Họ Cỏ roi ngựa

}}
Họ Cỏ roi ngựa (danh pháp khoa học: Verbenaceae), đôi khi được gọi là họ Tếch (lấy theo chi Tectona, tuy nhiên tên gọi này là thiếu chính xác khi hiểu họ Verbenaceae theo nghĩa hẹp) là một họ được cho là có quan hệ họ hàng gần gũi với họ Hoa môi (Lamiaceae hay Labiatae), và ranh giới giữa hai họ đã từ lâu là không rõ ràng nhưng các đặc trưng để định kiểu cho hai họ này dường như là hội tụ lại một điểm. Các nghiên cứu phát sinh loài gần đây đã chỉ ra rằng một vài chi đã đặt nhầm vào họ Verbenaceae và chúng đã được xếp lại vào họ Lamiaceae. Chi Mắm (Avicennia) đôi khi được đặt trong họ Verbenaceae hoặc trong họ riêng của chính nó là Avicenniaceae, hiện tại đã được đặt trong họ Ô rô (Acanthaceae). Cỏ roi ngựa được cho là có tính chất làm tăng tiết sữa.

Các chi quan trọng là:
Cỏ roi ngựa hương chanh (Aloysia citrodora)
Cỏ roi ngựa: các loài trong chi Verbena.

Đặc điểm
Họ này là những cây gỗ lớn, nhỡ, nhỏ hoặc cây bụi hay cây thân thảo. Lá thường mọc đối hoặc mọc vòng, hai cặp đối liên tiếp tạo thành hình chữ thập, lá hình trứng ngược, trứng trái xoan, hoặc trái xoan, không có lá kèm, thường đơn, đôi khi kép chân vịt hoặc kép lông chim. Cành khi non thường hình vuông. Hoa thường lưỡng tính (đôi khi đa tính); đài thường đều; tràng hơi không đều hoặc ít khi 2 môi với các thùy xếp lợp; nhị thường 4, đôi khi 5 hoặc 2, đỉnh trên ống tràng và xen kẽ với các thùy của tràng; lá noãn 2, hợp thành bầu thượng 2-4 ô; vòi thường dính ở đỉnh bầu. Quả thông thường là quả hạch, ít khi gồm 4 tiêu hạch khô hoặc quả nang chẻ ô.
Các chi
Theo nghĩa hẹp
Họ Cỏ roi ngựa hiện nay được công nhận theo nghĩa hẹp và chia thành 8 tông cùng các chi không xếp trong tông nào như sau:
Tông Casselieae
Casselia (gồm cả Timotocia)
Parodianthus
Tamonea (gồm cả Ghinia)
Tông Citharexyleae
Baillonia. Có thể gộp trong Citharexylum.
Citharexylum
Rehdera
Tông Duranteae
Bouchea
Chascanum (gồm cả Plexipus, Svensonia)
Duranta: Chuỗi ngọc
Recordia (gồm cả Verbenoxylum)
Stachytarpheta (gồm cả Ubochea): Hoàng thảo cách, hải tiên
Verbenoxylum
Tông Lantaneae
Acantholippia
Aloysia (gồm cả Xeroaloysia)
Coelocarpum
Isidroa
Lantana (gồm cả Camara, Riedelia): Trâm ổi
Lippia (gồm cả Burroughsia, Diphyllocalyx, Dipterocalyx, Goniostachyum, Zappania)
Nashia
Phyla: Dây lức
Tông Neospartoneae
Lampayo hay Lampaya
Neosparton
Tông Petreeae
Petrea: Bông xanh
Xolocotzia
Tông Priveae
Pitraea (gồm cả Castelia)
Priva
Tông Verbeneae
Glandularia
Hierobotana
Junellia (gồm cả Thryothamnus, Urbania Phil., 1891)
Mulguraea
Verbena (gồm cả Monopyrena, Stylodon): Cỏ roi ngựa
Ngoài các tông
Diostea. Có thể gộp trong Dipyrena hoặc xếp trong tông Neospartoneae.
Dipyrena
Rhaphithamnus

Theo nghĩa rộng
Theo nghĩa rộng họ cỏ Roi ngựa bao gồm các chi nói trên cộng với các chi dưới đây mà về cơ bản chuyển sang họ Hoa môi.
Họ Hoa môi nghĩa rộng

Adelosa
Aegiphila
Amasonia
Archboldia
Callicarpa: Tu hú, tử châu, nàng nàng
Caryopteris: Bạc hà núi
Clerodendrum: Ngọc nữ, mơ (không phải cây mơ thuộc chi Prunus), chỉ thiên, xích đồng v.v
Congea
Cornutia
Faradaya
Garrettia
Glossocarya
Gmelina: Lõi thọ
Holmskioldia
Hosea
Huxleya
Hymenopyramis
Karomia

Monochilus
Neorapinia
Oncinocalyx
Oxera
Paravitex
Peronema
Petitia
Petraeovitex
Premna: Cách
Pseudocarpidium
Schnabelia
Sphenodesme
Symphorema
Tectona: Tếch
Teijsmanniodendron
Tetraclea
Teucridium
Tsoongia: Thọ hoa
Vitex: Bình linh, đẹn
Viticipremna

Khác
Avicennia: họ Acanthaceae.
Asepalum: họ Cyclocheilaceae / Orobanchaceae.
Cyclocheilon: họ Cyclocheilaceae / Orobanchaceae.
Nesogenes: họ Nesogenaceae / Orobanchaceae.
Dimetra: họ Oleaceae.
Nyctanthes: họ Oleaceae.
Phryma: họ Phrymaceae.
Campylostachys: họ Stilbaceae.
Euthystachys: họ Stilbaceae.
Stilbe: họ Stilbaceae.
Thesmophora: họ Stilbaceae.
Geunsia Blume, 1823: đồng nghĩa của Callicarpa họ Lamiaceae.
Surfacea: đồng nghĩa của Premna họ Lamiaceae.

Hình ảnh

Tập tin:Lantana.jpg
Tập tin:Verbena1.jpg
Tập tin:Duranta repens (Golden Dew Drops) W IMG 9162.jpg

Ghi chú