Tái chế

Tái chế được hiểu là quá trình thu gom, xử lý rác thải hoặc vật liệu không cần thiết (phế liệu) thành vật liệu mới với khả năng ứng dụng đem lại lợi ích cho con người. Đây là một giải pháp thay thế cho việc thải rác thông thường, nó có thể giúp tiết kiệm vật liệu cũng như giảm việc phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính.
Tái chế có nhiều hiệu quả, giảm việc sử dụng nguồn nguyên liệu tươi (nguyên liệu chưa qua chế biến), giảm tiêu tốn năng lượng, phát thải khí độc ra môi trường (thông qua đốt chất thải) và cuối cùng giúp giảm đáng kể việc ô nhiễm nước rỉ rác từ việc chôn lấp rác thải.

Tái thế là chìa khóa dẫn đến thành công trong việc giảm thiểu chất thải hiện đại và là thành phần trong mô hình phân loại rác hiện nay bao gồm: giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế.

Có một số tiêu chuẩn ISO liên quan đến tái chế như ISO 15270:2008 đối với chất thải nhựa, ISO 14001:2004 về quản lý môi trường đối với tái chế. Việc đảm bảo thực hiện một số tiêu chuẩn ISO liên quan tới tái chế này là lời cam kết của doanh nghiệp trong việc đảm bảo bảo vệ môi trường.

Các vật liệu có thể tái chế bao gồm nhiều loại thủy tinh, giấy, kim loại, nhựa, lốp xe, sản phẩm dệt, và hàng điện tử. Đối với các loại rác thải hữu cơ như xác động thực vật hay thực phẩm được xử lý làm phân bón người ta cũng xem như là một quá trình tái chế chất thải. Chất thải tái chế được thu gom từ các bãi rác, lề đường,... sau đó được phân loại, làm sạch và cuối cùng là tái chế thành vật liệu mới.

Tái chế chất thải có thể hiểu theo một cách đơn giản nhất là vòng tuần hoàn của các loại vật liệu. Là nguồn cung cấp nguyên liệu thô cho cùng một loại sản phẩm. Ví dụ như giấy thải ở văn phòng sau khi được sử dụng người ta có thế tái chế lại và sử dụng nó tại một nơi khác. Nhưng ở mặt khác thì việc sử dụng lại nguồn nguyên liệu như thế này có thể rất khó hoặc đắt hơn nếu so sánh với cùng nguồn nguyên liệu thô cung cấp cho sản xuất một sản phẩm. Vì thế việc tái sử dụng thường được sử dụng nguồn nguyên liệu để sản xuất loại sản phẩm khác như giấy văn phòng có thể dùng để sản xuất bìa cứng. Một trường hợp khác ví dụ việc tái chế chất thải đó là sử dụng lại nguồn nguyên liệu xuất phát từ giá trị nội tại của chúng trong đó người có thể lấy được chì từ ắc–qui ô tô, vàng từ vi mạch, tái sử dụng thủy ngân trong nhiệt kế. Điều này góp phần tận dụng nguồn nguyên liệu cũng như giảm phát thải chất độc hại ra môi trường.

Lịch sử phát triển

Nguồn gốc

Tái chế là việc có từ rất lâu đời trong nhân loại, từ xa xưa con người đã biết tận dụng nguồn nguyên liệu bỏ đi để có thê tái sử dụng như trong thời tiền sử con người có thể sử dụng xương động vật chết đi để làm trang sức hay trong thời phong kiến con người có thể sử dụng lại nguồn sắt thép để tái sử dụng. Việc tái chế chất thải đã được Plato ghi lại từ lâu trước công nguyên cụ thể là vào năm 400 trước công nguyên.

Khảo cổ học đã có những phát hiện quan trọng trong việc chứng minh rằng tái chế có từ rất lâu. Người ta đã phát hiện vào thời kì mà vật liệu khang hiếm con người có xu hướng tận dụng nguồn nguyên liện hơn bằng chứng cho thấy thải ít chất thải ra môi trường hơn (ví dụ như tro, dụng cụ bị hỏng, và đồ gốm), điều này ám chỉ rằng chất thể có thể tái sử dụng trong suốt quá trình khan hiếm vật liệu đó.

