Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

33 037

Mestbeleid

Nr. 332

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 12 december 2018
De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over de brief van 10 oktober 2018 inzake de stand van
zaken uitvoering bestuursovereenkomst grondwaterbeschermingsgebieden in het kader van het zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn
(Kamerstuk 33 037, nr. 313).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 11 december 2018.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Kuiken
De adjunct-griffier van de commissie,
Konings

kst-33037-332
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 037, nr. 332

1

1
Bij welke overheid ligt nu de primaire verantwoordelijkheid voor de
kwaliteit van het water in de grondwaterbeschermingsgebieden, bij de
rijksoverheid of bij de provincies?
Antwoord
De primaire verantwoordelijkheid ligt bij de provincie. Op grond van
artikel 1.2 lid 2 Wet milieubeheer moet de provincie in de provinciale
milieuverordening (PMV) regels stellen ter bescherming van de kwaliteit
van het grondwater. Dit met het oog op waterwinning voor drinkwaterproductie in de gebieden die in deze verordening zijn aangewezen. Vanwege
het algemene belang van drinkwater, en de uitvoering van de Meststoffenwet ter implementatie van de Nitraatrichtlijn en de wijze waarop het
bijdraagt aan de Kaderrichtlijn Water, hecht het Rijk er aan dat drinkwaterbedrijven, provincies en de georganiseerde land- en tuinbouw
gezamenlijk tot oplossingen komen die de kwaliteit van drinkwaterbronnen veilig stelt.
2
Welke 11 gebieden zijn afgevallen als grondwaterbeschermingsgebieden?
Antwoord
De gebieden die geen onderdeel meer uitmaken van de bestuursovereenkomst zijn:
– Loosdrecht (Noord Holland)
– Kruidhaars/Sleen (Drenthe)
– Edese Bos en Putten (Gelderland)
– Leersum (Utrecht)
– Aalsterweg, Helmond, Huijbergen, Oosterhout, Schijf en Seppe (Noord
Brabant)
Met afdoende onderbouwing en unanieme instemming van provincies,
drinkwaterbedrijven en regionale LTO-organisaties is de lijst van
grondwaterbeschermingsgebieden gewijzigd. Deze 11 gebieden zijn
afgevallen omdat de invloed van land- en tuinbouw op het grondwater
niet bepalend bleek te zijn. De gebieden behouden uiteraard wel hun
status van aangewezen grondwaterbeschermingsgebied.
3
Worden de gebieden die niet langer zijn opgenomen in de lijst van
grondwaterbeschermingsgebieden nog gemonitord?
Antwoord
In de gebieden die geen onderdeel uitmaken van de bestuursovereenkomst, wordt niet gemonitord zoals dat in afspraak 2 van de bestuursovereenkomst is benoemd1.
De drinkwaterbedrijven monitoren in alle grondwaterbeschermingsgebieden steeds de kwaliteit van het grondwater dat zij onttrekken. Nitraat is
één van de stoffen die deel uitmaakt van dit reguliere meetprogramma
van de drinkwaterbedrijven. Provincies en drinkwaterbedrijven zijn
daarnaast gezamenlijk bezig met de inrichting en verdere ontwikkeling
van een «early warning»-monitoringssysteem in alle grondwaterbeschermingsgebieden, waarbij nitraat ook een van de stoffen is die gemeten
wordt.
4
Wat wordt verstaan onder de invloed van land- en tuinbouw op het
grondwater?

1

Kamerstuk 33 037, nr. 250.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 037, nr. 332

2

Antwoord
De bestuursovereenkomst maakt deel uit van het zesde actieprogramma
waarmee Nederland de Nitraatrichtlijn implementeert (Kamerstuk 33 037,
nr. 250). Deze richtlijn heeft als doel de waterverontreiniging die wordt
veroorzaakt of teweeggebracht door nitraten uit agrarische bronnen te
verminderen, en verdere verontreiniging van dien aard te voorkomen.
Onder de invloed van de landbouw wordt verstaan de uit- en afspoeling
van nitraten uit de land- en tuinbouw.
Indien het bovenste grondwater gemiddeld genomen voldoet aan de
nitraatnorm, is de verwachting dat winning van grondwater voor
drinkwater in betreffende gebieden op lange termijn mogelijk blijft. De
nitraatconcentraties in de ondergrond zullen namelijk op weg naar de
winputten naar verwachting niet toenemen, maar eerder afnemen. Ten
aanzien van overige aan bemesting gerelateerde stoffen, wordt er vanuit
gegaan dat bij het voldoen aan de nitraatnorm in het bovenste grondwater, geen normoverschrijdingen zullen optreden voor deze andere
stoffen (zie ook Aanhangsel Handelingen II 2016/17, nr. 2574).
5
Welke invloeden van steden en natuur zijn er en hoe zijn deze
gedefinieerd?
Antwoord
De antropogene invloed van stedelijk gebied of natuur per grondwaterbeschermingsgebied is gedocumenteerd in het betreffende gebiedsdossier.
Deze invloeden maken evenwel geen onderdeel uit van de bestuursovereenkomst. De verschillende definities zijn vastgelegd in de begrippenlijst
handleiding Gebiedsdossiers2.
6
Hoeveel van de vier provinciale uitvoeringsovereenkomsten die op het
moment van het versturen van de brief waren gesloten, zijn gesloten voor
de eerder door u gestelde deadline van 30 juni 2018? Indien de verschillende overeenkomsten later dan deze datum zijn gesloten, op welke data
zijn ze gesloten?
Antwoord
Alle provinciale uitvoeringsovereenkomsten zijn getekend na 30 juni 2018.
De feitelijke ondertekening heeft in elke provincie op een ander moment
plaatsgevonden, namelijk op:
• 2 juli 2018 in Overijssel
• 5 juli 2018 in Noord Brabant
• 6 juli 2018 in Gelderland
• 26 september 2018 in Drenthe
7
Is inmiddels de uitvoeringsovereenkomst met de provincie Limburg
afgerond? Zo ja, op welke datum?
Antwoord
Aan de uitvoeringsovereenkomst in Limburg wordt gewerkt door
provincie Limburg, de Limburgse Land en Tuinbouwbond (LLTB) en
Waterleiding Maatschappij Limburg (WML). Het voornemen van de
partijen is om begin december 2018 de uitvoeringsovereenkomst te
ondertekenen.

