Tìm kiếm cảm giác

Tìm kiếm cảm giác (Sensation seeking) hay tìm cảm giác mạnh là một đặc điểm tính cách được định hình từ việc tìm kiếm các trải nghiệm và cảm xúc "đa dạng, mới lạ, phong phú và mãnh liệt" thông qua sự sẵn sàng "chấp nhận các rủi ro tài chính (hao tiền tốn của), pháp lý, xã hội cho đến bất chấp nguy hại về sức khỏe, tính mạng vì những trải nghiệm đó." Để đánh giá đặc điểm này, Marvin Zuckerman đã tạo ra một trắc nghiệm tính cách gọi là Thang đo tìm kiếm cảm giác. Bài kiểm tra này đánh giá sự khác biệt của từng cá nhân về sở thích kích thích giác quan, có những người thích sự kích thích mạnh và thể hiện hành vi biểu lộ ham muốn cảm giác lớn hơn, và có những người thích sự kích thích giác quan thấp. Thang đo là một bảng câu hỏi được thiết kế để đo lường mức độ kích thích mà một người yêu cầu và mức độ họ tận hưởng sự phấn khích đó. Zuckerman giả thuyết rằng những người tìm kiếm cảm giác cao cần nhiều sự kích thích để đạt được Mức độ kích thích tối ưu. Khi sự kích thích hoặc đầu vào giác quan không được đáp ứng, người đó sẽ cảm thấy trải nghiệm thật khó chịu.

Các đặc điểm
Nghiên cứu của Zuckerman đã phát hiện ra rằng những người tìm kiếm cảm giác cao có xu hướng tìm kiếm mức độ kích thích cao trong cuộc sống hàng ngày của họ. Thang đo dự đoán mức độ mọi người chịu đựng các phiên cách ly giác quan. Tìm kiếm cảm giác gia tăng theo độ tuổi từ thời thơ ấu đến tuổi vị thành niên. Các nghiên cứu chỉ ra rằng nó gia tăng trong độ tuổi từ 10-15 và duy trì ổn định hoặc giảm dần sau đó. Tuy nhiên, sự nhạy cảm với sự nhàm chán vẫn ổn định trong suốt cuộc đời, không giống như các khía cạnh khác của tìm kiếm cảm giác. Nó đã được điều chỉnh để sử dụng cho trẻ em.

Tìm kiếm cảm giác có thể được chia thành bốn đặc điểm:
Tìm kiếm mạo hiểm và cảm giác mạnh: Mong muốn tham gia các hoạt động ngoài trời liên quan đến những cảm giác khác thường, cảm giác mạnh và rủi ro, chẳng hạn như nhảy dù, lặn biển, đua xe, lái xe tốc độ cao và bay lượn. Rủi ro không phải là một phần thiết yếu của đặc điểm này, vì nhiều hoạt động liên quan đến nó không mang tính rủi ro, nhóm hành vi Tìm kiếm mạo hiểm và phiêu lưu lệch lạc. Tuy nhiên, rủi ro có thể bị phớt lờ, chấp nhận hoặc giảm thiểu và thậm chí có thể được coi là yếu tố làm tăng thêm sự phấn khích của hoạt động. Việc sử dụng rượu bia đã được liên hệ tìm kiếm cảm giác, đặc biệt là các thang đo phụ về sự phóng túng và tìm kiếm trải nghiệm.

Những người tìm kiếm cảm giác cao cũng có xu hướng tham gia vào hành vi tình dục rủi ro cao như đa bạn tình, trăng hoa, lăng nhăng, và không sử dụng bao cao su để bảo vệ bản thân khỏi bệnh tình dục. hoặc các hình thức nghệ thuật gây khó chịu (được định nghĩa là sự hiện diện của nội dung bạo lực, hung hăng hoặc các chủ đề về cái chết và sự tuyệt vọng). Nam tính truyền thống, áp lực bạn bè, tìm kiếm cảm giác và hành vi rủi ro đều là những yếu tố tương quan với nhau. Nghiên cứu cho thấy các nam sinh viên đại học tuân theo nam tính truyền thống có nhiều khả năng tham gia vào mức độ tìm kiếm cảm giác và hành vi rủi ro cao hơn so với nữ giới.

