undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Sông Vị Hoàng

Vị Hoàng (sông Hoàng) là tên một con sông đào chảy qua đất Vị Hoàng tỉnh Nam Định. Con sông này ngày nay không còn nữa.

Theo sử cũ, sông Vị Hoàng được đào vào đời Trần, nối sông Đáy với sông Vĩnh Tế (Vĩnh Giang) chảy quanh co quanh phủ Thiên Trường xưa.

Năm 1832, do sông Vị Hoàng chảy xiết, làm bờ sông ngày càng xói lở và khu phố buôn bán phía Đông Bắc thành Vị Hoàng có nguy cơ bị mất. Theo nguyện vọng của địa phương, vua Minh Mạng cho đào một con sông mới, được gọi là sông Đào, để chia sẻ dòng nước từ kênh Phù Long đến bến đò Lương Xá, tách làng Vị Hoàng thành hai làng: Vị Hoàng và Vị Khê. Từ đây, nước sông Hồng không còn đổ nhiều vào sông Vị Hoàng, sông chảy chậm và bị phù sa lắng đọng, bồi lấp dần.

Khoảng cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, sông Vị Hoàng đã bị lấp dần nên còn được gọi là sông Lấp. Ngày nay, hầu như không còn vết tích của sông Vị Hoàng.

Sông Vị Hoàng đã được nhắc đến trong hai bài thơ của Trần Tế Xương: Thương vợ và Sông Lấp.

Sách Việt sử thông giám cương mục viết rằng: "Việc đào sông Vị Hoàng đã chặn mất long mạch nên nhà Trần mất ngôi".

Tham khảo
Kiểm tra Fermat

Kiểm tra Fermat là một thuật toán xác suất kiểm tra một số tự nhiên là hợp số hay là số nguyên tố.

Khái niệm
Định lý nhỏ Fermat phát biểu rằng nếu p là số nguyên tố và 1 \le a , thì

:a^{p-1} \equiv 1 \pmod{p}.

Nếu ta muốn kiểm tra số n có là nguyên tố không, ta lấy ngẫu nhiên các số a và kiểm tra xem đẳng thức trên có đúng không. Nếu nó không đúng với một giá trị a nào đó thì n là hợp số. Nếu đẳng thức đúng với nhiều giá trị của a, ta có thể nói rằng n là số nguyên tố với xác suất nào đó, hay là một số giả nguyên tố (pseudoprime).

Có thể phép thử sẽ cho ta một kết quả sai.

Số a mà

:a^{n-1} \equiv 1 \pmod{n}

trong khi n là hợp số được gọi là một giả Fermat.

Còn nếu có số a mà

:a^{n-1} \not\equiv 1 \pmod{n}

thì a được xem như một bằng chứng Fermat chứng tỏ n là hợp số.

Thuật toán và thời gian thi hành
Thuật toán có thể viết như sau:
:Inputs: n: giá trị để kiểm tra tính nguyên tố; k: tham số tham gia vào quá trình kiểm tra
:Output: hợp số nếu n là hợp số, nếu không nguyên tố xác suất
::repeat k times:
:::lấy a ngẫu nhiên trong [1, n &minus; 1]
::if a'n &minus; 1 mod n ≠ 1 then
:::return composite
::return probably prime

Khi dùng thuật toán tính nhanh luỹ thừa theo mođun, thời gian thi hành của thuật toán là O(k &times; log3n), ở đó k là số lần kiểm tra với mỗi số a ngãu nhiên, và n là giá trị ta muốn kiểm tra.

Khả năng vận dụng
Có khá nhiều giá trị của n là các số Carmichael mà với tất cả các giá trị của a sao cho ƯCLN(a,n)=1 là giả Fermat. Mặc dù các số Carmichael là rất hiếm, nhưng phép thử Fermat rất ít được dùng so với các phương pháp khác như kiểm tra Miller-Rabin hay kiểm tra Solovay-Strassen.

Nói chung, nếu n không là số Carmichael thì ít nhất một nửa các số

:a\in(\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^

là bằng chứng Fermat. Để chứng minh điều này, giả sử a là một bằng chứng Fermat và a1, a2,..., a's là giả Fermat. Khi đó

:(a\cdot a_i)^{n-1} \equiv a^{n-1}\cdot a_i^{n-1} \equiv a^{n-1} \not\equiv 1\pmod{n}

và do đó tất cả a &times; ai for i = 1, 2,..., s là bằng chứng Fermat.
Xem thêm
Kiểm tra tính nguyên tố
RSA (mã hóa)
Pretty Good Privacy
Pierre de Fermat

Chú thích

Tham khảo
Độ thô thủy lực

Độ thô thủy lực của hạt bùn cát là tốc độ rơi ổn định của hạt bùn cát đó trong nước tĩnh.

Khi bắt đầu rơi trong nước, dưới tác dụng của trọng lực hạt bùn cát rơi nhanh dần, đồng thời lực ma sát của thể nước tác dụng lên hạt cũng tăng đần. Kết quả là gia tốc rơi của hạt giảm đi và dần đến trạng thái sa lắng với vận tốc ổn định, đó là độ thô thủy lực.

Độ thô thủy lực là một đặc tính cơ-lý của bùn cát, nó phụ thuộc vào khối lượng riêng của bùn cát, hình dạng, đường kính hạt bùn cát.

Ký hiệu: ws
Thứ nguyên: [L2 T -1], cùng thứ nguyên với vận tốc
Đơn vị thường dùng là cm/s, mm/s.

Tham khảo
Năm điều răn của Hội Thánh

Năm điều răn của Hội Thánh (hay gọi tắt là Năm điều răn Hội Thánh) là những điều luật mà Hội Thánh Công Giáo để nhắc nhở những người Công Giáo chu toàn bổn phận thờ phượng Thiên Chúa và cộng tác xây dựng Hội Thánh. Trước đây, Giáo Hội Công giáo liệt kê sáu điều, nhưng quyển sách Kinh Thánh Giáo lý của Hội Thánh Công Giáo hiện tại tổng hợp còn năm điều. Cùng với Mười Điều Răn, đây là những điều luật quan trọng của người Công Giáo bắt buộc họ phải tuân giữ.

Hội Thánh có năm điều răn:
Thứ Nhất: Dự lễ và Kiêng việc xác ngày Chúa Nhật cùng các ngày lễ buộc.
Thứ Hai: Xưng tội trong một năm ít là một lần
Thứ Ba: Rước Mình Thánh Chúa trong mùa Phục Sinh.
Thứ Tư: Giữ chay và Kiêng thịt những ngày Hội Thánh buộc.
Thứ Năm: Góp công, góp của xây dựng Hội Thánh tùy theo khả năng của mình.

Bản cũ
Hội Thánh có sáu điều răn:
Thứ Nhất : Dự lễ ngày Chúa Nhật cùng các ngày lễ buộc.
Thứ Hai: Chớ làm việc xác ngày Chúa Nhật cùng các ngày lễ buộc
Thứ Ba: Xưng tội trong một năm ít là một lần.
Thứ Tư: Chịu Mình Thánh Đức Chúa Giêsu trong mùa Phục Sinh.
Thứ Năm: Giữ chay những ngày Hội Thánh buộc.
Thứ Sáu: Kiêng thịt ngày Thứ Sáu cùng những ngày khác Hội Thánh dạy.

Xem thêm
Mười điều răn

Tham khảo
Thế kỷ 6

Thế kỷ 6 là khoảng thời gian tính từ thời điểm năm 501 đến hết năm 600, nghĩa là bằng 100 năm, trong lịch Gregory.

Tham khảo
Bát lộ quyền

Bát lộ quyền là một bản quyền của môn phái Lam Sơn căn bản, gồm 182 động tác
Các thế trong bài
Phần I
Song chưởng vô biên
Áp đỉnh thôi sơn
Nhất đạo hồi sinh
Song ngư phân thủy
Tướng quân phiến mã
Mãn thiên hoa vũ
Phong vũ bình tâm
Tý ngọ diệp chưởng độc long
Hiện hổ tàng long

Phần II
Phần III
Phần IV

Tham khảo
Áp suất chất lỏng

Áp suất chất lỏng tại một điểm bất kì trong lòng chất lỏng là giá trị áp lực lên một đơn vị diện tích đặt tại điểm đó.

Công thức tính áp suất: p = d.h
Trong đó:
+ h: độ cao của cột chất lỏng, tính từ điểm tính tới mặt thoáng chất lỏng, đơn vị m

+ d:trọng lượng riêng của chất lỏng, đơn vị N/m³
Ký hiệu: p
Đơn vị: N/m², Pa (Pascal)
Áp suất tuyệt đối
Áp suất tuyệt đối là tổng áp suất gây ra bởi cả khí quyển và cột chất lỏng tác dụng lên điểm trong lòng chất lỏng.

