Giáo phận Bùi Chu

-->

| diện tích = 1.350
| area_sqmi =
| area_footnotes =
| dân số = 1.250.186
| population_as_of = 2019
| giáo dân = 417.185
| catholics_percent = 32.8
| giáo hạt = 13 (2017)
| giáo xứ = 159 (2017)
| nhà thờ =
| tu hội =
| trường học =
| thành viên =

| giáo phái = Công giáo Rôma
| sui_iuris_church =
| nghi lễ = Nghi lễ Latinh
| thành lập = 5 tháng 9 năm 1848
| giải thể =
| nhà thờ chính toà = Nữ vương Rất Thánh Mân Côi (Nhà thờ Bùi Chu)
| nhà thờ chính toà cũ =
| toà giám mục =
| thánh bổn mạng = Đức Mẹ Vô nhiễm nguyên tội
| patron_title =
| linh mục đoàn = 212 (2017)
| linh mục triều =
| linh mục dòng =
| tu sĩ =
| nam tu sĩ =
| nữ tu sĩ = 977
| giáo lý viên =
| ngôn ngữ =
| lịch =
| âm nhạc =

| nhà thờ mẹ =
| giáo hoàng =
| thượng phụ =
|trưởng giáo tỉnh= Giuse Vũ Văn Thiên
| tổng giám mục =
| tổng giám mục phó =
| giám mục = Tôma Aquinô Vũ Đình Hiệu
| bishop_title =
| giám mục phó =
| suffragans =
| giám quản =
| giám quản Tông Toà=
| giám mục phụ tá =
| tổng đại diện = Giuse Nguyễn Đức Giang
| chưởng ấn = Vinh Sơn Đỗ Huy Hoàng
| đại diện giám quản=
| đại diện giám mục =
| đại diện tư pháp =
| niên trưởng =
| archdeacons =
| nguyên giám mục =
| tổng giám mục danh dự =

| bản đồ =
| map_size =
| map_alt =
| map_caption =

| website = http://gpbuichu.org/
| footnotes =
}}

Giáo phận Bùi Chu (tiếng Latinh: Dioecesis Buichuensis) là một giáo phận Công giáo Rôma tại Việt Nam. Giáo phận có nhiều xứ đạo lâu đời và gắn liền với nhiều sự kiện quan trọng liên quan đến lịch sử hình thành và phát triển của Công giáo tại Việt Nam.

Tuy là giáo phận có diện tích nhỏ nhất ở Việt Nam (khoảng 1.350&nbsp;km²) nhưng giáo phận Bùi Chu có số lượng cũng như mật độ tín hữu khá cao. Năm 2021, giáo phận có số giáo dân là 417.185 người, chiếm tỷ lệ 32,8% tổng dân số trên địa bàn giáo phận. Về nhân sự, giáo phận có 212 linh mục, gần 1000 nữ tu, 166 chủng sinh. Về cơ sở tổ chức, giáo phận có 13 giáo hạt với tổng số 159 giáo xứ, 17 chuẩn xứ, 425 giáo họ.

Giám mục chính tòa hiện nay của giáo phận là Tôma Aquinô Vũ Đình Hiệu.

Lịch sử
Ở châu Á, Việt Nam là nước đón nhận Tin Mừng khá sớm. Theo sử sách thì vào năm 1533 đã có những nhà truyền giáo đầu tiên tới Việt Nam, và những địa danh đầu tiên đón nhận Tin Mừng: Trà Lũ (giáo xứ Phú Nhai ngày nay), Quần Anh (sau kị húy đổi thành Quần Phương), và Ninh Cường đều là những miền đất thuộc giáo phận Bùi Chu. Từ thế kỷ 17, các thừa sai Dòng Tên, Hội Thừa sai Paris, Dòng Âu Tinh Chân đất, và nhất là Dòng Đa Minh truyền giáo tại đây.