Mẫu nhân cách
Zuckerman bắt đầu nghiên cứu đặc điểm tính cách mà sau này ông gọi là "tìm kiếm cảm giác" vào năm 1969. Zuckerman lập luận rằng tìm kiếm cảm giác là một trong số ít "đặc điểm cốt lõi" có thể được sử dụng để mô tả tính cách con người. Mặc dù các nhà nghiên cứu khác bao gồm Hans Eysenck, và Bảng kiểm nhân cách NEO sửa đổi của Costa và McCrae coi đặc điểm này có liên quan đến hướng ngoại, các nghiên cứu phân tích nhân tố do Zuckerman thực hiện cho thấy tìm kiếm cảm giác tương đối độc lập với các chiều kích lớn khác của nhân cách. Một số nghiên cứu đã tìm thấy mối tương quan tích cực giữa tìm kiếm cảm giác, đặc biệt là thành phần tìm kiếm trải nghiệm, với cởi mở với trải nghiệm. Ngoài ra, mối tương quan tiêu cực đã được tìm thấy giữa sự dễ chịu từ NEO-PI-R và tổng điểm tìm kiếm cảm giác, cũng như các thang đo phụ về nhạy cảm với sự nhàm chán và sự phóng túng. Nhân tố trung thực-khiêm tốn của mô hình HEXACO đã được chứng minh là có tương quan tiêu cực với các hành vi tìm kiếm cảm giác và chấp nhận rủi ro. Trong mô hình nhân cách năm yếu tố thay thế của Zuckerman, tìm kiếm cảm giác đã được đưa vào như một khía cạnh của đặc điểm rộng hơn là tìm kiếm cảm giác xung động.

Trong mô hình nhân cách "Ba Yếu tố Lớn" của Eysenck, tìm kiếm cảm giác xung động có liên quan chặt chẽ nhất với tính loạn thần và trong Năm đặc điểm tính cách lớn thì nó chủ yếu liên quan đến tính tận tâm (thấp). Tìm kiếm cảm giác có mối tương quan mạnh mẽ với thang đo tìm kiếm sự mới lạ trong Bảng kiểm Khí chất và Tính cách của Cloninger. cho thấy đặc điểm này chịu ảnh hưởng từ gen. Những người mắc rối loạn lưỡng cực có nhiều khả năng tham gia vào các hành vi rủi ro xã hội. Ngoài ra, khi so sánh những người mắc rối loạn lưỡng cực và những người không mắc trên thang đo SSS-V, người ta thấy rằng những người mắc rối loạn lưỡng cực đạt điểm thấp trên thang đo tìm kiếm mạo hiểm và phiêu lưu, nhưng lại cao trên thang đo sự phóng túng. Những người tìm kiếm cảm giác có xu hướng thích các nghề nghiệp liên quan đến các hoạt động mới lạ, kích thích và độc đáo cũng như các nhiệm vụ phi cấu trúc đòi hỏi sự linh hoạt, chẳng hạn như các nghề nghiệp khoa học và dịch vụ xã hội. Những người tìm kiếm cảm giác thấp có xu hướng thích các nhiệm vụ có cấu trúc chặt chẽ, được xác định rõ ràng liên quan đến trật tự và quy trình như nội trợ hoặc giảng dạy.

Xem thêm
Thể thao mạo hiểm
Cuộc phiêu lưu
Tính xung động
Lý thuyết kích thích thấp
Du lịch mạo hiểm
Du lịch khám phá
Kích thích siêu thường
Tìm kiếm sự mới lạ
Trải nghiệm bạn gái

Chú thích

Tham khảo