Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

729
Vragen van het lid Westerveld (GroenLinks) aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Minister voor Rechtsbescherming
over de misstanden bij De Glind en de Tijdelijke regeling financiële
tegemoetkoming voor slachtoffers van geweld in de jeugdzorg (ingezonden
21 oktober 2022).
Antwoord van Staatssecretaris Van Ooijen (Volksgezondheid, Welzijn en
Sport), mede namens de Minister voor Rechtsbescherming (ontvangen
14 november 2022).
Vraag 1
Bent u ervan op de hoogte dat na het eerste deel van de reportage over
misstanden bij Jeugddorp De Glind, nog meer slachtoffers zich hebben
gemeld1? Bent u het ermee eens dat dit betekent dat er waarschijnlijk nog
meer slachtoffers zijn die zich misschien niet zullen melden?
Antwoord 1
Ja, daar ben ik van op de hoogte. Het is lastig om in te schatten of er nog
meer slachtoffers zijn die zich niet zullen melden. Het Schadefonds Geweldsmisdrijven heeft aangegeven dat enkele tientallen oud-bewoners van de Glind
zich bij hen hebben gemeld voor de financiële tegemoetkoming. Dat komt
redelijk overeen met de aantallen die Omroep Gelderland aangeeft. Ik hoop
dat slachtoffers zich zo vrij mogelijk voelen om zich te melden, dan wel bij de
telefoonlijn die Pluryn zelf heeft opgezet, dan wel bij Slachtofferhulp
Nederland of de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).
Vraag 2
Bent u het ermee eens dat dit vraagt om grondig en onafhankelijk onderzoek
naar wat er is gebeurd en wanneer? Zo ja, op welke manier voelt u zich
verantwoordelijk voor dit onderzoek? Bent u het ermee eens dat het
essentieel is dat slachtoffers vertrouwen hebben in dit onderzoek en de
uitkomsten ervan? Begrijpt u dat slachtoffers niet altijd vertrouwen hebben in
het onderzoek dat door zorgaanbieder Pluryn zelf wordt gedaan?

1

ah-tk-20222023-729
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Omroep Gelderland, 13 oktober 2022, «Meer slachtoffers van misstranden in Jeugddorp De
Glind melden zich», www.gld.nl/nieuws/7784415/meer-slachtoffers-van-misstanden-injeugddorp-de-glind-melden-zich.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Ik ben het ermee eens dat grondig en onafhankelijk onderzoek gedaan moet
worden. Hoewel ik me de gevoelens van slachtoffers kan voorstellen, vind ik
het goed dat Pluryn zelf heeft toegezegd een onderzoek te starten. Zij zijn de
eerste aangewezen partij om dit te doen, en kunnen eventuele lessen uit dit
onderzoek ook direct vertalen naar beleid. Pluryn is het onderzoek aan het
voorbereiden. Ik heb begrepen dat ze zowel onderzoek laten doen naar de
stukken die in de archieven bewaard zijn, als methodologisch onderzoek,
bijvoorbeeld door middel van focusgroepen met (oud)medewerkers en
(oud)cliënten. De uitkomsten van beide onderzoeken zijn bedoeld om zowel
helder te krijgen wat er gebeurd is met meldingen, maar ook om te leren hoe
nu en in de toekomst om te gaan met (gevoelens van) onveiligheid van
cliënten en medewerkers.
Vraag 3
Waar kunnen mensen naartoe die zich herkennen in de verhalen die nu naar
buiten komen? Op welke manier worden (oud-) bewoners van De Glind op de
hoogte gesteld van het onderzoek dat op dit moment wordt gedaan naar de
misstanden? Wordt er in het onderzoek zowel gekeken naar het verleden
maar óók naar het heden?
Antwoord 3
Mensen die zich herkennen in de verhalen die naar buiten komen, kunnen
contact opnemen met de telefoonlijn die Pluryn heeft ingesteld voor
slachtoffers. Ze kunnen ook contact opnemen met de telefoonlijn van
Slachtofferhulp Nederland. Slachtoffers kunnen ook contact opnemen met het
Centraal Informatie en Expertisepunt van Trimbos. Dit is speciaal opgericht
voor slachtoffers die geweld hebben meegemaakt tussen 1945–2019 en
daarmee onder het onderzoek van commissie de Winter vielen. In het
antwoord op vraag 2 ben ik ingegaan op het onderzoek dat Pluryn uit gaat
voeren.
Zie eveneens mijn antwoord op vraag 10 over de mogelijkheden waar
jongeren zich kunnen melden.
Zodra de onafhankelijk onderzoekers toegezegd hebben, zal Pluryn bekend
maken op welke wijze het onderzoek wordt ingericht en wie zich eraan
verbindt. Daarnaast bestaan er netwerkbijeenkomsten van oud-bewoners in
de Glind vanuit de Rudolphstichting, waar ook Pluryn en Stichting Jeugddorp
de Glind contact mee hebben. Tot slot is de directie van beide zorgaanbieders
op 7 november 2022 in gesprek gegaan met een afvaardiging van een 15-tal
slachtoffers die zich – deels – via Omroep Gelderland hebben uitgesproken.
Stichting Jeugddorp de Glind, Pluryn en andere zorgaanbieders in het dorp
spreken binnenkort over het vormgeven van Dialoogsessies, zoals geadviseerd door Commissie De Winter in het rapport «Onvoldoende beschermd»2.
Zoals aangegeven bij vraag 2 zal het methodologisch onderzoek zich vooral
richten op lering voor nu en in de toekomst vanuit de ervaringen van
(oud)cliënten en (oud) medewerkers.
Tot slot heeft De Glind een eigen Jongerenraad, waar gesproken wordt over
de jeugd(zorg) in het dorp in het heden.
Vraag 4
Bent u op de hoogte van de signalen dat sommige daders nog steeds werken
in de jeugdzorg en dus regelmatig met kinderen in aanraking komen3? Bent u
het ermee eens dat dit zeer zorgelijk is? Op welke manier wordt dit meegenomen in het onderzoek dat door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd wordt
uitgevoerd?
Antwoord 4
Ik heb de uitzending gezien waarin wordt aangegeven dat hier signalen over
zijn.