Ký hiệu: pa

Công thức:
:p_a = p_0 + \gamma h

trong đó:
p0 là áp suất khí quyển
\gamma là trọng lượng riêng của chất lỏng
h là độ sâu thẳng đứng từ mặt thoáng chất lỏng đến điểm được xét

Áp suất tương đối
Áp suất tương đối, còn gọi là áp suất dư là áp suất gây ra chỉ do trọng lượng của cột chất lỏng.
Ngoài ra áp suất tương đối là hiệu giữa áp suất tuyệt đối và áp suất khí quyển. Nếu áp suất tuyệt đối nhỏ hơn áp suất khí quyển thì ta được áp suất chân không.

Ký hiệu: ptđ, pdư

Công thức:
:p_{du} = \gamma h.
:

Tham khảo
Thấu kính hấp dẫn

làm thấu kính hấp dẫn, bẻ cong các bức xạ phát ra từ thiên hà phía sau]]

Thấu kính hấp dẫn là một hiện tượng thiên văn, xảy ra khi ánh sáng (và sóng điện từ nói chung) phát ra từ một vật thể bị lệch hướng trên đường đi dưới tác dụng của lực hấp dẫn khi qua gần các thiên thể khác.

Sự bẻ cong đường đi của ánh sáng bởi lực hấp dẫn đã được lý thuyết tương đối rộng tiên đoán và được kiểm chứng lần đầu vào lần nhật thực năm 1919. Ánh sáng càng bị bẻ cong khi đi gần các vật thể có mật độ khối lượng càng lớn. Do đó hiện tượng này được quan sát rõ hơn nếu ánh sáng đi qua gần các hố đen hay các thiên hà. Lúc đó hình ảnh của các ngôi sao hay nguồn phát sáng bị thay đổi, chia làm nhiều phần hay được hội tụ, làm cường độ sáng tăng lên, cho phép quan sát vật ở xa.

Sự tăng cường độ sáng hay thay đổi hình dạng đột ngột của một thiên thể ở xa cũng là dấu hiệu cho thấy giữa nguồn sáng và người quan sát có vật thể khối lượng lớn bay qua; đây là một trong các phương pháp thực nghiệm để phát hiện hố đen.

Xem thêm
Vòng Einstein
Thấu kính
Hố đen

Tham khảo

Liên kết ngoài

"Thấu kính hấp dẫn" biến một thiên hà thành sáu
Thấu kính hấp dẫn phát hiện một thiên hà tí hon ở rất xa
Thấu kính hấp dẫn giúp Hubble phát hiện vật thể xa nhất
Thí nghiệm ảo

Thí nghiệm ảo là tập hợp các tài nguyên số đa phương tiện dưới hình thức đối tượng học tập, nhằm mục đích mô phỏng các hiện tượng vật lý, hóa học, sinh học...xảy ra trong tự nhiên hay trong phòng thí nghiệm, có đặc điểm là có tính năng tượng tác cao, giao diện thân thiện với người sử dụng và có thể mô phỏng những quá trình, điều kiện tới hạn khó xảy ra trong tư nhiện hay khó thu được trong phòng thí nghiệm. Thí nghiệm ảo giúp giảm thiểu việc học chay, dậy chay thường gặp do thiếu phương tiện, điều kiện thí nghiệm giúp người học chủ động học tập phù hợp với tinh thần người học là trung tâm của giáo dục hiện đại.

Theo quan điểm giáo dục hiện đại, không có sự phân biệt giữa một đơn vị học tập điện tử (đối tượng học tập – Learning Object) với một thí nghiệm ảo, hay một đơn vị kiểm tra đánh giá. Thực chất các đơn vị này đều có tính năng tương tác người học, khả năng đánh giá tiến độ người học theo mức độ đáp ứng các yêu cầu đề ra. Cũng trên quan điểm như vậy, thí nghiệm ảo về thực chất không khác một trò chơi giáo dục. Tuy nhiên để làm được điều này cần đảm bảo tính chất độc lập, hay mỗi thí nghiệm ảo phải có khả năng hoạt động độc lập như một đối tượng học tập, được thiết kế để giải quyết một hay một số mục tiêu (nhiệm vụ học tập cụ thể). Trò chơi giáo dục giúp tăng hiệu quả học tập qua việc khuyếnh khích người học chủ động học tập thể hiện tinh thần "học mà chơi, chơi mà học".

Quan hệ với bài giảng điện tử
Thí nghiệm ảo và bài giảng điện tử gắn bó chặt chẽ với nhau. Thí nghiệm ảo giúp tăng hiệu quả giáo dục, huấn luyện của bài giảng điện tử qua tính năng tương tác cao với người tiến hành thí nghiệm, với hệ thống. Trong khi đó, bài giảng điện tử giúp xâu chuỗi các thí nghiệm ảo theo một trình tự logic, mang tính giáo dục. Thí nghiệm ảo cùng với bài giảng điện tử giúp áp dụng được cả ba yếu tố giáo dục hiện đại trong phần mềm dạy học là "học + thực hành + kiểm tra đánh giá", cần thiết hiệu quả học tập đạt được cao.

Thí nghiệm ảo có các ưu điểm giống với bài giảng điện tử, ngoài ra, chúng có thể giả lập những tình huống, điều kiện tới hạn, khó xảy ra trong thế giới thực giúp người học nắm được bản chất của vấn đề. Tuy nhiên, thí nghiệm ảo không thể thay thế được kinh nghiệm thực tiễn. Phi công sẽ không lái được máy bay hạ cánh khi chỉ toàn thực tập trên mô hình ảo; bác sĩ sẽ không phẫu thuật tim được khi chỉ có kinh nghiệm với dao mổ ảo trên máy tính.
thí nghiệm ảo là thí nghiệm trên môi trường ảo (môi trường số hoá) gồm mô hình ảo, phân tích băng hình, mô phỏng,.... nó có vai trò là phương tiện dạy học trong quá trình dạy học, đáp ứng được đầy đủ các bước, các quá trình của bài giảng.
Khi soạn giáo án điện tử ta có thể kết hợp cả thí nghiệm thực và thí nghiệm ảo, sao cho phù hợp với các quá trình nhận thức và trật tự logic cua bài học

Tham khảo

Nguồn bài viết và các thí dụ

Xem thêm
Bài giảng trực tuyến
Đa phương tiện
Trò chơi giáo dục

Liên kết ngoài
Các bài học trực tuyến về thí nghiệm Vật lý tại Lớp học vật lý
Thể loại:Bản mẫu hết hạn định ngày

Thể loại này chứa các bản mẫu dùng với mã:

Các bản mẫu này tự động xếp trang vào thể loại đặc biệt sau một thời hạn; để xem xét việc xóa bỏ trang nếu trang vi phạm quy định của Wikipedia quá hạn.

Chú ý kỹ thuật
Để tạo ra một bản mẫu hết hạn bạn có thể làm các bước sau:
Tạo ra bản mẫu mã nguồn gồm 2 phần
Phần một: nội dung hiển thị ra trong trang
Phần hai: mã hết hạn có sử dụng .
Tạo ra bản mẫu dùng mã nguồn gồm 2 phần
Phần một (tùy chọn): giải thích cách dùng, đặc biệt lưu ý người dùng chú ý đến mã "subst:". Phần này nằm giữa và
Phần hai: mã sử dụng bản mẫu mã nguồn có dùng mặc định ngày khởi đầu thời hạn là hôm đặt bản mẫu.

Việc tách phần mã nguồn ra thành bản mẫu riêng tránh cho lúc dùng "subst:" toàn bộ mã nguồn bị đổ vào trong trang viết làm nặng trang. Ngoài ra bản mẫu mã nguồn cũng có thể được dùng trực tiếp (không dùng "subst:") với ngày tháng năm ra hạn được thiết lập thủ công, tùy ý riêng (không dùng mặc định ngày tháng lúc đặt bản mẫu).

Phụ lục
Tổng công ty Cảng hàng không Miền Nam

Tổng công ty Cảng hàng không Miền Nam (tiếng Anh: Southern Airports Corporation) là cơ quan trực thuộc Cục Hàng Không Việt Nam. Trụ sở chính nằm đặt tại sân bay Tân Sơn Nhất số 1 đường Trường Sơn, quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh. Cụm cảng Hàng Không miền Nam quản lý tất cả các sân bay ở miền Nam Việt Nam (bao gồm Sân bay Tân Sơn Nhất, Sân bay Liên Khương, Sân bay Trà Nóc, Sân bay Buôn Ma Thuột, Sân bay Cà Mau, Sân bay Cỏ Ống, Sân bay Rạch Giá, Sân bay Dương Đông...)
Các công ty trực thuộc Cụm cảng Hàng Không miền Nam gồm có SASCO, SAGS... Năm 2006, các sân bay của Cụm cảng hàng không miền Nam đã phục vụ hơn 9 triệu lượt khách, trong đó, riêng Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất phục vụ 8,5 triệu khách.

