Terugblik 2021

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kerncijfers

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

2

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

3

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

4

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

5

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

6

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

7

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

8

Inhoudsopgave
Leeswijzer
Deze Terugblik bevat de rapportage van de NPO (Nederlandse
Publieke Omroep) over de doelstellingen uit de Begroting
2020 en de afspraken in de Prestatieovereenkomst 2017-2020.
Hiermee leggen wij verantwoording af over de wijze waarop
wij in 2020 de publieke media-opdracht hebben uitgevoerd.
We rapporteren in deze Terugblik volgens de structuur van
het Concessiebeleidsplan 2016-2020. Bij de rapportage over
de doelstellingen uit de Begroting 2020 zijn deze in de tekst
vetgedrukt weergegeven.

Definities
NPO (Nederlandse Publieke Omroep)
Het geheel van bestuur en omroepen van de landelijke
publieke omroep; taakomroepen, omroepverenigingen én
NPO-organisatie. Lokale en regionale omroepen worden hier
níet bedoeld.
Omroepen
Alle landelijke publieke omroepen; taakomroepen en
omroepverenigingen. Worden er respectievelijk lokale,
regionale of commerciële omroepen bedoeld, in bepaalde
gevallen ook zendgemachtigden genoemd, dan wordt dat
expliciet vermeld.
NPO-organisatie
Het bestuursorgaan van de NPO.

Kerncijfers

2

Voorwoord

9

1. Financiële Terugblik

11

2. Aanbod

17

3. Kanalen

37

4. Publiek en partners

44

5. NPO-organisatie

46

Bijlagen

48

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

9

Voorwoord
Het jaar 2021 begon voor iedereen als een jaar van
hoop. Hoop op een samenleving zonder corona,
hoewel we juist in de eerste maanden van het
jaar te maken kregen met een opleving van
het virus, hernieuwde overheidsmaatregelen en
zelfs de tijdelijke invoering van een avondklok. In
deze moeilijke periode heeft de publieke omroep
zich met betrouwbare informatie en verbindende
programmering maximaal ingezet om er voor heel
Nederland te zijn; en met succes. Dat blijkt ook uit de
verdere hoofdstukken van deze Terugblik 2021, het
laatste jaar van deze concessieperiode.

De weg die we tijdens het eerste coronajaar 2020 waren ingeslagen, konden we
mede met extra steun van de overheid op volle kracht vervolgen. Met nieuws,
achtergronden, debat en veel cultuur op de verschillende netten, zenders en
platforms van de NPO toonden we andermaal het belang aan van onafhankelijke,
pluriforme, publieke media voor een samenleving. Journalistieke programma’s die
antwoorden geven op vragen, dilemma’s bespreekbaar maken en besluitvorming
kritisch volgen, juist ook ten aanzien van de coronacrisis. Programma’s die podia
bieden voor het maatschappelijke debat, cultureel aanbod met artiesten wiens
gebruikelijke podium het grootste deel van het jaar gesloten bleef. Dat deden
we, mede dankzij financiële steun van OCW, met een maandenlange extra
programmering op al onze netten, online en on demand en het volledig openstellen
van ons kanaal NPO 2 extra voor cultuur. Grote sportevenementen zoals de
Olympische Spelen bij de publieke omroep zorgden voor ontspanning en verbinding.
Eurovisie Songfestival
Een waaier aan culturen en kleuren overspoelde ons land dankzij het alsnog
doorgaan van het Eurovisie Songfestival in Rotterdam. Eindelijk konden de vele
makers en organisatoren van onder meer NPO, NOS en AVROTROS laten zien waar
ze al die tijd aan hadden gewerkt - en zo ook de kater van het niet doorgaan in
2020 achter zich laten. En dat mét publiek! Vele duizenden bezoekers en uiteindelijk
ruim 180 miljoen mensen van over de hele wereld zagen drie wervelende liveshows

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

vanuit Ahoy Rotterdam. Samen lieten we zien waartoe we als Nederlandse mediaen cultuursector toe in staat zijn. Daar zijn we nog steeds ongelooflijk trots op.
Niet alleen het Songfestival bereikte talloze Nederlanders. In totaal werd vorig jaar
gemiddeld 84% van de Nederlanders (13+) wekelijks bereikt met de brede radio-,
televisie- en onlineprogrammering van de publieke omroep. Het gaat dan om zeker
12 miljoen tv-kijkers , 5,6 miljoen radioluisteraars en 7,2 miljoen gebruikers van onze
sites en apps gemiddeld per week. 1,9 miljoen mensen gebruiken wekelijks ons on
demand-platform NPO Start(Plus).
Ook in 2021 werd volop vernieuwd. Er werden liefst 118 nieuwe Nederlandse titels
geprogrammeerd op televisie en 29 pilots gemaakt. Ook op andere gebieden was
er oog voor vernieuwing. Afgelopen jaar werden 44 talenten begeleid door NPO
Campus en werden er 44 innovatieprojecten bij omroepen toegekend en 32 binnen
de NPO-organisatie. Overigens, de impact van onze journalistiek was ook afgelopen
jaar groot. Nieuws- en opinieprogramma’s leidden tot maar liefst 230 Kamervragen
van politici.
Publieke waarde
Als NPO willen we dat al onze televisieprogramma’s publieke waarde hebben. Deze
publieke waarden zijn: onafhankelijk, betrouwbaar, pluriform, divers, met impact,
geëngageerd, authentiek en eigenzinnig. Ook in 2021 werd die totale publieke
waarde als hoog tot zeer hoog beoordeeld. Uit onafhankelijk Gfk-onderzoek blijkt
dat Nederlanders de publieke omroep waarderen met gemiddeld een 8 als het gaat
om de publieke waarde van haar tv-programma’s. Wanneer er wordt gevraagd naar
de waardering voor de kwaliteit van tv-programma’s komt het cijfer nog hoger uit:
een 8,5.
Diversiteit
Samen met de omroepen is begin 2021 een actieplan opgesteld gericht op een
structurele verbetering van culturele diversiteit in onze programmering en in onze
organisaties. Dat heeft direct al tot resultaten geleid, zowel voor als achter de
schermen. Op een aantal plekken in de audio- en videoschema’s zijn keuzes gemaakt
die de diversiteit hebben vergroot. Daarnaast is het verbeteren van diversiteit en
inclusiviteit in onze gehele programmering een doorlopend proces waarbij we ook de
komende jaren gezamenlijk naar verbetering streven.

NPO-organisatie

Bijlagen

10

Gelijk speelveld
De publieke omroep opereert op een speelveld met grote commerciële spelers
en nieuwe toetreders die alle de aandacht van het Nederlandse publiek willen.
Daarbij horen – naast op Nederland gerichte spelers, grote internationale platforms
zoals YouTube en TikTok, maar ook (audio)streamingdiensten zoals Podimo, Amazon
Prime Video, Netflix, Disney+, Viaplay, HBO Max en Videoland. Daarmee opereert de
publieke omroep in een buitengewoon uitdagende omgeving, al is het speelveld niet
altijd even gelijk. Dat vraagt extra inzet en steun van de politiek; zowel op nationaal
als op Europees niveau. De publieke omroep blijft juist in de deze competitieve markt
inzetten voor een eerlijke beloning van makers. De fair practice code die wij met de
bonden zijn overeengekomen is daar een goed voorbeeld van.
De publieke omroep onderscheidt zich door programma’s te maken met enkel een
publiek oogmerk, en dus zonder commerciële of politieke doelstellingen. Tegelijk
moet dat aanbod via goed vindbare kanalen op een toegankelijke manier het publiek
kunnen bereiken. Samen met de omroepen doet de NPO-organisatie er alles aan om
voor het Nederlandse publiek een kwaliteitsaanbod te blijven bieden. Het belang van
een sterke, brede, pluriforme publieke omroep voor heel Nederland, onafhankelijk en
betrouwbaar is zeker ook in de coronacrisis van essentieel belang gebleken.
Frederieke Leeflang
Martijn van Dam
Paul Doop

Raad van bestuur NPO v.l.n.r. Paul Doop, Frederieke Leeflang, Martijn van Dam

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

11

1. Financiële Terugblik

1.1. Doelmatigheid & Transparantie
Programma- en organisatiekosten
De NPO vindt het van groot belang dat bij de realisatie van het gehele programma­
aanbod elke euro bij de publieke omroep doelmatig wordt besteed. In 2020
is NPO gestart met een verdere intensivering en verbetering van de sturing
op Doelmatigheid in het mediabudget van de NPO door de start van het
omroepbrede project Doelmatigheid & Transparantie (D&T). Doel van het project
is het doelmatigheidsinstrumentarium verder uit te breiden en te verbeteren en
daarmee te komen tot een hanteerbaar systeem. Focus daarbij was niet alleen
een betere toetsing op (verschillende aspecten van) doelmatigheid, maar ook in
belangrijke mate het verbeteren van de transparantie. Hoewel het verbeteren en
optimaliseren van beide uiteraard continu de aandacht heeft binnen de NPO.
Deze nieuwe werkwijze is er op gericht om als NPO vooraf te kunnen sturen
op doelmatigheid door heldere doelen met de omroepen af te spreken ten
aanzien van hun programma’s en de begrote kosten ervan te vergelijken met
referentiebedragen. De omroep is verantwoordelijk voor een doelmatige productie
van een programma en de NPO is verantwoordelijk voor het sturen op een
doelmatige inzet van middelen. Deze werkwijze met daarbij horende definities
is vastgelegd in het Coördinatiereglement Aanbodkanalen. Vanwege de invoering
van Integraal programmeren/genrebeleid en de nieuwe afspraken tussen NPO en
omroepen over de sturing op doelmatigheid is in 2021 dit Coördinatiereglement
geheel herzien.
In 2021 heeft NPO de nieuwe bindende regeling voor de Organisatiekosten
(OK) vastgesteld. Deze nieuwe regeling houdt verband met het feit dat met

ingang van de nieuwe erkenningsperiode het totale budget dat beschikbaar is
voor garantiebudgetten anders wordt verdeeld over de gefuseerde omroepen, de
zogeheten stand-alone omroepen en omroepen die tot en met 2021 een voorlopige
erkenning hadden. De nieuwe verhouding wordt 3:2:1. De nieuwe bindende regeling
voor OK houdt rekening met deze nieuwe verhouding. Tevens zijn per 1 januari 2022
twee nieuwe aspirant-omroepen toegetreden tot het bestel. De nieuwe regeling
bevat een herverdeling van de organisatiekosten tussen de omroepverenigingen.
Dit geldt niet voor de taakomroepen omdat hun garantiebudget vanwege de 3:2:1
verhouding niet zal wijzigen.
Projectuitvoering programmakosten 2021
Het project D&T kent een omroepbrede aanpak op verschillende niveaus in de
organisatie. Binnen dit omroepbrede kader wordt voor doelmatigheid de volgende
gezamenlijk vastgestelde definitie gehanteerd:

Het inzetten van de middelen met het oogmerk dat de (programmatische) doelen
worden gerealiseerd en de afspraken over prestaties zo maximaal als mogelijk
worden behaald.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

12

Langs deze uiteenzetting van het begrip doelmatigheid hebben we in 2021 het
ontwikkelde instrumentarium verder ontwikkeld en geoptimaliseerd. Daarbij zijn op
hoofdlijnen de volgende resultaten geboekt:
Project onderdeel

Resultaat 2021

Doelmatigheidsinstrumenten Video lineair

Programmatische doelen, Budgetbandbreedtes en Uniform format voor Programmabegrotingen ontwikkeld en geïmplementeerd
vanaf 1 januari 2021.

Doelmatigheidsinstrumenten Audio en Video Online

Programmatische doelen, Budgetbandbreedtes Audio en Uniform format voor Programmabegrotingen ontwikkeld en
geïmplementeerd vanaf 4 mei 2021.

Evaluatie NPO Mediamodule
en doelmatigheidsinstrumenten

In juli/augustus een omroepbrede evaluatie uitgevoerd over de geïmplementeerde doelmatigheidsinstrumenten en de
NPO Mediamodule.

Doelmatigheidsdashboard

Technische koppelingen NPO Mediamodule en NPO databases gerealiseerd en eerste conceptversie
Doelmatigheidsdashboard opgeleverd.

Integraal Programmeren en Coördinatiereglement

NPO Mediamodule en doelmatigheidsinstrumenten voorbereid op integraal programmeren en processen (werk)afspraken
Doelmatigheid en Transparantie vastgelegd in Coördinatiereglement NPO.

Toets op doelmatigheid in het operationele proces
Een belangrijk aspect binnen het project D&T is niet alleen het ontwikkelen van
(beter) instrumentarium, maar ook de toepassing daarvan in het operationele proces
binnen Video en Audio. In 2021 is daarom veel aandacht besteed aan het uitwerken
en inzichtelijk maken van de processtappen binnen de operationele jaarcyclus en de
wijze waarop de ontwikkelde instrumenten daarin een rol spelen en hoe deze (op
hoofdlijnen) worden toegepast.

budgetbandbreedtes) en of programmatische doelen zijn onderbouwd. Eventuele
afwijkingen worden nader toegelicht.

Hoewel een scherpe blik op de mate van D&T natuurlijk op elk moment in het
operationele proces relevant is, ligt de focus bij het toetsen op doelmatigheid primair
bij drie fases in dit proces:

Doorontwikkeling Doelmatigheid & Transparantie programmakosten in 2022
Voor 2022 zal een aantal aspecten van Doelmatigheid & Transparantie binnen het
project nog verder worden uitgewerkt.

1. Doelmatigheid en Transparantie in het intekenproces
In deze fase wordt elk ingetekend programmavoorstel getoetst op de
volgende doelmatigheidsinstrumenten: Genrecriteria, Programmatische doelen,
Budgetbandbreedtes en de Programmabegroting.

Ten eerste zullen doelmatigheidsinstrumenten en controles worden geïntegreerd
met het werkproces van integraal programmeren. Het Pitch- en Intekenproces
vindt dan plaats langs de tien vastgestelde genres. Voor de videoprogrammering
is in 2022 ook de Programmeertafel geïntroduceerd, waarbij voorstellen integraal
worden beoordeeld. Het doelmatigheidsinstrumentarium en de NPO Mediamodule
zijn volledig ingericht op deze nieuwe werkwijze, waar dit het programmeerjaar
2023 betreft.

2. Doelmatigheid en Transparantie bij het besluitvormingsproces
In het besluitvormingsproces wordt t.b.v. het plaatsingsbesluit door de raad van
bestuur, op titelniveau een tweede doelmatigheidscontrole uitgevoerd. Getoetst
wordt op: volledigheid informatie, of er sprake is van afwijkingen (van bijvoorbeeld

3. Controle en monitoring (achteraf) op Doelmatigheid & Transparantie
Na plaatsing en uitzending wordt het merendeel van de programmatitels jaarlijks
geëvalueerd. Onder meer wordt geëvalueerd en gecontroleerd op basis van
geleverde prestaties, kostenrealisaties en budgetbandbreedtes.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

Monitoring en controle zullen grotendeels kunnen gaan plaatsvinden langs het in
ontwikkeling zijnde Doelmatigheidsdashboard. Doelmatigheidsinformatie die in dit
dashboard op titelniveau inzichtelijk wordt, kan in het operationele proces worden
toegepast om ook nieuwe ingetekende programmavoorstellen op te beoordelen.
De hiermee verzamelde data kan dan ook gebruikt gaan worden om meer en beter
te sturen op onder meer de onverdeelde kosten bij programmatitels, de toepassing
van sociaal beleid waaronder de fair practice code, de inzet van eigen middelen van
omroepen en de kosten van buitenproducenten.

In onderstaande tabel is het voor 2021 vastgestelde budget volgens artikelen
2.148a, 2.149. 2.150 en 23.167 van de Mediawet verdeeld over de verschillende
omroep(groep)en. Het totaalbedrag voor de zendgemachtigden van 392,4 miljoen
euro betreft het (wettelijk) garantiebudget.
Vaststelling 2021

NOS

123.164

Omroepenverenigingen met erkenning

207.105

Omroepenverenigingen met voorlopige erkenning

10.355

NTR

51.823

Totaal zendgemachtigden

392.447

Programmaversterking

292.455

Totaal programmabudget

684.902

NPO-organisatie

120.095

Stichting BVN en CoBO

10.269

Totaal OCW-budget

815.266

Aanvraag AMr - correctie index

1.807

Aanvraag AMr - Superevenementen

5.145

Aanloopkosten aspirant omroepen

1.524

Totaal AMr

823.742

Actieplan cultuur

10.000

Totaal

833.742

Bijlagen

13

Zoals onderstaande tabel laat zien, is in 2021 aan alle omroepen minimaal het
garantiebudget toegekend. In totaal is 747,7 miljoen euro aan de omroepen
toegekend. Dit bedrag is inclusief 33,3 miljoen euro aan programmavoorstellen
die door producenten rechtstreeks bij NPO gepitcht zijn. Daarnaast bevat het
gerealiseerde budget van de NOS 34,4 miljoen, dat in verband met EK Voetbal,
Olympische Zomerspelen en het Eurovisie Songfestival is gefinancierd uit de
Algemene Mediareserve.
Realisatie OCWbudget

Wettelijk
garantie 2021

AVROTROS

103.402

46.023

57.379

BNNVARA

105.948

46.023

59.925

KRO-NCRV

88.726

46.023

42.703

EO

34.556

23.012

11.544

MAX

36.006

23.012

12.994

VPRO

39.381

23.012

16.370

HUMAN

5.357

3.452

1.905

WNL

12.791

3.452

9.339

PowNed

10.529

3.452

7.078

Subtotaal

436.697

217.460

219.237

NOS

234.470

123.164

111.306

NTR

76.577

51.823

24.754

Totaal (wettelijk)
garantiebudget

747.744

392.447

355.297

(x 1.000 euro)

1.2. Vastgesteld budget en
realisatie garantiebudget

(x 1.000 euro)

NPO-organisatie

Verschil

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

14

1.3 Financiële middelen organisatieen programmakosten
In onderstaand overzicht worden de beschikbare middelen voor 2021 vergeleken
met de begroting 2021.

NPOorganisatie

Totaal
begroting
2021

Verschil

(x 1.000 euro)

Video

Audio

Organisatiekosten

BVN/CoBO

Totaal
realisatie 2021

Bijdragen OCW

507.525

77.366

101.854

119.776

10.268

816.790

817.522

-732

Inzet AMr

1.520

268

0

0

19

1.807

1.320

487

Cultuurplan

257

0

10.000

0

10.000
101.915

8.782

961

0

Inzet beschikbaar gestelde
middelen 2020

174.485

6.502

0

0

180.988

79.073

Omroepbrede Middelen (OBM)

39.574

800

346

26.185

135

67.040

62.919

4.121

Inzet ORMA / reserves

10.354

32

0

2.500

0

12.886

4.500

8.386
-3.080

0

Programmagebonden EB

8.789

131

0

0

0

8.920

12.000

Overige inkomsten

31.432

2.179

0

919

0

34.530

36.896

-2.366

Totaal beschikbare middelen

782.461

88.240

102.200

149.637

10.422

1.132.961

1.014.230

118.731

Totaal kosten

-654.896

-83.009

-102.200

-149.867

-10.422

-1.000.393

-1.014.230

13.837

127.566

5.231

0

-230

0

132.568

0

132.568

Saldo

Het daadwerkelijk vastgestelde OCW-budget is 732 duizend euro lager dan het
aangevraagde budget. Dit komt door een lagere consumentenprijsindex en een
lagere groei van het aantal huishoudens dan ten tijde van de begroting, waardoor
het vastgestelde budget 2,2 miljoen euro lager is. Daarentegen is 1,5 miljoen euro
extra ontvangen voor de aanloopkosten van de aspirant-omroepen WNL, PowNed
en HUMAN naar volledige erkenning.
Het hogere beschikbare bedrag van 0,5 miljoen euro uit de AMr heeft betrekking
op de correctie van de consumentenprijsindex op het budget van 2020. Zoals
beschreven in de inleiding en in paragraaf 2.2.5 heeft de NPO deuren voor het publiek
geopend met een verrassend cultureel aanbod. Om deze extra programmering op
televisienetten en radiozenders mogelijk te maken, is 10 miljoen euro door OCW ter
beschikking gesteld.

Bij het opstellen van de begroting was rekening gehouden met het doorschuiven
van onder andere superevenementen en het Eurovisie Songfestival naar 2021. Als
gevolg van de coronapandemie en lange(re) productietijd van programmering bij
onder andere het NPO-fonds zijn echter veel meer titels doorgeschoven, waardoor
101,9 miljoen meer budget beschikbaar kon worden gesteld voor 2021.
De omroepbrede middelen (OBM) betreft gelden die de NPO-organisatie namens
de omroepen ontvangt, waaronder de vergoedingen voor de doorgifte van de
publieke zenders en inkomsten uit NPO Plus. De realisatie ligt 4,1 miljoen euro boven
begroting door o.a. een toename van de inkomsten uit NPO Plus. Inkomsten uit NPO
Plus worden ingezet ter dekking van de kosten die de dienst maakt.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

Voor de bekostiging van het Eurovisie Songfestival 2021 was in de begroting rekening
gehouden met een inzet uit reserves van NPO-organisatie en AVROTROS van
gezamenlijk 4,5 miljoen euro. Naast deze inzet is door de omroepen in 2021 het
volledige surplus van de reserve media-aanbod (ORMA) ingezet. Deze bedraagt in
totaal 8,4 miljoen euro. De programmagebonden eigen bijdragen (EB), waaronder
bijdragen CoBO-fonds, zijn ten opzichte van de begroting 3,1 miljoen euro lager. De
begroting betrof een inschatting gebaseerd op historische gegevens en is vanwege
het intekenproces gedurende het jaar vooraf niet exact in te schatten.
De overige inkomsten, bestaande uit de nettoresultaten neven- en
verenigingsactiviteiten (EB) van de omroepen en dienstverlening bij de NPO­
organisatie, zijn 2,4 miljoen euro lager. Dit is met name het gevolg van een
administratieve wijziging bij de NPO-organisatie, waarbij de kosten die, zonder
winstopslag, worden doorbelast aan media-instellingen in aftrek worden gebracht
op de kosten. Bij het opstellen van de begroting kon hier nog geen rekening mee
worden gehouden.
Het saldo van 132,6 miljoen euro betreft beschikbare middelen die nog niet
aan de publieke media-instellingen zijn toegekend. Bij het opstellen van de
begroting is rekening gehouden met een nihil saldo, omdat het uitgangspunt is
dat het gehele beschikbare budget wordt toegekend of verplichtingen worden
aangegaan. Het saldo ultimo 2021 bestaat uit een reservering voor toekomstige
superevenementen, waaronder de Olympische Winterspelen 2022 en het WK
voetbal 2022. Daarnaast heeft het voortduren van de coronapandemie effect gehad
op de productietijd van programma’s, waardoor titels doorschuiven naar een later
uitzendjaar. Toekenningen voor programma’s bij het NPO-fonds kennen een langere
productietijd, waarbij de uitzending en toekenning in een ander jaar plaatsvinden.

NPO-organisatie

Bijlagen

15

1.4 Onafhankelijk product
Ieder jaar legt de NPO-organisatie verantwoording af over de totale besteding
van de omroepen aan onafhankelijke producties. Om vast te kunnen stellen welk
percentage van het OCW-budget van de NPO is besteed aan onafhankelijke
producties, wordt de volgende formule gehanteerd:
Percentage bestedingen onafhankelijk product =
Lasten onafhankelijk product : relevant budget
De lasten onafhankelijk product worden door de omroepen in hun jaarrekening
verantwoord, overeenkomstig artikel 2.120 van de Mediawet en artikel 4 van de
beleidsregels programmaquota van het CvdM. In samenspraak met OCW, het
CvdM, NPO-organisatie, omroepen en producenten is een notitie opgesteld waarin
de regels verder worden verduidelijkt. Met ingang van 2021 wordt ook rekening
gehouden met interne kosten behorende bij een onafhankelijke productie. Deze
interne kosten bestaan uit personeel in loondienst, personeel niet in loondienst,
facilitaire lasten, afschrijvingen, rechten, overige lasten en een toerekening van
organisatiekosten. Door omroepen is zover als mogelijk gehandeld naar deze notitie.
Het budget conform Mediawet artikel 2.149, eerste lid, met uitzondering van
onderdeel e vormt de basis voor het bepalen van het relevant budget. Vervolgens
wordt dit budget gecorrigeerd voor het met het werkelijk toegekende OCW-budget
van Nieuws, Sport, Spel en Kerkelijke/geestelijke programmering.
De minimale bestedingsverplichting bedraagt 16,5 % (artikel 14b
Mediabesluit 2008).

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

De lasten (inclusief interne kosten) worden door de omroepen in hun jaarrekening
verantwoord. Onderstaand overzicht is een verbijzondering van deze lasten, conform
opgave van omroepen aan NPO, die met ingang van 2022 door omroepen
conform het per 2022 geldende financiële handboek in de jaarrekening zal
worden opgenomen.
(x 1.000 euro)

Lasten

Lasten personeel in loondienst

5.988

Lasten personeel niet in loondienst

2.627

Facilitaire lasten

1.778

Afschrijvingen

nb

Rechten

11.235

Overige lasten

2.848

Toerekening organisatiekosten

1.929

Subtotaal interne kosten

26.405

Lasten buitenproducent

181.512

Totaal lasten onafhankelijk product

207.917

Het relevant budget wordt als volgt bepaald:
(x 1.000 euro)

Budget

Totale budget artikel 2.149

815.266

NPO-organisatie

-130.364

Toegekend Nieuws

-49.268

Toegekend Sport

-129.927

Toegekend Spel

-7.764

Toegekend Kerkelijk/geestelijk

-4.227

Relevant budget
Percentage onafhankelijk product

493.716
42,1%

Op grond van bovenstaande gegevens bedraagt het percentage bestedingen
onafhankelijk product over 2021: 207.917 / 493.716 = 42,1% (2020: 42,6%).

