting dat hier een afschrikwekkende
werking van uit zal gaan? Zo ja, kunt u dit nader toelichten?
Antwoord 4
Nee. Vreemdelingenbewaring wordt niet toegepast als middel om af te
schrikken. Vrijheidsontneming wordt toegepast om te voorkomen dat
vreemdelingen zich onttrekken aan het toezicht tijdens de voorbereiding van
hun verwijdering uit Nederland. Vreemdelingenbewaring is een ultimum
remedium en wordt alleen toegepast wanneer er geen lichtere middelen
voorhanden zijn om hetzelfde doel te bereiken.
Vraag 5, 6 en 7
Hoeveel opgesloten minderjarige asielzoekers zijn (verdeeld naar vrijwillig,
gedwongen, Dublin-claim) vanuit bewaring in 2009 en 2010 aantoonbaar
teruggekeerd naar hun land van herkomst?
Hoeveel opgesloten minderjarige asielzoekers zijn na te zijn opgesloten weer
in vrijheid gesteld en hoe is de nazorg geregeld voor deze alleenstaande
minderjarige asielzoekers?
Van hoeveel van deze jongeren is u niet bekend wat er na vrijlating met hen
is gebeurd? Wat vindt u daarvan?
Antwoord 5, 6 en 7
Op grond van artikel 59 van de Vreemdelingenwet kunnen vreemdelingen
zonder rechtmatig verblijf hebben met het oog op uitzetting uit Nederland in
vreemdelingenbewaring worden gesteld. De geldigheid van de vrijheidsontnemende maatregel wordt periodiek door een onafhankelijke rechter getoetst.
De maatregel wordt opgeheven in geval van aantoonbaar vertrek, indien er
niet langer zicht is op uitzetting, of omdat er op basis van nieuwe feiten en
omstandigheden in relatie tot de toelating rechtmatig verblijf onstaat.
In 2009 en 2010 zijn ongeveer 70 vreemdelingen vanuit vreemdelingenbewaring aantoonbaar uit Nederland vertrokken, waarvan ongeveer 10 vreemdelingen zelfstandig en ongeveer 60 vreemdelingen gedwongen.
Ongeveer 50 van de gedwongen vertrekken zijn op grond van een effectuering van een Dublin-claim, de overige 10 amv’s zijn gedwongen naar het land
van herkomst teruggekeerd.
In ongeveer 80 gevallen is de vreemdelingbewaring op last van de rechter
opgeheven omdat er niet langer zicht was op uitzetting. Het gaat hier in
ongeveer 15 gevallen om vreemdelingen die 18 jaar of ouder waren ten tijde
van de opheffing van de vreemdelingenbewaring.
In het geval dat de vreemdelingenbewaring wordt opgeheven op het moment
dat een vreemdeling nog geen 18 jaar is, wordt de voogd hiervan in kennis
gesteld.
Vraag 8 en 9
Wat is uw oordeel over de effectiviteit en de risico’s van het opsluiten van
alleenstaande minderjarige asielzoekers?
Bent u bereid te stoppen met het opsluiten van alleenstaande minderjarige
asielzoekers die niets hebben misdaan? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Antwoord 8 en 9
Met name bij een kwetsbare groep als amv’s acht ik het van belang om zo
veel als mogelijk te volstaan met lichtere toezichtsinstrumenten dan
bewaring. In verband met de herijking van het amv-beleid is toegezegd dat in
combinatie met de implementatie van de beschermende maatregelen voor
zogenaamde risico-amv’s wordt onderzocht of het karakter van JJI De
Maasberg kan worden aangepast en de voorzieningen een meer open
karakter kunnen krijgen, zodat slechts sprake is van vrijheidsbeperking in
plaats van vrijheidsontneming (Kamerstukken II, 2009/10, 27 062, nr. 64 en
65). Ik zal uw Kamer informeren over de uitkomst zodra het onderzoek is
afgerond.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Spekman (PvdA), ingezonden 20 september (vraagnummer 2010Z13147).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3