undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Nam Tuyền Phổ Nguyện

Nam Tuyền Phổ Nguyện (zh. nánquán pǔyuàn 南泉普願, ja. nansen fugan), 738-835, là Thiền sư Trung Quốc, một trong những môn đệ lừng danh của Mã Tổ Đạo Nhất và là thầy của một học trò không kém uy dũng là Triệu Châu Tòng Thẩm. Ngoài Triệu Châu ra, sư còn 17 đệ tử nối pháp nhưng không ai vượt qua pháp lực (法力) của hai vị Triệu Châu và Trường Sa Cảnh Sầm. Sư được nhắc đến nhiều trong các tập công án như Bích nham lục (Công án 28, 31, 40, 63, 64) và Vô môn quan (14, 19, 27, 34).

Cơ duyên

Sư họ Vương, quê ở Tân Trịnh, Trịnh Châu, xuất gia từ nhỏ. Trước khi đến tham vấn Mã Tổ, mong đạt được yếu chỉ "giáo ngoại biệt truyền", sư đã học kĩ giáo lý của Pháp tướng, Tam luận và Hoa Nghiêm tông. Đến Mã Tổ, sư bỗng dưng đại ngộ, "được cá quên nơm".

Một hôm, sư bưng cháo cho chúng, Mã Tổ hỏi: "Trong thùng này, thông là cái gì?" Sư đáp: "Ông già nên ngậm miệng, nói năng làm gì?" Mã Tổ nghe vậy bèn thôi.

Pháp ngữ

Rời Mã Tổ, sư đến núi Nam Tuyền cất am ở ẩn, hơn 30 năm không xuống núi. Sau đó, một vị quan lên thỉnh sư xuống dạy pháp và từ đây, học giả bốn phương đua nhau đến. Những lời dạy hùng dũng, có lúc lại "ngược", mâu thuẫn với lời của những vị Thiền sư khác của sư được nhiều người trong giới thiền hâm mộ và lấy đó làm thoại đầu.

Sư thượng đường:

:"Các ông, Lão tăng lúc mười tuổi đã biết kế sống, có ai biết kế sống ra trình, sẽ cùng người ấy thương lượng, người ấy mới đáng ở núi."
:Sư lặng thinh giây lâu nói: "Vô sự! Trân trọng! Mỗi người đều tu hành."
Đại chúng vẫn ngồi yên, sư bảo:
:"Huynh đệ người thời nay gánh Phật để trên vai mà đi, nghe Lão tăng nói ‘Tâm chẳng phải Phật, trí chẳng phải đạo’ bèn hội họp suy nghĩ. Lão tăng không có chỗ để các ngươi suy nghĩ. Nếu các ngươi trói hư không lấy gậy đập được, Lão tăng sẽ cho suy nghĩ."
:Có vị tăng hỏi Sư: "Trong hư không có một hạt châu là sao lấy được?"
:Sư bảo: "Chặt tre làm thang bắc trong hư không lấy."
:Tăng hỏi: "Trong hư không làm sao bắc thang?"
:Sư hỏi lại: "Ngươi nghĩ thế nào lấy?"
Sư sắp tịch, một vị tăng hỏi:
:"Sau khi Hoà thượng trăm tuổi đi về chỗ nào?"
:Sư bảo: "Làm con trâu dưới núi."
:Tăng hỏi: "Con theo Hoà thượng được chăng?"
:Sư đáp: "Nếu ngươi muốn theo ta phải ngậm theo một bó cỏ."

Niên hiệu Thái Hoà thứ tám, ngày rằm tháng hai, sư có chút bệnh bảo chúng: "Sao che đèn huyễn lâu vậy, chớ bảo ta có đi lại!" Nói xong, sư viên tịch, thọ 87 tuổi. Những lời dạy của sư được ghi lại trong Trịnh Châu Nam Tuyền Phổ Nguyện Thiền sư quảng lục.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
Thích Thanh Từ: Thiền sư Trung Hoa I-III. TP HCM 1990, 1995.
Dumoulin, Heinrich:
:Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
:Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.
Đệ tam Đế chế

Đệ tam Đế chế hay Đế chế thứ ba có thể là:

Đệ tam Đế chế Bulgaria, sử dụng cho Bulgaria trong giai đoạn 1908–1946.
Đệ tam Đế chế Đức, một tên khác để chỉ nhà nước Đức Quốc xã (1933-1945).
Đệ tam Đế chế Ba Tư, đôi khi dùng để chỉ Đế quốc Sassanid (224–651)
Ý nghĩa khác:
3rd Empire Awards, một giải thưởng phim ở Anh.

Xem thêm
Đế chế
Đệ nhất Đế chế
Đệ nhị Đế chế
Năm thiên văn

Năm thiên văn, hay năm sao hay năm theo sao là khoảng thời gian trung bình để Mặt Trời trở lại cùng một vị trí khi so sánh với các ngôi sao của bầu trời. Năm thiên văn thực chất là chu kỳ quỹ đạo của Trái Đất. Năm thiên văn tương đương với 365,2564 ngày mặt trời trung bình. Năm thiên văn dài hơn năm chí tuyến 20 phút và 24 giây.

Do Mặt Trời và các ngôi sao không thể quan sát cùng một lúc nên điều này cần phải được giải thích một chút. Nếu như một người quan sát bầu trời phía đông vào lúc bình minh thì các ngôi sao cuối cùng nhìn thấy không phải ngày nào cũng vậy. Trong khoảng 1 tuần hay dài hơn một chút người đó có thể thấy chúng dịch chuyển về phía trước (sang phía tây hơn nữa). Ví dụ, trong tháng Bảy ở bắc bán cầu người ta không thể thấy chòm sao Lạp Hộ (Orion) vào lúc bình minh, nhưng trong tháng Tám thì nó bắt đầu xuất hiện. Trong một năm, tất cả các chòm sao "quay" ngang qua bầu trời.

Nếu người quan sát có thói quen quan sát bầu trời trước lúc rạng đông trong nhiều ngày thì chuyển động này càng dễ nhận ra và dễ dàng đo đạc hơn là sự di chuyển bắc-nam của điểm Mặt Trời mọc ở đường chân trời, và đây là định nghĩa của năm chí tuyến mà lịch Gregory dựa vào. Điều này cũng giải thích tại sao nhiều nền văn minh bắt đầu năm của họ vào ngày đầu tiên xuất hiện của một ngôi sao đặc biệt nào đó (ví dụ sao Thiên Lang (Sirius)) có thể quan sát được từ Trái Đất vào lúc rạng đông. Trong Works and Days của Hesiod, thời gian trong năm để gieo hạt, thu hoạch mùa màng v.v được tính theo tham chiếu tới lần xuất hiện đầu tiên của các ngôi sao nhất định.

Cho đến thời kỳ của Hipparchus, các năm được đo theo các ngôi sao đã được coi là chính xác như năm chí tuyến. Trên thực tế, năm thiên văn dài hơn một chút so với năm chí tuyến. Sự khác biệt này sinh ra bởi hiện tượng tuế sai của trục Trái Đất. Một năm thiên văn là tương đương với 1 + 1/26000 hay 1,000039 năm chí tuyến.

Xem thêm
Năm điểm cận nhật
Năm Julius (thiên văn)
Năm chí tuyến

Tham khảo

ru:Сидерический год
Năm điểm cận nhật

Năm điểm cận nhật, hay năm cận điểm, (anomalistic year) là khoảng thời gian để Trái Đất thực hiện xong một vòng chuyển động của nó đối với các điểm tận cùng quỹ đạo của nó. Quỹ đạo của Trái Đất có dạng hình elip; các điểm tận cùng quỹ đạo của nó là: điểm cận nhật khi Trái Đất ở gần Mặt Trời nhất (năm 2000 diễn ra vào ngày 2 tháng 1) và điểm viễn nhật khi Trái Đất ở xa Mặt Trời nhất (năm 2000 diễn ra vào ngày 2 tháng 7). Do các nhiễu loạn về lực hấp dẫn gây ra bởi các hành tinh khác, hình dạng và định hướng quỹ đạo là không cố định, và các điểm tận cùng quỹ đạo chuyển động chậm đối với hệ quy chiếu cố định. Vì thế năm điểm cận nhật là dài hơn một chút so với năm thiên văn. Nó cũng dài hơn năm chí tuyến trung bình (nền tảng của lịch Gregory) và vì thế thời điểm diễn ra khi Trái Đất đi vào điểm cận nhật tiến dần dần lên mỗi năm. Nó mất 21.000 năm chí tuyến trung bình để quỹ đạo elip chuyển động một vòng tương đối với các ngôi sao cố định, hay để cho một trong hai điểm tận cùng quỹ đạo thực hiện việc đi qua các ngày của năm Julius (hoặc năm Gregory).