Bijlagen

16

1.5 Externe openheid
Om externe openheid te bevorderen hebben producenten de gelegenheid om
programmavoorstellen rechtstreeks bij NPO in te dienen. In totaal zijn er 78 actieve
accounts van producenten die in 2021 zo’n 345 programmavoorstellen hebben
ingediend. Hiervan zijn 77 toegekend voor een totaal bedrag van 33,3 miljoen euro en
komen tot stand in samenwerking met omroepen.

Terugblik 2021

“

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

17

2. Aanbod

We streven naar een
evenwichtige
aanbodmix,
waarbinnen alle
domeinen
vertegenwoordigd
zijn

2.1. Aanbodmix en publieke waarde
2.1.1 Aanbodmix

door genrebeleidsplannen te ontwikkelen, waarin we ambities, acties en criteria
formuleren voor onze genres, en door onze organisatie ook meer langs de lijnen van
genres in te richten.

2021 is het laatste jaar dat NPO het aanbod indeelt in domeinen. Zoals aangekondigd
in het Concessiebeleidsplan 2022-2026 zal NPO vanaf 2022 de programmering en
dus ook de zendtijd indelen in genres. Deze wijziging in indelen gaat gepaard met
een nieuwe werkwijze en strategie: we leggen een grotere focus op de inhoudelijke
doelstellingen die wij met ons aanbod willen realiseren. Dit doen we onder andere

Onze aanbodmix was in 2021 samengesteld uit zeven domeinen: nieuws,
opinie, samenleving, expressie, kennis, sport en amusement. We streven naar
een evenwichtige aanbodmix, waarbinnen alle domeinen vertegenwoordigd
zijn. Amusement heeft conform de opdracht in de Mediawet een beperkt

Zendtijdverdeling TV per net naar domein - tijdvak 00-24 uur in %

Zendtijdverdeling TV per net naar domein - tijdvak 16- 24 uur in %

100

1,1

1,1

14,9

18,6

9,1
9,6
9,3

1,2
8,8

3,9

0,1

1,6

100

21,8

12,0

13,5

12,8

20,1

50

50

37,0

0

NPO 1
nieuws

opinie

5,2

samenleving

NPO 3
expressie

kennis

35,7

20,1

34,0
35,6

22,0

23,8

4,9

0

NPO
Zapp(elin)
sport

amusement

0,1

42,6

26,7

27,0

NPO 2

13,5

21,0

27,4

9,6

28,9

4,4

14,3

23,4

32,6

1,7
6,2

8,6

58,9

26,8

1,5

nieuws

8,9

0,1

14,1

6,5

7,3

10,0

NPO 1

NPO 2

NPO 3

NPO
Zapp(elin)

opinie

samenleving

expressie

kennis

sport

amusement

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

18

aandeel in de totale zendtijdverdeling. Net als voorgaande jaren levert de
grafiek met de zendtijdverdeling TV per net een gevarieerd beeld op, zowel in
domeinen als anderszins. We lieten programma’s zien over een grote variatie
aan onderwerpen, toegespitst op veel verschillende doelgroepen. Zo hadden
we onderzoeksprogramma’s als Stand van Nederland: Generatie Next (WNL),
Pointer (KRO-NCRV) en Propaganda (KRO-NCRV). Urgente documentaires als
Moordtieten (BNNVARA), verrassend drama als Deepshit (BNNVARA) of integer
gemaakte programma’s over gevoelige onderwerpen zoals Gewoon. Bloot. (NTR) en
Vaccinatievetes (PowNed). Ook hadden we uiteenlopende culturele programma’s,
zoals ARIA (MAX) en Brommer op Zee (VPRO), en behandelden we een grote variatie
aan onderwerpen in Ben ik hier alleen (NTR) tot en met Jochem in de wolken (EO).
Vanwege corona konden in 2020 veel sportevenementen geen doorgang vinden en
werden deze in een aantal gevallen verplaatst naar 2021, waardoor het domein sport
dit jaar groter was dan in 2020.

De grafieken hieronder tonen de zendtijdverdeling van onze radiozenders in 2021,
zowel voor de gehele dag als het tijdvak 06-19 uur. Over de gehele dag gezien
is het domein expressie bij onze muziekzenders het grootst. Bij NPO Radio 1 is
dit het domein opinie. Net als op televisie besteden we op radio aandacht aan
een groot aantal verschillende muziekstijlen en maatschappelijke onderwerpen.
In toenemende mate worden onze podcasts een belangrijk onderdeel van ons
audio-aanbod, waarbinnen ook een grote variatie aan onderwerpen te vinden is. Zo
besteedde NPO 3FM naast muziek en cultuur ook aandacht aan onderwerpen als
kanker en diversiteit in podcasts.

Zendtijdverdeling Radio per zender naar domein - tijdvak 00-24 uur in %

Zendtijdverdeling Radio per zender naar domein - tijdvak 06-19 uur in %

100

8,8

1,1

1,6

1,8
2,7

9,4

2,4

1,4

100

4,9

10,9
4,2
47,7

60,4

24,4

1,6

2,6
28,2

1,8

16,8

55,0

56,4

1,0

10,3

1,5

36,2
41,2

50,4

51,7

52,0

77,3

86,0
50

50

53,6
44,0

35,7

12,3

7,7

6,8

5,1

NPO
Radio 1

NPO
Radio 2

NPO
Radio 3

0

nieuws

opinie

40,3

30,2

samenleving

1,7

NPO
Radio 4
expressie

41,1

4,3

NPO
Radio 5

Funx

NPO

kennis

sport

amusement

40,2

38,7
19,7

7,3

1,7

60,5

38,8

30,6

4,6

65,7

9,1

12,6

9,7

6,5

3,0

6,2

3,2

6,3

NPO
Radio 1

NPO
Radio 2

NPO
Radio 3

NPO
Radio 4

NPO
Radio 5

Funx

NPO

kennis

sport

amusement

0

nieuws

opinie

samenleving

expressie

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

Bijdrage aan informatieve, educatieve en culturele functie
Evenals voorgaande jaren is het Nederlandse publiek via een representatieve
steekproef gepolst over de bijdrage die de NPO en commerciële omroepen als
RTL en SBS leveren aan de volgende functies: het informeren van de samenleving,
het laten zien van Nederlandse kunst en cultuur, educatie, de werking van de
Nederlandse samenleving en het functioneren van de Nederlandse democratie. De
NPO wordt door het Nederlandse publiek op al deze onderdelen relevanter geacht
dan de commerciële omroepen. De figuur hiernaast geeft de uitkomsten voor de
individuele categorieën weer.

NPO-organisatie

Bijlagen

19

Bijdragen commerciële omroepen zoals RTL en SBS en de NPO aan
publieke functies

68%
45%

68%
40%

Informeren van de Nederlandse
samenleving

Laten zien van Nederlandse kunst
en cultuur

63%

57%

34%

37%

Educatie van de Nederlandse
bevolking

Werking van de Nederlandse
samenleving

46

%

61%
NPO
Commerciële omroepen

Draagt bij aan het functioneren van
de Nederlandse democratie

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

Aandeel amusement1
Amusement kan door NPO worden ingezet als middel om moeilijk
bereikbare doelgroepen te bereiken, opdat zij tevens kijken en
luisteren naar aanbod vallend onder de categorieën Informatie,
Educatie en Cultuur. In 2021 is ongeveer 1,6% van de programmaduur
(16-24 uur excl. kinderprogrammering) op televisie geclassificeerd als
Doorkijkeffect
Amusement volgens de classificatieprocedure zoals opgenomen in
publiek dat via
amusement ook ander
de beleidslijn Amusement. Het betrof tien unieke titels op NPO 1 en
NPO-aanbod kijkt
drie unieke titels op NPO 3. In 2021 keek gemiddeld 95,7% van het
publiek (6+) dat met Amusement werd bereikt in dezelfde week ook
naar ander aanbod van de NPO. Bij de moeilijk bereikbare doelgroepen
13-49 jaar (NPO 1) en 13-34 jaar (NPO 3) lag dat percentage op respectievelijk 92,7%
en 89,4%. Een zeer groot deel van het Nederlandse publiek kijkt dus niet enkel naar
een programma geclassificeerd als Amusement in een gemiddelde week, maar kijkt
ook naar aanbod vallend onder de categorieën Informatie, Educatie en Cultuur.

95,7%

Aan amusementstitels op televisie wordt ook nog de eis gesteld dat zij zich ten
opzichte van andere titels positief onderscheiden wat betreft de selectiviteit in
bereik bij de moeilijk bereikbare doelgroepen. Daarbij is bepaald dat titels die
twee opeenvolgende jaren niet slagen voor deze selectiviteitstoets niet meer
mogen worden uitgezonden. Op basis van de resultaten in 2020 en 2021 van de
selectiviteitstoets wordt de volgende titel geschrapt: De Drie Sterren Camping.
Naast deze titel zijn er in 2021 geen andere amusementstitels die voor het tweede
achtereenvolgende jaar de selectiviteitstoets niet hebben doorstaan.
Net als in voorgaande jaren bleek dat amusementsprogramma’s zeer
bereiksefficiënt zijn. Ondanks een gering aantal uren zendtijd leveren deze
programma’s een relatief hoog bereik op. In 2021 werd op NPO 1 gemiddeld
op primetime (tussen 18.00u en 24.00u) 0,1 amusementsprogramma per dag
uitgezonden. Op NPO 3 lag het gemiddelde op datzelfde niveau (0,1). Op NPO 1 en
NPO 3 wordt op primetime niet meer dan gemiddeld één amusementstitel per dag
geprogrammeerd, waarmee voldaan wordt aan de beleidslijn Amusement.
1
2

Zie bijlage 2 voor een volledig overzicht
van de resultaten van de
amusementstoets
Radio exclusief substantiële kosten
muziekrechten onder het domein
Expressie. Deze worden begroot en
verantwoord bij NPO-organisatie.

Op onze radiozenders werden in 2021 in totaal vijf unieke titels uitgezonden, waarvan
het gesproken woord als amusement is geclassificeerd. Het betrof twee reguliere
titels op NPO FunX, die beide in de nacht werden uitgezonden. Op NPO 3FM betrof

NPO-organisatie

Bijlagen

20

het drie titels, waarvan één op primetime (06:00-19:00u). Er werd gemiddeld dus
niet meer dan één amusementsprogramma tussen 06:00 en 19:00u op de radio
uitgezonden, waarmee eveneens voldaan wordt aan de beleidslijn Amusement.
Financiële terugblik per programma-domein
Video lineair
In de Begroting 2021 is mede op basis van de realisatie 2019 een verdeling gemaakt
van de kosten televisie en radio22021 naar de domeinen.
In onderstaande tabel is de realisatie voor TV naast de begroting gepresenteerd. In
de realisatie zijn de kosten voor de organisatie van het Eurovisie Songfestival niet
opgenomen; binnen de begroting was hier ook geen rekening mee gehouden.
Totaal TV realisatie

Totaal TV begroting

Nieuws en opinie

22%

20%-23%

Expressie

24%

17%-20%

Sport

23%

22%-25%

Samenleving

14%

15%-18%

Kennis

14%

14%-17%

Amusement

3%

1%-4%

100%

100%

Totaal

De kosten voor het domein Expressie zijn hoger dan waarmee in de begroting
rekening is gehouden. Dit vanwege de uitvoering en het extra budget voor het
Actieplan Cultuur.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Onderstaande grafiek geeft de opbouw van de kosten per domein per net weer
(in %).

Bijlagen

21

De grafiek laat zien dat bij NPO 1 het grootste deel van de kosten naar het domein
Sport gaat, terwijl dit bij NPO 2 Nieuws en Opinie betreft. Bij NPO 3 zijn de kosten voor
Expressie het hoogst en bij NPO Zapp is dat het domein Kennis.

Opbouw kosten per domein per net in %
3
6
8

100

3
22

16

21

31

17

3

14
14

37
41
50

20

Nieuws en opinie

NPO 2

Expressie

NPO 3

Sport

NPO Zapp

Samenleving

Als we echter daarbij ook de gemiddelde kijkdichtheid meenemen, ontstaat er
een ander beeld. De kosten per uur bij Amusement zijn weliswaar hoog, maar de
kosten op basis van de gemiddelde kijkdichtheid zijn hier juist weer relatief laag.
Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld Expressie, waarbij de kosten op basis van de
gemiddelde kijkdichtheid een factor 15 hoger liggen.

22

14

5

NPO 1

24

33

22
0

De hoogste kosten worden gemaakt in de domeinen Expressie en Sport.
Daarentegen zijn de kosten per uur relatief hoog bij Amusement.

23

10

42

40

In onderstaand overzicht is een overzicht opgenomen van de totale ingetekende
kosten per domein. Daarin is ook een (globale) berekening gemaakt van de kosten per
uur en per gemiddelde kijker. Deze analyse is gemaakt over het totale budget Video
lineair en over alle titels (excl. herhalingen) voor 2021.

3

6

Kennis

Totaal TV
realisatie
Amusement

Televisie 20213

Nieuws

Kosten
per uur

Kdh x 1.000

Kosten
per Kdh

Aantal
afleveringen

Kosten per
aflevering

38.970

1.727

22.565

284

137

8.774

4.442

91.381

1.733

52.730

411

222

3.160

28.918

Samenleving

83.306

1.299

64.131

346

241

2.509

33.203

Expressie

135.986

1.240

109.666

354

384

1.924

70.679

Kennis

82.284

1.104

74.533

253

325

3.637

22.624

Sport

132.699

1.124

118.060

788

168

1.452

91.390

15.114

79

191.316

575

26

153

98.784

579.740

8.306

69.798

313

1.852

21.609

26.829

Totaal

exclusief herhalingen

Uren

Opinie

Amusement

3

Begrote kosten
x 1.000

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

Audio lineair
In onderstaande tabel is de realisatie voor Radio naast de begroting gepresenteerd.
Ook bij Radio is het effect van het Actieplan Cultuur zichtbaar binnen het
domein Expressie.
Totaal Radio realisatie

Totaal Radio begroting

Nieuws en opinie

41%

43%-46%

Expressie

28%

23%-26%

Sport

3%

1%-4%

Samenleving

25%

21%-24%

Kennis
Totaal

5

1
7

Kosten / uur

2%-5%

1.873

3.987

0%

0%-3%

Opinie

21.570

4.300

5.016

100%

100%

Samenleving

17.219

17.642

976

Expressie

19.471

25.234

772

Kennis

2.414

1.156

2.088

Sport

2.144

503

4.266

177

1.709

104

70.462

52.417

1.344

Amusement
1

9

3

25
40

27
60

54

3
28

50

41
71

88
32

47
27
24
8

0

NPO
Radio 1
Nieuws en opinie

4

op basis van toegekende uren

13
3

NPO NPO 3FM NPO
Radio 2
Radio 4
Expressie

Sport

In onderstaand overzicht is een overzicht opgenomen van de totale ingetekende
kosten per domein. Daarin is ook een (globale) berekening gemaakt van de kosten
per uur. Deze analyse is gemaakt over het totale budget Audio lineair en over alle
(toegekende) titels voor 2021.

7.467

15
6
4

Bij NPO Radio 1 worden de meeste kosten gemaakt voor het domein Nieuws en
Opinie, terwijl dit bij NPO Radio 2, NPO Radio 3FM en NPO Radio 4 het domein
Expressie is en bij NPO Radio 5 en NPO FunX het domein Samenleving.

Nieuws

Opbouw kosten per domein per zender in %
4

22

Uren4

Onderstaande grafiek geeft de opbouw van de kosten per domein per zender weer.

100

Bijlagen

Begrote kosten x 1.000

3%

Amusement

NPO-organisatie

NPO
Radio 5

Samenleving

41

13

NPO
FunX
Kennis

Totaal
Radio
realisatie

Amusement

Totaal

De hoogste kosten worden gemaakt in de domeinen Opinie, Expressie en
Samenleving. De kosten per uur zijn relatief hoog bij Opinie.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

2.1.2 Publieke waarde5
We willen dat al onze programma’s publieke waarde hebben. Hiervoor hebben
we een meetinstrument ontwikkeld waarbij we het publiek vragen onze titels
te beoordelen.
De norm hiervoor hebben we op 7,5 gesteld voor onze
televisieprogramma’s. Over het geheel van 2021 voldeed 92% van
de gemeten titels aan deze norm. Over ongeveer 300 gemeten
titels heen was de gemiddelde score van publieke waarde een 8,0.
Belangrijk nog om op te merken is dat van de titels die uiteindelijk niet
van tv-titels voldeed aan
aan deze (hoge) norm voldeden, alle titels nog steeds een (zeer) ruime
norm publieke waarde
voldoende scoorden. Voor de televisietitels die tevens onderdeel
waren van het Rankingonderzoek is als norm gesteld dat een titel bij
de beste 60% moet horen om voldoende publieke waarde te hebben.
In dit onderzoek vragen we aan het publiek in een lijst met publieke
en commerciële titels de televisieprogramma’s die zij kennen en wel eens hebben
gezien, te beoordelen naar het belang dat zij hechten aan het programma voor de
Nederlandse samenleving. In de praktijk betekent dit dat een titel minimaal een score
van 40 moest bereiken om tot de beste 60% te horen. In de najaarsmeting van 2021
voldeed 87% van het televisieaanbod hieraan.

92%

100%
van onze radiozenders
voldeed aan norm
publieke waarde

5

Zie bijlage 3 voor een volledig overzicht
van de resultaten van de
publiekewaardetoets.

Ook de radiozenders zijn meegenomen in het onderzoek naar publieke
waarde. Voor radio geldt dat de publieke waarde op zenderniveau
wordt uitgevraagd. Van de mensen die aangeven wekelijks naar
een radiozender te luisteren, gaf 60% of meer aan dat de aan
hen voorgelegde publieke waarden van toepassing waren op de
zender. Alle zes radiozenders voldeden daarmee aan de gestelde norm
van 60%.

8,0

Publieke waarde
Gemiddeld cijfer voor
de publieke waarde van
onze programma's

Publieke waarde volgens NPO
In een omgeving met steeds meer aanbod en aanbieders is het vergroten van
bereik niet ons hoogste doel. In ons streven naar impact gaat het veel meer
om het realiseren van persoonlijke en maatschappelijke betekenis, relevantie
en draagvlak. Dat betekent dat wij een belangrijke rol willen, moeten en
kunnen vervullen in het dagelijkse leven van alle Nederlanders: ondersteunend,
informerend, eigentijds, herkenbaar, relevant en onafhankelijk van overheid
en markt. Een betrouwbaar en persoonlijk platform bieden waar onze kijkers
en luisteraars op kunnen steunen en leunen, ook – juist – nu bubbels en
commercialisering de boventoon voeren.

23

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

2.1.3 Kwaliteit6
Naast publieke waarde moeten onze televisiezenders en radiozenders
vanzelfsprekend ook kwaliteit hebben. Wij monitoren dit door aan het publiek te
vragen in welke mate ze vinden dat een televisieprogramma of een radiozender ‘met
vakmanschap’ of ‘goed gemaakt’ is.

8,5

Kwaliteitsscore

Voor televisie geldt dat de kwaliteit in 2021 als hoog is beoordeeld.
Over alle gemeten titels heen was de gemiddelde kwaliteitsscore een
8,5 bij een norm van 8,0. Een totaal van 92% van de televisietitels heeft
hieraan voldaan. Ook hier past de kanttekening dat al deze titels nog
steeds als ruim voldoende door het publiek werden beoordeeld.

gemiddeld cijfer voor de
kwaliteit van onze tv­
programma's

Voor de radiozenders is aan wekelijkse luisteraars gevraagd in welke
mate ze vinden dat de betreffende radiozender goed gemaakte
radioprogramma’s heeft. De norm lag daarbij op 75%. Vier van de zes
radiozenders voldeden aan deze norm, met de hoogste score voor
NPO Radio 2. Met 74% scoorde NPO Radio 4 net onder de norm. Ook NPO FunX
scoorde met 69% onder de norm, met de kanttekening dat 16% van de respondenten
aangaf geen mening te kunnen geven.

2.2 Aanbodprioriteiten
In het Concessiebeleidsplan 2016-2021 (CBP) heeft de NPO aanbodprioriteiten
gekozen en bijbehorende ambities geformuleerd. Deze aanbodprioriteiten zijn
journalistiek, Nederlandse series & films, documentaires, muziek & kunst, educatie &
informatie en kinderprogrammering. Het streven is dat het publiek ons beter herkent
in deze prioriteiten, die allemaal even belangrijk zijn en binnen het aanbod elk een
speciale positie hebben.

2.2.1 Journalistiek

6

Zie bijlage 4 voor een volledig overzicht
van de resultaten van de kwaliteitstoets.

In de vooravond van NPO 2 is er een vast blok met een regionaal karakter
geprogrammeerd met als onderdeel het NOS Journaal Regio, in samenwerking met
de regionale omroepen. In goed overleg met de omroepen en op initiatief van
HUMAN en WNL is er een eerste start gemaakt met een journalistieke ‘campus’,
gericht op veelbelovend talent. Er is in 2021 een traject uitgezet waarbinnen talenten
worden aangetrokken door omroepbreed traineeships aan te bieden. De campus

NPO-organisatie

Bijlagen

24

moet bijdragen aan de instroom, opleiding en doorstroom van jonge diverse talenten
met een bi-culturele achtergrond: de journalisten en redacteuren van de toekomst.
In 2022 gaat de journalistieke campus echt van start. Dit initiatief vormt een mooie
aanvulling op de vele talentontwikkeltrajecten op o.a. journalistiek gebied die binnen
de omroepen reeds aanwezig zijn.
Daarnaast heeft NPO 2 de buitenlandjournalistiek versterkt met de komst van
het nieuwe programma Frontlinie (VPRO). Naast het reguliere programma is
er ook een maandelijkse nieuwsbrief waarin Bram Vermeulen verhaalt over
kwesties in het buitenland en deze duidt voor een toenemend aantal volgers.
De onderzoeksjournalistiek van Nieuwsuur (NOS/NTR) bereikt een nieuw en jonger
publiek door een succesvolle YouTube-strategie. Via sterk aanbod met duidelijke
doorverwijzingen naar meer aanbod op het online NPO-platform wordt traffic
gegenereerd. Deze conversiestrategie wordt in 2022 verder uitgebouwd.
Op NPO 3 is geïnvesteerd in nieuwe jonge journalisten met het programma
Propaganda (KRO-NCRV), waarbij onderzoeksjournalisten op een toegankelijke
wijze op zoek gaan naar desinformatie en fakenieuws. Op NPO Radio 1 zijn vaker
mensen aan het woord gelaten die zich inzetten voor de maatschappij. Zo waren
er bijvoorbeeld veel podcasts over menselijke en maatschappelijke thema’s, zoals
Wat Blijft (HUMAN) en Weggestopt (KRO-NCRV). Ook is er met Dijkstra & Evenblij Ter
Plekke (BNNVARA) een nieuw regioprogramma gestart.
Agendasettend
In totaal werden onze programma’s bijna 2.000 keer vernoemd in dagbladen en ruim
230 keer genoemd in Kamerstukken. Nieuwsuur (NOS/NTR) is koploper als het gaat
om de bijdrage aan het maatschappelijke en politieke debat. Het programma heeft
op deze manier een grote agendasettende werking. Het programma won in 2021
bovendien de Zilveren Nipkowschijf voor het beste televisieprogramma.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

We hebben ook de journalistieke relevantie van de muziekzenders vergroot. Dit
deden we door op alle zenders de maatschappelijke kant van onderwerpen uit het
nieuws uit te lichten. NPO FunX besteedde bijvoorbeeld structurele aandacht aan
de schuldenproblematiek onder jongeren, met een evenement in Den Haag, Debt
Talk, als hoogtepunt. NPO Radio 5 legde meer focus op nieuws en actualiteiten in
de ochtendprogrammering.

NPO-organisatie

Bijlagen

Corona was een directe aanleiding voor meer journalistieke relevantie met dagelijkse
interviews in de lopende programmering met experts en betrokkenen. Ook werden
er verschillende podcasts gemaakt, waarin de impact van corona op het culturele
leven aan bod kwam.

Ingekort jaarverslag ombudsman
Terugblik op 2021, waarin er echt meer was dan corona
Wie had gehoopt dat mét 2021 ook de coronapandemie en
de impact hiervan op het publiek, de nieuwsvoorziening en de
nieuwsmakers geëindigd zou zijn, die staat met lege handen.
Vrijwel alles in de samenleving werd (en wordt) door het virus
beïnvloed. Maar al leek het jaar wat dat betreft soms een
herhaling van 2020, er was in 2021 meer aan de hand dan corona.
En dus ook bij Team Ombudsman.
Er kwam een steviger, wettelijk fundament voor de functie van
ombudsman voor de journalistieke producties van de publieke
omroepen. En er kwam een ministerieel besluit over twee nieuwe
omroepen die in 2022 mogen toetreden tot het bestel. Er waren
klachten over online producties (voor het eerst!), klachten via
een advocatenkantoor (ook nieuw) en vragen over een van die
twee nog niet eens toegelaten omroepen (die daarom niet in
behandeling werden genomen). Er was onderzoek naar satire,
tweets, karaktermoord, verkiezingen en de waarde van woorden.

25

Van de ombudsman wordt verwacht dat zij de kwaliteit van al
die journalistieke publicaties monitort. Bij de ombudsman kun je
terecht als je vindt dat een journalistiek programma niet voldoet
aan de normen van de publieke omroepen. Daarnaast volgt en
onderzoekt de ombudsman op eigen initiatief de journalistieke
uitingen en het journalistiek handelen van de publieke omroepen,
en oordeelt daarover in het openbaar. Zo willen de omroepen
transparant zijn over hoe nieuws gemaakt wordt. De luiken
sluiten kan en wil je niet. Want het publiek is betrokken
en kritischer dan ooit, een fout zit in het spreekwoordelijke
kleine hoekje en een beschuldiging van desinformatie is even
hardnekkig en schadelijk als dat deze onterecht kan zijn. Het
vroeg veel van journalisten om enerzijds het nieuws te blijven zien
in een zich schijnbaar herhalend coronajaar, en anderzijds om niet
steeds de luidste of meest extreme opvatting aandacht te geven.
Maar het aandeel klachten over de coronaberichtgeving werd
ten opzichte van 2020 wel minder, ook de blik van het klagende
publiek is gelukkig weer iets verbreed.