2
3

https://www.clientenraad.nl/nieuws/in-dialoog-over-geweld-in-de-jeugdzorg
Omroep Gelderland, 13 oktober 2022, «Susan, Barry en Miranda: «misbruikt door zelfde pleegvader in De Glind»», www.gld.nl/nieuws/7785149/susan-barry-en-miranda-misbruikt-doorzelfde-pleegvader-in-de-glind.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

De IGJ zal ten aanzien van de signalen en meldingen die nog in onderzoek
zijn over de Glind ook het aspect van veiligheid meenemen in haar toezicht.
Verder is het belangrijk dat slachtoffers aangifte doen van mishandeling of
geweld zodat kan worden opgetreden en eventueel een veroordeling volgt.
Daarbij geldt dat voor de professionals die werkzaam zijn in de jeugdhulp een
VOG (Verklaring Omtrent Gedrag) vereist is en deze niet kan worden verstrekt
bij een veroordeling voor een strafbaar feit. Onder vraag 7 ga ik in op het
opsporen van eventuele daders.
Vraag 5
Bent u zich ervan bewust dat Omroep Gelderland ook heeft gesproken met
voormalig medewerkers van De Glind die op de hoogte waren van misbruik,
maar zich nooit eerder hebben gemeld uit angst voor represailles? Wat zegt
dit volgens u?
Antwoord 5
Ik vind het ernstig te horen dat voormalig medewerkers van de Glind op de
hoogte waren van misbruik, maar zich niet hebben gemeld uit angst voor
represailles. Het doen van meldingen moet altijd mogelijk zijn en er moet een
cultuur bestaan waarin dit ook normaal is als er iets aan de hand is.
Vraag 6
Is het mogelijk en wenselijk om een onafhankelijk meldpunt op te zetten waar
slachtoffers en oud-collega’s zich kunnen melden als ze weten dat daders nog
steeds werkzaam zijn binnen de jeugdzorg?
Antwoord 6
Er is een landelijk meldpunt zorg (LMZ) bij de IGJ waar slachtoffers en
oud-collega’s meldingen kunnen doen. Dat kan ook anoniem. Het LMZ geeft
advies en informatie bij klachten over de kwaliteit van zorg en geeft aan
welke stappen mensen/ jeugdigen met klachten kunnen zetten. Naast het LMZ
heeft de IGJ een apart Meldpunt voor (ex) medewerkers en zorgaanbieders.
Daarnaast zijn jeugdhulpaanbieders conform de Jeugdwet verplicht om
calamiteiten en geweld bij de IGJ te melden. Hierbij gaat het om bijvoorbeeld
fysiek geweld, seksueel grensoverschrijdend gedrag en/of psychisch geweld.
Ook moeten jeugdhulpaanbieders zoals gezinshuizen beschikken over een
onafhankelijk vertrouwenspersoon, zoals een vertrouwenspersoon van het
Advies- en Klachtenbureau Jeugdzorg (AKJ).
Jeugdigen en hun ouders kunnen daar terecht voor hulp bijvoorbeeld bij het
indienen van een (tucht)klacht over een jeugdhulpaanbieder. De vertrouwenspersoon van het AKJ komt in het geval van een gezinshuis vier keer per jaar
langs om een gesprek te voeren met de jeugdige. Bij klachten kan ook een
gesprek worden gevoerd met de betreffende jeugdprofessional eventueel in
aanwezigheid van diens leidinggevende. Indien sprake is van acuut gevaar
dan kan de vertrouwenspersoon de situatie zelf signaleren bij de IGJ.
Vraag 7
Wat gaat u doen om te zorgen dat daders worden opgespoord en waar dat
kan worden berecht? Wat betekent de wetswijziging uit 2013, waarbij is
afgesproken dat er geen verjaringstermijn meer geldt voor zedenmisdrijven
met kinderen, concreet voor slachtoffers en daders van misbruik bij De Glind?
Antwoord 7
Slachtoffers kunnen zich melden bij de politie. De politie kan slachtoffers de
weg wijzen naar hulpverlening en/of aangifte dan wel melding opnemen. In
het geval van een aangifte wordt in lijn met de aanwijzing zeden beoordeeld
of er voldoende aanknopingspunten zijn voor nadere opsporing en vervolging.
Sinds 1 april 2013 geldt geen verjaringstermijn voor ernstige seksuele
misdrijven tegen minderjarigen waarop een straf staat van 8 jaar of meer
(artikel 70 lid 2 onder 2 Wetboek van strafrecht). Dit geldt ook voor ernstige
seksuele misdrijven die vóór 1 april 2013 zijn gepleegd en op dat moment
nog niet waren verjaard.
In de artikelen in de media wordt gesproken over mogelijke strafbare feiten
(fysieke- en geestelijke mishandeling of seksueel misbruik) in de jaren tachtig
en negentig, maar sommigen ook recent. Er dient per aangifte beoordeeld te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

