Hab-shaqeedka Tiknoolajiyadda: Fahamka Aasaasiga ah iyo Horumarka
Tiknoolajiyaddu waa erey si weyn loogu isticmaalo nolosheena maalinlaha ah, balse dad badan ayaan si dhab ah u fahamsanayn sida ay waxyaabahan aynu isticmaalnaa u shaqeeyaan. Asal ahaan, tiknoolajiyaddu maaha oo keliya kombiyuutarada iyo telefoonnada casriga ah; waa nidaam kasta ama qalab kasta oo loo ikhtiraacay in uu xalliyo dhibaato ama uu fududeeyo shaqooyinka aadamaha. Marka aynu si gaar ah u eegno qalabka elektaroonigga ah ee casriga ah, shaqadoodu waxay ku salaysan tahay is-waafajinta laba qaybood oo muhiim ah: qalabka la taaban karo (Hardware) iyo barnaamijyada ku shaqeeya (Software).
Qalabka la taaban karo waa qaybaha jidheed ee mashiinka, sida muraayadda, kiiboodhka, baytariga, iyo maskaxda mashiinka ee loo yaqaano Processor-ka. Qaybahani kaligood waxba ma qaban karaan haddii aanay helin awaamiir u sheegta waxay samaynayaan. Halkan waxa kaalinteeda ka soo gasha qaybta barnaamijyada ama software-ka. Software-ku waa ururin tilmaamo iyo amarro habaysan oo kombiyuutarka u sheegaya sida uu u shaqaynayo, xogta uu soo ururinayo, iyo go'aannada uu gaadhayo. Tusaale ahaan, marka aad furto barnaamij ku jira taleefankaaga, waxaad farriin u diraysaa maskaxda taleefanka si ay u hawlgeliso qaybo gaar ah oo soo bandhigaya xogta aad doonayso.
Dhammaan xogta dhex marta aaladahan casriga ah, hadday tahay qoraal, sawir, cod, ama muuqaal, waxay ku shaqeeyaan nidaam xisaabeed oo aad u fudud balse xawli sare ku socda. Nidaamkaas waxaa loo yaqaanaa habka labada lambar (Binary system). Qalabka elektaroonigga ahi ma fahmo afafka dadka, balse waxa uu fahmaa oo keliya laba xaaladood: koronto jirta (oo lagu matalo lambarka 1) iyo koronto maqan (oo lagu matalo lambarka 0). Marka aad qorayso xaraf, mashiinku waxa uu u beddelayaa taxane eber iyo kow ah. Xawliga uu kombiyuutarku u kala furfuro unugyadan yar-yar ee xogta ah ayaa go'aamiya xawaaraha iyo tayada qalabka.
Qaybta kale ee ugu muhiimsan fahamka tiknoolajiyaddu waa isku xidhka qalabkan oo ay ugu horreyso shabakadda weyn ee Internet-ka. Internet-ku waa shabakad caalami ah oo isku xidha malaayiin kombiyuutar oo ku kala baahsan adduunka daafihiisa. Marka aad baadhitaan samaynayso ama aad farriin dirayso, xogtaadu waxay u kala jabtaa xidhmooyin yaryar (packets) oo dhex mara xadhkaha waaweyn ee badda hoosteeda mara, satalayt-yada cirka jooga, iyo anteenada isgaadhsiinta. Xidhmooyinkan xogta ahi waxay dib isu urursadaan marka ay gaadhaan mashiinka qofka aad farriinta u dirtay, iyagoo hubinaya in macluumaadku u gaadho si sax ah oo dhammaystiran.
Horumarka tiknoolajiyaddu kuma eka oo keliya isgaadhsiinta iyo xog-kaydinta. Maanta, qalabku waxa uu leeyahay dareemayaal (sensors) u oggolaanaya in ay la falgalaan deegaanka ku xeeran. Tusaale ahaan, taleefannada gacanta waxa ku jira dareemayaal ogaan kara dhaqdhaqaaqa, iftiinka, iyo xataa garaaca wadnaha qofka isticmaalaya. Sidoo kale, waxa soo ifbaxay sirdoonka macmalka ah, kaas oo qalabka siinaya awood ay wax ku bartaan, khibrad uga helaan xogta la siiyo, isla markaana ay go'aanno u gaadhaan si la mid ah sida maskaxda aadamuhu u fikirto. Barnaamijyadani waxay awood u leeyihiin in ay saadaaliyaan waxa aad u baahan tahay kahor intaadan waydiin.
Ugu dambayn, hab-shaqeedka tiknoolajiyaddu waa silsilad isku xidhan oo ka bilaabanta koronto yar iyo amarro xisaabeed, kuna dhammaata qalab awood u leh in uu qabto shaqooyin adag oo noloshu ku tiirsan tahay. Marka la fahmo in qalabkani aanu ahayn sixir balse uu yahay natiijada xisaab, fiisigis, iyo injineernimo laysku keenay, waxaa sahlanaanaya in si dhab ah looga faa'iidaysto. Tiknoolajiyaddu maaha mid iskeed isku wadda; waa qalab uu aadamuhu naqshadeeyay si uu u adeegsado, horumarkeeda xawliga ahna waa mid ka turjumaya baahida joogtada ah ee bini'aadamku u qabo nolol ka fudud kana wanaagsan tii shalay.