Năm 2012, Tổng công ty Cảng hàng không Miền Bắc, Tổng công ty Cảng hàng không Miền Trung và Tổng công ty Cảng hàng không Miền Nam đã hợp nhất thành Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam.

Xem thêm
Tổng công ty Cảng hàng không Miền Bắc
Tổng công ty Cảng hàng không Miền Trung
Hàng không

Tham khảo

Liên kết ngoài
Hạ viện

Hạ viện (Hạ nghị viện hoặc Chúng nghị viện) là một trong hai viện của Quốc hội ở tại các Quốc gia lưỡng viện. Các thành viên của Hạ viện được chọn lựa qua bầu cử. Hạ viện có chức năng lập pháp. Quyền lực của hạ viện so với thượng viện là khác nhau tùy theo hiến pháp.

Đại biểu quốc hội tại hạ nghị viện thường là do người dân trực tiếp bầu, nên còn gọi là dân biểu hoặc "hạ nghị sĩ", và hạ nghị viện còn được gọi là viện dân biểu. Trong khi đại biểu quốc hội tại thượng nghị viện thường được gọi là nghị sĩ, hay là thượng nghị sĩ.

Tại các quốc gia theo thể chế dân chủ nghị viện, hạ viện có quyền lập ra thủ tướng và chính phủ. Đảng nào có nhiều ghế trong hạ viện có quyền thành lập chính phủ.

::Ví dụ: Anh, Canada, Úc...

Quốc hội tại những quốc gia có một viện được coi là tương đương với hạ viện.

::Ví dụ: Việt Nam, Trung Quốc...

Hạ viện Hoa Kỳ bao gồm 435 dân biểu được bầu chọn dựa trên tỷ lệ dân số của mỗi tiểu bang.

Đặc điểm của hạ nghị viện

Hạ viện có những quyền lực riêng mà thượng viện không có, và ngược lại, điều này thay đổi tuỳ thuộc vào hiến pháp từng quốc gia.
Các nghị quyết được thông qua bởi hạ viện.
Hạ viện có nhiều ghế hơn thượng viện.
Nhiệm kỳ thành viên ngắn hơn của thượng viện

Xem thêm

Nghị viện
Thượng viện
Ngành lập pháp

Tham khảo
Nói lái

Nói lái là một cách nói kiểu chơi chữ trong nhiều ngôn ngữ. Trong đó, người ta tráo đổi phụ âm đầu và phần giữa các âm tiết để tạo nên những từ ngữ khác có nội dung mới, bất ngờ, hiểm hóc. Đối với từng vùng miền khác nhau thì do cách nói của tiếng địa phương nên tiếng nói lái sẽ có thay đổi một chút.

Nói lái trong tiếng Việt
Đây là một biện pháp tu từ đặc biệt của tiếng Việt, do âm tiết tiếng Việt có hai đặc điểm quan trọng: ranh giới giữ các âm tiết rất rõ ràng và hầu như phụ âm đầu nào cũng có thể kết hợp với bất kì phần nào, mà vẫn tạo nên trong nhiều trường hợp những đơn vị có nghĩa. Nói lái khá phổ biến trong khẩu ngữ, để đùa vui hoặc bí mật nói với nhau một điều gì. Nói lái đước dùng nhiều trong văn học dân gian cũng như trong các tác phẩm viết nhằm gây tiếng cười hài hước, châm biếm, hoặc để đả kích một cách kín đáo một ai hoặc một hiện tượng xã hội. Nói lái được coi là ít nghiêm trang, có tính cách bông đùa, mỉa mai hoặc châm biếm, một số dùng để diễn tả sự thô tục một cách kín đáo.

Ngôn ngữ khác

Cách nói này cũng được nhiều dân quốc gia khác sử dụng.

Thí dụ trong tiếng Anh: "The Lord is a shoving leopard" (thay vì "The Lord is a loving shepherd") - gọi là Spoonerism. Giáo sư William Archibald Spooner là người nối tiếng có thói quen đãng trí hay nói lộn ngược, ví dụ, "You have hissed my mystery lecture" ("You have missed my history lecture").

Thí dụ trong tiếng Đức: "Auf der Liebesreise // sprach der Leibesriese: // "Reib es, Liese!" // Und sie rieb es leise." - gọi là "Wortdreher" hay "Buchstabendreher", cách làm thơ có vần như thế gọi là Schüttelreim
trong tiếng hán việt: thiết trường kỷ dĩ tôn kỳ trưởng (lấy ghế dài mời các trưỡng lão) đối lại là lập bình phong nhi tuyển phòng binh (lập tấm phong để tuyển dụng quân sĩ) câu đối này hay lẫn cã vần bằng trắc lẫn nói lái!

Thí dụ trong tiếng Pháp: văn hào Voltaire, tên thật là François Marie Arouet, lấy tên thành phố quê hương là Airvault (thuộc vùng Deux Sèvres) nói lái là Vault – Air để có bút danh Voltaire.

Tham khảo

hu:RímKecskerím
Đơn vị nhiệt Anh

BTU (viết tắt của tiếng Anh British thermal unit, tức đơn vị nhiệt Anh) là một đơn vị năng lượng sử dụng ở Hoa Kỳ. Nó cũng có thể được bắt gặp ở Vương quốc Anh, trong ngữ cảnh các hệ thống làm lạnh và sưởi ấm kiểu cũ. Trong hầu hết các nơi khác, nó đã được thay thế bởi đơn vị năng lượng SI, joule (J).

Ở Hoa Kỳ, "BTU" được sử dụng để mô tả giá trị nhiệt (năng lượng) của nhiên liệu, và cũng để mô tả công suất của các hệ thống sưởi ấm và làm lạnh, như lò sưởi, lò sấy, lò nướng và điều hòa nhiệt độ. Khi sử dụng như một đơn vị công suất, mặc dù vẫn được viết tắt là "BTU" nhưng khái niệm này cần được hiểu là BTU trên giờ (BTU/h).

Các định nghĩa
Một Btu được định nghĩa là nhiệt lượng cần thiết để tăng nhiệt độ của một pound nước lên một độ Fahrenheit. 143 Btu là nhiệt lượng cần thiết để làm tan chảy 1 pound băng. Trong trường hợp với calorie, có rất nhiều định nghĩa về Btu, dựa trên các nhiệt độ nước khác nhau và sai khác khoảng 0.5%:

Các giá trị chuyển đổi
Một BTU xấp xỉ với:
1.054–1.060 joule.
252–253 cal (calorie)
0,252–0,253 kcal (kilocalorie)
778–782&nbsp;ft·lbf (foot-pounds-force)

Các chuyển đổi khác:
Trong khí ga thiên nhiên, 1 MMBtu (1 triệu Btu, đôi lúc còn được viết là "mmBTU") = 1,054615 GJ. Ngược lại, 1 gigajoule tương đương với 26,8 m³ khí ga tự nhiên ở nhiệt độ và áp suất xác định.

Các đơn vị liên quan
Đại lượng BTU trên giờ (BTU/h) là đơn vị năng lượng phổ biến liên quan với BTU.

1 watt xấp xỉ 3,41214 Btu/h
1000 BTU/h xấp xỉ 0,293071&nbsp;kW
1 sức ngựa xấp xỉ 2511,34 BTU/h
12.000 BTU/h được gọi là "ton of cooling" trong phần lớn các ứng dụng điều hòa không khí của Bắc Mỹ. Đây là năng lượng cần thiết để làm đông đặc một short ton (0,893 long tons; 0,907 t) nước thành băng trong 24h.

Khái niệm therm được định nghĩa ở Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu EU là 100.000 BTU – nhưng Hoa Kỳ sử dụng BTU59&nbsp;°F trong khi đó EU sử dụng BTUIT. Một đơn vị gọi là quad (viết tắt của triệu lũy thừa bốn) được định nghĩa là 1015 BTU, khoảng một exajoule (1.055×1018 J). Quads thỉnh thoảng được sử dụng ở Hoa Kỳ để biểu diễn cho lượng tiêu thụ năng lượng hàng năm của các nền kinh tế lớn: ví dụ, nền kinh thế Hoa Kỳ sử dụng khoảng 94.2 quads trong năm 1997. .

Không nên nhầm lẫn BTU với Board of Trade Unit (B.O.T.U.), với lượng năng lượng lớn hơn.

