undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Tập tin:SEA Games 2007-Bong quan.gif

Biểu trưng của giải Bóng quần của SEA Games 24. Hình được lấy từ trang web chính thức của SEA Games 24 cho bài Bóng quần tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007.

Giấy phép
Tập tin:SEA Games 2007-The hinh.gif

Biểu trưng của giải Thể hình của SEA Games 24. Hình được lấy từ trang web chính thức của SEA Games 24 cho bài Thể hình tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007.

Giấy phép
Hưng Long

| diện tích = 35,54 km²
| dân số = 71.504 người
| thời điểm dân số = 31/12/2024
| mật độ dân số = /)}} }} người/km²
| vùng = Đông Nam Bộ
| thành phố = Thành phố Hồ Chí Minh
| thành lập =
| trụ sở UBND = 564 Đoàn Nguyễn Tuấn, ấp 3
| mã hành chính =
| mã bưu chính =
}}
Hưng Long là một xã thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Đây là một trong 168 phường, xã và đặc khu mới ở Thành phố Hồ Chí Minh sau đợt sắp xếp vào năm 2025.

Địa lý
Xã Hưng Long nằm ở phía Tây Nam của Thành phố Hồ Chí Minh, cách phường Sài Gòn khoảng 20&nbsp;km về phía Tây Nam, thuộc khu vực Bình Chánh trước đây, có vị trí địa lý:

Phía Bắc giáp với xã Bình Hưng
Phía Đông giáp với xã Tân Hưng với ranh giới là Rạch Bà Lào
Phía Nam giáp với các xã Cần Giuộc, Mỹ Lộc và Phước Lý thuộc tỉnh Tây Ninh
Phía Tây giáp với xã Bình Chánh
Phía Bắc giáp với phường Bình Đông và xã Bình Hưng

Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, xã Hưng Long sau sắp xếp có diện tích 35,54&nbsp;km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 71.504 người, mật độ dân số đạt /)}}}} người/km² (số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

Lịch sử
Dưới thời Pháp thuộc, Hưng Long là một làng thuộc tổng Phước Điền Thượng, quận Cần Giuộc, tỉnh Chợ Lớn. Đến thời Việt Nam Cộng hòa, tỉnh Chợ Lớn giải thể, quận Cần Giuộc thuộc tỉnh Long An; riêng ba xã Hưng Long, Qui Đức và Tân Quý Tây được sáp nhập vào quận Bình Chánh mới thành lập thuộc tỉnh Gia Định. Từ năm 1976, xã Hưng Long thuộc huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1685/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của Thành phố Hồ Chí Minh năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Đa Phước, Qui Đức và Hưng Long thuộc huyện Bình Chánh trước đây thành xã mới có tên gọi là xã Hưng Long (Khoản 118 Điều 1).

Di tích
Di tích lịch sử Rạch Già tại ấp 6 xã Hưng Long đã được Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh xếp hạng di tích lịch sử cấp thành phố theo Quyết định số 4344/QĐ-UBND ngày 13/10/2008.

Chú thích

Tham khảo
Chi Sữa đông

Chi Sữa đông hay chi Doong (danh pháp khoa học: Galium, từ tiếng Hy Lạp "gala" nghĩa là sữa) là một chi lớn chứa khoảng 400 loài cây thân thảo sống một năm hay lâu năm trong họ Thiến thảo (Rubiaceae), chủ yếu trong khu vực ôn đới của cả Bắc lẫn Nam bán cầu. Tại Việt Nam có thể có một vài loài của chi này, nhưng ngay trong cả Cây cỏ Việt Nam năm 1999 của Phạm Hoàng Hộ thì người ta vẫn chưa có định danh chính xác. Tên gọi sữa đông là do trong một số loài có enzym làm đông sữa.

Sử dụng

Một vài loài trong chi Galium đã từng được sử dụng làm thuốc nhuộm màu đỏ trong thời kỳ Anglo-Saxon tại Anh.

Một số loài
]]
Galium aetnicum
Galium album
Galium angulosum
Galium aparine
Galium arenarium
Galium arkansanum
Galium asprellum
Galium australe
Galium azuayicum
Galium baldense
Galium bifolium
Galium boreale
Galium brevipes
Galium catalinense
Galium catalinense ssp. catalinense
Galium ciliare
Galium circaezans
Galium concinnum
Galium constrictum
Galium corrudaefolium
Galium debile
Galium divaricatum
Galium ecuadoricum
Galium elongatum
Galium firmum
Galium flaccidum
Galium fleurotii
Galium fosbergii
Galium gaudichaudii
Galium glaucum
Galium humifusum
Galium hypocarpium
Galium kamtschaticum
Galium labradoricum
Galium lanceolatum
Galium longifolium
Galium lucidum
Galium mexicanum
Galium multiflorum
Galium murale
Galium nigroramosum
Galium normanii
Galium obliquum
Galium obtusum
Galium odoratum
Galium oelandicum
Galium olympicum
Galium palustre
Galium parisiense
Galium pilosum
Galium pumilum
Galium rotundifolium
Galium rubioides
Galium rubrum
Galium saxatile
Galium schultesii
Galium spurium
Galium sterneri
Galium suecicum
Galium sylvaticum
Galium tinctorium
Galium tricornutum
Galium trifidum
Galium triflorum
Galium truniacum
Galium uliginosum
Galium valdepilosum
Galium verum

Hình ảnh

Tập tin:Flowers February 2008-4.jpg
Tập tin:(MHNT) Galium verum inflorescence.jpg
Tập tin:Galium odoratum20090717a 20.jpg
Tập tin:Galium corrudifolium (Pont du Gard 13).JPG
Dây bông xanh

1832
| synonyms = Flemingia grandiflora Roxb. ex Rottler
}}
Dây bông xanh còn có các tên: bông báo, cát đằng hoa to, đại hoa sơn khiên ngưu, đại hoa lão nha chủy (danh pháp hai phần: Thunbergia grandiflora Roxb.); là một loài thực vật có hoa thuộc họ Ô rô (Acanthaceae). Đây là loài bản địa của Trung Quốc, Ấn Độ, Đông Dương và Myanmar và có phân bố tự nhiên rộng rãi.

Miêu tả
Cây leo thân quấn. Lá to, chia thùy, có cuống dài, gốc hình tim. Hoa thường mọc thành chùm ở nách. Đài hình chén, mép nguyên hay hơi lượn, có lông. Tràng màu xanh tím, phía dưới dình thành ống tràng hẹp, phía trên loe rộng hình phễu và xẻ 5 thùy, trong đó có một thùy lớn nhất. Nhị 4, đính ở gốc tràng. Bầu nhẵn, xung quanh bầu có đĩa mật. Quả nang nhẵn, hạt ráp.

Cây bông báo mọc hoang hoặc được trồng làm cảnh, có thể ươm trồng bằng những mẩu thân dài 15–30&nbsp;cm.

Người ta thường hái lá, dùng tươi hay phơi hoặc sấy khô làm thuốc.

Công dụng

Dây bông xanh được trồng dùng để làm kiểng, ngoài ra nó còn là một vị thuốc chữa rắn cắn rất phổ biến trong người dân. Hái một nắm lá bông báo tươi, bỏ cuống, rửa sạch, giã nhỏ, thêm ít nước, vắt lấy nước. Dùng nước này xoa bóp từ trên xuống dưới nơi rắn cắn chừng 5-10 phút. Lấy bã đắp lên vết cắn. Ngày làm 2 lần cho đến khi khỏi. Thường chỉ dùng 4-5 lần là có kết quả.

Chú thích

Tham khảo
Yên Ninh (thị trấn)

Yên Ninh là thị trấn huyện lỵ của huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

Địa lý

Thị trấn Yên Ninh cách trung tâm thành phố Hoa Lư 12&nbsp;km về phía đông nam dọc theo quốc lộ 10 nối tới thị trấn Phát Diệm, có vị trí địa lý:
Phía đông bắc giáp xã Khánh Hải và xã Khánh Hội
Phía tây giáp huyện Yên Mô
Phía tây bắc giáp xã Khánh Vân
Phía nam và đông nam giáp xã Khánh Nhạc và xã Khánh Hồng.

Thị trấn Yên Ninh có diện tích 8,11&nbsp;km² dân số năm 2019 là 14.236 người, mật độ dân số đạt 1.755 người/km².

Tại khu phố 2 của thị trấn có chợ Huyện.

