Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

32 793

Preventief gezondheidsbeleid

Nr. 570

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT EN VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW,
NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 oktober 2021
Hierbij zenden wij u een reactie op de brief van de Transitiecoalitie
Voedsel d.d. 17 juni 2021 n.a.v. de brief van Staatssecretaris Blokhuis van
4 juni jl. over de juridische mogelijkheden voor een gezonde voedselomgeving1. Hiermee geven we invulling aan het verzoek van de vaste
Kamercommissie Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) van 12 juli
2021.
De Transitiecoalitie Voedsel geeft in haar brief aan uw Kamer aan dat het
thema eiwittransitie ontbreekt in bovengenoemde brief over de
voedselomgeving. De organisatie vraagt aandacht voor de rol van
supermarkten en andere voedselaanbieders in het stimuleren van een
gezonde voedselomgeving. Vervolgens geeft de Transitiecoalitie Voedsel
vier aanbevelingen aan het nieuwe kabinet om de eiwittransitie te
versnellen, namelijk:
• Verankeren in het regeerakkoord van de eerder uitgesproken ambitie
voor een eiwittransitie van 60:40 (verhouding dierlijk/plantaardig) naar
40:60 (in 2030) en deze door te vertalen naar alle relevante beleidsdossiers, alsook het bewaken van voortgang en resultaten door monitoring en benchmarking;
• Vaststellen van een ondergrens voor plantaardig en een bovengrens
voor dierlijk (eiwit) (50:50) voor voedselaanbieders zoals supermarkten, cateraars en horeca qua aanbod voor 2025;
• Vaststellen van een ondergrens voor plantaardig en een bovengrens
voor dierlijk (eiwit) (50:50) voor voedselaanbieders zoals supermarkten, cateraars en horeca qua reclame en promotie voor 2025;
• Boven op de wettelijke norm/ondergrens: het sluiten van convenanten
met ketenpartijen of Green Deal, onderwijs- en zorginstellingen rond
aanbod, reclame en promotie met als doel realisatie van de verhouding dierlijk/plantaardig eiwit van 50:50 in 2025 en 40:60 in 2030.
1

kst-32793-570
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 32 793, nr. 551