Như vậy, 21.000 năm chí tuyến trung bình = 20.999 năm điểm cận nhật. Hay 1 năm điểm cận nhật = 1,000047621 năm chí tuyến trung bình (khoảng 365,2596 ngày)

Thời gian trung bình của năm điểm cận nhật là: 365,259635864 ngày (365 ngày 6 giờ 13 phút 52 giây) (tại kỷ nguyên J2000).

Xem thêm
Năm thiên văn
Năm chí tuyến
Năm Julius (thiên văn)

Tham khảo
Cấu trúc hệ thống laser

Cấu trúc hệ thống laser phần lớn gồm 3 phần:
Nguồn năng lượng (thường gọi là nguồn bơm);
Môi trường kích thích, hay môi trường laser;
Gương hay hệ thống gương, tạo nên hệ thống khuếch đại quang học.

Nguồn bơm là phần cung cấp năng lượng cho hệ thống laser. Ví dụ bao gồm cực phóng điện, đèn nháy, đèn hồ quang, ánh sáng từ laser khác. Việc lựa chọn loại nguồn bơm nào để sử dụng chủ yếu dựa vào môi trường kích thích là loại gì, và điều này là yếu tố chủ chốt quyết định cách mà năng lượng truyền vào trong môi trường. Laser He-Ne dùng cực phóng điện trong hỗn hợp khí heli Neon. Laser Nd:YAG dùng ánh sáng hội tụ từ đèn nháy Xenon. Laser từ đôi nguyên tử có Heli dùng phản ứng hóa học để nạp năng lượng.

Môi trường kích thích là yếu tố chính quyết định bước sóng và các tính chất khác của tia laser. Có hàng trăm môi trường kích thích có thể làm được. Môi trường kích thích bị kích thích bằng nguồn bơm tạo ra sự kích thích đồng đều giữa các electron, điều cần thiết cho sự phát xạ kích thích các hạt photon, dẫn đến hiện tượng khuếch đại ánh sáng.
Ví dụ về các loại laser:

Dạng lỏng, như laser sử dụng chất nhuộm. Sử dụng các dung môi như metan, etan... thêm vào chất nhuộm hữu cơ chiết xuất từ thực vật (coumarin, rhomadine và florescen). Cấu trúc của chất nhuộm quyết định bước sóng hoạt động của laser.
Dạng khí, dùng argon, cacbonic, krypton, hoặc hỗn hợp Heli-Neon. Các loại này sử dụng nguồn bơm là ắc quy.
Dạng rắn, như tinh thể và gương. Chất rắn chủ đạo pha thêm các tạp chất như crôm, neodymium hay titan. Chất rắn chính thường là YAG(Ytri, Nhôm và Garnet), YLF(Ytri, Lithi, Flo), sapphia (oxit nhôm), gương silica. Ví dụ: Nd:YAG, Ti:sapphia, Cr:rubi (hồng ngọc), Cr:LiSAF, Er:YLF và Nd:glass. Sử dụng đèn nháy hay ánh sáng từ laser khác làm nguồn kích thích.
Laser bán dẫn, trong đó sự chuyển động của hạt electron giữa vật chất với tầng điện tích khác nhau tạo ra hiệu ứng laser. Laser bán dẫn thường gọn nhẹ, dùng làm các thiết bị cho đĩa hát. Xem thêm laser diode.

Các máy khuếch tán ánh sáng có 2 gương song song đặt ở hai đầu, một bên mạ bạc phản xạ toàn phần, bên kia là mặt bán mạ cho phép khoảng 50% ánh sáng phản xạ, 50% ánh sáng truyền qua. Ánh sáng từ trong môi trường, tạo ra từ sự kích thích, phản xạ qua lại bởi các gương trong môi trường, vì thế các photon tích tụ lên nhiều lần trước khi lấy ra từ mặt gương bán mạ. Trong các laser phức tạp, có từ 4 gương trở lên được sử dụng. Sự thiết kế và sắp xếp các mặt gương quyết định bước sóng và các yếu tố khác ảnh hưởng đến hệ thống laser.

Xem thêm
Laser
Danh sách các loại laser

Tham khảo
TRIZ

Lý thuyết giải các bài toán sáng chế (theo tiếng Nga là Теория решения изобретательских задач, chuyển tự Teoriya Resheniya Izobreatatelskikh Zadatch, viết tắt TRIZ) là phương pháp luận tìm kiếm những giải pháp kỹ thuật mới, cho những kết quả khả quan, ổn định khi giải những bài toán khác nhau, thích hợp cho việc dạy và học với đông đảo quần chúng. Tác giả của TRIZ, G.S. Altshuller, bắt đầu nghiên cứu, xây dựng lý thuyết từ 1946. Tiền đề cơ bản của TRIZ là: các hệ kỹ thuật phát triển tuân theo các quy luật khách quan, nhận thức được. Chúng được phát hiện và sử dụng để giải một cách có ý thức những bài toán sáng chế. TRIZ được xây dựng như là một khoa học chính xác, có lĩnh vực nghiên cứu riêng, các phương pháp riêng, ngôn ngữ riêng, các công cụ riêng. Hạt nhân của TRIZ là thuật toán giải các bài toán sáng chế (viết tắt theo tiếng Nga là ARIZ).

ARIZ là một chương trình các hành động tư duy có định hướng, được kế hoạch hóa. Nó có mục đích tổ chức hợp lý và làm tích cực hóa tư duy sáng tạo, bước đầu tạo cơ sở cho lý thuyết chung về tư duy định hướng. ARIZ có tính logic và linh động. Về mặt logic, ARIZ có tác dụng phân nhỏ bài toán sáng chế thành từng phần, vừa sức với người giải bình thường. Về mặt linh động, nó khai thác tới mức lớn nhất mặt mạnh của từng người giải như kiến thức, kinh nghiệm, trí tưởng tượng, linh tính... và hạn chế mặt yếu như tính ỳ tâm lý, sự phân tán trong suy nghĩ. Lợi ích của ARIZ nói chung là nâng cao hiệu suất tư duy sáng tạo giải quyết vấn đề và ra quyết định.

Ý nghĩa của TRIZ và ARIZ là ở chỗ xây dựng tư duy định hướng nhằm đi đến lời giải bằng con đương ngắn nhất dựa trên các quy luật phát triển các hệ kỹ thuật và sử dụng chương trình tuần tự các bước, có kết hợp một cách hợp lý 4 yếu tố: tâm lý, logic, kiến thức và trí tưởng tượng. TRIZ được dùng kết hợp với những phương pháp kinh tế-tổ chức (như phương pháp phân tích giá thành-chức năng, gọi tắt là FSA) tạo nên công cụ tổng hợp và có hiệu lực mạnh mẽ tác động tốt đến sự phát triển công nghệ.

Lý thuyết TRIZ các bạn cần tìm đọc và nghiên cứu, nó là môn khoa học sáng tạo có thể nói là biến những khả năng sáng tạo vô lý thành hiện thực thông qua các phương pháp luận và loại trừ.

Xem thêm
6 Sigma
5 Whys

Tham khảo
Kashmir

, Pakistan và Trung Quốc.]]
Kashmir (Tiếng Kashmir: کشیر / कॅशीर; Tiếng Hindi: कश्मीर; Tiếng Urdu: کشمیر; Tiếng Duy Ngô Nhĩ: كەشمىر; Tiếng Shina: کشمیر) là khu vực phía tây bắc của tiểu lục địa Ấn Độ. Cho đến giữa thế kỷ 19, thuật ngữ Kashmir dùng để chỉ thung lũng giữa dãy Himalaya lớn và dãy Pir Panjal. Ngày nay, địa danh này biểu thị một khu vực lớn hơn bao gồm các vùng được Ấn Độ quản lý như Jammu và Kashmir (trong đó bao gồm Jammu, Thung lũng Kashmir, và Khu vực Ladakh), các vùng lãnh thổ Pakistan quản lý: Azad Kashmir và Gilgit-Baltistan, và khu vực được Trung Quốc quản lý: Aksai Chin và Trans-Karakoram Tract.