Lịch sử
Ngày 2 tháng 11 năm 1996, Chính phủ ban hành Nghị định 69-CP về việc thành lập thị trấn Yên Ninh trên cơ sở 247,41 ha diện tích tự nhiên và 5.419 nhân khẩu của xã Khánh Ninh; 7,27 ha diện tích tự nhiên và 213 nhân khẩu của xã Khánh Vân; 3,63 ha diện tích tự nhiên của xã Khánh Hải; 9,81 ha diện tích tự nhiên và 164 nhân khẩu của xã Khánh Nhạc.

Thị trấn Yên Ninh có diện tích tự nhiên 268,12 ha và 5.796 nhân khẩu.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Khánh Ninh còn lại 532,14 ha diện tích tự nhiên và 6.569 nhân khẩu.

Ngày 3 tháng 6 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết 23/NQ-CP về việc sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên 533,86 ha và dân số 7.435 người của xã Khánh Ninh vào thị trấn Yên Ninh quản lý.

Thị trấn Yên Ninh có 811,58 ha diện tích tự nhiên và 13.782 nhân khẩu.

Hành chính
Thị trấn Yên Ninh được chia thành 10 khu phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, Đông, Trung Lân, Thị Lân, Vườn Chay.

Đường phố
Thị trấn Yên Ninh có các tuyến đường: Nguyễn Văn Giản, Hòa Bình, Hồng Tiến, Phạm Cự Lượng, Cầu Rào, Vườn Chay, Quyết Thắng, Trần Quốc Toản, Triệu Việt Vương, Khu Đông, Làng Đa, Nam Giang, Khương Thượng, Mạc Đăng Dung, Khánh Ninh, Lê Thánh Tông, Lê Đại Hành, Vũ Duy Thanh.

Chú thích

Danh mục địa danh các đơn vị hành chính thể hiện trên bản đồ - Địa danh hành chính thể hiện trên bản đồ tỉnh Ninh Bình
Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam
Như Thanh (huyện)

| thời điểm dân số = 2022
| dân số = 106.690 người
| mã bưu chính = 424xx
| web =
|biển số xe=36-AT}}

Như Thanh là một huyện miền núi cũ thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Như Thanh nằm ở phía tây nam của tỉnh Thanh Hóa, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị xã Nghi Sơn và huyện Nông Cống
Phía tây giáp huyện Như Xuân và huyện Thường Xuân
Phía nam giáp huyện Nghĩa Đàn và huyện Quỳnh Lưu thuộc tỉnh Nghệ An
Phía bắc giáp huyện Triệu Sơn.

Huyện Như Thanh có diện tích tự nhiên 588,11&nbsp;km², dân số năm 2022 là 106.690 người, mật độ dân số đạt 181 người/km².
}}

Lịch sử
Huyện Như Thanh được thành lập vào ngày 1 tháng 1 năm 1996 trên cơ sở tách 16 xã: Thanh Kỳ, Thành Tân, Xuân Thái, Yên Lạc, Yên Thọ, Xuân Phúc, Phúc Đường, Xuân Thọ, Xuân Khang, Hải Long, Phú Nhuận, Mậu Lâm, Phượng Nghi, Xuân Du, Cán Khê và Hải Vân thuộc huyện Như Xuân.

Khi thành lập, huyện Như Thanh có 587,3&nbsp;km² diện tích tự nhiên và 76.045 người.

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó:
Sáp nhập xã Hải Vân vào thị trấn Bến Sung
Sáp nhập xã Phúc Đường vào xã Xuân Phúc
Sáp nhập xã Xuân Thọ vào xã Cán Khê.

Từ đó, huyện Như Thanh có 1 thị trấn và 13 xã trực thuộc.

Hành chính
Huyện Như Thanh có 14 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Bến Sung (huyện lỵ) và 13 xã: Cán Khê, Hải Long, Mậu Lâm, Phú Nhuận, Phượng Nghi, Thanh Kỳ, Thanh Tân, Xuân Du, Xuân Khang, Xuân Phúc, Xuân Thái, Yên Lạc, Yên Thọ.

| valign="top" width="50%" style="background: f9f9f9;" |

|- align="center"
| colspan="2" |Nguồn: Phương án tổng thể sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2023 - 2025 của tỉnh Thanh Hóa
|}

Thắng cảnh
Vườn quốc gia Bến En có diện tích 16.643 ha (dự kiến mở rộng thành 32.000 ha): bảo tồn rừng nguyên sinh với các nguồn gen động - thực vật quý hiếm như: voi, hổ, báo,... lim xanh, táu, sến, trắc, gụ,...

Hang Lò cao kháng chiến Hải Vân là nhà máy luyện gang trong hang đầu tiên và duy nhất  trên thế giới, một trong những cơ sở sản xuất gang đầu tiên của Việt Nam, niềm tự hào của giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống Thực dân Pháp. Nay thuộc núi Đồng Mười, thị trấn Bến Sung.
Hang Ngọc là một hang động đá vôi đẹp, còn nguyên sơ. Thuộc địa bàn xã Xuân Khang. Hang Ngọc sâu khoảng 700m,với nhiều nhũ đã tự nhiên rất đẹp.
Núi Nưa (giáp ranh với huyện Triệu Sơn) là nơi Bà Triệu đứng lên khởi nghĩa đánh giặc hiện nay gọi là Phủ Na ở xã Xuân Du.
Đồng Mười ở thị trấn Bến Sung (trước là xã Hải Vân) là căn cứ của phong trào Cần Vương chống Pháp do Tôn Thất Thuyết.

Chú thích
Kim Đông (định hướng)

Kim Đông có thể chỉ:
Xã Kim Đông, tỉnh Ninh Bình, Việt Nam
Xã cũ Kim Đông thuộc huyện Kim Sơn cũ, tỉnh Ninh Bình; nay là một phần của xã Kim Đông, tỉnh Ninh Bình, Việt Nam
Quận Kim Đông thuộc thành phố cấp địa khu Kim Hoa, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc.
Miền Việt Nam

Lãnh thổ Việt Nam trải dài từ Bắc xuống Nam gồm nhiều miền địa lý khác nhau, đây là kết quả của quá trình Nam tiến kéo dài suốt 1.000 năm trong lịch sử Việt Nam. Do lịch sử và theo mục đích kinh tế, văn hóa, xã hội, dân cư và địa lý, lãnh thổ Việt Nam được chia thành các miền theo những cách khác nhau.

Phân chia theo chính trị
Dưới thời Trịnh – Nguyễn phân tranh, đất nước gồm Bắc Hà (do chúa Trịnh cai quản) và Nam Hà (do chúa Nguyễn cai quản). Đầu thế kỷ 19, vua Gia Long đã thống nhất Việt Nam và xóa bỏ tình trạng Bắc Hà, Nam Hà.

Trong thời gian Chiến tranh Đông Dương, theo cách phân chia của Đảng Cộng sản Việt Nam thì gồm 2 vùng xen kẽ trên cả nước, là vùng giải phóng và vùng địch tạm chiếm.

Trong thời gian Chiến tranh Việt Nam, được gọi là Miền Bắc và Miền Nam, hay Bắc Việt và Nam Việt.

Phân chia theo hành chính
Dưới thời chính quyền Đông Dương thuộc Pháp, kể từ năm 1887, lãnh thổ Việt Nam được phân chia thành Tonkin (Bắc Kỳ), Annam (Trung Kỳ) và Cochinchine (Nam Kỳ).

Ngày 9 tháng 3 năm 1945, Nhật Bản đảo chính Pháp tại Đông Dương, chính quyền Nhật đã hủy bỏ việc gọi "Kỳ" mà gọi là Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ (tương đồng với cách gọi hiện nay).

Cuối năm 1945, Pháp mang quân quay lại Việt Nam, tuyên bố "trao trả độc lập" Việt Nam cho Bảo Đại, lãnh thổ được gọi là Bắc Việt, Trung Việt và Nam Việt. Về sau bổ sung thêm Hoàng triều Cương thổ. Chiếu dụ 21 vào ngày 11 tháng 3 năm 1955, Hoàng triều Cương thổ bị giải thể.

Ngày 23 tháng 10 năm 1956, dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa, theo Sắc lệnh số 143 – NV của tổng thống Ngô Đình Diệm, Bắc Việt, Trung Việt và Nam Việt bị bãi bỏ, ba miền chính thức được gọi là Bắc Phần, Trung Phần và Nam Phần.