Giáo phận Bùi Chu ngày nay chỉ thuộc địa bàn các xã phường phía nam thuộc tỉnh Ninh Bình, thuộc đồng bằng Bắc Bộ. Tuy nhiên, trước khi được hình thành như ngày hôm nay, giáo phận Bùi Chu thuộc Địa phận Đàng Ngoài (được thành lập năm 1659). Sau đó, giáo phận Bùi Chu thuộc Địa phận Đông Đàng Ngoài (được tách ra từ địa phận Đàng Ngoài vào năm 1679) rồi Địa phận Trung Đàng Ngoài (được tách ra từ địa phận Đông Đàng Ngoài vào năm 1848).

Vào năm 1936, Tòa Thánh đã tách phần đất tả ngạn sông Hồng của Địa phận Trung để thành lập Giáo phận Thái Bình, phần còn lại của Địa phận Trung là Giáo phận Bùi Chu ngày nay.

Tổng quan

Giáo phận Bùi Chu hiện nay nằm tại các xã, phường của tỉnh Ninh Bình ở phía nam sông Nam Định. Khoái Đồng là giáo xứ duy nhất của giáo phận nằm ở hữu ngạn (Tây Bắc) sông Nam Định. Giáo phận được bao bọc bởi ba con sông lớn, tiếp giáp với ba giáo phận khác. Phía Đông Bắc giáp với Giáo phận Thái Bình bởi sông Hồng, phía Tây Bắc là sông Đào (nối sông Hồng với sông Đáy) giáp với Tổng giáo phận Hà Nội, và phía Tây Nam qua sông Đáy là Giáo phận Phát Diệm; phía Đông Nam là vịnh Bắc Bộ (biển Đông).

Giáo phận thuộc khu vực đồng bằng Bắc Bộ nên toàn bộ dân cư là người Kinh. Dân chúng Bùi Chu có khoảng 84% làm nông nghiệp, 5% làm muối và đi biển, 11% làm nghề thương mại, cơ khí kỹ nghệ, tiểu thủ công nghiệp...

Danh sách các giáo xứ
Dưới đây là danh sách chưa đầy đủ các giáo xứ và xứ tùy cùng địa điểm tọa lạc của nhà thờ xứ:

Hạt Báo Đáp
Hạt Báo Đáp gồm 11 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã Nam Hồng, Nam Trực, phường Hồng Quang, một phần các phường Nam Định, Vị Khê và một phần các xã Nam Ninh, Nam Minh, xếp theo ABC:
Bách Tính - xã Nam Hồng
Báo Đáp - phường Hồng Quang
Cổ Ra - xã Nam Trực
Dương A - xã Nam Hồng
Hồng Quang - phường Hồng Quang
Hưng Nhượng - xã Nam Ninh
Khoái Đồng: 127 Lê Hồng Phong, phường Nam Định
Lã Điền - phường Vị Khê
Nam Dương - xã Nam Minh
Phong Lộc - phường Vị Khê
Trực Chính - xã Nam Trực

Hạt Bùi Chu
Hạt Bùi Chu gồm 12 giáo xứ nằm trên địa bàn xã Xuân Hồng và một phần các xã Xuân Giang và Xuân Trường, xếp theo ABC:
Chính Tòa - xã Xuân Trường
Cát Xuyên - xã Xuân Hồng
Hạc Châu - xã Xuân Hồng
Kiên Lao - xã Xuân Trường
Liên Thượng - xã Xuân Trường
Liên Thủy - xã Xuân Trường
Lục Thủy - xã Xuân Hồng
Ngọc Tiên - xã Xuân Hồng
Thánh Danh - xã Xuân Trường
Thủy Nhai - xã Xuân Giang
Trung Linh - xã Xuân Trường
Xuân Dương - xã Xuân Trường