Chú thích

Xem thêm
Các đơn vị chuyển đổi
Metrication

Liên kết ngoài
The Units of Measurement Regulations 1995
Tăng trưởng rừng

Tăng trưởng rừng là kết quả của hai quá trình trái ngược nhau: quá trình tăng trưởng của những cây rừng đang sống và quá trình tỉa thưa tự nhiên, những cây chết vì già cỗi. Trong giai đoạn đầu, lượng tăng trưởng của rừng còn mạnh, xu hướng phát triển là tích lũy sinh khối. Đến giai đoạn rừng già, sức sinh trưởng của cây rừng đã yếu, những cây già cỗi chết đi.
Thang đánh giá
Để đánh giá tăng trưởng của rừng, chủ yếu người ta dựa vào đánh giá tăng trưởng của cây rừng. Nếu có hiện tượng tỉa thưa tự nhiên thì trị số tăng trưởng của cây rừng sẽ âm (như vậy đánh giá tăng trưởng của cây rừng sẽ phản ánh khá trung thực tăng trưởng của lâm phần). Nếu tạm phân mức tăng trưởng của các loài cây sống ở rừng tự nhiên sẽ chia làm 4 cấp:
Tăng trưởng rất chậm: Tăng trưởng đường kính bé hơn 0.3&nbsp;cm/ năm.
Tăng trưởng chậm: Tăng trưởng đường kính nằm trong khoảng (0.3-0.5) cm/năm.
Tăng trưởng trung bình: Tăng trưởng đường kính nằm trong khoảng (0.6-0.8) cm/năm.
Tăng trưởng nhanh: Tăng trưởng đường kính lớn hơn 0.8&nbsp;cm/năm.
Ý nghĩa
Trong kinh doanh lâm nghiệp, đánh giá tăng trưởng rừng giúp người kinh doang nắm được trữ lượng lâm phần, có các biện pháp kỹ thuật lâm sinh tác động thích hợp.
Đánh giá tăng trưởng rừng còn giúp chúng ta xây dựng được các mẫu rừng chuẩn tự nhiên của các vùng sinh thái. Trên cơ sở này chúng ta có thể xác định thời gian và số lần chặt nuôi dưỡng cũng như luân kỳ khai thác rừng cho từng vùng riêng.
Tăng trưởng rừng ở Việt nam
Đa số rừng ở Việt nam ta có tổ thành từ những cây sinh trưởng chậm và trung bình. Đó là lý do chính giải thích năng suất rừng tự nhiên của Việt nam thấp. Theo nhiều nghiên cứu của viện điều tra và quy hoạch rừng, viện khoa học lâm nghiệp, thì tăng trưởng rừng tự nhiên ở Việt nam khoảng 2–4 m³/ha/năm, được cho là chậm.

Tham khảo
Y tá

Y tá là một ngành chuyên nghiệp với nhiều trách nhiệm nhiệm vụ quan trọng trong hệ thống y tế. Y tá hợp tác cùng những chuyên viên y tế khác để chăm sóc, chữa trị, giáo huấn và bảo đảm an toàn cho người bệnh trong nhiều hoàn cảnh - từ cấp cứu đến hồi phục, từ tư gia đến nhà thương và trong nhiều lĩnh vực y khoa khác nhau - từ chuyên khoa đến y tế công cộng.

Để trở thành y tá đòi hỏi phải có kiến thức y học tổng quát và thường phải qua trung học cấp hai. Tại nhiều quốc gia (như Chile), y tá tối thiểu phải có bằng cử nhân. Trong khi ở một số nước châu Âu, sau khi học tốt nghiệp cấp 2 và được huấn luyện chuyên môn 18 tháng có thể được chấp nhận làm y tá.

Trong tiếng Việt đầu thế kỷ 20 thỉnh thoảng còn dùng "anh phiếc mê" hay "phiếc mê" mượn từ tiếng Pháp (infirmier) để chỉ người y tá.

Công tác và nhiệm vụ
Theo Bộ Lao động Hoa Kỳ nhiệm vụ tổng quát của y tá gồm có:
Chữa trị bệnh nhân.
Giáo dục bệnh nhân và người thân về các bệnh chứng.
Khuyên nhủ an ủi bệnh nhân và người thân.
Ghi chép và cập nhật thay đổi bệnh lý..
Giúp xét nghiệm, thử nghiệm.
Sử dụng máy móc, công cụ y tế.
Thực thi chỉ định điều trị.
Giúp theo dõi bệnh nhân trong thời gian hồi phục.

Lịch sử
•Florence Nightingale

Florence Nightingale (12 tháng 5 năm 1820 – 13 tháng 8 năm 1910) được giới y tế công nhận là người phát huy ngành y tá hiện đại. Từ lâu, nghề "y tá" bị coi rẻ, họ thường làm những công việc phụ như "bám" theo các đội quân, phụ giúp dọn dẹp, nấu nướng, giặt ủi... Vì bà là con của một gia đình giàu có, vọng tộc, nên Nightingale đã làm cha mẹ thất vọng khi bà quyết định trở thành một y tá. Sau đó bà không ngừng đòi hỏi cải tiến y tế chăm sóc cho người nghèo và dần dần đưa ngành y tá lên bậc quan trọng trong hàng ngũ chuyên viên y tế.

Liên kết
Đào tạo y tá đủ tiêu chuẩn làm việc tại Mỹ www.vietnamnet.vn

Chú thích
Danh sách vườn quốc gia tại Malaysia

Danh sách vườn quốc gia Malaysia:
Khu vực Malaysia bán đảo
Vườn quốc gia Taman Negara
Vườn quốc gia Endau Rompin
Vườn Bang Gunung Stong
Vườn Bang Royal Belum
Khu bảo tồn cuộc sống hoang dã Krau

Khu vực Johor
Vườn quốc gia Endau-Rompin Johor
Vườn quốc gia Gunung Ledang Johor
Vườn quốc gia Tanjung Piai Johor
Vườn quốc gia Pulau Kukup Johor
Vườn quốc gia Islands off Mersing Johor

Penang
Vườn quốc gia Penang

Perlis
Vườn Bang Perlis
Khu Bảo tồn Wang Pinang

Selangor
Vườn Di sản Selangor Heritage
Khu Bảo tồn đời sống hoang dã Sungai Dusun
Vườn Templer's

Đảo Sarawak
Bako National Park
Gunung Mulu National Park
Niah National Park
Lambir National Park
Vườn Quốc gia Similajau
Gunung Gading
Vườn Quốc gia Kubah
Vườn Quốc gia Batang Ai
Vườn Quốc gia Loagan Bunut
Vườn Quốc gia Tanjung Datu
Vườn Quốc gia Talang Satang
Vườn Quốc gia Bukit Tiban
Vườn Quốc gia Maludam
Vườn Quốc gia Rajang Mangroves
Vườn Quốc gia Gunung Buda
Vườn Quốc gia Pulong Tau
Vườn Quốc gia Kuching Wetlands
Khu bảo tồn Hang Wind
Khu bảo tồn động vật hoang dã Samunsam
Khu bảo tồn Stutung

Khu vực Sabah
Vườn quốc gia Kinabalu
Vườn quốc gia Tunku Abdul Rahman
Vườn quốc gia Đảo Rùa biển
Vườn quốc gia Pulau Tiga
Vườn quốc gia Tawau Hills
Vườn quốc gia Crocker Range

Tham khảo
Lina Medina

| birth_place = Ticrapo, Peru
| known_for = Người mẹ sinh con trẻ nhất trong lịch sử Y học
| children = Gerardo Medina–1979 (aged 40) Unknown second son
| spouse = Raúl Jurado
}}
Lina Vanessa Medina (sinh ngày 27 tháng 9 năm 1933 ở Paurange, Peru) đã sinh một đứa con khi mới 5 tuổi, 7 tháng và 21 ngày và hiện nay là người có độ tuổi làm mẹ trẻ nhất trong lịch sử y học. Kỷ lục thế giới này rất gần với một trường hợp tương tự ở Nga.

Lina Medina sinh ở Ticrapo, tỉnh Castrovirreyna, Peru,

Lina được bố mẹ đưa đến bệnh viện do sự gia tăng kích cỡ của bụng. Ban đầu, người ta nghĩ rằng cô có một khối u, nhưng về sau, các bác sĩ đã xác định được rằng cô đang mang thai đến tháng thứ 7. Bác sĩ Gerardo Lozada đã đưa cô tới Lima, thủ đô của Peru, trước khi thực hiện phẫu thuật, để các chuyên gia khác khẳng định lại rằng Lina thật sự có thai. Một tháng rưỡi sau, vào ngày 14 tháng 5 năm 1939, cô đã sinh ra một bé trai bằng thủ thuật Xê-da vì khung xương chậu của cô vẫn còn nhỏ. Cuộc phẫu thuật do hai bác sĩ Lozada và Busalleu đảm nhiệm còn bác sĩ Colretta thì gây tê. Trường hợp của cô đã được bác sĩ Edmundo Escomel ghi nhận tại La Presse Medicale, theo đó, còn có các chi tiết khác như kinh nguyệt của cô đã có bắt đầu từ lúc 8 tháng tuổi, và ngực phát triển khi lên 4 tuổi. Khi 5 tuổi hệ xương chậu của cô bắt đầu phát triển.