Phân chia theo vùng địa lý, kinh tế – xã hội

Hiện nay toàn lãnh thổ Việt Nam được tổ chức thành 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, được xếp thành 7 vùng địa lý tương ứng với 6 vùng kinh tế – xã hội như sau:

1. Bắc Bộ hay miền Bắc gồm 15 địa phương phía Bắc tỉnh Thanh Hóa được chia thành 3 tiểu vùng địa lý:
Tây Bắc Bộ (gồm 4 tỉnh):
Lào Cai
Lai Châu
Điện Biên
Sơn La
Đông Bắc Bộ (gồm 6 tỉnh):
Tuyên Quang
Phú Thọ
Thái Nguyên
Cao Bằng
Lạng Sơn
Quảng Ninh
Tây Bắc Bộ và Đông Bắc Bộ được gộp chung lại thành vùng kinh tế Trung du và miền núi phía Bắc.
Đồng bằng sông Hồng (gồm 5 tỉnh, thành):
Thủ đô Hà Nội
Hải Phòng
Bắc Ninh
Hưng Yên
Ninh Bình

2. Trung Bộ hay miền Trung gồm 11 địa phương từ tỉnh Thanh Hóa trở vào đến tỉnh Lâm Đồng được chia thành 2 tiểu vùng địa lý:
Bắc Trung Bộ (gồm 5 tỉnh, thành):
Huế
Thanh Hóa
Nghệ An
Hà Tĩnh
Quảng Trị
Nam Trung Bộ hay Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, Nam Trung Bộ – Tây Nguyên (gồm 6 tỉnh, thành):
Đà Nẵng
Quảng Ngãi
Gia Lai
Đắk Lắk
Khánh Hòa
Lâm Đồng

3. Nam Bộ hay miền Nam gồm 8 địa phương phía Nam tỉnh Lâm Đồng được chia thành 2 tiểu vùng địa lý:
Đông Nam Bộ hay miền Đông (gồm 3 tỉnh, thành):
Thành phố Hồ Chí Minh
Đồng Nai
Tây Ninh
Tây Nam Bộ hay Đồng bằng sông Cửu Long, miền Tây (gồm 5 tỉnh, thành):
Cần Thơ
Vĩnh Long
Đồng Tháp
An Giang
Cà Mau

Phân chia theo vùng động lực
Vùng động lực miền Bắc
Vùng động lực miền Trung
Vùng động lực miền Nam
Vùng động lực Đồng bằng sông Cửu Long

Chú thích
Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
Diego Garcia

| r1-number = 13/31
| r1-length-f = 12.003
| r1-length-m = 3.659
| r1-surface = Bê tông
| footnotes =
}}
Diego Garcia là một rạn san hô vòng nằm ở trung tâm Ấn Độ Dương, cách khoảng 1.000 dặm (1.600&nbsp;km) về phía nam của bờ biển Ấn Độ và Sri Lanka, trong đó đảo san hô Diego Garcia có diện tích lớn nhất trong Quần đảo Chagos. Nó là một phần của Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh (BIOT), một lãnh thổ hải ngoại của Anh.

Từ khi xảy ra việc giảm số dân Diego Garcia bắt buộc vào những năm trước 1973, nó đã được dùng làm căn cứ quân sự của Hoa Kỳ và Vương quốc Anh. Diego Garcia có đặt một trong ba ăn ten mặt đất (những cái khác nằm ở Kwajalein và Đảo Ascension) để trợ giúp cho hoạt động của Hệ thống Định vị Toàn cầu (GPS).

Đảo được bao phủ bởi các loại cây cỏ nhiệt đới đa dạng, với một ít dấu hiệu còn sót lại của cây cùi dừa khô và dừa, những cây đã từng bao phủ nó. Đảo dài 37 dặm (60&nbsp;km), với độ cao cao nhất là 22 feet (7m), và gần như bao trọn một phá dài khoảng 12 dặm (19&nbsp;km) và có chiều rộng lên đến 5 dặm (8&nbsp;km). Độ sâu của phá này là 98 dặm (20 m), trong khi có nhiều rặng san hô ở dưới đáy khiến cho việc thám hiểm khá nguy hiểm. Những bãi đá ngầm cạn tồn tại xung quanh ở phía đại dương cũng như ở phía phá. Khu vực eo biển và nơi neo đậu đã được nạo vét, trong khi chỗ trũng cũ cũng có thể sử dụng nếu độ sâu của nó đủ cho con thuyền.

Địa lý
Rạn san hô vòng này gồm một vành san hô có đất nổi gần như hoàn chỉnh xung quanh một vụng biển, chiếm khoảng 90 phần trăm chu vi với một chỗ hở ở phía bắc. Đảo chính là đảo lớn nhất trong khoảng sáu mươi đảo tạo thành quần đảo Chagos. Ngoài những đảo chính, còn có ba đảo san hô nhỏ tại miệng của phá ở phía bắc:

Đảo tây (8,4 mẫu/3,4 ha)
Đảo giữa (14,8 mẫu/6 ha)
Đảo đông (29 mẫu/11,75 ha)

Tổng diện tích của đảo là 66 dặm vuông (170&nbsp;km², hay 174&nbsp;km² theo [ftp://rock.geosociety.org/pub/reposit/2001/2001075.pdf]), trong đó 12 dặm vuông (30&nbsp;km²) là đất nổi, 6,5 dặm vuông (17&nbsp;km²) là đá ngầm bao quanh và 48 dặm vuông (124&nbsp;km²) là vụng biển.

Tham khảo

Liên kết ngoài
The UK Chagos Support Association: The story so far
Chagos Islands Indigenous Population Internet Site
Diego Garcia Online: Information for locals of Diego Garcia.
Avocado|Azzurro: Daily Video from Diego Garcia.
Official site of the United States Navy Support Facility, Diego Garcia.
Official site of the UK PJHQ Overseas Bases, Diego Garcia.
Diego Garcia timeline posted at the History Commons
Diego Garcia "Camp Justice", GlobalSecurity.org
US/UK BIOT defence agreements, 1966-1982, U.S. Court filing
Where in the World Is Diego Garcia?, Infoplease.com
Simon Winchester on Diego Garcia, in Granta Magazine
Diego Garcia: Paradise Cleansed, by John Pilger
The Jewel in the Pentagon's Crown , by Gisle Tangenes, BitsofNews.com
Atoll Research Bulletin 149: Geography and Ecology of Diego Garcia Atoll
Stealing a Nation - A Special Report by John Pilger on Google Video; on YouTube.com
A Return from Exile in Sight? The Chagossians and their Struggle, from the Northwestern Journal of International Human Rights
Alex Doherty 'Diego Garcia', in ZNet
BBC News Exiles lose appeal over benefits 02/11/07
Clipperton

Đảo Clipperton (tiếng Pháp: Île de Clipperton và với tên thật bằng tiếng Pháp Île de la Passion) là một rạn san hô vòng rộng 9&nbsp;km² về phía Bắc Thái Bình Dương, phía tây nam México và phía tây Costa Rica, tại tọa độ . Nó không có cư dân cố định.

Đảo là lãnh thổ hải ngoại của Pháp do Bộ Hải ngoại Pháp quản lý.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official site
80 pages from C. Jost, CNRS, researcher's site
Site of Jean-Louis Étienne's expedition
Clipperton Island at Infoplease
WorldStatesmen- France- Minor possessions
Lance Milbrand's castaway photo album at NationalGeographic.com
Lance Milbrand's Clipperton diary at NationalGeographic.com
Chris Grossman's pictures from the 2007 Nautilus Explorer expedition to Clipperton Island
Jan Mayen

| area km2 = 377
| coastline m = 124.100
| highest mount = Beerenberg
| elevation m = 2277
| country = Na Uy
| country admin divisions title = Hạt
| country largest city = Olonkinbyen
| country largest city population = 35
| population = 0 (khoảng 35 người tạm trú)
| population as of =
| density km2 =
}}

Đảo Jan Mayen, một phần của Vương quốc Na Uy, là một đảo núi lửa bắc cực có chiều dài 55&nbsp;km (34&nbsp;dặm) (tây nam-đông bắc) và có diện tích 373&nbsp;km² (144&nbsp;mi²), sông băng bao phủ một phần. Nó được chia làm hai phần: Nord-Jan lớn hơn và Sør-Jan nhỏ hơn, được nối với nhau bởi một eo đất rộng 2,5&nbsp;km (1,6&nbsp;mi). Nó nằm cách Iceland 600&nbsp;km (khoảng 400&nbsp;mi) về phía bắc, cách Greenland 500&nbsp;km (khoảng 300&nbsp;mi) về phía đông và cách Na Uy lục địa 1.000&nbsp;km (khoảng 600&nbsp;mi) về phía tây. Đảo có nhiều núi, ngọn cao nhất là núi lửa Beerenberg ở phía bắc. Eo đất là vị trí của hai hồ lớn nhất trên đảo, Sørlaguna (phá phía nam), và Nordlaguna (phá phía bắc). Một hồ thứ ba có tên gọi Ullerenglaguna (phá Ullereng). Jan Mayen được hình thành từ điểm nóng Jan Mayen.

