Khu kinh tế tự do

Khu kinh tế tự do (FEZ), lãnh thổ kinh tế tự do (FETs) hay khu vực tự do (FZ) là một lớp đặc khu kinh tế (SEZ) được chỉ định bởi chính quyền thương mại (commerce administrations) và giao dịch (trade) của các quốc gia khác nhau. Đây cũng là tên gọi chung cho các khu kinh tế được thành lập trong một quốc gia nhằm thu hút đầu tư trong và ngoài nước bằng các biện pháp khuyến khích đặc biệt. Thuật ngữ này được sử dụng để nói về các khu vực kinh tế tại đó các công ty bị đánh thuế rất nhẹ hoặc không bị đánh thuế nhằm khuyến khích hoạt động kinh tế. Các quy tắc về thuế cho các khu này được từng quốc gia xác định. Hiệp định WTO về Trợ cấp và Biện pháp đối kháng (SCM) có nội dung về các điều kiện và lợi ích của các khu kinh tế tự do.

Một số khu kinh tế đặc biệt được gọi là các cảng tự do. Đôi khi, trước đây chúng được ưu đãi với các quy định hải quan thuận lợi như cảng Trieste hoàn toàn miễn phí. Trong những năm gần đây, hệ thống cảng tự do đã bị buộc tội tạo điều kiện cho tội phạm nghệ thuật quốc tế, cho phép các tác phẩm nghệ thuật bị đánh cắp vẫn không bị phát hiện do nằm trong kho lưu trữ trong nhiều thập kỷ.

Định nghĩa
Theo Công ước Kyoto sửa đổi năm 1999, một "khu vực tự do" có nghĩa là một phần lãnh thổ của một bên ký kết mà bất kỳ hàng hóa nào được nêu ra, nhìn theo góc độ thuế nhập khẩu và thuế, được coi là nằm ngoài lãnh thổ hải quan."

Khái quát
Các biện pháp khuyến khích đặc biệt thường được áp dụng để thu hút đầu tư vào khu kinh tế tự do gồm:
tạo môi trường kinh doanh thuận lợi (miễn giảm thuế, ít quy chế nhất có thể, chính sách linh hoạt về lao động)
cơ sở hạ tầng tiện lợi, điều kiện sống thật tốt cho những người làm việc trong khu kinh tế này (dịch vụ giáo dục, dịch vụ y tế, vui chơi-giải trí đạt đẳng cấp quốc tế)
vị trí địa lý chiến lược (gắn với cảng biển, cảng hàng không quốc tế, gần thị trường tiêu dùng lớn)
cùng các hỗ trợ và ưu đãi khác.
Việc thành lập các khu kinh tế tự do còn nhằm mục tiêu kích thích phát triển kinh tế tại một số địa phương kém phát triển hơn của quốc gia. Các nước đầu tư vào đặc khu kinh tế vẫn sẽ bị pháp luật các cơ quan pháp chế, hành chính quản lý theo luật pháp của nước mở đặc khu kinh tế thu hút đầu tư

Các tên gọi
Trong khi khu kinh tế tự do là tên gọi phổ biến, thì một số nước có thể gọi theo cách khác. Chẳng hạn có thể gọi là khu kinh tế đặc biệt (hay đặc khu kinh tế), khu kinh tế mở, khu thương mại tự do, hay thậm chí đơn giản chỉ là khu kinh tế, khu tự do. Có những khu kinh tế có thể không mang tên gọi chính thức như một trong các tên gọi trên, nhưng vẫn có quy chế hoạt động như một khu kinh tế tự do.

Trong một khu kinh tế tự do có thể gồm nhiều khu chức năng như khu vực phi thuế quan (khu vực bảo thuế), khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, các tiểu khu du lịch, nghỉ dưỡng, giải trí, dịch vụ, v.v...

Danh sách các khu kinh tế tự do
Sau đây là danh sách một số khu kinh tế tự do trên thế giới, xếp theo quốc gia.

Anh
Bến cảng London Docklands

Ấn Độ
Khu kinh tế đặc biệt Visakhapatnam
Khu kinh tế đặc biệt Kandla
Khu kinh tế đặc biệt Surat
Khu kinh tế đặc biệt Cochin
Khu kinh tế đặc biệt Indore
Khu kinh tế đặc biệt SEEPZ
Khu kinh tế đặc biệt Jaipur
Khu kinh tế đặc biệt Madras
Mahindra City, Chennai
Khu kinh tế đặc biệt Noida

Bắc Triều Tiên
Đặc khu kinh tế Rason

Belarus
Khu kinh tế tự do Brest

Brasil
khu kinh tế tự do Manaus

Bulgaria
khu kinh tế tự do Burgas

Chile
khu kinh tế tự do Iquique

Gruzia
khu kinh tế tự do Poti, khu kinh tế tự do Samegrelo

Hàn Quốc

Khu kinh tế tự do Incheon
Khu kinh tế tự do Busan-Jinhae
Khu kinh tế tự do Gwangyang
Khu kinh tế tự do Daegu
Khu kinh tế tự do Hoàng Hải

Iran
Khu tự do Kish
Khu tự do Aras
Khu tự do Anzali
Khu tự do Arvand
Khu tự do Chabahar
Khu tự do Gheshm

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
Khu tự do Jebel Ali
Thành phố Internet Dubai
Thành phố Truyền thông Dubai
Làng Tri thức Dubai
Thành phố Y tế Dubai
Trung tâm Tài chính Quốc tế Dubai
Khu DuBiotech
Khu Outsource Dubai
Khu Sản xuất và Truyền thông Quốc tế
Thành phố Studio Dubai

Malaysia
Khu tự do Port Klang

Nga
khu kinh tế tự do Nakhodka
khu kinh tế tự do Ingushetia
khu kinh tế tự do Yantar, khu kinh tế tự do Kaliningrad

Nhật Bản
Khu thương mại tự do đặc biệt Okinawa

Philippines
Khu cảng tự do vịnh Subic
Khu kinh tế đặc biệt Clark

Tây Ban Nha
Khu vực kinh tế Ibiza

Trung Quốc
Đặc khu kinh tế Thâm Quyến
Đặc khu kinh tế Sán Đầu
Đặc khu kinh tế Chu Hải
Đặc khu kinh tế Hạ Môn
Đặc khu kinh tế Hải Nam
Khu vực Phố Đông của Thượng Hải thực chất cũng là một khu kinh tế tự do, dù tên gọi của nó không phải như vậy và cũng không phải là đặc khu kinh tế.

Ukraina
Cảng biển thương mại Odessa.

Việt Nam
Khu kinh tế Dung Quất
Khu kinh tế mở Chu Lai
Khu kinh tế Nghi Sơn
Khu kinh tế Phú Quốc
Khu kinh tế Vân Đồn
Khu kinh tế Bắc Vân Phong
Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải
Khu thương mại tự do Đà Nẵng (chuẩn bị được Quốc hội cho phép thành lập)

Tham khảo