Con trai của cô khi sinh nặng 2,7 kg và được đặt tên là Gerardo theo tên người bác sĩ. Gerardo lớn lên và nghĩ rằng mình là em trai của Lina, nhưng khi lên mười tuổi, bị bạn bè trêu chọc thì anh đã phát hiện ra rằng Lina chính là người mẹ của mình. Anh đã lớn lên khỏe mạnh nhưng đã chết vào năm 1979 ở độ tuổi 40 vì căn bệnh về viêm tủy xương.

Không có bằng chứng nào cho thấy việc Lina Medina mang thai là do nguyên nhân khác với thông thường. Tuy nhiên, Lina Medina không tiết lộ cha của đứa bé là ai, cũng như về quá trình thụ thai của mình. Vào năm 2002 cô đã từ chối cuộc phỏng vấn với Reuters. Medina đã cưới Raúl Jurado, người là cha đứa con thứ hai của cô vào năm 1972. Hai người sống trong một quận nghèo ở Lima tên là Chicago Chico ("Tiểu Chicago").

Có hai bức ảnh được công bố làm tài liệu về trường hợp này. Bức ảnh đầu tiên có chất lượng thấp, được chụp vào khoảng đầu tháng 4 năm 1939, khi Medina có thai được 7 tháng rưỡi. Bức ảnh thứ hai được chụp với chất lượng tốt hơn, trong ảnh cô đứng cạnh bác sĩ Gerardo Lozada còn cậu con trai Gerardo 11 tháng thì nằm trong xe nôi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chuyện về cô bé 5 tuổi sinh con và 2 bức ảnh
The Telegraph (Calcutta, India): Six decades later, world’s youngest mother awaits aid
An entry in French from the Dictionary of Medical Science, relaying the account of Edmundo Escomel in May 1939 (English translation )
The world's youngest mother
A Detailed Snopes.com article on the subject
Fenerbahçe S.K.

Vàng và xanh hải quân
| president = Ali Koç
| website = Fenerbahçe S.K.
}}

Fenerbahçe Spor Kulübü () là một câu lạc bộ thể thao đa môn có trụ sở tại Kadiköy, thành phố Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ).

Bóng đá
Vô địch Thổ Nhĩ Kỳ: 19
1959, 1961, 1964, 1965, 1968, 1970, 1974, 1975, 1978, 1983
1985, 1989, 1996, 2001, 2004, 2005, 2007, 2011, 2014
Cúp bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ: 6
1968, 1974, 1979, 1983, 2012, 2013
Siêu Cúp bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ: 9
1968, 1973, 1975, 1984, 1985, 1990, 2007, 2009, 2014

Bóng rổ
Nam
Vô địch Thổ Nhĩ Kỳ: 4
1957, 1959, 1965, 1991
Cúp Liên đoàn bóng rổ Thổ Nhĩ Kỳ: 6
1954, 1958, 1959, 1960, 1961, 1967
Siêu cúp bóng rổ Thổ Nhĩ Kỳ: 3
1990, 1991, 1994

Nữ
Vô địch Thổ Nhĩ Kỳ: 4
1999, 2002, 2004, 2006
Cúp Liên đoàn bóng rổ Thổ Nhĩ Kỳ: 6
1999, 2000, 2001, 2004, 2005, 2006
Siêu cúp bóng rổ Thổ Nhĩ Kỳ: 5
1999, 2000, 2001, 2004, 2005

Bóng chuyền
Nam
Vô địch Istanbul: 5

Nữ
Vô địch Thổ Nhĩ Kỳ: 8

Vô địch Istanbul: 9

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ câu lạc bộ Fenerbahçe S.K. (eng)
Trang chủ câu lạc bộ Fenerbahçe S.K. (de)
Toàn Chân thất tử

. Bên tay trái Vương Trùng Dương là Khâu Xứ Cơ, Mã Ngọc, Tôn Bất Nhị và Đàm Xứ Đoan. Bên phải lần lượt là Hác Đại Thông, Vương Xứ Nhất và Lưu Xứ Huyền]]
Toàn Chân thất tử (全真七子) hay Bắc Thất Chân (北七真) là 7 đạo sĩ của Toàn Chân đạo, đệ tử của Vương Trùng Dương. Con số bảy người được Vương Trùng Dương chọn nhằm luyện tập Thiên Cang Bắc Đẩu trận, một trận pháp dựa theo vị thế của chòm sao Bắc Đẩu Thất tinh:
Đan Dương tử Mã Ngọc (1122-1184) sáng lập Ngộ Tiên phái (遇仙派)
Trường Chân tử Đàm Xứ Đoan (1123-1185) sáng lập Nam Vô phái (南无派)
Trường Sinh tử Lưu Xứ Huyền (1147-1203) sáng lập Tùy Sơn phái (随山派)
Trường Xuân tử Khâu Xứ Cơ (1148-1227) sáng lập Long Môn phái (龙门派)
Ngọc Dương tử Vương Xứ Nhất (1142-1217) sáng lập Du Sơn phái (嵛山派)
Quảng Ninh tử Hác Đại Thông (1140-1212) sáng lập Hoa Sơn phái (华山派)
Thanh Tịnh tản nhân Tôn Bất Nhị (1119-1182) sáng lập Thanh Tịnh phái (清静派)

Kiếm hiệp Kim Dung
Trong tác phẩm Anh hùng xạ điêu và Thần điêu hiệp lữ, Kim Dung đã xây dựng Toàn Chân thất tử là đệ tử của người đứng đâu Võ lâm ngũ bá, Trung Thần Thông Vương Trùng Dương, tổ sư Toàn Chân giáo dựa trên những dữ kiện lịch sử và có thêm các tình tiết hư cấu. Trong đó thứ tự của Toàn Chân thất tử có sự khác biệt:
Đan Dương tử Mã Ngọc là chưởng giáo thứ hai của Toàn Chân giáo
Trường Xuân tử Khưu Xứ Cơ là chưởng môn. Trong Thần Điêu Hiệp Lữ ông tiếp quản nhiệm vụ chưởng giáo thay cho Mã Ngọc mất vì bệnh tật.
Ngọc Dương tử Vương Xứ Nhất
Trường Chân tử Đàm Xứ Đoan
Trường Sinh tử Lưu Xứ Huyền
Quảng Ninh tử Hác Đại Thông
Thanh Tịnh tản nhân Tôn Bất Nhị
7 người đến gần cuối bộ Thần Điêu Hiệp Lữ chỉ còn 5. Quyền chưởng môn giao lại tạm thời cho Chân Chí Bình, đệ tử của Khưu Xứ Cơ đảm nhận.

Phim ảnh
Anh hùng xạ điêu

Thần điêu hiệp lữ

Tham khảo
Thiên long bát bộ

Thiên long bát bộ () là một tiểu thuyết võ hiệp của nhà văn Kim Dung. Tác phẩm được bắt đầu được đăng trên tờ Minh báo ở Hồng Kông và Nam Dương thương báo ở Singapore vào ngày 3 tháng 9 năm 1963 đến ngày 27 tháng 5 năm 1966, liên tục trong 4 năm. Nội dung "Thiên long bát bộ" thấm đượm tinh thần Phật giáo mà Kim Dung vốn ngưỡng mộ, tiếng nói của Phật giáo trong tác phẩm vừa dịu dàng sâu lắng vừa thật hiển minh, quán xuyến từ đầu chí cuối tác phẩm.
|}

Video game
Demi-Gods and Semi-Devils là một RPG chơi đơn phát hành năm 2002. Người chơi sẽ vào vai trò của một nhân vật chính không liên quan (tên mặc định là Lei Zhen) và gặp gỡ các nhân vật trong cuốn tiểu thuyết. Lựa chọn và hành động của người chơi sẽ ảnh hưởng đến tiến triển của câu chuyện.
Thiên long bát bộ là một MMORPG được phát triển bởi Changyou và Sohu và được phát hành vào năm 2007. Tại Việt Nam nó được FPT Online phát hành đến năm 2013 và hiện tại đang được VNG phát hành.
Tian Long Ba Bu: Shen Bing Hai Yu (天龙八部:神兵海域) là một MMORPG được phát triển bởi Changyou và Sohu và được phát hành tại Trung Quốc vào năm 2012 thay cho phiên bản cũ. Trò chơi được xác nhận bởi Hồ Ca và Lưu Thi Thi, những người đóng vai Đoàn Dự và Vương Ngữ Yên trong một đoạn video ngắn quảng bá cho trò chơi và các tài liệu quảng cáo khác.