worden of deze wetswijziging betekent dat verdachten van misbruik bij de
Glind nog vervolgd kunnen worden.
Vraag 8
Welke concrete maatregelen heeft u genomen sinds het onderzoek van
Commissie De Winter naar geweld in de jeugdzorg vanaf 1945? Kunt u dat
per aanbeveling toelichten?
Antwoord 8
De aanbevelingen die commissie De Winter heeft gedaan zijn heel breed. Ze
passen ook bij ambities die vanuit de rijksoverheid en vanuit het veld soms al
waren ingezet. Vaak zijn er meerdere acties of trajecten per aanbeveling. En
sommige opdrachten of trajecten zijn ook relevant voor meerdere aanbevelingen.
Tegelijk zijn het soms ook zaken waarbij het enige tijd duurt voordat er een
concreet resultaat te zien is, of waarvan het belangrijk is dat ze continu onder
de aandacht blijven. Een voorbeeld is de aanbeveling om goed en geschoold
personeel in de jeugdzorg in te zetten. Dit heeft continu de aandacht van de
rijksoverheid en veldpartijen, maar is soms ook ingewikkeld in een periode
waarin personeel soms moeilijk te vinden is. In de bijlage bij deze brief treft u
een tabel aan met een overzicht van de aanbevelingen en de opvolgingen die
daar tot nu toe aan zijn gegeven.
Vraag 9
Is het een optie om de Stichting Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ)-registratie
voor tenminste een van beide gezinshuisouders verplicht te stellen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 9
Het is wel gewenst dat één van de gezinshuisouders beschikt over een
SKJ-registratie. Echter omdat het geen garantie is dat er daadwerkelijk
kwalitatief betere zorg wordt geleverd en het door de norm van de verantwoorde werktoedeling ook mogelijk is om een niet-geregistreerde professional (de gezinshuisouder) en een geregistreerd professional samen in te
zetten, is dit laatste ook een optie. Het is wenselijk dat de gezinshuisouders
beschikken over de juiste competenties en vaardigheden. Als een gezinshuisouder de juiste competenties heeft, maar (nog) niet de benodigde (SKJ)
registratie heeft, is het volgens de norm van de verantwoorde werktoedeling,
mogelijk om een niet-geregistreerde professional (de gezinshuisouder) en een
geregistreerd professional samen in te zetten. In de praktijk gebeurt dit in
gezinshuizen doordat een gedragswetenschapper die in dienst is van het
gezinshuis of de zorgaanbieder meekijkt met de (nog) niet geregistreerde
gezinshuisouder.
Vraag 10
Hoe worden kinderen in jeugdzorginstellingen, pleeg- en gezinshuizen op de
hoogte gesteld van hun recht op een onafhankelijke vertrouwenspersoon?
Hoe wordt gewaarborgd dat zij ten allen tijde van dit recht gebruik kunnen
maken en niet worden gehinderd?
Antwoord 10
Jeugdhulpaanbieders zoals gezinshuizen dienen een onafhankelijk vertrouwenspersoon, bijvoorbeeld een vertrouwenspersoon van het AKJ beschikbaar
te hebben. Elke gemeente moet zorgen dat jongeren en (pleeg)ouders/
verzorgers terecht kunnen bij een vertrouwenspersoon. Het Ministerie van
VWS heeft het AKJ ingekocht om het vertrouwenswerk in de jeugdhulp uit te
voeren. Het AKJ gaat met vaste vertrouwenspersoon langs instellingen,
gezinshuizen of pleeggezinnen zodat zij jongeren zien en jongeren hen aan
kunnen spreken. De frequentie waarmee het AKJ langskomt verschilt per
soort verblijf. Bij gesloten jeugdzorg is dit eenmaal per week, maar voor
gezinshuizen is dit minder frequent, namelijk minimaal vier keer per jaar.
Er zijn nu meer mogelijkheden voor slachtoffers van geweld om veilig een
melding te doen, dan in de jeugdhulp zoals die eind vorige eeuw georganiseerd was.
Zo hebben kinderen, ouders en pleegouders, op grond van de Jeugdwet,
klachtrecht. Jeugdhulpaanbieders waaronder gezinshuizen moeten een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