Trong thời kì tiền cuộc cách mạng công nghiệp, có nhiều bằng chứng cho thấy đồng và các kim loại phế liệu khác đã được thu thập lại để tái sử dụng. Công việc tái chế giấy được ghi nhận lần đầu tiên vào năm 1031 ở Nhật Bản khi mà các cửa hàng khước từ việc bán giấy. Tại Vương quốc Anh, tro và bụi từ các vụ cháy rừng hoặc gỗ được thu thập lại bởi những người hốt rác và sử dụng như một loại vật liệu cơ bản để sản xuất gạch.

Việc tái chế chai nước đã đem lại một khoản tiền khổng lồ cho các nhà máy tại Anh và Ireland vào năm 1800, đặc biệt đối với Schweppes. Hệ thống hoàn tiền sau khi tái sử dụng được thiết lập ở ngân hàng Thụy Sĩ vào năm 1884, một trong những phát minh có ảnh hưởng đối với ngành giải khát và tái chế là lon kim loại ra đời vào năm 1982. Nững đạo luật về tái chế đã được ban hành dẫn đến việc tái chế được sử dụng nâng cao, người ta ước tính trung bình chai thủy tinh có thể sử dụng đến 20 lần.

Trong thời kì chiến tranh

Sự phát triển của ngành công nghiệp hóa học đã dẫn đến nhiều loại vật liệu mới ra đời vào cuối thế kỉ 19, tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp vật liệu điều kiện quan trọng cho việc phát minh nhiều loại sản phẩm mới trên thị trường. Nhiều sản phẩm đã được tạo ra điển hình như người ta có thể tạo ra sợi từ rơm, chứng tỏ bất kì thứ gì điều có thể có giá trị của nó và mọi thứ điều được tận dụng nếu biết nó áp dụng cho có giá trị.
Tái chế là vấn đề nổi bật trong chiến tranh thế giới thứ 2. Trong quá trình của cuộc chiến thì những hạn chế của vấn đề tài chính cộng với sự khan hiếm nguồn nguyên liệu một cách trầm trọng đã thúc đẩy các quốc gia đẩy mạnh vấn đề tái sử dụng vật liệu và hàng hóa. Tuy nhiên một lượng khổng lồ các vật liệu đã qua sử dụng trong chiến tranh như quần áo, vỏ súng đạn... điều này khuyến khích người dân sử tận dụng lại nguồn nguyên liệu này để phục vụ tối đa cho đời sống trong giai đoạn khó khăn. Việc tận dụng nguồn nguyên liệu này tức là tạo nguồn sức mạnh hơn cho cuộc chiến, thúc đẩy cơ hội chiến thắng. Nhận thấy điều này các chính phủ kêu gọi người dân hiến kim loại và tận dụng lại nguồn vật liệu như một hành động yêu nước.

Sau chiến tranh

Vào năm 1970 nguồn nguyên liệu năng lượng ngày càng khan hiếm, bắt buộc phải có một lượng đầu tư đáng kể trong việc tái chế chất thải. Đối với nhôm việc tái chế chỉ đồi hỏi 5% nguồn năng lượng cần thiết cho việc sản xuất mới. Các nguồn nguyên liệu khác như thủy tinh, giấy và kim loại khác ít tiết kiệm năng lượng hơn nhưng vẫn là một con số đáng kể.

Việc tiêu dùng các mặt hàng điện tử như Ti vi đã phổ biến từ đầu những năm 1920 nhưng phải đến năm 1991 người ta mới bắt đầu quan tâm việc tái chế. Tiến trình tái chế chất thải đầu tiên được thực hiện ở Thụy Sĩ bắt đầu bằng việc thu mua các tủ lạnh hư cũ, dần dần mở rộng ra đối với tất cả các thiết bị. Nếu việc tái chế chất thải điện tử này không được lên kế hoạch thì các quốc gia phải đối mặt với lượng rác thải khổng lồ có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao. Một cách giải quyết tiêu cực được tiến hành là xuất khẩu rác thải sang các nước không phát triển, nhằm giảm chi phí tái chế. Nhu cầu về chất thải điện tử ở Châu Á ngày càng tăng khi người ta nhận thấy có thể chiết xuất các loại vật liệu có giá trị như đồng, bạc, sắt, silicon, niken và vàng trong quá trình tái chế. Vào những năm 2000 việc gia tăng một các nhanh chóng của chất thải, đặc biệt đối với Châu Âu vào những năm 2002 là khu vực có lượng rác thải công nghệ cao nhất.

