Debate: The Rule of law crisis in Poland and the primacy of EU law
Date: TUESDAY, 19 OCTOBER 2021
Speaker: Mateusz Morawiecki
Language: EN

Sukces integracji europejskiej polegał na tym, że prawo było pochodną mechanizmów łączących nasze państwa w innych dziedzinach. Próba odwrócenia tego modelu o 180 stopni, narzucenia integracji poprzez mechanizmy prawne to odejście od założeń, które stały u źródeł sukcesu Wspólnot Europejskich.  O zjawisku deficytu demokracji mówi się od lat i ten deficyt się pogłębia. Nigdy dotąd jednak nie było to tak widoczne jak w ostatnich latach. Coraz częściej poprzez aktywizm sędziowski decyzje zapadają za zamkniętymi drzwiami i następuje zagrożenie dla krajów członkowskich. Coraz częściej bez jasnej podstawy w traktatach, lecz w drodze kreatywnej ich interpretacji, bez żadnej kontroli. I to zjawisko narasta od lat.  Dziś ten proces osiągnął taki etap, że trzeba powiedzieć „stop”. Kompetencje Unii Europejskiej mają swoje granice. Nie wolno nam dłużej milczeć, gdy są one przekraczane. Dlatego mówimy „tak” dla europejskiego uniwersalizmu i „nie” – dla europejskiego centralizmu. Ja, tak jak każdy z państwa na tej sali, poddaję się demokratycznej kontroli. Wszyscy będziemy w ten sposób rozliczeni ze wszystkich naszych działań. Reprezentuję rząd, który został wybrany w 2015 roku, po raz pierwszy historii uzyskując samodzielną większość, dlatego podjął ambitny program reform społecznych. I Polacy zadecydowali – w kolejnych wyborach w 2018, w 2019, w 2020 roku dokonali demokratycznej oceny naszego rządu. Przy największej w historii frekwencji wyborczej uzyskaliśmy najsilniejszy w historii mandat demokratyczny. Przez 30 lat żadna partia nie uzyskała takiego wyniku wyborczego jak Prawo i Sprawiedliwość. I to nie mając wsparcia z zagranicy, wsparcia wielkiego biznesu, nie mając nawet ćwierci tego wpływu na media, co nasi konkurenci, którzy urządzali Polskę po 1989 roku.  Dobiegające do nas paternalistyczne pouczenia o demokracji i praworządności, o tym, jak mamy kształtować własną ojczyznę, że dokonujemy złych wyborów, że jesteśmy zbyt niedojrzali, że nasza demokracja jest rzekomo młoda, to fatalny kierunek narracji proponowany przez niektórych. Polska ma długą tradycję demokratyczną, rzeczywiście też tradycję „Solidarności”. Kary, represje silniejszych gospodarczo krajów wobec tych, które zmagają się z dziedzictwem pozostawania po złej stronie żelaznej kurtyny, to nie jest dobra droga. Wszyscy musimy pamiętać o jej konsekwencjach. Polska przestrzega zasad Unii. Nie da się zastraszyć i oczekuje dialogu.  Aby usprawnić proces tego dialogu warto zaproponować zmiany instytucjonalne. Przyszłość Europy może być naszym wspólnym sukcesem. Dla trwałego dialogu w sposób zgodny z zasadą  Kończąc, Wysoka Izbo, musimy także odpowiedzieć sobie na pytanie, skąd Europa czerpała przez wieki swoją przewagę, co sprawiało, że europejska cywilizacja była tak silna? Historia odpowiada na to pytanie tak: staliśmy się potężni, bo byliśmy najbardziej różnorodnym kontynentem na globie. Niall Ferguson pisze tak: „Monolityczne imperia Orientu stłumiły innowacyjność, natomiast w górzystej, poprzecinanej rzekami zachodniej Eurazji liczne monarchie i małe miasta-państwa twórczo rywalizowały i stale się ze sobą komunikowały”. Europa wygrała więc, zachowując równowagę między twórczą rywalizacją a komunikacją, między konkurencją a współpracą. Dziś znowu potrzebujemy jednego i drugiego.  Wysoka Izbo, chcę Europy silnej i wielkiej, walczącej o sprawiedliwość i o solidarność, o równe szanse. Europy zdolnej stawić tamę autorytarnym reżimom. Europy stawiającej na najnowsze recepty gospodarcze, Europy szanującej kulturę i tradycję, z której wyrosła. Europy rozpoznającej wyzwania przyszłości i pracującej nad najlepszymi rozwiązaniami dla całego świata. To wielkie zadanie dla nas, dla nas wszystkich.  Drodzy przyjaciele, tylko tak obywatele Europy odnajdą w sobie nadzieję na lepsze jutro, odnajdą w sobie wolę działania i wolę walki. To trudne zadanie, ale podejmijmy je, podejmijmy je razem. Niech żyje Polska! Niech żyje Unia Europejska suwerennych państw! Niech żyje Europa, najwspanialsze miejsce na świecie!