In 2020 schreef ik dat ik twee dingen liever niet mee wilde
nemen naar het nieuwe jaar: bedreigingen en intimidatie van
journalisten bij het doen van hun werk én de afnemende
bereidheid van klagers om open te staan voor oprechte uitleg,
andere nieuwskeuzes of het eigen feilen. Helaas, de twee hebben
me het jaar door vergezeld. Opnieuw waren er mediaorganisaties
die de logo’s van plopkappen en busjes moesten halen, opnieuw
waren er mensen die niet accepteerden dat de ombudsman
hun klacht onderzocht maar ongegrond verklaarde. ‘Waar kan ik
klagen over de ombudsman, bij de rechter?’ wilde iemand weten.
We zeggen bij Team Ombudsman vaak: Nederland is zoveel
leuker en opbouwender dan we uit onze mailbox kunnen
opmaken. Gelukkig vonden we afgelopen jaar het bewijs
daarvoor ook wel in die mailbox. En die staat dus ook in 2022 weer
wagenwijd open voor het publiek.
Kijk voor het volledige jaarverslag van de ombudsman over 2021
op ombudsman.npo.nl

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

79%

Bijlagen

26

72%

vindt dat NPO Radio 1 een
positieve bijdrage levert
aan de samenleving

vindt journalistiek
aanbod NPO Radio 1 van
hoge kwaliteit

De journalistieke programma’s van de publieke omroep worden hoog gewaardeerd door het
Als het gaat om de kwaliteit van de journalistieke programmering, vindt bijna 72% van de
publiek als het gaat om de impact en de kwaliteit van de programma’s, zoals ook blijkt uit de
ondervraagden de programmering op NPO Radio 1 van hoge kwaliteit. Voor NPO 1 is dit
twee onderstaande tabellen. Veruit het grootste deel van de ondervraagden is van mening dat percentage 69%, voor NPO 2 ligt het percentage op 63% en bij NPO 3 op ongeveer 58%.
de journalistieke titels van de verschillende netten en zenders (NPO 1, NPO 2, NPO 3 en NPO
Radio 1) een positieve bijdrage leveren aan de samenleving.

Impact journalistiek aanbod

NPO 1

Kwaliteit journalistiek aanbod

Past wel

Past niet

Weet niet/
geen mening

73,80%

7,50%

17,60%

Ik weet niet wat
hiermee
bedoeld wordt
1,20%

NPO 1

Ik weet niet wat
hiermee
bedoeld wordt

Past wel

Past niet

Weet niet/
geen mening

69,00%

9,30%

20,80%

0,90%
0,90%

NPO 2

67,10%

6,70%

24,60%

1,60%

NPO 2

63,10%

8,40%

27,60%

NPO 3

64,90%

5,90%

27,40%

1,80%

NPO 3

58,10%

8,30%

32,30%

1,30%

NPO Radio 1

78,90%

5,60%

14,70%

0,80%

NPO Radio 1

71,90%

6,20%

20,90%

0,90%

Terugblik 2021

“

We hadden in
2021 een rijk en
gevarieerd aanbod
aan dramaseries,
met veel aandacht
voor subgenres

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

2.2.2 Nederlandse series en films
Dramaproducties kennen een lange doorlooptijd, waardoor beleidsveranderingen
niet altijd direct zichtbaar zijn. In 2021 hebben we ons ingespannen om ons volume
in aantal series terug te brengen. We zullen hier aandacht aan blijven geven en op
langere termijn de balans over opmaken.
We hebben een rijk en gevarieerd aanbod aan dramaseries gehad in 2021 en veel
subgenres zijn bediend. Succesvolle series als Oogappels (BNNVARA) en Flikken
Maastricht (AVROTROS) weten al meerdere jaren een breed publiek aan zich te
binden. Swanenburg (KRO-NCRV) en Red Light (BNNVARA) waren nieuwe titels, die
via de verschillende platformen van de NPO een groot bereik hadden. Thema's als
Haagse politiek en mantelzorg kwamen aan bod in respectievelijk BuZa (BNNVARA)
en Maud & Babs (MAX). Ook werden verhalen verteld vanuit een divers perspectief.
Bij zowel Zina als Koeriers (beiden KRO-NCRV) was sprake van een rijke diversiteit
in vertelling en cast. In het contact met omroepen en producenten heeft NPO het
belang van een diverse en inclusieve cast sterk benadrukt.

NPO-organisatie

Bijlagen

zeventien speelfilms. Een van deze speelfilms betrof een doorgeschoven film uit
2020. De NPO participeert ook jaarlijks in zes Telefilms. Vanwege corona heeft de
selectie en productie van Telefilms vertraging opgelopen. De NPO heeft hierdoor in
2021 geen zes Telefilms van financiering voorzien. Die financiering is doorgeschoven
naar de zomer van 2022. Daar komt bij dat, wanneer de financiering wel in 2021 had
plaatsgevonden, er in 2022 maar liefst 12 Telefilms in productie waren genomen; een
te zware belasting voor de markt. Om deze redenen is in overleg met de sector ervoor
gekozen de selectie van Telefilms uit te stellen naar zomer 2022.

De populaire webserie De Slet van 6VWO (AVROTROS) kreeg in 2021 een vervolg
als televisieserie op NPO 3. En met de webserie Herres (PowNed) is er een nieuwe
succesvolle titel toegevoegd aan ons webonly aanbod. Ook jeugddrama had een
aanzienlijke plek in de programmering. Zo werd er een nieuw seizoen van de
bekroonde serie De Regels van Floor (VPRO) uitgezonden op NPO Zapp. De Zomer
van Zoë (AVROTROS) won de Televizier Ster Jeugd.
Net als in 2020 traden productionele vertragingen op als gevolg van de
coronamaatregelen. Dit heeft ertoe geleid dat enkele producties later gereed
kwamen dan gepland. Een serie voor NPO 1 in het subgenre historisch drama
kwam door deze corona-gerelateerde vertraging pas gereed in 2022. Mede hierdoor
ontbrak dit subgenre in de programmering van afgelopen jaar.
In het kader van talentontwikkeling zijn we gestart met de serie NOOD (BNNVARA),
waarmee talentvolle scenaristen de kans krijgen zich te ontwikkelen door het
schrijven van een aflevering van deze dramaserie.
Ook in 2021 coproduceerde de NPO een aantal films, conform de afspraken in
de Prestatieovereenkomst. Zo participeerde de NPO in twee Telescoopfilms en in

27

Oogappels (BNNVARA) - foto: Mark de Blok

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

2.2.3 Documentaires
In 2021 werden – naast een groot aantal single documentaires - in totaal 15
documentaireseries gerealiseerd; een stijging ten opzichte van eerdere jaren.
Het waren veelal aansprekende titels met een grote variatie aan onderwerpen,
zoals Het zaad van Karbaat (VPRO), De Droevige Kampioen’(VPRO), Alleen tegen de
Staat (BNNVARA), Lezecher: de lange strijd voor een Holocaustmonument (MAX)
en 25 jaar Foute Vrienden (NTR). Ook is in 2021 gestart met de ontwikkeling
en productie van korte documentaires van talentvolle (startende) makers.
De resultaten worden in 2022 en 2023 uitgezonden. Met bijdragen uit het
NPO-fonds zijn door NPO Radio 1 een aantal producties gepubliceerd, waaronder
De Deventer Mediazaak (HUMAN & VPRO) en Buiten de Muren (NTR): verhalende
en journalistieke documentaireseries rond maatschappelijk relevante thema's, met
een groot bereik en in het geval van De Deventer Mediazaak en de VIllamoord
(KRO-NCRV) ook met grote impact.

NPO-organisatie

Bijlagen

Daarnaast zijn er samen met VPRO ook bijeenkomsten georganiseerd door de NPO
waarbij liefhebbers in gesprek konden gaan met de regisseur van de documentaire
Shadow Game (KRO-NCRV), gecureerd door de host van de Nieuwsbrief. Deze
bijeenkomsten krijgen in 2022 wegens succes een vervolg.

De online community rond 2Doc is in 2021 verder uitgebouwd. Een van de
belangrijkste ‘touchpoints’ binnen de community is de nieuwsbrief 2Doc Weekly. Het
aantal abonnees is door activaties via onder andere IDFA doorgegroeid naar 25.000
fanatieke ambassadeurs.

Koerswijziging na uitzending docuserie

Shadow Game (KRO-NCRV)

28

“Dit is uniek en nooit eerder vertoond”, zeggen kenners uit de politie- en
justitiewereld. Vriend en vijand is verrast door de radicale koerswijziging van de
Nationale Politie en het Openbaar Ministerie na de laatste aflevering van de
docuserie De villamoord (KRO-NCRV) over een van de grootste gerechtelijke
dwalingen ooit. Nooit eerder schaarden de Nationale Politie en het OM zich
samen achter de oproep om een afgesloten strafzaak te heropenen. Zij zijn
geschrokken van de onthullingen in de serie, dat het bewijs voor de moord op
onwettig politieonderzoek stoelt. Bovendien is belangrijke informatie voor de
rechter verzwegen, omdat er ‘juridische haken en ogen’ aan zouden kleven.
Docuserie De villemoord is inmiddels verplichte kost op de politieacademie en
voor studenten criminologie.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

2.2.4 Kinderprogrammering
We zetten voor NPO Zapp in op Family Viewing; programma’s die kinderen
samen met hun ouders kunnen ervaren. Het weekend is daarbij het belangrijkste
speerpunt in het schema, met succesvolle nieuwe titels als de Make Up Cup
(AVROTROS) met Nikkie de Jager en Hands Up (KRO-NCRV) met de inmiddels
beroemde gebarentolk Irma Sluis. Naast de plekken in het schema voor familiale
titels in het weekend, is per najaar 2020 in het lineaire schema op doordeweekse
dagen een plek beschikbaar voor nieuwe korte formats van 15 minuten. De
meest succesvolle titel daarin tot nu toe is het in januari 2021 gestarte De Faker
(AVROTROS), waar inmiddels ook verschillende varianten van gemaakt zijn, zoals De
Faker op Vakantie.

NPO-organisatie

Bijlagen

29

In samenwerking met Audio experimenteert NPO Zapp met podcasts voor
kinderen. Dit jaar zijn maar liefst 11 nieuwe podcasttitels gelanceerd: nieuwe
titels, spin offs van succesvolle tv-titels en podcasts die aan het ‘huismerk’
gekoppelde projecten versterken; variërend van het Jeugdjournaal (NOS) en Zapp
Detective (KRO-NCRV) tot de Boterhamshow (NTR). Ook heeft Zappelin in 2021
meegedaan aan het allereerste podcast-event in TivoliVredenburg met een mashup
van Zappelin-titels.
In Figuur 3 is de zendtijdverdeling in domeinen van onze kinderprogrammering
opgenomen in 2021 voor zowel de gehele dag als het tijdvak 16-24 uur. In beide
tijdvakken was het domein kennis het grootst, gevolgd door expressie.
Zendtijdverdeling TV NPO Zapp(elin) naar domein per tijdvak in %
00-24 uur (links) en 16-24 uur (rechts)
100

3,9

4,4

0,1

75

0,1

42,6
58,9

De Faker (AVROTROS), succesvol als kort format op doordeweekse dagen - foto: Olivier Thijssen

50

34,0

In 2021 is ingezet op versterking van de merken NPO Zapp (6-12 jaar) en NPO
Zappelin (3-5 jaar). Dat is onder andere gebeurd door programma’s gekoppeld aan
het ‘huismerk’ uit te bouwen. In de nationale Week tegen Pesten is NPO Zapp zoals
gebruikelijk weer aangehaakt met een aantal speciale titels, waaronder een lineaire
special met portretten van kinderen onder de naam Mijn Pestverhaal (EO), een
gedramatiseerde podcast Pixelshit (EO), een online serie Flexe Meiden (KRO-NCRV)
met extra interactieve verhaallijn voor de Instagram Story. Al deze inspanningen
hebben ertoe geleid dat ruim 70% van de NPO Zapp-kijkers aangeeft het heel
belangrijk te vinden dat NPO Zapp er is. Verder is er een toename van bijna 50% in
gebruik van de NPO Zapp-app en de NPO Zapp-website via tablets.

25

27,0

0

4,9
5,2

10,0

00-24 uur

16-24 uur

domein

nieuws

8,9
0,1

opinie

samenleving

expressie

kennis

sport

amusement

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

2.2.5 Muziek en kunst
‘Van volle zalen naar publieke kanalen’ luidde de intentie van het Actieplan Cultuur.
Toen de podia in het land gesloten waren, heeft de NPO zijn deuren wijd opengezet.
In 2021 is er zowel op de televisienetten en radiozenders als online en on demand
volop ruimte gegeven aan het actieplan onder de noemer NPO Cultuur, mede dankzij
een financiële bijdrage van de overheid. Ook op primetime. Er zijn meer dan 85
programmavoorstellen gerealiseerd, over alle genres: van dans en toneel tot muziek
en beeldende kunst, vanuit alle delen van het land, van gevestigde makers en
gezelschappen tot nieuw en opkomend talent. In een aantal gevallen, bijvoorbeeld
bij On Stage (VPRO), hebben gevestigde namen als een vliegwiel gefungeerd voor
artiesten die bij een groter publiek minder bekend zijn.

“

Onder invloed
van NPO Cultuur
onstonden nieuwe
concepten en
samenwerkingsvormen tussen
makers, omroepen
en producenten

Bovendien ontstonden onder invloed van NPO Cultuur nieuwe concepten en nieuwe
samenwerkingsvormen tussen makers uit de culturele sector en de omroepen en
producenten. Televisieregisseurs worden steeds vaker door gezelschappen
ingeschakeld bij livestreaming via de eigen platformen van de gezelschappen en er
is over en weer meer inzicht ontstaan in de mogelijkheden en beperkingen van
theater en televisie. In het oog springende voorbeelden zijn De Eeuw van Mijn Moeder
van het Nationale Theater (AVROTROS)
en Romeinse Tragedies van ITA (VPRO).
Op NPO 2 is in 2021 de culturele
programmering doorontwikkeld met
de introductie van het nieuwe wekelijkse
boekenprogramma Brommer op zee
(VPRO). Naast interviews en leestips
heeft dit programma een online
boekenclub geïntroduceerd, waarbij
lezers met een bijzondere app
gezamenlijk boeken lezen en direct in
contact treden en kunnen meepraten
met de betreffende schrijver.
Op NPO 2 extra zijn (semi-)live
theaterproducties getoond met titels
als Oom Wanja van het Noord

On Stage in Tivoli/Vredenburg - foto: VPRO

NPO-organisatie

Bijlagen

30

Nederlands Toneel en Een Soort Hades van Theater Utrecht. Ook was er aandacht
voor het actuele aanbod in Nederlandse musea met onder andere het programma
Ik zie, ik zie (AVROTROS).
De verschillende muziekzenders boden radio-alternatieven voor live­
evenementen en -concerten. Nog meer dan voorheen werden artiesten
uitgenodigd voor een live optreden. Zo ging het Muziekcafé (AVROTROS) op NPO
Radio 2 door zonder publiek. NPO 3FM verzorgde de registratie en online-platforms
voor edities van ESNS en Lowlands zonder publiek. NPO FunX zond een aantal
‘festival specials’ uit in de weekenden dat deze plaats zouden hebben gevonden, zoals
rond het Woo Hah Festival en Latin Village. Daarnaast organiseerde NPO FunX als
onderdeel van het Actieplan Cultuur Lockdown Sessies, waarbij DJ’s in het weekend
een podium kregen. NPO Radio 4 heeft veel van de geplande concerten door laten
gaan en live gebracht aan luisteraars. Ook werden concerten overgenomen van de
Nederlandse podia, waarbij de musici (soms ook op een andere locatie) optraden. Dit
zonden we live uit, om op die manier toch het podium levend te houden en dichtbij
het publiek te brengen.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

2.2.6 Educatie en informatie
In 2020 is, zodra het groene licht kwam vanuit OCW, hard gewerkt om NPO Kennis
op te bouwen. In januari 2021 is dit nieuwe online aanbodkanaal, gericht op
volwassenen, gelanceerd. De educatieve videocontent vanuit de gehele publieke
omroep wordt via dit online kanaal op een verhalende wijze aangeboden aan
het publiek ter duiding van actuele thema’s. In principe voor alle Nederlanders,
met daarbinnen speciale aandacht voor de jongvolwassen 'praktisch opgeleiden'.
Inmiddels telt het platform gemiddeld 60.000 unieke bezoekers per week, met
uitschieters naar 100.000 bezoekers per week, afhankelijk van de actualiteit.
NPO Zap(pelin) heeft kinderen nadrukkelijker proberen te activeren. Met twee
nieuwe dansseries (HipHopHop en Tappy de Tapdanser) en een yogaserie voor
Zappelin online (Yoga mee met Roos, KRO-NCRV) nodigen we kinderen actief
uit om mee te doen. Met BeestenBrigade (KRO-NCRV) laten we kinderen de
mooie Nederlandse natuur zien en activeren we ze om zelf het bos, het park of
de duinen in te gaan. Ook is er binnen NPO Zapp en NPO Zappelin veel nieuwe
‘doe-het-zelf-content’ (DIY) gerealiseerd. Hiermee nodigen we kinderen uit zelf
creatief mee te doen door bijvoorbeeld te gaan tekenen, knutselen, schminken,
striptekenen of schilderen. Op deze manier boden onze kindermerken informatie en
afleiding tijdens de coronapandemie, met name toen de scholen dicht waren. De
redactie van Schooltv ontwikkelde daarnaast het allereerste online vakantieboek van
Nederland: HONK. Daarin konden basisschoolkinderen tijdens hun zomervakantie
op een aansprekende manier gebruikmaken van de content van Schooltv.

2.3 Geoormerkt aanbod
2.3.1 NPO-fonds
Net als in voorgaande jaren is er in 2021 door NPO 16,6 miljoen euro geborgd voor
het NPO-fonds voor kwalitatief hoogwaardig Nederlands drama, documentaires
en talentontwikkeling. Op het gebied van talentontwikkeling heeft het NPO­
fonds in 2021 in samenwerking met de omroepen en 3LAB een aantal nieuwe
talentregelingen ingevoerd voor fictie en non-fictie. Zo hebben nieuwe makers
dankzij een nieuwe regeling 4 korte documentaires (25 min) gerealiseerd en konden
nieuwe makers ook 4 korte fictiefilms (15 min) realiseren. Aan het eind van 2021 zijn
deze regelingen geëvalueerd en daar waar nodig aangepast.

Educatieve verrijking met NPO Kennis
NPO Kennis is hét kennisplatform voor iedereen die wil weten hoe het zit, met
het rijke archief van de publieke omroep als bron. Tal van onderwerpen worden
uitgelicht door archiefmateriaal te verrijken met educatieve verdiepingslagen.
Zo is er bijvoorbeeld een uitgebreide collectie over corona te vinden,
boordevol achtergrondinformatie over het virus en waar de online-uitingen
van verschillende omroepen over dit onderwerp samenkomen. NPO Kennis
behandelt de onderwerpen vanuit de belevingswereld van middelbaar
opgeleiden (18-40 jaar). De redactie selecteert het materiaal, maakt het
aan de hand van informele kennisvragen toegankelijk en plaatst het in
een educatieve context. Daarnaast worden extra interactieve lagen aan het
bronmateriaal toegevoegd in de vorm van een verhaal, een quiz of infographic.
Het publiek wordt uitgenodigd tot participatie, interactie en verdieping.
NPO Kennis bevat directe doorverwijzingen naar andere aanbodkanalen en
het online aanbod van de NPO. Hiertoe wordt samengewerkt met andere
omroepen en maatschappelijke instellingen.

31

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

32

2.3.2 Levensbeschouwing
NPO reserveert jaarlijks, conform de prestatieafspraken, minstens 13 miljoen euro
voor levensbeschouwing, waarvan 12 miljoen vastligt in zogenoemde contingenten
(een vast bedrag per stroming). Minstens 1 miljoen euro is bestemd voor overige
levensbeschouwing. Onderstaand overzicht laat de verdeling binnen het contingent
in 2021 zien. Vanwege de coronapandemie konden meerdere titels in 2021 niet op
tijd gerealiseerd worden en zijn dan ook doorgeschoven naar 2022. Daarnaast is in
2021 wederom een substantieel budget toegekend voor overig levensbeschouwelijk
aanbod, dat voornamelijk naar de protestants-christelijke stroming is gegaan,
waardoor het totaal geïnvesteerde budget in levensbeschouwelijk aanbod uitkomt
op ruim 20 miljoen euro.

De cast van The Passion in 2021 - foto: Stijn Ghijsen

Overzicht contigenten levensbeschouwing
Stroming

Host

Contingent

OP 20 > 21

Totaal 2021

TOEGEKEND

OP > 227

Katholicisme

KRO/NCRV

2.828.571

30.401

2.858.972

2.830.470

28.502

Protestantisme

EO

2.828.571

44.403

2.872.974

2.872.919

55

Boeddhisme

KRO/NCRV

788.571

5.866

794.437

785.000

9.437

Jodendom

EO

788.571

15.082

803.653

391.338

412.315

Islam

NTR

1.988.571

39.303

2.027.874

1.890.746

137.128

Hindoeïsme

NTR

788.571

1.513

790.084

790.084

0

Humanisme

HUMAN

1.988.571

76.680

2.065.251

2.065.251

0

69.457

69.457

12.000.000

282.703

12.282.702

11.625.808

656.894

Overige OP
TOTAAL

7

vanwege corona zijn titels niet op tijd
gerealiseerd en doorgeschoven naar
2022 (met name documentaires)

69.457

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

2.4 Programmavernieuwing en talentontwikkeling
Ook in 2021 was programmavernieuwing en talentontwikkeling een belangrijke pijler
voor de NPO. Dit betreft onder andere pilots, budget voor research en ontwikkeling
en de evaluatie en verbetering van bestaand aanbod, alsook de ontwikkeling en
programmering van nieuwe titels en formats. In 2021 realiseerde de NPO 29 pilots
en werden er 118 nieuwe titels geprogrammeerd. Verder spelen opleidingstrajecten
bij omroepen, zoals VPRO Dorst, KRO-NCRV Radioschool en BNNVARA Academy,
en bij NPO de NPO Campus voor radiotalent en 3Lab, de proeftuin van NPO 3, een
belangrijke rol.

“

Talentvolle
medewerkers
stroomden door
van NPO FunX
naar verschillende
andere NPO-merken,
waaronder NPO 3FM.

Op onze hoofdkanalen televisie is er gericht gezorgd voor vernieuwing. NPO 1
creëerde vooral op de woensdag ruimte voor vernieuwing en verbreding door
belangrijke programma’s te bundelen op de maandag en dinsdag. Ook op
donderdagavond is een aantal nieuwe titels geïntroduceerd, zoals Nieuwe Boeren
(KRO-NCRV); een ontwikkeling die zal worden doorgezet. NPO 2 heeft ingezet op
het versterken van drie thema’s: wetenschap, economie en literatuur. Daarbinnen
zijn vernieuwende titels geprogrammeerd, zoals Atlas (NTR) en Brommer op zee
(VPRO). Op NPO 3 is er vooral gezocht naar talentvolle nieuwe makers binnen de
genres documentaire en/of human interest. Boerderij van Dorst (BNNVARA) is een
goed voorbeeld van een geslaagde nieuwe titel in laatstgenoemd genre. Sahar
Meradji maakt inmiddels verschillende reeksen voor PowNed en de EO. Enkele
documentairemakers die online begonnen zijn bij 3Lab, maken nu ook voor NPO 3
documentaires. Roel Maalderink heeft naar aanleiding van een veelbelovende pilot
een reeks op zondagavond gekregen. Daarnaast kreeg in 2021 een aantal nieuwe
presentatoren de ruimte met een eigen programma, zoals Splinter Chabot en Kalvijn
Boerma, en is er geïnvesteerd in nieuwe jonge journalisten in het programma
Propaganda (KRO-NCRV).

NPO-organisatie

Bijlagen

33

Op onze audiokanalen werd de ontwikkeling
van vernieuwende programmaconcepten
gestimuleerd. Dit zat met name in het
podcastaanbod. Voorbeelden zijn een musical
op NPO 3FM over de geschiedenis van een
radiotalenten
gabber (Gabber, de Hardcore Opera, BNNVARA)
begeleid door
en het levensverhaal van twee broers die uit
NPO Campus
Afganistan naar Nederland vluchten (Sorry voor
mijn Broertje, KRO-NCRV). NPO FunX lanceerde
een talentenjacht naar nieuw presentatietalent in
de videoserie FunX Zoekt Presentator. Ook realiseerde NPO FunX de videoserie
Kom Uit Je Bubbel over de queer-community i.s.m. het Milkshake Festival en met
financiering uit het Actieplan Cultuur. Daarnaast kreeg talent volop aandacht bij
de andere publieke radiozenders. Het gezamenlijke opleidingstraject NPO Campus
begeleidde in 2021 maar liefst 44 talenten, een record. Talentvolle medewerkers
stroomden daarnaast door van NPO FunX naar verschillende andere NPO­
merken, waaronder NPO 3FM.

