Positionpaper Staatsbosbeheer boa’s

Staatsbosbeheer is de grootste terreinbeherende organisatie in Nederland. Onder het integrale beheer van
natuurgebieden valt ook het product toezicht en handhaving. Staatsbosbeheer heeft 96 buitengewoon
opsporingsambtenaren (boa’s) die in voltijd of deeltijd invulling geven aan de handhaving. Sinds 2015 is
Staatsbosbeheer bezig met het professionaliseren van de boa’s. Er is ingezet op verbeteren van kennis,
kunde en vaardigheden, het beschikbaar stellen van benodigde veiligheids- en geweldsmiddelen en het
organiseren van een goede nazorg.
Toenemende druk(te)
In de afgelopen jaren werd zichtbaar dat gebieden steeds drukker bezocht worden. Corona heeft hier nog
een extra impuls aan gegeven. Door de toename in het gebruik en de verminderde aanwezigheid van de
politie in het buitengebied krijgen de boa’s steeds meer werk om het recreatieve gebruik in goede banen te
leiden, de overlast te minimaliseren en crimineel gedrag tegen te gaan. Werk wat in het verleden voor een
deel door de politie werd uitgevoerd en nu voor een taakverzwaring van de boa zorgt zonder dat hij over de
juiste middelen voor deze taak beschikt. Zet daarnaast de verruwing van de maatschappij die ook in het
buitengebied merkbaar is en duidelijk is dat de veiligheid van de groene boa steeds vaker in het geding
komt.
Samenwerking
Om veilig het werk te kunnen uitvoeren is de boa afhankelijk van adequate middelen en een goede
samenwerking met politie en andere boa’s. Veel groene boa’s draaien overdag solo surveillance.
Door het tekort aan capaciteit, zowel onder groene boa’s als bij de politie, wordt samenwerking (dus ook
samen op de auto) steeds lastiger. Primair wordt vaak gekozen om de beperkte capaciteit in te zetten voor
de eigen prioriteiten (politie – stedelijk gebied) of voor de problematiek in de “eigen gebieden” (groene
boa’s). Pas daarna wordt gekeken waar en wanneer samengewerkt kan worden om problemen aan te
pakken.
Staatsbosbeheer streeft naar verduidelijking van de rol- en taakverdeling tussen BOA en politie.
Samenwerking is nu nog te vaak gebaseerd op persoonlijke contacten, interesse voor het buitengebied bij
de politie, lokale prioriteiten en tijd om te investeren in kennen en gekend worden. Een goede samenwerking
mag niet alleen afhangen van persoonlijke contacten maar moet geformaliseerd wordt bijvoorbeeld door
handhavingsarrangementen. Daarnaast is het zeer wenselijk dat aan de uitvoeringsagenda Domein 2,
waarover gesproken wordt in de notitie van de politie over samenwerking “Politie en BOA, niet naast elkaar
maar met elkaar”, vorm gegeven wordt.
Coördinatie
Een goede samenwerking moet georganiseerd, gecoördineerd en gefaciliteerd worden om deze effectief te
maken. Ook dat kost capaciteit waar geen geld voor is. Juist een goede coördinatie draagt bij aan een
efficiënte en effectieve inzet van de schaarse capaciteit. Omdat groene boa’s nog steeds heel verschillende
zijn toegerust qua middelen kan tevens gezorgd worden dat de juiste boa op de juiste plaats wordt ingezet.
Handhavingsvacuüm
De taakverzwaring zorgt, in combinatie met het ontbreken van adequate middelen en beperkte capaciteit,
ervoor dat boa’s tegen ongewenste gedragingen aanlopen die zij niet veilig kunnen afhandelen. De grens
van wat veilig afgehandeld kan worden is bereikt en daarmee blijven een aantal gedragingen ongestraft.
Zaken die in dit handhavingsvacuüm vallen kunnen wel een grote impact hebben op de kwaliteit van het
natuurgebied (Natura2000) of de veiligheid van de bezoekers. In dergelijke gevallen kan het voorkomen dat
een boa besluit om toch handhavend op te treden ondanks de onevenredig grote risico’s voor zijn veiligheid.
Het is dan ook zeer gewenst om met politie, Openbaar Ministerie en Justitie & Veiligheid het gesprek te
voeren over een oplossing voor dit vacuüm.
Extra capaciteit
Een structurele financiële impuls van 25 miljoen euro werd rond Prinsjesdag 2021 aangekondigd in de
“motie Hermans”. Hiermee werd 5,5 miljoen euro voor groene boa’s gereserveerd. Ondanks dat deze
toezegging zeer welkom is, wordt ook geconstateerd dat dit bedrag onvoldoende is om de én de teruggang
in groene boa’s én uitbreiding van capaciteit te bekostigen. Bovendien wordt daarmee ook het
handhavingsvacuüm niet opgelost. Hiervoor dient ook het gesprek over adequate middelen en de daarmee
gemoeide kosten gevoerd te worden.