Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1049

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 september 2017
Met deze brief informeer ik u over de agenda van de Landbouw- en
Visserijraad die op 9 oktober aanstaande plaatsvindt in Luxemburg (CM
4184/17). Daarnaast informeer ik u over een wijziging van de verordening
voor de vangstmogelijkheden in 2017 en over mijn voornemen om in te
stemmen met een nieuw visserijprotocol tussen de EU en de Republiek
Mauritius.
Geagendeerde onderwerpen op de Raad
Vangstmogelijkheden Oostzee 2018
Politiek akkoord
De Raad zal naar verwachting een politiek akkoord bereiken over de
maximaal toegestane vangstmogelijkheden (Total Allowable Catches,
TAC’s) voor 2018 in de Oostzee. Er is nog geen achtergronddocument
beschikbaar. De Europese Commissie heeft op basis van biologische
adviezen van de Internationale Raad voor het Onderzoek van de Zee
(International Council for the Exploration of the Seas, ICES) voorstellen
gedaan voor deze vangstmogelijkheden. De TAC’s zijn in overeenstemming met de doelen voor visserijsterfte in het Meerjarenplan voor de
Oostzee, dat in juli 2016 in werking is getreden. De vangstmogelijkheden
zijn hiermee op het niveau van de maximale duurzame opbrengst
(Maximum Sustainable Yield, MSY).
De Europese Commissie stelt op basis van de adviezen voor drie van de
vier haringbestanden en voor het scholbestand een reductie van de
vangstmogelijkheden voor. De TAC’s voor westelijke haring en haring in
de Botnische Golf nemen in het voorstel respectievelijk met 54% en 50%
af. Voor haring in de Golf van Riga wordt een reductie van 7 procent
voorgesteld. Het voorstel voor schol omvat een verlaging van de TAC van
20%.

kst-21501-32-1049
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-32, nr. 1049

1

Voor haring in het centrale deel van de Oostzee is volgens de Europese
Commissie en het wetenschappelijk advies een uitbreiding van de TAC
van 25% mogelijk. Voor sprot en zalm in het centrale deel van de Oostzee
is een uitbreiding van de vangstmogelijkheden van respectievelijk 1% en
11% voorgesteld. Voor westelijke kabeljauw omvat het voorstel een
gelijkblijvende TAC. De TAC’s voor zalm in de Finse Golf en voor
kabeljauw in het oostelijke deel van de Oostzee zijn in overeenstemming
met de ICES-aanpak voor bestanden waarvoor weinig gegevens
beschikbaar zijn. Voor deze bestanden betekent het voorstel een afname
van de vangstmogelijkheden met respectievelijk 5% en 28%.
De toestand van de Europese aal is al tijden zeer zorgelijk en de aanwas
van jonge glasaal is zeer gering. Ook in recente jaren heeft het aalbestand
geen verbeteringen laten zien. Als gevolg daarvan adviseert ICES, in lijn
met de voorzorgsbenadering, alle effecten door menselijk toedoen
(bijvoorbeeld recreatieve en commerciële visserij) zo sterk mogelijk te
verminderen. De Europese Commissie heeft daarom voorgesteld in 2018
elke visserij op de Europese aal in de Oostzee te verbieden.
De Nederlandse visserijsector heeft geen belangen in de Oostzee. Ik hecht
er wel belang aan dat het beheer van visserijbestanden in alle Europese
wateren op duurzame wijze wordt gerealiseerd. Ik ben tevreden dat de
voorstellen gebaseerd zijn op wetenschappelijk advies, met het doel om
de maximale duurzame opbrengst te bereiken, en vindt het positief dat
voor alle bestanden een TAC is voorgesteld in lijn met het vorig jaar
vastgestelde Meerjarenplan voor de Oostzee. De betrokken lidstaten
zullen naar verwachting van mening zijn dat met name de voorgestelde
verminderingen voor de haringbestanden en het oostelijk kabeljauwbestand te groot zijn. Zij zullen naar verwachting pleiten voor meer
geleidelijke aanpassingen. Ook het verbod op aalvisserij zal leiden tot
verzet bij de betrokken lidstaten.
EU-Noorwegen consultaties 2018
Gedachtewisseling
De Raad zal van gedachten wisselen over de aanstaande bilaterale
onderhandelingen tussen de EU en Noorwegen over de visserijovereenkomst voor 2018. Er is nog geen achtergronddocument beschikbaar.
Jaarlijks wordt met Noorwegen onderhandeld over de TAC’s voor de
gezamenlijk beheerde visbestanden in de Noordzee en het Skagerrak en
over de ruil van vangstmogelijkheden tussen de EU en Noorwegen. De
Europese Commissie streeft ernaar de onderhandelingen vóór de Raad in
december af te ronden, zodat de resultaten kunnen worden opgenomen in
de verordening met vangstmogelijkheden voor 2018.
Ik hecht groot belang aan een goede relatie op visserijgebied met
Noorwegen, omdat het gezamenlijke beheer een aantal voor Nederland
belangrijke visbestanden betreft. Het beheer van de gedeelde bestanden
moet in overeenstemming zijn met de doelstellingen en principes van het
nieuwe Gemeenschappelijk Visserijbeleid. Ik ben daarom van mening dat
de TAC’s moeten worden vastgesteld volgens de regels van de meerjarenbeheerplannen en de MSY.
Voor de Nederlandse demersale visserij zijn vooral de afspraken die
worden gemaakt voor de visserij op schol van belang. Ik zal tijdens de
voorbereidingen van de EU-Noorwegen onderhandelingen bij de
Europese Commissie pleiten voor een meer gelijkmatige aanpassing van
de vangstmogelijkheden voor deze soort. Dit in tegenstelling tot de
aanzienlijke reductie die ICES heeft geadviseerd. Ik zie mogelijkheden om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-32, nr. 1049