Tham khảo

Liên kết ngoài


Satellite Radar image of Jan Mayen
Photographs and information on Jan Mayen
Jan Mayen crew

Information and history on Jan Mayen/Beerenberg
Cóc tổ ong

}}
Cóc tổ ong, còn gọi là Cóc Surinam, tên khoa học Pipa, là một chi của ếch nhái trong họ Cóc không lưỡi Pipidae, thuộc bộ Anura. Chi này có 7 loài và 14% bị đe dọa hoặc tuyệt chủng.

Cóc tổ ong là loài vật bản địa Nam Mỹ, chỉ sống ở dưới nước. Bề ngoài chúng giống như một chiếc lá, có hình gần như dẹt và có da lưng giống như tổ ong. Cóc tổ ong có kích thước gần đến 20&nbsp;cm nhưng kích thước 10 – 13&nbsp;cm thì điển hình hơn.

Cóc tổ ong có cách sinh sản đáng chú ý. Cóc tổ ong ở Nam Mỹ trên lưng có những lỗ nhỏ như những lỗ tổ ong. Khi đẻ trứng cóc cái phết lên lưng trứng đã được thụ tinh. Trứng sẽ lọt vào các lỗ tổ ong. Ở đây trứng phát triển thành nòng nọc
Các loài
Chi này có các loài sau:
Pipa arrabali Izecksohn, 1976
Pipa aspera Müller, 1924
Pipa carvalhoi (Miranda Ribeiro, 1937)
Pipa myersi Trueb, 1984
Pipa parva Ruthven & Gaige, 1923
Pipa pipa (Linnaeus, 1758)
Pipa snethlageae Müller, 1914
Incertae sedis:
Pipa verrucosa Wiegmann, 1832
Chú thích

Tham khảo


Laurenti, 1768: Specimen medicum, exhibens synopsin reptilium emendatam cum experimentis circa venena et antidota reptilium austriacorum Vienna Joan Thomae (texte intégral).




YouTube footage of Surinam toads emerging
Seti I

]]

Seti I (hay Sethos I) là pharaon thứ nhì của Vương triều thứ 19. Ông trị vì trong khoảng 1290 - 1279 TCN. Cái tên Seti của ông có nghĩa là"thuộc về thần Set".

Gia quyến

Seti I là người con duy nhất được biết đến của Ramesses I và hoàng hậu Sitre. Vợ ông là hoàng hậu Tuya. Họ có với nhau ít nhất 3 người con:

Công chúa Tia, được sắc phong là "Chị em gái của Vua", lấy chồng là quan trông coi ngân khố cũng tên Tia, có hai con gái. Bà là chị của Nebchasetnebet và Ramesses II.
Nebchasetnebet (khoảng 1305 – 1289 TCN), được phong Thái tử vào khoảng 1290 TCN. Vì là người kế vị trong tương lai nên ông được gửi tới Heliopolis để cai quản quân đội. Tuy nhiên, ông mất sau đó không lâu, vì vậy ngai vàng thuộc về tay của Ramesses.
Ramesses II đại đế.
Henutmire (?), là một công chúa và là một trong 7 hoàng hậu được sắc phong của Ramesses II. Bà không được gọi là "Chị em gái của Vua", nên không rõ bà là em gái hay là con gái của Ramesses II.

Vương triều
Ramesses I và Seti I đã thiết lập lại trật tự vương quốc và tái khẳng định chủ quyền trên Canaan và Syria. Sau khi phụ vương băng hà, Seti phải đối đầu với nhiều cuộc tấn công của người Hittite. Ông đã cho tái hiện những chiến công hào hùng của mình tại đền thờ Amun ở Karnak. Một đền thờ của Seti tọa lạc tại Kurna, bờ tây sông Nin, trong khi một ngôi đền tráng lệ khác tại Abydos, được hoàn thiện bởi con trai ông.

Ông cũng được coi là một vị vua vĩ đại, nhưng danh tiếng sau đó đã bị lu mờ trước chính người con trai Ramesses II của ông.

Niên đại
Chiều dài vương triều của Seti I có thể 11 hoặc 15 năm. Nhà Ai Cập học Kenneth Kitchen ước tính rằng 15 năm, nhưng không có ghi chép ngày tháng của Seti I sau năm thứ 11 của ông. Vì vậy 15 năm là không thể đối với triều đại của Seti. Jürgen von Beckerath cũng nhất trí rằng Seti chỉ cai trị 11 năm.

Seti I đã cho khai thác đá vôi tại Aswan để xây dựng các đền đài và tượng khổng lồ trong năm thứ 9. Sự kiện này được đánh dấu trên 2 cột tháp lớn tại đó. Nhưng hầu hết các công trình của Seti chỉ được hoàn thành dưới thời con trai ông. Hai cột tháp lớn Flaminian và Luxor của Seti là một ví dụ, sau đó Ramesses đã đề tên mình lên đó, đánh dấu năm cai trị thứ hai của mình. Tuy nhiên xác ướp của ông không nằm tại đây mà được tìm thấy tại mộ DB320 ở Deir el-Bahri.

Seti mất khi chưa được 40 tuổi. Ông có lẽ mất vì căn bệnh tim. Sinh thời ông cao khoảng 1.7 mét. Phần đầu của xác ướp đã bị chặt đứt bởi những tên trộm mộ, về sau được nối lại bằng vải lanh bởi các thầy tư tế Amun. Cỗ quan tài bằng thạch cao có khảm đồng sunfat màu xanh lam, hiện lưu giữ tại Luân Đôn, Anh.

Một bức tượng shabti tùy táng theo Seti I được cất giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Metropolitan.
Chú thích

Tham khảo
Fruit of the Nile: Seti I
The Karnak Hypostyle Hall Project website
Tomb of Seti I – KV 17

Liên kết ngoài
Carlos Alberto

Carlos Alberto là một cái tên thông dụng trong tiếng Bồ Đào Nha (trong tiếng Anh tương ứng là Charles Albert, còn trong tiếng Ý là Carlo Alberto).

Đây có thể là tên của một số cầu thủ và huấn luyện viên môn bóng đá:

Carlos Alberto Torres (1944–2016), cầu thủ bóng đá nổi tiếng người Brasil, vô địch World Cup 1970
Carlos Alberto de Almeida Junior (sinh 1980), tiền vệ bóng đá người Brasil, đang đá cho câu lạc bộ FC Aarau
Carlos Alberto Gomes de Jesus (sinh 1984), tiền vệ người Brasil, đang đá cho câu lạc bộ SV Werder Bremen
Carlos Alberto Alves Garcia (sinh 1982), tiền vệ cánh người Bồ Đào Nha, đá cho Basel, có biệt danh Carlitos
Carlos Alberto Tévez (sinh 1984), tiền đạo người Argentina, khoác áo Manchester United, biệt danh Carlitos
Carlos Alberto de Oliveira (sinh 1978), tiền vệ người Brasil, đá cho Corinthians
Carlos Alberto Parreira (sinh 1943), huấn luyện viên người Brasil
Dương Tông Vĩ

| birthdate =
| birthplace = Đào Viên,
| deathdate =
| deathplace =
| restingplace =
| restingplacecoordinates =
| othername =Cáp Vương
| occupation = Ca sĩ
| genre = Pop
| instrument =
| voicetype =
| label = HIM International Music (2007)Warner Music (2008~)
| yearsactive = 2007–nay
| currentmembers =
| pastmembers =
| associatedact =
| spouse =
| partner =
| children =
| parents =
| influences =
| influenced =
| website = Aska Yang's official website
| hongkongfilmwards =
| goldenbauhiniaawards =
| hkfcsawards =
| goldenhorseawards =
| goldenroosterawards =
| mtvasiaawards =
| goldenmelodyawards =
| ntsawards =
| awards =
|measurements=|language=}}
Dương Tông Vĩ (chữ Hán phồn thể: 楊宗緯, giản thể: 杨宗纬, bính âm: Yáng Zōngwěi, tiếng Anh: Aska Yang), sinh ngày 4 tháng 4 năm 1978 là ca sĩ nhạc Mandopop người Đài Loan.

