Phú Xuân (phường)

Phú Xuân là một phường thuộc thành phố Huế, Việt Nam.

Địa lý
Phường Phú Xuân có vị trí địa lý:

Phía bắc giáp phường Dương Nỗ với ranh giới tự nhiên là sông Hương và phường Hóa Châu.
Phía nam giáp phường Thuận Hóa với ranh giới tự nhiên là sông Hương,
Phía đông giáp phường Vỹ Dạ và phường Mỹ Thượng với ranh giới tự nhiên là sông Hương.
Phía tây giáp phường Hương An và phường Kim Long.

Lịch sử
Địa bàn phường Phú Xuân hiện nay bao gồm phần đất nằm bên trong Kinh thành Huế cùng với dải đất nằm giữa Hộ Thành hào và Hộ Thành hà. Đầu thời Nguyễn, hai vùng này do Nha Hộ thành quản lý, dân thường đều không được phép cư trú. Ngoại trừ Hoàng thành, khu vực Kinh thành là nơi sinh hoạt, làm việc của các quan nha, đồn trú doanh trại quân đội, quan xưởng triều đình, dinh cơ tư thất của tầng lớp quan lại và phủ đệ của các ông hoàng bà chúa.

Thời Minh Mạng, bên trong Kinh thành được chia thành các phường. Tổ chức phường vào giai đoạn này tồn tại với tư cách như những đơn vị hành chính đặc biệt, đó là kết quả của sự phân định hệ thống các đồn canh, binh xá thuộc dinh vệ của các lực lượng quân đội. Địa phận các phường tương ứng với đồn canh, dinh trại đồn trú bảo vệ 24 pháo đài, bao quanh 4 phía vòng thành và khu vực Trấn Bình đài ở góc đông bắc Kinh thành.

Thời Tự Đức, ngoài khu chợ Đông Gia (Đông Ba) do triều đình thiết lập ở phía đông Kinh thành, không có bất kỳ người dân nào tự tiện xây dựng nhà cửa trên địa bàn ngoài quách Kinh thành.

Sau thời Tự Đức, dân cư bắt đầu tụ tập trên vùng đất ngoài quách Kinh thành cũng như cư trú trái phép bên trong Kinh thành. Đến thời Thành Thái, khu vực quanh thành được giao cho phủ Thừa Thiên quản lý để lập phường ấp. Vùng đất này sau đó được chia thành 4 phường: Đệ Nhất, Đệ Nhị, Đệ Tam, Đệ Tứ.

Năm 1899, vua Thành Thái cho ban Dụ thành lập thị xã Huế, dải đất quanh Kinh thành lúc này thuộc địa phận thị xã Huế, riêng khu vực thành nội không thuộc đô thị Huế mà vẫn do triều đình quản lý.

Năm 1909, vua Duy Tân ban hành quy định tu chỉnh tổ chức hành chính trong Kinh thành (trừ khu vực Đại nội), theo đó tổ chức lại toàn bộ 108 phường trước đó thành 10 phường do Nha Hộ thành quản lý, trong đó có ba phường: Thái Trạch (泰澤坊), Trung Hậu (忠厚坊) và Trung Tích (忠積坊). Tổ chức phường lúc này không còn theo chế độ quân quản mà đã chuyển dần theo hướng dân sự hóa.

Năm 1934, toàn thành phố Huế được chia lại thành 11 phường, trong đó khu vực quanh Kinh thành gồm 3 phường: Phú Bình, Phú Hòa (phường Đệ Nhất cũ) và Phú Thạnh, thay thế 4 phường trước đó.

Sau năm 1945, khu vực thành nội được sáp nhập vào địa phận thành phố Huế.

Đến thời Việt Nam Cộng hòa, Huế là thị xã, gồm 21 phường thuộc 3 quận. Địa bàn phường Đông Ba hiện nay khi đó tương ứng với ba phường: Thái Trạch, Trung Hậu, Trung Tích thuộc quận Thành Nội và phường Phú Hòa thuộc quận Tả Ngạn.

Năm 1968, chính quyền lại phân chia hành chính Huế thành 10 khu phố thuộc 3 quận, khu phố Thuận Thành được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba phường: Thái Trạch, Trung Hậu và Trung Tích (các phường này sau chuyển thành khóm thuộc khu phố Thuận Thành), còn phường Phú Hòa được đổi thành khu phố Phú Hòa.

Năm 1976, các khu phố lại được đổi thành phường thuộc thành phố Huế.

Ngày 27 tháng 4 năm 2021, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1264/NQ-UBTVQH14 về việc điều chỉnh địa giới hành chính các đơn vị hành chính cấp huyện và sắp xếp, thành lập các phường thuộc thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2021). Theo đó, thành lập phường Đông Ba thuộc thành phố Huế trên cơ sở toàn bộ 0,66&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số 12.841 người của phường Phú Hòa và toàn bộ 1,41&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số 17.604 người của phường Thuận Thành.

Ngày 30 tháng 11 năm 2024:
Quốc hội ban hành Nghị quyết số 175/2024/QH15 về việc thành lập thành phố Huế trực thuộc trung ương trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số tỉnh Thừa Thiên Huế (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025).
Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1314/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của thành phố Huế giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, thành lập quận Phú Xuân thuộc thành phố Huế. Phường Đông Ba trực thuộc quận Phú Xuân.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1675/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Huế năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các phường Gia Hội, Phú Hậu, Tây Lộc, Thuận Lộc, Thuận Hòa và Đông Ba (quận Phú Xuân) thành phường mới có tên gọi là phường Phú Xuân.

Du lịch
Kinh thành Huế

Hình ảnh

Bản vẽ Kinh thành Huế.jpg|Bản vẽ Kinh thành Huế
Phu Văn Lâu (03-10-17) II.jpg|Phu Văn lâu
Cửa Chánh Bắc.jpg|Cửa Hậu Kinh thành Huế
Dieu De National pagoda, Huế (5679301235).jpg|Chùa Diệu Đế

Chú thích

Tham khảo