Kashmir trở thành bang hoàng lớn thứ hai tại Ấn Độ thuộc Anh, được tạo ra sau sự thất bại của người Sikh ở cuộc chiến tranh Anh-Sikh lần thứ nhất. Hiệp ước Amritsar được ký kết năm 1846, người Anh chính thức hóa việc bán lại vùng Kashmir cho Gulab Singh với giá 7.500.000 rupee. Gulab Singh, đã trở thành nhà lãnh đạo mới của Kashmir. Sự cai trị của con cháu ông sau này, dưới sự giám hộ của Hoàng gia Anh, kéo dài cho đến năm 1947, sau đó Kashmir đã trở thành một lãnh thổ tranh chấp, nay do ba nước: Ấn Độ, Pakistan, và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa kiểm soát và tuyên bố chủ quyền.

Từ nguyên

Thuật ngữ

Lịch sử

Dưới thời Sikh cai trị

Tranh chấp Kashmir

Phiên vương quốc

1947 và 1948

Trạng thái hiện tại và đơn vị hành chính

Địa lý

Khí hậu

Động thực vật

Nhân khẩu

Kinh tế

Vận tải

Trong văn hóa

Xem thêm
Danh sách các núi cao nhất thế giới
Tham khảo
Bắc Dvina

Bắc Dvina hay Dvina bắc (tiếng Nga: Северная Двина) là một con sông ở miền bắc nước Nga chảy vào vịnh Dvina của Bạch Hải. Chiều dài của nó là 745 km (462 dặm). Con sông này gần như phù hợp cho ngành vận tải đường thủy trên toàn bộ chiều dài của nó và chủ yếu được sử dụng để vận chuyển gỗ. Nó chảy qua các tỉnh Vologda và Arkhangelsk.

Cần phân biệt nó với sông Tây Dvina (Dvina tây).

Các thành phố dọc bờ sông

Từ đầu nguồn tới cửa sông:

Veliki Ustyug (Ustyug vĩ đại)
Kotlas
Novodvinsk
Arkhangelsk
Severodvinsk, hải cảng; xa hơn về phía tây tính từ vùng châu thổ.

Các sông nhánh chính
Con sông này được tính từ chỗ hợp lưu của hai con sông là Sukhona (Suhona) và Yug.
Pinega
Uftyuga
Vaga
Vychegda
Yemtsa
Tham khảo

Liên kết ngoài
Bắc Dvina
Thể loại:Cộng đồng

Một cộng đồng là một thể thống nhất các đối tượng sống trong cùng một môi trường. Mà trong đó, mỗi thành phần có thể là thực vật hoặc động vật sống; bất kể đó là loài nào, kích thước ra sao. Đặc tính chung của cộng đồng được thể hiện và tương tác lẫn nhau bằng rất nhiều cách.
Tốc độ quỹ đạo

Tốc độ quỹ đạo hay tốc độ vũ trụ cấp I là tốc độ một vật cần có để nó chuyển động theo quỹ đạo tròn gần bề mặt của một hành tinh hay thiên thể chủ. Nó cũng là tốc độ tối thiểu của một vệ tinh phải có để không bị rơi xuống bề mặt thiên thể chủ. Nguyên nhân giúp vệ tinh đó tiếp tục chuyển động trên quỹ đạo mà không rơi vào bề mặt hành tinh chính là sự cân bằng giữa lực hấp dẫn và lực quán tính li tâm do vật chuyển động tròn có được. Một cách nói khác, khi xét hệ qui chiếu gắn với thiên thể chủ, lực hấp dẫn đóng vai trò là lực hướng tâm giúp vật chuyển động tròn.

Từ điều kiện lực hấp dẫn bằng lực quán tính ly tâm, ta suy ra:
: mg = \frac{mv^2}R
: v = \sqrt{gR}
Ở đây:
v là tốc độ bay trên quỹ đạo của vật thể
m là khối lượng vật thể
g là gia tốc trọng trường gây ra bởi thiên thể chủ gần bề mặt
R là bán kính thiên thể chủ

Với Trái Đất thì vận tốc vũ trụ cấp 1 xấp xỉ bằng 7,9&nbsp;km/s:
: v = \sqrt{9,80\,\mathrm{m/s^2} \cdot 6378\,\mathrm{km}}
: v = 7,9\,\mathrm{km/s}

Chú ý, gia tốc trọng trường g có thể được tính theo công thức định luật vạn vật hấp dẫn của Newton:
: g = \frac{GM}{R^2} ~ 9.806\,\mathrm{m/s^2}
với G là hằng số hấp dẫn và M là khối lượng thiên thể chủ.

Những vật chuyển động với tốc độ lớn hơn tốc độ vũ trụ cấp 1 nhưng nhỏ hơn tốc độ vũ trụ cấp 2 cũng vẫn sẽ chuyển động quanh hành tinh nhưng với quỹ đạo hình elip.

Xem thêm
Vận tốc thoát

Tham khảo


SGK Vật lý lớp 10 trang 83,84 bài 14.

hu:Kozmikus sebességekSzökési sebességek
Thể loại:Công giáo

Văn kiện sớm nhất sử dụng thuật từ "Giáo hội Công giáo" (với ý nghĩa giáo hội của chung) được tìm thấy trong thư của thánh Ignatius thành Antiochia gửi các tín hữu ở Smyrna vào năm 107. Khi kêu gọi các Kitô hữu giữ vững sự hiệp nhất với giám mục của mình, ông viết: "Ở đâu có giám mục hiện diện, là ở đó có cộng đoàn; cũng thế, ở đâu có Chúa Giêsu Kitô, là ở đó có Giáo hội Công giáo"

Đa số các Giáo hội theo thể chế giám mục và/hoặc công nhận các công đồng đại kết đều ít nhiều nhấn mạnh đến tính chất Công giáo nhưng thể loại này chỉ áp dụng cho các bài viết trong tiêu đề có chứa từ Công giáo.
Charles Francis Richter

Charles Francis Richter (26 tháng 4 năm 1900 – 20 tháng 4 năm 1985) là một nhà nghiên cứu địa chấn (động đất) sinh ra ở Hamilton, Ohio, Hoa Kỳ. Ông nổi tiếng vì tạo ra đơn vị đo động đất xác định được mức độ động đất. Ông cũng là người đầu tiên sử dụng hệ thống đo này năm 1935 khi phát triển nó cùng với sự hợp tác Beno Gutenberg, cả hai cùng làm việc ở Viện Công nghệ California (California Institute of Technology) tại Pasadena, California lúc đó.

Tham khảo
Giao thông Hà Nội

- hiện là nút giao thông nhiều tầng nhất tại Việt Nam (4 tầng)]]
Hà Nội là thủ đô của Việt Nam và cũng là một trong những thành phố có số dân và mật độ dân cư cao của cả nước nên giao thông Hà Nội có tầm quan trọng nhất định trong việc đáp ứng nhu cầu đi lại và vận chuyển hành khách và hàng hóa ngày một tăng. Sở Xây dựng (trước đây là Sở Giao thông vận tải) là đầu mối quản lý nhà nước cấp địa phương cho cơ sở hạ tầng giao thông của Hà Nội.
Đường bộ

Lịch sử
Hà Nội là thành phố đầu tiên ở Á châu có điện thắp sáng từ cuối thế kỷ 19 thời Pháp thuộc. Năm 1897 công suất của công ty điện lực mà người Việt quen gọi là "sở nhà đèn" tăng lên thành 850 mã lực. Tư nhân cũng có thể đặt mua. Với nguồn năng lượng này chính phủ giao cho hãng Societe Foncière de l’Indochine đặt hệ thống xe điện dài 13 cây số với ba tuyến:
Tuyến A chạy từ Bờ Hồ xuống Bạch Mai
Tuyến B từ Bờ Hồ lên Thụy Khuê
Tuyến C từ Bờ Hồ ra Thái Hà.

Đến năm 1930 thì có năm tuyến xe điện với 27 cây số đường sắt.

}}

Liên kết ngoài


Trung tâm Quản lý và Điều hành Giao thông Độ thị Hà Nội
Giải Nobel Kinh tế

.]]