44

DJ Fernando Halman maakt bekend wie de winnaar is van FunX Zoekt Presentator

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

2.5 Diversiteit
In 2021 stond het Actieplan Culturele diversiteit centraal. Dit plan is door NPO
en omroepen gezamenlijk opgezet om met name de culturele diversiteit in het
aanbod te verhogen. Dit heeft veel verschillende activiteiten in gang gezet, die de
komende jaren tot structurele en zichtbare veranderingen in de programmering
moeten leiden. Een van de acties om tot structurele verandering te komen betrof
een aantal workshops, waarin inclusief programmeren centraal stond. Ook werden
traineeships opgezet om divers journalistiek talent te stimuleren. In bijlage 5 is een
rapportage van iedere omroep te vinden, met de acties die zij ondernomen hebben
om de diversiteit te vergroten.
Het gezamenlijke streefdoel is 15% biculturele 'mensen aan het woord' in een selectie
van prominente programma’s. Eind 2021 werden de resultaten van de nulmeting
naar diversiteit in de genres Nieuws en Actualiteiten, Opinie, Service en Human
Interest bekend. We hebben gekozen voor het monitoren van diversiteit binnen deze
genres omdat deze genres samen het grootste deel van onze zendtijd realiseren.
Bovendien zorgt een beperking van genres voor gericht beleid waar resultaten op
kunnen worden gemeten. Uit deze nulmeting bleek o.a. dat gemiddeld 11,7 procent
van de 'mensen aan het woord' een biculturele achtergrond heeft. Dit percentage
willen we de komende jaren verhogen.

TV

Enigszins
onvoldoende

3,8%

9,8%

20,7%

45,2%

Enigszins
voldoende Voldoende

Bijlagen

34

Naast een inhoudsanalyse van ons aanbod, polsen we het publiek over de
weerspiegeling van mensen met een niet-westerse migratieachtergrond en van
vrouwen op onze radio- en televisiezenders. De resultaten zijn hieronder in
tabellen weergegeven. De perceptie van het publiek reflecteert uiteraard niet
noodzakelijkerwijs de werkelijke weerspiegeling van deze groepen in het aanbod.
In het video-aanbod is er gericht op diversiteit gestuurd in talkshows, human
interest en Nederlands drama. Dat is bijvoorbeeld te zien in het presentatieduo
Khalid en Sophie op NPO 1 (BNNVARA) en in een programma als Meiden die rijden
(PowNed). Dramaseries als Zina (KRO-NCRV) en Koeriers (KRO-NCRV) vallen op
doordat ze zijn verteld vanuit het perspectief van biculturele Nederlanders. Ook de
cast en crew van deze series zijn divers.
Bij het audio-aanbod is diversiteit zwaarder gaan meewegen in de
presentatieteams. Op NPO Radio 2 zorgde dat met name voor een grotere
genderdiversiteit onder presentatoren op meer prominente tijdslots. Zo is de
sidekick van Ruud de Wild (KRO-NCRV) altijd een vrouw. Ook op NPO Radio 1
is de diversiteit onder presentatoren groter geworden, doordat iedere ochtend
het NOS Radio 1 Journaal door een vrouw wordt gepresenteerd. Ook in de
podcasttoekenningen van NPO Radio 1 is gestuurd op producties die meer diverse
doelgroepen bereiken, waaronder Madame Machiavelli (PowNed) en Podcast Miss
Paralympics (AVROTROS).

Weerspiegeling vrouwen in NPO-aanbod

Weerspiegeling niet-westerse achtergrond in NPO-aanbod

Onvoldoende

NPO-organisatie

Weet niet,
wil niet
zeggen
20,5%

TV

Onvoldoende

Enigszins
onvoldoende

2,6%

6,0%

21,3%

54,20%

Enigszins
voldoende Voldoende

Weet niet,
wil niet
zeggen
15,9%

NPO Radio 1

3,6%

15,2%

23,6%

34,5%

23,1%

NPO Radio 1

0,40%

3,80%

18,80%

64,50%

12,40%

NPO Radio 2

9,8%

19,1%

18,3%

24,5%

28,3%

NPO Radio 2

1,50%

5,50%

21,40%

58,10%

13,40%

NPO 3FM

5,9%

16,9%

25,3%

28,0%

23,4%

NPO 3FM

2,60%

5,10%

25,00%

56,90%

10,30%

NPO Radio 4

11,6%

26,9%

14,1%

23,5%

23,9%

NPO Radio 4

5,10%

8,50%

17,00%

52,50%

16,80%

NPO Radio 5

4,8%

14,7%

14,2%

29,8%

36,5%

NPO Radio 5

3,60%

7,30%

17,60%

52,40%

19,20%

NPO FunX

4,2%

6,6%

20,0%

66,4%

2,7%

NPO FunX

2,90%

7,70%

10,00%

76,70%

2,70%

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

2.6 Toegankelijkheid

NPO-organisatie

Bijlagen

inspannen zo toegankelijk mogelijk te zijn voor iedereen en zal daarvoor het gesprek
met de doelgroep en belangenverengingen blijven voeren.

Net als 2020 stond ook 2021 grotendeels in het teken van de coronacrisis.
Toegankelijke en betrouwbare informatievoorziening was daardoor belangrijker
dan ooit, zeker ook voor mensen met een auditieve of visuele beperking. Het
NOS Journaal met gebarentolk in de ochtend en om 20:00 uur het NOS
Jeugdjournaal met gebarentolk - maar ook de gebarentolken tijdens de vele
persconferenties - waren van grote waarde voor de doelgroep. Naast deze cruciale
informatievoorziening zijn diverse live-uitzendingen van nationale gebeurtenissen,
zoals Koningsdag, Dodenherdenking, Prinsjesdag en de Kersttoespraak van
de Koning (alle NOS) voorzien van een gebarentolk, evenals de Intocht van
Sinterklaas (NTR).
In 2021 is 99,2% van het totale Nederlandstalige aanbod op NPO 1, 2 en
3 en de NPO extra-kanalen voorzien van ondertiteling, waarmee
ruim voldaan werd aan de wettelijke verplichting van minimaal
95%. Op het themakanaal NPO Politiek is verder gegaan met het
ondertiteld
automatisch ondertitelen van de Kamerdebatten, waarbij steeds
meer verbeteringen worden doorgevoerd in de software op het
ondertiteling van
Nederlandstalige
gebied van vocabulaire en interpunctie. Tevens zijn er mooie stappen
programma’s op
alle televisiekanalen
gezet op het gebied van de kostbare voorziening audiodescriptie,
waarbij een stemacteur tussen de dialogen door beschrijft wat er
te zien is. Het beschikbare budget is daarbij op een zo efficiënt
mogelijke manier besteed. Een mooi voorbeeld hiervan was de beschikbaarheid van
audiodescriptie tijdens de liveshows van het Eurovisie Songfestival.

99,2%

In een stappenplan dat NPO in 2020 via OCW naar de Tweede Kamer stuurde,
heeft de NPO aangegeven onderzoek te zullen doen naar het huidige gebruik en
de waardering van audiodescriptie bij de doelgroep blinden en slechtzienden. Dit
in afstemming met de doelgroep/belangenorganisaties. In 2020 is hiertoe een
kwalitatief onderzoek uitgevoerd onder de doelgroep en in 2021 is het bureau
Conclusr gevraagd een panel van ca. 225 visueel beperkten op te zetten. In dat panel is
in het laatste kwartaal van 2021 een kwantitatief onderzoek gedaan naar het gebruik
van audiodescriptie. De audiodescriptie bij alle onderzochte programma’s werd
gemiddeld beoordeeld met het rapportcijfer 8,3. Ook zal nog worden onderzocht
hoe toegankelijk onze websites en apps zijn onder deze doelgroep. De NPO blijft zich

35

8,3

Waardering
audiodescriptie
Gemeten onder
visueel beperkten

Meer media toegankelijk
Met onder andere het tv-programma Hands Up op NPO Zapp (met en over
gebarentaal) en een vodcast voor dove en slechthorende kinderen maakt
KRO-NCRV meer media toegankelijk voor mensen met een beperking. Behalve
voor doven en slechthorenden gebeurt dat ook voor blinden en slechtzienden.
Bijvoorbeeld met audiodescriptie bij The Passion en jeugdserie Kabam!, die
samen met Stichting Bartiméus is ontwikkeld. Daarnaast voorziet KRO-NCRV
haar posts op Instagram standaard van beschrijvingen in tekst, zodat de foto’s
ook ‘leesbaar’ zijn voor mensen met een visuele beperking.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

2.7 Evenementen
Het afgelopen jaar is verslag gedaan van verschillende regionale evenementen.
Zo is er verslag gedaan van diverse bloemencorso’s en was er in samenwerking
met Omroep Brabant aandacht voor Carnaval in het programma Carnavalshart
(KRO-NCRV), ondanks het feit dat het feest niet door kon gaan vanwege de
coronamaatregelen. In de zomer werd er dagelijks live vanuit Friesland het
Skûstsjejournaal (MAX) uitgezonden, in samenwerking met Omrop Fryslân.

NPO-organisatie

Bijlagen

afleveringen op onze online kanalen, zoals npo3.nl, vooruitgekeken worden. Vanuit
de socials en YouTube werd dit dan ook onder de aandacht gebracht, bijvoorbeeld
door middel van eindkaarten.
NPO 3FM en NPO FunX hebben meer ingezet op podcasts specifiek op jongeren.
De thema’s en vertelvorm sloten hierbij aan op de doelgroep en er werden
experimenten gedaan, zoals de coming of age podcast PHONY (AVROTROS), Sorry
voor mijn broertje (KRO-NCRV) en de Mental Health Club.

Naast aandacht voor regionale evenementen stond 2021 ook in het teken van grote
internationale evenementen, al dan niet uitgesteld vanwege corona in 2020. Het
Eurovisie Songfestival kon dit jaar gelukkig wel doorgaan met een grote liveshow
in Ahoy Rotterdam, een gezamenlijke inspanning van AVROTROS, NOS en NPO.
Ook waren er andere uitgestelde evenementen, zoals het EK Voetbal (NOS) en de
Olympische en Paralympische Spelen vanuit Tokio (NOS). En in 2021 kwam het Glazen
Huis weer terug voor de jaarlijkse 3FM Serious Request week.

2.8 Jongeren
De jongerenmerken van de NPO hebben geïnvesteerd in meer samenwerking.
Dat leidde tot grote, impactvolle “hero”-thema’s met één centrale landingsplek en
één gezamenlijke boodschap naar buiten. Tot deze categorie behoorde o.a. het
project Zet Je Stem Niet Op Mute in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen.
Rond het thema mentale gezondheid werd met de campagne #OpenUp een
gezamenlijke site gebouwd. Daarnaast waren er thema’s die ieder merk voor zichzelf
oppakte, maar waarbij de timing werd afgestemd met andere merken, waardoor
sprake kon zijn van doorverwijzing en crosspromotie. Een voorbeeld van deze tweede
categorie is Pride, waarover op alle drie de online kanalen content te vinden was,
waarbij over en weer naar elkaar werd gelinkt.
NPO 3 heeft in 2021 stappen gezet om de conversie vanuit sociale media
naar de lineaire kanalen, NPO Start en npo3.nl te verbeteren. Zo is er een pilot
gestart waarin links vanuit de sociale kanalen zijn voorzien van specifieke klik-tellers,
waardoor de conversie beter in kaart kan worden gebracht. Conversie stimuleren
we door exclusieve content op onze on demand en online kanalen te plaatsen,
waarnaar vanuit social verwezen wordt. Zo kon bij een aantal webseries een aantal

36

NPO 3, NPO 3FM en NPO FunX sloegen de handen ineen voor de campagne Zet Je Stem Niet op Mute

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

37

3. Kanalen

3.1 Televisie
3.1.1 Lineaire hoofdkanalen
Uiteraard bestaat het overgrote deel van het programma-aanbod op onze lineaire
hoofdkanalen uit oorspronkelijk Nederlandstalige producties. In 2021 lag dit
percentage op 90,6%.

NPO 1 heeft in 2021 ingezet op samen met het gezin kijken in het weekend,
waarbij specifiek de nadruk werd gelegd op interactieve formats. Naast programma’s
met een bewezen staat van dienst als Wie is de Mol? (AVROTROS), Boer zoekt Vrouw
(KRO-NCRV), Even Tot Hier (BNNVARA)en Heel Holland Bakt (MAX) is er in 2021
met wisselend succes ingezet op nieuwe titels zoals Spaanders (BNNVARA). Het
programma Op zoek naar… (AVROTROS) beleefde een succesvolle herintroductie,
waarbij dit jaar de nieuwe Maria werd gekozen door het publiek. Doordeweeks
is er met vaste slots gewerkt, primair gericht op twintigers, dertigers en
veertigers. Met name het donderdagavondslot richt zich met succes op deze
doelgroepen, met bestaande programma’s als Beste Zangers (AVROTROS), Dit was
het Nieuws (AVROTROS) en nieuwe titels zoals Busje komt zo (BNNVARA) en Nieuwe
Boeren (KRO-NCRV). Op de dinsdagavond is de programmering verbreed met
toegankelijke titels voor alle doelgroepen, met titels zoals Ik vertrek (AVROTROS) en
DNA Onbekend (AVROTROS).

NPO 2 heeft in 2021 de integrale benadering van nieuws– en
actualiteitenprogramma’s versterkt en daarbij nauwe samenwerking met NPO
Radio 1 opgezocht. Titels als De Monitor (KRO-NCRV), Reporter Radio (KRO-NCRV)
en Pointer (KRO-NCRV) zijn onder één paraplu integraal gaan opereren. De verhalen
worden verteld via radio, tv, online en via social media en versterken elkaar op die
manier. Dit is een ontwikkeling over enkele jaren heen die succesvol blijkt te zijn en
waar we op blijven inzetten. Ook met Argos (HUMAN en VPRO) is een soortgelijke
aanpak uitgerold. Samen met NPO Radio 1 is een integraal experiment rond Vroege
Vogels (BNNVARA) succesvol afgerond wat ook in 2022 wordt voortgezet: een
jongere doelgroep is bereikt via Instagram Reels (via NPO 2) in combinatie met
een podcast (via NPO Radio 1). Het regioblok van twee uur op de vooravond in
samenwerking met de regionale omroepen kende een succesvolle start. Daarnaast
is een begin gemaakt in het opzetten van een journalistieke campus om
talentvolle journalisten aan te trekken voor de gehele NPO.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO 3 heeft in 2021 ingezet op het creëren van piekmomenten in de
programmering, met titels die het jonge publiek echt wil zien. Die programma’s
worden op NPO 3 in de etalage gezet en vinden hun weg lineair, on demand of online
naar het publiek. Door corona zijn veel grote titels later opgeleverd. Met name in
het voorjaarschema was er daardoor sprake van een kaalslag. Desondanks is het
gelukt om met grote regelmaat een brede groep kijkers naar het net te trekken
met bestaande titels als Zondag met Lubach (VPRO), Hunted (AVROTROS) en De
Gevaarlijkste Wegen van de Wereld (PowNed) en met nieuwe programma’s zoals
Boerderij van Dorst (BNNVARA), Levenslang met dwang? (KRO-NCRV) en Meiden die
Rijden (PowNed). Veelal hadden deze programma’s een uniek bereik ten opzichte van
NPO 1 en NPO 2 en een groot aantal van de titels geprogrammeerd op NPO 3 wordt
on demand zeer goed bekeken.

Corona zorgde ook in 2021 voor de nodige uitdagingen voor onze kindermerken. Zo
kon de groots opgezette Zappelin Zomertour helaas geen doorgang vinden. Toch
zijn er mooie events georganiseerd onder de Zappelin-vlag, zoals het Feest van
Zappelin (AVROTROS) met een zomer- en wintereditie. Van beide zijn 6 registratie­
afleveringen gemaakt waarbij de vaste Zappelin presentator Fenna Ramos samen
met een kleine groep kinderen feest viert. Ook de Zapp Awards (KRO-NCRV) en de
Zapp your Planet zomereditie (EO / NTR) in samenwerking met het WNF hadden
dit jaar grote impact. Een traditionele Intocht van Sinterklaas was ook dit jaar
vanwege de corona maatregelen onmogelijk. Daarom koos de redactie wederom
voor een bijzondere vorm. Onder het motto: ‘Als Sinterklaas niet naar de mensen
komt, dan komen de mensen naar Sinterklaas’, organiseert het programmateam

NPO-organisatie

Bijlagen

38

een defilé. Daarin trekt een bonte stoet van burgemeesters, kinderen, voertuigen
en optredens langs Sinterklaas. Het programma werd onderscheiden met de Ere
Zilveren Nipkowschijf. De nieuwe Zapp-app, gericht op interactie met kinderen, is
in 2021 verder ontwikkeld en zal in 2022 gelanceerd worden. De eigen, herkenbare
omgeving in NPO Start is helaas nog niet gerealiseerd. Hier is bewust voor gekozen
gezien de geplande grote update in 2022 van NPO Start zowel aan de voor- als
achterkant van de dienst. In deze update zal ook de herkenbare NPO Zapp(elin)
omgeving worden meegenomen.
Financiële Terugblik
In het volgende overzicht laat de baten voor televisie (lineair) zien verbijzonderd naar
de netten. Ook de baten voor Online en themakanalen zijn hierin meegenomen met
uitzondering van nettoverstijgende online aanbodkanalen en NPO Plus.
Zoals toegelicht in paragraaf 1.3 Financiële middelen is de bijdragen OCW lager
als gevolg van lagere indexpercentages en de inzet AMr hoger vanwege een
correctie op het budget van 2020. Het culturele aanbod is in 2020 uitgebreid,
voor deze extra programmering is ook extra financiering ontvangen, in totaal
10 miljoen euro. Van dit bedrag is 8,8 miljoen euro besteed aan programmering
op de diverse televisie (thema)kanalen. Het aantal titels die we van 2020 hebben
moeten doorschuiven naar 2021 is hoger dan bedacht, dit als gevolg van de
coronapandemie en de lange(re) productietijd van NPO-fonds programmering.
Ten tijde van het opstellen van de begroting was wel reeds rekening gehouden
met doorschuiven van de superevenementen en het Eurovisie Songfestival. De
inkomsten uit NPO Plus zijn hoger dan ingeschat, waardoor een toename zichtbaar
is bij de omroepbrede middelen.
De programmagebonden EB waren voor de begroting ingeschat op basis van
ervaring uit het verleden, de realisatie voor 2021 is 3,2 miljoen lager. Echter is de inzet
van resultaten neven-en verenigingsactiviteiten, meegenomen onder de overige
inkomsten, hoger dan begroot.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

(x 1.000 euro)

NPO 1

NPO 2

NPO 3

Bijdragen OCW

Bijlagen

39

NetNPO Zapp overstijgend

Totaal
realisatie 2021

Totaal
begroting 2021

Verschil
-2.967

245.084

113.672

82.860

59.195

6.714

507.525

510.492

Inzet AMr

0

1.520

0

0

0

1.520

1.122

398

Cultuurplan

803

3.651

3.232

1.096

0

8.782

0

8.782
99.712

Inzet beschikbaar gestelde middelen 2020

106.325

18.560

28.047

17.534

4.019

174.485

74.773

Omroepbrede Middelen (OBM)

909

15.276

5.838

4.963

12.588

39.574

36.041

3.533

Inzet ORMA / reserves

7.597

1.784

340

574

59

10.354

4.500

5.854
-3.211

Programmagebonden EB

6.452

1.706

479

100

53

8.789

12.000

Overige inkomsten

18.008

4.653

2.014

1.926

4.831

31.432

29.800

1.632

Totaal baten

385.178

160.822

122.809

85.387

28.264

782.461

668.728

113.733

3.1.2 Lineaire themakanalen

Ook in 2021 is er op de themakanalen veel content te zien geweest
die inhoudelijk aanvullend of verdiepend was op programmering van de
hoofdkanalen. Deze programma’s waren direct aansluitend geprogrammeerd op
een themakanaal. Zo waren bijvoorbeeld aansluitend Het Geheim van de Meester
en Het Geheim van de Meester Extra (AVROTROS) te zien, evenals CHANSONS!
en Encore (BNNVARA) en 2Doc documentaires en DocTalks. Ook was er een
crossmediale aanpak bij het NPO 3FM programma Partij voor de Vrijdag (AVROTROS)
dat ook op NPO 1 Extra te zien was.
Daarnaast zijn de themakanalen ingezet voor gebarentolken, audiodescriptie,
signdancers, muziekevenementen, nostalgie-programmering, een filmweek en
variatie in cultuur met onderscheidende programma’s op het gebied van muziek,
dans, spoken word, film en literatuur.

Financiële Terugblik
De verdeling van de kosten van de themakanalen over de netten is als volgt:
(x 1.000 euro)

Gekoppeld net

Begroting 2021

Realisatie 2021

NPO Nieuws

NPO 1

407

0

-407

NPO Politiek

NPO 1

650

0

-650

NPO 1 extra

NPO 1

350

0

-350

NPO 2 extra

NPO 2

2.093

0

-2.093

NPO Zapp X-tra

NPO Zapp

150

0

-150

3.650

0

-3.650

Totaal

Verschil

Als gevolg van de uitvoering van het actieplan Cultuur zijn de kosten op NPO 2 extra
hoger dan begroot.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

3.1.3 On demand-kanalen

NPO Start en NPO Plus zijn met een gemiddeld weekbereik van 13% gegroeid
ten opzichte van 2020. De meest gestreamde titel op ons on demand platform
(web/app) was de met de Televisierring bekroonde documentaireserie De Kinderen
van Ruinerwold (BNNVARA) met ruim 1 miljoen streamstarts. Maar het publiek wist
ons on demand platform ook te vinden voor fictieseries als Red Light (BNNVARA)
en human interest programma’s als Een Huis Vol (KRO-NCRV) en Welkom In…
Containerdorp (EO). Ook dit jaar zorgden de coronacrisis en de persconferenties
van het kabinet voor recordbezoekersaantallen op NPO Start. Nederland genoot
daarnaast ook via NPO Start van een geweldige sportzomer met de Olympische
Zomerspelen, het EK voetbal en de Tour de France. Uiteraard is NPO Start ook
nog steeds de plek waar men de lineaire programmering van onze algemene
televisieprogrammakanalen terug kan kijken. In 2021 was ruim 99% van het
oorspronkelijk Nederlandse televisieaanbod minimaal een week na uitzending
beschikbaar via NPO Start.

NPO-organisatie

Bijlagen

40

zich goed konden voorbereiden op het stemmen. Al deze programmering kwam
overzichtelijk samen op NPO Start. Daarnaast hebben verschillende experts
speciaal voor NPO Start vijf programma’s geselecteerd die meer duiding geven
aan onderwerpen die voor hen belangrijk zijn, zoals Ellie Lust over veiligheid en
Peter Hein van Mulligen over economie. Ook rondom speciale evenementen als
de Herdenking van de Tweede Wereldoorlog en het Nederlands Film Festival zorgt
NPO Start voor extra verdieping en duiding op het on demand platform. Relevante
programma’s worden opnieuw in de schijnwerpers gezet. Tijdens Pride is op die
manier extra aandacht gegeven aan de indrukwekkende dramaserie Its a Sin (VPRO)
en de documentaire Mevrouw Faber (BNNVARA). De aandacht voor het onderwerp
is daarnaast verder versterkt met de aan NPO Plus gekoppelde campagne ‘eindeloos
jezelf zijn’.

Het publiek van on demand aanbod is niet alleen groter maar ook actiever en loyaler
geworden. In 2021 zagen we een toename van 10% in terugkerend bezoek. Dit
komt mede doordat we steeds betere, relevante en persoonlijke, aanbevelingen
kunnen bieden aan ingelogde gebruikers. In 2021 heeft NPO Start 420.000
nieuwe registraties mogen verwelkomen – NPO Start telt in totaal 2,3 miljoen
geregistreerde gebruikers - waardoor we dit deel van het publiek nog beter konden
gidsen langs het rijke en pluriforme aanbod van de publieke omroep. Met de NPO
Start nieuwsbrief kunnen we mensen inspireren nieuwe titels te kijken.
De gezamenlijke contentkalender van NPO Start en de lineaire netten heeft
bijgedragen aan een goede planning van onderscheidende programmering
gedurende het hele jaar. Wanneer mensen rond de kerstdagen meer behoefte
krijgen aan het bingen, stonden NPO Start en NPO Plus klaar met ijzersterke
internationale series als het kostuumdrama Sisi (KRO-NCRV) en het nieuwste
seizoen van Dexter: New Blood (VPRO). Tijdens de verkiezingen van maart 2021
hebben de lineaire netten er op allerlei manieren aan bijgedragen dat mensen

Het publiek wordt vanuit NPO Start ook gegidst naar online kanalen die
interactie en verdieping bieden. De verwijzingen vanuit NPO Start naar onze
online kanalen via bannering en linten op thema- en seriepagina’s is verdubbeld. Zo
wordt het publiek bij het thema Pride ook doorverwezen naar De Lesbische Liga
Podcast (NTR) en relevante artikelen op NPO Kennis. Ook de verwijzingen vanuit

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

41

lineair naar on demand zijn beter geïntegreerd; een week voor uitzending en release
op NPO Start wordt vanuit het lineaire kanaal altijd verwezen naar zowel de lineaire
uitzending als NPO Start en NPO Plus.
Ondertussen is het technisch team achter NPO Start hard bezig met de on demand
toekomst van de NPO. Naast het beheren van het huidige platform, wordt er gewerkt
aan de realisatie van een nieuwe, onafhankelijke interface in eigen beheer. De nieuwe
interface, die in 2022 wordt verwacht, heeft een nieuw design, zorgt voor meer
stabiliteit en een gebruiksvriendelijke kijkervaring. In aanloop hiernaartoe is in 2021
ook gewerkt aan stabiliteit en verbeteringen van het huidige platform, wat
het gebruiksgemak van de dienst ten goede kwam. Daarbij is onder andere een
nieuwe monitoringtool ingezet voor de videoplayer zodat fouten sneller ontdekt
konden worden. Daarnaast zijn eind 2021 de voorbereidingen afgerond voor de
implementatie van NPO-id (het centrale authenticatiesysteem) als van het nieuwe
inlogsysteem van NPO Start.

3.2 Radio
3.2.1 Lineaire kanalen

NPO Radio 1 heeft onderzocht waar de mogelijkheden liggen tot meer
samenwerking tussen verschillende onderzoeksjournalistieke redacties, met
als doel de expertise te delen en elkaar te versterken. Naar aanleiding van de geleerde
lessen van Project/Podcast Matchfixing (NOS) en Het Onderzoeksbureau (WNL)
is kennis uitgewisseld. Om het publiek beter te bedienen is gewerkt aan het
beter online vindbaar maken van fragmenten van lineaire radio-uitzendingen.
Op YouTube wordt beter en gerichter gebruik gemaakt van tags bij de fragmenten,
waardoor de video’s beter vindbaar zijn via Google.