Gia đình
Dương Tông Vĩ là con trưởng trong một gia đình công nhân viên chức bình thường ở Đài Loan, anh có một người chị gái và một em trai.

Học vấn
Anh tốt nghiệp Trường Đại học Giáo dục Quốc gia Trường Hóa (NCUE), với chuyên ngành Hướng dẫn và Tư vấn. Trong thời gian học tại NCUE, anh đã tham gia các cuộc thi ca hát và giành được một số giải thưởng. Anh hiện đang học chương trình Thạc sĩ Tâm lý tại Đại học Thể thao Quốc gia Đài Loan (NTSU).

Sự nghiệp

Các albums.

Các ca khúc Nhạc phim.

Các bài hát.

Concert.

Các cuộc thi âm nhạc.
- Dương Tông Vĩ xuất đạo từ cuộc thi Con đường siêu sao năm 2007 của Đài Loan.

- Năm 2013, Dương Tông Vĩ tham gia "Tôi là ca sĩ" mùa đầu tiên của đài Hồ Nam, các ca khúc tiêu biểu của Dương Tông Vĩ từ cuộc thi này như Rụt rè, Khoảng trống, Hồi ký lưu lạc, Yêu nhất, ...

- Năm 2014, là thành viên của công ty Thiên Hạo Thịnh Thế tham gia cuộc thi Âm nhạc Kim Chung, đạt giải Ca vương với các ca khúc Nội tình, Phù sinh thiên sơn lộ, Tầng 12, True Colors, ...

- King Of Mask Singer China mùa đầu tiên năm 2015, tham gia với tên Phổ La Thước Tu Tư, chỉ với ca khúc là Theo em đến tận chân trời, Nhìn thấu, Hồng trần đến rồi đi như một giấc mộng và Nhưng biết làm sao đây, nhưng đã để lại ấn tượng về cả giọng hát, cách hát và cả con mắt chọn bài hát.

- Ngoài ra, là khách mời của một số cuộc thi khác như Sing My Song mùa 2, Cuộc chiến Thiên Lại mùa 1, Khóa giới Ca vương mùa 2, ...

Tham khảo

Liên kết ngoài

Aska Yang's official website
Aska Yang's Blog
Aska Yang's introduction in Warner Music website
Tiếng Việt: Aska Yang VNFC
Bắc Yên

| huyện lỵ = thị trấn Bắc Yên
| diện tích = 1.102,2 km²
| dân số = 65.210 người
| thời điểm dân số = 2019
| mật độ dân số = 59 người/km2
| dân tộc = Mông, Thái, Mường Kinh, Dao, Khơ Mú, Tày
| vùng = Tây Bắc Bộ
| tỉnh = Sơn La
| phân chia hành chính = 1 thị trấn, 15 xã
| chủ tịch HĐND =
| chủ tịch UBND =
|bí thư =
| mã hành chính = 121
| điện thoại =
| fax =
| web =
|biển số xe=26-E1}}

Bắc Yên là huyện miền núi thuộc tỉnh Sơn La, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Bắc Yên nằm ở phía đông bắc của tỉnh Sơn La, nằm cách thành phố Sơn La khoảng 100&nbsp;km, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 193&nbsp;km, có vị trí địa lý:

Phía đông giáp thị xã Mộc Châu và huyện Phù Yên
Phía tây giáp huyện Mai Sơn
Phía nam giáp huyện Yên Châu
Phía bắc giáp huyện Mường La và huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái.

Huyện có đặc điểm địa hình và khí hậu đa dạng: độ cao trung bình so với mặt biển là 1.000m, có đỉnh Tà Xùa cao 2.865m; địa hình chia cắt, nhiều núi cao, vực sâu, độ dốc lớn; 85% diện tích có độ dốc hơn 25 độ. Có Sông Đà chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam qua 6 xã, 46 bản của huyện, ngoài ra còn có nhiều sông suối nhỏ khác có tiềm năng phong phú cho phát triển hệ thống thủy điện vừa và nhỏ. Hệ thống giao thông đường thủy thuận lợi cho lưu thông hàng hoá, vận tải...

Bắc Yên có tiềm năng lớn để phát triển các ngành nghề nông lâm nghiêp, đặc biệt là phát triển rừng nguyên liệu. Đặc sản của huyện là chè Tà Xùa, táo rừng (sơn tra), cá hồi,...

Lịch sử
Huyện Bắc Yên, tỉnh Nghĩa Lộ được thành lập ngày 20 tháng 10 năm 1964 trên cơ sở tách ra từ huyện Phù Yên, khi đó gồm có 8 xã: Chim Vàn, Hang Chú, Làng Chếu, Pắc Ngà, Phiêng Ban, Song Pe, Tà Xùa và Xím Vàng.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, sau khi giải tán Khu tự trị Tây Bắc, huyện Bắc Yên lại chuyển từ tỉnh Nghĩa Lộ về tỉnh Sơn La quản lý.

Ngày 16 tháng 1 năm 1979, chia xã Phiêng Ban thành 2 xã: Hồng Ngài và Phiêng Ban.

Ngày 13 tháng 3 năm 1979, sáp nhập các xã Tạ Khoa, Chiềng Sại, Mường Khoa và Phiêng Côn của huyện Yên Châu vào huyện Bắc Yên.

Ngày 20 tháng 8 năm 1999, thành lập thị trấn Bắc Yên (thị trấn huyện lỵ huyện Bắc Yên) trên cơ sở 892 ha diện tích tự nhiên và 4.240 nhân khẩu của xã Phiêng Ban.

Ngày 17 tháng 4 năm 2008, Chính Phủ ban hành nghị định 47/2008/NĐ-CP, theo đó:
Thành lập xã Háng Đồng trên cơ sở điều chỉnh 13.108 ha diện tích tự nhiên và 2.017 nhân khẩu của xã Tà Xùa
Thành lập xã Hua Nhàn trên cơ sở điều chỉnh 3.536 ha diện tích tự nhiên và 1.798 nhân khẩu của xã Tạ Khoa; 2.321 ha diện tích tự nhiên và 1.259 nhân khẩu của xã Mường Khoa.

Huyện Bắc Yên có 1 thị trấn và 15 xã như hiện nay.

Hành chính
Bắc Yên có 16 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Bắc Yên (huyện lỵ) và 15 xã: Chiềng Sại, Chim Vàn, Hang Chú, Háng Đồng, Hồng Ngài, Hua Nhàn, Làng Chếu, Mường Khoa, Pắc Ngà, Phiêng Ban, Phiêng Côn, Song Pe, Tạ Khoa, Tà Xùa, Xím Vàng.

Du lịch
Huyện Bắc Yên có tiềm năng và ngày càng phát triển về du lịch tự túc và nghỉ dưỡng, với các điểm nổi bật như vùng núi Tà Xùa nằm trong các xã Tà Xùa, Háng Đồng, Làng Chếu, Xím Vàng, Hang Chú; đồi Pu Nhi thuộc xã Phiêng Ban;...

Chú thích

Xem thêm
Oudong

Oudong, còn được gọi là Udong hay Odongk, là cố đô của Campuchia từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 19; đây là kinh đô cuối cùng trước khi vương triều Khmer thiên đô xuống Phnôm Pênh. Oudong tuy là cố đô nhưng những di tích còn lại khá khiêm nhường so với các công trình cổ tích khác tại Campuchia. Tuy không mấy xa Phnôm Pênh, Oudong đã chìm vào quên lãng và dần bị rừng già xâm lấn. Di tích kiến trúc không mấy đặc sắc và kém phần quy mô so với các kinh đô khác. Đại Nam thực lục gọi là Ô Đông.

Lịch sử

Oudong nắm địa vị là kinh đô xứ Campuchia từ năm 1618 đến 1866, cách thủ đô Phnôm Pênh khoảng 30–40&nbsp;km về phía Tây Bắc, phía trên bến đò Kompong Luong. Năm 1866 vua Norodom cho thiên đô về Phnôm Pênh và Oudong trở thành cố đô.

