Viễn Châu

| nơi sinh = Trà Cú, Trà Vinh, Đông Dương thuộc Pháp
| ngày mất =
| nơi mất = Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
| chú thích hình =
| nghệ danh =
| nghề nghiệp =
| vợ =
| con =
| khen thưởng =
| danh hiệu =
| field = Cải lương
| nghệ danh âm nhạc =
| giai đoạn sáng tác âm nhạc = 1950 – 2016
| đào tạo âm nhạc =
| dòng nhạc =
| tác phẩm âm nhạc = Tình anh bán chiếuLan và Điệp
}}

Viễn Châu (21 tháng 10 năm 1924 – 1 tháng 2 năm 2016) là một danh cầm đàn tranh và soạn giả cải lương người Việt Nam. Ông được cho là người đã khai sinh ra thể loại cải lương tân cổ giao duyên và đã có công đào tạo ra nhiều thế hệ nghệ sĩ cải lương danh tiếng một thời. Ông được Nhà nước Việt Nam trao danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân.

Cuộc đời và sự nghiệp
Thân thế
Viễn Châu tên thật là Huỳnh Trí Bá, sinh ngày 21 tháng 10 năm 1924 tại xã Đôn Châu, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh (nay là xã Đôn Châu, tỉnh Vĩnh Long). Ông xuất thân trong gia đình vọng tộc, thân phụ là Hương cả, là con thứ 6 trong gia đình, ông còn có tên là Bảy Bá theo thông lệ Nam Bộ. Lúc nhỏ, ông học quốc văn ở trường làng và học Hán văn với những bậc túc nho ở tại nhà. Ngoài ra, khi còn học ở trường, ông đã mê đờn ca, cả tân lẫn cổ, thường có mặt trong các buổi đờn ca tài tử hoặc cùng bạn bè tổ chức đờn ca. phóng tác từ truyện đường rừng của Khái Hưng. Đây là vở cải lương đầu tiên của ông được đoàn Việt kịch Năm Châu trình diễn trên sân khấu đại ban tại Sài Gòn cũng trong năm 1950, được công chúng hoan nghênh nhiệt liệt.

Từ đó, tên tuổi Viễn Châu bắt đầu được giới mộ điệu chú ý. Các tác phẩm biểu diễn đàn tranh của ông được nhiều hãng đĩa thu thanh và phát hành liên tục. Đương thời, ngón đờn tranh Bảy Bá được xem là một trong 3 ngón đờn cổ nhạc đã được giới mộ điệu đánh giá cao và coi như bậc thầy là Năm Cơ (đàn kìm, sến) – Bảy Bá (đàn tranh) – Văn Vỹ (guitar phím lõm). Ngoài đoàn Việt kịch Năm Châu, ông còn cộng tác với các đoàn hát: Kim Thanh Út Trà Ôn (1955), Thanh Tao (1958), Thanh Nga (1962), Dạ Lý Hương (1969), Tân Hoa Lan (1969). Đồng thời, ông còn cộng tác với các hãng đĩa Việt Nam (1950), Kim Long (1951), Việt Hải (1953), Thăng Long (1954), Sống Mới (1968),...

Sau năm 1975, ông cộng tác với Đoàn Văn công (1975), hãng băng Sài Gòn Audio (1978) và nhiều đoàn hát ở các tỉnh. Năm 1984, ông cùng đoàn nghệ thuật 284 lưu diễn ở các nước Tây Âu như Đức, Bỉ, Pháp, Ý.

Mặc dù tuổi cao và bệnh trọng, nhưng ông vẫn miệt mài sáng tác. Ông đang hoàn tất quyển hồi ký về cuộc đời và sự nghiệp của mình. Theo một học trò của ông là nghệ sĩ Phương Quang, ông từng dặn con trai mình là nhạc sĩ Trương Minh Châu: "Ba chết, nhớ bỏ vô quan tài một mớ giấy, bút để xuống đó ba viết bài vọng cổ".

Ông qua đời vào ngày 1 tháng 2 năm 2016 tại Thành phố Hồ Chí Minh, sau đó hỏa thiêu tại Bình Hưng Hòa. Mộ phần và nhà tưởng niệm của ông đặt tại Hoa Viên Nghĩa Trang Bình Dương, xã Chánh Phú Hoà, huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương.

Đánh giá
Ông được báo chí mệnh danh là "vua của các vị vua cải lương", "là người tạo danh cho các nghệ sĩ", bởi qua nhiều sáng tác của ông, nhiều nghệ sĩ khi thể hiện đều đã nổi tiếng như: Mỹ Châu với bài Hòn vọng phu, Út Trà Ôn với Tình anh bán chiếu,... Bên cạnh đó, ông cũng sáng tác ra nhiều bài vọng cổ hài hước mà sau này được nhiều gương mặt nổi danh như nghệ sĩ Văn Hường, Hề Sa,...