Giải Nobel kinh tế, tên chính thức là Giải thưởng của Ngân hàng Thụy Điển cho khoa học kinh tế để tưởng nhớ Nobel (tiếng Thụy Điển: Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne) là giải thưởng dành cho những nhân vật có đóng góp xuất sắc trong lĩnh vực kinh tế học. Giải này được thừa nhận rộng rãi là giải thưởng danh giá nhất trong ngành khoa học này.

Khái quát
Giải Nobel kinh tế không phải là một trong năm giải Nobel đặt ra theo nguyện vọng của Alfred Nobel năm 1895. Giải này, như tên gọi chính thức của nó thể hiện, là giải thưởng do Ngân hàng Thụy Điển đặt ra và tài trợ bắt đầu từ năm 1968 để kỷ niệm 300 năm thành lập ngân hàng và cũng để tưởng niệm Nobel. Giống như những người đoạt giải Nobel trong khoa học hóa học và vật lý, những người đoạt giải Nobel kinh tế là do Viện hàn lâm khoa học hoàng gia Thụy Điển bầu chọn. Những người đoạt giải Nobel kinh tế đầu tiên là nhà kinh tế học người Hà Lan Jan Tinbergen và người Na Uy Ragnar Frisch vào năm 1969 "do đã phát triển và ứng dụng các mô hình động và phân tích các tiến trình kinh tế".

Tài chính
Tiền thưởng kèm theo Giải Nobel kinh tế cùng các khoản chi phí liên quan do Ngân hàng Thụy Điển tài trợ vào Quỹ Nobel. Từ năm 2001, tiền thưởng kèm theo giải là 10&nbsp;triệu krona (vào khoảng 1,6&nbsp;triệu dollar Mỹ tại thời điểm tháng 1 năm 2008), ngang với số tiền thưởng kèm theo của các giải Nobel khác. Từ năm 2006, Ngân hàng Thụy Điển mỗi năm tài trợ cho Quỹ Nobel 6,5 triệu krona (khoảng 1&nbsp;triệu dollar tại thời điểm tháng 1 năm 2008) để chi cho các việc hành chính liên quan tới giải và 1 triệu krona nữa (đến cuối năm 2008) để đưa thông tin về giải lên bảo tàng Internet của Quỹ.

Danh sách các giải thưởng Nobel Kinh tế

Các danh sách giải Nobel khác
Danh sách người Châu Á đoạt giải Nobel
Danh sách người đoạt giải Nobel Vật lý
Danh sách người đoạt giải Nobel Hóa học
Danh sách người đoạt giải Nobel Sinh lý học và Y khoa
Danh sách người đoạt giải Nobel Văn học
Danh sách người đoạt giải Nobel Hòa bình
Danh sách người da đen đoạt giải Nobel
Danh sách người Hồi Giáo đoạt giải Nobel
Danh sách người Kitô giáo đoạt giải Nobel
Danh sách người Do Thái đoạt giải Nobel

Chú thích

Liên kết ngoài

The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel (Tiếng Anh) - Trang web chính thức của giải.
The Royal Swedish Academy of Sciences (Tiếng Anh) – Trang web chính thức của Royal Swedish Academy of Sciences.
The Nobel Foundation – Trang web chính thức của Nobel Foundation.
IDEAS/RePEc
Biển Marmara

| type = Biển nội địa
| inflow = Sông Simav, Biga Çayı, sông Nilüfer
| rivers =
| outflow = Các eo biển Thổ Nhĩ Kỳ
| catchment =
| basin_countries = Thổ Nhĩ Kỳ
| agency =
| designation =
| length =
| width =
| area =
| depth =
| max-depth =
| volume =
| residence_time =
| salinity =
| shore =
| elevation =
| frozen =
| islands = Đảo Marmara, Avşa, İmralı, quần đảo Hoàng Tử, Paşalimanı và đảo Ekinlik
| sections =
| trenches =
| benches =
| cities = Istanbul, Bursa, İzmit, Tekirdağ, Balıkesir, Çanakkale, và Yalova
| website =
| reference =
}}

, 1991). Quầng nước xanh nhạt là biển Marmara.]]

Biển Marmara (), còn gọi là biển Marmora, trong văn kiện cổ đại Hy-La mang tên Propontis, là một biển nội địa, nằm hoàn toàn trong biên giới Thổ Nhĩ Kỳ, là biển tiếp nối giữa biển Đen và biển Aegea. Eo biển Bosphorus nối nó với biển Đen còn eo Dardanelles nối ra biển Aegea. Eo Bosphorus còn tách Istanbul ra phần châu Âu và châu Á. Biển Marmara là biển nhỏ nhất thế giới. Nó có diện tích bề mặt , kích thước . Biển này đạt độ sâu tối đa .

Tên gọi
Biển Marmara lấy tên từ đảo Marmara, mà lại bắt nguồn từ μάρμαρον (marmaron), "đá hoa" trong tiếng Hy Lạp, do đó là thứ đá dồi dào trên đảo.

Tên tiếng Hy Lạp cổ Propontis tạo nên từ tiền tố pro- (trước) và gốc từ pontos (biển), do người Hy Lạp từng phải chèo thuyền qua đây để đến biển Đen, Pontos.

Địa lý
Độ mặn nước mặt trung bình của biển là 22‰, cao hơn của biển Đen một chút, nhưng chỉ bằng 2/3 của hầu hết đại dương. Lớp nước đáy mặn hơn nhiều, đạt trung bình 38‰, xấp xỉ độ mặn của Địa Trung Hải. Thứ nước mặn này không trồi lên nước mặt, giống với ở biển Đen. Nước từ sông Simav, Biga (Granicus) và Gonen cũng làm nhạt nước. Trừ một ít nước từ Thrace đổ vào, biển Marmara nhận nước chủ yếu từ Tiểu Á.

Trong biển có quần đảo Hoàng Tử, đảo Marmara, Avşa và Paşalimanı.

Vùng ven bờ mạn nam Marmara bị cắt xẻ mạnh, có các vịnh İzmit (), vịnh Gemlik (), vịnh Bandırma () và vịnh Erdek (). Trong một cơn bão ngày 29 tháng 12 năm 1999, tàu chở dầu Nga Volgoneft đắm trên biển Marmara, làm đổ 1.500 tấn dầu xuống biển.

Thị trấn, thành phố
Những thị trấn và thành phố nằm dọc bờ biển Marmara là:

Hình ảnh

File:Bosphorus aerial view.jpg|Eo Bosphorus nhìn từ trên cao,
File:Marmara sea.JPG|Biển Marmara trông từ Istanbul (Kumkapı)
File:Yassiada 1.jpg|Biển Marmara với Yassıada ở phía xa
File:Marmara Sea at Yesilkoy (Resim 093).jpg|Biển Marmara nhìn từ Yeşilköy
File:Kalamış.jpg |Biển Marmara nhìn từ Kadıköy

Chú thích

Liên kết ngoài

Encyclopædia Britannica
SCIENCE FOCUS – SeaWiFS, Sea of Marmara: Where Ancient Myth and Modern Science Mix
Bạch Đằng (định hướng)

Bạch Đằng là tên gọi của con sông Bạch Đằng, nơi diễn ra nhiều sự kiện quan trọng trong lịch sử Việt Nam. Tên con sông này được đặt cho:

Lịch sử
Trận Bạch Đằng, 938 giữa quân đội Việt, do Ngô Quyền chỉ huy, và quân nhà Nam Hán.
Trận Bạch Đằng, 981 giữa quân đội Việt, do Lê Hoàn chỉ huy, và quân nhà Tống.
Trận Bạch Đằng, 1288 giữa quân đội Việt, do Trần Hưng Đạo chỉ huy, và quân nhà Nguyên.

Địa danh
Phường Bạch Đằng, thành phố Hải Phòng
Xã Bạch Đằng, tỉnh Cao Bằng
Bến Bạch Đằng, công viên và bến sông tại phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh
Cù lao Bạch Đằng, một cù lao nằm giữa sông Đồng Nai, về mặt hành chính thuộc phường Tân Uyên, Thành phố Hồ Chí Minh.

