Antirrhinum

gần đây
| image = Antirrhinum majus from Thasos.JPG
| image_caption = Antirrhinum majus
| regnum = Plantae
| unranked_divisio = Angiospermae
| unranked_classis = Eudicots
| unranked_ordo = Asterids
| ordo = Lamiales
| familia = Plantaginaceae
| tribus =Antirrhineae
| genus = Antirrhinum
| genus_authority = L., 1753
| type_species= Antirrhinum majus
| subdivision_ranks = Các tổ và loài
| subdivision =
Antirrhinum
Orontium
Saerorhinum
| synonyms=
}}

Antirrhinum là một chi thực vật có hoa, hiện nay được xếp trong họ Plantaginaceae. Hoa của loài du nhập và được trồng tại Việt Nam (Antirrhinum majus) được gọi là hoa mõm chó, hoa mõm sói hay hoa mép dê, còn tên gọi phổ biến trong tiếng Anh của các loài là dragon flowers (nghĩa đen là hoa rồng) hay snapdragons (nghĩa đen là rồng táp) do hoa có sự tương tự tưởng tượng như mặt của con rồng há và khép miệng khi bị ép từ các bên. Các loài này là thực vật bản địa các vùng đất sỏi đá ở châu Âu, Hoa Kỳ và Bắc Phi.

Mô tả
Chi này có sự đa dạng về hình thái, cụ thể là nhóm Tân thế giới (Saerorhinum). Tại thời điểm tháng 4 năm 2020, The Plant List phiên bản 1.1 công nhận 21 loài cho Antirrhinum nghĩa hẹp.

Sơ đồ được nhiều người chấp nhận (Thompson, 1988) đặt 36 loài trong chi này, chia thành 3 tổ. Không một tên gọi nào mà ban đầu được định vị vào tổ này được chấp nhận hiện nay (xem Các loài).

Hoa mõm chó

Trong khi Antirrhinum majus là loài thường được gọi trong tiếng Anh là "snapdragon" (nghĩa đen rồng táp, gọi là mõm Thuật chó trong tiếng Việt), nhưng nhiều loài khác trong chi cũng có tên gọi thông thường trong tiếng Anh bao gồm từ "snapdragon", chẳng hạn Antirrhinum molle được biết đến như là "dwarf snapdragon" (rồng táp lùn, mõm chó lùn) tại Vương quốc Anh.

Các loài
; Tổ Antirrhinum
Antirrhinum australe
Antirrhinum barrelieri (đồng nghĩa A. boissieri, A. controversum)
Antirrhinum braun-blanquetii
Antirrhinum charidemi
Antirrhinum graniticum (đồng nghĩa: A. onubense)
Antirrhinum grosii
Antirrhinum hispanicum
Antirrhinum latifolium
Antirrhinum majus: Mõm chó – loài điển hình.
Antirrhinum martenii
Antirrhinum meonanthum
Antirrhinum microphyllum
Antirrhinum molle ("mõm chó lùn")
Antirrhinum molle subsp. lopesianum (đồng nghĩa: A. lopesianum)
Antirrhinum pertegasii
Antirrhinum pulverulentum
Antirrhinum rothmaleri
Antirrhinum sempervirens ("mõm chó bạc")
Antirrhinum siculum
Antirrhinum tortuosum (đồng nghĩa: A. fernandezcasasii, A. majus subsp. tortuosum)
Antirrhinum valentinum
Antirrhinum × bilbilitanum = A. majus subsp. litigiosum × A. graniticum
Antirrhinum × chavannesii
Antirrhinum × kretschmeri
Antirrhinum × montserratii = A. majus × A. molle
Chuyển đi: Antirrhinum spurium = Kickxia spuria
; Tổ Orontium
Antirrhinum calycinum = Misopates calycinum
Antirrhinum chrysothales = Misopates chrysothales
Antirrhinum microcarpum = Misopates microcarpum
Antirrhinum orontium = Misopates orontium
; Tổ Saerorhinum
Antirrhinum breviflorum = Mohavea breviflora
Antirrhinum confertiflorum = Mohavea confertiflora
Antirrhinum cornutum (đồng nghĩa: Antirrhinum leptaleum) = Sairocarpus cornutus
Antirrhinum costatum = Sairocarpus costatus
Antirrhinum coulterianum = Sairocarpus coulterianus
Antirrhinum filipes = Neogaerrhinum filipes
Antirrhinum kelloggii = Neogaerrhinum kelloggii
Antirrhinum kingii = Sairocarpus kingii
Antirrhinum multiflorum = Sairocarpus multiflorus
Antirrhinum nuttallianum = Sairocarpus nuttallianus
Antirrhinum ovatum (chưa dung giải) = Howelliella ovata
Antirrhinum subcordatum = Sairocarpus subcordatus
Antirrhinum vexillo-calyculatum = Sairocarpus vexillocalyculatus
Antirrhinum virga = Sairocarpus virga
Antirrhinum watsonii = Sairocarpus watsonii

Từ nguyên
Từ "antirrhinum" có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp antirrhinon "mõm bê, Antirrhinum Orontium", và chính nó lại có nguồn gốc từ anti "chống lại, như", và rhis "mũi" (sở hữu cách rhinos); vì thế, có thể là "giống như mũi", có lẽ là để nói tới quả nang giống hình mũi khi ở trạng thái thuần thục.

Sinh thái học
Các loài mõm chó thường được coi là cây một năm mùa lạnh và phát triển tốt nhất dưới ánh nắng toàn phần hay một phần, trên đất thoát nước tốt (mặc dù chúng cần được tưới nước thường xuyên). Chúng được phân loại về mặt thương mại theo phạm vi chiều cao cây: lùn (), vừa () và cao ().

Chúng đa dạng về mặt sinh thái, cụ thể là các loài Tân thế giới (Saerorhinum).

Vài loài Antirrhinum là tự không tương thích, nghĩa là chúng không thể thụ phấn bằng phấn hoa của chính chúng. Tính tự không tương thích ở chi này đã được nghiên cứu từ đầu thập niên 1900.

Sử dụng
Ngoài việc được trồng để làm hoa cắt, hạt cũng được dùng để chiết dầu ăn, cụ thể là ở Nga, trong khi lá và hoa được coi là có tính kháng viêm nhiễm và được sử dụng trong một số loại thuốc đắp. Một loại thuốc nhuộm màu xanh lục cũng thu được từ hoa.

}}

Nguồn
Sutton D. A., 1988. A Revision of the Tribe Antirrhineae. Oxford: OUP.
Rothmaler W., 1956. Taxonomische Monographie der Gattung Antirrhinum. Akademie-Verlag, Berlin, Germany.
A. R. Doaigey & K. J. Harkiss, 1991. Application of epidermis characters to the taxonomy of European species of Antirrhinum (Schrophulariaceae). Nordic Journal of Botany 11(5): 513–524.

Liên kết ngoài


Antirrhinum trong The Plant List
Antirrhinum in Topwalks
The Genus Antirrhinum (Snapdragon): A Flowering Plant Model for Evolution and Development
Antirrhinum majus genetic and phenotypic database