Một sáng tạo của Viễn Châu có ý nghĩa đặc biệt trong lĩnh vực nghệ thuật là việc ghép tân nhạc vào bản vọng cổ mà ông gọi là Tân cổ giao duyên. Bản tân cổ giao duyên đầu tiên của ông có tựa Chàng là ai (Tân nhạc: Nguyễn Hữu Thiết), sáng tác từ năm 1958, do Lệ Thủy ca năm 1964.

Tác phẩm
Hơn 50 năm sáng tác, ông đã để lại kho tàng tác phẩm đồ sộ. Trên 50 vở cải lương đã được trình diễn trên các sân khấu đại ban và hơn 2000 bản vọng cổ đã được các hãng đĩa, băng thu thanh và phát hành. Toàn bộ tác phẩm đều đã được đăng ký bản quyền. Dưới đây là một số tác phẩm tiêu biểu:

Tuồng cải lương

Ai điên ai tỉnh
Bông ô môi
Chuyện tình Hàn Mặc Tử
Chuyện tình Lan và Điệp
Cô gái bán sầu riêng
Con gái Hoa Mộc Lan
Chiêu quân cống hồ (Thể Hà Vân - Viễn Châu)
Đức Phật thích ca
Đời cô Nga
Đồ Lư công chúa (Thể Hà Vân - Viễn Châu)
Giọt máu chung tình (Thể Hà Vân - Viễn Châu)
Hai nụ cười xuân
Hoa Mộc Lan
Lá trầu xanh
Nát cánh hoa rừng
Người đẹp Trữ La Thôn (Thể Hà Vân - Viễn Châu)
Nợ tình
Qua cơn ác mộng
Quân vương và thiếp
Sau bức màn nhung
Sương khuya lạnh lùng (Hà Triều - Viễn Châu)
Tình mẫu tử
Tố Hoa Nương
Phụng Kiều Lý Đáng

Bản vọng cổ và bài tân cổ

Anh đi xa cách quê nghèo
Ai ra xứ Huế
Áo mới Cà Mau (Thanh Sơn)
Áo người trinh nữ (Thu Hồ)
Bạch Thu Hà
Bông ô môi
Bên cầu trường hận
Chàng là ai? (Nguyễn Hữu Thiết)
Chuyến xe cuối tuần
Chiếc nón bài thơ
Chuyện ngày xưa (Trúc Phương)
Cô gái bán sầu riêng
Dương Quý Phi
Đà Lạt trăng mờ
Đêm khuya trông chồng
Đêm lạnh trong tù
Đêm tâm sự (Trúc Phương)
Đêm tàn bến Ngự
Đời
Đời vũ nữ
Đoạn kết một chuyện lòng (Hoài Linh)
Gánh nước đêm trăng
Giấc mộng lá sầu riêng
Hán Đế biệt Chiêu Quân
Hận Kinh Kha
Hoa Hồ Điệp
Hoa trôi dòng nước bạc
Hòn vọng phu (Lê Thương)
Kiếp cầm ca
Khóc cười
Lá trầu xanh
Lan và Điệp
Lòng dạ đàn bà
Mưa lạnh thảo cầm viên
Mẹ dạy con
Men rượu Sake
Mồ em Phượng
Nhớ mẹ
Ni cô và kiếm sĩ
Nỗi buồn mẹ tôi (Minh Vy)
Người quên kẻ nhớ (Đài Phương Trang)
Người em xứ Thượng
Phạm Lãi biệt Tây Thi
Phàn Lê Huê
Quả tim bất diệt
Sầu vương ý nhạc
Sương khói rừng khuya
Tấm gương lịch sử
Tâm sự Mai Đình
Tâm sự Mộng Cầm
Tần Quỳnh khóc bạn
Thương về miền Trung (Duy Khánh)
Trường hận
Tình anh bán chiếu (1951)
Tình nghèo có nhau (Đài Phương Trang)
Trống trường thành
Tự Đức khóc Bằng Phi
Tu là cội phúc
Võ Đông Sơ
Vợ tôi đẹp ác
Vợ tôi tôi sợ
Xuân đất khách
...

Chú thích

Liên kết ngoài
Viễn Châu - ông vua vọng cổ
Nghệ sĩ ưu tú, soạn giả Viễn Châu – danh cầm Bảy Bá: Hơn 70 năm tay viết, tay đàn…
Nghệ sĩ mừng thọ "vua vọng cổ" Viễn Châu