; Địa danh cũ
Phường Bạch Đằng, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội; nay là một phần các phường Hồng Hà và Hai Bà Trưng
Phường Bạch Đằng, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh; nay là một phần của phường Bạch Đằng mói
Xã Bạch Đằng (thành phố Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng); nay là một phần phường Bạch Đằng
Xã Bạch Đằng (thành phố Tân Uyên, tỉnh Bình Dương); nay là một phần phường Tân Uyên, Thành phố Hồ Chí Minh
Xã Bạch Đằng (thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương); nay là một phần phường Bắc An Phụ, thành phố Hải Phòng
Xã Bạch Đằng thuộc huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng; nay là một phần của xã Tân Minh
Xã Bạch Đằng thuộc huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình; nay là một phần xã Hồng Bạch, tỉnh Hưng Yên

Di tích
Khu di tích lịch sử Bạch Đằng: khu di tích nằm trên địa bàn thị xã Quảng Yên và thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh, được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2012.

Văn hóa
Bài Bạch Đằng Giang phú của Trương Hán Siêu.
Bài hát Bạch Đằng Giang của Lưu Hữu Phước
Bài hát Bạch Đằng Giang của Nguyễn Đạt, thành viên ban nhạc rock Da Vàng

Xem thêm
Các trận địa bãi cọc trong lịch sử Việt Nam
Sarge

Sarge là tên mã của bản phân phối Debian GNU/Linux phiên bản 3.1. Nó được đặt theo tên của nhân vật Sarge trong phim hoạt hình Toy Story, và hầu hết tên mã của các phiên bản Debian GNU/Linux đều được đặt theo tên của các nhân vật trong phim hoạt hình này.

Sarge được chuyển từ chế độ thử nghiệm (testing) lên chế độ ổn định (stable) ngày 6 tháng 6 năm 2005, và sự nâng cấp này được cộng đồng sử dụng Debian rất hoan nghênh vì trước đó phiên bản Woody (3.0) giữ vị trí ổn định một thời gian rất lâu khiến nhiều hệ thống sử dụng Debian ổn định gặp nhiều khó khăn trong việc nâng cấp gói (package) mới. (Woody được đưa vào chế độ ổn định ngày 19 tháng 7 năm 2002.) Ngày phát hành của Sarge đã được dời rất nhiều lần vì lý do các gói chưa đủ ổn định về khả năng sử dụng và bảo mật (security) trong môi trường chính thức.

Sarge có thể được cài đặt bằng bộ cài đặt Debian, một kiểu cài đặt mới và dễ dàng hơn trước với khả năng tự động dò tìm các thiết bị phần cứng và tự động cấu hình X Window System. Các cấu hình sau cài đặt cũng được làm cho dễ dàng hơn nhờ vào sự tích hợp công cụ debconf trong hầu hết các gói cài đặt (package).

Các gói cài đặt chính
Các gói cài đặt chính trong bản phân phối này gồm có:
Nhân Linux 2.4.27 và 2.6.8
KDE 3.3
GNOME 2.8
XFree86 4.3.0
Apache 1.3.33 và 2.0.54
Perl 5.8.4
Python 2.3.5 và 2.4.1
MySQL 4.0.24 and 4.1.11a
Bộ trình dịch GNU 3.3.5
Mozilla 1.7.8
Mozilla Thunderbird 1.0.2
Mozilla Firefox 1.0.4
GIMP 2.2.6
OpenOffice.org 1.1.3

Các triến trúc phần cứng

Tại thời điểm phát hành, Sarge cũng giống như Woody hỗ trợ 11 kiến trúc máy tính:

Alpha
ARM
HP PA-RISC
Intel x86
Intel IA-64
Motorola 680x0
MIPS
MIPS (bởi DEC)
PowerPC
IBM S/390
SPARC

Sau 3 ngày phát hành (9 tháng 6 năm 2005), phiên bản Sarge hỗ trợ kiến trúc AMD64 cũng đã được đưa vào chế độ ổn định. Đây là phiên bản Debian cho AMD64 đầu tiên mặc dù là trong đợt phát hành không chính thức.

Xem thêm
Woody - phiên bản ổn định 3.0
Sid - tên mã cho các phiên bản không ổn định
Etch - phiên bản đang thử nghiệm

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thông tin chính thức phát hành Sarge
Thông thủy

Bài viết này miêu tả thông thủy là một khái niệm của ngành xây dựng. Hãy xem thông thủy (định hướng) để biết về các nghĩa khác

Thông thủy trong ngành xây dựng, được xác định là khoảng cách giữa hai cạnh đối diện của kết cấu công trình. Ví dụ: Đối với nhà ở, chiều cao thông thủy của phòng là kích thước từ mặt sàn lên đến mặt dưới của kết cấu chịu lực (là dầm nếu nhìn thấy) hoặc của trần (nếu không nhìn thấy dầm). Chiều rộng thông thủy của phòng là khoảng cách giữa hai mép tường đối diện, hoặc là khoảng cách giữa hai mép cột(nếu có cột). Khi đó, kích thước thông thủy tính từ bề ngoài lớp trát, nhưng không xét đến bề dày của lớp vật liệu ốp.

Tham khảo
Siêu âm tim

|
OPS301 = |
MeshID = D004452 |
MedlinePlus = 003869 |
OtherCodes = |
}}
và 2 tâm nhĩ]]

Siêu âm tim là kỹ thuật dùng sóng siêu âm để chụp và nghiên cứu các cấu trúc của tim trong khi tim đang hoạt động (co bóp). Người siêu âm dùng một đầu dò có phát sóng siêu âm di chuyển trên da ngực bệnh nhân. Sóng siêu âm phát ra có thể truyền qua môi trường lỏng và chỉ bị cản lại bởi khối không khí, xương và tổ chức mô của tim. Các tín hiệu âm phản hồi sẽ được đầu dò ghi lại và tạo nên hình ảnh động của tim đang co bóp trên màn hình. Phương pháp này cho phép chụp tim với hình ảnh chính xác.
]]

Tham khảo
Biến dị sinh học

Biến dị sinh học là những biến đổi mới mà cơ thể sinh vật thu được do tác động của các yếu tố môi trường và do quá trình tái tổ hợp di truyền.

Các loại biến dị
Biến dị không di truyền (gọi Thường biến): là những biến đổi liên quan đến kiểu hình, không liên quan gì tới vật chất di truyền.
Biến dị di truyền: là những biến đổi có liên quan tới vật chất di truyền, gồm:
Biến dị đột biến: những biến đổi có tính chất hoá học vật liệu di truyền.
Biến dị tái tổ hợp: những tổ hợp sắp xếp gen mới mà đời con thu được khác với bố mẹ do sự phân ly độc lập và sự trao đổi chéo của các gen.
Biến dị cá thể: là mức phản ứng của các tính trạng di truyền trong vòng sống cá thể (có thể là thường biến hoặc đột biến)
Biến dị tổ hợp: là loại biến dị liên quan đến vật chất di truyền, là kết quả của sự tái tổ hợp vật chất di truyền

Lịch sử và một số học thuyết
Jean-Baptiste Lamarck là nhà tự nhiên học người Pháp (thế kỷ 19) có công lao chống lại thuyết sinh vật bất biến. Theo ông các điều kiện môi trường bên ngoài ảnh hưởng trực tiếp lên cơ thể sinh vật và gây nên những biến dị và có thể di truyền cho đời sau.
Charles Darwin (người Anh) đặt nền móng cho lý luận tiến hóa, ông đã nghiên cứu rất nhiều biến dị ở các loài khác nhau. Theo ông có hai loại biến dị: biến dị xác định và biến dị không xác định. Quá trình phát sinh biến dị: do điều kiện môi trường và bản chất bên trong cơ thể, trong đó bản chất cơ thể là nhân tố quan trọng nhất, còn điều kiện môi trường chỉ đóng vai trò kích thích sự xuất hiện biến dị.
biến di là một trong những cơ chế phức tạp của cơ thể sống

Hai thuyết này mới chỉ phản ánh hiện tượng biến dị chứ chưa vạch ra được bản chất của biến dị.

1856-1865 phát hiện ra quy luật Mendel. 1903 Hugo de Vries đưa ra khái niệm đột biến để chỉ những biến đổi xảy ra đột ngột của tính trạng di truyền và xây dựng thuyết đột biến trên cơ sở nghiên cứu các loài thuộc Oenothera.

