Debate: New Circular Economy Action Plan
Date: MONDAY, 8 FEBRUARY 2021
Speaker: Jan Huitema
Country: Poland
Language: NL

Het is veel beter om ervoor te zorgen dat we het afval dat we anders verbranden of bijvoorbeeld storten, gebruiken als een waardevolle grondstof om onze producten te maken. Niet alleen is een circulaire economie daarvoor beter. Dit is, denk ik, ook van uitermate groot belang om de Green Deal-doelen te halen. Of om het nog scherper te zeggen: ik ben er heilig van overtuigd dat als we onze circulaire economie opschalen, dat we dan de doelen van de Green Deal halen en dat we in 2050 klimaatneutraal zijn. Circulaire economie is niet alleen goed voor het milieu. Ik ben er ook van overtuigd dat ze voor onze economie een belangrijk voordeel biedt. Sterker nog: ik denk dat als wij in de toekomst concurrerend willen zijn ten opzichte van de rest van de wereld, wij een circulaire economie nodig hebben. En waarom? De Europese Unie staat er niet om bekend heel veel grondstoffen of natuurlijke hulpbronnen te hebben. Andere continenten hebben er veel meer. Ook kunnen wij niet altijd concurreren op bijvoorbeeld lage lonen. Maar waar we wel mee kunnen concurreren, is dat we heel veel kennis, kunde en innovatiekracht hebben. Dat komt prachtig tot uiting in een circulaire economie, dus wat dat betreft een win-winsituatie. Er is nog een derde component die ontzettend belangrijk is wanneer het gaat over circulaire economie: het sociale aspect. In dit verslag besteden we aandacht aan de levensduur van producten alsook aan de transparantie van producten, en bijvoorbeeld ook aan het recht van consumenten dat producten gerepareerd moeten kunnen worden.  Ik heb veel met bedrijven gesproken de laatste tijd. Ze zeggen allemaal: we zien verschillende obstakels, maar we kunnen veel meer. Er zijn eigenlijk twee belangrijke obstakels die de circulaire economie tegenhouden. Het belangrijkste obstakel is dat het gebruik van natuurlijke hulpbronnen of primaire bronnen nog veel te goedkoop is ten opzichte van gerecyclede producten. Tijdens deze pandemie is de olieprijs laag en daarom is het veel verleidelijker om bijvoorbeeld fossiele brandstoffen te gebruiken om plastics te maken in plaats van dat je hergebruikt plastic gebruikt. Een tweede belangrijk obstakel is het voorhanden zijn van kwalitatief goede, secundaire of hergebruikte materialen die ook veilig zijn.  Ons verslag gaat op die twee obstakels in en probeert daar een oplossing voor te vinden. Allereerst proberen we om een markt te creëren voor het gebruik van gerecyclede materialen en om ervoor te zorgen dat ze een goed businessplan hebben ten opzichte van de goedkope primaire grondstoffen. Dat kan wat ons betreft door wet- en regelgeving en door het belonen van het gebruik van gerecyclede producten.  Eerst via wet- en regelgeving. Wij vinden het heel belangrijk dat de ecorichtlijn uitgebreid wordt, dat je een minimum stelt aan de hoeveelheid gerecycled materiaal dat je gebruikt in je producten en dat dat niet alleen geldt voor Europese bedrijven, maar voor alle bedrijven die op de Europese markt hun producten verkopen. Verder is het belangrijk dat overheden het goede voorbeeld geven, dat publieke aanbestedingen niet alleen maar kijken naar de prijs, maar ook bekijken of het product gerecycled materiaal bevat. Verder zijn we aan het kijken of we het ook met marktinstrumenten voordeliger kunnen maken om gerecyclede grondstoffen te gebruiken. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door CO2-beloningssystemen of andere marktinstrumenten. Verder roepen wij op om meer te gaan investeren in technologieën om de recycling beter te maken. Ook kijken we naar bestaande subsidies en belastingen, en bovendien bekijken we of subsidies misschien ongewenste effecten hebben. Een voorbeeld is dat biomassa met subsidies verbrand wordt in verbrandingsovens, terwijl die biomassa wellicht ook gebruikt zou kunnen worden om daar nog waardevolle grondstoffen uit te halen. Dat is één aspect. Het tweede obstakel: de beschikbaarheid van kwalitatief goede, hergebruikte producten. Het is heel belangrijk dat de richtlijn ecodesign ook hier aandacht aan besteedt: dat we er bij het ontwerp van een product al aandacht voor hebben of in de eindfase van een product het product ook daadwerkelijk goed gerecycled kan worden. Er zijn nog te veel voorbeelden van producten waarin veel te veel verschillende materialen worden gebruikt, bijvoorbeeld in verpakkingen, dat je daarin verschillende soorten plastic of misschien zelfs karton in verschillende lagen aantreft. Wanneer het afval wordt, is het heel moeilijk om die verschillende materialen weer te scheiden en te hergebruiken. Een goed inzamelings- en sorteringssysteem dat gemeentes invoeren, is heel belangrijk. Wij roepen op om te leren van elkaar en om een geharmoniseerd systeem te hebben.  Ook is het belangrijk dat we bekijken of alle afvalstromen afval zijn. In mijn ogen bestaat afval niet. Het is ook de taak van de Europese Commissie om zo snel mogelijk met criteria te komen om te bepalen wanneer afval geen meer afval is, en dat je dus een einde-afvalstatus krijgt. Tot slot is het belangrijk dat we een goed “track and trace”-systeem hebben, een Europees gevalideerd certificaatsysteem van gerecyclede producten, zodat je zeker weet dat het veilig is en kwalitatief goed, en dat je ook komt met een ecolabel, zodat mensen weten dat iets inderdaad een gerecycled product is.  Er zijn ontzettend veel andere zaken waar we in dit verslag op ingaan, bijvoorbeeld op de globale dimensie. We hebben het nu alleen maar over de Europese Unie. Maar helaas ontbreekt daarvoor de tijd. Misschien komt dat verderop nog in het debat.