Debate: The future of the European book sector
Date: WEDNESDAY, 13 SEPTEMBER 2023
Speaker: Tomasz Frankowski
Country: Germany
Language: PL

W ostatnich dziesięcioleciach zaszły w nim poważne zmiany, spowodowane głównie rozwojem technologii cyfrowych i dominacją uczestników rynku internetowego.  Dlatego jestem dumny, że to właśnie mnie przypadł zaszczyt po ponad 10 latach przygotowania sprawozdania, w którym przedstawiłem szereg zaleceń i rekomendacji dotyczących tego sektora. Co więcej, podczas głosowania w Komisji Kultury i Edukacji te rekomendacje zostały przyjęte praktycznie jednogłośnie. Jednak bez świetnej współpracy i wsparcia wielu posłów, obecnych dzisiaj na sali, doradców grup politycznych oraz naszych asystentów rezultat końcowy nie byłby możliwy, dlatego chciałbym im podziękować z całego serca za ich wkład i pracę. Ogromne podziękowania należą się również wszystkim przedstawicielom sektora książek, od autorów, wydawców, tłumaczy, dystrybutorów, księgarzy, bibliotekarzy i wielu innych, którzy wzięli udział w organizowanych przeze mnie konsultacjach oraz swoim doświadczeniem wzbogacili to sprawozdanie. Warto zauważyć, że pandemia COVID-19 wyraźnie pokazała moc i wartość książek w ludzkim życiu. Wiele osób sięgnęło po książki, aby znaleźć pociechę i przetrwać lockdown oraz poradzić sobie z jego konsekwencjami. Rodzice kupowali natomiast więcej książek edukacyjnych dla swoich dzieci, aby zrekompensować zamknięcie szkół.  Dlatego w sprawozdaniu wzywamy państwa członkowskie, żeby uznały książki za dobro podstawowe oraz zasadniczą rolę, jaką książki odgrywają w społeczeństwie z kulturowego, społecznego, gospodarczego i intelektualnego punktu widzenia. Kluczowe jest wspieranie i promowanie czytelnictwa już od najmłodszych lat. Dlatego proponujemy wprowadzenie programu „Pierwsza książka”, aby dzieci otrzymywały swoją właśnie pierwszą książkę i kartę biblioteczną. Byłby to doskonały projekt pilotażowy w Unii Europejskiej, zachęcający rodziców do wizyty w okolicznej bibliotece. Wzywamy Komisję Europejską do stworzenia znaku prezentującego niezależne księgarnie w Unii, które promują europejskie książki i zapewniają im widoczność, a także do wprowadzenia „bonów kulturalnych”, które mogłyby ułatwić zakup tych książek. Priorytetem europejskiego sektora książek musi być w szczególności poprawa dostępności książek dla osób z niepełnosprawnościami, niewidomych i niedowidzących. Wiele książek europejskich nie jest dostępnych ogółowi Europejczyków ze względu na rozdrobnienie geograficzne rynków, różnorodność językową, brak tłumaczeń oraz dominację książek anglojęzycznych. Dlatego tak ważne jest zwiększenie budżetu programu „Kreatywna Europa” na lata 2028–2034, co powinno stanowić najwyższy priorytet w kolejnych wieloletnich ramach finansowych. Dzięki temu więcej pieniędzy trafi do branży księgarskiej, w tym na dofinansowanie przekładów literatury. Program „Horyzont Europa” należy również rozszerzyć na sektor książek. Wreszcie, aby książki jako towary pierwszej potrzeby były bardziej przystępne cenowo i dostępne dla społeczeństwa, europosłowie proponują wprowadzenie zerowej stawki VAT na książki w państwach członkowskich, niezależnie od ich formatu. Kluczowa jest potrzeba uczciwej konkurencji, zwłaszcza ze strony dużych firm technologicznych, które mają dominującą pozycję na rynku. W ramach Digital Markets Act musimy wprowadzić obowiązek interoperacyjności czytników elektronicznych, tak aby ulubione książki można było czytać na dowolnym urządzeniu. Innym wyzwaniem stojącym przed sektorem jest transformacja ekologiczna. Musimy ją wspierać za pomocą zachęt finansowych, badań i współpracy oraz promować wykorzystanie zrównoważonych opakowań oraz surowców, które są niezbędne w produkcji, dystrybucji oraz transporcie książek drukowanych. Sztuczna inteligencja w sektorze książek może mieć bardzo duży potencjał, jednak musimy nalegać na absolutną przejrzystość jej wykorzystania. To tylko niektóre z najważniejszych rekomendacji zaproponowanych w tym sprawozdaniu, ale musimy dalej wspólnie pracować, żeby zostały one wdrożone przez Komisję Europejską oraz państwa członkowskie.