2

met kleinere stappen toch in 2020 de doelstelling van MSY te halen, want
deze doelstelling staat voor mij centraal. Ik zal daarom inzetten op een
kleinere reductie in 2018, met als consequentie verdere stappen in
volgende jaren. Voor de pelagische visserij ligt het belang vooral bij de
specifieke afspraken die gemaakt zullen worden over de uitruil (met
Noorwegen) van de TAC voor blauwe wijting tegen Arctische kabeljauw.
Ik zal met mijn inbreng in de Raad aandacht vragen voor de vaststelling
van verantwoorde en duurzame vangstmogelijkheden en een
evenwichtige uitruil van vangstmogelijkheden tussen de EU en
Noorwegen. Voor zover de demersale visbestanden in 2018 onder de
aanlandplicht zullen vallen, is het van belang dat er met Noorwegen
afspraken worden gemaakt over de noodzakelijke ophoging van de TAC’s
van deze visbestanden.
Jaarlijkse ICCAT-bijeenkomst
Gedachtewisseling
De Raad zal van gedachten wisselen over de voorbereiding van de
jaarvergadering van de Internationale Commissie voor de Instandhouding
van Atlantische Tonijn (International Commission for the Conservation of
Atlantic Tunas, ICCAT), die van 14 tot en met 22 november a.s. wordt
gehouden in Marrakesh (Marokko). Er is nog geen achtergronddocument
beschikbaar. Tijdens de ICCAT-jaarvergadering worden onder meer
nieuwe afspraken gemaakt over de toegestane vangstmogelijkheden en
beheerplannen voor blauwvintonijn, tropische tonijn en andere verwante
vissoorten, waaronder haaien in de Atlantische Oceaan (inclusief
Noordzee en Middellandse Zee).
Het wetenschappelijk comité van ICCAT zal van 2 tot en met 6 oktober
bijeenkomen en advies uitbrengen over het beheer van een aantal
ICCAT-bestanden. De biologische adviezen voor de verschillende
ICCAT-doelsoorten worden in de loop van oktober gepubliceerd. De
Europese Commissie zal naar verwachting op basis van deze adviezen
haar standpunt in de tweede helft van oktober aan de Raad voorleggen.
Dit jaar zal de ICCAT-vergadering gericht zijn op de oostelijke Atlantische
blauwvintonijn, grootoogtonijn, Atlantische en Mediterrane zwaardvis,
Mediterrane Albacore (witte tonijn) en de kortvinmakohaai. De bestaande
instandhoudings- en herstelmaatregelen voor de oostelijke blauwvintonijn
zijn geldig tot en met 2017.
Ondanks de eerste tekenen van het herstel van het bestand zijn er
signalen dat wetenschappers zullen aangeven dat het nog niet goed gaat
met het bestand. De in 2017 uitgevoerde bestandsbeoordeling van de
oostelijke blauwvintonijn wordt bovendien gekenmerkt door een hoge
mate van onzekerheid (waardoor het moeilijk is om het volledige herstel
van het bestand te bevestigen). Daarom neig ik er naar, vooruitlopend op
het advies van het wetenschappelijk comité, ervoor te pleiten de vangsten
maximaal op het huidige niveau te houden. Daarnaast zal ik de Europese
Commissie vragen in te zetten op het stopzetten van de overbevissing van
de tropische tonijn in de Atlantische Oceaan.
Een ander belangrijk punt op de agenda van ICCAT is de bestandbeoordeling van de kortvinmakohaai. Ook dit jaar vind ik dat het streven van de
Europese Commissie er verder op gericht moet zijn om in de ICCATvergadering goede afspraken te maken over de bescherming en het
beheer van haaien. De overbevissing van de kortvinmakohaai in ICCATwateren moet wat Nederland betreft stoppen. Ik blijf de Nederlandse inzet
op een goed beheer van alle haaiensoorten voortzetten. Ik zal er in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-32, nr. 1049