Nhiều nghiên cứu về sau đã phát hiện tác dụng gây đột biến của các tia phóng xạ và nhiều chất hóa học. Các đột biến nhân tạo cũng đã thúc đẩy phát triển di truyền học và ứng dụng trong chọn giống.
Cà phê Blue Mountain

Cà phê Blue Mountain là một trong những loại hạt cà phê arabica có giá thành cao và được ưa chuộng nhất trên thế giới. Nó có nguồn gốc ở vùng núi Blue Mountains thuộc Jamaica. Người ta gọi loại hạt cà phê này là Jamaican Blue Mountain để phân biệt với những loại hạt cà phê khác.

Với độ cao trên 2000 m, vùng núi Blue Mountains là một trong những vùng trồng cà phê cao nhất trên thế giới. Khí hậu ở đây dễ chịu, lượng mưa lớn, đất rất giàu dinh dưỡng và thấm nước tốt. Sự kết hợp giữa đất đai và khí hậu tạo nên điều kiện lý tưởng cho cây cà phê. Tuy nhiên loại cà phê này không thích hợp với các điều kiện khí hậu khác. Sự thay đổi khí hậu sẽ dẫn tới sự thay đổi hương vị cà phê. Chính vì thế mà hiện nay nó mới chỉ được trồng ở Jamaica và Hawaii.

Theo những người sành cà phê thì loại cà phê này đượm mùi, ít chua, có chút xíu vị ngọt, đậm đà. Giá một kg cà phê loại này hiện nay khoảng 100 USD. Nhật Bản là nước nhập khẩu cà phê Blue Mountain nhiều nhất (90% tổng sản lượng trên toàn thế giới).

Kiểm soát chất lượng cà phê Blue Mountain

Từ năm 1948, toàn bộ quá trình sản xuất cà phê Blue Mountain được giám sát chặt chẽ bởi Ủy ban Công nghiệp Cà phê Jamaica (Coffee Industry Board of Jamaica).

Chỉ những loại cà phê được Ủy ban này chứng nhận mới được phép mang danh hiệu “Blue Mountain”, nhờ đó đảm bảo uy tín và chất lượng trên thị trường quốc tế.

Chính phủ Jamaica phân loại cà phê dựa trên độ cao nơi trồng, kích thước hạt và số lượng khuyết điểm. Đồng thời, họ cũng tổ chức đào tạo cho nông dân và các cơ sở chế biến, đảm bảo chất lượng xuất khẩu được kiểm định nghiêm ngặt.

Hệ thống phân loại cà phê Blue Mountain

Cà phê Blue Mountain được chia làm bốn cấp độ theo độ cao nơi trồng:

Blue Mountain Coffee: Trồng ở độ cao trên 1.100m – là cấp cao nhất.

High Mountain Coffee: Trồng ở độ cao dưới 1.100m.

Prime Washed và Prime Berry: Trồng ở độ cao thấp hơn nữa.

Blue Mountain còn được chia thành ba cấp độ nhỏ dựa trên kích thước sàng (sieve size) và tỷ lệ khuyết điểm:

Cấp độ Kích thước sàng Tỷ lệ khuyết điểm

No.1 Sàng 17–18 trở lên Dưới 3%

No.2 Sàng 16–17 Dưới 3%

No.3 Sàng 15–16 Dưới 3%

Tham khảo

Liên kết ngoài

Jamaican Coffee - the finest in the world!

Cà phê Blue Mountain – “Vua của các loại cà phê” đến từ Jamaica ngày 22 tháng 7 năm 2025
Thể loại:Phục Hưng

Phục Hưng là cuộc tái sinh các giá trị nghệ thuật, tư tưởng, khoa học của thời kì Cổ đại và sự sống lại, phát triển rực rỡ của nền văn minh phương Tây.
Indonesia Raya

|author = Wage Rudolf Supratman|lyrics_date = 1924|composer = Wage Rudolf Supratman|music_date = 1924|first_perform = 28 October 1928|adopted = 17 tháng 8 năm 1945 (Gốc)17 tháng 8 năm 1950 (Chính thức)|sound =|sound_title = '"Indonesia Raya"'
----
(Symphonic rendition by Jozef Cleber)}}

Indonesia Raya (tiếng Việt: Indonesia vĩ đại) là quốc ca của nước Cộng hòa Indonesia kể từ khi nước này tuyên bố độc lập ngày 17 tháng 8 năm 1945. Bài hát được người sáng tác, Wage Rudolf Supratman giới thiệu tại Đại hội Thanh niên Indonesia lần thứ hai năm 1928

Lời tiếng Indonesia

:1. Indonesia tanah airku,
:Tanah tumpah darahku.
:Disanalah aku berdiri
:Jadi pandu ibuku.
:Indonesia kebangsaanku,
:Bangsa dan Tanah Airku.
:Marilah kita berseru
:"Indonesia bersatu."
:Hiduplah tanahku,
:Hiduplah negriku,
:Bangsaku, Rakyatku, semuanya.
:Bangunlah jiwanya,
:Bangunlah badannya
:Untuk Indonesia Raya.

:Điệp khúc:
::Indonesia Raya, Merdeka, Merdeka
::Tanahku, negriku yang kucinta.
::Indonesia Raya, Merdeka, Merdeka
::Hiduplah Indonesia Raya.
::Indonesia Raya, Merdeka, Merdeka
::Tanahku, negriku yang kucinta.
::Indonesia Raya, Merdeka, Merdeka
::Hiduplah Indonesia Raya.

:2.Indonesia! Tanah yang mulia,
:Tanah kita yang kaya.
:Disanalah aku berada
:Untuk slama-lamanya.
:Indonesia, Tanah pusaka,
:Pusaka Kita semuanya.
:Marilah kita mendoa,
:"Indonesia bahagia!"
:Suburlah Tanahnya,
:Suburlah jiwanya,
:Bansanya, Rakyatnya semuanya.
:Sadarlah hatinya,
:Sadarlah budinya
:Untuk Indonesia Raya.

:(Điệp khúc)

:3.Indonesia! Tanahku yang suci,
:Tanah kita yang sakti.
:Disanalah aku berdiri
:Menjaga ibu sejati.
:Indonesia! Tanah berseri,
:Tanah yang aku sayangi.
:Marilah kita berjanji:
:"Indonesia abadi!"
:Slamatlah Rakyatnya,
:Slamatlah putranya,
:Pulaunya, lautnya semuanya.
:Majulah Negrinya,
:Majulah Pandunya
:Untuk Indonesia Raya.

:(Điệp khúc)

Dịch nghĩa tiếng Việt
Dưới đây là bản dịch tạm của bài Indonesia trong tiếng Việt.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tải xuống bài Indonesia Raya (có lời)
Tải xuống bài Indonesia Raya (không có lời)
Sri Lanka Matha

|author =
|lyrics_date = 1940
|composer =
|music_date =
|adopted = 1951
|until =
|sound =
|sound_title = Sri Lanka Matha (Instrumental)
}}

Sri Lanka Matha là quốc ca của Sri Lanka.

Lời tiếng Sinhala
:Sri Lanka Matha, apa Sri Lanka,
:Namo Namo Namo Namo Matha.
:Sundara siri barini,
:Surändi athi Sobamana Lanka
:Dhanya dhanaya neka mal pala thuru piri, jaya bhoomiya ramya.
:Apa hata säpa siri setha sadana, jee vanaye Matha!
:Piliganu mana apa bhakti pooja,
:Namo Namo Matha.
:Apa Sri Lanka,
:Namo Namo Namo Namo Matha,
:apa Sri Lanka, Namo Namo Namo Namo Matha.