2

http://www.overijssel.nl/publish/pages/98701/
inleiding_en_handleiding_gebiedsdossiers_drinkwaterwinningen.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 037, nr. 332

3

8
In het zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn werd gesproken over 40
grondwaterbeschermingsgebieden, maar dit zijn er nu 34; in hoeverre
moet de Europese Commissie op de hoogte gesteld worden van deze
wijziging en wat is hiervoor de procedure?
Antwoord
Wijzigingen van het actieprogramma die de effectiviteit beïnvloeden,
moeten gemeld worden bij de Europese Commissie. Zoals genoemd bij
het antwoord op vraag 4, maakt de bestuursovereenkomst deel uit van het
zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn. Afspraken 1b en 1c van de
bestuursovereenkomst waarmee wijziging van de gebieden mogelijk is,
zijn bekend bij de Europese Commissie. Er is geen reden aan te nemen
dat de effectiviteit van het zesde actieprogramma wordt beïnvloed,
aangezien gebieden zijn geschrapt waar invloed landbouw beperkt is en
gebieden zijn toegevoegd waar de invloed van de land- en tuinbouw wel
een aanvullende aanpak vraagt.
9
Wordt de Kamer geïnformeerd over de uitkomsten van het bestuurlijk
overleg?
Antwoord
De ondertekenaars van de bestuursovereenkomst beslissen uiterlijk
30 juni 2019 in een bestuurlijk overleg of er voldoende voortgang is.
Indien er onverhoopt in één of meer van de gebieden onvoldoende
perspectief op doelbereik moet worden geconstateerd, bezien de partijen
welke noodzakelijke acties genomen moeten worden. In het zesde
actieprogramma is dit laatste uitgewerkt door te stellen dat deze maatregelen juridisch verplicht zullen worden gesteld gedurende de looptijd van
het zesde actieprogramma. Over de uitkomsten van dit bestuurlijk overleg
waar beslist wordt over de voortgang en verdere gang van zaken, zal uw
Kamer worden geïnformeerd.
10
Op welke datum zou de nul-situatie in de verschillende grondwaterbeschermingsgebieden moeten zijn vastgesteld?
Antwoord
Hoe en wanneer de nul-situatie moet zijn vastgesteld, is niet vastgelegd in
de bestuursovereenkomst. Er is een handreiking opgesteld, die omwille
van eenduidigheid nauw aansluit op de systematiek die in het Landelijk
Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) wordt toegepast. Er wordt een
analyse opgesteld van de situatie per gebied. Deze analyses zijn inmiddels
voor bijna alle gebieden uitgevoerd en gedocumenteerd. Daarnaast wordt
bij de start per deelnemende agrariër in kaart gebracht hoe hoog het
stikstofbodemoverschot is (als indicator voor de nitraatuitspoeling). Dit zal
voor het eerst plaatsvinden in het eerste kwartaal van 2019. De grondwatermonitoring in de verschillende gebieden kan pas van start gaan als de
deelnemers bekend zijn. Momenteel wordt gewerkt aan het ontwerp en
dimensionering van het meetnet. De feitelijke grondwatermonitoring vindt
altijd plaats in het najaar, wat betekent dat de eerste monitoringronde
plaatsvindt in het najaar van 2019. Tenslotte hebben er nulmetingen
plaatsgevonden in verschillende gebieden waar sprake is van een
bestaande of doorlopende aanpak, zoals het project Duurzaam Schoon
Grondwater in Limburg.
11
Houdt u vast aan uw eerdere toezegging om halverwege het jaar 2019
alsnog te herzien of aanvullende wettelijke maatregelen nodig zijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 037, nr. 332

4

Antwoord
Ja. In de bestuursovereenkomst is opgenomen dat uiterlijk 30 juni 2019
wordt vastgesteld of er voldoende voortgang is. Als dat niet zo is, zullen
maatregelen juridisch verplicht zullen worden gesteld gedurende de
looptijd van het zesde actieprogramma. Deze afspraak blijft onverkort van
kracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 037, nr. 332

5