Debate: The Council's lack of will to move the European cross-border mechanism forward
Date: WEDNESDAY, 6 OCTOBER 2021
Speaker: Krzysztof Hetman
Country: Netherlands
Language: PL

Rozporządzenie to przewiduje ustanowienie dobrowolnego mechanizmu usuwania przeszkód prawnych w regionach przygranicznych, koncentrując się na granicach lądowych Unii Europejskiej na poziomie NUTS 3 i obejmując wspólne projekty infrastrukturalne lub usługi w regionie transgranicznym. Mechanizm ten umożliwiałby, między innymi, stosowanie w danym państwie członkowskim na terenie regionu transgranicznego prawa sąsiedniego państwa członkowskiego, jeżeli prawo tego pierwszego stanowiłoby przeszkodę prawną w realizacji wspólnego projektu.  Komisja Rozwoju Regionalnego przyjęła ten dokument w listopadzie 2018 roku, wzmacniając przy tym jego dobrowolny charakter i nie wykluczając stosowania podobnych alternatywnych instrumentów.  Chciałbym przy tym podkreślić, że w swoim stanowisku Parlament zaproponował, aby decyzja o zastosowaniu europejskiego mechanizmu transgranicznego była podejmowana każdorazowo dla każdego wspólnego projektu, a nie, jak proponowała Komisja, dla całego regionu transgranicznego. Ponadto rozszerzyliśmy również zakres stosowania mechanizmu na wszystkie regiony przygraniczne Unii Europejskiej oraz zaproponowaliśmy utworzenie krajowych transgranicznych punktów koordynacyjnych.  W lutym 2019 roku Parlament Europejski przyjął swoje stanowisko w pierwszym czytaniu, zaś w październiku tego samego roku komisja REGI podjęła decyzję o rozpoczęciu negocjacji międzyinstytucjonalnych. Na podstawie decyzji Konferencji Przewodniczących z dnia 16 października 2019 r. Parlament Europejski postanowił kontynuować prace nad tym dokumentem w obecnej kadencji. Stanowisko to pozostaje w mocy.  2 marca 2020 r. Służba Prawna Rady wydała opinię prawną w sprawie wniosku obejmującą wybór podstawy prawnej zgodności wniosku z traktatami oraz wybór instrumentu prawnego i jego dobrowolny charakter, która została przedstawiona na posiedzeniu roboczym do spraw działań strukturalnych. Pomimo że prowadzono wstępne dyskusje na temat tej opinii prawnej i dalszych działań, 10 maja br. grupa robocza do spraw działań strukturalnych zdecydowała, że Rada nie będzie kontynuować prac nad tym wnioskiem.  Muszę przyznać, że ta decyzja Rady o faktycznym zakończeniu prac nad ustanowieniem europejskiego mechanizmu transgranicznego jest dla mnie, jak i dla całej komisji REGI, tyleż smutna co niezrozumiała. Projekt rozporządzenia, o którym mowa, został przedstawiony w efekcie starań luksemburskiej Prezydencji Rady. W tej izbie wielokrotnie przechodziliśmy przez nieraz bardzo trudne negocjacje, w których znalezienie kompromisu było niekiedy niemałym wyzwaniem, ale też wszystkie te dotychczasowe negocjacje miały wspólny mianownik, którym była obustronna gotowość do dialogu.  Jestem głęboko zasmucony faktem, że w tym wypadku Rada nie chce nawet usiąść do stołu negocjacyjnego. Kwintesencją funkcjonowania Unii Europejskiej jest dyskusja i znajdowanie wspólnych akceptowalnych dla wszystkich stron rozwiązań. W tym wypadku stało się inaczej i Rada zamiast przedstawić swoje racje podczas wspólnych negocjacji oraz postarać się znaleźć rozwiązanie kompromisowe, zdecydowała się na zablokowanie tych negocjacji.  Chciałbym zatem zapytać, kiedy Rada odblokuje proces legislacyjny dotyczący tego mechanizmu i jaki był dokładny powód jej decyzji o faktycznym jego zablokowaniu? Czy Rada zapoznała się z analizami i badaniami wyraźnie wskazującymi na negatywne konsekwencje nieprzyjęcia proponowanego rozporządzenia oraz co Rada proponuje jako alternatywę dla tego instrumentu, aby rozwiązać problemy transgraniczne? Wierzę, że europejski mechanizm transgraniczny jest rozwiązaniem, które pozwoli na zniesienie nieuzasadnionych barier administracyjnych oraz ułatwi realizację projektów, z których mieszkańcy regionów transgranicznych będą czerpać realne codzienne korzyści. Mechanizm mógłby stanowić namacalny przykład działania Unii Europejskiej blisko obywatela. Chciałbym też przypomnieć, że szacuje się, iż wprowadzenie w życie rozporządzenia mogłoby pomóc przezwyciężyć co najmniej 30 %, a prawdopodobnie nawet 50 % stwierdzonych przeszkód we współpracy transgranicznej.  Parlament Europejski pozostaje gotowy do negocjacji i otwarty na różne możliwe rozwiązania. Dlatego apeluję do Rady: usiądźmy do stołu negocjacyjnego i porozmawiajmy. Jestem pewien, że nawet jeśli nie będzie to łatwe, to w końcu wspólnie znajdziemy skuteczne rozwiązanie, na które czekają nasze regiony.