Liên Hoa Sắc

Liên Hoa Sắc (sa. Utpalavarṇā; pi. Uppalavannā; zh. 蓮華色, bính âm: Liánhuásè) là một Tỳ-kheo-ni (ni cô) trong Phật giáo, được xem là một trong những đệ tử ni hàng đầu của Phật. Bà được coi là vị đệ tử ni đứng đầu thứ hai của Phật, cùng với Khema. Bà có tên gọi Uppalavannā (nghĩa là "màu của hoa sen xanh") từ khi mới sinh, do nước da của bà có màu xanh lam.

Theo truyền thống Thượng tọa bộ, Liên Hoa Sắc sinh ra là con gái của một thương gia giàu có. Bởi nhan sắc của mình, rất nhiều người cầu hôn giàu sang và quyền thế đã đến gặp cha bà để xin cưới. Thay vì kết hôn, bà đã xuất gia theo Phật làm một Tỳ-kheo-ni. Theo truyền thống Căn bản thuyết nhất thiết hữu bộ, Liên Hoa Sắc có một cuộc đời thăng trầm khi làm vợ rồi trở thành kỹ nữ, trước khi quy y Phật giáo và trở thành một Tỳ-kheo-ni.

Liên Hoa Sắc chứng đắc giác ngộ trong khi dùng lửa làm kasina (đối tượng thiền định) chưa đầy hai tuần sau khi thọ giới. Sau khi giác ngộ, bà thành tựu thần túc (các năng lực thần thông), nên Phật tôn xưng bà là đệ tử ni hàng đầu về thần thông. Người đệ tử nam tương ứng với bà chính là Mục Kiền Liên.

Các nguồn kinh văn
Tư liệu sớm nhất về Liên Hoa Sắc được tìm thấy trên một bia đá khắc vào thế kỷ 3 TCN, khắc họa bà trong sự kiện Phật từ cõi trời Đao Lợi hạ xuống thành Sankassa sau khi lên thăm mẹ tại đó theo truyền thuyết Phật giáo. Liên Hoa Sắc được nhắc đến trong một số kinh điển Phật giáo sơ kỳ thuộc Kinh điển Pali, bao gồm Tương Ưng Bộ kinh, Tăng Chi Bộ kinh, và các tuyển tập Trưởng lão ni kệ cùng Sự nghiệp anh hùng (trong Tiểu Bộ kinh); cũng như trong một số văn bản Phật giáo Đại thừa sơ kỳ như bộ Bát-nhã Ba-la-mật-đa tám vạn bài kệ và luận Đại trí độ luận.

Học giả Phật giáo Tỳ-kheo Bodhi lưu ý rằng, dù được xem là một trong những đệ tử đứng đầu của Phật, chi tiết về cuộc đời Liên Hoa Sắc trong kinh điển và chú giải còn khá ít ỏi. Tỳ-kheo Bodhi chỉ ra rằng trong kinh điển lại ghi chép về một tiền kiếp của bà nhiều hơn là về bản thân vị Tỳ-kheo-ni này.

Bối cảnh
Theo quan niệm Phật giáo, mỗi khi một vị Phật xuất hiện trên thế gian, vị Phật toàn giác ấy luôn có một nhóm đệ tử đứng đầu. Đối với vị Phật hiện tại là Thích-ca Mâu-ni, hai đệ tử nam đứng đầu là Xá-lợi-phất và Mục Kiền Liên, còn hai đệ tử nữ đứng đầu là Khema và Liên Hoa Sắc.

Theo Kinh điển Pali, trong một kiếp trước Liên Hoa Sắc đã sinh ra làm một người phụ nữ vào thời Phật Padumuttara, và bà từng chứng kiến vị Phật đó tuyên bố một vị ni của mình là đệ tử hàng đầu về thần thông. Sau khi nghe lời tuyên bố ấy, người phụ nữ này đã phát nguyện (adhiṭṭhāna) trở thành đệ tử ni hàng đầu về thần thông dưới thời một vị Phật tương lai, và bà đã làm nhiều việc thiện qua nhiều kiếp sống với hy vọng đạt được điều đó. Nguyện vọng này đã thành tựu vào thời Phật Thích-ca Mâu-ni, khi bà tái sinh thành Liên Hoa Sắc.

Tiểu sử

Cuộc sống ban đầu và xuất gia
Liên Hoa Sắc có tên gọi như vậy (nghĩa là màu của hoa sen xanh) bởi vì bà sinh ra với nước da màu hoa sen xanh, Theo truyền thống Căn bản thuyết nhất thiết hữu bộ, Utpalavarṇā lại sinh ra làm con gái một thương nhân ở Taxila và lấy chồng là một người địa phương. Sau đó bà phát hiện chồng mình ngoại tình với mẹ ruột, liền bỏ ông ta cùng đứa con gái sơ sinh. Utpalavarṇā về sau kết hôn với một người đàn ông khác, và người này cưới thêm một người vợ thứ hai – mà bà phát hiện chính là người con gái mình đã bỏ rơi năm xưa. Quá đau khổ trước sự thật này, bà bỏ đi và trở thành một kỹ nữ, trước khi được Đại Mục Kiền Liên cảm hóa và xuất gia làm ni. Theo truyền thống Thượng tọa bộ, Liên Hoa Sắc kể lại câu chuyện này để phản ánh tác hại của dục vọng, nhưng nó không được xem là chuyện tự thuật của bà.|name=|group=note}}

Giác ngộ
Các kinh văn ghi rằng Liên Hoa Sắc đã chứng ngộ chưa đầy hai tuần sau khi thọ giới Tỳ-kheo-ni.

Đệ tử đứng đầu
Sau khi giác ngộ, Liên Hoa Sắc đạt được sự tinh thông về thần túc (các năng lực thần thông), được mô tả là vượt trội hơn bất kỳ Tỳ-kheo-ni nào khác cùng thời Phật. Do vậy, Phật đã tôn xưng bà là đệ tử ni hàng đầu về thần thông. Phật cũng tán dương khả năng giảng dạy và lãnh đạo của Liên Hoa Sắc, tuyên bố rằng bà và Khema là các đệ tử ni đứng đầu để các ni khác noi theo. Liên Hoa Sắc và Khema chia sẻ danh hiệu đệ tử đứng đầu với các vị đối tác nam tương ứng là Đại Mục Kiền Liên và Xá-lợi-phất.

Di sản
Liên Hoa Sắc giữ vai trò bổ trợ tương ứng với người đệ tử nam cùng cặp là Đại Mục Kiền Liên. Ni sư người Mỹ Tathālokā Therī chỉ ra rằng câu chuyện Liên Hoa Sắc bị cưỡng hiếp trong truyền thống Pāli có chung chủ đề với trường hợp của Mục Kiền Liên, khi thần thông của ông cũng từng đột ngột mất hiệu lực một lần do nghiệp xấu trong quá khứ, khiến ông không thể trốn thoát và bị một nhóm cướp giết chết.

Xem thêm
Thanh văn
Thần thông
Xá-lợi-phất
Mục Kiền Liên
Khema
Vajira

Ghi chú

Tham khảo