Debate: Improving the socio-economic situation of farmers and rural areas, ensuring fair incomes, food security as well as a just transition
Date: WEDNESDAY, 17 JANUARY 2024
Speaker: Janusz Wojciechowski
Language: PL

Większość rozwiązań tych problemów leży w kompetencjach władz krajowych. Te protesty w Niemczech i te wcześniej w Holandii na pierwszym planie eksponują pewne problemy, które wynikły w sprawach dotyczących kompetencji krajowych. Ale to też nie znaczy, że nie chcemy widzieć tych problemów czy uważamy, że Unia Europejska nie powinna się tym interesować. Wręcz przeciwnie – myślę, że i polityki krajowe, i polityka unijna to jest pewien kompleks tego wszystkiego, co robimy dla rolników. Szanowni Państwo, pierwsza rzecz to są kwestie związane z produkcją rolną i postrzeganie przez rolników, że ograniczamy produkcję rolną. Myślę, że w samej wspólnej polityce rolnej – patrzę tutaj na państwa posłów Linsa, Dorfmanna czy De Castro i innych, którzy intensywnie pracowali nad reformą wspólnej polityki rolnej – i wydaje się, że w tej wspólnej polityce rolnej uniknęliśmy takich elementów, które by w jakiś mocny sposób ograniczały produkcję rolną. Bo przecież ekoschematy, dobrostan zwierząt, rolnictwo węglowe wręcz mają niektóre elementy, które stymulują produkcję rolną, pomagają rolnikom. Dopłaty do dobrostanu zwierząt pomagają hodowcom w bardzo istotny sposób. Więc to nie jest tak, że wspólna polityka rolna zmierza do ograniczenia hodowli. Pomagamy hodowcom i to istotnie – w nowej wspólnej polityce rolnej czterokrotnie zwiększyła się pomoc na dobrostan zwierząt. Pewne elementy są, tak jak wspomniałem, poza wspólną polityką rolną, ale również i tam: rozporządzenie o pestycydach, dyrektywa o emisjach przemysłowych czy regulacja Nature Restoration Law – tam wszędzie są pewne nowe ustalenia w ramach prac, które się toczą już poza Komisją, też uwzględniające postulaty rolników. Nie rozwijam tego, bo nie jestem bezpośrednio za to odpowiedzialny. We wspólnej polityce rolnej mamy, jeszcze raz podkreślę, właściwie jeden problem, który jest ciągle podnoszony i wystąpił w dyskusji: GAEC 8 i 4% obszarów nieprodukcyjnych. To rzeczywiście może być odbierane jako taki warunek ograniczający produkcję rolną. Chcę powiedzieć, że przedstawiałem Komisji wątpliwości rolników w wewnętrznych debatach w Komisji. Decyzja musiałaby dotyczyć zmiany rozporządzenia o planach strategicznych. Musiałaby być do tego polityczna wola na najwyższym szczeblu Rady, Parlamentu Europejskiego, żeby taką reformę przeprowadzić. Nie jest to możliwe do zrobienia decyzją Komisji. Była np. ciekawa propozycja, którą popieram, propozycja francuska, żeby te 4% wykorzystać już nie na produkcję zbóż, ale na produkcję roślin białkowych. I myślę, że to jest naprawdę warte rozważenia. Przedstawiłem swoje stanowisko w tej kwestii. Ukraina i ta kwestia związana z importem – to jest problem i trwają prace nad tym rozporządzeniem, które reguluje i otwiera rynki unijne na produkty rolne z Ukrainy. Ten problem się rozszerza o tyle, że wcześniej ten zwiększony import w zasadzie kumulował się w pięciu krajach graniczących – prawie całość tych 6 mld euro zwiększonego importu tam się koncentrowała. W tej chwili pan Bogovič mówił o problemach w Słowenii, czy w Chorwacji, przepraszam. Więc to jest rzeczywiście problem, który dotyka coraz większą liczbę rolników. Import ziarna, ogólnie zbóż i roślin oleistych wyniósł 11 mln ton w 2021 r., przed wojną, 22 miliony ton w 2022 r. i prawdopodobnie około 24 mln ton w 2024 r. Więc to jest rzeczywiście duża skala i w tej chwili są trzy rodzaje produktów, w przypadku których obserwujemy bardzo silny wzrost importu. Ja również to przedstawiam w ramach prac w Komisji nad dalszym rozwojem relacji handlowych z Ukrainą. Tu chodzi o cukier, którego import