Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2097
Vragen van de leden Oosenbrug en Otwin van Dijk (beiden PvdA) aan de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de
toegankelijkheid van Mijnoverheid.nl en apps van de overheid (ingezonden
16 februari 2016).
Antwoord van Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 4 april 2016).
Vraag 1
Kent u het bericht dat de website Mijnoverheid.nl en andere apps van de
overheid niet voldoende toegankelijk zijn?1
Antwoord 1
Ja. Er zijn over de toegankelijkheid van MijnOverheid klachten binnengekomen bij de Ooglijn van de Oogvereniging en de Maculavereniging. De
website van MijnOverheid voldoet aan de richtlijnen voor toegankelijkheid.
De berichtenbox echter zou met bepaalde schermleessoftware (JAWS) niet
goed te benaderen zijn. In andere gevallen is deze wel te raadplegen maar
zou nog beter toegankelijk kunnen worden gemaakt. Daarnaast is er een
klacht binnengekomen over een particuliere afvalwijzerapp. Dit is geen
overheidsapp, maar een particulier initiatief dat gebruik maakt van open data
van de overheid.
Vraag 2
Bent u het eens dat dat overheidsportalen en apps van de overheid voor
iedereen toegankelijk moeten zijn, ook voor mensen met een beperking, en
kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 2
Websites van de overheid dienen te voldoen aan de open standaard
Webrichtlijnen.
Deze Webrichtlijnen bevatten richtlijnen voor techniekonafhankelijke
toegankelijkheid voor websites. Ze moeten daarmee goed werken op diverse
apparaten zoals tablets, smartphones en hulpapparatuur. Webgebaseerde
mobiele applicaties ofwel web apps vallen onder de werkingssfeer van deze

1

ah-tk-20152016-2097
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

https://www.oogvereniging.nl/2016/02/vaarwel-blauwe-envelop-alleen-als-mijnoverheid-nlvolledig-toegankelijk-is/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

