Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

21 501-34

Raad voor Onderwijs, Jeugdzaken en Cultuur

Nr. 116

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 maart 2009
In aanloop naar de Informele EU-Raad van 23 maart aanstaande, stuur ik
u:
• De geannoteerde agenda van de Informele Raad van 23 maart.
• De reactie op de toezegging die voort is gekomen uit het Algemeen
Overleg van 12 februari jl. (Kamerstuk 21 501-34, nr. 115) Tijdens dit
overleg heeft Staatssecretaris Bijsterveldt toegezegd u te informeren
over de hoogte van de Nederlandse uitgaven (publiek en privaat) aan
Hoger Onderwijs als percentage van het BBP, en dit in relatie tot de
Nederlandse uitgaven (publiek en privaat) aan R&D. Met deze brief
voldoe ik aan deze toezegging.
• Het verslag van de OJC-Raad van 16 februari (waarbij alleen onderwijs
op de agenda stond).
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R. H. A. Plasterk

KST128742
0809tkkst21501-34-116
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-34, nr. 116

1

GEANNOTEERDE AGENDA INFORMELE RAAD 23 MAART 2009
Voor de Informele Raad op 23 maart aanstaande in Praag staan de
volgende onderwerpen geagendeerd:
1. Rol van onderwijs bij het economisch herstel
2. Partnerschappen tussen onderwijsinstellingen en werkgevers
De Informele Raad heeft geen bevoegdheden voor het nemen van
besluiten. Het doel van deze Raad is het uitwisselen van gedachten over
bovengenoemde onderwerpen. Deze uitwisseling van standpunten zal
plaatsvinden op hoofdlijnen, aangezien in totaal 34 Europese landen
(waaronder de 27 EU-lidstaten) deelnemen aan deze Informele Raad.
Rol van onderwijs bij het economisch herstel
De kernboodschappen die tijdens de OJC-Raad in februari jl. zijn aangenomen, benadrukken het belang van onderwijs voor het economisch
herstel en het behoud van de sociale cohesie. In vervolg hierop wordt, op
initiatief van het Tsjechische voorzitterschap, tijdens de Informele Raad
van gedachten gewisseld over mogelijk te nemen maatregelen op het
gebied van onderwijs die door lidstaten genomen kunnen worden ten
faveure van economische groei, werkgelegenheid en sociale cohesie.
Aan de Informele Raad worden de volgende vragen voorgelegd:
• Welke maatregelen zouden kunnen worden genomen op nationaal
niveau om de economische crisis te helpen op te lossen?
• Hoe kan Europese onderwijssamenwerking ondersteunen bij het
bestrijden van de economische crisis?

Inzet Nederland
Momenteel is het kabinet nog in beraad over een mogelijk pakket aan
maatregelen om de economische crisis te bestrijden. Zodra meer informatie beschikbaar is, wordt de Kamer hier uiteraard over geïnformeerd.
Nederland benadrukt dat bij Europese onderwijssamenwerking te allen
tijde de subsidiariteit voorop moet staan. In dit kader geldt dan ook dat we
op nationaal niveau bepalen welke (onderwijs)maatregelen we implementeren om de crisis te bestrijden en bij voorkeur er ook sterker uitkomen.
Partnerschappen tussen onderwijsinstellingen en werkgevers
De samenwerking tussen onderwijsinstellingen en werkgevers is één van
de onderwijsprioriteiten van het Tsjechische EU-voorzitterschap.
Met de bespreking van dit thema, beoogt het Tsjechische voorzitterschap
meer (politieke) aandacht te vragen voor wederzijdse communicatie
tussen onderwijsinstellingen en werkgevers. Tijdens de Informele Raad
wordt gesproken over de volgende thema’s:
• De rol van de samenwerking tussen onderwijsinstellingen en werkgevers bij het oplossen van de economische crisis.
• Het belang van de samenwerking tussen onderwijsinstellingen en
werkgevers met het oog op het vergroten van de creativiteit, innovatie
en ondernemerschap.
• Europese samenwerking op het gebied van de relatie tussen onderwijsinstellingen en werkgevers.
Het doel van het voorzitterschap is om in mei tijdens de OJC-Raad over dit
onderwerp raadsconclusies aangenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-34, nr. 116

2

Inzet Nederland
Beroeps- en volwasseneneducatie:
Staatssecretaris van Bijsterveldt heeft in 2008 de Kamer de Strategische
agenda voor de BVE-sector aangeboden. Daaruit blijkt dat Nederland
reeds inzet op de versterking van de samenwerking tussen onderwijsinstellingen en werkgevers. De volgende doelstellingen zijn hierover
geformuleerd:
• Een betere aansluiting tussen het beroeps- en volwassenenonderwijs
en de arbeidsmarkt
• Een verbeterde kwaliteit in het beroeps- en volwassenenonderwijs
door middel van een herziening van de kwalificatiestructuur, met een
focus op competenties.
• Zorgen voor meer actieve en duurzame deelname aan onderwijs en
arbeidsmarktparticipatie (o.a. door verlaging van het aantal voortijdig
schoolverlaters).
Uit de Strategische agenda blijkt eveneens het belang van de kenniscentra, waarin o.a. onderwijsinstellingen en werkgevers nauw met elkaar
samenwerken. De verlenging van de projectdirectie Leren & Werken
(samenwerking tussen de ministeries van OCW en SZW), met als doel de
relatie tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren, geeft blijk van het
belang dat het kabinet hecht aan onderhavig thema.
Hoger Onderwijs:
Op het gebied van Hoger Onderwijs is het eveneens van belang om de
samenwerking tussen de hoger onderwijsinstellingen en de werkgevers te
versterken. In Nederland gebeurt dit volgens de volgende drie beleidslijnen:
• Leren & Werken (net als voor het beroeps-, en volwassenenonderwijs,
heeft onder meer de projectdirectie Leren & Werken ook voor het
hoger onderwijs beleids-maatregelen in het leven geroepen ten
behoeve van de relatie onderwijs en arbeidsmarkt)
• Stimuleren van innovatie
• Inzetbaarheid op de arbeidsmarkt.
Bovengenoemde voorbeelden zullen tijdens de Informele Raad voor het
voetlicht worden gebracht. Europese samenwerking op dit terrein wordt
waar mogelijk ondersteund, waarbij de subsidiariteit nauwlettend wordt
meegewogen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-34, nr. 116

3

VERSLAG OJC-RAAD 16 FEBRUARI 2009
Het belangrijkste onderwerp van de Raad waarbij – voor mijn
OCW-portefeuille – alleen onderwijs op de agenda stond, betrof de
gedachtewisseling over het vernieuwde strategische raamwerk voor Europese samenwerking voor onderwijs en training ná 2010. Daarnaast is
overeenstemming bereikt over de kernboodschappen over de rol van
onderwijs bij economisch herstel t.b.v. de Voorjaarsraad.
Strategisch raamwerk «Onderwijs en training ná 2010»
De politieke discussie over het strategisch raamwerk over «Onderwijs en
training ná 2010» spitste zich met name toe op het gebruik van benchmarks. Veel lidstaten waren van mening dat om een politieke afweging te
kunnen maken ten aanzien van de nieuwe voorgestelde benchmarks,
onderzoek wenselijk is naar de reden waarom er van de huidige vijf
benchmarks er vier niet gehaald zijn. Wat betreft het voorstel voor de
nieuwe benchmarks is gebleken dat de meeste lidstaten hier niet afkerig
tegenover staan, maar wel de nodige kritische kanttekeningen plaatsen bij
de hoeveelheid, de keuze van de benchmarks én de wijze waarop deze
gebruikt worden.
In mijn uiteenzetting tijdens de Raad heb ik gewezen op het belang van
Europese samenwerking op het gebied onderwijs en training, vooral wat
betreft het leren van elkaar. Europees gemiddelde streefcijfers hebben
daarbij geen toegevoegde waarde. De bevoegdheid voor het onderwijs
ligt op nationaal niveau. Verantwoording moet dus ook op dat niveau
worden afgelegd, en niet op Europees niveau. De kritische houding van
Nederland t.a.v. benchmarks maakt dat zij alleen onder voorwaarden
acceptabel zijn: een fors beperkt aantal; duidelijke meerwaarde (geen
input-benchmarks), geen verplichting voor nationale doelen; geen landenrapportages. Meerwaarde voor Europese samenwerking is bovenal te
vinden in mobiliteit en het versterken van leren van elkaar.
Tijdens de OJC-Raad in mei wordt opnieuw gesproken over dit onderwerp.
Kernboodschappen over de rol van onderwijs bij het economisch
herstel
In de kernboodschappen van de Onderwijsraad stond weergegeven hoe
onderwijs een bijdrage kan leveren aan het oplossen van de economische
problemen.
Eurocommissaris Figel’ gaf aan de boodschappen te steunen. Volgens
Figel’ zouden in een tijd van economische crisis niet alleen maatregelen
voor de korte termijn moeten worden genomen, juist om op termijn
sterker te staan. De Commissie heeft in zijn economisch herstelplan van
eind 2008 dan ook gevraagd om meer investeringen voor onderwijs en
opleiding.
Hierna zijn de kernboodschappen, die zullen worden voorgelegd aan de
Europese Raad op 19 maart, door de OJC-Raad aangenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-34, nr. 116

4

TOEZEGGING ALGEMEEN OVERLEG 12 FEBRUARI 2009
Tijdens het Algemeen Overleg is door Staatssecretaris van Bijsterveldt
toegezegd dat u nader geïnformeerd zou worden over de hoogte van de
Nederlandse uitgaven (publiek en privaat) aan hoger onderwijs als
percentage van het BBP, en dit in relatie tot de Nederlandse uitgaven
(publiek en privaat) aan Research & Development.
Nederlandse uitgaven aan Hoger Onderwijs
Nederland gaf in 2007 in totaal 2% van haar BBP uit aan het hoger onderwijs (universiteiten en hogescholen). De publieke uitgaven zijn 1,1% en de
private bestedingen (o.a. collegegelden) zijn 0,9%.
In het totaalpercentage van 2% zit 0,46% aan uitgaven (publiek en privaat)
voor R&D van universiteiten. Het gaat dan om middelen die afkomstig zijn
uit verschillende bronnen zoals de overheid (het grootste deel), de Europese Unie, het bedrijfsleven en de collectebusfondsen. Het percentage
aan uitgaven aan hoger onderwijs exclusief R&D komt daarmee op 1,54%
van het BBP.
De Europese Commissie stelt in haar mededeling over Onderwijs en training ná 2010 voor dat de lidstaten zich committeren aan de volgende
benchmark op het gebied van hoger onderwijs: de particuliere en overheidsinvesteringen in gemoderniseerd hoger onderwijs zouden minstens
2% van het BBP moeten bedragen. Het betreft vooralsnog een voorstel
van de Europese Commissie, een besluit hierover is nog niet genomen.
Zoals in het AO over de OJC-Raad op 12 februari jl. met uw Kamer is
besproken, is Nederland voornemens deze benchmark tegen te houden.
Inmiddels is gebleken dat veel van mijn Europese collega-ministers dit
standpunt delen.
Nederlandse uitgaven aan Research & Development
De Europese regeringsleiders hebben als één van de Lissabondoelstellingen met elkaar afgesproken om 3% van het BBP te besteden aan
R&D, waarvan 2/3e privaat. Nederland heeft deze doelstelling in zijn nationale hervormingsplan (NHP) onderschreven. In totaal werd in 2007 1,70%
van het BBP uitgegeven aan R&D. Hiervan is 0,67% publiek en 1,03%
privaat.
Bij de R&D-uitgaven gaat het alleen om de universiteiten; het CBS registreert nog geen R&D in het HBO. Overigens is de omvang van de R&D in
het HBO verwaarloosbaar (minder dan 0,01% van het BBP).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-34, nr. 116

5