Hạt Đại Đồng
Hạt Đại Đồng gồm 13 giáo xứ nằm trên địa bàn ba xã Giao Hòa, Giao Minh và Giao Phúc, xếp theo ABC:
Ấp Lũ (Trà Lũ) - xã Giao Hòa
Đại Đồng - xã Giao Hòa
Định Hải - xã Giao Hòa
Hà Cát - xã Giao Hòa
Hoành Đông - xã Giao Minh
Lạc Nam - xã Giao Hòa
Minh Đường - xã Giao Minh
Phú Hương - xã Giao Minh
Phú Ninh - xã Giao Phúc
Phú Thọ - xã Giao Minh
Thanh Thủy - xã Giao Hòa
Thiện Giáo - xã Giao Minh
Thuận Thành - xã Giao Hòa

Hạt Kiên Chính
với phong cách kiến trúc đặc trưng]]
Hạt Kiên Chính gồm 18 giáo xứ nằm trên địa bàn xã Hải Quang và một phần các xã Hải Tiến, Hải Xuâ, Hải Thịnh, xếp theo ABC:
Hải Điền - xã Hải Quang
Hòa Định - xã Hải Tiến
Kiên Chính - xã Hải Tiến
Liên Phú - xã Hải Quang
Long Châu - xã Hải Xuân
Phú Hóa - xã Hải Thịnh
Phương Chính - xã Hải Xuân
Quế Phương - xã Hải Quang
Tân An - xã Hải Tiến
Tang Điền - xã Hải Tiến
Tây Cát - xã Hải Quang
Thịnh Long - xã Hải Thịnh
Trung Châu - xã Hải Thịnh
Trung Phương - xã Hải Quang
Văn Lý - xã Hải Tiến
Xuân Đài - xã Hải Xuân
Xuân Hà - xã Hải Quang
Xương Điền - xã Hải Tiến

Hạt Lạc Đạo
Hạt Lạc Đạo gồm 18 giáo xứ nằm trên địa bàn xã Hồng Phong và một phần xã Nghĩa Sơn, xếp theo ABC:
Âm Sa - xã Hồng Phong
Bình Hải - xã Hồng Phong
Đài Môn - xã Hồng Phong
Đồng Liêu - xã Nghĩa Sơn
Đồng Nghĩa - xã Hồng Phong
Đồng Nhân - xã Nghĩa Sơn
Đồng Quỹ - xã Hồng Phong
Đồng Tâm - xã Nghĩa Sơn
Giang Liêu - xã Nghĩa Sơn
Giáp Nghĩa - xã Hồng Phong
Giáp Phú - xã Hồng Phong
Lạc Đạo - xã Nghĩa Sơn
Lạc Hồng - xã Hồng Phong
Liêu Ngạn - xã Nghĩa Sơn
Nam Phú - xã Hồng Phong
Quần Lạc - xã Hồng Phong
Tân Bơn - xã Nghĩa Sơn
Thuần Hậu - xã Hồng Phong

Hạt Liễu Đề
Hạt Liễu Đề gồm 12 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã Đồng Thịnh, Nghĩa Hưng, Nam Đồng, Quang Hưng và một phần các xã Nghĩa Sơn, Nam Minh, xếp theo ABC:
Chương Nghĩa - xã Đồng Thịnh
Cốc Thành - xã Đồng Thịnh
Đại Đê - xã Nghĩa Sơn
Hà Dương - xã Nghĩa Hưng
Liễu Đề - xã Nghĩa Hưng
Lý Nghĩa - xã Nghĩa Hưng
Nam Trực - xã Nam Minh
Ngoại Đông - xã Nam Đồng
Quần Liêu - xã Nghĩa Sơn
Quỹ Đê - xã Quang Hưng
Quỹ Ngoại - xã Quang Hưng
Thạch Bi - xã Nam Đồng

Hạt Ninh Cường
Hạt Ninh Cường gồm 11 giáo xứ nằm trên địa bàn xã Ninh Cường và một phần các xã Hải An, Minh Thái, xếp theo ABC:
An Đạo - xã Hải An
An Nghĩa - xã Hải An
Đông Bình - xã Ninh Cường
Lác Môn - xã Ninh Cường
Ninh Cường - xã Ninh Cường
Tân Châu - xã Ninh Cường
Tân Cường - xã Ninh Cường
Tân Lý - xã Ninh Cường
Tân Phường - xã Ninh Cường
Tây Đường - xã Ninh Cường
Tích Tín - xã Minh Thái

