Phạm Hồng Thám

| tiền nhiệm = Dương Minh Quan
| kế nhiệm = Huế Minh
| địa hạt =
| phó chức vụ =
| phó viên chức =
| chức vụ 2 = Trưởng ban Vận động tái lập Đảng bộ Nam Kỳ
| bắt đầu 2 = 20 tháng 1, 1945
| kết thúc 2 = 5 tháng 5, 1945
| tiền nhiệm 2 = Trần Văn Sớm
| kế nhiệm 2 = Trần Văn Đại
| địa hạt 2 =
| phó chức vụ 2 =
| phó viên chức 2 =
| chức vụ 3 = Bí thư Quận ủy Cà Mau
| bắt đầu 3 =
| kết thúc 3 =
| tiền nhiệm 3 = đầu tiên
| kế nhiệm 3 = Trần Tấn Tài?
| địa hạt 3 =
| phó chức vụ 3 = Phó Bí thư
| phó viên chức 3 = Trần Văn Đại
| chức vụ 4 = Bí thư Tỉnh ủy lâm thời Hà Tiên
| bắt đầu 4 = Tháng 8, 1945
| kết thúc 4 = 28 tháng 8, 1945
| tiền nhiệm 4 =
| kế nhiệm 4 = Trần Chí Công
| địa hạt 4 =
| phó chức vụ 4 =
| phó viên chức 4 =
| đa số =
| đảng = Đảng Cộng sản Việt Nam
| nghề =
| giáo dục =
| học trường =
| học vị =
| dân tộc = Kinh
| đạo =
| chữ ký =
| họ hàng =
| cha = Phạm Văn Miến
| mẹ = Huỳnh Thị Rỗ
| em =
| vợ =
| chồng =
| kết hợp dân sự =
| con =
| website =
| chú thích =
}}
Phạm Hồng Thám (1902–1978), bí danh Phạm Thái, Đông Phương, Thanh Phong, Hai Phước, là một nhà cách mạng Việt Nam, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Sóc Trăng của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Thân thế
Phạm Hồng Thám có tên tộc là Thấm, sinh ngày 6 tháng 2 năm 1902 tại tổng Thuận Vi, huyện Thư Trì, tỉnh Thái Bình (nay là xã Tân Thuận, tỉnh Hưng Yên), với cha là Phạm Văn Miến, mẹ là Huỳnh Thị Rỗ. Gia đình chủ yếu làm mướn, đôi khi chăn tằm để kiếm thêm thu nhập.

Năm 7 tuổi, ông được cha cho theo học thầy đồ trong làng, được một năm thì chính quyền Pháp cấm dạy Hán học. Năm 1919, ông theo chú đến Cẩm Phả làm nghề vác than, nhưng do có thái độ chống bóc lột mà bị đuổi việc.

Tháng 8 năm 1920, ông xin đi lính mộ cho Pháp.}} Ngày 1 tháng 5, chiếc bè trôi vào bãi biển thuộc quận Vĩnh Châu (Bạc Liêu), năm người chia ra hoạt động. Tại Năm Căn (Cà Mau), Phạm Hồng Thám dùng bí danh Đông Phương gây dựng cơ sở, mở lớp huấn luyện chính trị cho lao động địa phương. Tháng 8, ông đến Rạch Gốc liên hệ với Phan Ngọc Hiển để xây dựng lực lượng nhằm đón những đồng chí từ Côn Đảo trở về đất liền.

Từ tháng 10 năm 1935 đến năm 1937, ông lần lượt thành lập các Chi bộ Đảng ở ấp Rạch Gốc (Bí thư Nguyễn Văn Hoành), làng Tân Hưng Tây (Bí thư Nguyễn Văn Sỏi), làng Thới Bình (Bí thư Ba Kiếm),... Chợ Hội (Bí thư Nguyễn Văn Giai), quận lỵ Cà Mau (Bí thư Lâm Thành Mậu), làng Phong Lạc (Bí thư Trần Văn Đại),... cùng các tổ chức công hội, nông hội, hội ái hữu, tương tế, thanh niên, phụ nữ... Cuối tháng, ông được Xứ ủy Nam Kỳ chỉ định bổ sung vào Liên Tỉnh ủy Hậu Giang, phụ trách các tỉnh Sóc Trăng, Bạc Liêu, Rạch Giá.

Cuối năm 1939, Liên Tỉnh ủy Cần Thơ quyết định điều động Phạm Hồng Thám, Nguyễn Tấn Khương, Bùi Thị Trường đến bổ sung cho Đảng bộ tỉnh Sóc Trăng. Tháng 5 năm 1940, Hội nghị đại biểu Đảng bộ tỉnh Bạc Liêu do Tạ Uyên (đại diện Xứ ủy) và Phạm Hồng Thám (đại diện Liên Tỉnh ủy) chủ trì đã bầu Tỉnh ủy mới do Trần Văn Thời làm Bí thư. Tháng 7, Tỉnh ủy lâm thời Sóc Trăng bị vỡ, Bí thư Tỉnh ủy Dương Minh Quan bị thực dân Pháp bắt giữ. Phạm Hồng Thám quyết định tái lập Tỉnh ủy lâm thời do bản thân ông làm Bí thư, Nguyễn Tấn Khương làm Phó Bí thư, nhằm khôi phục tổ chức Đảng trong tỉnh. Không lâu sau, ông tham dự Hội nghị Xứ ủy Nam Kỳ tại Tân Hương và được bầu vào Xứ ủy, phụ trách Binh vận ở vùng 2 (gồm hai tỉnh Bà Rịa và Biên Hoà). Đảng bộ Sóc Trăng thành lập Tỉnh ủy lâm thời mới do đồng chí Minh làm Bí thư.

Cuối năm 1940, cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ thất bại, ông tạm thời làm công nhân ẩn núp một thời gian. Năm 1941, ông về Thới Bình bắt đầu tiến trình khôi phục các cơ sở Đảng ở một dải từ Hà Tiên đến Cà Mau. Trong đó, Chi bộ làng Thuận Yên (Hà Tiên, Kiên Giang) về sau phát triển thành Quận ủy Châu Thành và Tỉnh ủy lâm thời Hà Tiên. Năm 1944, sau khi bị bắt giữ lần nữa, ông lại cùng Tăng Hồng Phúc, Nguyễn Văn Nhự, Tô Phương Hà vượt ngục Côn Đảo về Cà Mau hoạt đồng. Đầu năm 1945, ông móc nối với các một số đồng chí mới trở về từ nhà tù như Tám Đại, Nguyễn Thành An, Hai Dân, Thái Ngọc Sanh, Tư Thạnh,... Ngày 20 tháng 1, tại Lung Lá - Nhà Thể, Ban vận động tái lập Đảng bộ Nam Kỳ được thành lập do Phạm Hồng Thám làm Trưởng ban. Ngày 5 tháng 5, tại Tân Bằng, Ban vận động tái lập Đảng bộ Nam Kỳ triệu tập Hội nghị đại biểu các chi bộ khu vực Cà Mau, thành lập Đảng bộ tỉnh lâm thời, xuất bản báo Độc lập làm cơ quan ngôn luận. Tháng 8 năm 1945, ông được điều động sang tỉnh Hà Tiên giữ chức Bí thư Tỉnh ủy lâm thời để lãnh đạo khởi nghĩa giành chính quyền trong tỉnh, nhưng sau đó lại nhận nhiệm vụ khác, Hà Tiên chưa thành lập được Tỉnh ủy.

Tham khảo




Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài