Debate: Ukrainian grain exports after Russia’s exit from the Black Sea Grain Initiative
Date: TUESDAY, 12 SEPTEMBER 2023
Speaker: Janusz Wojciechowski
Language: PL

I znaleźliśmy takie rozwiązanie. To jest właśnie ten po raz pierwszy w historii Unii Europejskiej wprowadzony lokalny zakaz importu do pięciu państw. Bardzo trudno było to osiągnąć. Ale udało się do tego rozwiązania przekonać i od drugiego maja taki zakaz został wprowadzony. A potem, 5 czerwca, został przedłużony na kolejny okres. Bardzo trudno to było przeprowadzić. Dziękuję panu posłowi Halickiemu, że spowodował tę debatę dzisiaj, bo to na wniosek Pana Posła, ale szkoda, że nie wcześniej, bo nie czułem waszego wsparcia wtedy, kiedy trzeba było walczyć o wprowadzenie tego zakazu. Nie było niestety tego wsparcia, nie było pomocy.  Szanowni Państwo, znaleźliśmy rozwiązanie, które po pierwsze ustabilizowało rynek w tych krajach i po drugie, tak jak podawałem – 2 miliony 900 tysięcy ton przed zakazem z Ukrainy, 3 miliony 200 po wprowadzeniu zakazu. Korytarze solidarnościowe okazały się sukcesem. Przypomnę, że przed wojną, przed rosyjskim atakiem na Ukrainę 90% ukraińskiego ziarna było eksportowane przez Morze Czarne, również do Europy. Hiszpania, Holandia, Włochy to są kraje, które miliony ton ukraińskiego ziarna, głównie kukurydzy na potrzeby ich hodowli, importowały i importują nadal. To był eksport wykonywany kiedyś głównie drogą morską i trzeba było szybko w okresie wojny, kiedy Rosja zablokowała ukraińskie porty na Morzu Czarnym, zorganizować tę pomoc. I to zostało zorganizowane. 44 miliony ton korytarzami solidarnościowymi przez terytorium 5 państw, przez granice tych państw, przez drogi, kolejami tych państw. To jest ogromny sukces. Chciałem podziękować bardzo mocno tym krajom. Rumunii, bo przez nią szedł największy tranzyt, i nadal idzie największy. Ale dziękuję Polsce, dziękuję Węgrom, dziękuję Słowacji, dziękuję Bułgarii za to, że zorganizowały się tak sprawnie, bo to spadło na te kraje. Ten cały wysiłek.  Szanowni Państwo, jaką sytuację mamy dziś? Ukraina ma według obecnych prognoz na ten rok gospodarczy 2023–2024 do wyeksportowania 56 mln ton ziarna. Nawet prognozy wzrosły, wcześniej były niższe – 48, 49 mln ton. 56 mln ton oznacza średnio 4 miliony 700 tysięcy ton miesięcznie. Morze Czarne zablokowane i nikt nie wie, czy zostanie przez Rosję odblokowane. Wiemy jakie działania prowadzi Rosja w tym zakresie - kryminalne, a żywności używa jako broni. Ale jesteśmy w stanie te 4 miliony 700 tysięcy ton wyeksportować, pomóc Ukrainie w eksporcie drogą lądową, przez korytarze solidarnościowe. Już było blisko tej wielkości w listopadzie 2022 roku, kiedy eksport wyniósł 4 miliony 200 tysięcy ton. 3 miliony 200 ton to już ten poziom. Ten eksport jest dokonywany. I teraz trzeba tylko usprawnić, rozszerzyć te korytarze solidarnościowe. Obok głównego transportu – Rumunia już praktycznie nie jest go w stanie udźwignąć – trzeba tranzyt rozprowadzić przez Morze Bałtyckie, do portów bałtyckich – Litwa, Kłajpeda, Ryga na Łotwie, do portów Adriatyckich (wiem, że na przykład port w Rijece jest zdolny bardzo wspomóc ten tranzyt). Tylko trzeba ponieść koszty. I dlatego przedstawiam te propozycje i bardzo proszę o polityczne wsparcie. I wtedy, nawet jeśli Rosja będzie cały czas blokować porty czarnomorskie, ukraińskie albo niszczyć transporty ze zbożem, to co robi teraz, to jesteśmy w stanie skutecznie poprzez korytarze solidarnościowe zapewnić eksport i to właśnie do potrzebujących krajów. Jeśli to będzie tranzyt do portów morskich, to będzie pewność, że nie zostanie on w krajach członkowskich, tylko pojedzie dalej. Najbardziej racjonalny będzie eksport do tych regionów świata, które tego najbardziej potrzebują.  Szanowni Państwo, myślę, że argumentów za przedłużeniem tego zakazu jest aż nadto. Chciałem wykorzystać tę debatę. Wiem, że pewnie przysłuchuje się jej również strona ukraińska, nasi partnerzy, którzy jutro też usiądą do dyskusji w ramach tej platformy. Proszę, żeby bardzo poważnie rozważyli również swoje stanowisko w tej sprawie. Dzięki temu czasowemu zakazowi zwiększył się eksport. Ustał bardzo niedobry handel spekulacyjny, legalny, ale spekulacyjny, bazujący na różnicy cen. I ustabilizował się rynek w tych pięciu krajach.  Ceny oczywiście to jest odrębny problem, bo te kształtowane są przez rynki światowe. To nie jest bezpośredni wpływ importu z Ukrainy. Ale ten zalew w dużej skali ustał. I to jest bardzo ważne osiągnięcie. Nie należy tego psuć. Myślę, że Ukraina też powinna przemyśleć swoją postawę w tej sprawie, bo alternatywą jest powrót chaosu, czyli jednostronnych decyzji niektórych państw członkowskich, problemów z protestami, blokadami itd. To nie będzie dobre dla Ukrainy, absolutnie nie. Tym bardziej w sytuacji zablokowanego Morza Czarnego, zablokowanych portów ukraińskich.  Szanowni Państwo, jeszcze raz bardzo dziękuję za debatę. Szkoda, że niektórzy, którzy dzisiaj tutaj krytycznie się wypowiadali, nie byli obecni na debacie 31 sierpnia w Komisji Rolnictwa. Tam się głównie uciera polityczne stanowisko, panie pośle Halicki, właśnie w Komisji Rolnictwa. Szkoda, że nie było nikogo, ani Pana, ani Pańskich kolegów na tej debacie. Szkoda, bo może byśmy już dzisiaj nie musieli nawet dyskutować, bo może łatwiej byłoby podjąć decyzję.  Szanowni Państwo, przedstawiłem wszystkie argumenty, które przemawiają za tym, żeby to, co się udało osiągnąć Komisji, było kontynuowane, żeby ten czasowy zakaz był przedłużony, bo jest to zdecydowanie dobre i dla Unii Europejskiej i dla naszych rolników, dla rolników w tych 5 krajach członkowskich, i dobre dla Ukrainy.