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 793, nr. 570

1

In deze brief gaan wij in op de bovengenoemde punten en geven we aan
hoe het beleid zoals verwoord in de genoemde brief over de voedselomgeving verbonden is met klimaat- en eiwitdoelstellingen.
Schijf van Vijf verbindt gezondheid en duurzaamheid
Het voedselbeleid richt zich op voldoende gezond, veilig en duurzaam
eten. Het beleid is erop gericht de gezonde en duurzame keuze makkelijker
te maken, zowel via (het aanbod in) de voedselomgeving als via informatie voor de consument en professionals.
De Richtlijnen Goede Voeding van de Gezondheidsraad2 vormen de
wetenschappelijke basis voor de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum.
Het overkoepelende doel van deze Richtlijnen «eet volgens een meer
plantaardig en minder dierlijk voedingspatroon» komt daarmee terug in
de Schijf van Vijf. De Schijf van Vijf biedt advies over wat een gezond,
veilig en duurzaam voedingspatroon is. Dit biedt voldoende voedingsstoffen, vitamines, mineralen en een adequate hoeveelheid energie. Meer
volgens de Schijf eten is goed voor mens en planeet. Ook flexitariërs en
vegetariërs kunnen volgens de adviezen van de Schijf van Vijf eten. Bij
eten volgens de Schijf is de verhouding dierlijk/plantaardig eiwit ongeveer
50:50. In het huidige consumptiepatroon in Nederland is die verhouding
60:403, dus meer volgens de Schijf van Vijf eten komt de eiwittransitie ten
goede. Voor gezond veganistisch eten biedt het Voedingscentrum
aanvullend advies, waaronder ook recepttips. In de loop van 2022
verwachten we nieuwe cijfers over de voedselconsumptie. De ministeries
van LNV en VWS zorgen via gezamenlijke financiering van het Voedingscentrum voor informatievoorziening over gezond en duurzaam eten aan
consumenten en professionals.
Rol supermarkten en andere aanbieders van voedsel
Wij zijn het eens met de constatering van Transitiecoalitie Voedsel dat
supermarkten en andere aanbieders van voedsel een belangrijke rol
spelen bij het gezonder en duurzamer maken van de voedselomgeving.
Wetenschappers zijn er meer en meer van overtuigd dat de omgeving zeer
bepalend is voor de voedselkeuzes die mensen maken. Voor iedereen, en
zeker voor mensen met een laag inkomen en praktische opleiding, is het
lastig om continu gezond te kiezen en verleidingen te weerstaan. Er is
zoveel aanbod van (ongezond) voedsel dat er nauwelijks meer sprake is
van «vrije keuze» voor de consument. Daarom zijn veel acties vanuit het
Nationaal Preventie Akkoord (NPA) overgewicht gericht op de voedselomgeving, bijvoorbeeld school-, sport- en bedrijfskantines, ziekenhuizen,
onderweg, horeca en attractieparken. Omdat de Schijf van Vijf de
voedingskundige basis is van deze acties uit het NPA, wordt hiermee ook
gewerkt aan een duurzamere voedselomgeving. Het Voedingscentrum
biedt ondersteuning bij het gezonder en duurzamer inrichten van de
omgeving en stimuleert het vergroten van de voedselvaardigheid4.
Klimaatakkoord
Op 20 maart 2020 heeft het kabinet de aanpak klimaatbeleid naar uw
Kamer gestuurd5, nadat het kabinet in de zomer van 2019 het Klimaatakkoord na bespreking met uw Kamer had vastgesteld (Kamerstuk 32 813,
nr. 342). In het Klimaatakkoord staat in paragraaf C4.7 «Voedselcon2

Richtlijnen goede voeding 2015, Gezondheidsraad
Voedselconsumptiepeiling | Voedselconsumptiepeiling (wateetnederland.nl)
Voedselvaardigheid gaat over de kennis en praktische vaardigheden om gezond en duurzaam
te kunnen eten.
5
Kamerstuk 32 813, nr. 483
3
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 793, nr. 570

2

sumptie en -keten» dat een groter aandeel consumptie van eiwitten op
plantaardige basis een belangrijk aangrijpingspunt is voor vermindering
van de klimaatdruk. De partijen die het Klimaatakkoord hebben ondertekend streven ernaar om in 2050 in Nederland een gezonde balans te
hebben in de verhouding tussen dierlijke en plantaardige eiwitten in ons
dieet, conform de adviezen hieromtrent van het Voedingscentrum. Naast
deze verschuiving is in Nederland gemiddeld een reductie van 10 tot 15%
van de totale eiwitinname wenselijk, aldus de partijen in het Klimaatakkoord.
Op dit moment werkt de overheid samen met het Voedingscentrum aan
het bereiken van een balans van 50/50 in dierlijke en plantaardige eiwitten
volgens de Schijf van Vijf. Deze balans hebben we nog niet bereikt in
Nederland en er liggen nog voldoende uitdagingen om op dit gewenste
punt te komen. Het is aan het volgende kabinet om eventuele nieuwe
doelstellingen te formuleren en aanvullende maatregelen te nemen.
Nationale eiwitstrategie
De Nationale Eiwitstrategie (NES) is controversieel verklaard en zal in de
volgende kabinetsperiode behandeld worden. Het huidige beleid op het
gebied van een duurzaam eetpatroon wordt voortgezet. Wel wordt de
mogelijkheid van de in de NES genoemde Green Deal Eiwitgewassen
(vlinderbloemigen) onderzocht met drie sporen, namelijk het stimuleren
van de teelt, verwerking en consumptie van in Nederland geteelde
eiwitgewassen.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 793, nr. 570

3