NPO Radio 2 neemt de luisteraar mee door de dag, waarbij in verschillende
programma’s maatschappelijke thema’s vaker aan bod kwamen. Dat is met
name in de ochtendprogrammering gebeurd. In 2021 stond voor een groot deel
de maatschappelijke impact van corona centraal. Ook heeft NPO Radio 2 de
themaweek KWF groot aangepakt en werd het onderwerp kanker veel besproken in
de programmering. Ook werkte NPO Radio 2 samen met televisienetten en NPO
Start bij het promoten van maatschappelijk betrokken evenementen zoals een
duidelijkere samenwerking rond de NPO Radio 2 Top 2000.

NPO 3FM heeft nauw contact met luisteraars via app en telefoon in veel
verschillende programma’s. Met name tijdens de 3FM Serious Request was de
interactie met luisteraars zeer sterk door het terugbrengen van het concept van
het Glazen Huis. Daarnaast investeerde NPO 3FM in het vinden, coachen en
begeleiden van nieuw presentatietalent. Hiervoor is een coach aangenomen,
zodat presentatietalent zich kan blijven ontwikkelen. Door deze investeringen
konden in 2021 enkele dj’s die ’s nachts een programma presenteerden, doorschuiven
naar de dagprogrammering.

NPO Radio 4 zocht de samenwerking met maatschappelijk betrokken
organisaties op, met name met initiatieven die de cultuursector een hart onder
de riem staken. In dat kader organiseerde ze samen met kunstenaars Buitenkunst
in De Ochtend van Vier en was er aandacht voor Meer Muziek in de Klas met
de gelijknamige stichting. In 2021 heeft NPO Radio 4 262 klassieke concerten
geregistreerd, ruim meer dan het in de prestatieovereenkomst afgesproken aantal
van 150. Ondanks corona zijn er in 2021 ook 105 klassieke concerten geproduceerd.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

NPO Radio 5 bood brede maatschappelijke thema’s lineair aan, zoals tijdens
de Week van de Zorg. Ook is nadrukkelijke aandacht besteed aan eenzaamheid
onder ouderen gedurende corona. Non-lineair werd een aantal podcasts ontwikkeld
over levensbeschouwing. Hiermee bereikten we een groot aantal mensen;
de top 3 best beluisterde podcasts van NPO Radio 5 gaan allemaal over
levensbeschouwelijke thema’s.

Bij NPO FunX werd journalistiek aanbod aantrekkelijker voor de jonge doelgroep
door informatie rond bepaalde thema’s beter te bundelen. Voorbeelden hiervan
zijn een themaweek over ‘online shaming’ op de verschillende FunX kanalen en series
zoals ‘Money moves’ over geldzaken. Daarnaast zetten we de social media kanalen
die jongeren gebruiken beter in. Ook werd ingezet op het optimaliseren van de
vindbaarheid van de journalistieke content online met SEO.

Bijlagen

42

Daarnaast verbeterde NPO FunX de podcastpromotie door deze vaker en beter via
eigen kanalen te promoten. Er werden nieuwe podcasts gelanceerd zoals de eerste
coming of age-podcast voor jongeren PHONY in samenwerking met AVROTROS en
de Mental Health Club.
Financiële Terugblik
De beschikbare middelen voor Radio zijn in onderstaand overzicht verbijzonder naar
verschillende radiozenders. De online en subkanalen zijn hierin meegenomen.
Zoals toegelicht in paragraaf 1.3 zijn de bijdragen OCW en de inzet AMr gewijzigd
als gevolg van een aanpassing in de indexcijfers. Daarnaast is het culturele aanbod
uitgebreid, van de extra beschikbaar gestelde middelen is 1,0 miljoen euro besteed
aan radioprogramma’s.
De middelen die eind 2020 niet aan omroepen toegekend waren zijn hoger dan
vooraf ingeschat, dit is het gevolg van NPO-fonds programmering die een langere
productietijd kent.

(x 1.000 euro)

NPO Radio 1

NPO Radio 2

NPO 3FM

NPO Radio 4

NPO Radio 5

NPO FunX

Totaal
realisatie 2021

Totaal
begroting 2021

Verschil

Bijdragen OCW

36.384

9.259

9.935

9.485

6.536

5.768

77.366

77.383

-17

Inzet AMr

268

0

0

0

0

0

268

198

70

Cultuurplan

27

151

200

233

194

157

961

0

961

Inzet beschikbaar gestelde
middelen 2020

3.058

778

835

797

549

485

6.502

4.300

2.202

Omroepbrede
Middelen (OBM)

800

0

0

0

0

0

800

800

0

Inzet ORMA / reserves

32

0

0

0

0

0

32

0

32

Programmagebonden EB

25

0

6

0

100

0

131

0

131

Overige inkomsten
Totaal baten

740

351

144

124

696

125

2.179

2.500

-321

41.334

10.538

11.120

10.638

8.076

6.534

88.240

85.181

3.059

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

3.3 Online
Met de voortdurende coronapandemie bleek online ook in 2021
een belangrijke plek waar het Nederlandse publiek informatie en
ontspanning zocht. Wij als publieke omroep merkten dat ook met
hoge bezoekcijfers voor onze sites en apps, waarbij de NOS zoals
gebruikelijk de meeste wekelijkse bezoekers trok, zowel via de website
gebruikers per maand
als de mobiele app. Maar ook speelden mensen massaal mee met de
Sites & apps van NPO
Wie Is De Mols app. In 2021 werd een nieuwe app-element gedeeld
waarbij mensen hun theorie over de Mol konden delen. Een aantal
van deze theorieën werd live besproken tijdens de tv-uitzendingen
van MolTalk (AVROTROS). Een goed voorbeeld van de wisselwerking
tussen tv en online, waar we als publieke omroep steeds meer op inzetten.
We hebben de ambitie om sociale media en andere platformen van derden
versterkend te laten werken voor ons eigen online platform. Om deze reden
maken we zoveel mogelijk gebruik van de mogelijkheden tot conversie die deze
platformen bieden. In 2021 is er een pilot gestart waarin links vanuit de sociale
kanalen zijn voorzien van specifieke klik-tellers waardoor we de conversie beter in
kaart kunnen brengen. Conversie stimuleren we door exclusieve content op onze on
demand en online kanalen te plaatsen waarnaar vanuit social verwezen wordt. De
eerste resultaten zijn veelbelovend: uit een analyse van de Eindmusical (AVROTROS)
van NPO Zapp blijkt dat tot 18% van de kijkers op YouTube doorklikte naar npozapp.nl,
waar ze niet alleen de volgende aflevering (die dus niet op YouTube stond) vooruit
keken maar ook die ‘klik’ aangrepen om andere content op npozapp.nl te ontdekken.
In 2021 is daarnaast hard gewerkt aan het integrale dashboard waarin data van
verschillende platformen (TV, radio, NPO Start/Plus, online websites/apps, socials)
bij elkaar komen. Begin 2022 is het dashboard gelanceerd. Met deze tool hebben
we beter inzicht in de prestaties van de verschillende programma’s op verschillende
platformen. NPO Radio 1 heeft ingezet op het online beter vindbaar maken van
fragmenten van lineaire radio-uitzendingen. Op YouTube maken we nu beter en
gerichter gebruik van tags bij de fragmenten, waardoor de video’s beter vindbaar zijn
via Google. Daarnaast zijn de sites en apps doorontwikkeld om zo de vindbaarheid van
fragmenten te vergroten. Door de vernieuwde sitemap kunnen veel meer pagina’s
door Google geïndexeerd worden.

9,7 mln

NPO-organisatie

Bijlagen

43

Financiële Terugblik
De verdeling van de kosten Online (toekenningen inclusief eigen bijdragen) is
als volgt:
(x 1.000 euro)

Begroting 2021

Realisatie 2021

Verschil

NPO 1

4.147

4.116

-31

NPO 2

3.638

6.527

2.889

NPO 3

5.962

8.931

2.969

NPO Z

3.624

6.397

2.773

Aanbodkanalen

5.004

12.057

7.053

Reservering

4.400

0

-4.400

Totaal Online Video

26.775

38.027

11.252

Begroting 2021

Realisatie 2021

Verschil

(x 1.000 euro)
NPO Radio 1

3.600

3.997

397

NPO Radio 2

700

1.040

340

NPO 3FM

1.400

1.837

437

NPO Radio 4

800

1.088

288

NPO Radio 5

600

917

317

NPO FunX

1.900

2.596

696

Totaal Online Audio

9.000

11.474

2.474

Totaal Online

35.775

49.501

13.726

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

44

4. Publiek en partners

4.1 Publiek
4.1.1 Bereik en instrumentarium
De snelheid van veranderingen in het mediagedrag is steeds moeilijker te
voorspellen. Om die reden formuleert de NPO sinds de begroting 2017 jaarlijks
zijn bereikambities niet in absolute getallen maar in termen van bandbreedtes.
Ook wordt het steeds belangrijker bereikdoelstellingen integraal te definiëren. Dit
omdat we ons publiek gedurende de dag via verschillende media en platforms
willen bedienen. Eerder is aangegeven dat de komende jaren – als gevolg van
ontwikkelingen in de mediamarkt en fragmentatie van het mediagedrag - een daling
in ons bereik onontkoombaar is. Een dergelijke daling is overigens niet uniek voor de
NPO, maar geldt voor veel meer mediabedrijven en instellingen. De hele sector gaat
toe naar een nieuwe ordening waarvoor nieuwe maten gaan gelden.
Uit onderstaand overzicht blijkt dat ons gerealiseerde (15-minuten) bereik ondanks
bovengenoemde ontwikkelingen voor elke leeftijdscategorie binnen de vooraf
opgestelde bandbreedtes is gebleven. Televisie bereikte in 2021 per week gemiddeld
72,5% van de Nederlanders 13+, een lichte daling ten opzichte van 2020, waarin
het televisiebereik extra hoog was vanwege de start van de coronapandemie en
de daaropvolgende lockdowns. NPO Radio haalde een gemiddeld weekbereik van
37,6% onder 13 jaar en ouder en blijft daarmee stabiel ten opzichte van 2020. Ook
in 2021 hebben we het Cross Media Insights (CMI) voortgezet. Dit is het integrale
weekbereik (15 minuten) televisie, radio en online van NPO (exclusief sociale media).
In 2021 is het gemiddelde integrale weekbereik van NPO op 13+ licht gedaald tot
83,9% (2020: 86%).

Bereiksdoelstellingen en realisatie 2021

Overall

Bandbreedte
weekbereik

Realisatie

Radio (NPO 12345) (NLO)

35% - 39%

37,6%

Televisie (NPO 123) (SKO)

69% - 76%

72,5%

Integraal bereik

77% - 85%

83,9%

Integraal bereik per doelgroep

Realisatie

13-34 jaar

62% - 68%

68,9%

35-49 jaar

76% - 84%

84,7%

50-64 jaar

85% - 94%

91,0%

65 jaar en ouder

90% - 99%

95,1%

In 2022 zijn wederom de totaalbereik metingen van evenementen zoals Serious
Request, Week van de Jaren 60 en Top 2000 voortgezet. Deze evaluaties worden
uitgevoerd op basis van vragenlijsten (radio, televisie, online en social media). Op
deze manier krijgen we een beter beeld van alle verschillende manieren waarop
ons publiek deze evenementen beleeft. Om een beter beeld te krijgen van de
prestaties van ons aanbod op online gebied is in 2021 een integraal dashboard
ontwikkeld waarbij het meetinstrumentarium voor online is verbeterd. Met
dit dashboard zijn resultaten van aanbod op verschillende platformen (lineair, on
demand, online) in één overzicht te bekijken.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

4.1.2 Vindbaarheid en betrokkenheid
In 2021 hebben we, naast continue promotionele campagnes voor onze audioen videoprogrammering, campagne gevoerd op een aantal voor de NPO
belangrijke thema’s. In het voorjaar zijn we van start gegaan met een campagne
voor de Tweede Kamerverkiezingen, waarin centraal stond dat je bij de NPO over
alle mogelijke (politieke) kleuren geïnformeerd wordt. Daaraan gekoppeld liep een
activatiecampagne gericht op de jongere doelgroep door NPO 3FM, NPO FunX en
NPO3.nl. De maand mei stond natuurlijk in het teken van het Eurovisie Songfestival
in het kader van Open Up. In de zomer hebben we veel aandacht besteed aan sport
(o.a. het EK voetbal, de Tour de France en de Olympische Spelen), terwijl het najaar
in het teken stond van Nederlands drama en documentaires.

NPO-organisatie

Bijlagen

45

om ook de regionale programma’s te laten zien. De verwachting is dat dit probleem
is opgelost in de loop van 2022.

4.2 Partners
4.2.1 Regionale en lokale omroep
In 2020 hebben NPO en RPO een stappenplan ontwikkeld dat er met name
op was gericht te onderzoeken hoe er op NPO 2 in de vooravond een tijdslot
kon worden ingericht met programmering met een regionaal karakter. In 2021
heeft dit geresulteerd in een regionaal blok op NPO 2 van 18.00u tot 20.00u:
NPO Regio. Dit blok start met een NOS Regiojournaal dat tot stand komt in
nauwe samenwerking tussen Bureau Regio van de Regionale Omroepen en
de redactie van NOS Nieuws. Aansluitend is de rubriek Noord-Zuid-Oost-West
geprogrammeerd, bestaande uit een selectie van eerder geproduceerd aanbod van
regionale omroepen, onder coördinatie van Omroep MAX. NPO Regio sluit af met de
bewezen titels BinnensteBuiten (KRO-NCRV) en Typisch (EO, BNNVARA).
We zien dat het publiek het nieuwe regioblok waardeert. Programma’s en
onderwerpen met een regionale signatuur worden geconcentreerd aangeboden en
zijn gemakkelijker (terug) te vinden. De samenwerking tussen NPO en RPO heeft
in 2021 veel opgeleverd. Er is een vliegende start gemaakt, niet in de laatste plaats
door het grote enthousiasme waarmee de betrokken partijen de samenwerking zijn
aangegaan. Bovendien neemt de kwaliteit door de krachtenbundeling verder toe.
Een ander onderdeel van het stappenplan had betrekking op de wens om de
programma’s van regionale omroepen ook te kunnen ontsluiten op NPO Start.
Technisch gezien was het huidige platform van NPO Start in 2021 nog niet toereikend

Het NOS Journaal Regio: elke werkdag om 18.15 uur op NPO 2

4.2.2 Overig
In 2021 had de coronacrisis nog steeds een grote impact op de samenleving. De
behoefte aan informatie en duiding, maar ook aan ontspanning, was (en is) groot.
De programmering van de NPO was van groot maatschappelijk belang en speelde in
op die behoefte. In de jaarlijkse maatschappelijke waarde rapportage zijn de meest
belangwekkende voorbeelden gezamenlijk met de omroepen in kaart gebracht aan
de hand van 5 thema’s: Nieuws & Debat, Cultuur, Educatie, Innovatie en Verbinding
& Samenleving. Op onze speciaal daarvoor ingerichte website npo.nl/effect leggen
we verantwoording af aan ons publiek en laten we zien wat we bijdragen aan
de maatschappij.

Terugblik 2021

“

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

46

5. NPO-organisatie

We passen onze
interne organisatie
aan aan de nieuwe
werkwijze van
integraal
programmeren.

Integraal programmeren
Eén van de hoofdambities in het CBP 2022-2026 behelst het integraal
programmeren van veelkleurig en kwalitatief hoogwaardig aanbod (via
genremanagement) op de aanbodkanalen/diensten van de NPO. Tot begin 2022
stonden onze kanalen en zenders centraal in de manier waarop we ons aanbod
aan het publiek aanboden. Integraal programmeren vertrekt vanuit de behoeften
en het mediagedrag van het publiek. Dit is een andere wijze van programmeren:
niet meer vanuit kanalen gedacht maar vanuit genres. Twaalf genres vormen samen
het totale aanbod, dat we integraal programmeren over al onze kanalen heen.
Daarbinnen zijn zes genreteams verantwoordelijk voor de aanbodmix. Ze staan
onder leiding van genremanagers. We kijken welk aanbod, op welk tijdstip het
beste kan worden geplaatst op welk aanbodkanaal. Daarbij benutten we optimaal
de functie en kracht van onze lineaire video en audiokanalen. En tegelijkertijd
programmeren we onze on demand platformen als een volwaardig alternatief voor
het lineaire kijken en luisteren. Onze online kanalen benutten we voor promotie,
interactie, participatie en verdieping. In 2021 werd in nauwe samenspraak met de
omroepen gestart met de concrete uitwerking van de inrichting van deze nieuwe
werkwijze en parallel daaraan met de voorbereiding van de daarvoor benodigde
aanpassingen in de interne organisatie. Het doel is om vanaf de intekening voor 2023
deze nieuwe werkwijze te gaan hanteren. In december 2021 werd daartoe het nieuw
opgestelde Coördinatiereglement Aanbodkanalen NPO door de raad van bestuur
vastgesteld. Dit reglement over de wijze waarop de coördinerende taak van NPO
wordt uitgevoerd, is terug te vinden op onze corporate website.
Toegankelijke, vindbare en herkenbare aanbodkanalen en diensten
Een andere hoofdambitie in het CBP 2022-2026 is om onze kanalen en diensten
beter aan te laten sluiten bij het mediagedrag en als publieke omroep duidelijk

en vindbaar aanwezig te blijven, zodat alle Nederlanders gemakkelijk toegang
houden tot onze kanalen. Om dit te blijven borgen rondde NPO in 2021 een
aanbesteding af voor een nieuw videopublicatieplatform, dat de techniek verzorgt
om de programma’s bij de kijkers thuis te krijgen. In 2022 zal de stapsgewijze
oplevering van dit platform worden voortgezet. Ook zal er extra worden ingezet
op de datastrategie en het uitbreiden van onze on-demand mogelijkheden door de
ontwikkeling van een vernieuwde app en website van NPO Start. De aansturing van
deze upgrade is in 2021 versterkt met een nieuwe directie Technologie & Operations.

5.1 Distributie, navigatie en innovatie
5.1.1 Distributie
In 2020 is de NPO-app geïntroduceerd op set-top-boxen van Ziggo. In 2021 heeft
ook KPN ingestemd met de introductie van de NPO-app op zijn set top boxen. Zodra
dit gerealiseerd is, zijn NPO Start (en voor wie een abonnement heeft, ook NPO Plus)
ook met de KPN-afstandsbediening te raadplegen..
Tegelijk met het inkrimpen van het aantal themakanalen televisie heeft de NPO
zich ervoor ingezet dat de themakanalen een eenduidige positie hebben in de
kanalenlijsten van de tv-pakketaanbieders. Het achterliggend idee daarbij is dat
hierdoor eenduidiger “on air” naar de extra kanalen kan worden verwijzen. De
meeste, maar nog niet alle kijkers in Nederland kunnen NPO 1 extra, NPO 2 extra
en NPO Politiek & Nieuws voortaan vinden op kanaalnummers 81, 82 en 83. De
beschikbaarheid van deze kanalen is afhankelijk van het gekozen abonnement.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

5.1.2 Navigatie
Om ons publiek in een digitale omgeving goed te bedienen, is het belangrijk goede
en relevante aanbevelingen te doen aan ons publiek zodat we ze op een optimale
manier gidsen door ons aanbod. NPO Luister integreerde een 'aanbevolen series'
categorie op de home page die op basis van meta data podcasts aanbeveelt. Deze
wordt opgesteld op basis van het gedrag van de gebruiker en welke podcasts
hij/zij selecteert. Op deze manier kunnen we op de gebruiker toegesneden
content aanbieden.
Het personalisatie-algoritme van NPO Start wordt voortdurend
doorontwikkeld. In 2021 is daarbij voornamelijk gestuurd op een verbetering van
de kwaliteit en consistentie van de aanbod metadata (beschrijvende informatie
over ons aanbod). We hebben de gebruikte aanbod metadata verbeterd door extra
afspraken te maken met omroepen en het controleproces voor VOD uitzendingen
aan te scherpen. Ook is de lijst met categorieën voor NPO Start uitgebreid waardoor
we het aanbod fijnmaziger kunnen ontsluiten aan het publiek.
NPO-id is in oktober als eerste gelanceerd bij de dienst welkom.npo.nl. Eind
2021 zijn migratietests en loadtests uitgevoerd om NPO-id bij NPO Start te kunnen
lanceren. Om geen problemen tijdens de kerstvakanties te krijgen hebben we de
echte livegang verplaatst naar januari 2022. Nu NPO Start, als het meest gebruikte
platform van de NPO, gekoppeld is aan NPO-id kunnen ook andere diensten van de
publieke omroep volgen.

5.1.3 Innovatie
De afdeling NPO Innovatie faciliteert en stimuleert
innovatieactiviteiten van de omroepen en NPO­
afdelingen. Zowel vanuit mediabudget als NPO­
budget is geld ter beschikking gesteld om
innovatieprojecten te ondersteunen en daarnaast
kennisopbouw en kennisdeling te organiseren. Het
innovatieproces wordt jaarlijks met de omroepen
en directies van de NPO geëvalueerd. Er is een
verfijning doorgevoerd in het innovatieproces en
er kan nu apart ondersteuning voor verkenningen

76

Nieuwe projecten
44 van omroepen en 32
binnen NPO-organisatie

NPO-organisatie

Bijlagen

47

en validaties aangevraagd worden. Een ander punt dat na de vorige evaluatie is
aangepakt is de organisatie van nog meer kennisdeling en community building.
Zo organiseerde NPO Innovatie in 2021 het eerste Innovatiefestival dat 1500
live en ondemand kijkers heeft bereikt. In maandelijkse sessies worden de
belangrijkste lessen uit de projecten onderling gedeeld. We ondersteunen de
community verder met een nieuwsbrief en slack kanalen.
Omdat de wereld om ons heen steeds verandert evalueren we ook ieder
jaar de gezamenlijke innovatieagenda. Dit jaar is er ook input opgehaald bij de
omroepbestuurders en hebben de innovatieleads van de omroepen en directies in
een aantal workshops de belangrijkste uitdagingen voor 2022 geïdentificeerd. De
geupdate innovatieagenda is beschikbaar op de website innovatie.npo.nl.
De gerealiseerde innovatieprojecten richtten zich onder meer op onderzoek naar
doelgroepen en het toepassen van de meest actuele en relevante technologieën
voor de publieke omroep. Altijd met het doel om op nieuwe manieren verhalen te
vertellen en maatschappelijke impact te creëren. Voorbeelden zijn het uitzenden
van het EK Voetbal in UltraHD, de experimenten op platformen als TikTok,
onderzoek naar en productie van interactieve video, het Prix Europa winnend
project Maandverbond dat gebruik maakt van gesloten sociale netwerken,
de verschillende projecten rond kunstmatige intelligentie en het gebruik van
‘augmented reality’ in media-producties. In 2021 heeft de afdeling NPO Innovatie
samen met de omroepen 44 media-aanbod innovatieprojecten en binnen de
NPO-organisatie 32 distributie- en platformgerichte innovatieprojecten en
onderzoeken gerealiseerd. Daarnaast lopen er nog 23 projecten gericht op de
innovatie van media-aanbod en 8 NPO projecten binnen de NPO-organisatie door in
2022. Via de website innovatie.npo.nl is een overzicht van de projecten te vinden en
zijn (trend)rapporten te downloaden.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

Bijlagen

48

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

49

Bijlage 1: Rapportage prestatieafspraken
over 2021
Nr.

1

Afspraak

NPO stelt een toetsingskader op ten behoeve van de uitvoering van artikel 2.1, eerste lid, onderdelen a en a1, van de Mediawet 2008.

Realisatie

In de tekst van de Terugblik wordt hierover in onderdeel 2.1.1 en in bijlage 2 gerapporteerd.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

Nr.

2

Afspraak

NPO classificeert jaarlijks zijn radio- en televisieaanbod in aanboddomeinen en rapporteert hierover.

Realisatie

Televisie tijdvak 00 - 24 uur

Televisie tijdvak 16 - 24 uur

Radio tijdvak 00 - 24 uur

Radio tijdvak 06 - 19 uur

50

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

Nr.

3

Afspraak

NPO classificeert jaarlijks zijn kinderprogrammering in aanboddomeinen en rapporteert hierover.

Realisatie

NPO Zapp(elin) tijdvak 00-24 uur (links) en 16-24 uur (rechts)

51

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

52

Nr.

4

Afspraak

De NPO levert in de ogen van het publiek met zijn aanbod een grotere bijdrage aan de informatieve, educatieve en culturele functie van media-aanbod dan de belangrijkste
Nederlandse commerciële omroepen.

Realisatie

Percentages zijn de mensen die ‘ja zeker’ of ‘ja enigszins’ hebben gekozen.

Bijdragen commerciële omroepen zoals RTL en SBS en de NPO aan publieke functies

68%
45%

68%
40%

Informeren van de Nederlandse
samenleving

Laten zien van Nederlandse kunst
en cultuur

63%

57%

34%

37%

Educatie van de Nederlandse
bevolking

Werking van de Nederlandse
samenleving

46%

61%
NPO
Commerciële omroepen

Draagt bij aan het functioneren van
de Nederlandse democratie

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

Nr.

5

Afspraak

NPO classificeert jaarlijks zijn radio- en televisieaanbod conform het toetsingskader en rapporteert hierover.

Realisatie

Televisie tijdvak 00 - 24 uur

Televisie tijdvak 16 - 24 uur

Radio tijdvak 00 - 24 uur

Radio tijdvak 06 - 19 uur

53

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

54

Nr.

6

Afspraak

NPO rapporteert jaarlijks conform het toetsingskader over de mate waarin het amusementsaanbod als middel is ingezet om moeilijk bereikbare doelgroepen te trekken.

Realisatie

In de tekst van de Terugblik wordt hierover in onderdeel 2.1.1 en in bijlage 2 gerapporteerd.

Nr.