internationale standaard, geadopteerd als de Europese standaard EN 301 549
en in de nationale standaard de Webrichtlijnen.
WCAG 2.0, EN 301 549 en de Webrichtlijnen zijn echter noch geschreven
voor, noch automatisch van toepassing op niet webgebaseerde mobiele
applicaties, de zogenaamde native apps en op hybride vormen tussen web en
native apps, die vanuit app stores geïnstalleerd dienen te worden op
specifieke tablets, smartphones en andere apparaten. Er bestaat voor deze
apps op dit moment geen breed geaccepteerde internationale standaard.
Een standaard is belangrijk. Onder het Nederlands voorzitterschap heb ik
recent het initiatief genomen om een verkenning te laten uitvoeren naar de
toepasbaarheid van de internationale en Europese open standaard voor
websites (WCAG en EN 301 549) op niet webgebaseerde apps. Zodra de
standaard voor niet webgebaseerde apps in internationaal dan wel Europees
verband is vastgesteld, zal ik maatregelen kunnen nemen om deze standaard
ook voor de Nederlandse overheid verplicht te stellen. Ik kan deze dan laten
aanwijzen als voor de overheid verplicht te gebruiken open standaard via de
procedure van het Forum Standaardisatie.
Vraag 3
Bent u het ermee eens dat Mijnoverheid.nl voldoende toegankelijk moet zijn
voor iedereen, ook voor mensen met een visuele of auditieve beperking,
voordat burgers alleen van dit portaal gebruik kunnen maken om hun zaken
met de overheid te regelen, en kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 3
Natuurlijk moet MijnOverheid ook toegankelijk zijn voor mensen met een
visuele of auditieve beperking. De toegankelijkheid en gebruiksvriendelijkheid
is een prioriteit bij doorontwikkeling van deze belangrijke generieke voorziening. We zijn daarom met de signalen van de Oogvereniging direct aan de
slag gegaan. Na het ontvangen van dit signaal hebben de toegankelijkheidsitems de hoogste prioriteit gekregen voor de volgende functionele release. Er
wordt tevens extra getest op de werking van MijnOverheid met screenreaders.
Het verbeteren van de toegankelijkheid is een continu proces. MijnOverheid
voldoet nu aan de webrichtlijnen (WCAG 2.0) versie 2 met twee sterren.
Jaarlijks wordt getest of en in welke mate MijnOverheid aan de webrichtlijnen
blijft voldoen. Ook vindt er jaarlijks gebruikersonderzoek plaats onder de
doelgroepen naar de wensen en verwachtingen ten aanzien van MijnOverheid. Daarnaast wordt twee keer per jaar gebruiksonderzoek uitgevoerd in
een labomgeving met willekeurig geselecteerde burgers. Ook wordt in 2016
begonnen met twee maal per jaar een gebruikerspanel MijnOverheid waar
vertegenwoordigers van belangorganisaties vertegenwoordigd zijn. De
Oogvereniging wordt hiervoor uitgenodigd.
Tevens zal de Berichtenbox-app – die in 2016 gelanceerd wordt – in samenwerking met Stichting Accesibility worden getest op onder meer screenreaders en toegankelijkheid voor mensen met een visuele beperking.
Vraag 4
Kent u het amendement van het lid van Otwin van Dijk (TK 33 990, nr. 17)
over de uitvoering van het op 13 december 2006 te New York tot stand
gekomen Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap
(Trb. 2007, 169), waarin algemene toegankelijkheid geborgd wordt, ook van
overheidsdiensten en websites?
Antwoord 4
Ja.
Vraag 5
Kunt u aangeven welke stappen er gezet worden om de algemene toegankelijkheid van Mijnoverheid.nl en apps van de overheid te verbeteren en de
algemene toegankelijkheid van digitale overheidsdiensten te waarborgen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Zie mijn antwoord onder 2, 3 en 4. Er is veel aandacht voor de toegankelijkheid van (digitale) overheidsdiensten. Veel overheidsorganisaties hanteren
het click-call-face principe, waarbij het eerste contact digitaal is, vervolgens
een informatienummer beschikbaar is en indien nodig persoonlijk contact
plaatsvindt. Overheidsorganisaties doen gebruikersonderzoek. Doorontwikkeling van voorzieningen vindt mede plaats op basis van dergelijk onderzoek.
Voor het zoeken en vinden van hulp bij het gebruik van digitale overheidsdiensten zijn er verschillende (lokale) mogelijkheden, zoals bijvoorbeeld de
i-shops in Den Haag of de spreekuren in bibliotheken. Voor het (digitaal)
zaken laten doen door een ander is er de mogelijkheid van DigiD machtigen.
Voor mensen die zelf digivaardiger willen worden is het Digitaal Hulpplein in
het leven geroepen, waarmee het makkelijker wordt om een cursus op maat
te vinden. De Belastingdienst heeft met de Koninklijke Bibliotheek een
convenant gesloten om mensen via 800 openbare bibliotheken de beschikking te geven over gratis gebruik van computers met internet en printfaciliteiten, en om hen in staat te stellen daar kosteloos digivaardigheidscursussen te
volgen.
Digitalisering maakt het ook makkelijk voor mensen die moeite hebben met
informatie op papier, bijvoorbeeld door de mogelijkheid van het laten
voorlezen van teksten, en de mogelijkheid om vooringevulde formulieren te
maken en aan te bieden. Daardoor hoeven mensen zelf minder informatie te
verstrekken. Dit heeft ook positieve effecten op de vermindering van
administratieve lasten.
Vraag 6
Is het mogelijk er voor te zorgen dat Mijnoverheid.nl voldoende toegankelijk
is voor mensen met een handicap, voordat burgers al hun zaken digitaal
moeten afhandelen en geen gebruik meer kunnen maken van andere
mogelijkheden? Zo ja, kunt u aangeven wanneer dit het geval is en hoe u dit
gaat doen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Zie het antwoord op vraag 3 en vraag 5.
Vraag 7
Op welke wijze kunnen burgers met een beperking communiceren met de
overheid wanneer digitale communicatie de enige mogelijkheid is, maar deze
kanalen onvoldoende toegankelijk zijn voor burgers met een beperking?
Antwoord 7
Voor de mensen die niet in staat zijn op papier zelfstandig zaken te doen met
de overheid verandert er in principe niets. Op dit moment zijn er bij de
meeste overheidsorganisaties verschillende communicatiekanalen. Overheidsorganisaties zorgen zelf voor alternatieve kanalen wanneer digitale communicatie niet mogelijk is. Zo zorgt de Belastingdienst er voor dat mensen die
geen beschikking hebben over een computer en internet, niet digitaal vaardig
zijn en geen ondersteuning in hun omgeving kunnen krijgen, altijd een
oplossing op maat kunnen krijgen. Dat kan ook een papieren kopie zijn.
Vraag 8
Op welke wijze gaat u garanderen dat nieuwe websites en apps die gelanceerd worden direct toegankelijk zijn voor iedereen?
Antwoord 8
Zie het antwoord op vraag 2.
Zoals onder 3 beschreven, heb ik het initiatief genomen om deze in Europees
verband te laten ontwikkelen en vervolgens vast te stellen. Vooruitlopend op
de adoptie van een internationale of Europese standaard, zal ik bij het Forum
Standaardisatie de vraag neerleggen welke standaarden en of richtlijnen nu al
kunnen worden gehanteerd voor niet webgebaseerde apps van de overheid
en hoe het gebruik daarvan kan worden bevorderd. Wel merk ik daarbij op
dat toepassing van de richtlijnen voor toegankelijke websites (de open
standaard Webrichtlijnen) op niet webgebaseerde apps niet alle specifieke
toegankelijkheidskwesties voor mobiele apparaten zal oplossen, omdat deze
richtlijnen daarvoor niet specifiek ontwikkeld zijn. Denk bijvoorbeeld aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

specifieke problemen gerelateerd aan kleine beeldschermen, touch screen of
zoomen en uitvergroten, zoals in de hierboven beschreven klacht over de
particuliere afvalwijzer app. Mogelijk biedt hergebruik van bestaande
standaarden geen oplossing voor zulke elementen en is de ontwikkeling en
vaststelling van extra richtlijnen in Europees verband, specifiek voor mobiele
apparaten, noodzakelijk om maximale toegankelijkheid te bevorderen.
Vraag 9
Kunt u aangeven op welke wijze de Kamer geïnformeerd wordt over de
garantie van algemene toegankelijkheid van mijnoverheid.nl en apps van de
overheid, en op welke wijze de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport, als coördinator van de ratificatie van het VN Verdrag inzake rechten
van personen met een handicap, betrokken is bij dit proces?
Antwoord 9
De uitvoering van het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een
handicap is een rijks- en daarmee kabinetsbrede verantwoordelijkheid. Voor
de toegankelijkheid van de website MijnOverheid ben ik primair verantwoordelijk. Andere bewindspersonen en bestuursorganen dragen zelf de verantwoordelijkheid voor de toegankelijkheid van hun eigen websites en apps.
In het Algemeen Overleg over Open data op 8 december 2015 heb ik uw
Kamer toegezegd u dit voorjaar te informeren over de voortgang van de
toegankelijkheid van overheidswebsites. Zie ook het antwoord op vraag 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4