:Obave apa vidya obamaya apa sathya obave apa shakti
:apa hada thula bhakti oba apa aloke
:apage anuprane oba apa jeevana ve
:apa muktiya obave
:Nava jeevana demine nithina apa
:Pubudu karan matha
:Gnana veerya vadavamina ragena yanu
:mana jaya bhoomi kara
:Eka mavekuge daru kala bavina
:yamu yamu wee nopama
:Prema vadamu sama bheda durara da Namo Namo Matha

Lời tiếng Tamil
:Sri lankA thAyE - nam Sri Lanka
:nammO nammO nammO nammO thAyE

:nallezil poli sIraNi
:nalangkaL yAvum niRai vAnmaNi langkA
:njAlam pukaz vaLa vayal nathi malai malar
:naRunjsOlai koL langkA
:namathuRu pukalitam ena oLirvAy
:namathuthi El thAyE
:namathalai ninathati mEl vaiththOmE
:namathuyirE thAyE - nam Sri Lanka
:nammO nammO nammO nammO thAyE

:namathAraruL AnAy
:navai thavir uNarvAnAy
:namathOr valiyAnAy
:navil suthanthiram AnAy
:namathiLamaiyai nAttE
:naku mati thanaiyOttE
:amaivuRum aRivutanE
:atalseRi thuNivaruLE - nam Sri Lanka
:nammO nammO nammO nammO thAyE

:namathOr oLi vaLamE
:naRiya malar ena nilavum thAyE
:yAmellAm oru karuNai anaipayantha
:ezilkoL sEykaL enavE
:iyaluRu piLavukaL thamai aRavE
:izivena nIkkituvOm
:Iza sirOmaNi vAzvuRu pUmaNi
:nammO nammO thAyE - nam Sri Lanka
:nammO nammO nammO nammO thAyE

Lời tiếng tiếng Anh
:Mother Lanka we salute Thee!
:Plenteous in prosperity, Thou,
:Beauteous in grace and love,
:Laden with grain and luscious fruit,
:And fragrant flowers of radiant hue,
:Giver of life and all good things,
:Our land of joy and victory,
:Receive our grateful praise sublime,
:Lanka! we worship Thee.

:Thou gavest us Knowledge and Truth,
:Thou art our strength and inward faith,
:Our light divine and sentient being,
:Breath of life and liberation.
:Grant us, bondage free, inspiration.
:Inspire us for ever.
:In wisdom and strength renewed,
:Ill-will, hatred, strife all ended,
:In love enfolded, a mighty nation
:Marching onward, all as one,
:Lead us, Mother, to fullest freedom.

Lời tiếng tiếng Việt
:Mẹ Lanka chúng tôi chào Ngài!
:Nhiều trong sự thịnh vượng, Ngươi,
:Đẹp trong ân sủng và tình yêu,
:Đầy ngũ cốc và trái cây ngon,
:Và thơm hoa của màu sắc rạng rỡ,
:Đấng ban sự sống và tất cả những điều tốt đẹp,
:Đất của chúng tôi niềm vui và chiến thắng,
:Nhận được lời khen ngợi biết ơn của chúng tôi tuyệt vời,
:Lanka! chúng ta thờ phượng Ngài.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tải xuống bài Sri Lanka Matha (không có lời)
Tải xuống bài Sri Lanka Matha (có lời)
Cycloalkan

Cycloalkan, alkan vòng hay cyclan (bắt nguồn từ tiếng Pháp cyclane \si.klan\) là các hợp chất hữu cơ với một hay nhiều vòng carbon trong đó các nguyên tử hydro được đính vào phù hợp với công thức CnH2n-2x, trong đó x là số cạnh chung cho các vòng (cạnh chung chỉ tính một lần). Do vậy các cycloalkan đơn vòng (monocycloalkan) có công thức tổng quát CnH2n (n\geq3) do không có cạnh nào chung. Các cycloalkan với vòng đơn được đặt tên tương tự như các alkan thông thường của chúng với cùng một số lượng nguyên tử cacbon: cyclopropan, cyclobutan, cyclopentan, cyclohexan, v.v. Các cycloalkan lớn hơn, với số nguyên tử carbon trên 20 thông thường gọi là cycloparaffin.

Cycloalkan được phân loại thành các cycloalkan nhỏ, bình thường và lớn, trong đó cyclopropan và cyclobutan là các cycloalkan nhỏ, cyclopentan, cyclohexan, cycloheptan là các cycloalkan thường, và các cycloalkan còn lại là các cycloalkan lớn.

Danh pháp
:Xem thêm: Danh pháp IUPAC

Việc đặt tên cho các cycloalkan đa vòng (polycycloalkan) là phức tạp hơn, với tên gọi gốc chỉ ra số lượng cacbon trong hệ thống vòng, một tiền tố chỉ ra số lượng vòng (ví dụ "bicyclo" tức hai vòng), và các tiền tố bằng số để chỉ ra số lượng cacbon trong mỗi phần của mỗi vòng, loại trừ các cạnh chung. Ví dụ, bicyclooctan C8H14 bao gồm một vòng 6 thành viên và một vòng 4 thành viên, có nghĩa là chúng chia sẻ hai nguyên tử cacbon cạnh nhau và tạo ra 1 cạnh chung, là [4.2.0]-bicyclooctan. Phần của vòng 6 thành viên sau khi loại trừ cạnh chung chỉ còn 4 nguyên tử carbon. Phần tương tự của vòng 4 thành viên sau khi loại trừ đi cạnh chung chỉ còn 2 nguyên tử carbon. Cạnh chung sau khi loại trừ đi hai cạnh chung đã xác định trong mỗi vòng thì có 0 nguyên tử carbon.

Phản ứng

Các cycloalkan thường và lớn là rất ổn định, tương tự như các alkan, và các phản ứng của chúng (các phản ứng mạch gốc tự do) là tương tự như alkan.

Các cycloalkan nhỏ - cụ thể là cyclopropan (C3H6) và cyclobutan (C4H8) - có độ ổn định rất thấp do ứng suất Baeyer và sức căng vòng. Chúng phản ứng tương tự như các alken, có thể tham gia phản ứng cộng mở vòng với Hydro để tạo ra alkan tương ứng(xúc tác Ni/Pt,to), cộng với dd brom (phản ứng tương tự như hydro,trong dung môi CCl4), với acid hydrohalic đậm đặc cũng như dung dịch H2SO4 đđ, do đó cycloalkan cũng làm mất màu dd brom nhưng chậm hơn so với anken. Nhưng các cycloalkan lớn không có phản ứng cộng với H2 trong cùng điều kiện.

Cycloalkan tham gia phản ứng thế với các halogen và acid nitric tạo ra sản phẩm acid halide (nếu là halogen) và H2O (nếu là HNO3)

Các phản ứng này là phản ứng mở vòng hay phản ứng phá vỡ của alkyl cycloalkan. Các cycloalkan có thể tạo thành trong phản ứng Diels-Alder.
Tham khảo

Liên kết ngoài


"Cycloalkanes" at the online Encyclopædia Britannica
"Cycloalkanes" by the Chemistry staff at Westminster College
1,3-Cyclohexadien

1,3-Cyclohexadien
Công thức hóa họcC6H8
Phân tử gam80,13 g/mol
Điểm sôi80&nbsp;°C
Điểm nóng chảy-98&nbsp;°C
Tỷ trọng0,841 g/cm3
Số CAS592-57-4
SMILESC1CC=CC=C1

1,3-Cyclohexadien là một cycloanken dễ bắt cháy, ở điều kiện tiêu chuẩn nó là một chất lỏng trong suốt không màu.
Xem thêm
Benzen
Cyclohexan
1,2-Cyclohexadien
1,4-Cyclohexadien
Cyclohexen

Tham khảo
Khỉ

| image =
| image_caption =
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Mammalia
| ordo = Primates in part
| subdivision_ranks = Sub Groups
| subdivision = See "Classification"
| range_map = Monkeysdistributionmap.gif
| range_map_caption = Range of monkeys: Old World monkeys (red)New World monkeys (orange)
}}
ở Miếu bà Bình Long, Tân Phú, nhân vật này được người địa phương thờ cúng trong miếu, thờ trong một ban thờ riêng ở động Thủy Liêm]]
Khỉ hay hầu là một những loài động vật 4 chân thuộc lớp thú và bộ linh trưởng. Khỉ có ba nhóm lớn: Là khỉ Tân Thế giới, khỉ Cựu Thế giới, khỉ không đuôi. Có khoảng 264 loài khỉ. Một số loài giống khỉ không đuôi như tinh tinh hay vượn thường được gọi là khỉ trong ngữ cảnh bình dân, tuy rằng các nhà sinh học không xếp chúng vào các loài khỉ. Tuy nhiên, không có một đặc điểm nào là duy nhất mà tất cả các loài khỉ đều có mà các loài khác không có.

Trong văn hóa

Tôn Ngộ Không, một nhân vật trong truyện Tây du ký của văn học cổ Trung Hoa, vốn là khỉ được nhân cách hóa. Hanuman trong thần thoại Ấn Độ cũng là khỉ. Khỉ được coi là động vật tượng trưng cho tinh thần lạc quan. Khỉ cũng rất nghịch ngợm. Khỉ còn là đại diện cho con giáp thứ 9 trong 12 con giáp với tên gọi là "Thân".

