Cryptandra

Cryptandra là một chi thực vật có hoa thuộc họ Táo (Rhamnaceae). Chi này được James Edward Smith mô tả khoa học lần đầu tiên năm 1798 nhưng không định danh bất kỳ loài nào mà chỉ xác định khu vực sinh sống là Australasia. Tới năm 1808, Smith mô tả hai loài là C. ericoides và C. amara., trong đó C. ericoides là trùng khớp với C. australis.

Từ nguyên
Cryptandra bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ κρύπτω (krúptō) nghĩa là ẩn, che giấu và ἀνήρ (andró) nghĩa là con đực, nhị hoa; ở đây là nói tới các nhị hoa được các vảy che phủ.

Các loài
Danh sách loài lấy theo Plants of the Wirld Online:
Cryptandra alpina Hook.f., 1855
Cryptandra amara Sm., 1808
Cryptandra apetala Ewart & Jean White, 1909
Cryptandra arbutiflora Fenzl, 1837
Cryptandra aridicola Rye, 1995
Cryptandra armata C.T.White & W.D.Francis, 1921
Cryptandra australis Pers., 1805 (đồng nghĩa: C. ericoides Sm., 1808) - Loài điển hình của chi.
Cryptandra beverleyensis Rye, 2007
Cryptandra ciliata A.R.Bean, 2004
Cryptandra congesta Rye, 1995
Cryptandra connata C.A.Gardner, 1928
Cryptandra coronata Reissek, 1848
Cryptandra craigiae Rye, 2007
Cryptandra crispula Rye, 2007
Cryptandra debilis A.R.Bean, 2004
Cryptandra dielsii C.A.Gardner ex Rye, 2007
Cryptandra distigma Rye, 1995
Cryptandra exilis D.I.Morris, 1991
Cryptandra exserta Rye, 2007
Cryptandra filiformis A.R.Bean, 2004
Cryptandra gemmata A.R.Bean, 2004
Cryptandra glabriflora Benth., 1863
Cryptandra graniticola Rye, 1995
Cryptandra hispidula Reissek & F.Muell., 1858
Cryptandra imbricata Rye, 2007
Cryptandra inconspicua Rye, 2007
Cryptandra intermedia (Rye) Rye, 2007
Cryptandra intonsa Rye, 1995
Cryptandra intratropica W.Fitzg., 1918
Cryptandra lanosiflora F.Muell., 1862
Cryptandra leucophracta Schltdl., 1847
Cryptandra leucopogon Meisn. ex Reissek, 1848
Cryptandra longistaminea F.Muell., 1862
Cryptandra micrantha Rye, 2007
Cryptandra minutifolia Rye, 1995 (đồng nghĩa: C. parvifolia Turcz., 1858 không (Hook.) Hook.f., 1853-1859/1860)
Cryptandra monticola Rye & Trudgen, 1995
Cryptandra multispina Rye, 2007
Cryptandra mutila Nees ex Reissek, 1848
Cryptandra myriantha Diels, 1904
Cryptandra nola Rye, 1995
Cryptandra nutans Steud., 1845
Cryptandra orbicularis A.R.Bean, 2004
Cryptandra parvifolia (Hook.) Hook.f., 1853-1859/1860 không Turcz., 1858
Cryptandra pendula Rye, 2007
Cryptandra pogonoloba A.R.Bean, 2004
Cryptandra polyclada Diels, 1904
Cryptandra propinqua A.Cunn. ex Fenzl, 1837 không Schltdl., 1847
Cryptandra pungens Steud., 1845
Cryptandra recurva Rye, 1995
Cryptandra rigida A.R.Bean, 2004
Cryptandra scoparia Reissek, 1848
Cryptandra speciosa A.Cunn. ex Kellermann & Udovicic, 2007
Cryptandra spinescens Sieber ex DC., 1825
Cryptandra spyridioides F.Muell., 1862
Cryptandra stellulata Rye, 2007
Cryptandra tomentosa Lindl., 1848
Cryptandra triplex K.R.Thiele ex Kellermann, 2006
Cryptandra waterhousii (F.Muell.) F.Muell., 1882
Cryptandra wilsonii Rye, 1995

Mô tả
Lá tụ lại thành chùm. Hoa hình đầu bên ngoài có lông tơ dài. Đài hoa 5 lá, hạ, bền, dạng màng. Tràng hoa hình ống hay hình chuông nhỏ, bên ngoài có lông tơ, gồm 1 cánh hoa dài hơn đài hoa, phiến chẻ 5 phần đều nhau; vảy 5, so le với các đoạn của phiến tràng, chèn vào đáy của chúng, thuôn tròn, có nắp dạng vòm, giữa các đoạn phiến tràng. Nhị hoa 5, chèn vào họng ống tràng tại đỉnh của nó, phía dưới mỗi vảy. Chỉ nhị rất ngắn. Bao phấn thuôn tròn, thẳng đứng, không lông, 2 ngăn. Bầu nhụy thượng, thuôn tròn, 3 thùy. Vòi nhụy đơn, thẳng, dài như ống tràng. Đầu nhụy nhỏ, chẻ ba. Quả nang thượng, dạng quả thạch nam, 3 mảnh vỏ, 3 ngăn tạo thành từ các mảnh vỏ cụp trong. Hạt đơn độc, nén ép, hình elip.

Tham khảo