Tên gọi của Hà Nội

Trước khi có tên gọi như hiện nay, Hà Nội đã trải qua nhiều tên gọi khác nhau. Tên gọi "Hà Nội" bắt đầu được dùng làm địa danh ở Việt Nam từ năm Minh Mạng thứ 12 (1831) khi có 1 tỉnh có tên là tỉnh Hà Nội được thành lập ở Bắc Thành. "Hà Nội" viết bằng chữ Hán là "", nghĩa là "bao quanh bởi các con sông", tên gọi này phản ánh vị trí địa lý của tỉnh Hà Nội. Tỉnh này nằm giữa hai con sông là sông Nhị ở phía Đông Bắc và sông Thanh Quyết ở phía Tây Nam.

Tỉnh Hà Nội gồm có 4 phủ là Hoài Đức, Thường Tín, Ứng Hoà và Lý Nhân. Toà thành nơi có đặt trị sở của tỉnh Hà Nội, tức tỉnh lị của tỉnh Hà Nội, được gọi là thành Hà Nội theo tên tỉnh. Thành Hà Nội nằm trên địa phận 2 huyện Thọ Xương và Vĩnh Thuận. Cả 2 huyện Thọ Xương và Vĩnh Thuận đều cùng thuộc phủ Hoài Đức. Ngày 1 tháng 10 năm 1888, vua Đồng Khánh ký chỉ dụ cắt toàn bộ huyện Thọ Xương và 1 phần huyện Vĩnh Thuận của tỉnh Hà Nội làm nhượng địa cho Pháp để Pháp thành lập thành phố Hà Nội. Trước đó, ngày 19 tháng 7, tổng thống Pháp Marie François Sadi Carnot ký sắc lệnh thành lập thành phố Hà Nội trước khi có sự công nhận của Triều đình Việt Nam.|| 1397 - 1407|| 10 ||?|| Đại ViệtĐại Ngu
|- style="height:50px;"
| Đông Quan
|東關|| Cánh cửa phía Đông ||Nhà Minh|| 1408 -1427 || 19 || ? || Bắc thuộc lần 4
|- style="height:50px;"
| Đông Kinh
|東京|| Kinh đô phía Đông ||Lê Lợi|| 1427 - 1787 || 360 || Kinh đô|| Đại Việt
|- style="height:50px;"
| rowspan="2" | Bắc Thành
| rowspan="2" |北城|| rowspan="2" | Thành trì phía Bắc ||Quang Trung|| 1787 - 1802 || 15 || ? || Nhà Tây Sơn
|-
|Gia Long
|1802 - 1805
|3
| ?
|Việt Nam
|- style="height:50px;"
| Thăng Long
|昇隆|| Thịnh vượng lên ||Gia Long|| 1805 - 1831 || 26 || Trấn thành miền Bắc || Việt Nam
|- style="height:50px;"
| rowspan="4" | Hà Nội
| rowspan="4" |河內|| rowspan="4" | Bên trong sông ||Minh Mạng|| 1831 - 1902 || 71 || Trấn thành miền Bắc, tỉnh lỵ || Việt NamĐại Nam
|- style="height:50px;"
|Toàn quyền Đông Dương|| 1902 - 1945 || 43 || Thủ đô của toàn Đông Dương || Đông Dương thuộc Pháp
|- style="height:50px;"
|Quốc hội Việt Nam|| 1945 - 1976||31 || Thủ đô || Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
|-
|Quốc hội Việt Nam
|1976 - nay
| ?
|Thủ đô
|Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam
|-
! colspan="8" |Tên không chính quy
|- style="height:50px;"
| Tràng An
|長安|| Trường An, Trường Yên, yên bình mãi mãi ||Nhà nho Việt Nam|| ? || ? || Kinh đô|| ?
|- style="height:50px;"
| Phượng Thành
|鳳城|| Phụng Thành||Nguyễn Giản Thanh|| Thế kỷ XVI, đời Lê || ? || Kinh đô|| ?
|- style="height:50px;"
| Long Biên
|龍編|| Không rõ||Nhà Hán, Ngụy, Nhà Tấn, Nam Bắc triều|| Thế kỷ III, IV, V, và VI|| ? || Trị sở|| Giao Châu
|- style="height:50px;"
| Long Thành
|龍城|| Tên gọi tắt của Kinh thành Thăng Long || ? || ? || ? || Kinh đô|| ?
|- style="height:50px;"
| Hà Thành
|河城|| Tên gọi tắt của Thành phố Hà Nội || ? || ? || ? || Thủ đô|| ?
|- style="height:50px;"
| Thành Hoàng Diệu
|城黃耀|| Tên gọi theo tên người || Nhân dân Việt Nam || ? || ? || Kinh thành || ?
|- style="height:50px;"
| Kẻ Chợ
|仉𢄂|| Vùng đất buôn bán phát triển || Nhân dân Việt Nam || ? || ? || ? || ?
|- style="height:50px;"
| Thượng Kinh
|上京|| Đi lên kinh thành || Nhân dân Việt Nam || ? || ? || ? || ?
|-style="height:50px;"
|}

Tham khảo

Liên kết ngoài
Những tên gọi của Hà Nội qua các thời kỳ lịch sử, Báo Dân trí
Tên gọi Hà Nội qua các thời kỳ lịch sử, Báo Lao động