Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2563

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 december 2019
Hierbij informeer ik u over de maatregelen die ik neem naar aanleiding
van de hoge instroom van Moldaviërs in de maand november. Voordat ik
hier nader op in ga, informeer ik uw Kamer in deze brief eerst over de
uitkomst van het onderzoek naar de vraag of Moldavië kan worden
aangemerkt als veilig land van herkomst.
Beoordeling veilig land van herkomst
De beoordeling van de vraag of landen kunnen worden aangemerkt als
veilig land van herkomst vindt plaats langs de lijnen als uiteengezet in de
brief van 3 november 2015.1 Kernvraag is derhalve of kan worden
aangetoond dat er algemeen gezien en op duurzame wijze geen sprake is
van vluchtelingrechtelijke vervolging, foltering of onmenselijke behandeling in de zin van artikel 3 EVRM.
Tijdens de behandeling van de begrotingsstaten van het Ministerie van
Justitie en Veiligheid (Handelingen II 2019/20, nr. 21, debat over de
Begroting Justitie en Veiligheid 2020) heb ik u medegedeeld dat reeds in
2017 is beoordeeld of Moldavië kan worden aangemerkt als veilig land
van herkomst.2 Uitkomst van de beoordeling in 2017 was dat Moldavië
niet kon worden aangemerkt als veilig land van herkomst.
Ik heb tijdens de begrotingsbehandeling aangegeven dat er een
onderzoek met betrekking hierop gaande was. Op basis van de huidige
beoordeling kom ik tot de conclusie dat in Moldavië – naast een aantal
positieve ontwikkelingen – nog sprake is van een aantal niet onbelangrijke
tekortkomingen op het gebied van de rechtsstaat en de fundamentele
vrijheden en derhalve nog steeds niet kan worden aangemerkt als een

1
2

kst-19637-2563
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Kamerstuk 19 637, nr. 2076.
Kamerstuk 19 637, nr. 2356.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2563

1

veilig land van herkomst. De uitgebreide beoordeling van Moldavië vindt
u in de bijlage3.
Dat Moldavië niet wordt aangemerkt als veilig land van herkomst, wil niet
zeggen dat asielzoekers uit dat land om die reden in aanmerking komen
voor asielrechtelijke bescherming. Dit is nog steeds een individuele toets.
Wanneer het asielrelaas van een asielzoeker onvoldoende zwaarwegend is
of niet op geloofwaardige wijze aansluit bij de gebreken op het gebied van
de rechtsstaat in dat land zal dit niet leiden tot vergunningverlening. De
afgelopen drie jaren is het inwilligingspercentage bij Moldavische
asielzoekers 0%.
Recente ontwikkelingen
Recent is er sprake van een verhoogde asielinstroom van Moldaviërs die
naar Nederland zijn gereisd. In november zijn er in totaal 480 asielaanvragen ingediend door Moldaviërs.4 Het overgrote deel van deze groep
blijkt ook in andere EU-lidstaten zonder succes asiel te hebben aangevraagd. Voor het merendeel van de personen die zich in Ter Apel
aanmelden, geldt dat zij geen kans maken op asiel in Nederland.
Maatregelen
Voornoemde groep Moldaviërs maakt oneigenlijk gebruik van de
asielprocedure en de COA-opvang. Dit gaat ten koste van de IND-inzet op
andere zaken en de beschikbare opvangcapaciteit. Ik vind dit een
zorgelijke en zeer onwenselijke situatie die met prioriteit wordt aangepakt
door een taskforce waarin alle betrokken ketenpartners vertegenwoordigd
zijn. Daarbij is ingezet op de volgende maatregelen:
– Ingevolge de conclusie dat Moldavië niet kan worden aangemerkt als
veilig land van herkomst, worden de asielaanvragen van Moldaviërs
behandeld in spoor 4. De asielaanvragen van Moldaviërs worden door
een speciaal daarvoor opgericht team van de IND met spoed afgehandeld, waarna wordt ingezet op het zo spoedig mogelijk effectueren van
(gedwongen) vertrek naar Moldavië. Hierdoor wordt de duur van de
aanvraag tot het IND besluit alsnog sterk verkort naar 3 tot 4 weken.
– De Moldaviërs worden groepsgewijs in sobere opvang met beperkte
faciliteiten geplaatst, in de verwachting en bedoeling dat het verblijf
van korte duur zal zijn. Ook krijgt de groep geen financiële toelage
maar verstrekkingen in natura zoals eten en goederen ten behoeve van
de persoonlijke hygiëne. De frequentie van de inhuisregistratie of de
meldplicht wordt door COA en/of AVIM verhoogd om mensen
beschikbaar te houden voor het versnelde asielproces en het proces
voor vertrek.
– Er wordt ingezet op het zo spoedig mogelijk effectueren van (gedwongen) vertrek naar Moldavië. In de aanmeldfase vindt daartoe specifiek
op de groep gerichte voorlichting plaats, verzorgd door de IND, DT&V
en IOM. De boodschap is dat in de regel terugkeer naar Moldavië het
perspectief is. Daarbij wordt er informatie verstrekt over de mogelijkheden van vrijwillige terugkeer.
Om vrijwillig vertrek te bevorderen, kan een beperkte financiële
ondersteuningsbijdrage worden verstrekt ten behoeve van doorreis
van de luchthaven in Moldavië naar de eindbestemming. Hierbij heb ik
besloten de bijdrage voor personen uit Moldavië terug te brengen van
3
4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Van de 480 asielaanvragen zijn er 370 eerste asielaanvragen ingediend en 110 opvolgende
asielaanvragen. Deze opvolgende asielaanvragen zijn hoofdzakelijk ingediend door Moldaviërs
die Nederland eerder verlaten hebben (bijvoorbeeld onder de Dublin verordening) en nu
teruggekeerd zijn naar Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2563