Theo số liệu thống kê vào năm 2014 thì Liên minh Châu Âu chiếm 50% thị phần toàn cầu trong công nghiệp xử lý và tái chế chất thải, với hơn 60.000 công ty sử dụng 500.000 người, doanh thu là 24 tỷ Euro. Các quốc gia ở Châu Âu có tỉ lệ tái chế ở mức trung bình là 39%, một số nước có tỷ lệ tái chế đạt 65% vào năm 2013.

Các chính phủ đã sử dụng khả năng mua của mình để tăng nhu cầu tái chế thông qua cái họ gọi là "chính sách mua sắm". Các chính sách này thực chất là "sự để dành", dự trữ một khoản chi tiêu nhất định chỉ dành cho các sản phẩm tái chế hoặc các chương trình "ưu đãi về giá" được cung cấp bởi ngân sách khi mua lại các vật dụng tái chế. Các quy định bổ sung có thể nhắm mục tiêu vào các trường hợp cụ thể như ở Hoa Kỳ, Cơ quan Bảo vệ Môi trường yêu cầu mua dầu, giấy, lốp xe và cách điện xây dựng từ nguồn tái chế hoặc tinh chế bất cứ khi nào có thể. Chất lượng tái chế thường nói đến lượng nguyên liệu thô mục tiêu được tạo ra là bao nhiêu so với lượng vật liệu không phải mục tiêu và các vật liệu không tái chế. Một tỷ lệ khá lớn lượng vật liệu không phải mục tiêu và vật liệu không tái chế gây khó khăn trong việc đạt mục tiêu tái chế chất lượng cao. Nếu chất tái chế có chất lượng kém, thì sẽ có xu hướng giảm xuống việc tái chế hoặc, trong trường hợp cực đoan, có thể đổi các phương án thu hồi khác hoặc được chôn lấp. Ví dụ, để tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất lại các sản phẩm thủy tinh rõ ràng, có những hạn chế chặt chẽ đối với thủy tinh màu đi vào quá trình tái phân hủy.

Chất lượng tái chế không chỉ hỗ trợ việc tạo ra các sản phảm tái chế chất lượng cao mà còn mang lại những lợi ích về môi trường đáng kể bằng cách giảm, tái sử dụng và bảo quản sản phẩm khỏi các bãi chôn lấp. Tái chế chất lượng cao có thể giúp hỗ trợ tăng trưởng trong nền kinh tế bằng cách tối đa hóa giá trị kinh tế của chất thải thu được. Mức thu nhập cao từ việc bán sản phẩm được tái chế có chất lượng cao có thể mang lại giá trị có ý nghĩa đối với chính quyền địa phương, hộ gia đình và doanh nghiệp. Theo đuổi tái chế chất lượng cao cũng có thể cung cấp cho người tiêu dùng và doanh nghiệp sự tự tin trong ngành quản lý chất thải, tài nguyên và có thể khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực đó.

Có rất nhiều hành động dọc theo chuỗi cung cấp tái chế có thể ảnh hưởng và ảnh hưởng đến chất lượng vật liệu tái chế. Nó liên quan đến nhà sản xuất có chất thải mà không có các kế hoạch cũng như quy trinh cụ thể trong thu gom, tái chế chất thải. Điều này có thể gây ảnh hưởng đến chất lượng của sản phẩm tái chế cuối cùng hoặc cần tốn thêm kinh phí trong yêu cầu loại bỏ những chất liệu này ở các giai đoạn sau của quá trình tái chế. Vận chuyển và nén chặt có thể làm khó tách biệt vật liệu thành từng loại riêng biệt trong quá trình tái chế. Các cơ sở phân loại không phải là một trăm phần trăm có hiệu quả trong việc phân loại vật liệu ban đầu, mặc dù cải tiến về công nghệ và chất lượng tái chế có thể làm mất chất lượng sản phầm cuối cùng. Việc lưu trữ các vật liệu bên ngoài nơi sản phẩm có thể bị ướt có thể gây ra vấn đề cho việc xử lý sơ bộ lại. Các cơ sở tái chế có thể yêu cầu các bước sắp xếp thêm để giảm lượng vật liệu không là mục tiêu và không tái chế được. Mỗi một công việc trong quy trình tái chế phục vục cho việc đảm bảo chất lượng tái chế.