Chú thích

Liên kết ngoài
Kim Dung giữa đời tôi: Tiếu ngạo giang hồ Vũ Đức Sao Biển
Thiên Long bát bộ và luật tục thảo nguyên (trang 294)
Bang giao Tống-Liêu nhìn qua Thiên Long bát bộ (trang 297)
Bát bộ chúng
天龙八部
Philadelphia

|subdivision_name1 =
|subdivision_name2 = Philadelphia
|leader_title = Thị trưởng
|leader_name = Michael Nutter (D)
|established_title = Thành lập
|established_title1 = Thành lập
|established_date = 27 tháng 10 năm 1682
|established_date1 = 25 tháng 10 năm 1701
|area_magnitude = 1 E8
|area_total_sq_mi = 135
|area_total_mi2 = 349.65
|area_water_sq_mi = 7.6
|area_water_km2 = 19.6
|area_urban_sq_mi =
|area_urban_km2 = 5131,72
|area_metro_sq_mi = 4629
|area_metro_km2 = 11989
|population_as_of = 2018
|population_note =
|population_total = 1448394
|population_footnote = (hạng 6)
|population_metro = 6096372
|population_urban = 5441567
|population_density_km2 = 4201.8
|population_density_sq_mi = 10882.8
|timezone = EST
|utc_offset = -5
|timezone_DST = EDT
|utc_offset_DST = -4
|area_code = 215, 267
|latd=39 |latm=57 |lats=12 |latNS=N
|longd=75 |longm=10 |longs=12 |longEW=W
|elevation_m = 12
|elevation_ft = 39
|website = http://www.phila.gov
|footnotes =
}}

Philadelphia (tên thông tục Philly) là một thành phố tại Hoa Kỳ có diện tích 369&nbsp;km², có nghĩa theo tiếng Hy Lạp là "tình huynh đệ" (Φιλαδέλφεια), là thành phố lớn thứ năm tại Hoa Kỳ và là thành phố lớn nhất trong Thịnh vượng chung Pennsylvania. Dân số thành phố năm 2005 là khoảng 1,56 triệu người, là thành phố lớn thứ 2 ở bờ Đông Hoa Kỳ, là trung tâm thương mại, giáo dục, văn hóa của Hoa Kỳ. Thành phố cách Thành phố New York 46 dặm (trung tâm cách New York 80 dặm), là khoảng cách gần nhất giữa 2 thành phố có dân số trên 1 triệu dân.

Vùng đô thị Philadelphia lớn thứ tư Hoa Kỳ với dân số 5,8 triệu người. Philadelphia là một trong những thành phố quan trọng và cổ xưa nhất của Hoa Kỳ. Trong một giai đoạn ở Thế kỷ 18, Philadelphia là thủ đô thứ 2 và là thành phố đông dân nhất của Hoa Kỳ và là thành phố nói tiếng Anh lớn thứ 2 trên thế giới, sau London. Vào thời kỳ đó, thành phố này hơn hẳn Boston và Thành phố New York về tầm quan trọng về chính trị và xã hội với vai trò đóng góp của Benjamin Franklin.

Khí hậu

}}

Xem thêm
Nha học chánh Philadelphia

Chú thích

Liên kết ngoài
Philadelphia
Danh sách sân bay bận rộn nhất Hoa Kỳ

Dưới đây là danh sách các sân bay bận rộn nhất Hoa Kỳ.

Theo số lượng khách lên máy bay

Theo tổng số khách (2009)

Busiest Airports as of 2006
Số liệu theo Airports Council International Bắc Mỹ. Số liệu lấy từ 100 sân bay có lượng khách đông nhất năm 2006.

Theo lượng hàng

Xem thêm
Sân bay bận rộn nhất thế giới theo lượng khách
Danh sách sân bay Hoa Kỳ theo lượng khách lên máy bay năm 2006
Danh sách sân bay bận rộn nhất châu Âu theo lượng khách
Danh sách sân bay Hoa Kỳ theo lượng khách quốc tế

Tham khảo
Acid oleic

Acid oleic (tiếng Anh: Oleic acid) là một acid béo có một nối đôi omega-9 được tìm thấy trong nhiều động và thực vật. Công thức: C18H34O2 (hay CH3(CH2)7CH=CH(CH2)7COOH ). Theo IUPAC, tên của acid oleic là cis-9-octadecenoic acid, và tên ngắn gọn là 18:1 cis-9.

Dạng bão hoà của acid oleic là acid stearic (stearic acid).

Tính chất vật lý
Bề ngoài: Chất lỏng như dầu màu vàng nhạt hay vàng hơi nâu. Có mùi giống mỡ heo.
Độ hoà tan: Không hoà tan trong nước
Nhiệt độ nóng chảy: 13-14&nbsp;°C
Nhiệt độ sôi: 360&nbsp;°C (760mm Hg)
Tỷ trọng: 0.895-.947 g/cm³

Tham khảo

NIST Chemistry Webbook
Bishop, Paul L. (2000). Pollution Prevention: Chapter 2 - Properties and Fates of Environmental Contaminants , instructional slides to accompany
Pollution Prevention:Fundamentals and Practice, by Paul L. Bishop (ISBN 0-07-366147-3). Truy cập 2005-03-07.

Liên kết ngoài
Acid oleic trên Từ điển bách khoa Việt Nam
Nhóm methin

Methin (methine) là nhóm chức CH hóa trị 3, dẫn xuất từ methan. Nhóm methin (=CH-) gồm một nguyên tử cacbon gắn với 1 liên kết đôi và 2 liên kết đơn, trong đó có một liên kết đơn gắn hiđrô.

Đôi khi methin cũng được dùng không theo danh pháp IUPAC để chỉ một cacbon gắn với 4 liên kết đơn, trong đó một liên kết nối với hiđrô.

Tham khảo
Hướng tây

Hướng Tây (tiếng Anh: West, chữ Hán: 西) hay "Hướng 9 giờ" là một trong bốn hướng địa lý chính, được ký hiệu là W hoặc T trên la bàn. Hướng này đối diện với hướng Đông, vuông góc với hướng Bắc và hướng Nam. Hướng Tây còn để chỉ bên trái trong các bản đồ, sơ đồ. Hướng Tây là hướng mặt trời lặn trên trái đất. Phương vị: 270°.

Nằm giữa hướng Tây và hướng Bắc là hướng Tây Bắc, còn nằm giữa hướng Tây và hướng Nam là hướng Tây Nam.

Xem thêm
Hướng Đông
Hướng Bắc
Hướng Nam
Hướng Đông Bắc
Hướng Đông Nam
Hướng Tây Bắc
Hướng Tây Nam

Tham khảo
Sân bay quốc tế Pakse

Vị trí

| website =
| metric-elev =
| metric-rwy =
| r1-number = 15/33
| r1-length-f = 5332
| r1-length-m = 1625
| r1-surface = Asphalt
| stat-year =
| stat1-header =
| stat1-data =
| stat2-header =
| stat2-data =
| footnotes =
}}

Sân bay Pakse là sân bay quốc tế của Lào tại Pakse. Pakse là kinh đô phía nam của Vương quốc Champasak.

Kiến trúc và các tiện ích
Sân bay Pakse có nhà ga quốc nội và quốc tế. Sân bay được thiết kế theo lối kiến trúc kiểu Lan Xang, một kiểu kiến trúc phổ biến ở các Chùa Phật giáo tại Lào với phần mái nhọn. Sân bay có Đường băng dài 1625 m. Sân bay có đầy đủ những tiện ích như: Máy rút tiền tự động; quầy thu đổi ngoại tệ; Cửa hàng miễn thuế; Nhà hàng; quầy thông tin; Internet; khu vực sạc Thiết bị điện tử;...

Lịch sử sân bay

Nâng cấp lần 1
Ban đầu, khi mới xây nên, sân bay Pakse vẫn còn chưa hiện đại và nhỏ. Sau đó, sân bay này đã được nâng cấp lên theo từng đợt. Giai đoạn nâng cấp sân bay đầu tiên vào đầu tháng 3 năm 2008. Nó đã phải đóng cửa đến 2 lần để mở rộng Đường băng. Trong lúc đó, sân bay Pakse vẫn được mở cửa trong thời gian ngắn từ tháng 11 năm 2009 đến tháng 2 năm 2010. Sau khi sửa lại, sân bay Pakse đã mở cửa chính thức vào ngày 1 tháng 6 năm 2010. Những sự thay đổi của sân bay Pakse sau đợt nâng cấp lần 1 thì Đường băng dài lên 2.400 mét và rộng 45 mét.