7

Afspraak

NPO rapporteert jaarlijks conform het toetsingskader over de mate waarin moeilijk bereikbare doelgroepen die naar amusementsaanbod kijken, in eenzelfde tijdvak ook
kijken naar informatief, cultureel of educatief aanbod.

Realisatie

NPO 1, 2, en 3 exclusief kinderprogrammering

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

Nr.

8

Afspraak

De NPO realiseert jaarlijks minimaal de bereiksdoelstellingen voor de verschillende leeftijdsgroepen zoals die zijn geformuleerd in de begroting.

Realisatie

Bereiksdoelstellingen 2021

Nr.

9

Afspraak

NPO rapporteert vanaf 2018 jaarlijks over wat het publiek vindt van de kwaliteit van zowel het televisieaanbod als het radioaanbod van de NPO.

Realisatie

In de tekst van de Terugblik wordt hierover in onderdeel 2.1.2 en in bijlage 4 gerapporteerd.

Nr.

10

Afspraak

NPO rapporteert vanaf 2018 jaarlijks wat het publiek vindt van de publieke waarde van zowel het televisieaanbod als het radioaanbod van de NPO.

Realisatie

In de tekst van de Terugblik wordt hierover in onderdeel 2.1.2 en in bijlage 3 gerapporteerd.

55

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

Nr.

11

Afspraak

NPO rapporteert vanaf 2018 jaarlijks over wat het publiek vindt van de weerspiegeling van vrouwen in zowel het televisieaanbod als het radioaanbod van de NPO.

Realisatie

In de tekst van de Terugblik wordt hierover in onderdeel 2.5 gerapporteerd.

Nr.

12

Afspraak

NPO rapporteert vanaf 2018 jaarlijks over wat het publiek vindt van de weerspiegeling van mensen met een niet-westerse migratieachtergrond in zowel het
televisieaanbod als het radioaanbod van de NPO.

Realisatie

In de tekst van de Terugblik wordt hierover in onderdeel 2.5 gerapporteerd.

Nr.

13

Afspraak

Jaarlijks bestaat minimaal 75% van de duur van het televisieaanbod uit oorspronkelijk Nederlandstalige producties.

Realisatie

Nederlandstalig televisieaanbod

Nr.

14

Afspraak

De NPO borgt vanaf 2017 jaarlijks een budget van 16,6 miljoen euro voor het NPO-fonds voor kwalitatief hoogwaardig Nederlands drama, documentaires
en talentontwikkeling.

Realisatie

In 2021 is er in totaal 16,6 miljoen euro geborgd voor het NPO-fonds.

56

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

Nr.

15

Afspraak

De NPO coproduceert jaarlijks minimaal 16 speelfilms.

Realisatie

Aantal gecoproduceerde speelfilms: 17

NPO-organisatie

Bijlagen

57

Voor speelfilms geldt dat het beschikbare budget in 2020 is overschreden voordat het afgesproken aantal van 16 is bereikt. Om deze reden is één speelfilm voor
financiering doorgeschoven naar 2021 en zullen er in dat jaar met het beschikbare budget dus 17 speelfilms van een bijdrage worden voorzien. Over een looptijd van twee
jaar worden er gemiddeld dus 16 speelfilms per jaar van een bijdrage worden voorzien, conform de afspraken.

8

Vanwege corona heeft de selectie en
productie van Telefilms vertraging
opgelopen. De selectie van de Telefilms in
2021 is doorgeschoven naar de zomer van
2022. Bovendien betreffen de Telefilms
dit jaar jeugdfilms en zullen opnames in
de zomer moeten plaatsvinden i.v.m. de
beschikbaarheid van de kinderen die
acteren in de films. Daarbij komt ook het
feit dat wanneer de reeks voor 2021 op
schema was gestart, er in 2022 12
Telefilms in productie waren gekomen,
een te zware belasting voor de markt. Om
bovenstaande redenen is in overleg met
de sector ervoor gekozen de selectie van
Telefilms uit te stellen naar zomer 2022.

Nr.

16

Afspraak

De NPO coproduceert jaarlijks minimaal twee Telescoopfilms.

Realisatie

Aantal gecoproduceerde Telescoopfilms: 2

Nr.

17

Afspraak

De NPO coproduceert jaarlijks minimaal zes Telefilms.

Realisatie

Aantal gecoproduceerde Telefilms: 08

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

58

Nr.

18

Afspraak

De NPO heeft voor NPO Radio 2, NPO 3FM en NPO FunX muziekbeleid passend bij de profielen van deze zenders. NPO rapporteert per zender over de uitvoering van
dit beleid.

Realisatie

NPO Radio 2 muzikale speerpunten:
• Breed en afwisselend muziekaanbod
• Muzikale verdieping
• Aandacht voor Nederlandse artiesten
NPO 3FM muzikale speerpunten:
• Draaien van verschillende populaire genres onder jongeren
• Aandacht voor muziek van eigen bodem
• Aandacht voor Nederlandse talenten
NPO FunX muzikale speerpunten:
• Aandacht voor Nederlands product
• Aandacht voor muziek uit veel verschillende landen
• Aandacht voor verhouding mannelijke/vrouwelijke artiesten
• Aandacht voor nieuw muzikaal talent

Nr.

19

Afspraak

NPO Radio 2, NPO 3FM, NPO Radio 5 en NPO FunX benadrukken het belang van Nederlandse artiesten door een jaarlijkse prijsuitreiking aan Nederlandse artiesten
per zender.

Realisatie

Aantal jaarlijkse prijsuitreikingen:
• NPO Radio 2: 1
• NPO 3FM: 1
• NPO Radio 5: 1
• NPO FunX: 1

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

Nr.

20

Afspraak

NPO Radio 2, NPO 3FM en NPO FunX agenderen nieuwe Nederlandse artiesten door een talentenprogramma per zender.

Realisatie

Aantal talentenprogramma’s per zender:
• NPO Radio 2: 4
• NPO 3FM: 2
• NPO FunX: 4

Nr.

21

Afspraak

NPO Radio 4 registreert jaarlijks minimaal 150 Nederlandse klassieke concerten en zendt deze uit.

Realisatie

Totaal aantal geregisseerde Nederlandse klassieke concerten: 262

Nr.

22

Afspraak

NPO Radio 4 produceert jaarlijks minimaal 95 Nederlandse klassieke concerten en zendt deze uit.

Realisatie

Totaal aantal eigen producties Nederlandse klassieke concerten: 105

Nr.

23

Afspraak

NPO Radio 4 organiseert een talentenprogramma voor nieuwe Nederlandse klassieke musici.

Realisatie

Aantal talentenprogramma’s: 4

59

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

Nr.

24

Afspraak

NPO borgt jaarlijks een budget van minimaal 12 miljoen euro voor levensbeschouwelijk aanbod op televisie, verdeeld over de verschillende levensbeschouwelijke
hoofdstromingen in Nederland.

Realisatie

Contingenten (OBM) - inclusief online

Nr.

25

Afspraak

NPO zal daarnaast ruimte en budget vrijmaken voor brede levensbeschouwelijke programmering en maakt afspraken met omroepen die levensbeschouwelijke
programma’s op televisie verzorgen over de gegarandeerde budgetten en zendtijd voor levensbeschouwelijke programmering.

Realisatie

In 2021 is een substantieel budget van vele miljoenen euro’s toegekend voor overig levensbeschouwelijk aanbod, aan protestants-christelijke programma’s.

60

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

Nr.

26

Afspraak

Het journalistieke aanbod van de NPO draagt bij aan het zetten van de agenda voor het debat in andere media en in de politiek.

Realisatie

Nr.

27

Afspraak

NPO rapporteert vanaf 2018 jaarlijks wat het publiek vindt van de impact van het journalistieke televisie- en radioaanbod van de NPO.

Realisatie

In de tekst van de Terugblik wordt hierover in onderdeel 2.2.1 gerapporteerd.

Nr.

28

Afspraak

NPO rapporteert vanaf 2018 jaarlijks wat het publiek vindt van de kwaliteit van het journalistieke televisie- en radioaanbod van de NPO.

Realisatie

In de tekst van de Terugblik wordt hierover in onderdeel 2.2.1 gerapporteerd.

Nr.

29

Afspraak

Er is één ombudsman voor het geheel van de landelijke publieke omroep.

Realisatie

De Ombudsman in 2021 voor de publieke omroep was Margo Smit. Zie ook onderdeel 2.2.1 en onze website.

61

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

Nr.

30

Afspraak

Minimaal 90% van het oorspronkelijk Nederlandse televisie-aanbod is minimaal een week na uitzending beschikbaar via NPO Start.

Realisatie

Nr.

31

Afspraak

De NPO maakt jaarlijks minimaal 25 pilots.

Realisatie

Totaal aantal pilots 2021: 29

Nr.

32

Afspraak

De NPO programmeert jaarlijks minimaal 30 nieuwe televisietitels.

Realisatie

Totaal aantal uitgezonden nieuwe televisietitels 2021: 118

Nr.

33

Afspraak

De NPO coacht voor radio jaarlijks minimaal 20 (beoogde) dj’s/presentatoren, gericht op doorstroming naar een van zijn radiozenders.

Realisatie

Totaal aantal gecoachte dj’s/presentatoren: 44

62

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

63

Nr.

34

Afspraak

NPO rapporteert jaarlijks over de belangrijkste acties binnen de gehele NPO voor de talentontwikkeling van programmamakers, waaronder ook de acties gefinancierd
uit het NPO-fonds.

Realisatie

NPO Fonds:
•
•
•
•
•
•
•
•
•

3Lab korte films/non-fictie
IDFAcademy & NPO-fonds workshop
Karen de Bok Talent Prijs
Teledoc Campus
3LAB korte films/fictie
Webserieregeling drama
Onderzoekregeling drama
Team-up regeling drama
Workshop Oorzakenacademy (Audio)

Omroepen:
Omroepen hebben verschillende acties voor de talentontwikkeling van programmamakers ondernomen. Gedacht kan worden aan diverse workshops, masterclasses,
kennissessies en trainee-ontwikkelprogramma’s.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

64

Bijlage 2: Amusementstoets
Vanwege een aanscherping van de taakopdracht in de Mediawet heeft de NPO naast
de indeling in domeinen in 2017 zijn radio- en tv-aanbod ook ingedeeld langs de
categorieën informatie, cultuur, educatie en amusement (ICEA). Amusement kan
worden ingezet om een informatief, cultureel of educatief doel te bereiken, of om
een breed en divers publiek te trekken en te binden, zodat deze doelen onder de
aandacht worden gebracht. Na intensief overleg met het departement van OCW en
het Commissariaat voor de Media is in april 2017 de beleidslijn Amusement, na advies
van het CvO, vastgesteld door de raad van bestuur van de NPO-organisatie. Deze
beleidslijn is met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2017 in werking getreden. In
de zomer van 2018 is de beleidslijn Amusement op een aantal punten verduidelijkt.

Televisie
Selectiviteit amusementsprogramma’s
In 2021 zijn op de televisienetten NPO 1 en NPO 3 verschillende
amusementsprogramma’s uitgezonden. Op NPO 1 moesten amusementstitels
onder de groep 13-49 minimaal 10% beter scoren qua selectiviteit in bereik dan
het gemiddelde van alle andere titels op dat net. De volgende amusementstitels
slaagden daarin: Wie is de mol, Boer zoekt vrouw, Nationaal aftelmoment, De Bluffer,
Busje komt zo, Dino’s bezorgservice, Showcolade en Sint en de Leeuw.

Toetsingskader
1. De classificatie van programma’s in de categorieën
Informatie, Cultuur, Educatie of Amusement. Dit vindt plaats
op basis van het protocol CCC-code. (Voor meer informatie zie
bijlage 2 van de beleidslijn Amusement die is te vinden op de
website van de NPO).
2. Aanvullend worden programma’s in de CCC-codes artistieke
quiz, educatieve quiz, human interest (voor zover het gaat
om spel/dating of show) extra gewogen om te bepalen
of een programma in de categorie Amusement moet
worden ingedeeld.
3. De selectiviteitstoets: voor alle programma’s die als
Amusement zijn geclassificeerd, wordt gemeten of deze

De volgende titels waren onvoldoende selectief: Gouden Loeki en Nieuwe boeren.
Op NPO 3 moesten amusementsprogramma’s onder de groep 13-34 qua selectiviteit
in bereik 10% beter scoren dan het gemiddelde van de andere titels. De volgende
amusementstitels slaagden daarin: Streetlab de liefde en Moltalk. Er was één
programma dat niet voldoende selectief was: De drie sterren camping. Met daarbij
de opmerking dat deze maar net de benchmark niet haalt.
In de beleidslijn Amusement van de NPO is bepaald dat titels die twee
opeenvolgende jaren niet door de toets heenkomen, moeten verdwijnen. Op basis
van de resultaten in 2020 en 2021 wordt de volgende titel geschrapt: De drie
sterren camping.
Naast de hierboven genoemde titel zijn er in 2021 geen amusementstitels die voor
het tweede achtereenvolgende jaar gezakt zijn voor de selectiviteitstoets.

programma’s voldoende selectiviteit in bereik bij de moeilijk
bereikbare doelgroepen hebben gerealiseerd.
a. De selectiviteit wordt berekend door het gemiddelde
percentage weekbereik van betrokken titels bij de moeilijk
bereikbare doelgroep te delen door het percentage
weekbereik van deze titels bij 6 jaar en ouder.
b. Benchmark voor selectiviteit in bereik is het gemiddelde
van alle titels die vallen in categorieën Informatie, Educatie
en Cultuur, verhoogd met een jaarlijks door de raad van
bestuur van NPO te bepalen percentage (ter info: in 2018
+ 10%).
c. Alle titels die lager scoren dan de jaarlijks door de raad van
bestuur te bepalen norm, zijn niet selectief.

d. De amusementsprogramma’s die de selectiviteitsnorm
twee jaar op rij niet halen worden niet gecontinueerd, tenzij
hiervoor in redelijkheid zwaarwegende omstandigheden
kunnen worden aangevoerd, zoals zeer succesvolle
counterprogrammering door andere aanbieders.
4. De NPO draagt er zorg voor dat er gemiddeld op een
net niet meer dan een amusementsprogramma per dag
wordt uitgezonden.
5. De NPO onderzoekt en stelt vast in welke mate het
totale publiek en de specifieke doelgroepen daarbinnen
die naar Amusement hebben gekeken in een nader te
bepalen onderzoeksperiode ook naar andere programma’s
hebben gekeken.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Gemiddelde hoeveelheid amusement
In de tabel hieronder valt af te lezen dat er in 2021 op NPO 1 en op NPO 3 op primetime
(tussen 18.00u en 24.00u) gemiddeld 0,1 amusementsprogramma’s per dag werden
uitgezonden. We zenden dus niet meer dan gemiddeld één amusementstitel per dag
uit op NPO 1 en NPO 3 op prime time.
Amusement als bindmiddel
Amusement wordt ingezet om met name een moeilijker bereikbaar deel van het
publiek te trekken en te binden opdat er ook gekeken wordt naar het aanbod vallend
onder Informatie, Educatie en Cultuur. Amusement is daarvoor een efficiënt middel,
zo blijkt uit onderstaand overzicht: een gering aandeel in de programmaduur levert
een relatief hoog bereik op. In 2021 keek gemiddeld 95,7% van het publiek (6+)
dat met Amusement werd bereikt in dezelfde week ook naar ander aanbod van
de NPO. Bij de moeilijk bereikbare doelgroepen 13-49 jaar (NPO 1) en 13-34 jaar
(NPO 3) lag dat percentage op respectievelijk 92,7% en 89,4%. Een zeer groot deel
van het Nederlandse publiek kijkt dus niet enkel een programma geclassificeerd als
amusement in een gemiddelde week, maar kijkt ook naar aanbod vallend onder de
categorieën Informatie, Educatie en Cultuur.

Bijlagen

65

Gemiddeld aantal uitzendingen 2021 per dag exclusief kinderprogrammering
Zender

NPO CCC
Domein def

NPO 1

nieuws
opinie

di

wo

do

vr

2,9

3,1

3,4

2,9

2,9

3

3

3

3,3

3

1

1,2

0,7

0,5

0,2

0,3

expressie
kennis

0,1

0,2

0,9

0,9

1,1

0,9

1,2

0,5

0,4

0,6

sport

1,5

1,5

1,6

1,4

amusement

0

0

0

nieuws

0

0

0

opinie

0,8

0,8

0,5

samenleving

1,9

3,2

2,3

expressie

1,5

0,8

1,6

kennis

1

0,5

0,6

sport

0,2

0,6

amusement

0,1

0,2

samenleving

NPO 3

ma

za

zo

gem. per dag

2,5

2,4

2,9

0,9

0,3

2,4

1

0,7

1,3

1,5

0,9

1

0,2

0,7

1,9

3,2

2,8

2

0,4

0,2

0,3

0,2

0,1

0

0

0

0

0

1,6

0,4

0

0,1

0,6

1,6

2

0,8

1,4

1,9

0,8

1,9

2,4

2,7

1,7

1,8

0,2

1,1

1,1

0,9

0,4

0,2

0,4

0,3

0,4

0,4

0

0

0

0,2

0

0,1

Amusement als bindmiddel
week 1 t/m 52 2021

6+

nieuws

opinie

samenleving

expressie

kennis

sport

amusement

overig

totaal

aandeel in progduur

16,7

27,2

15,6

12,9

12,6

7,8

0,8

6,6

100,0

gem. weekbereik (5 min.)

52,3

45,6

44,7

45,6

44,8

38,0

14,7

2,3

71,9

3,1

1,7

2,9

3,5

3,6

4,9

17,4

0,3

verh. weekbereik/aandeel progduur

% van amusement-bereikten dat ook naar progs andere domeinen keek: 95,7%

13-49 jaar

aandeel in progduur

16,7

27,2

15,6

12,9

12,6

7,8

0,6

6,6

100,0

gem. weekbereik (5 min.)

35,7

29,2

29,9

30,7

28,8

25,8

11,7

1,1

61,3

2,1

1,1

1,9

2,4

2,3

3,3

19,5

0,2

verh. weekbereik/aandeel progduur

% van amusement-bereikten dat ook naar progs andere domeinen keek: 92,7%

13-34 jaar

aandeel in progduur

16,7

27,2

15,6

12,9

12,6

7,8

0,6

6,6

100,0

gem. weekbereik (5 min.)

27,3

21,1

21,5

22,6

20,9

20,6

9,3

0,5

52,5

verh. weekbereik/aandeel progduur

1,6

0,8

1,4

1,8

1,7

2,6

15,5

0,1

% van amusement-bereikten dat ook naar progs andere domeinen keek: 89,4%

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

Radio
Hoeveelheid amusement
Op onze radiozenders werden in 2021 in totaal vijf unieke titels uitgezonden waarvan
het gesproken woord als amusement is geclassificeerd. Het betrof twee reguliere
titels op NPO FunX, die beide in de nacht worden uitgezonden. Op NPO 3FM betrof
het drie titels, waarvan een op primetime. Er werd gemiddeld dus niet meer dan één
amusementsprogramma tussen 06:00 en 19:00 op radio uitgezonden.

Toetsingskader radio
1. Er wordt een onderscheid gemaakt in de codering van muziek en gesproken
woord. Alle muziek wordt geclassificeerd als Cultuur. Het gesproken woord
krijgt een separate CCC-code en wordt op basis daarvan ingedeeld in een
ICEA-categorie. Een programma met zowel muziek als gesproken woord, heeft
dus twee ICEA-codes.
2. De indeling in de ICEA-categorie van het gesproken woord is bepalend voor
de vraag of een programma aan de eisen zoals omschreven in de beleidslijn
Amusement, moet voldoen.
3. Het gesproken woord binnen programma’s met de CCC-code informatief
radiomagazine wordt gecodeerd op basis van de tijd die besteed wordt aan
de verschillende onderwerpen. Betreft die overwegend Informatie, Cultuur,
Educatie, dan valt het programma onder 181. Betreft de tijd die besteed
wordt aan de verschillende onderwerpen vooral Amusement, dan krijgt het
programma de CCC-code 431 (Amuserend magazine).
4. Bij Radio vindt geen aanvullende toetsing plaats. Radio luisteren is
namelijk gelijk aan het luisteren naar een zender. Luisteraars schakelen
doorgaans niet in voor één specifiek (amuserend) programma, maar
stemmen af op een zender en luisteren dan naar meerdere programma’s.
De voor televisie ontwikkelde selectiviteitstoets is daarom voor radio
niet nodig, aangezien amuserende programma’s vrijwel altijd ingebed zijn
tussen informatieve of culturele programma’s en luisteraars doorluisteren.
Hierdoor komen zij automatisch in aanraking met programma’s uit
verschillende aanbodcategorieën.

66

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

67

Bijlage 3: Publieke waarde-toets
Televisieprogramma’s
Om na te gaan of ons aanbod publieke waarde heeft, is een aantal
onderzoeksinstrumenten ontwikkeld. We vragen kijkers en luisteraars van onze
televisietitels via de zogenaamde Publieke Waarde Monitor (PWM) in welke mate zij
de (relevante) publieke waarden daarvan herkennen.
Daarnaast voeren we voor een selectie van televisietitels het zogenaamde Ranking­
onderzoek uit. Hierin vragen we aan het publiek om in een lijst met publieke en
commerciële titels de televisieprogramma’s die zij kennen en wel eens hebben
gezien, te beoordelen naar het belang dat zij hechten aan het programma voor de
Nederlandse samenleving.

Toetsingskader publieke waarde
We willen dat al onze televisieprogramma’s publieke waarde hebben. In het
Concessiebeleidsplan hebben we daarbij de volgende waarden geformuleerd:
• Onafhankelijk: het aanbod komt onafhankelijk van commerciële invloeden
tot stand.
• Betrouwbaar: de geleverde informatie is betrouwbaar.
• Pluriform: het aanbod weerspiegelt verschillende opvattingen en/of
levensbeschouwingen in de samenleving.
• Divers: het aanbod levert een bijdrage aan de weerspiegeling/
representatie van verschillende bevolkingsgroepen.
• Met impact: het aanbod levert een bijdrage aan de sociale samenhang,
kwaliteit van democratie en samenleving, culturele participatie en/of de
ontwikkeling en ontplooiing van individuele gebruikers.
• Geëngageerd: het aanbod is gemaakt vanuit een duidelijke
maatschappelijke en/of culturele betrokkenheid.
• Authentiek: het aanbod is oorspronkelijk of betreft echte en herkenbare
situaties en mensen.
• Eigenzinnig: het aanbod wijkt af van gangbare invalshoeken
en perspectieven.

Het Nederlandse publiek beoordeelde in 2021 de publieke waarde van de
televisieprogramma’s van de NPO gemiddeld wederom als hoog tot zeer hoog. Onze
ambitie is om een zo sterk mogelijk aanbod te realiseren, met een norm van 7,5. Over
het geheel van 2021 voldeed 92% van de ca. 300 gemeten televisieprogramma’s
hieraan, met een gemiddelde publieke waarde score 8,0. Belangrijk is nog om op
te merken dat van de titels die uiteindelijk niet aan deze (hoge) norm voldeden, het
merendeel nog steeds een ruime voldoende scoorde. De laagst scorende titel was
‘Showcolade' met een 6,2.
Voor de televisietitels die tevens onderdeel waren van het Ranking onderzoek is
als norm gesteld dat een titel om voldoende publieke waarde te hebben bij de
beste 60% moet horen. In de praktijk betekent dit dat een titel minimaal een
score van 40 moest bereiken. In de najaarsmeting van 2021 voldeed 87% van het
televisieaanbod hieraan.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

68

Onder de norm
In onderstaande overzichten zijn de titels opgenomen die in 2021 niet aan de norm
hebben voldaan, hetzij in beide publieksonderzoeken of in een van die twee. Uit
deze overzichten blijkt dat, op een enkele titel na, alle titels in de PWM op of boven
de 7 bleven.

Uit deze overzichten blijkt dat, op een enkele titel na, alle titels in de PWM op of
boven de 7 bleven.

PWM met ranking

PWM zonder ranking
PWM score
(norm: 75)

PWM score (norm:
75)

Ranking the Titles
(norm: 40)

NEDERLAND ZINGT

87

35

HOFKAR

74

HOFBAR

80

35

BUSJE KOMT ZO

72

RED LIGHT

79

38

DEEP SHIT

72

BLAUW BLOED

77

38

WELKOM IN HOTEL THE SAVOY

70

DRIE STERREN CAMPING

76

38

JE ZOU HET MOETEN WETEN

68

KHALID EN SOPHIE

72

44

SOCIALS SEKS EN CENTEN

63

WAT VERDIEN JE

72

32

GEVAARLIJKSTE WEGEN VAN
DE WERELD

71

42

MEDIA INSIDE

69

45

SHOWCOLADE

62

15

Titel

Uit deze overzichten blijkt dat, op een enkele titel na, alle titels in de PWM op of boven
de 70 bleven en dat de meeste titels in het Ranking-onderzoek ook dicht in de buurt
van de grens van 40 zijn gebleven. Er zijn in 2021 twéé titels die in beide instrumenten
onder de norm scoort, dat zijn ‘Wat verdien je’ en ‘Showcolade’.

Titel

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

Radiozenders

Toetsingskader radio
Net als bij de televisietitels willen we dat al onze radiozenders publieke waarde
hebben. De wijze waarop het onderzoek is uitgevoerd voor de radiozenders
verschilt van die voor televisietitels. De scores kunnen dan ook niet onderling
worden vergeleken.
Een keer per jaar beoordelen frequente luisteraars de publieke radiozenders
op hun publieke waarden. Dit onderzoek wordt uitgevoerd onder een
representatieve groep van 2.500 Nederlanders (13 jaar en ouder). Afhankelijk
van het type zender worden steeds de voor die zender relevante waarden aan
de respondenten voorgelegd met de vraag of de desbetreffende waarde past
bij de zender.
Wanneer een hoofdkanaal radio volgens de gestelde norm twee
opeenvolgende jaren onvoldoende publieke waarde heeft, wordt door NPO
onderzocht welke factoren hieraan mogelijk hebben bijgedragen en welke
acties NPO en omroepen daarop gaan ondernemen om de publieke waarde
van de zender te vergroten.