Hoạt động tái chế của người tiêu dùng

Thu gom

Có nhiều hệ thống khác nhau đã được thiết lập để thu gom chất thải có thể tái chế được từ sinh hoạt của con người. Các hệ thống này đảm bảo sự cân bằng về mặt tiện lợi cũng như chi phí mà chính phủ phải bỏ ra. Ba thành phần quan trọng của dự án là: Trung tâm thanh toán, trung tâm thu lại và hệ thống thu gom.

Phân loại

Khi vật liệu được thu gom và đưa đến các trung tâm phân loại vật liệu thì cần phải được phân loại. Một số loài thực vật có thể sắp xếp các vật liệu một cách tự động, quá trình này được gọi là tái chế đơn dòng. Nhiều loại vật liệu được sắp xếp như giấy, các loại nhựa, thủy tinh, kim loại, phế liệu thực phẩm và hầu hết các loại pin. Sự gia tăng 30% tỷ lệ tái chế đã được nghiên cứu trong khu vực mà loài thực vật này tồn tại.

Quá trình tái chế cũng như tái sử dụng vật liệu tái chế đã chứng minh được lợi thế bởi vì nó làm giảm lượng rác thải được gửi đến các bãi chôn lấp, bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính, và tạo việc làm mới. Các nguyên liệu tái chế cũng có thể được chuyển thành các sản phẩm mới có thể được tiêu thụ trở lại, như giấy, nhựa và thủy tinh. Trọng tâm của nhiều chương trình tái chế được thực hiện đối với rác thải ngành công nghiệp là hiệu quả về chi phí của tái chế. Tính chất phổ biến của bao bì bằng bìa cứng làm cho bìa cứng là một sản phẩm thải thường được tái chế bởi các công ty chuyên chở hàng nặng nề, các cửa hàng bán lẻ, kho hàng và nhà phân phối hàng hoá. Các ngành công nghiệp khác xử lý thích hợp các sản phẩm tùy thuộc vào tính chất của các chất thải có mặt.

Thủy tinh, gỗ, bột giấy và các nhà sản xuất giấy có thể xử lý trực tiếp như các vật liệu tái chế thông thường; Tuy nhiên, lốp xe cao su cũ có thể được thu gom và tái chế bởi các đại lý lốp xe độc lập cho một lợi nhuận. Mức độ tái chế kim loại thường thấp. Trong năm 2010, Hội đồng Tài nguyên Quốc tế do Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) tổ chức đã đưa ra các báo cáo về trữ lượng kim loại tồn tại trong xã hội và tỷ lệ tái chế của chúng. Hội đồng báo cáo rằng sự gia tăng việc sử dụng kim loại trong suốt thế kỉ 20 và những năm đầu thế kỷ 21 đã dẫn tới sự thay đổi đáng kể các khoáng sản kim loại và thay đổi các ứng dụng trong xã hội trên mặt đất. Ví dụ, lượng đồng sử dụng đồng ở Mỹ tăng từ 73 lên 238&nbsp;kg / người / năm giữa năm 1932 và năm 1999. Các tác giả báo cáo nhận định rằng nếu tái chế được thì khoáng sản kim loại nằm trên mặt đất chứ không phải dưới lòng đất. Tuy nhiên, họ nhận thấy rằng tỷ lệ tái chế của nhiều kim loại là rất thấp. Báo cáo cho thấy rằng tỷ lệ tái chế của một số kim loại quý được sử dụng trong các ứng dụng như điện thoại di động, pin cho xe hybrid và pin nhiên liệu quá thấp mà trừ khi tỷ lệ tái chế trong tương lai của cuộc sống được gia tăng đáng kể các kim loại quan trọng sẽ trở nên không có sẵn để sử dụng trong công nghệ hiện đại.