Nâng cấp lần 2
Sau đó, Sân bay đã được nâng cấp lần hai bằng việc kéo dài Đường băng và lắp thêm đèn chiếu sáng trên Đường băng, nâng cấp khu vực sân đỗ Máy bay và đèn tín hiệu ở ngay đó. Phần tháp Điều khiển không lưu đã được nâng cấp lên từ 3 tầng lên 6 tầng.

Hãng hàng không
Lao Airlines (Bangkok-Suvarnabhumi, Luang Prabang, Phnom Penh, Savannakhet, Siem Reap, Vientiane, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng) London,Paris

Tai nạn và sự cố
Ngày 16 tháng 10 năm 2013, chuyến bay 301 của Lao Airlines từ Viêng Chăn đến Pakse rơi xuống sông Mekong khi đang hạ cánh xuống sân bay Pakse. Toàn bộ hành khách và phi hành đoàn đều thiệt mạng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fedor Adrianovich Jeftichew

Fedor Jeftichew (tên thật: , Fyodor Yevtishchev; 1868 – 31 tháng 1 năm 1904), được biết đến với cái tên Jo-Jo the Dog-Faced Boy (tên sau này là Jo-Jo the Dog-Faced Man), là một diễn viên nổi tiếng.

Ông sinh ở Sankt-Peterburg, Nga và đã bị mắc chứng tăng lông tóc. Ông đã đi lưu diễn cùng người cha, Adrian Jeftichew, cũng bị căn bệnh quái ác này và đã biểu diễn ở các rạp xiếc tại Pháp. Fedor thậm chí còn ký hợp đồng với P.T. Barnum, người đã đưa ông tới Hoa Kỳ vào năm 1884, khi ông 16 tuổi.

Barnum đã tạo ra một câu chuyện liên quan tới người thợ săn ở Kostroma, người đã theo dõi Fedor và người cha đến cái hang nơi sinh sống của họ và đã bắt họ tại đây. Barnum đã miêu tả Adrian như một dã nhân. Barnum đã tạo ấn tượng rằng vẻ ngoài Fedor giống một con chó và giải thích rằng ông ta đã thấy bối rối khi Fedor còn có thể sủa và gầm gừ. Trong các buổi diễn, Fedor có nhiệm vụ phải làm như vậy.

Fedor có thể nói được tiếng Nga, tiếng Đức, tiếng Anh và đã đi lưu diễn khắp châu Âu và Hoa Kỳ.

Ông mất ở Thessaloniki, Thổ Nhĩ Kỳ (bây giờ là một phần thuộc Hy Lạp), vì căn bệnh viêm phổi.

Ở Viện bảo tàng nhân chủng học Moskva trưng bày mô hình hai bố con Andrian Jeftichew có lông dài trùm kín toàn thân.

Tham khảo
Caridea

| subdivision_ranks = Các siêu họ
| subdivision =
Alpheoidea
Atyoidea
Bresilioidea
Campylonotoidea
Crangonoidea
Galatheacaridoidea
Nematocarcinoidea
Oplophoroidea
Palaemonoidea
Pandaloidea
Pasiphaeoidea
Physetocaridoidea
Processoidea
Psalidopodoidea
Stylodactyloidea
}}
Caridea là một cận bộ tôm gồm các động vật giáp xác mười chân, kích thước nhỏ, có khả năng bơi lội tốt. Chúng sinh sống trong cả môi trường nước ngọt, nước lợ lẫn nước mặn. Tôm trong tiếng Việt là một từ dùng để chỉ gần như toàn bộ bộ Giáp xác mười chân (Decapoda), ngoại trừ cận bộ Brachyura bao gồm các loài cua. Bài này nói về tôm thực sự (true shrimp). Xem thêm bài Tôm.

Đặc điểm sinh học
Các cá thể thuộc cận bộ Caridea được tìm thấy trong tất cả loại môi trường nước, mà chủ yếu là ở biển. Khoảng một phần tư số loài được tìm thấy trong môi trường nước ngọt, bao gồm hầu hết các loài trong họ Atyidae và phân họ Palaemoninae trong họ Palaemonidae. Chúng bao gồm một số loài có giá trị thương mại quan trọng, chẳng hạn như
Macrobrachium rosenbergii phân bố trên khắp các lục địa, ngoại trừ Nam Cực. Ở độ sâu tới dưới biển, vẫn có thể tìm thấy các loài trong cận bộ này, và chúng phân bố từ vùng nhiệt đới đến các cực.

Ngoài môi trường sống đa dạng, các loài trong cận bộ Caridea còn có các hình thức khác nhau rất nhiều, từ các loài chỉ dài vài milimét khi đã trưởng thành, cho những loài dài hơn . Không kể đến các đặc điểm từ tổ tiên chung đã mất, các loài tôm này thường có một cặp cuống mắt, mặc dù đôi khi cặp cuống mắt này được đậy bởi phần giáp bảo vệ đầu ngực. Giáp cũng bao bọc cả mang, nước được bơm xuyên qua đó nhờ hoạt động của các bộ phận trên miệng.

Các loài này ăn tạp, tuy nhiên một số loài được chuyên hóa thông qua cách ăn của chúng. Một số ăn bằng cách lọc bằng cách sử dụng những chân tua tủa lông cứng của chúng như một cái sàng; một số loài lại cạo tảo từ đá. Một số loài trong chi Tôm gõ mõ dùng càng để tạo ra một sóng xung kích gây choáng con mồi. Nhiều loài tôm vệ sinh cũng thuộc cận bộ này, thường chải trên mình các loài cá sống ở rạn san hô và ăn các ký sinh trùng và mô hoại tử trên da cá. Ngược lại, các loài tôm này là nguồn thức ăn của các động vật khác, đặc biệt là các loài cá và chim biển, và là vật chủ của ký sinh trùng Bopyridae.

Hình ảnh

Tập tin:Heterocarpus ensifer.jpg
Tập tin:Nuvola apps kaboodle.svg
Tập tin:Palaemon serratus Croazia.jpg
Tập tin:Nordseegarnelen.jpg

Chú thích

Liên kết ngoài

Shrimp

fa:میگو
nrm:Chèrvette
pt:Camarão
simple:Shrimp
Hệ thống các thành phố lớn châu Á 21

Hệ thống các thành phố lớn thế kỷ 21 (tiếng Anh: Asian Network of Major Cities 21 là một cơ quan đại diện cho quyền lợi của các thành phố lớn thủ đô châu Á về các chủ đề quan trọng như: quy hoạch đô thị, tính bền vững và quản lý khủng hoảng. Tổ chức này được thành lập ở Kuala Lumpur thông qua một tuyên bố chung tháng 8/2000.

Các thành phố thành viên:

Thuật ngữ Đông Á đã bị thay đổi do phần lớn các thành phố trên thuộc Nam Á, Đông Nam Á chứ không phải Đông Á

Bắc Kinh đã rút khỏi danh sách tháng 8/2005 để phản đối quyết định của nhóm tổ chức kỳ họp thứ 5 ở Đài Bắc, Đài Loan tháng 4/2006.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official site (English version)
Official site of fifth plenary (English)
Tập tin:Princerandian.jpg

Miêu tả
Hình do :en:User:Kingofspades truỳen lên

Miêu tả về hình có tại trang :en:Image:Princerandian.jpg
Giấy phép
Vietlinux

VietLinux là sản phẩm của công ty trách nhiệm hữu hạn Tin Học và Thương mại Thiên Minh, đã được đăng ký sở hữu trí tuệ tại Cục Sở Hữu Trí Tuệ của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

VietLinux thực chất là Mandrake Linux 10 sử dụng giao diện tương tự Windows XP và một số khác biệt về phần mềm đi kèm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
VietLinux
Poly(p-phenylen)

Poly(p-phenylen) (poly(p-phenylene); viết tắt: PPP) là một precusor để tổng hợp polyme dẫn. Để chuyển từ trạng thái không dẫn điện sang trạng thái bán dẫn, sử dụng phản ứng oxy hóa hay thêm tạp chất (dopant).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Rigid-rod polymer host
Mắm bò hóc

Mắm bò hóc, pò hoóc, prahok hay pro hoc (, ) là tên một loại mắm làm từ nguyên liệu chính là cá nước ngọt, do người Khmer ở Campuchia cũng như người Khmer ở Nam Bộ Việt Nam thực hiện. Đây là một loại thực phẩm tiêu biểu trong ẩm thực Khmer.

Cách thức làm mắm
Mắm bò hóc được làm từ bằng cá nước ngọt, bỏ ruột, đánh vẩy, rồi giã nát. Cá sau đó để một nắng rồi đem nén trong vại với muối và gia vị. Thành phần gia vị có thể là đường, tiêu, tỏi, ớt, cơm nguội theo một tỷ lệ nhất định. Cá hơi ươn được ủ với các nguyên liệu, dằn cho rỏ nước (nước chảy ra có thể làm nước mắm) và xác cá tiếp tục được sấy tương đối khô, có thể cho thêm thính vào và tiếp tục trộn trước khi cho vào hũ phơi vài tháng là có thể sử dụng.