Cố đô Oudong ngày nay là một huyện của tỉnh Kampong Speu, giáp ranh với huyện Ponhea Leu thuộc tỉnh Kandal ở phía Đông Nam, với tỉnh Kampong Chhnang ở phía Bắc. Oudong nằm ở tọa độ khoảng 11°49'21"-11°49'38" vĩ bắc và 104°44'36"-104°46'20" kinh đông, nhích về phía bắc Phnom Udong (11°47'42" vĩ bắc và 104°46'07" kinh đông, địa phận huyện Ponhea Leu tỉnh Kandal) nơi có lăng vua chúa Miên triều. Trung tâm của Oudong là ngôi chợ Phsar Oudong, cách Phnôm Pênh 34&nbsp;km theo đường chim bay về phía Tây Bắc, gần quốc lộ số 5 của Campuchia.

Trong Chiến tranh Việt Nam, Oudong bị tàn phá nặng bởi bom Mỹ, và tới năm 1977 thì tiếp tục bị Khmer Đỏ phá hủy.

Miêu tả và tình trạng

Cố đô còn lại hiện nay chỉ là những tháp Gropa cao vút, trên đỉnh tháp có điêu khắc. Các tháp cao được xây dựng tương tự như cố đô Ayuthaya - Thái Lan và hiện nay các tháp hầu hết đều đổ nát. Người ta ra sức trùng tu nó bằng phương pháp theo chính phương pháp mà người Khmer đã từng làm là trùng tu hoàn toàn bằng thủ công với công cụ chính là ròng rọc để kéo các nguyên liệu cần thiết cho việc trùng tu.

Tình trạng Di sản Thế giới
Oudong được đưa vào danh sách xem xét Di sản thế giới UNESCO ngày 1 tháng 9 năm 1992, hạng mục Văn hóa và tiếp tục được trong danh sách này từ ngày 27 tháng 3 năm 2020.

Xem thêm
Cố đô Chân Lạp Cố đô Sambor Prei Kuk - Đền sư tử Kampong Thom
Cố đô đầu tiên Núi Kulen và sông ngàn Linga
Tham khảo

Oudong trên Wikimapia

Liên kết ngoài
http://mythicaldude.typepad.com/mythicaldude/2007/02/udong_and_cambo.html
Kê Proso

Kê Proso, kê châu Âu (danh pháp hai phần: Panicum miliaceum). Cả tổ tiên hoang dại lẫn nơi rhuần hóa kê Proso đều không rõ, nhưng lần đầu tiên nó xuất hiện như là một loại cây trồng ở cả miền nam Kavkaz lẫn Trung Quốc vào khoảng năm 5000 TCN, cho thấy nó có thể đã được thuần hóa một cách độc lập ở từng khu vực. Nó vẫn được trồng rộng khắp tại Ấn Độ, Nga, Trung Đông, Thổ Nhĩ Kỳ và România. Tại Hoa Kỳ, kê Proso chủ yếu được trồng để lấy hạt cho chim ăn. Nó được bày bán như là một loại thực phẩm tự nhiên và do nó không chứa gluten nên có thể được đưa vào trong khẩu phần ăn của những người không chịu được bánh mì.

Kê Proso thích nghi với nhiều loại đất và nhiều điều kiện khí hậu; nó có khoảng thời gian mỗi vụ mùa là khá ngắn và cần ít nước. Nhu cầu về nước của kê Proso có lẽ là thấp nhất trong số các loại cây lương thực chính. Nó là loại cây trồng tốt và phù hợp cho các kiểu canh tác đất khô và canh tác không cày xới đất. Kê Proso là một loài cây một năm trong họ Hòa thảo (Poaceae) với chiều cao cây có thể tới 100&nbsp;cm (4&nbsp;ft). Các đầu mang hạt mọc thành chùm. Các hạt nhỏ (2–3&nbsp;mm) và có màu kem, vàng, đỏ cam, nâu v.v.

Kê Proso là cây thân thảo một năm như các loài kê khác, nhưng nó không có quan hệ họ hàng gần gũi với kê trân châu, kê đuôi cáo, kê chân vịt hay kê Barnyard.

Lịch sử và thuần hóa
Không giống như kê đuôi cáo, tổ tiên hoang dại của kê Proso vẫn chưa được nhận dạng rõ ràng và chắc chắn. Zohary và Hopf lưu ý rằng dạng cỏ dại của loài cây này được tìm thấy ở Trung Á, bao phủ một khu vực từ biển Caspi về phía đông tới Tân Cương và Mông Cổ, và cho rằng các khu vực bán khô cằn này có thể là nơi che giấu dạng kê "thật sự hoang dại". Họ cũng đề cập tới một điều là loài kê này cũng đã được thông báo là tìm thấy ở các khu vực thuộc thời đại đồ đá mới ở Gruzia (có niên đại khoảng 5000-4000 năm TCN), cũng như đã được khai quật tại các làng làm nghề nông nghiệp của nền văn hóa Nhưỡng Thiều ở miền đông Trung Quốc. Kê Proso dường như đã xuất hiện tại châu Âu không bao lâu sau khi nó xuất hiện tại Gruzia, đầu tiên tại miền đông và trung châu Âu. Tuy nhiên, nó phải mất một vài nghìn năm nữa để có thể du nhập vào các khu vực ngày nay là Italia, Hy Lạp, Iran, và chứng cứ sớm nhất cho việc gieo trồng nó tại khu vực Trung Cận Đông là phát hiện trong các đống phế tích của Nimrud, Iraq có niên đại khoảng năm 700 TCN.

Zonary và Hopf kết luận rằng trong khi kê Proso "không thuộc về bộ sưu tập cây trồng Trung Cận Đông thời đại đồ đá mới", thì nó đã tới châu Âu không muộn hơn khoảng thời gian mà các sự du nhập này xảy ra, và thừa nhận rằng kê Proso "là hình tượng cho thực nghiệm độc lập trong quá trình thuần hóa, một quá trình có thể đã bắt đầu... trước khi các loại cây trồng lương thực của Trung Cận Đông đến đây."

Liên kết ngoài
Alternative Field Crops Manual: Millets
Proso farming

Ghi chú
Tuyên ngôn giải phóng nô lệ

tại Cincinnati]]

Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ (tiếng Anh: Emancipation Proclamation) gồm hai văn lệnh hành pháp do Tổng thống Hoa Kỳ Abraham Lincoln đề xuất trong thời nội chiến Hoa Kỳ. Bản thứ nhất ban ra ngày 22 tháng 9 năm 1862, công bố trả tự do cho tất cả nô lệ trong các tiểu bang thuộc Liên minh miền Nam Hoa Kỳ chưa thuộc kiểm soát của Liên bang miền Bắc ngày 1 tháng 1 năm 1863. Bản thứ nhất này được Lincoln công bố sau khi quân miền Bắc đánh thắng quân miền Nam trong trận huyết chiến tại Antietam buộc quân miền Nam phải triệt binh về Virginia. Bản thứ nhì, ban ra ngày 1 tháng 1 năm 1863, liệt kê rõ các tiểu bang nào phải chịu lệnh này.

Bản tuyên ngôn giải phóng đã đánh mạnh cả vào lúc khi sự giải phóng nô lệ chỉ diễn ra tại những nơi mà Chính phủ Liên bang không nắm quyền, nhưng trong thực tiễn, nó cố gắng thuyết phục Liên bang xóa bỏ chế độ nô lệ, điều mà gây tranh cãi ở miền bắc. Nó không là một điều luật được thông qua bởi quốc hội, nhưng một mệnh lệnh của tổng thống đã trao quyền, khi Lincoln viết, bởi địa vị của ông là "Tổng tư lệnh quân đội" dưới khoản II, chương 2 của Hiến pháp Hợp chúng quốc Hoa Kỳ.

Bản tuyên bố không trả tự do cho bất kỳ nô lệ nào trong các bang biên giới (Kentucky, Missouri, Maryland, Delaware, và Tây Virginia), hoặc bất kỳ bang phía nam nào điều hành bởi chính phủ miền Nam. Bước đầu chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến những bang mà những người nô lệ đã sớm sẵn sàng trốn thoát từ phía miền Nam, nhưng khi quân đội miền Bắc chiến thắng miền Nam, hàng nghìn nô lệ được trả tự do mỗi ngày cho đến khi gần như hoàn toàn vào tháng 7 năm 1865 (khoảng 4 triệu, theo điều tra dân số 1860́).