Quân đội cũng tái chế một số kim loại. Chương trình Xử lý Tàu của Hải quân Hoa Kỳ sử dụng việc phá vỡ tàu để lấy lại thép cũ. Tàu cũng có thể bị chìm đắm để tạo ra một rạn san hô nhân tạo. Uranium là một loại kim loại có chất lượng cao hơn chì và titan cho nhiều mục đích quân sự và công nghiệp. Uranium còn sót lại từ việc chế biến nó thành vũ khí hạt nhân và nhiên liệu cho lò phản ứng hạt nhân được gọi là Uranium đã cạn kiệt, và nó được sử dụng bởi tất cả các khu quân sự của quân đội Hoa Kỳ, sử dụng cho vỏ đạn xuyên vỏ và che chắn.

Ngành xây dựng có thể tái chế bê tông và vỉa hè mặt đường cũ, bán nguyên liệu thải để thu được lợi nhuận.

Một số ngành công nghiệp, như ngành năng lượng tái tạo và công nghệ quang điện mặt trời, đặc biệt, đang chủ động trong việc thiết lập các chính sách tái chế thậm chí trước khi có nguồn thải dồi giàu.

Tái chế chất dẻo là khó khăn hơn, vì hầu hết các chương trình tái chế không thể đạt đến mức chất lượng cần thiết. Tái chế PVC thường dẫn đến việc cắt giảm chất liệu, nghĩa là chỉ những sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng thấp mới có thể được chế tạo bằng vật liệu tái chế.

Mã tái chế

Mục đích của mã tái chế để đáp ứng nhu cầu của người tái chế trong khi cung cấp cho nhà sản xuất một hệ thống thống nhất và một hệ thống mã hóa được phát triển. Mã tái chế cho chất dẻo cho ngành sản xuất nhựa đã đucợ thông qua bởi Hiệp hội Công nghiệp Nhựa vào năm 1988. Bởi vì lượng rác cần tái chế đa phần là chai và nhựa nên mã tái chế đã cung cấp thông tin ban đầu cho người tái chế để việc tái chế được thuận lợi hơn. Các sản phẩm nhựa được in từ số 1 – 7 tùy thuộc vào loại nhựa. Loại 1 (polyethylene terephthalate) thường được in cho nước giải khát và chai nước. Loại 2 (polyethylene mật độ cao) được in cho hầu hết các chất dẻo cứng như bình sữa, chai giặt tẩy rửa, và một số dụng cụ nấu ăn. Loại 3 (polyvinyl chloride) bao gồm các mặt hàng như chai dầu gội, rèm tắm, thẻ tín dụng, dây kéo, thiết bị y tế, siding, và đường ống. Loại 4 (polyethylene mật độ thấp) được in cho túi mua sắm, chai squeezable, túi quần áo, quần áo, đồ nội thất, và thảm. Loại 5 là polypropylene được in cho chai xi rô, ống hút, và một số phụ tùng ô tô. Loại 6 là polystyren in cho các khay thịt, hộp trứng, hộp đựng vỏ sò, và các hộp đĩa. Loại 7 in cho tất cả các loại nhựa khác như vật liệu chống đạn, chai nước 3 và 5 gallon, và kính mát. Trong đó loại 1 và 2 thường được tái sử dụng

Tác động kinh tế

Tái chế các thải có tác động đến nền kinh tế. Nó ảnh hưởng đến việc cung cấp nguồn nguyên liệu, việc làm cũng như môi trường trong nền kinh tế. Tái chế rác thải cung cấp nguyên liệu cho các ngành kinh tế. Một lượng lớn nguyên liệu được cung cấp cho nền kinh tế qua tái chế. Hàng trăm ngàn người làm việc trong lĩnh vực tái chế chất thải. Người ta nói rằng đem 10.000 tấn chất thải đến bãi chôn lấp sẽ tạo ra 6 việc làm trong khi tái chế 10.000 tấn chất thải có thể tạo ra hơn 36 việc làm. Tuy nhiên, hiệu quả chi phí của việc tạo thêm việc làm vẫn chưa được chứng minh. Theo Nghiên cứu Thông tin Kinh tế Tái chế của Hoa Kỳ, có hơn 50.000 cơ sở tái chế đã tạo ra hơn một triệu việc làm tại Hoa Kỳ. Hai năm sau khi thành phố New York tuyên bố rằng việc thực hiện các chương trình tái chế với khẩu hiệu "dòng chảy trong thành phố", lãnh đạo thành phố New York nhận ra rằng một hệ thống tái chế có hiệu quả có tiết kiệm thành phố trên 20 triệu USD mỗi năm.