2

–

–

–
–

–

€ 100 naar € 40. Deze financiële bijdrage wordt pas bij uitreis
ontvangen. Vertrek vindt in beginsel via de luchthaven plaats.
Tegelijkertijd werkt de DT&V aan gedwongen terugkeer. In geval van
gedwongen terugkeer kan geen gebruik worden gemaakt van deze
financiële ondersteuningsbijdrage.
Ook wordt door de DT&V al in een vroeg stadium gestart met het
voeren van terugkeergesprekken. Samen met het prioriteren van de
behandeling van de Moldavische asielaanvragen wordt de duur van de
totale procedure aanzienlijk verkort.
Waar nodig en mogelijk worden de vreemdelingen in bewaring
gesteld, zodat zij na de afwijzing van hun asielaanvraag zo spoedig
mogelijk worden uitgezet.
Indien mogelijk wordt een inreisverbod van twee jaar opgelegd.
Naar aanleiding van bovengenoemde situatie staat de DT&V in nauw
contact met de ambassadeur van Moldavië om de urgentie van de
problematiek over te brengen en medewerking te vragen om de
terugkeerprocedures van Moldaviërs te versnellen. Deze gesprekken
zijn zeer constructief verlopen, waarbij is toegezegd dat de reactietermijn in het kader van de nationaliteitsvaststelling op basis van de
Terugkeer- en Overname Overeenkomst, waar mogelijk, verkort wordt
van 11 naar 3 werkdagen. De ambassade is ook bereid om na
nationaliteitsbevestiging versneld vervangende reisdocumenten te
regelen om terug te keren naar Moldavië.
Er worden op basis van beschikbare informatie in het kader van Mobiel
Toezicht Veiligheid (MTV) gerichte controles uitgevoerd door de
Koninklijke Marechaussee bij de binnengrenzen. Sinds 1 oktober heeft
de Koninklijke Marechaussee zes aanhoudingen verricht wegens
verdenking van betrokkenheid bij mensensmokkel. Tevens wordt
prioriteit gegeven aan het horen van de aangetroffen Moldaviërs met
het oog op signalen van mensensmokkel. Indien mogelijk worden op
basis daarvan opsporingsonderzoeken ingesteld. Ook is meer toezicht
bij de grens. Sinds 14 november wordt extra flexibele capaciteit van de
brigades aan de binnengrenzen ingezet op controles in het MTV. Op
maandag 18 november jl. zijn de brigades specifiek geïnstrueerd over
Moldaviërs. Het betreft controles aan de oostgrens, zuidgrens en in de
regio Ter Apel.

De genoemde maatregelen zet ik in samenwerking met alle ketenpartners
voortvarend en doeltreffend in. Met de maatregelen wordt beoogd
Nederland voor Moldaviërs minder aantrekkelijk te maken om asiel aan te
vragen en daarmee de instroom een halt toe te roepen en terugkeer te
realiseren. De zorgvuldigheid die de Nederlandse asielprocedure
kenmerkt zal daarbij niet uit het oog worden verloren.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
A. Broekers-Knol

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2563

3