3

Raad voor pleiten om het proces om ICCAT een mandaat te geven voor
bindende beschermingsmaatregelen voor haaien snel af te ronden. Op
basis van bovengenoemde prioriteiten en overwegingen zal ik het
voorstel van de Europese Commissie over haar inzet bij de ICCATjaarvergadering beoordelen.
Marktsituatie
Informatie van de Europese Commissie en gedachtewisseling
De Europese Commissie zal de Raad informeren over actuele ontwikkelingen op de landbouwmarkten (ST 12443/17). Naar verwachting zal de
Europese Commissie vooral ingaan op de situatie op de zuivel- en de
suikermarkten.
De zuivelmarkt laat een sterke verbetering zien. Met name de boterprijzen
liggen op een hoog niveau. Tegelijkertijd wordt echter mageremelkpoeder,
dat bij boterproductie ontstaat, ter interventie aangeboden. Deze
interventie sluit per 30 september a.s.
Het Europese quotasysteem voor suiker loopt af op 30 september a.s.
Zoals aangegeven in de geannoteerde agenda voor de Landbouw- en
Visserijraad van 12 juni jl. (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1028), neemt het
areaal suikerbieten voor het productieseizoen 2017/2018, dat op 1 oktober
begint, in de EU naar verwachting met ruim 17% toe tot 1,66 miljoen
hectare. In Nederland neemt het areaal waarschijnlijk met 20% toe tot
84.500 hectare. Hierdoor zal de invoer van suiker afnemen en zal de
Europese suikermarkt vrijwel zelfvoorzienend worden. Ik ben voorstander
van liberalisering van de suikermarkt en verwelkom de afschaffing van het
suikerquotum.
Implementatie van de 2030 Agenda voor Duurzame Ontwikkeling:
gevolgen voor EU-landbouwbeleid
Gedachtewisseling
De Raad zal van gedachten wisselen over de relatie tussen de vernieuwing
van het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid (GLB) en de implementatie
van de 2030 Agenda voor Duurzame Ontwikkeling en de daarin
opgenomen duurzame ontwikkelingsdoelen (Sustainable Development
Goals, SDG’s). Er is nog geen achtergronddocument beschikbaar. Het is
duidelijk dat de land- en tuinbouw hun aandeel zullen moeten leveren in
het bereiken van de SDG’s. In mijn brief van 3 juli jl. (Kamerstuk 28 625, nr.
247) is uw Kamer geïnformeerd over de inzet van het kabinet voor de
modernisering en vereenvoudiging van het GLB, waaronder het ondersteunen van de bijdrage van de landbouw aan de SDG’s (o.a. door
omvorming van de directe betalingen naar gerichte ondersteuning van
maatschappelijke diensten).
Diversen: Uitkomst van de high-level bijeenkomst over de opvolging van
het fipronil-incident
Informatie van de Europese Commissie
Commissaris Andriukaitis zal de Raad informeren over de conclusies van
de high level-bijeenkomst van 26 september jl. over vervolgstappen naar
aanleiding van het fipronilincident. Er zal vervolgens kort ruimte zijn voor
lidstaten om te reageren. Er is nog geen achtergronddocument
beschikbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-32, nr. 1049