klachtenregeling opstellen waarin in ieder geval voorzien wordt in een
klachtencommissie met een onafhankelijk voorzitter die de klachten kan
behandelen. Er bestaat ook de mogelijkheid een tuchtklacht in te dienen.
Tenslotte kan er, zoals eerder beschreven, ook gemeld worden bij het LMZ
van de IGJ. Het LMZ geeft advies en informatie bij klachten over de kwaliteit
van zorg en geeft aan welke stappen mensen/ jeugdigen met klachten kunnen
zetten.
Vraag 11
Welke andere maatregelen neemt u om de veiligheid van kinderen te
waarborgen?
Antwoord 11
Zie mijn antwoord op vraag 8.
Vraag 12
Bent u het ermee eens dat de slachtoffers van De Glind aanspraak maken op
de tijdelijke regeling financiële tegemoetkoming voor slachtoffers van geweld
in de jeugdzorg? Op welke manier worden de slachtoffers die zich nu melden
op de tijdelijke regeling gewezen, zeker gezien het feit dat de regeling per
31 december 2022 stopt?
Antwoord 12
Slachtoffers van bovenmatig geweld die tussen 5 mei 1945 en 12 juni 2019
minderjarig waren en onder verantwoordelijkheid van de overheid zijn
geplaatst in de Glind kunnen een aanvraag indienen voor de Tijdelijke
regeling financiële tegemoetkoming voor slachtoffers van geweld in de
jeugdzorg. Het Schadefonds en andere organisaties waar slachtoffers van
geweld in de jeugdzorg terecht kunnen, communiceren inmiddels actief dat
de Tijdelijke regeling per 31 december 2022 eindigt. Slachtoffers die zich nu
melden worden door die verschillende instanties op de regeling en het
beëindigen daarvan gewezen (bijvoorbeeld via lotgenotenorganisaties, SHN
en het Centraal Informatie en Expertisepunt Trimbos instituut). In nieuwsbrieven van het SKJ is in 2022 ook aandacht besteed aan het onderzoek van
commissie De Winter en het feit dat er tot 31 december 2022 een financiële
tegemoetkoming kan worden aangevraagd. Pluryn zal de slachtoffers die zich
bij haar melden actief wijzen op het bestaan en de beëindiging van deze
regeling.
Vraag 13
Bent u bereid om de tijdelijke regeling langer open te stellen nu er opnieuw
misstanden naar buiten komen zoals bij De Glind, die zowel de voorwaarden
als de periode van de tijdelijke regeling (5 mei 1945 en 12 juni 2019)
omvatten? Zo niet, bent u het ermee eens dat de slachtoffers er niets aan
kunnen doen dat misstanden soms pas later aan het licht komen en dat ook
zij recht hebben op dezelfde tegemoetkoming?
Antwoord 13
In het onderzoek van de commissie De Winter dat in 2019 werd afgerond is
geconstateerd dat er misstanden in de jeugdzorginstellingen en pleeggezinnen hebben plaatsgevonden. Naar aanleiding daarvan werd onder meer deze
tijdelijke, laagdrempelige, regeling in het leven geroepen om de slachtoffers
van bovenmatig geweld in de jeugdzorg erkenning te kunnen bieden voor het
doorgemaakte leed. De signalen van voormalige bewoners van de Glind
passen helaas bij de uitkomsten van het onderzoek van commissie De Winter.
Vanuit Omroep Gelderland is aangegeven dat er zich zo’n 60 slachtoffers
gemeld hebben uit de jaren »80 en »90. Slachtoffers van bovenmatig geweld
die in de Glind zijn geplaatst kunnen sinds 1 januari 2021 een aanvraag
indienen voor een tegemoetkoming op basis van de Tijdelijke regeling. Het
Schadefonds geeft aan dat er onder de tot nu toe behandelde aanvragers
tientallen aanvragers bevinden die (o.a.) verbleven in jeugddorp de Glind.
Ook het feit dat er bijna 19.000 aanvragen zijn gedaan bij het Schadefonds
suggereert dat de regeling voldoende bekend is onder slachtoffers. Er is
daarom geen aanleiding om de Tijdelijke regeling langer open te stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5