Hạt Phú Nhai
là một trong 4 Vương cung Thánh đường ở Việt Nam]]
Hạt Phú Nhai gồm 11 giáo xứ nằm trên địa bàn hai xã Trà Lũ, Xuân Hưng và một phần xã Xuân Giang, xếp theo ABC:
An Phú - xã Xuân Giang
Cát Phú - xã Xuân Giang
Kính Danh - xã Trà Lũ
Lạc Thành - xã Xuân Giang
Nam Điền - xã Xuân Hưng
Thánh Mẫu (Nghiệp Thổ) - xã Xuân Hưng
Phú Nhai - xã Trà Lũ
Phù Sa - xã Xuân Giang
Quần Cống - xã Xuân Hưng
Thánh Thể - xã Xuân Hưng
Vạn Lộc - xã Xuân Giang

Hạt Quần Phương
Hạt Quần Phường gồm 18 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã Hải Hậu, Hải Hưng và một phần các xã Hải Anh, Minh Thái, Xuân Trường, xếp theo ABC:
Cồn Vẽ - xã Hải Anh
Giáp Nam - xã Hải Hậu
Hai Giáp - xã Hải Anh
Hải Nhuận - xã Hải Hưng
Hưng Nghĩa - xã Hải Hưng
Kim Thành - xã Hải Hưng
Nam Đường - xã Hải Anh
Nam Hòa - xã Hải Anh
Phạm Pháo - xã Hải Anh
Phạm Rị - xã Hải Hậu
Phú Hải - xã Hải Hưng
Quần Phương - Xã Hải Hậu
Tân Bồi - xã Hải Anh
Trại Đáy - xã Hải Anh
Triệu Thông - xã Hải Hậu
Trung Thành - xã Hải Hưng
Tùng Nhì - xã Minh Thái
Xuân Dục - xã Xuân Trường

Hạt Quỹ Nhất
Hạt Quỹ Nhất gồm 18 giáo xứ nằm trên địa bàn ba xã Nghĩa Lâm, Quỹ Nhất và Rạng Đông, xếp theo ABC:
Ân Phú - xã Nghĩa Lâm
Chỉ Thiện - xã Quỹ Nhất
Giáo Lạc - xã Quỹ Nhất
Lạc Thiện - xã Quỹ Nhất
Nghĩa Dục - xã Nghĩa Lâm
Ngọc Lâm - xã Nghĩa Lâm
Ninh Hải - xã Rạng Đông
Phú Giáo - xã Nghĩa Lâm
Phúc Điền - xã Rạng Đông
Phúc Đông - xã Rạng Đông
Phương Lạc - xã Quỹ Nhất
Quần Vinh - xã Rạng Đông
Quỹ Nhất - xã Quỹ Nhất
Rạng Đông - xã Rạng Đông
Tây Thành - xã Quỹ Nhất
Thượng Trại - xã Nghĩa Lâm
Văn Giáo - xã Nghĩa Lâm
Vinh Phú - xã Quỹ Nhất

Hạt Thức Hóa
Hạt Thức Hóa gồm 11 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã Giao Thủy, Giao Ninh, Giao Hưng và Giao Phúc, xếp theo ABC:
Diêm Điền - xã Giao Thủy
Du Hiếu - xã Giao Ninh
Duyên Thọ - xã Giao Hưng
Hoành Nhị - xã Giao Phúc
Mộc Đức - xã Giao Ninh
Ngưỡng Nhân - xã Giao Hưng
Phong Lâm - xã Giao Ninh
Phú Vinh - xã Giao Phúc
Quất Lâm - xã Giao Thủy
Sa Châu - xã Giao Hưng
Thức Hóa - xã Giao Ninh