4

Tijdens de informele Landbouwraad van 5 september jl. heeft de Europese
Commissie uiteengezet welke activiteiten ze onderneemt om het
fipronilincident te evalueren. Het is inmiddels gebleken dat het fipronilincident een Europese en internationale dimensie heeft en de Europese
Commissie aan zet is om te coördineren tussen de lidstaten. De lidstaten
hanteren weliswaar dezelfde norm, maar de aanpak en de communicatie
daarover verschillen. Coördinatie van de aanpak vanuit de Europese
Commissie kan behulpzaam zijn. Op de ministeriële bijeenkomst op
26 september heeft een eerste gedachtewisseling plaatsgevonden over
mogelijke verbeteringen in de aanpak van voedselveiligheidsincidenten.
Nederland heeft met Duitsland, Frankrijk, België en Oostenrijk inbreng
geleverd voor de ministeriële bijeenkomst. De aanwezige lidstaten hebben
tijdens de bijeenkomst onderschreven dat verbeteringen in de
afstemming en een meer geharmoniseerde aanpak van voedselveiligheidsincidenten nodig zijn. Er is afgesproken om verbeteringen aan te
brengen in de afstemming over de risicobeoordelingen, het risicobeheer
en de communicatie aan consumenten. Uw Kamer wordt over deze
afspraken separaat geïnformeerd. Verder voert de Europese Commissie in
de eerste helft van oktober 2017 vier onderzoeksmissies uit in België,
Duitsland, Frankrijk en Nederland.
Ik zal de presentatie van de Europese Commissie in de Raad aanhoren en
conclusies ondersteunen, ervan uitgaand dat deze leiden tot verbetering
van de informatievoorziening over voedselveiligheidsincidenten en van de
procedures en afspraken over de Europese meldingssystemen voor
voedselveiligheid. Ook zal ik conclusies steunen die gericht zijn op
harmonisatie van de risicobeoordeling en -communicatie, monitoringsprogramma’s en zelfregulering.
Diversen: Verklaring van de Visegradlanden, Letland en Litouwen over
Toekomst GLB
Informatie van de Hongaarse delegatie
Hongarije zal, als voorzitter van de Visegrad-groep (Polen, Hongarije,
Tsjechië en Slowakije) een toelichting geven op een gezamenlijk
opgestelde verklaring van de vier lidstaten aangevuld met Letland en
Litouwen over de toekomst van het GLB. Er is nog geen formeel achtergronddocument beschikbaar.
De gezamenlijke verklaring kan getypeerd worden als een streven tot
behoud van het huidige GLB, zowel qua budget als maatregelen en
instrumenten. In de verklaring wijst deze groep landen, met uitzondering
van Hongarije en Tsjechië, op de noodzaak de hectarepremies in de
EU-lidstaten op gelijk niveau te brengen. Deze positie namen Hongarije en
Tsjechië eveneens in bij het opstellen van een eerdere vergelijkbare
gezamenlijke verklaring van de Visegrad-groep aangevuld door Bulgarije,
Roemenië en Slovenië.
Ik kan mij niet vinden in het streven van deze lidstaten naar een status quo
van het bestaande GLB en evenmin in een inzet naar gelijktrekking van de
hectarepremie in de EU. In de brief «Modernisering en vereenvoudiging
van het GLB» van 3 juli jl. (Kamerstuk 28 625, nr. 247) is dit met redenen
omkleed toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-32, nr. 1049