Vraag 14
Hoeveel aanvragen zijn er inmiddels ingediend bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven voor de tegemoetkoming? Hoeveel aanvragen zijn er afgewezen?
Hoeveel moeten er nog worden beoordeeld?
Antwoord 14
Tot en met 31 oktober 2022 heeft het Schadefonds 18.955 aanvragen
ontvangen. In 9.814 aanvragen heeft het Schadefonds een beslissing
genomen. In 8.106 aanvragen (87%) heeft het Schadefonds een tegemoetkoming verstrekt; 1.174 (13%) aanvragen heeft het Schadefonds afgewezen. Er
zijn 460 aanvragen ingetrokken door de aanvrager en 74 aanvragen zijn om
administratieve redenen buiten behandeling gesteld. In 8.996 aanvragen moet
het Schadefonds nog een beslissing nemen.
Vraag 15
Hoe staat het met de snelheid van de afhandeling van de aanvragen die tot
nu toe zijn ingediend? Op de site4 van het Schadefonds Geweldsmisdrijven
staat dat de tijd waarbinnen een beslissing wordt genomen inmiddels is
opgelopen tot 30 weken en dat op dit moment de aanvragen uit maart 2022
worden behandeld, hoe kan dat? Deze lange wachttijd werd een jaar geleden
al geconstateerd, hoe kan het dat het alleen maar langer duurt? Heeft u
voldoende in beeld wat deze lange wachttijd doet voor slachtoffers?
Antwoord 15
De wachttijd is momenteel inderdaad langer omdat het aantal aanvragen veel
hoger is dan aanvankelijk verwacht. Eind vorig jaar was de verwachting dat
dit jaar ongeveer 100–200 aanvragen per week zouden worden ingediend en
is het aantal medewerkers uitgebreid. Dit leidde tot een verwerkingstijd van
gemiddeld 22 tot 24 weken in de eerste helft van dit jaar. Sinds maart 2022 is
het aantal aanvragen gestegen tot zo’n 300 aanvragen per week en was de
prognose dat dit zou stijgen tot zo’n 400 aanvragen per week. Met het oog
daarop heeft het Schadefonds in juli en augustus in een aantal fases het
aantal medewerkers dat aanvragen behandelt sterk uitgebreid. Het aantal
beslissingen dat het Schadefonds per maand neemt is inmiddels verdubbeld
(van 450 tot 900 beslissingen per maand) ten opzichte van het begin van dit
jaar. Dit aantal zal nog verder stijgen, maar op korte termijn wordt geen
substantiële verkorting van de wachttijd verwacht.
Voor slachtoffers is de lange wachttijd een belasting. Alle betrokkenen zijn
zich daarvan bewust. Een snelle verkorting van de wachttijd door een verdere
uitbreiding van het aantal medewerkers is echter niet mogelijk omdat het
behandelen en beoordelen van de aanvragen vraagt om specialistische
kennis. Medewerkers moeten door collega’s worden opgeleid en een aantal
maanden onder hun begeleiding ervaring opdoen voordat zij volledig zijn
ingewerkt. Daarnaast is er voldoende tijd en aandacht nodig voor de
zorgvuldige behandeling en beoordeling van de aanvragen.
Vraag 16
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het WGO Jeugd van 21 november?
Antwoord 16
Ja.

4

Home – Schadefonds Geweldsmisdrijven: Jeugdzorg Geweldsmisdrijven: Erkenning geeft
kracht (schadefondsjeugdzorg.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

6