Ook de radiozenders zijn meegenomen in het onderzoek naar publieke waarde.
Voor radio geldt dat de publieke waarde op zenderniveau wordt uitgevraagd. Van
de mensen die aangeven wekelijks naar een radiozender te luisteren, gaf meer dan
60% aan dat de aan hen voorgelegde publieke waarden van toepassing waren op de
zender. Alle zes radiozenders voldeden daarmee aan de norm van 60%.
De uitkomsten van de publieke waarden-toets voor radio worden meegenomen in
de ontwikkeling van het Jaarplan. Ook worden de uitkomsten teruggekoppeld aan
de verschillende zenders en wordt in zenderoverstijgend overleg bezien welke acties
kunnen worden ondernomen om de scores te verbeteren.

NPO-organisatie

Bijlagen

69

Statement: publieke waarde radiozenders

Zender

Statement

Past wel

Past niet

Weet
niet/geen
mening

Ik weet niet wat
hiermee bedoeld
wordt

NPO Radio 1

Publieke
waarde

72,4%

8,4%

17,8%

1,4%

NPO Radio 2

Publieke
waarde

63,9%

7,8%

27,3%

1,0%

NPO 3FM

Publieke
waarde

68,8%

11,9%

17,4%

1,8%

NPO Radio 4

Publieke
waarde

63,1%

16,4%

16,7%

3,8%

NPO Radio 5

Publieke
waarde

59,9%

11,5%

25,5%

3,1%

NPO FunX

Publieke
waarde

69,0%

15,1%

13,2%

2,7%

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

70

Bijlage 4: Kwaliteitstoets
Naast publieke waarde moeten onze televisiezenders en radiozenders
vanzelfsprekend ook kwaliteit hebben. Wij monitoren dit door aan het publiek te
vragen in welke mate ze vinden dat een televisieprogramma of een radiozender
met vakmanschap of ‘goed gemaakt’ is.

Televisieprogramma’s
Voor televisie geldt dat de kwaliteit in 2021 als hoog is beoordeeld. Over alle gemeten
titels heen was de gemiddelde kwaliteitsscore een 8,5 bij een norm van 8,0. Een
totaal van 92% van de televisietitels heeft hieraan voldaan. In onderstaand overzicht
zijn de televisietitels opgenomen die onder die (hoge) kwaliteitsnorm zijn gebleven.
Ook hier past de kanttekening dat al deze titels nog steeds als ruim voldoende door
het publiek werden beoordeeld. De laagst scorende titel wat betreft kwaliteit was ‘ik
durf het bijna niet te vragen’ met een 7,3.

Radiozenders
Voor de radiozenders zijn aan wekelijkse luisteraars gevraagd in welke mate ze vinden
dat de betreffende radiozender goed gemaakte radioprogramma’s heeft. De norm
lag daarbij op 75%. Vier van de zes radiozenders voldeden aan deze norm met de
hoogste score voor NPO Radio 2. Met 74% scoorde NPO Radio 4 net onder de norm,
NPO FunX scoorde met 69% ook onder de norm. Voor de radiozenders die onder
de norm scoren, geldt dat dit met name komt door het feit dat een groot aantal
respondenten aangeeft geen mening te kunnen geven. Deze categorie is bij alle
radiozenders groter dan de categorie ‘past niet’.
Kwaliteit per radiozender

Zender

Weet niet/
geen mening

Ik weet niet wat
hiermee bedoeld
wordt

Past wel

Past niet

NPO Radio 1

81,0%

4,2%

14,3%

0,5%

Kwaliteitsscore
(norm: 80)

NPO Radio 2

82,0%

3,5%

13,8%

0,7%

NPO 3FM

74,5%

9,2%

15,0%

1,4%

VERBODEN LIEFDE

78

NPO Radio 4

73,5%

10,4%

15,6%

0,5%

MEDIA INSIDE

78

NPO Radio 5

80,0%

3,1%

15,6%

1,2%

FIRST DATES

77

NPO FunX

68,8%

11,8%

16,1%

3,2%

VIER HANDEN OP EEN BUIK

77

Titels met kwaliteitsscore
Titel

SHOWCOLADE

77

AU PAIRS

76

SPLNTR

75

IK DURF HET BIJNA NIET TE VRAGEN

73

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

71

Bijlage 5: Rapportage diversiteit
omroepen en NPO-organisatie
Deze rapportage licht toe welke acties de NPO-organisatie en iedere omroep in
2020 hebben ondernomen ten behoeve van culturele diversiteit en gender in
programmering en personeelsbestand.

In 2021 heeft AVROTROS verdere concrete acties genomen met betrekking tot
diversiteit en inclusiviteit.
Inspiratiesessies om de bewustwording te vergroten:
Herkaderen
Karim leert je anders te kijken naar je eigen aannames wat tot nieuwe inzichten
leidt. Karim studeerde filosofie in Engeland, de Verenigde Staten en Japan. Hij
heeft lesgegeven aan de universiteit van Kobe en was hoofdonderzoeker aan de
Hogeschool van Amsterdam. Hij heeft honderden workshops over Herkaderen
gefaciliteerd voor managementteams van over de hele wereld.
Culturele identiteit
Wat we als normaal beschouwen is sterk afhankelijk van je cultuur. Deze cultuur
bepaalt zelfs voor een groot deel je identiteit. Wat valt er te leren van mensen die in
2 culturen opgroeiden over wat we als mens als vanzelfsprekende, deels onbewuste
normen en waarden ervaren? Haza Rahim groeide op met 2 culturen, de Koerdische
en de Nederlandse. Ze laat zien hoe groot de invloed van je cultuur is op je identiteit.
Haza is docent Psychologie aan de Universiteit Utrecht, waar ze Docent Talent van
het Jaar werd en spreekt bevlogen over de verschillen tussen mensen om daarmee
juist de onderlinge verbinding te versterken.
Jan-Willem van Prooijen werkt als universitair hoofddocent bij de afdeling
Experimentele en Toegepaste Psychologie van de VU Amsterdam, en als Senior
Onderzoeker bij het Nederlands Instituut voor de studie van misdaad en
rechtshandhaving (NSCR). Hij is geïnteresseerd in de duistere kant van de mens,

vooral in de context van politiek, recht en samenleving. Zijn onderzoek heeft drie
thematische pijlers: complottheorieën, onethisch gedrag en radicale ideologieën.
Unconscious bias
Je brein koppelt beelden aan bestaande informatie in je hersenen. Het doet dat om
orde te scheppen in de wereld om je heen. Alleen is die categorisering vaak nogal kort
door de bocht. Er wordt niet gecheckt -geldt dat eigenlijk ook wel voor dit beeld?of genuanceerd. Tijdens een lecture inclusief denken van deze psycholoog leer je
waarom ieder mens stereotypeert om te overleven én hoe je de effecten van die
vooroordelen wat in kunt dammen.
Psychologische veiligheid
Wat houd je tegen om je uit te spreken? Voel je je vrij om vragen te stellen, ideeën aan
te dragen en je gevoelens op tafel te leggen? Gijs neemt je mee op een persoonlijke
reis met inspirerende verhalen, wetenschappelijke inzichten en concrete stappen om
samen een veilige werkomgeving te creëren.
Volgens organisatie-psycholoog Kilian Wawoe van de Vrije Universiteit zitten er drie
fouten in deze vraag. Het gaat niet om 'jij' maar om ‘wij'. Het gaat niet om 'willen' maar
om 'wat is goed'. Het gaat niet om 'hoe vaak', maar om 'wat ga je doen'. In deze Lecture
vertelt Kilian over alle uitkomsten uit onderzoek naar werken tijdens en na Corona.
Ook geeft hij inzicht en praktische tips over het werken na Corona.
Diversiteitsraad
De diversiteitsraad die in het najaar 2020 is ingesteld is verder uitgebreid en komt
gemiddeld één keer per kwartaal bijeen. De volgende punten zijn besproken en zijn
of zullen worden doorgevoerd:
Er wordt momenteel een stilteruimte- of gebedsruimte gecreëerd zodat
medewerkers die daar behoefte aan hebben makkelijk tijdens hun werkzaamheden
even kunnen gaan bidden. De events, waaronder personeelsfeesten, voor alle
medewerkers binnen AVROTROS, zullen diverser gemaakt worden. In het restaurant

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

zijn er inmiddels ook aanpassingen gedaan en is het aanbod qua eten diverser, halal
of staat er bij de gerechten duidelijker bij wat er wel of niet in zit. Het opiniepanel
van EenVandaag zal ook diverser van samenstelling gemaakt worden. Er is een
start gemaakt met de uitwerking van de arbeidsmarktcommunicatie campagne,
waarbij de intentie is om meer aandacht aan inclusiviteit binnen AVROTROS te
geven. De campagne bevat een afspiegeling van het AVROTROS personeelsbestand
en haar diversiteit hierin. We nodigen potentiële medewerkers uit te solliciteren.
Voorbereidingen Nieuwe Arbeidsmarktcommunicatie: om beter in contact te komen
met doelgroepen die wellicht niet direct aan AVROTROS denk als potentiële
werkgever, wordt is de insteek van de nieuwe campagne om potentiële collega’s op
talenten aan te spreken, dus niet meer op eisen als 5 jaar werkervaring of opleiding
journalistiek. Op deze manier hopen we een bredere doelgroep aan te spreken en
daarmee ook de drempel te verleggen om te reageren.
Bewustzijn
Diversiteit moet zichtbaarder worden binnen AVROTROS, hoe gaan we er intern voor
zorgen dat het onderwerp nog meer gaat leven/ingebed raakt in de organisatie. Er
wordt onderzocht of er een interne community kan worden opgesteld. Het doel van
deze community is een meer diverse en meer inclusieve mindset binnen AVROTROS
realiseren, ook buiten de diversiteitsraad. Dat er meer commitment komt vanuit de
hele organisatie. Een speciaal e-mailadres voor medewerkers wordt ingesteld, waar
onze medewerkers ideeën/ suggesties kunnen doen omtrent diversiteit.
Er wordt onderzocht of er een diversiteitstraining opgezet kan worden, die - in eerste
instantie - wordt aangeboden aan alle leidinggevenden. Op deze manier wordt het
interne bewustzijn vergroot vanuit het management.
Personeelsbeleid
In 2021 is een recruiter aangenomen als aanvulling op het P&O-team. De recruiter
heeft als taak actief te zoeken naar mensen met diverse/andere achtergronden.
Volgens nieuw beleid streeft AVROTROS er naar dat er voor elke vacature een keuze
is uit minimaal twee geschikte kandidaten, waarvan er altijd één een biculturele
achtergrond heeft. Daarnaast breidt onze recruiter het AVROTROS-netwerk uit met
interessante partijen die hun kennis delen over diversiteit & inclusiviteit. Kennis en
ervaringen worden over en weer gedeeld, waarbij we als organisatie veel leren.

NPO-organisatie

Bijlagen

72

Per 2021 heeft AVROTROS ervoor gekozen om de werving, selectie en contractering
van stagiairs in eigen handen te nemen. Deze keuze biedt meer regie op het
stageproces en maakt het mogelijk om de verbinding met scholen, partijen en
studenten te versterken. Tegelijkertijd verbreden we hiermee ook nog eens ons
netwerk van young professionals! Stagiairs zijn voor AVROTROS waardevol én
onmisbaar. Het bouwen aan duurzame relaties resulteert in de invulling van
eventuele toekomstige vacatures. Waar we in 2021 mee gestart zijn is, dat als
een potentiële nieuwe medewerker op een kruispunt staat in zijn/haar loopbaan,
AVROTROS een kennismaking ter oriëntatie op de werkvloer aanbiedt. Op deze
manier krijgt de geïnteresseerde een indruk van de werkzaamheden, cultuur,
omgang en inhoud van de werkzaamheden binnen AVROTROS.
Producties
Ongeveer de helft van alle tv-programma’s van AVROTROS wordt gemaakt door
buitenproducenten. In overleg met deze partijen heeft AVROTROS aangekondigd
dat de productie- en redactieteams van producenten ook een meer diverse
samenstelling dienen te krijgen. Daarnaast zal AVROTROS haar interne en
externe producties blijvend evalueren, om bij toekomstige producties onbewuste
discriminatie te voorkomen.

Diversiteit en inclusie waren in 2021 onze leidende ambitie, om de positie te
versterken van iedereen die tot een minderheid behoort, om discriminatie en
vooroordelen tegen te gaan en gelijke kansen te creëren. BNNVARA doet dit door
hoogwaardig media-aanbod, beginnend bij de verhalen en leefwereld van mensen
met een migratieachtergrond, jongeren en praktisch opgeleiden. We deden meer
dan we hier kunnen weergeven.
Verhogen zichtbaarheid en hoorbaarheid van diversiteit in ons aanbod
Nog meer dan in vorige jaren concretiseerde BNNVARA het belang van diversiteit in
onze producties. Bijvoorbeeld door op belangrijke titels als Op1 of Khalid & Sophie
een presentatorenteam met diverse samenstelling te zetten met Nadia Moussaid
en Khalid Kasem als boegbeelden. BNNVARA zoekt naar nieuwe verhalen, verteld
vanuit onderbelichte invalshoeken: In Wrak neemt Fadua El Akchaoui haar publiek
op humoristische wijze mee op een roadtrip door haar leven. Citizen K is het

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

indringende verhaal van Sadettin Kirmiziyüz, over hoe geniepig identiteitspolitiek
en racisme werken. In de speelfilm Meskina wordt het verhaal verteld vanuit
de Marokkaans-Nederlandse Leyla. In de producties belichten we verschillende
perspectieven, van het vrouwelijk perspectief, tot het jongerenperspectief, van het
perspectief van de Nederlands Marokkaanse personages tot dat van Afghanistan­
veteranen of de LHBTIQA+-gemeenschap. Een vrouwelijk perspectief kwam ook tot
uiting in de Gouden Kalf winnaar Red Light, een serie door vrouwelijke makers en
hoofdpersonages. We bereiken een zeer multicultureel radiopubliek met 101Barz en
Natasja Gibbs werd de vaste presentator van De NieuwsBV.
Verhogen van diversiteit van het personeelsbestand
In 2021 werd in onze organisatie de functie Manager Diversiteit en Inclusie gecreëerd,
met als opdracht handen en voeten te geven aan onze ambities voor 2022 en verder.
Bewustwording en reflectie vormden daarvoor ook al in 2021 de belangrijkste eerste
stap. Er zijn reflectie- en bewustwordingsessies georganiseerd, er werd een Diversity
Day gehouden, een tool ontwikkeld om handvatten te bieden om onze communicatie
inclusiever te maken en een weerbaarheidstraining georganiseerd. We leggen een
basis in de kern van de organisatiecultuur met als doel: een inclusief BNNVARA, met
geborgenheid en verbondenheid als pijlers op basis van wetenschappelijke inzichten
als beleidskader. Deze organisatiebrede aanpak wordt in 2022 doorgezet.
Samenstelling van het personeelsbestand
Voor ons personeelsbestand geldt dat de verhouding vrouw-man 56%- 44% is,
zowel bij staf als makers. In directie en managementteam is 66% vrouw. De
samenstelling van het personeelsbestand van BNNVARA is in een recent intern
BNNVARA-onderzoek gemeten volgens zelfdefinitie van de respondenten. Onder
371 respondenten herkennen medewerkers zich vaker als vrouw (59%) dan als
man (38%). 2% van de respondenten identificeert zichzelf als non-binair of noemt
meerdere categorieën. In de leeftijdscategorieën rekent 18% zichzelf tot de groep 27
jaar en jonger. Bijna de helft plaatst zichzelf in de groep 28 tot en met 49 jaar (45%) en
een kwart rekent zichzelf tot de 50-plusser (25%). Van de respondenten rekent 11%
zichzelf tot Nederlanders met een migratieachtergrond of Nieuwe Nederlanders. Als
het seksuele geaardheid betreft herkent 9% zich in de term LHBTQIA+. En 2% van de
respondenten rekent zichzelf tot de groep met een geestelijke of fysieke beperking.

NPO-organisatie

Bijlagen

73

In deze rapportage noemen we de acties van de EO in 2021 op het vlak van diversiteit.
Die acties hebben we gedaan op 2 vlakken: content en personeel. We zijn al enkele
jaren bezig om de verbinding met migrantenkerken in Nederland te versterken. Ook
in 2021 hadden we frequent contact met (delegaties van) migrantenkerken. Een
EO-collega is ambassadeur van de EO naar de migrantenkerken en vice versa.
Diversiteit in het aanbod
• We hebben verder geïnvesteerd in gezichten en presentatoren met een
biculturele-achtergrond. Dwight van Van de Vijver presenteerde in 2021 zowel de
serie Uit de Bak op NPO 3 als Welkom in containerdorp op NPO 1. Giovanca, sinds
2020 presentator van Op1, presenteerde eind 2021 Stralend Kerstfeest. En we
ontwikkelden een nieuw gospelprogramma voor NPO 1, Amazing Grace, wat in
mei 2022 wordt uitgezonden. Anne Appelo is voor de EO aktief als presentator op
NPO Zapp, ondermeer in Chica. Kefah Allush was in 2021 zomerpresentator van
Op1, en van de series Oases in de Lage Landen en van De Kist.
• Een aantal programma’s hebben we gemonitord op deelname van mensen met
een biculturele achtergrond. Voor tv-programma’s, met name als het gaat om
human interest (bijv. Familiediner) lukt het goed om een goede afspiegeling van
de Nederlandse bevolking te tonen. Voor radioprogramma’s, zowel op NPO Radio
1 als NPO Radio 5 bleek dat lastiger. Wel is op daardoor het gesprek op de redacties
goed op gang gebracht.
• De afdeling Innovatie heeft de samenwerking gezocht met FunX. In
gezamenlijkheid is een tv-format ontwikkeld, waarin gospel en hiphop voor
het jongere publiek van NPO 3 elkaar ontmoeten. In 2021 is een pilot opgenomen,
en inmiddels is bekend dat we voor mei 2022 een serie van 4 afleveringen maken.
Personeel
We hebben in 2021 verschillende acties opgezet om biculturele diversiteit in het
personeelsbestand te bevorderen. Een organisatiecultuur waarin medewerkers zich
gewaardeerd en op hun gemak voelen en erkend worden in hun overeenkomsten
en in hun verschillen, is een voorwaarde voor een succesvol diversiteitsbeleid.
Het goed managen van diversiteit zorgt voor meer tevredenheid en welzijn onder
medewerkers, en uiteindelijk ook tot meer binding met de organisatie. Daarnaast
trekt een diverse organisatie ook nieuw divers talent aan.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

Recruitment
• Vacatures: Bij de werving van nieuw personeel (waaronder trainees en stagiairs)
zetten we in de vacature expliciet in op culturele diversiteit.
• Omroepbrede traineeships opzetten – Met de NPO en verschillende andere
omroepen werken we aan een traineeship gericht om cultureel diverse talenten.
• Diverse netwerken inzetten om op bredere en toegankelijkere manieren te
werven. Om een divers personeelsbestand te realiseren is het nodig om de
werving aan te passen. Door in recruitment samen te werken met cultureel
diverse organisaties willen we onze kanalen verbreden.

NPO-organisatie

•

•

•

•
Behoud
Naast aandacht voor werving en selectie moet er expliciet aandacht zijn voor behoud
en doorstroom van medewerkers in een minderheidspositie. Medewerkers die met
moeite binnen zijn gehaald, stromen namelijk ook vaak snel weer uit.

•

•
•
•

•

Onboarding: Heb oog voor diversiteit in onboarding, teambuilding en coaching.
Gesprek/training over ‘unconscious bias’: We hebben soms (onbewuste)
vooroordelen over collega’s met een andere achtergrond. Dit kan leiden tot
uitsluitingsmechanismen. Training is in voorbereiding.
Leiderschap: Leidinggevenden/Product eigenaren/Team coaches moeten de
vaardigheden ontwikkelen om diversiteit vorm te geven in zowel onze content
als personeelsbeleid.

Diversiteit in het aanbod
HUMAN spant zich op dagelijkse basis in om een diverse samenstelling van
gasten, sprekers en presentatoren in onze programmering te realiseren. Een aantal
concrete voorbeelden:
•

Brainwash vult eerst vijftig procent van de uitzendingen met vrouwen en pas
daarna mannen. Daarnaast is de redactie alert dat ongeveer in een vijfde tot
een derde van de afleveringen een spreker een biculturele achtergrond heeft, of
andersoortige diversiteit.

Bijlagen

74

Medialogica maakte de uitzending Lost in Translation over The Hill We Climb.
Daarmee stond o.a. de discussie over diversiteit centraal. In de uitzending werd
voorts veel ruimte aan vrouwen met een bi-culturele achtergrond gegeven.
De redactie van De Publieke Tribune (DPT) lukte het niet om het vertrouwen te
winnen bij moeders in de Haagse wijk Moerwijk. Toen de nieuwe junior redacteur,
met Marokkaanse roots en de Arabische taal machtig, meeging lukte het wel.
Het Filosofisch Kwintet (HFK) wil een breed perspectief laten zien. In de keuze voor
tafelgasten houdt de redactie van HFK o.a. rekening met regionale diversiteit, een
evenwichtige man/vrouw verhouding, diversiteit in leeftijden en afkomst.
3FM HUMAN zorgt in de Lockerroom Talks voor een gelijke verdeling tussen
mannelijke en vrouwelijke dj’s.
In de voor ZAPP gemaakte serie Wat Zou Jij Doen? wordt diversiteit, net als in veel
van onze volwassenen programmering, als een vanzelfsprekend behandeld: we
laten het vooral zien in hoofdpersonen en panelleden.
Andere programmering waarbij veel aandacht was voor biculturele Nederlanders:
Spoken Word Sessies, Over Kleur Gesproken, Een Doodnormale Podcast
en Nablijven.

Naast onze lineaire programmering publiceert HUMAN ook met grote regelmaat
artikelen over een inclusieve samenleving op human.nl, brainwash.nl en npo3fm.nl.
Zo houden we rekening met representatie; welke gasten interviewen we voor
verdiepende artikelen, welke stockfoto’s kiezen we op onze site, en is onze site een
goede afspiegeling van de maatschappij, waardoor zo veel mogelijk mensen zich
welkom voelen? Ook inhoudelijk hebben we ons (zelf)onderzoek naar racisme en
diversiteit voortgezet, en verdiepen we onze series als Niet zo Zwart-wit.
Personeel
• Om diversiteit en inclusie structureel bovenaan de agenda te houden, is in het
voorjaar van 2020 de werkgroep HUMAN Inclusief opgericht. Tezamen met de
ambassadeursgroep van de VPRO organiseerden zij in 2021 verschillende online
seminars en adviseerde ze de managementteams bij diverse vraagstukken m.b.t.
diversiteit en inclusie. Voorts brachten zij de Inclusieve hand-out uit: concrete tips
voor het toepassen van inclusie in de dagelijkse praktijk.
• In 2021 heeft HUMAN de wervingsprocedures meer inclusief ingericht en is daarbij
geadviseerd door een extern bureau hetgeen geresulteerd heeft in inclusieve
vacatureteksten, andere wervingsplatforms en meer inclusieve wervingscriteria.

Terugblik 2021

Voorwoord

•
•
•
•

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

Het HUMAN-personeel volgde een inclusiviteitstraining. De training werd
gegeven door een extern bureau en droeg bij aan bewustwording.
HUMAN was mede-initiator van een omroepbreed traineeprogramma dat o.a.
werkervaringsplekken voor cultureel divers talent creëert.
HUMAN creëerde het afgelopen jaar diverse stageplaatsen voor mbo-stagiairs en
mag zichzelf sindsdien een erkend leerbedrijf noemen.
HUMAN maakte een inclusief wervingsfilmpje, welke frequent wordt ingezet bij
de distributie van nieuwe vacatures.

NPO-organisatie

•
•
•

•
Makers

Management Team

Staf en overig personeel

Vrouw

71%

75%

62%

Man

29%

25%

38%

•
•
•

KRO-NCRV trekt diversiteit bewust breder dan alleen biculturele Nederlanders
en gender. We richten ons ook op mensen met een (zichtbare en onzichtbare)
beperking. We zetten in op diversiteit in de breedste zin van het woord, zowel voor als
achter de schermen en in onderwerpkeuzes. Er is een Talentenpool ontwikkeld waar
divers talent bovenformatief bij verschillende redacties zichzelf kunnen ontwikkelen.
Ook zijn we gestart met expertgesprekken waarbij programmamakers in contact
komen met experts veelal met een zichtbare of onzichtbare handicap of talenten met
diverse culturele achtergronden.
Diversiteit in content is een aandachtpunt waarin we door de inzet van (eigen)
middelen in geïnvesteerd hebben:
•
•
•
•

Koeriers: de allereerste serie waar de hoofdcast, volledige schrijversteam en een
groot gedeelte van de crew bestaat uit mensen met een biculturele achtergrond.
Zina: dramaserie met een mix van de Nederlandse en Marokkaanse cultuur.
Spot On bedient jonge vrouwen met een bi-culturele achtergrond tussen de 20
en 30 jaar.
In Boer Ayoub volgen we Ayoub Louihrani, de enige Marokkaanse boer
in Nederland.

•
•
•

Bijlagen

75

Met Brandpunt + en M online hebben we artikelen, interviews en web-only
videocontent gebracht over identiteit en culturele achtergronden.
In Zeikwijven worden de verschillen tussen mannen en vrouwen belicht en de
gevolgen hiervan voor vrouwen.
Naast podcasts en een uitzending van BinnensteBuiten voor doven en
slechthorenden, is The Passion en Kabam! door middel van audioscriptie
toegankelijk gemaakt voor blinden en slechtzienden. Ook is er een 3D-audio
podcast gemaakt van BinnensteBuiten.
Hands-up draait om gebarentaal en wordt gemaakt met én voor horende en
doven/slechthorenden.
Er is voor het eerst een puber met een beperking gaan ruilen met het leven van
een puber die geen beperking heeft in Puberruil.
In SpangaS speelde Thorn de Vries het eerste non-binaire personage. Ook is er
een podcast gemaakt: De kleine pauze met Tom & Thorn.
We hebben twee series gemaakt in Kindertijd:

Kom kijken: over blinde kinderen die allemaal laten zien waar ze goed in zijn;
Smullen: kleuters met een veelal bi-culturele achtergrond laten zien welke
maaltijd ze lekker vinden en waarom.
Anansi de spin: sprookjes die al eeuwenlang worden doorgegeven in veel
Surinaamse, Caribische en West-Afrikaanse gebieden worden verteld.

Acties ten behoeve van het vergroten van diversiteit in ons personeelsbestand
HR Adviseur Recruitment, Diversiteit & Inclusie
Door het aanstellen van een HR-adviseur die recruitment verbindt met diversiteit
& inclusie blijken we als KRO-NCRV 7% meer zichtbaarheid te hebben gegenereerd
binnen de biculturele doelgroep en hebben we 12% meer mensen met een andere
achtergrond kunnen aannemen. Er is o.a. aandacht besteed aan inclusievere
vacatureteksten. Ook is er een adviseur Inclusie en Diversiteit gestart.
Partnership SWOM
We hebben een partnership met Stichting Studeren & Werken op Maat die
gespecialiseerd is in het plaatsen van hoog opgeleide Young Professionals met
een arbeidsbeperking om zo duurzame plaatsingen te realiseren en daarmee de
omroep inclusiever te maken.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Netwerken
Door onder andere het bezoeken van netwerkevents hebben we ons netwerk
verder weten te vergroten en zijn we samenwerkingsverbanden aangegaan met
o.a. Diversity Recruitment en Onbeperkt aan de slag. Elke connectie in ons netwerk
draagt bij aan het diverser worden van ons personeelsbestand.
Interne bewustwording
Op Diversity Day is er een lezing georganiseerd voor medewerkers over het leven en
werken met een (onzichtbare) arbeidsbeperking.
Vacatures twee leden Raad van Toezicht
Bij de vervulling van twee vacatures in de Raad van Toezicht heeft een evenwichtige
en diverse samenstelling hiervan een belangrijke rol gespeeld.
Cijfermatige overzichten – verhouding man-vrouw
Een uitsplitsing naar achtergrond en de verhouding biculturele en niet biculturele
medewerkers wordt niet bijgehouden en kunnen we hier dus ook niet weergeven.
Hieronder volgt wel de uitsplitsing naar man-vrouw binnen management (inclusief
directie), makers en staf.
Management

Makers

Staf

Man

5 (45%)

132 (37%)

23 (33%)

Vrouw

6 (55%)

221 (63%)

46 (67%)

Totaal

11

353

69

Diversiteit in media-aanbod
De programma’s die we bij MAX maken op radio, tv en online, staan in het hart van
de samenleving. Verhalen van gewone mensen in deze tijd, op ooghoogte met onze
kijkers en luisteraars. Diversiteit & Inclusie horen daar vanzelfsprekend bij.
Omroep MAX stuurt in al het media-aanbod actief op diversiteit als de verhoudingen
vrouw/man, oud/jong, en seksuele voorkeur. Om de aanwezigheid en zichtbaarheid

Bijlagen

76

van mensen met een fysieke beperking en een bi-culturele achtergrond te vergroten
worden komende periode nog extra inspanningen verricht. MAX heeft vanuit haar
missie uiteraard veel aandacht voor ouderen en ook bovengemiddeld veel voor
mensen met een gemiddeld opleidingsniveau en ook bijvoorbeeld voor de regio. Met
onze makers, producers en presentatoren monitoren wij met regelmaat de stand van
zaken. Ook nemen we deel aan de omroepbrede stuurgroep Diversiteit en Inclusie die
is ingericht in het kader van het Actieplan Culturele Diversiteit.
In onze televisieprogrammering hebben we zeker een mooie balans gevonden waar
het gaat om de verhoudingen vrouw/man, oud/jong en ook seksuele voorkeur. Maar
als het gaat om mensen met een fysieke beperking of een bi-culturele achtergrond
zullen we nog een verbeterslag moeten maken; en daar sturen we ook actief
op. Dat blijkt ook uit de diversiteitsmonitor waarvoor we vier MAX-programma’s
specifiek onder de loep hebben genomen. Dat zijn de televisieprogramma’s Tijd
voor MAX (NPO 1) en Meldpunt (NPO 2) en wat radio betreft De PersTribune
en Nieuwsweekend (NPO Radio 1) en Helemaal Haandrikman (NPO Radio 5).
In de gemonitorde periode heeft bijvoorbeeld 9% van de mensen die in beide
televisieprogramma’s zijn geïnterviewd een bi-culturele achtergrond. Dat is nog te
weinig maar er is ten opzichte van de periodes daarvoor wel al een duidelijke stap
gemaakt en er is bewustwording bij de redactie; men is er actief mee bezig.
De publiekspitch 'Jouw idee op tv', een samenwerking van Omroep MAX met de
NPO, heeft een prachtige winnaar opgeleverd: Blind in Business van Tjarda Struik
(35) uit Zeist. Zij won met een idee voor een programma, waarin ondernemende
mensen met een visuele beperking centraal staan. Dit zijn we met haar voor 2022
verder aan het uitwerken. En bij grote competitieprogramma’s op NPO 1 is er
natuurlijk ook aandacht voor diversiteit. Zo was de Arubaanse Elizabeth Lopez
de trotse winnaar van Heel Holland Bakt 2021. En werd Elenora Hu de nieuwe
operaster van Nederland in het programma ARIA. Ook bij de dramaserie Maud en
Babs hebben we weer diverse rollen ingevuld met aandacht voor seksuele voorkeur
en bi-culturele achtergrond. Scrooge Live, mag hier niet ongenoemd blijven; ook
in deze nieuwe editie was er volop aandacht voor diversiteit. Verder zijn in 2021
nieuwe programma’s ontwikkeld die vanaf 2022 te zien zullen zijn. Bijvoorbeeld een
prachtige documentaire over schrijfster Cynthia McLeod, de serie Sporen van Oorlog
gepresenteerd door Dolores Leeuwin. En een serie Vergeten Helden, verzetshelden
uit de voormalige koloniën van Nederland die hebben gestreden in de Tweede

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

Wereldoorlog, gepresenteerd door Jörgen Tjon. Voor het regionale blok werken
we inmiddels ook samen met de makers van het Caribisch netwerk in het nieuwe
regioprogramma Expeditie Nederland.
Uiteraard zijn we ook wat betreft onze titels op NPO Radio 1, 4 en 5 altijd op zoek
naar de juiste verhoudingen in het kader van de gestelde diversiteitsdoelen. Bij NPO
1 sturen we op actualiteit en zoeken altijd naar balans wat betreft diversiteit in onze
programma’s. Op NPO Radio 4 en NPO Radio 5 zoeken wij naar de genoemde mix van
gasten en specifiek ook in de interactie met onze luisteraars. De huidige percentages
moeten zeker omhoog maar zijn mede afhankelijk van de algehele beluistering van
de zenders individueel en de samenstelling. Voor muziekzenders is dit inhoudelijk een
uitdaging. Verschillende redacties van MAX zullen zich het komende jaar inzetten om
ook meer deskundigen met een bi-culturele achtergrond in programma’s naar voren
te laten treden.
Personeel
Wat betreft de samenstelling van het personeel zit dat wat betreft man/vrouw­
verhoudingen wel goed, maar waar het gaat om medewerkers met een bi-culturele
achtergrond kunnen en zullen nog stappen gezet worden. Belemmerende, maar
eigenlijk heel positieve factor, hierbij is, dat het personeelsverloop bij MAX heel klein
is. MAX weet zijn personeel duurzaam aan zich te verbinden waardoor er relatief
weinig vacatures zijn. Onze speelruimte zit hem dan ook voornamelijk bij freelance
makers voor diverse programma’s en stagiairs. Voor dit laatste werken we samen
met Mediastages.
Vanuit de diverse redacties is de wil groot om hier actief op te sturen. Maar we
merken ook dat mensen het lastig vinden. Daarom nemen we ons diversiteitsbeleid
komende periode nog eens onder de loep en zullen we actief investeren in interne
communicatie en trainingen op het gebied van diversiteit en inclusie. We staan

NPO-organisatie

Bijlagen

77

hiervoor in nauw contact met de nieuwe projectleider Diversiteit en Inclusie van
de NPO.
Overzicht samenstelling personeelsbestand (gemiddeld) over 2021:
Directie en management

Makers

Staf

Man

72%

38%

38%

Vrouw

28%

62%

67%

We kunnen geen informatie verstrekken over mensen met een bi-culturele
achtergrond omdat we dat vanwege de AVG niet registreren.

Acties die zijn ondernomen in 2021 ten behoeve van het verhogen van diversiteit van
het personeelsbestand op de verschillende niveaus.
•

•
•
•

Werving & Selectie
◦ Inclusieve wervingsteksten
◦ Actief zoeken naar kandidaten met een toevoegende profiel
◦ Opleiden van selectiecommissie in het inclusief selecteren
◦ Benoemen van een journalistieke talentscout
◦ Netwerken uitbreden
Onboardingsprogramma aangepast
Leiderschapsprogramma: Leidinggeven aan verschil voor alle leidinggevende van
de NOS
Trainingsprogramma voor medewerkers van de NOS op het gebied van inclusief
en diversiteit gericht op de journalistiek output, samenwerking en cultuur.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

Totaal

v

m

Management

17

7

10

MT, plus Hoofdredacties

Middenkader

44

18

26

Chefs, plv chefs, teamleiders etc

Programmamakers

667

268

399

Journalisten, producers, regie etc

Staf

114

50

64

PO&O, M&C, Juza, PI&I, F&A, directiesecretariaat, PR, programma zaken

Overig personeel

40

10

30

Digitaal en Documedia

78

882

In vergelijking met eerdere jaren:
2021
Totaal

v

2019

m

v

m

v

2017
m

v

m

Management

17

7

10

41%

59%

33%

67%

33%

67%

MT, plus Hoofdredacties

Middenkader

44

18

26

41%

59%

34%

66%

31%

67%

Chefs, plv chefs, teamleiders etc

Verdeling man -vrouw:
2010 totaal 663 (400 man – 263 vrouw) 60% - 40%
2022 totaal 881 (530 man – 351 vrouw) 60%-40% (inclusief het project lokale
journalistiek, 64 journalisten) peildatum 14 februari.

Diversiteit is voor de NTR een permanente ambitie en een integraal onderdeel van
het bedrijfsproces. Op programmatisch gebied vertaalt zich dat in programma’s
waarin inclusiviteit op het gebied van gender en culturele afkomst vanzelfsprekend
is. Dit komt ook tot uiting in een strategische aanpak van het diversiteitsbeleid bij
de programma’s, bij werving en selectie van nieuwe collega’s en op het gebied van
marketing en communicatie.
Diversiteitsbeleid bij de NTR is het continueren van het reeds bestaande Unconscious
Bias programma. Daarnaast is er een diversiteitswerkgroep binnen de NTR.
In 2021 zijn we, als onderdeel van het P&O-meerjarenplan (2021 t/m 2025)
en de bijbehorende P&O-agenda, begonnen met het opzetten van de P&O
programmalijn Werving en Selectie, met hierin de nadruk op diversiteit. Tevens

heeft er uitbreiding van de vrije lijst (in de vorm van samenwerken met andere
omroepen) plaatsgevonden.
Binnen de NTR worden er jaarlijks workshops georganiseerd om bewustwording op
gebied van diversiteit te vergroten. Om inzicht te krijgen in de mate van culturele
diversiteit binnen de NTR, doen we jaarlijks mee met de Barometer Culturele
Diversiteit. Dit percentage wordt per kalenderjaar vastgesteld en in het daarop
volgende jaar, zo rond augustus, gepubliceerd. In 2021 hebben we de data over
2020 ontvangen.
In 2021 is er een medewerkersbelevingsonderzoek gehouden onder de
medewerkers bij de NTR. Vanuit de resultaten in dit onderzoek is extra inzet
gemobiliseerd op diversiteit in het medewerkersbestand. Er is nogmaals NTR-breed
gekeken naar de vacatureteksten, met als doel dat de teksten aansprekend zijn voor
verschillende culturen.
De NTR organiseert jaarlijks de Prix Europa Iris (prijs voor het kwalitatief meest
hoogstaande tv-programma rondom diversiteit en inclusie in Europa).

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

Binnen de programma’s van de NTR en per redactie is er in 2021 begonnen of
voortgang gemaakt op het gebied van diversiteit. Zo heeft de Klassieke redactie
specifiek meer aandacht voor klassieke muziek uit andere werelddelen en wordt
gewerkt met de zogenaamde Kleurrijke lijst; een inventarisatie van experts van
buiten Europese klassieke muziek en klassieke musici van bi-culturele achtergrond.
Ook zijn er inspiratiesessies op het gebied van diversiteit georganiseerd voor
de redactie.
Bij verschillende redacties is de ambitie om minimaal 15% personen met een
bi-culturele achtergrond te hebben in sleutelrollen (dwz presentatie, experts, cast,
etc). Dit streven is gerealiseerd.
•

In 2020 is bij Andere Tijden en Het Klokhuis een kwalitatief onderzoek gedaan
door de Universiteit van Utrecht naar diversiteit en inclusie in de maakprocessen
van de programma’s. Deze onderzoeken zijn in redactieworkshops besproken.

Bij het programma Nieuwsuur wordt in redactionele keuzes nadrukkelijk gezocht
naar minder focus op de Randstad en naar een betere regionale spreiding. Bij de
selectie van studiogasten en experts wordt gezocht naar meer diversiteit, ook op
leeftijd en gender. Door de inzet van social platforms wordt ook nadrukkelijk op zoek
naar nieuwe (jongere) doelgroepen.
Kunststof heeft het streven om elke week in minimaal 1 van de 4 afleveringen van
Kunststof iemand te gast te hebben met een migratieachtergrond. Daarnaast biedt
het programma werkervaringsplaatsen voor medewerkers met een bi-culturele
achtergrond (vaak met vluchtelingenstatus). Hiermee bieden we medewerkers de
kans om zich te ontwikkelen en het draagt voor de NTR bij aan meer diversiteit
onder personeelsleden

NPO-organisatie

Bijlagen

79

We hebben geen uitsplitsing van de functies maar wel van de salarisschalen. Dit geeft
een indicatie van de functies. K zijn managementfuncties, M is directie.
Salarisschaal
C

Man

Vrouw

1

0

E

2

6

F

21

57

G

46

75

H

54

65

J

10

6

K

6

11

L

1

0

M

1

1

142

221

In bestaande programmering wordt altijd rekening gehouden met de
diversiteitsdoelstellingen (waarbij oude imago niet altijd helpt). De presentatie
van de bestaande programmering bleef grotendeels ongewijzigd. Team van
presentatoren is nog te klein en onvoldoende divers. Een gericht gastenbeleid
heeft wel geleid tot meer diversiteit in onze programma’s Goed Fout, De Hofbar,
De Gevaarlijkste
Wegen, Meiden die rijden, Goed Ingelichte Kring, Zwarte Prietpraat en
Herres (online-drama).
Bij ontwikkeling nieuwe programmering veel aandacht voor diversiteit: Herres,
Vrouwen Die Bouwen, Inclusief Rutger, Goed Ingelichte Kring en 5 Dagen. Radiotitels
op NPO Radio 2 en NPO 3FM bieden (nog) te weinig mogelijkheden, maar wel
zenderbrede aandacht voor diversiteit.

Cijfers:
Verdeling personeelsbestand 2021
Vrouw

Man

Totaal

Fulltime

103

92

195

Parttime

118

50

168

Totaal

221

142

363

Een eigen talent opleiding kan een grote bijdrage leveren aan de diversiteit van
presentatoren en redacteuren. De omroep is echter nu nog te klein voor een eigen
opleiding. Wat gaan we wel doen:

Terugblik 2021

Voorwoord

•
•
•

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

Voor redactie en presentatie van online PowNews gaan we gericht op zoek naar
cultureel divers talent.
Nauwe samenwerking met NPO Campus voor Radio talent (loopt).
Mogelijkheden voor samenwerking met andere omroepen onderzoeken.

Personeel
Het PowNed-team is zeer divers op het gebied van gender en LHBTIQ+, maar
weinig multicultureel (behalve gehele team ‘Prem’). 2021 was het overgangsjaar naar
nieuwe status, focus op nieuwe erkenning en organisatorische samenwerking (met
AVROTROS) en (her)inrichting van de back-office. Het oude PowNed team was klein
met weinig verloop en weinig kansen voor culturele diversiteit.
Het radioteam is wel flink uitgebreid, vooral op NPO Radio 2 en NPO 3FM. Dat team
is op alle
punten divers, behalve op multicultureel vlak. Het is op deze drukke markt enorm
lastig gebleken om überhaupt de juiste mensen te vinden.
Overzicht personeelsbestand (januari 2022): arbeidscontract (19) en ± ‘vaste'
freelancers (15) = 34 totaal.
Man/Vrouw = 16/18, waarvan:
- management: 4
- staf: 2
- makers: 28
- bi-cultureel: 5.

NPO-organisatie

Bijlagen

80

Diversiteit in de programmering
Uit het recente onderzoek in opdracht van de NPO (uitgevoerd door de UvA en
Universiteit van Antwerpen) is gebleken dat de VPRO het relatief goed doet wat
betreft zichtbare diversiteit ‘on screen’. In de VPRO-programmering op tv had 28%
van de presentatoren, personages, geïnterviewden, performers en deelnemers aan
een debat een bi-culturele achtergrond (ten opzichte van 12 % gemiddeld). Vrouwen
waren in de onderzochte periode minder dan gemiddeld zichtbaar (39%). Het
onderzoek richtte zich op de avondprogrammering in de eerste 6 maanden van 2021.
Een paar voorbeelden van producties die afgelopen jaar hebben bijgedragen
aan de zichtbaarheid van diversiteit: Danny Ghosen maakt met Danny’s wereld
programma’s die vrijwel altijd buiten de directe belevingswereld van het gemiddelde
VPRO-publiek liggen. Dat geldt ook voor journalist en documentairemaker Sakir
Khader, die in 2021 de documentaire Obada maakte. Het jeugdprogramma Koken
met konijnen wordt gepresenteerd door Diederik en Ayrton: beiden queer, één met
een Surinaamse achtergrond en de ander identificeert zich als non-binair persoon –
en het programma gaat over huisdieren en hun baasjes.
Op NPO 3FM wordt de VPRO inmiddels vertegenwoordigd door drie vrouwen:
Eva Cleven, Eva Koreman en Sagid Carter. En dat hoor je terug in de gasten en
de aanpak van de programma’s. De podcast Geen kleine man van AudioCollectief
SCHIK gaat over hoe de farmaceutische industrie nog altijd veel te veel mannen
als referentie neemt. Vrouwen worden daar nog te vaak behandeld alsof ze een
‘kleine man’ zijn. In het online project Maandverbond delen deelnemers gedurende
28 dagen – synchroon aan een hormonale cyclus - hun ervaringen over de werking
van hormonen op het lichaam. Maandverbond werd bekroond met de Prix Europa.
Diversiteit in het personeelsbeleid
In 2021 heeft de afdeling Personeel & Organisatie (P&O) verschillende activiteiten
ondernomen om aan een inclusievere VPRO te werken. Uit een eerdere
inventarisatie is gebleken dat leidinggevenden behoefte hadden aan praktische
handvatten als het ging om werving en selectie. Dit heeft geleid tot een workshop
en een draaiboek ‘Inclusief werven en selecteren’ dat inmiddels wordt gebruikt door
selectiecommissies die betrokken zijn bij de invulling van een vacature.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

Om diversiteit en inclusie structureel onder de aandacht te houden binnen de
VPRO is in het voorjaar van 2020 de ambassadeursgroep VPRO en HUMAN
Inclusief opgericht.

In 2021 organiseerden de ambassadeurs drie online seminars waarin medewerkers
in gesprek met experts inspiratie opdoen en praktische tools aangereikt krijgen
om inclusie te bevorderen. De sprekers waren Jasmijn Touw, verantwoordelijk voor
diversiteit bij Netflix, Maartje Duin en Peggy Bouva, makers van de podcast 'De
plantage van onze voorouders' en Zoë Papaikonomou, auteur van de boeken ‘Heb je
een boze moslim voor mij (2018) en ‘De inclusiemarathon’ (2021). In totaal hebben
202 medewerkers deelgenomen aan de online seminars.
Ook heeft de ambassadeursgroep in 2021 gewerkt aan De Inclusieve hand-out. Het
boekje biedt concrete tips voor het toepassen van inclusie in de dagelijkse praktijk.
Man-vrouw verhouding binnen het personeel
Management Team

Bijlagen

81

Ook in het economische programma Stand van Nederland: Generatie Next worden
onderwerpen en sprekers gekozen die iets toevoegen aan de representativiteit
van de uitzending. Bovendien hebben twee van de drie presentatoren een
biculturele achtergrond.

In een tweewekelijks overleg worden actuele zaken besproken, kennis, ervaringen
en tips uitgewisseld en geregeld schuiven er collega’s aan met een casuïstiek of
vraagstuk. De voorzitter zorgt voor uitwisseling met het MT.

Makers

NPO-organisatie

Staf en overig personeel

Vrouw

62%

27%

55%

Man

38%

73%

45%

Diversiteit in de programmering
Bij WNL vinden we het belangrijk in onze gastenkeuze een goede representatie
van Nederland te laten zien. Dat zit in meerdere demografische kenmerken en dus
ook in de achtergrond van onze gasten. Onder leiding van de eindredactie wordt
eraan gewerkt om bij de redactie bewustzijn te creëren rond het uitnodigen van
vrouwen en mannen met een niet-westerse achtergrond in onze verschillende
programma’s. Dit lukt goed. In de tv-programma’s Goedemorgen Nederland en WNL
op Zondag zien we vaker dan vroeger gasten met een niet-westerse achtergrond.

De redacties van deze journalistieke programma’s zijn zich er zeer van bewust
dat de gasten in de radio- en tv-uitzendingen een representatief beeld van de
samenleving moeten geven. Het is dagelijks onderwerp van gesprek in onze
redactievergadering. Omroep WNL is een kleine en platte organisatie met korte
lijnen. De redacties hebben onderling veel contact met elkaar en wijzen elkaar op
interessante onderwerpen en gasten. WNL zoekt daarbij altijd naar de juiste mix:
man, vrouw, jong, oud, verschillende achtergronden en meer.
Diversiteit in het personeelsbeleid
Op het gebied van het aantal vrouwelijke werknemers gaat het heel goed:
de meerderheid is vrouw. WNL heeft veel jonge mensen in dienst, wat het
makkelijk maakt nieuwe werknemers aan te trekken, ook met een biculturele
achtergrond. In het aannamebeleid zoeken we altijd naar een aanvulling van het
team wat betreft diversiteit. In 2021 is bij Omroep WNL van de werknemers 16%
bicultureel. Ook werken er bij WNL verschillende presentatoren, verslaggevers,
redacteuren en ondersteunend personeel met een biculturele achtergrond. De
managementfuncties zijn ook representatief qua vrouwen..
Overzicht personeelsbestand Omroep WNL:
Management: 4
Staf: 4
Makers: 41
Overig: 1
Van de 50 werknemers zijn er 21 mannen en 29 vrouwen.

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

82

Samenstelling personeelsbestand (peildatum 31-12-2021)

NPO-organisatie
NPO gaat per 2022 jaarlijks haar personeelsbestand monitoren met de CBS
Barometer Culturele Diversiteit. In 2021 zijn daarvoor de voorbereidingen gestart.
Daarnaast hebben we de mate van inclusie van de organisatie gemeten met de
Nederlandse Inclusiviteitsmonitor (NIM). En hebben een deel van de aanbeveling
opgepakt en uitgevoerd.
Binnen HR staat het thema D&I meer dan ooit op de agenda. In 2021 is het
gehele wervings- en selectieproces kritisch bekeken, en verschillende onderdelen
zijn aangepast en verbetert om het proces inclusiever te maken. Er is bijvoorbeeld een
e-learning inclusief selecteren voor sollicitatiecommissies ontwikkelt en uitgerold.
Daarnaast zijn de vacatureteksten onder de loep genomen en aangepast. En bij de
ontwikkeling van onze arbeidsmarktcommunicatie wordt continue gekeken of deze
voldoende inclusief is.
Ook heeft NPO zich aangesloten bij Agora Netwerk om ons netwerk te vergroten met
jonge professionals met een bi-culturele achtergrond en met andere organisaties
om kennis op te doen rond het thema culturele diversiteit. Daarnaast zijn we
aangesloten bij het GAP 200 netwerk van de stichting Emma at Work, om
zo jongeren met een fysieke aandoening meer kansen te bieden binnen onze
organisatie met werk en stage. Ook hebben we het charter ondertekend van SER
Diversiteit in Bedrijf.
Om meer divers talent binnen te halen is er in 2021 samen met de omroepen een plan
uitgewerkt om een omroepbreed traineeship op te zetten. Het doel is om zo talent
binnen te halen dat normaal gesproken het journalistieke vak niet zouden instappen.
Het traineeship gaat in 2022 van start.

Werknemers

RvB

Directie

Management

Man

250 (54%)

2

5

40 (60%)

Vrouw

216 (46%)

1

0

27 (40%)

466

3

5

67

Terugblik 2021

Voorwoord

Financiële Terugblik

Colofon
Mei 2022
Redactie
NPO-organisatie
Productie en vormgeving
CF Report, Tangelo Software, Report Company
Fotocredits
ANP, Frits de Beer, Jolanda Jansen, Michel Schnater,
Nathan Reinds
De NPO-organisatie heeft ernaar gestreefd de auteursrechten
van de foto’s volgens de wettelijke bepalingen te regelen.
Degenen die desondanks menen zekere rechten te doen gelden,
kunnen zich wenden tot de redactie van deze Terugblik.
Drukfouten voorbehouden.

Aanbod

Kanalen

Publiek & partners

NPO-organisatie

Bijlagen

83