5

Diversen: Uitkomsten van de 41e conferentie van directeuren van
betaalorganen
Informatie van de Maltese delegatie
Malta zal de uitkomsten toelichten van de 41e Conferentie van de
directeuren van EU-betaalorganen, die van 17 tot en met 19 mei jl.
plaatsvond op Gozo (Malta). Er is geen achtergronddocument
beschikbaar. De conferentie was gericht op het gebruik van nieuwe
technieken, zoals satellietbeelden, om te komen tot vereenvoudiging van
de uitvoering van het GLB. Afgevaardigden van alle 28 EU-lidstaten,
Turkije, Macedonië, de Europese Commissie en de Europese Rekenkamer
namen deel aan de conferentie. Daarnaast waren er vertegenwoordigers
van CEJA (de koepel van Europese jongeboerenorganisaties) en
COPA-COGECA (de koepel van Europese boerenorganisaties) aanwezig. Ik
verwelkom de aandacht voor de bijdrage die nieuwe technieken kunnen
leveren aan vereenvoudiging van het GLB. De resultaten van de conferentie zullen verder worden uitgewerkt en vervolgens met de Europese
Commissie en in het informele netwerk van lidstaten worden besproken.
Diversen: Uitkomsten van de informele bijeenkomst van directeuren voor
plattelandsontwikkeling
Informatie van de Maltese delegatie
Malta zal ook een terugkoppeling geven van de informele bijeenkomst van
directeuren voor plattelandsontwikkeling, die van 22 tot 24 maart jl.
plaatsvond op Malta. Er is geen achtergronddocument beschikbaar. De
bijeenkomst had als thema jonge boeren. Er werd van gedachten
gewisseld over hoe de lidstaten met het huidige plattelandsinstrumentarium hun beleid voor jonge landbouwers vormgeven en of het instrumentarium aanpassing behoeft in het GLB vanaf 2020. Ook CEJA was
vertegenwoordigd tijdens de vergadering. Geconstateerd werd dat de
huidige nationale plattelandsontwikkelingsprogramma’s met betrekking
tot jonge landbouwers onderling verschillen, maar dat de huidige
EU-regelgeving de nationale wensen niet in de weg lijkt te staan. Volgens
CEJA gaat het erom dat de lidstaten er beter en meer gebruik van maken.
Naar aanleiding daarvan meld ik u dat van 4 december tot en met
15 januari a.s. de derde openstelling van de Jonge Landbouwersregeling
is voorzien. In nauw overleg met het Nederlands Agrarisch Jongeren
Kontakt (NAJK) is de lijst met investeringsmogelijkheden uitgebreid.
Diversen: Financiering van de EU Minor Use Coordination Facility
Informatie van de Duitse delegatie, gesteund door de Nederlandse
delegatie
De Duitse delegatie zal aandacht vragen voor de langetermijnfinanciering
van de Europese Coördinatiefaciliteit voor kleine toepassingen (Minor Use
Coordination Facility, MUCF). Er is nog geen achtergronddocument
beschikbaar.
Nederland is een belangrijke leverancier van hoogwaardig plantaardig
materiaal en kent een sterk gespecialiseerde, kwalitatief hoogwaardige
productie met veel kleine teelten. Deze teelten worden op gebied van
gebruik van gewasbeschermingsmiddelen gezien als zogenaamde «kleine
toepassingen». Het duurzaam oplossen van gewasbeschermingsvraagstukken voor deze teelten is een speerpunt van het Nederlandse gewasbeschermingsbeleid. Nederland heeft hiervoor (beleids-)instrumenten, zoals

