Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1576
Vragen van het lid Tang (PvdA) aan
de minister van Financiën over de
oproep van Obama om banken via
een heffing zelf te laten betalen voor
reddingsoperaties. (Ingezonden
21 januari 2010)
1
Kent u het bericht «US wants others
to adopt levy on banks»?1
2
Ziet u een heffing op niet-verzekerde
schulden als een aanvulling op de
depositogarantie, zodat er een
bredere grondslag ontstaat om
mogelijke kosten van
reddingsoperaties uit te dekken?
3
Deelt u de mening dat de heffing
goed past in het streven dat banken
meer reserves aanhouden en een
kleinere hefboom van vreemd
vermogen hanteren?
4
Kunt u aangeven wat de opbrengst
voor Nederland is van een heffing op
niet-verzekerde schulden van 15
basispunten?
5
Bent u van plan zich aan te sluiten bij
het initiatief van de Obama-regering?
1

Antwoord
Antwoord van minister Bos
(Financiën) (ontvangen 11 februari
2010)
1
Ja
2
Het depositogarantiestelsel staat op
zichzelf los van reddingsoperaties en
de kosten die daaraan verbonden zijn.
Het depositogarantiestelsel geeft een
expliciete garantie op deposito’s tot
een waarde van EUR 100.000 bij
faillissement van een bank. Deze
kosten worden de sector zelf
gefinancierd.
Reddingsoperaties zijn daarentegen
juist bedoeld om een faillissement te
voorkomen. De kosten van deze
reddingsoperaties dreigen in een
going concern situatie voor de
overheid te komen. Dit moet in de
toekomst worden beperkt. Dit kan in
eerste instantie door betere
crisispreventie en door ervoor te
zorgen dat aandeelhouders en
vreemdvermogenverschaffers de
eerste partijen zijn die verliezen op
moeten vangen. Voorzover dan nog
sprake zou zijn van kosten voor de
overheid, dan kan een heffing op

niet-verzekerde schulden een
mogelijke aanvulling zijn om deze
kosten op te vangen. Daarbij zal
nader gekeken moeten worden naar
de vormgeving.
Een heffing op niet-verzekerde
schulden zoals bedoeld in het plan
van de regering van de Verenigde
Staten is bedoeld om de kosten als
gevolg van afgelopen reddingsacties
(TARP) te verhalen op de financiële
sector. Het is dus een ex post
afrekening met de financiële sector
voor verleende steun aan bepaalde
financiële instellingen en heeft geen
betrekking op het bekostigen van
toekomstige reddingsacties. In
Nederland is deze rekening in de
vorm van beprijzing van garanties en
kapitaal injecties in veel gevallen
reeds ex ante afgesproken met die
instellingen die steun hebben
ontvangen.
3
Op zichzelf kan de heffing op
onverzekerde schulden prikkels geven
tot het aanhouden van meer eigen
vermogen of meer verzekerde
schulden. Overigens heeft de
bankenheffing zoals voorgesteld door
de VS een horizon van 10 jaar of
totdat de TARP verliezen zijn verhaald

Financial Times, 15 januari 2010.

KVR39368
2010Z01151
0910tkkvr1576
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3363

op de financiële sector, zodat er geen
blijvende werking vanuit gaat.
Verhoging van de kapitaalratio’s en
het introduceren van een
leverage-ratio zijn echter meer directe
en daarmee effectievere manieren
om ervoor te zorgen dat banken meer
reserves aanhouden en een kleinere
hefboom van vreemd vermogen
hanteren.
4
Ter benadering van de opbrengsten
van de heffing in Nederland zijn de
totale passiva genomen minus het
eigen vermogen minus de verzekerde
verplichtingen (deposito’s gedekt
door Nederlandse DGS). De
verzekerde verplichtingen (=het totaal
van de voor dekking in aanmerking
komende deposito’s) bedroegen eind
september 2008 EUR 365 miljard. De
totale passiva zijn daarentegen
minder eenvoudig in te schatten,
omdat onduidelijk is op welke
onderdelen van internationaal
opererende banken in Nederland
deze heffing van toepassing zou zijn.
Hetzelfde geldt voor het eigen
vermogen. Daarom is middels een
boven- en ondergrens een
bandbreedte van de te verwachten
opbrengst geschat. In deze
bandbreedte zijn geen
gedragseffecten meegenomen
(terwijl deze effecten wel te
verwachten zijn bij een dergelijke
heffing, bijvoorbeeld door meer te
financieren met deposito’s). Ook is
geen rekening gehouden met een
minimum grootte van de instellingen
die deze heffing moeten betalen, de
berekening neemt aan dat de hele
sector de heffing betaalt (in het
voorstel van Obama geldt de heffing
enkel voor instellingen met een
balanstotaal groter dan USD 50
miljard).
Op basis van cijfers over het derde
kwartaal 2009 (wanneer wordt
verondersteld dat het niveau van
verzekerde verplichtingen niet
veranderd is sinds 2008) zou de
opbrengst van de heffing op basis
van het binnenlands bedrijf uitkomen
op EUR 2,62 miljard en op basis van
het geconsolideerde bedrijf EUR 3,36
miljard.

interventies op de financiële markt in
rekening gebracht.
Wel verdient het uiteraard
aanbeveling na te denken over
manieren waarop de kans op
toekomstige reddingsoperaties, en
eventuele kosten daarvan, zo klein
mogelijk worden gehouden. In die zin
is ook het initiatief van de Obamaregering de moeite van bestudering
en discussie waard. De door de
regering van de Verenigde Staten
voorgestelde heffing op
niet-verzekerde schulden is een van
opties in het brede palet aan
maatregelen en voorstellen ter
versterking van het financiële
systeem die, al dan niet in
aangepaste vorm, in dit verband kan
worden meegewogen. Internationale
coördinatie is daarbij onontbeerlijk.

5.
De Nederlandse financiële sector en
situatie als gevolg van de crisis
kennen vele verschillen ten opzichten
van de Amerikaanse. Nederland kent
geen grote zakenbanken en heeft in
veel gevallen reeds de kosten van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3364