Sau chiến tranh có việc phải lo mà lời công bố, như một thước đo chiến tranh, không thực hiện sự loại bỏ chế độ nô lệ lâu bền. Một vài bang chiến hữu nô lệ trước đây đã cấm sự chiếm hữu nô lệ; tuy nhiên, một vài sự chiếm hữu nô lệ vẫn còn tồn tại cho đến toàn bộ thể chế đó bị xóa sạch bởi sự sửa đổi của Bản hiến pháp Hoa Kỳ sửa đổi lần thứ 13 vào 18 tháng 12 năm 1865.

Chú thích
Tập tin:Sp tienghatquochuong(btr).jpg

Miêu tả
Bìa Cd Tiếng hát Quốc Hương. Nguồn: hình scan Mục đích: minh họa cho bài viết Quốc Hương
Giấy phép
Cuống dạng lá

Cuống dạng lá là một dạng biến dạng của cuống lá. Cuống lá đơn thuần chỉ có chức năng nâng đỡ các lá và dẫn truyền chất dinh dưỡng, tuy nhiên trong trường hợp này cuống bị biến dạng, trở nên dẹt đi, có dạng bản dẹt, có chứa nhiều lục lạp để thực hiện chức năng quang hợp.

Cuống dạng lá thường thấy nhiều nhất ở các loài thực vật thuộc chi Keo (Acacia) của họ Đậu, đặc biệt là ở các loài bản địa của Australia, trước đây đã từng được xếp vào trong phân chi Phyllodineae của chi Acacia. Đôi khi trên các cây non, các cuống dạng lá mang các lá bị suy giảm mà người ta có thể nhìn thấy.

Một loài keo (Acacia aneura) có các cuống dạng lá khá dày, vì thế làm cho các khí khổng ở sâu hơn và như vậy làm giảm thiểu sự mất nước do thoát hơi nước. Các cuống dạng lá của nó có các lông nhỏ trên mặt có mục đích bắt giữ hơi ẩm do sự thoát hơi nước tạo ra. Điều này cho phép nó quang hợp ở tốc độ tối đa.

Tham khảo

de:Blatt (Pflanze)Phyllodien
Trữ tình ngoại đề

Trữ tình ngoại đề, hay còn có tên ngoại đề trữ tình là một thuật ngữ văn học dùng để chỉ một hình thức của ngôn từ tác giả: là ngôn từ của tác giả kiêm người trần thuật bị chệch ra ngoài việc miêu tả các sự kiện trong cốt truyện nhằm bình luận hoặc đánh giá về chúng, hoặc về những điều khác, không trực tiếp gắn với hành động của tác phẩm.

Trữ tình ngoại đề có thể là lời mở đầu tác phẩm (chẳng hạn, lời mở đầu của Truyện Kiều, của Lục Vân Tiên), có thể là lời gói ở cuối tác phẩm (chẳng hạn, lời gói ở cuối Truyện Kiều). Trữ tình ngoại đề có thể là những đoạn văn, đoạn thơ nằm xen vào giữa quá trình diễn biến của các sự kiện và nhân vật trong cốt truyện được bắt đầu triển khai cho đến kết thúc.

Trữ tình ngoại đề là phương tiện quan trọng giúp tác giả soi sáng thêm nội dung tư tưởng của tác phẩm ; bộc lộ đầy đủ, tập trung hơn thái độ, sự đánh giá của mình đối với nhân vật cũng như quan niệm nhân sinh của mình. Nếu tác phẩm là nơi ký thác của tác giả, thì trữ tình ngoại đề là một trong những yếu tố quan trọng, qua đó, tác giả thể hiện trực tiếp những điều muốn nhắn gửi của mình đến người đọc.

Thuộc tính phổ biến
Tính ước lệ và tính xúc cảm của ngôn từ thi ca khiến trữ tình ngoại đề thường phổ biến trước hết ở các tiểu thuyết bằng thơ, truyện thơ, nhưng trữ tình ngoại đề cũng có thể có ở những tác phẩm văn xuôi với những đoạn mang tính biểu cảm cao hơn hẳn so với trần thuật trong cốt truyện.

Ý nghĩa
Trữ tình ngoại đề trực tiếp đi vào thế giới tư tưởng, lý tưởng của tác giả, giúp cho việc xây dựng hình tượng tác giả như một người trò chuyện "tâm giao" với độc giả.

Tham khảo

Từ điển văn học, bộ mới, Nhà xuất bản Thế giới, H. 2005.
Đường đồng mức

Đường đồng mức còn gọi là đường bình độ hay đường đẳng cao là đường thể hiện trên bản đồ địa hình quỹ tích của các điểm trên mặt đất tự nhiên tùy theo tỷ lệ của bản đồ so với địa hình thực tế, mà khoảng cao đều có thể là 1 m, 5 m, 10 m, (bản đồ tỷ lệ càng lớn, càng chi tiết, thì khoảng cao đều càng nhỏ). Khoảng cách thưa hay mau của các đường đồng mức trong bản đồ địa hình nói lên độ dốc hay thoải của vùng địa hình mà bản đồ thể hiện, càng mau càng dốc và ngược lại.

Cao độ của một điểm nằm ở khoảng giữa hai đường đồng mức trên bản đồ địa hình (không nằm trên đường đồng mức nào), được xác định gần đúng bằng cách dựng từ điểm này một đường vuông góc nhất với cả hai đường đồng mức. Khoảng cách hai giao điểm của đường này với hai đường đồng mức nói trên, được xem là khoảng cách giữa hai đường đồng mức tại vị trí điểm đang xét. Dùng tam giác đồng dạng, để xác định độ chênh cao của điểm đang xét với đường đồng mức thấp trong hai đường đồng mức, qua khoảng cách của điểm đó tới đường đồng mức thấp và khoảng cách giữa hai đường đồng mức. Qua đó xác định được cao độ tuyệt đối của điểm.

Có bốn loại đường bình được

đường bình độ con: nét liền mảnh

đường bình độ cái: nét liền đậm

đường bình độ giữa 1/2:

đường bình độ phụ: nét đứt, thêm vào khi cần thiết.

Cứ 2 đường bình độ cái liên tiếp chứa 4 đường bình độ con.Hiểu đường đồng mức một cách đơn giản là đường đồng mức là đường nối liền các điểm có cùng độ cao

Tham khảo

cs:Izolinie
de:Höhenlinie
et:Samajoon
en:Contour line
es:Isógrama
fr:Courbe de niveau
it:Isocline
hu:Szintvonal
ja:等高線
pl:Izolinia
pt:Curva de nível
sl:Izo-črte
fi:Isoviiva
sv:Höjdkurva
tr:Eşyükselti eğrisi
Chi Lăng (định hướng)

Chi Lăng là tên một cửa ải nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam. Nhiều địa danh tại Việt Nam được đặt theo danh xưng này, bao gồm:
Phường Chi Lăng, tỉnh An Giang
Xã Chi Lăng, tỉnh Bắc Ninh
Xã Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn
Sân vận động Chi Lăng tại thành phố Đà Nẵng
Vườn hoa Chi Lăng tại thành phố Hà Nội.

; Địa danh cũ
Huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn
Phường Chi Lăng, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai; nay là một phần của phường Hội Phú, tỉnh Gia Lai
Phường Chi Lăng, thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn; nay là một phần của phường Lương Văn Tri, tỉnh Lạng Sơn
Thị trấn Chi Lăng, huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn; nay là một phần của xã Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn
Xã Chi Lăng, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình; nay là một phần của xã Thần Khê, tỉnh Hưng Yên
Xã Chi Lăng, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn; nay là một phần của xã Thất Khê, tỉnh Lạng Sơn
Xã Chi Lăng Bắc, Chi Lăng Nam (huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương); nay là một phần của xã Nam Thanh Miện, thành phố Hải Phòng.
Tostão

| birthplace = Belo Horizonte, Brasil
| height =
| currentclub =
| clubnumber = 8
| position = Tiền đạo
| youthyears1 = 1961
| youthclubs1 = Cruzeiro
| years1 = 1962–1963
| clubs1 = América (MG)
| caps1 = 26
| goals1 = 16
| years2 = 1964–1971
| clubs2 = Cruzeiro
| caps2 = 378
| goals2 = 249
| years3 = 1972–1973
| clubs3 = Vasco da Gama
| caps3 = 45
| goals3 = 6
| nationalyears1 = 1966–1972
| nationalteam1 = Brasil
| nationalcaps1 = 53
| nationalgoals1 = 32
| medaltemplates = }}

}}

Eduardo Gonçalves de Andrade (sinh 25 tháng 1 năm 1947 tại Belo Horizonte), nổi tiếng với biệt danh Tostão, là cựu cầu thủ bóng đá người Brasil.

