Debate: Combating gender-based violence: cyberviolence
Date: MONDAY, 13 DECEMBER 2021
Speaker: Elissavet Vozemberg-Vrionidi
Country: Sweden
Language: EL

Η έμφυλη βία, τόσο εντός όσο και εκτός διαδικτύου, είναι βαθιά ριζωμένη στις διαρθρωτικές ανισότητες στην κοινωνία μας. Εξακολουθεί να είναι αθόρυβη και να αποτελεί μια από τις σοβαρότερες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η κατάσταση επιδεινώνεται περαιτέρω από προκαταλήψεις λόγω του φύλου, έμφυλα στερεότυπα και τη συνεχή εκδήλωση των ιστορικά άνισων σχέσεων εξουσίας. Στη σημερινή ψηφιακή εποχή το διαδίκτυο και οι νέες τεχνολογίες δημιουργούν γρήγορα νέους κοινωνικούς ψηφιακούς χώρους και έχουν αλλάξει δομικά τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα συναντώνται, επικοινωνούν, αλληλοεπιδρούν, συναναστρέφονται και ουσιαστικά συνυπάρχουν.  Οι μορφές έμφυλης βίας, που διευκολύνονται από το διαδίκτυο και τις νέες τεχνολογίες, καθίστανται όλο και συχνότερες. Ωστόσο, η διαδικτυακή βία δεν είναι μια νέα μορφή βίας, αλλά αποτελεί συνέχεια του φαινομένου εκτός διαδικτύου. Έχει βαθύ αντίκτυπο στα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες των ατόμων, στην αξιοπρέπεια και τη ζωή τους σε όλα τα επίπεδα. Στην εποχή μας, η διαδικτυακή βία αναδεικνύεται σε μια από τις βασικές μορφές βίας σε βάρος των γυναικών, με αυξανόμενα ποσοστά σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, που πρέπει να μας προβληματίσουν. Ειδικότερα, περίπου το 7% των γυναικών στην Ένωση έχουν υποστεί παρενόχληση στον κυβερνοχώρο τους τελευταίους 12 μήνες και μια στις 10 γυναίκες μέχρι την ηλικία των 15 ετών, ενώ φαίνεται αυτή η μορφή της βίας να είναι πιο διαδεδομένη στους νεότερους χρήστες του διαδικτύου, με μια στις πέντε νεαρές γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ηλικίας 18 έως 29 ετών, να αναφέρουν διαδικτυακή σεξουαλική παρενόχληση.  Παράλληλα, κατά τα δύο χρόνια της πανδημίας, ο εκτεταμένος περιορισμός στα σπίτια με το λοκντάουν είχε ως συνέπεια να αυξηθεί η χρήση του διαδικτύου, ιδιαίτερα από κορίτσια και νέες γυναίκες, με αποτέλεσμα να παρουσιάζεται δραματική αύξηση του αποκρουστικού αυτού εγκλήματος, οριζόντια σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και σε όλο τον κόσμο. Το διαδίκτυο οριοθετεί ένα ευρύ πεδίο αναδυόμενων μορφών βίας, που ξεκινούν από τη δημοσίευση προσβλητικών σχολίων και εικόνων, την κατάφωρη παραβίαση προσωπικών δεδομένων, τη ρητορική μίσους, ενώ φτάνουν μέχρι και τον εκφοβισμό με απειλές και τη σεξουαλική κακοποίηση, αξιόποινες πράξεις που προβλέπονται από τους ποινικούς κώδικες όλων των χωρών.  