wzrósł z 20 tys. ton przed wojną do 355 tys. ton w ciągu 10 miesięcy 2023 r. Import mięsa drobiowego wzrósł z 90 tys. ton do ponad 200 tys. ton. I jeszcze jajka, nie pamiętam dokładnych liczb, ale to też z kilku do kilkudziesięciu tysięcy ton wzrost importu. Tutaj na pewno są potrzebne jakieś instrumenty, które zabezpieczą interes naszych producentów. Jest jeszcze jeden aspekt polityczny tych relacji z Ukrainą, na który chcę zwrócić uwagę. To jest taki uboczny skutek tego naszego otwarcia na Ukrainę, mianowicie Ukraina jest wypierana z jej tradycyjnych rynków. Bardzo dużo straciła na rynku chińskim, w Indiach, Indonezji, Egipcie – to były główne kierunki eksportowe. Np. w Chinach eksport ukraiński spadł z 3,7 do 1,7 miliarda euro. To jest wartość tego eksportu. Podobnie w Egipcie, trochę w mniejszej skali. I na te rynki wchodzi Rosja. Rosja rozwija bardzo intensywnie swoje rolnictwo. Ostatnio zaprzestała nawet publikowania swoich danych eksportowych. Ale to jest ten efekt, że my powinniśmy zrobić wszystko jako Unia Europejska, żeby pomóc Ukrainie w tranzycie, np. przez dopłaty do transportu do portów morskich, i zrobić wszystko, żeby Ukraina mogła wyeksportować swoje towary na tradycyjne rynki w Azji i w Afryce. Jeżeli to ma być przez porty europejskie, no to są koszty transportu. One wynoszą kilkadziesiąt euro – od 30 w porcie Konstanca w Rumunii do 55, według szacunków, np. w Hamburgu czy w Rostocku, żeby to zboże dowieźć. Ale to jest chyba cena, którą warto byłoby zapłacić, żeby pomóc Ukrainie właśnie w ten sposób, żeby utrzymała swoje tradycyjne rynki, a nie powodowała swoim eksportem coraz większych trudności na rynku unijnym. To jest pozycja, którą systematycznie przedstawiam w dyskusji nad dalszymi relacjami handlowymi z Ukrainą. Szanowni Państwo, no i przyszłość rolnictwa. Tu były głosy o tym, że te środki nie są wystarczające – no nie są. Budżet wspólnej polityki rolnej, choć udało nam się go zwiększyć na początku decyzjami politycznymi, także Parlamentu, za co dziękuję, to jest tylko 0,4% PKB. Rezerwa kryzysowa – 450 mln euro na całą Unię Europejską. Wykorzystaliśmy ją w całości, nawet udało się ją zwiększyć, wygospodarować pewne środki, że to było 530 mln euro. Wszystko to rozdysponowaliśmy. Udało się rolnictwo włączyć do pomocy publicznej – ponad 9 mld euro w związku z kryzysem spowodowanym rosyjską agresją zostało użyte przez państwa członkowskie jako pomoc publiczna. To jest bardzo znacząca pomoc i skorzystały z niej 22 kraje. Ale to nie jest oczywiście docelowe rozwiązanie. Powinniśmy być silniejsi na poziomie unijnym. Silniejszy budżet – o tym chcą słyszeć rolnicy. Ale także instrumenty pomocy kryzysowej muszą być zdecydowanie silniejsze. Potrzebujemy czegoś na kształt trzeciego filaru wspólnej polityki rolnej i środków na to, żeby pomagać rolnikom w kryzysach zarówno gospodarczych, ekonomicznych, jak i takich politycznych, powodowanych przez wojnę – Ukraina jest tutaj klasycznym przykładem – ale też kryzysach klimatycznych. Byłem w Słowenii i w Grecji, żeby zobaczyć, jak wygląda sytuacja rolników. Ogromne straty i niewielkie niestety możliwości pomocy ze strony Unii Europejskiej. To jest ta rzeczywistość, z którą musimy się zmierzyć, pracując nad przyszłością wspólnej polityki rolnej i jej budżetem na przyszłe lata. To oczywiście będzie już zadanie nowej Komisji, nowego Parlamentu Europejskiego, ale na pewno w tej kampanii wyborczej do Parlamentu Europejskiego i także w tym strategicznym dialogu o przyszłości rolnictwa jest miejsce, żeby bardzo poważnie o tej przyszłości porozmawiać. Bezpieczeństwo żywnościowe musi być na pierwszym planie jako podstawowe zadanie rolnictwa. Musimy zapewnić rolnikom stabilność ekonomiczną i prawną. Musimy zadbać o zrównoważony rozwój rolnictwa i musimy być solidarni z rolnikami.