Hình ảnh

File:Sunday nap.jpg
File:Japanese Snow Monkey (Macaque) Mother Grooms Her Young.jpg
File:Fabian Blank 2016 (Unsplash).jpg
File:Twosome Monkeys.JPG
File:Davidraju img15(Macaca mulatta) Rhesus macaque.jpg
File:Beating the Heat.jpg
File:Hugging gray langur.jpg
File:The hunch (2628229806).jpg

Chú thích

Tham khảo

"The Impossible Housing and Handling Conditions of Monkeys in Research Laboratories", by Viktor Reinhardt, International Primate Protection League, August 2001
The Problem with Pet Monkeys: Reasons Monkeys Do Not Make Good Pets , an article by veterinarian Lianne McLeod on About.com
Helping Hands: Monkey helpers for the disabled, a U.S. national non-profit organization based in Boston Massachusetts that places specially trained capuchin monkeys with people who are paralyzed or who live with other severe mobility impairments

de:Affen
nl:Apen
Xích đạo

Xích đạo (Tiếng Anh: equator, Chữ Hán: 赤道, nghĩa: con đường màu đỏ) là một đường tròn tưởng tượng được vẽ ra trên bề mặt một hành tinh (hoặc các thiên thể khác) tại khoảng cách nằm giữa hai cực. Trên Trái Đất, xích đạo chia đôi hành tinh ra thành Bắc bán cầu và Nam bán cầu. Theo định nghĩa thì vĩ độ của đường xích đạo là 0°. Độ dài xích đạo của Trái Đất là khoảng 40.075,0 km, hay 24.901,5 dặm.

Xích đạo là một trong năm vĩ tuyến chủ yếu dựa trên quan hệ giữa sự tự quay của Trái Đất với mặt phẳng quỹ đạo của nó xung quanh Mặt Trời. Ngoài ra, xích đạo là vĩ tuyến có độ dài lớn nhất.

Trong sự quan sát từ Trái Đất thì Mặt Trời trong chuyển động theo mùa của nó trên bầu trời sẽ vượt qua đường xích đạo hai lần mỗi năm vào thời điểm diễn ra tiết xuân phân và thu phân của mỗi bán cầu vào tháng 3 (khoảng ngày 21±1 tháng 3) và tháng 9 (khoảng ngày 22±1 tháng 9) hàng năm. Tại xích đạo, các tia nắng từ Mặt Trời khi đó chiếu vuông góc với bề mặt Trái Đất.

Các khu vực gần đường xích đạo có sự thay đổi độ dài của ngày và đêm theo mùa là ít nhất, chỉ dao động trong khoảng thời gian vài phút trong cả năm.

Khí hậu vùng xích đạo

Trong nhiều khu vực ở vùng xung quanh xích đạo người ta chỉ xác định có hai mùa là mùa khô và mùa mưa, nhưng phần lớn các khu vực rất gần với xích đạo là ẩm ướt quanh năm, mặc dù các mùa có thể dao động phụ thuộc vào sự đa dạng của các yếu tố như độ cao của địa hình so với mặt biển cũng như khoảng cách tới các đại dương.

Bề mặt của Trái Đất tại xích đạo chủ yếu là biển.

Các quốc gia có đường xích đạo

Đường xích đạo đi ngang qua lãnh thổ và lãnh hải của 14 quốc gia:

São Tomé và Príncipe - có lẽ chạy ngang qua Ilhéu das Rolas, một đảo nhỏ trong quần đảo này.
Gabon
Cộng hòa Congo
Cộng hòa Dân chủ Congo
Uganda
Kenya
Somalia
Maldives – có thể trượt qua mọi đảo
Indonesia
Sumatra
Lingga và các đảo nhỏ khác gần Sumatra
Borneo – Kalimantan
Sulawesi
Halmahera và các đảo nhỏ khác ở quần đảo Moluccas.
Kiribati
Quần đảo Gilbert – có thể trượt qua mọi đảo.
Quần đảo Phoenix – trượt qua gần đảo Baker
Line Islands – trượt qua gần đảo Jarvis
Mỹ
Đảo Baker
Ecuador
Quần đảo Galapagos – chạy ngang qua đảo Isabela.
Ecuador đại lục
Colombia
Brasil

Xem thêm

Xích đạo nhiệt
Chí tuyến Bắc
Chí tuyến Nam
Vòng Bắc cực
Vòng Nam cực

Tham khảo

(IUGG/WGS-84 data)
(IAU data)
Thể loại:Robot Wikipedia

Bộ robot là một chương trình tự động tác động với Wikipedia trên World Wide Web. Vì quy định Wikipedia can ngăn chạy robot, xin hãy đọc những nguyên tắc về robot trước khi thiết lập robot nào trên Wikipedia.
Sơn Tây (định hướng)

Sơn Tây có thể là một trong số các địa danh sau:

Việt Nam
Phường Sơn Tây, thành phố Hà Nội
Xã Sơn Tây, tỉnh Hà Tĩnh
Xã Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi
Xã Sơn Tây Hạ, tỉnh Quảng Ngãi
Xã Sơn Tây Thượng, tỉnh Quảng Ngãi

; Địa danh cũ
Trấn Sơn Tây, còn gọi là Thừa tuyên Sơn Tây hay Xứ Đoài, một đơn vị hành chính dưới triều Hậu Lê, địa phận nằm trên địa bàn thành phố Hà Nội và các tỉnh Tuyên Quang, Phú Thọ ngày nay.
Tỉnh Sơn Tây: một tỉnh cũ ở miền Bắc Việt Nam tồn tại đến năm 1965, được thành lập dưới thời nhà Nguyễn, thủ phủ là Thành cổ Sơn Tây, nay là một phần thành phố Hà Nội.
Thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội
Huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi
Xã Sơn Tây, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh

Trung Quốc
Tỉnh Sơn Tây: một tỉnh nằm ở miền Bắc Trung Quốc.
Diarsenic trioxide

As3+ O2−
| SystematicName = Trioxide điasen
| OtherNames = Asen sesquioxideAsenơ oxideAsenơ anhydrideAsen trắng
| Section1 =
| UNII = S7V92P67HO
| InChI = 1/As2O3/c3-1-4-2(3)5-1
| SMILES = O1[As]2O[As]1O2
| InChIKey = GOLCXWYRSKYTSP-UHFFFAOYAM
| StdInChI_Ref =
| StdInChI = 1S/As2O3/c3-1-4-2(3)5-1
| StdInChIKey_Ref =
| StdInChIKey = GOLCXWYRSKYTSP-UHFFFAOYSA-N
| CASNo_Ref =
| CASNo = 1327-53-3
| ChemSpiderID_Ref =
| ChemSpiderID = 452539
| ChEMBL_Ref =
| ChEMBL = 1200978
| EINECS = 215-481-4
| PubChem = 261004
| RTECS = CG3325000
| ATCCode_prefix = L01
| ATCCode_suffix = XX27
| DrugBank_Ref =
| DrugBank = DB01169
| KEGG_Ref =
| KEGG = C13619
| ChemSpider = 229103}}
| Section2 =
| MeltingPtC = 312,2
| BoilingPtC = 465
| pKa = 9,2}}
| Section3 =
| Section4 =
| Section5 =
| Section7 = , , ,
| SPhrases = , , ,
| LD50 = 14.6 mg/kg (chuột, đường miệng)}}
| Section8 = }}
Điasen trioxide (công thức hóa học: As2O3) là một oxide của asen. Nó có nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi là .Khoảng 50.000 tấn chất này được sản xuất mỗi năm..

Trong thủy tinh/gốm
Điasen trioxide được dùng trong vật liệu gốm thuộc nhóm amphoteric. Nó làm nhạt màu của mangan(II) oxide. Nó là một chất độc do hóa hơi khi nung chảy. Nó có thể được dùng làm chất gây mờ gốm nhưng không hiệu quả bằng thiếc.

Tham khảo
Thành Tam Vấn

Thành Tam Vấn (1418-1456) là một trong những người đã tạo ra bảng chữ cái tiếng Triều Tiên Hangul.

Xem thêm
Tiểu sử (tiếng Triều Tiên)

Tham khảo