Debate: Availability of fertilisers in the EU
Date: THURSDAY, 16 FEBRUARY 2023
Speaker: Janusz Wojciechowski
Language: PL

c Ponad 70 uczestników debaty to dowód, jak bardzo ważny jest to temat. Dziękuję, że Parlament Europejski tak wielką wagę przywiązuje do bezpieczeństwa żywnościowego, do zapewnienia naszym rolnikom właściwych warunków produkcji. Myślę, że w tej trudnej sytuacji nigdy nie za dużo podziękowań dla rolników, którzy dotknięci tak wielkim kryzysem, tak ogromnym wzrostem cen, jednak cały czas to bezpieczeństwo żywnościowe nam w całej Unii Europejskiej zapewniają. Wielki za to szacunek.  Dosłownie kilka refleksji, bo mój czas jest bardzo limitowany. Na szczęście trochę ta tendencja wysokich cen została zahamowana. Nawet jest teraz odwrotny trend. Jeśli patrzymy na ceny sprzed naszego komunikatu, który miał miejsce w październiku, to ceny nawozów azotowych, te które najbardziej wzrosły, to było średnio ok. 850 euro za tonę. W styczniu tego roku ceny spadły do średnio ok. 550 euro. Fosforowe również mniej więcej z 950 na 750 euro. Potasowe – w najmniejszym stopniu, tam były mniejsze wahania.  Widać, że te działania, które Komisja Europejska podjęła i które podjęliśmy jako cała Unia Europejska, poprawiły nieco sytuację. Myślę o działaniach na rynku energii, odnośnie do cen gazu – stabilizacja tych cen – że to przyniosło pewne pozytywne rezultaty, aczkolwiek sytuacja nadal jest bardzo trudna dla rolników i dlatego rolnikom trzeba pomagać.  Otwarte są ramy pomocy kryzysowej i mówiłem o państwach, które z tej formuły skorzystały. Inne państwa mogą z niej skorzystać. To jest cały czas otwarte. Co do rezerwy kryzysowej, bo o niej tutaj była też mowa, chcę powiedzieć, że przygotowujemy – już są zaawansowane przygotowania – żeby uruchomić część rezerwy kryzysowej dla kilku państw sąsiadujących z Ukrainą – dla rolników, którzy zostali dotknięci tym nadmiernym importem, który pozostał w tych krajach i stworzył perturbacje rynkowe dla tych rolników.  Taka pomoc z rezerwy kryzysowej będzie. Jeśli chodzi o użycie jej w innych aspektach, póki co nie ma takich żądań ze strony państw członkowskich. Dyskutowaliśmy o tym 30 stycznia na posiedzeniu Rady. Była mowa o rezerwie kryzysowej, ale w odniesieniu do rolników dotkniętych nadmiernym importem z Ukrainy.  Co bardzo ważne, pan Dorfmann w jednym z wystąpień pod koniec debaty mówił o potrzebie zróżnicowania produkcji. I rzeczywiście to jest problem. Nawozy drogie – potrzebna jest alternatywa w postaci nawozów naturalnych, organicznych. Mamy we Wspólnej Polityce Rolnej wiele elementów. Ekoschematy są bardzo dobrym narzędziem. Zachęcamy, żeby proponować zmiany w planach strategicznych i zwiększać właśnie te możliwości produkowania nawozów organicznych. Do tej pory jest jeden taki wniosek tylko, z Polski, który proponuje pewne zmiany w ekoschemacie „Dobrostan zwierzątˮ po to, żeby właśnie zwiększyć produkcję nawozów organicznych. I to jest bardzo dobry kierunek.  Natomiast musimy mieć refleksję nad tym, co się stało w rolnictwie europejskim choćby w ostatniej dekadzie. Mówiłem o tym, że straciliśmy trzy miliony gospodarstw w ciągu dziesięciu lat, z 12 na 9 milionów. Ale co gorsza, straciliśmy bardzo dużo gospodarstw prowadzących produkcję mieszaną. I dzisiaj z liczby zwierząt w sztukach przeliczeniowych, która wynosi około 113 milionów sztuk przeliczeniowych, tylko 14 milionów jest hodowanych w gospodarstwach mieszanych. I problem jest taki, że gospodarstwa, które mają hodowlę, mają nawozy, mają obornik, nie mają ziemi, na której mogliby go użyć. A z drugiej strony – gospodarstwa z produkcją roślinną nie mają własnego obornika. Oczywiście mogą się wymieniać, ale najlepiej jak to jest w ramach jednego gospodarstwa.  A więc tutaj jest potrzebne naprawdę wielkie wsparcie dla tych gospodarstw, które mają zrównoważony charakter i które łączą oba rodzaje produkcji. Powinniśmy takie gospodarstwa mocniej wspierać. Są narzędzia we Wspólnej Polityce Rolnej, ale trzeba z nich mocniej korzystać.  No i ostatnia już refleksja. Wiele głosów mówi o finansowaniu, o środkach. Jesteśmy w obliczu potężnego kryzysu, teraz przede wszystkim z powodu tej strasznej wojny wywołanej przez Rosję, niczym przecież niesprowokowanej. Budżet mamy z 2020 r., bo wtedy zostały ustalone wieloletnie ramy finansowe, reguły Wspólnej Polityki Rolnej w 2021 roku – wszystko to przed tym kryzysem. Trzeba rzeczywiście, w ramach przeglądu Wspólnej Polityki Rolnej i myśląc o polityce rolnej na okres po 2027 roku, pomyśleć bardzo mocno o wzmocnieniu i budżetowym, i wzmocnieniu w zakresie wspólnego działania na poziomie europejskim. Polityka rolna musi być wzmocniona.  Mówiłem już o tym, że te 0,4% PKB na bezpieczeństwo żywnościowe to jest zdecydowanie za mało. Zbyt często odsyłamy rolników do pomocy krajowej, ona jest udzielana, ale to nie jest dobre rozwiązanie długofalowo, bo to kreuje nierówności, nierówną konkurencję. Musimy mieć więcej instrumentów do interwencji kryzysowej, ale na poziomie ogólnounijnym.  Jeszcze raz bardzo dziękuję za inspirującą, bardzo potrzebną debatę. Dziękuję Państwu.