Một số khu vực nhất định gặp khó khăn trong việc sử dụng dẫn đến xuất khẩu sản phẩm tái chế. Vấn đề này phổ biến nhất với thủy tinh: cả Anh và Hoa Kỳ nhập khẩu một lượng lớn rượu vang đóng chai trong thủy tinh xanh. Mặc dù phần lớn thủy tinh này được gửi đến qua tái chế, vùng trung tâm phía Tây Hoa Kỳ không có đủ số lượng sản phẩm rượu để sử dụng tất cả các vật liệu tái chế. Tương tự, phía tây bắc Hoa Kỳ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm thị trường cho sản phẩm tái chế, với số lượng lớn các nhà máy bột giấy trong khu vực cũng như sự gần gũi với thị trường Châu Á. Tuy nhiên, ở các khu vực khác của Hoa Kỳ, nhu cầu về giấy in báo đã sử dụng đã có sự thay đổi lớn.

Tại một số bang của Hoa Kỳ, một chương trình gọi là RecycleBank trả tiền cho mọi người để tái chế, nhận tiền từ các chính quyền địa phương để giảm diện tích bãi chôn lấp phải mua. Nó sử dụng việc phân loại rác tác biệt tại nhà.

Tỷ lệ tham gia của cộng đồng

Những thay đổi đã được chứng minh làm tăng tỷ lệ tái chế bao gồm:
- Phân loại rác tại nhà.
- Thanh toán cho việc bỏ rác.

"Từ năm 1960 đến năm 2000, sản lượng nhựa thế giới tăng gấp 25 lần, trong khi thu hồi nguyên liệu vẫn dưới 5%". Nhiều nghiên cứu đã đề cập đến hành vi và chiến lược tái chế để khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào các chương trình tái chế. Người ta đã lập luận rằng hành vi tái chế không phải là điều tự nhiên vì nó đòi hỏi một sự tập trung và đánh giá cao về kế hoạch dài hạn, trong khi con người đã phát triển để được nhạy cảm với mục tiêu sống còn ngắn hạn; và để vượt qua được khuynh hướng bẩm sinh này, giải pháp tốt nhất là sử dụng áp lực xã hội để bắt buộc tham gia vào các chương trình tái chế. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây đã kết luận rằng áp lực xã hội là không thể kiểm soát được trong bối cảnh này. Một lý do cho điều này là áp lực xã hội hoạt động tốt trong các nhóm nhỏ từ 50 đến 150 cá thể, nhưng không phải trong cộng đồng với dân số hàng triệu người như chúng ta thấy ngày nay. Trong một nghiên cứu của nhà tâm lý học xã hội Shawn Burn, người ta nhận thấy rằng việc tiếp xúc người với người trong khu phố là cách hiệu quả nhất để tăng tái chế trong một cộng đồng]]. Trong nghiên cứu của mình, ông đã có 10 nhà lãnh đạo nói chuyện với hàng xóm của mình và thuyết phục họ tái chế. Các so sánh đã được gửi, tài liệu quảng cáo thúc đẩy tái chế. Người ta phát hiện ra rằng những người hàng xóm được các nhà lãnh đạo khối của họ liên hệ bằng cá nhân tái chế dụng hơn nhóm mà không có liên hệ cá nhân. Nhiều trường đã tạo ra các câu lạc bộ nhận thức về tái chế để giúp sinh viên trẻ có cái nhìn sâu sắc về việc tái chế. Các trường này tin rằng các câu lạc bộ thực sự khuyến khích sinh viên không chỉ tái chế ở trường mà còn ở nhà nữa.

Xem thêm
Tái chế chất dẻo
Phế liệu

Chú thích

Liên kết ngoài