Ẩm thực Khmer
gói lá chuối rồi đem nướng]]
Mắm bò hóc được người Khmer xem như đặc sản dùng để đãi khách quý đến thăm nhà và là nguyên liệu thích hợp để làm nước lèo trong món bún nước lèo. Ở Campuchia mắm bò hóc có ba dạng chính khi dùng.
Prahok jien tức mắm bò hóc chiên là mắm đem trộn với thịt heo hoặc thịt bò và ớt rồi chiên dùng ăn kèm với dưa leo, cà tím hoặc cơm.
Prahok gop hay prahok ang là mắm trộn thịt, gói lá chuối rồi nướng lửa.
Prahok chow là mắm sống, khi dùng thì giã với sả, cà pháo, ớt vắt thêm nước chanh để làm nước chấm.

Xem thêm
Bún nước lèo
Mắm

Tham khảo
Hoàng liên

Hoàng liên là tên gọi chung của các loài thực vật sau đây:

Là một trong các tên gọi của một họ thực vật với danh pháp khoa học Berberidaceae: họ Hoàng liên gai hay họ Hoàng mộc, thuộc bộ Mao lương (Ranunculales). Xem bài họ Hoàng mộc.
Trong họ Hoàng mộc, các chi sau đều có thể có tên gọi là hoàng liên:
Chi Berberis - hoàng liên gai, hoàng mộc.
Chi Jeffersonia - tiên hoàng liên.
Chi Mahonia - hoàng liên ô rô.
Trong họ Mao lương (Ranunculaceae) cùng bộ với họ trên.
Tên gọi của các loài trong chi Coptis. Một số loài trong chi này được dùng làm thuốc trong Đông y. Xem bài Chi Hoàng liên.
Trong tên gọi của các loài thuộc chi Thalictrum. Xem bài chi Thổ hoàng liên
Trong họ Biển bức cát (Menispermaceae) cùng bộ với các họ trên.
Một trong các tên gọi của các loài thuộc chi Fibraurea là nam hoàng liên. Xem bài Chi Hoàng đằng.

Bên cạnh đó, Hoàng Liên còn là tên riêng của dãy núi Hoàng Liên (tức Hoàng Liên Sơn), dãy núi nổi tiếng ở Tây Bắc Bộ Việt Nam. Tên dãy núi này lại được đặt cho:
Vườn quốc gia Hoàng Liên: vườn quốc gia nằm trên dãy Hoàng Liên Sơn, thuộc địa bàn hai tỉnh Lào Cai và Lai Châu
Xã Hoàng Liên thuộc thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai.

Xem thêm

Hoàng Liên Sơn (định hướng)
Bồ Đề (phường)

| diện tích = 12,57 km²
| dân số = 120.028 người
| thời điểm dân số = 2024
| mật độ dân số =
| vùng = Đồng bằng sông Hồng
| thành phố = Hà Nội
| thành lập = 2003
Phía Đông tiếp giáp phường Việt Hưng, Long Biên (ranh giới đi theo đường quốc lộ 5 - đường giao thông quy hoạch)
Phía Tây tiếp giáp phường Hồng Hà (ranh giới đi theo sông Hồng)
Phía Nam tiếp giáp phường Long Biên (ranh giới đi theo đường giao thông quy hoạch)
Phía Bắc tiếp giáp xã Đông Anh (đi theo ranh giới cấp huyện cũ)

Lịch sử
Cuối thời Lê, đầu thời Nguyễn, Bồ Đề là một thôn thuộc xã Lâm Hạ, tổng Gia Thụy, huyện Gia Lâm, trấn Kinh Bắc. Sau này Bồ Đề trở thành tên làng, tên gốc là Phú Viên hoặc Phú Hựu. Làng Bồ Đề có giai đoạn thuộc xã Phú Viên, huyện Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh. Trong kháng chiến chống Pháp, làng nằm trong xã Toàn Thắng thuộc huyện Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh. Sau khi hòa bình lập lại, làng Bồ Đề cùng các làng Ái Mộ, Ngọc Lâm và Lâm Du tách khỏi xã Toàn Thắng lập thành xã Hồng Tiến thuộc quận VIII nội thành Hà Nội, rồi tháng 5 năm 1961 lại chuyển về huyện Gia Lâm. Năm 1965, trở thành xã Bồ Đề.

Làng Bồ Đề ở ngay đê sông Hồng, bên kia cầu Chương Dương. Ngày xưa, Bồ Đề có hai đường thiên lý, một đường đi Cổ Bi - Phú Thị để sang trấn Hải Dương; một đường đi Như Quỳnh, xuống Hải Dương - Hải Phòng, tức Quốc lộ 5 hiện nay. Còn nếu đi dọc đường đê thì có thể xuống làng Bát Tràng.

Sở dĩ gọi là "Bồ Đề" vì xa xưa trong làng có hai cây bồ đề cao, nổi bật giữa những làng quê ven sông Hồng, ngang đỉnh tháp chùa Báo Thiên ở trong Kinh thành Thăng Long ở bên kia sông.

Tại làng Bồ Đề có chùa Bồ Đề.

Từ tháng 11 năm 2003, xã Bồ Đề cùng với một phần thị trấn Gia Lâm trở thành một phường của quận Long Biên khi quận này được thành lập.

Phường Bồ Đề khi thành lập có 379,92 ha diện tích tự nhiên và 16.159 nhân khẩu, gồm 9.888 nhân khẩu của xã Bồ Đề và 6.271 nhân khẩu của thị trấn Gia Lâm (số nhân khẩu này sinh sống ở phía nam đường Nguyễn Văn Cừ, thuộc địa giới xã Bồ Đề nhưng do thị trấn Gia Lâm quản lý). Ngoài ra, 30 ha diện tích mặt nước sông Hồng của phường Bồ Đề được chuyển về phường Ngọc Lâm mới thành lập.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Quốc hội Việt Nam quyết định sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Ngọc Lâm, một phần diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các phường Đức Giang, Gia Thụy, Thượng Thanh, Phúc Đồng, Ngọc Thụy, Long Biên và Bồ Đề (cũ) quận Long Biên thành phường mới có tên gọi là phường Bồ Đề.

Địa chỉ trụ sở các cơ quan

Trụ sở Đảng ủy: Số 41, phố Nguyễn Sơn, phường Bồ Đề
Trụ sở UBND phường: Số 270, đường Ngọc Thụy, phường Bồ Đề
Trung tâm phục vụ hành chính công: Số 270, đường Ngọc Thụy, phường Bồ Đề
Công an phường:
Trụ sở chính: Ngõ 99 phố Ái Mộ, phường Bồ Đề
Cơ sở 2: Số 101, phố Bồ Đề, phường Bồ Đề
Cơ sở 3: Số 8, phố Gia Thụy, phường Bồ Đề
Cơ sở 4: Số 39, phố Nguyễn Gia Bồng, phường Bồ Đề

Tham khảo

Liên kết ngoài
Làng Bồ Đề trên báo Hà Nội mới điện tử
Chùa Bồ Đề
Tẩy tủy kinh

Tẩy tủy kinh tương truyền là phần Hậu bộ của Dịch Cân Tẩy Tủy Kinh do Bồ Đề Đạt Ma truyền lại khi ông đến Tung Sơn Thiếu Lâm tự để truyền phật pháp. Nội dung của bộ kinh là phương pháp tu luyện khí công và võ thuật. Đây là thần công đứng đầu trong tứ đại thần công của thiếu lâm tự, tương truyền người luyện có thể hồi xuân như cũ mãi mãi không già.

Chú thich

Tham khảo

Cung Bằng Trình, Đạt Ma "Dịch cân kinh" luận khảo
Tẩy tủy kinh giải thích
Gôn

Gôn có thể là từ phiên âm của các từ sau:
Golf, một môn thể thao dùng gậy đánh bóng
xứ Gaule thời Trung Cổ
Goal (tiếng Anh) - khung thành của các môn thể thao như bóng đá, bóng ném
Danh sách tỉnh Thái Lan theo dân số

Danh sách các tỉnh của Thái Lan xếp theo dân số. Số liệu lấy từ Cục Thống kê Quốc gia Thái Lan năm 2000.

Xem thêm:
Danh sách các tỉnh Thái Lan theo diện tích
Danh sách các tỉnh Thái Lan theo mật độ dân số

Tham khảo

en:List of provinces of Thailand by population
pt:Anexo:Lista das províncias da Tailândia por população