Giống như phần lớn các cầu thủ bóng đá Brasil khác, ông được đặt cho một biệt danh khi mới bắt đầu sự nghiệp bóng đá. Biệt danh của ông là Tostão, nghĩa là đồng xu nhỏ. Tostão là một tiền đạo thông minh, phần lớn sự nghiệp chơi cho câu lạc bộ Brasil Cruzeiro và tạo nên một cặp bài trùng với Pelé trong màu áo đội tuyển quốc gia giành chức vô địch thế giới năm 1970. Tostão cùng lứa cầu thủ Brazil ở giải này như Carlos Alberto, Jairzinho, Rivelino và nhất là Pelé vẫn được xem là lứa cầu thủ xuất sắc nhất qua mọi thời đại của Brazil. Sau khi tham dự World Cup 1970, ông về đầu quân cho Vasco da Gama.

Năm 1971, ông là cầu thủ đầu tiên nhận được danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ.

Tostão bị chứng bệnh bong võng mạc vào năm 1969 khi ông bị một quả bóng đập trúng mặt trong một trận đấu gặp Corinthians. Chấn thương này đã làm giảm sự hiệu quả của ông ở World Cup 1970, và đến khi chứng bệnh đó tái phát vào năm 1973 thì ông quyết định giải nghệ bóng đá khi mới có 26 tuổi.

Từ giã bóng đá và vinh quang, Tostão trở thành một bác sĩ. Trong vòng 10 năm trở lại đây, ông lại quay lại với bóng đá với vai trò là phóng viên và bình luận viên trên truyền hình.

Chú thích

Liên kết ngoài

Các trận đấu quốc tế; tại RSSSF
Legendary Football Players - Tostão

}}
Yarsu

Đại pháp quan Bay là một nhân vật quyền lực quan trọng đến từ châu Á của Ai Cập cổ đại. Ông vận động tới nổi lên đến sang trọng và quyền lực dưới triều vua Seti II và sau trở thành người có thế lực đứng đầu trong sự kết thúc Vương triều thứ 19. Ông còn có tên Irsu, Yarsu, Arsu hay Iarsu, kể ra trong Harris Papyrus lớn. Ông đã bị Setnakhte giết chết rồi sáng lập Vương triều thứ 20. Ông được chôn ở KV13, Thung lũng các vị vua.

Tham khảo
Công viên lịch sử Phanom Rung

Công viên lịch sử Phanom Rung (; ) là một quần thể các ngôi đền nằm trong khu quần thể công viên lịch sử Phimai đang được bảo vệ nghiêm ngặt bởi tình trạng xuống cấp của nó.Đền Pnom Rung là ngôi đền hoàng gia theo truyền thuyết là ngôi đền xây dựng ở giữa trên con đường nối Phimai và Angkor.

Cục Mỹ thuật Thái Lan đã mất 17 năm để trùng tu quần thể này tình trạng ban đầu từ năm 1971 đến 1988. Ngày 21 tháng 5 năm 1988, công viên đã được chính thức mở cửa bởi hoàng tử Maha Chakri Sirindhorn.

Năm 2005, tổ hợp này đã được đệ trình UNESCO công nhận di sản thế giới trong tương lai.

Lịch sử
Ngôi đền được xây dựng vào triều đại vua Suryavarman II (1112-1152) bởi Narendraditya, một vị quan hoàng tộc. Như vậy, xét về khía cạnh lịch sử, ngôi đền này được xây dựng sau hai công trình quy mô trước đó là Angkor Wat và Phimai.

Miêu tả

Ngôi đền được làm từ chất liệu sa thạch đỏ cho màu sắc tươi đẹp sau bao nhiêu năm tháng. Tổng thể đền xây dựng trên đồi cao với bậc tam cấp đi lên cao 160 m với trung tâm là một cột trụ hình búp sen vươn lên cao - một kiểu kiến trúc kiểu mẫu của Pnom Rung. Kết thúc đền nằm ở hướng Tây, tiếp giáp với cầu Naga của Phimai.

Phnom Rung là ngôi đền dược xây dựng sau Phimai và Angkor Wat. Kiến trúc của Pnom Rung là kiểu kiến trúc đặc trưng pha trộn giữa kiến trúc của cầu Nagar và kiến trúc Khmer hình tháp - hình búp sen của Phimai. Tuy nhiên, sự phát triển kiểu kiến trúc của đền "sinh sau đẻ muộn" sau "hai người anh" quy mô, bề thế trước đó là Angkor Wat và Phimai thì đền Pnom Rung là ngôi đền duy nhất trong ba ngôi đền có các cột tháp hình búp sen vươn cao chỉ có 3 cạnh. Và trước mỗi tháp này có một tiền sảnh rất là lớn mà người ta gọi là antarala.

Ngôi đền mở cửa hằng ngày từ 9:00 giờ đến 18:00 giờ. Giá vé là 40 baht.

Chú thích

Hình ảnh

Hình:PhnomRung2.jpg|Đền tháp hình đóa hoa sen của tháp trung tâm có 3 cạnh
Hình:PhnomRung10.jpg|Điêu khắc trên đá bên trong đền
Hình:PhnomRung3.jpg|Tượng rắn thần Naga
Hình:PhnomRung5.jpg|Cụm tháp phía Bắc vẫn còn nguyên vẹn
Hình:PhnomRung6.jpg|Người ta cho rằng những con đường như thế này nối Phimai và đền Angkor dài cả trăm km
Hình:PhnomRung7.jpg|Bảng chỉ dẫn trước đền Pnom Rung
Hình:PhnomRung9.jpg|Đường lên những ngọn đồi đi đến điện thờ cao thế này
Hình:Place PhnomrungPrasat Kangaruha.jpg|Linga bên trong đền thờ trung tâm

Tham khảo
Phan Minh Châu, Xây dựng bài thuyết minh du lịch tuyến điểm đất nước Thái Lan, khóa luận tốt nghiệp ngành Du lịch, Đại học dân lập Hùng Vương
Michael Freeman Claude Jacques, Ancient Angkor, River Books Ltd., Bangkok
Guide to Khmer temples in Thailand and Laos, Michael Freeman, River Books Ltd, Bangkok
Prehistoric Thailand, Charles Higham and Rachanic Thosarat, River Books Ltd, Bangkok

Liên kết ngoài
The official web site of the Thailand Fine Arts Department
Phương trình Clausius-Clapeyron

Phương trình Clapeyron là phương trình được thiết lập bởi kĩ sư và nhà vật lý học người Pháp Benoît Paul Émile Clapeyron (1799-1864), cho phép tính năng lượng chuyển pha L theo thể tích mol của một chất tinh khiết ở hai pha cân bằng của chất này. Nói chung, ta thường xét đến cân bằng giữa hai pha lỏng- khí hoặc rắn-khí và ta thu được một biểu thức thể hiện sự biến thiên của áp suất của hệ theo nhiệt độ của hệ như sau:

:\frac{\mathrm{d}P}{\mathrm{d}T} = \frac{L}{T\,\Delta V}


:Trong đó \Delta V là hiệu thể tích mol của chất tinh khiết ở hai pha cân bằng đang xét và L là năng lượng chuyển pha của chất theo mol.

Công thức này được áp dụng một cách rất hiệu quả trong việc xét các cân bằng rắn-lỏng.Thật vậy, nhờ có công thức này mà ta có thể giải thích được tại sao ở một nhiệt độ không đổi, sự tăng áp suất làm tan chảy nước đá và một cách tổng quát hơn là sự giải thích tại sao hai pha cơ bản của nước là thể rắn và thể lỏng có thể cùng tồn tại ở những điều kiện áp suất và nhiệt độ khác nhau.

Công thức Clapeyron chỉ áp dụng được với những quá trình chuyển pha bậc một. Với những quá trình chuyển pha bậc hai, ta phải sử dụng đến công thức Ehrenfest.

Tham khảo