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-32, nr. 1049

6

het Fonds Kleine Toepassingen en hulploketten bij de uitvoeringsorganisaties. Daarnaast heeft Nederland in 2015 samen met Frankrijk en
Duitsland de MUCF opgericht. Duitsland, Frankrijk en Nederland betalen
hieraan sinds 2015 jaarlijks gezamenlijk 350.000 euro, evenals de
Europese Commissie. Het is de bedoeling dat de financiering per mei 2018
wordt omgezet in een langetermijnfinanciering door alle EU-lidstaten.
Daarvoor is door de MUCF een voorstel uitgewerkt en gedeeld met de
lidstaten via de vertegenwoordigers van het Standing Committee on
Plants, Animals, Food and Feed (SCoPAFF). Ik zal in de Raad het Duitse
pleidooi om steun van alle EU-lidstaten voor de langetermijnfinanciering
van de MUCF onderschrijven.
Diversen: Antisubsidie- en antidumpingprocedure geopend door de
autoriteiten van de Verenigde Staten tegen de import van zwarte
tafelolijven uit Spanje
Informatie van de Spaanse delegatie
Spanje zal de Raad informeren over antisubsidie- en antidumpingmaatregelen die de Verenigde Staten overweegt tegen de import van zwarte
olijven uit Spanje. Er is nog geen achtergronddocument beschikbaar. Het
komt vaker voor dat derde landen (marktverstorende) antisubsidie- en
antidumpingmaatregelen nemen jegens Europese landbouwproducten. Ik
zal dit agendapunt daarom met belangstelling volgen.
Verordening tot wijziging van de verordening vangstmogelijkheden 2017
De Raad heeft op 25 juli jl. een akkoord bereikt over de aanpassing van de
verordening voor de vangstmogelijkheden in 2017 (VERORDENING (EU)
2017/1398 VAN DE RAAD van 25 juli 2017 tot wijziging van Verordening
(EU) 2017/127 wat bepaalde vangstmogelijkheden betreft). Het betreft een
aanpassing van artikel 9 inzake maatregelen ter bescherming van de
zeebaars. De afwijking waarbij vangsten van zeebaars met bepaalde
categorieën vistuig werden toegestaan, is gekoppeld aan de historische
gegevens van vangsten met dat vistuig. Met de aanpassing blijft de
afwijking bestaan wanneer vaartuigen worden vervangen, zonder dat het
aantal vaartuigen en de totale visserijcapaciteit toenemen. Eveneens zijn
met de aanpassing de vangstmogelijkheden van zandspiering, Noordse
garnaal en sprot aangepast naar aanleiding van de meest recente
wetenschappelijke adviezen van ICES voor deze bestanden. Ook is met de
aanpassing gevolg gegeven aan de uitkomsten van de jaarvergadering
van 2016 van ICCAT.
EU-visserijprotocol met de Republiek Mauritius
De Europese Commissie heeft, in het kader van de bestaande visserijpartnerschapovereenkomst tussen de EU en de Republiek Mauritius,
overeenstemming bereikt over een nieuw visserijprotocol met de regering
van Mauritius. Het gaat om een vierjarig strategisch belangrijk tonijnakkoord. De EU-vloot heeft dit visserijpartnerschap en bijbehorend protocol
met Mauritius nodig om de tropische tonijn voor de kust van oost-Afrika
te kunnen bevissen. Het voorgaande protocol is op 27 januari jl.
verstreken. Uw Kamer is per brief van 22 maart 2016 (Kamerstuk
21 501-32, nr. 900) geïnformeerd over het onderhandelingsmandaat voor
dit protocol, waarmee Nederland heeft ingestemd. Nederland vist niet in
de wateren van Mauritius. Het door de EU onderhandelde protocol biedt
de vaartuigen van de Unie, op basis van het best beschikbare wetenschappelijk advies en met inachtneming van de aanbevelingen van de
Commissie voor de Tonijnvisserij in de Indische Ocean (Indian Ocean Tuna

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-32, nr. 1049

7

Commission, IOTC), vangstmogelijkheden in de wateren van Mauritius.
Daarnaast is het protocol in overeenstemming met de eisen van de
externe dimensie van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid. Ik ben van
mening dat het protocol past binnen de voorwaarden van duurzame
visserij en tot stand is gekomen binnen het goedgekeurde onderhandelingsmandaat. Ik ben daarom voornemens in te stemmen met dit protocol.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-32, nr. 1049

8