Hạt Tương Nam
Hạt Tương Nam gồm 9 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã Ninh Giang, Cổ Lễ, Cát Thành, một phần phường Vị Khê và một phần xã Nam Ninh, xếp theo ABC:
An Lãng - xã Ninh Giang
Lã Điền - phường Vị Khê
Nam Hưng - xã Nam Ninh
Nam Lạng - xã Cổ Lễ
Phong Lộc - phường Vị Khê
Phú An - xã Cát Thành
Trang Hậu - xã Nam Ninh
Trung Lao - xã Cổ Lễ
Tương Nam - xã Nam Ninh

Hạt Tứ Trùng
Hạt Tứ Trùng gồm 18 giáo xứ nằm trên địa bàn một phần các xã Hải Tiến, Hải Thịnh, Hải Xuân, Hải An và Hải Anh, xếp theo ABC:
An Bài - Xã Hải Tiến
An Cư - xã Hải Tiến
Giáp Năm - xã Hải Thịnh
Lục Phương - xã Hải Xuân
Nam Phương - xã Hải Tiến
Ninh Mỹ - xã Hải An
Ninh Sa - xã Hải An
Phú Văn - xã Hải Thịnh
Phúc Hải - xã Hải An
Trung Hòa - xã Hải Xuân
Trùng Phương - xã Hải Anh
Tư Khẩn - xã Hải Thịnh
Tứ Trùng - xã Hải Tiến
Xuân Chính - xã Hải Xuân
Xuân Hòa - xã Hải Xuân
Xuân Hóa - xã Hải Xuân
Xuân Phương- xã Hải Xuân
Xuân Thủy - xã Hải Xuân

Các danh địa trong giáo phận
Nhà thờ chính tòa và Tòa giám mục

Tòa giám mục giáo phận đặt tại xã Xuân Trường, tỉnh Ninh Bình.

Trung tâm hành hương
Vương cung thánh đường Phú Nhai

Các nhà thờ lớn, chủng viện và tu viện
Đại chủng viện Bùi Chu đã trở lại hoạt động từ năm 2008 sau gần 50 năm bị đóng cửa, cơ sở của chủng viện được xây mới bên cạnh Tòa giám mục.

Giáo phận hiện có 5 hội dòng nữ tu đang hoạt động là: Dòng Đa Minh Bùi Chu, Dòng Mến Thánh Giá Kiên Lao, Dòng con Đức Mẹ Mân Côi (nhà chính đặt tại giáo xứ Trung Linh), Dòng Thừa sai Đức Mẹ Trinh Vương (nhà chính Liên Thủy), và Dòng Đức Mẹ Thăm viếng (nhà chính Liên Thủy). Giáo phận Bùi Chu cũng từng là nơi một dòng tu cho nam được thành lập là Dòng Đồng Công.

Các nhà thờ trong giáo phận chủ yếu được xây dựng theo các phong cách kiến trúc Gothic và Baroque, chịu ảnh hưởng của kiến trúc cổ Việt Nam. Trong đó có những nhà thờ chủ yếu theo kiến trúc Nam, với vật liệu chính là gỗ, cung thánh được sơn son thiếp vàng hay mặt tiền nhà thờ xây theo kiểu cổng tam quan. Giáo phận hiện có 13 Đền thánh (Shrine), trong đó Đền thánh Phú Nhai đồng thời là một Vương cung Thánh đường từ năm 2008. Một số nhà thờ lớn trong giáo phận:
Đền thánh Kiên Lao
Đền thánh Trung Lao
Đền thánh Phương Chính
Đền thánh Báo Đáp
Đền thánh Ninh Cường
Đền thánh Đại Đồng
Đền thánh Hưng Nghĩa
Đền thánh Sa Châu
Đền thánh Thức Hóa
Đền thánh Liễu Đề
Đền thánh Quần Phuơng
Đền thánh Phú An

Các đời giám mục quản nhiệm

Ghi chú:
: Giám mục chính tòa
: Giám mục phó, Giám mục phụ tá hoặc Giám quản Tông Tòa, Đại diện Tông tòa

Xem thêm

Chú thích

Liên kết ngoài