Debate: The severe impact of the recent spring frost on fruit and wine growers
Date: THURSDAY, 20 MAY 2021
Speaker: Janusz Wojciechowski
Language: PL

Mamy całą serię takich zdarzeń, które dramatycznie wpływają na rolnictwo: katastrofy (te właśnie związane z klimatem), susze, powodzie, huragany, mrozy, pożary, które coraz częściej dotykają rolnictwo europejskie. Mamy kryzysy związane z chorobami – pandemia też przecież wywarła ogromny, negatywny wpływ na całą gospodarkę i na rolnictwo – afrykański pomór świń czy ptasią grypę. Mamy też kryzysy polityczne: embargo rosyjskie czy taryfy amerykańskie. To przykłady takich zdarzeń, które nagle dotykają rolników i powodują ogromne straty. Myślę, że dzisiaj wielkie ryzyko związane z prowadzeniem gospodarstw rolnych jest głównym powodem znikania dużej części gospodarstw i tego, że coraz trudniej jest o wymianę pokoleniową w rolnictwie. Zawód rolnika jest bardzo ryzykowny i wiele osób obawia się, że w tym zawodzie można zrobić wszystko według najlepszej wiedzy, woli, z największą starannością i z powodu tych różnych zdarzeń wszystko stracić.  Dlatego niesłychanie ważne jest, abyśmy dysponowali systemem pomocy dla rolników w takich sytuacjach? Rolnicy sami sobie nie poradzą. Jako komisarz bardzo chciałbym dysponować takim funduszem klęskowym, który można by było uruchamiać w tego rodzaju sytuacjach, aby skutecznie pomagać rolnikom. Mamy budżet, jaki mamy. Rezerwa kryzysowa przewidziana w tym budżecie jest niewielka. Wciąż dyskutujemy nad jej i wielkością i sposobem funkcjonowania. Ostatecznie okaże się w rozmowach trójstronnych, jak zakończy się ta debata. Ja jestem i Komisja jest za tym, żeby wzmacniać system zarządzania kryzysowego w rolnictwie w sposób zdecydowany, żeby były to skuteczniejsze elementy. Wiąże się to też z budżetem, gdyż rezerwy kryzysowej praktycznie nigdy nie używano w przeszłości, bo to jest niestety tak, że kryzysy dotykają mniejszość państw, a większość jest na ogół za tym, żeby jednak nie naruszać dopłat bezpośrednich, nie zmniejszać ich w ich państwach. I ta rezerwa jest z roku na rok rozwiązywana i nie używa się jej. O tym dyskutujemy w ramach rozmów trójstronnych.  Co do ubezpieczeń – istnieją dowody i są sprawozdania na ten temat (choćby sprawozdanie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego), że systemy ubezpieczeń rolniczych nie są efektywne. Choć różnie to wygląda w różnych krajach. W sprawozdaniu Trybunału Obrachunkowego jest mapa Europy ukazująca systemy ubezpieczeniowe. Mamy grupę krajów, które korzystają z dopłat do ubezpieczeń z budżetu Unii Europejskiej (Portugalia, Francja, Belgia, Holandia, Włochy, Chorwacja, Węgry, Rumunia i kraje bałtyckie). Są kraje, które pomagają z własnego budżetu i dopłacają do ubezpieczeń (między innymi Hiszpania, Słowenia, Austria, Polska, w tym systemie są jeszcze Grecja, Bułgaria). I są kraje, które nie mają żadnych dopłat, lecz wyłącznie ubezpieczenia komercyjne (w takim systemie funkcjonują między innymi: Niemcy, Słowacja, Irlandia, Szwecja czy Finlandia).  Musimy odbyć rzeczywiście poważną debatę nad tym, jak wzmocnić system zarządzania kryzysowego w rolnictwie. Po części ta debata odbywa się w ramach reformy Wspólnej Polityki Rolnej, ale myślę, że jest to chyba trochę za mało. Musimy pomyśleć nad długofalowym systemem zarządzania kryzysowego w rolnictwie. Muszą istnieć różne instrumenty, również instrumenty, które zwiększą odporność rolnictwa w ramach planów strategicznych. Będziemy się temu przyglądać i chcemy, aby kraje członkowskie zaproponowały takie działania, które będą służyć zmniejszaniu ryzyka nieszczęść dotykających rolników i które będą wzmacniały odporność rolnictwa. Mamy fundusze odbudowy, nad którymi trwa debata, a państwa członkowskie składają propozycje. Rolnictwo nie jest przecież wyłączone z funduszy odbudowy i różne działania wzmacniające odporność rolnictwa na takie sytuacje kryzysowe mogą być tam również wspierane. To musi być synergia różnych polityk, to musi być system, który będzie wzmacniał rolnictwo, bo jestem absolutnie przekonany, że musimy zrobić więcej. Rolnicy zapewniają nam bezpieczeństwo żywnościowe, a my powinniśmy wspólnie zapewnić rolnikom bezpieczeństwo ekonomiczne i pomoc w trudnych sytuacjach kryzysowych.