Επειδή η νομοθεσία κινείται πάντα πιο αργά σε σχέση με την τεχνολογία, αλλά κυρίως παρακολουθεί την εξέλιξη της ζωής, είναι σημαντικό να κάνουμε τώρα τα βήματα εκείνα που θα μας επιτρέψουν να θωρακίσουμε τα δικαιώματα των θυμάτων της διαδικτυακής βίας από μελλοντικές αξιόποινες πράξεις. Στο πλαίσιο αυτό, η νομοθετική πρωτοβουλία που καλούμαστε να ψηφίσουμε σήμερα στοχεύει στην αντιμετώπιση του όλο και περισσότερο εξελισσόμενου φαινομένου της έμφυλης βίας στο διαδίκτυο. Επιχειρεί μια ολιστική προσέγγιση για την ποινικοποίηση ορισμένων συμπεριφορών, αλλά και για την υποστήριξη και την προστασία των θυμάτων αυτών των συμπεριφορών.  Ζητούμε από την Επιτροπή να θεσπίσει άμεσα με οδηγία ελάχιστους κανόνες σχετικά με τον ορισμό του εγκλήματος της βίας στο διαδίκτυο και να εντάξει τη διαδικτυακή βία στα επαχθή εγκλήματα, χρησιμοποιώντας ως νομική βάση το άρθρο 23 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης, να προωθήσει δράσεις για την πρόληψη αυτού του εγκλήματος και μέτρα για την προστασία και αποκατάσταση των θυμάτων.  Αναφορικά με την πρόληψη, εστιάζουμε ιδιαίτερα στην εκπαίδευση, κυρίως κατά τα χρόνια της εφηβείας, στην ευαισθητοποίηση μέσω εκστρατειών ενημέρωσης και, βεβαίως, στην προβολή υγιών προτύπων, διότι με την εν λόγω νομοθετική πρόταση στοχεύουμε στην εξάλειψη των έμφυλων στερεοτύπων και στην προώθηση της έρευνας, αν γίνει αντιληπτό σε βάθος ότι γενεσιουργός αιτία κάθε μορφής έμφυλης βίας είναι η ανισότητα και οι νοσηρές νοοτροπίες που τη συντηρούν εδώ και χρόνια. Επιπλέον, προκειμένου να προστατευτούν και να υποστηριχθούν τα θύματα της έμφυλης βίας στο διαδίκτυο, η έκθεση περιλαμβάνει δράσεις για την προστασία και στήριξη των θυμάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη βελτίωσης και διευκόλυνσης της υποβολής καταγγελιών και της αποφυγής δευτερογενούς θυματοποίησης. Στο σημείο αυτό, αξίζει να σημειωθεί ότι η οδηγία θα αποτελέσει έναν πυλώνα νομοθετική καθοδήγηση για τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία το ένα μετά το άλλο θα υιοθετήσουν τις πρόνοιές της στις εθνικές νομοθεσίες.  Τέλος, η πρωτοβουλία υπογραμμίζει την ανάγκη ύπαρξης σαφούς στρατηγικής για τη συλλογή αναλυτικών και συγκρίσιμων δεδομένων μετά από διμερείς και πολυμερείς συνεργασίες των κρατών μελών και την υποβολή εκθέσεων από τις σχετικές αρχές. Η βία ως συμπεριφορά απαντάται σε σύγχρονες δημοκρατικές χώρες λόγω απαράδεκτων αντιλήψεων που δεν συνάδουν με το κράτος δικαίου. Ειδικότερα η βία κατά των κοριτσιών και γυναικών με οποιαδήποτε μορφή, ως άσκηση εξουσίας, προσβάλλει βάναυσα τα θεμελιώδη δικαιώματα, το ευρωπαϊκό ιδεώδες και κάθε ανθρώπινη αξία, γι’ αυτό η μηδενική ανοχή είναι αυτονόητη και μονόδρομος.  Αγαπητοί συνάδελφοι, ευελπιστώ σήμερα σε μεγάλη στήριξη αυτής της έκθεσης για την αντιμετώπιση του πλέον ντροπιαστικού για τις ευρωπαϊκές αξίες μας εγκλήματος. Πιστεύω ότι όλοι συμφωνούμε ότι η επίτευξη εξάλειψης της έμφυλης βίας θα αποτελέσει για τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και για τους Ευρωπαίους πολίτες το χαρακτηριστικό αποτύπωμα του ευρωπαϊκού πολιτισμού.