undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Hồn Trương Ba, da hàng thịt (kịch)

"Hồn Trương Ba, da hàng thịt" là vở kịch nói nổi tiếng của nhà thơ, nhà soạn kịch Lưu Quang Vũ, được sáng tác vào năm 1981 - 1984, dựa theo truyện dân gian "Hồn Trương Ba, da hàng thịt", nội dung có ý nghĩa xã hội vô cùng sâu sắc.

Cho đến nay, đây là vở kịch hiện đại duy nhất của Việt Nam tiếp cận được với sân khấu quốc tế. Vở kịch do đạo diễn Nguyễn Đình Nghi dàn dựng cho Nhà hát kịch nói Việt Nam. Vở diễn đã giành được huy chương vàng tại Hội diễn Sân khấu toàn quốc năm 1990 và là vở kịch nói đầu tiên được công diễn ở nước ngoài. Các nhà nghiên cứu sân khấu quốc tế đã đánh giá cao giá trị nội dung cũng như nghệ thuật của vở diễn.

Năm 2002, "Hồn Trương Ba, da hàng thịt" được ê-kíp đạo diễn, thiết kế người Anh thực hiện và được công diễn tại nhà hát Yellow Earth với tên "The Butcher's Skin".

Năm 2004, vở kịch được Nhà hát kịch Việt Nam dàn dựng lại với dàn diễn viên mới và truyền hình trực tiếp từ Nhà hát Lớn Hà Nội trên kênh VTV1, Đài Truyền hình Việt Nam.

Tóm tắt nội dung
Trương Ba là một ông lão giỏi đánh cờ tướng, được mọi người kính trọng vì lòng nhân hậu và tính tình hiền lành, nhưng lại bị Bắc Đẩu do sơ suất mà gạch nhầm tên trong sổ tử dẫn tới cái chết . Vì muốn sửa sai, nên Nam Tào, Bắc Đẩu và Đế Thích cho hồn Trương Ba được sống lại và nhập vào xác của một anh hàng thịt vừa mới chết (do Trương Ba lúc này đã chết từ lâu, thân thể ông đã tan rữa trong bùn đất nên không thể hoàn hồn trở lại). Trú nhờ trong thể xác của anh hàng thịt, linh hồn Trương Ba gặp phải rất nhiều điều phiền toái: lí trưởng sách nhiễu, chị hàng thịt đòi chồng, gia đình Trương Ba cảm thấy xa lạ vì không phải da thịt của người thân mình..., bản thân Trương Ba thì vô cùng đau khổ vì phải sống trái tự nhiên, giả tạo. Đặc biệt, Trương Ba khi này nhiễm phải nhiều thói xấu và những nhu cầu vốn không phải của chính bản thân ông do phải trú trong thân xác của anh hàng thịt. Trước nguy cơ tha hóa về nhân cách và sự phiền toái từ việc mượn thân xác của kẻ khác, Trương Ba quyết định trả lại xác cho hàng thịt và chấp nhận cái chết theo đúng quy luật sinh - lão - bệnh - tử.

Trong kịch bản, Lưu Quang Vũ đã phân tích rõ từng nghịch cảnh:

Cảnh 1: Linh hồn Trương Ba nhập vào xác anh hàng thịt, 2 người tranh cãi với nhau khá gay go và thú vị.
Cảnh 2, 3 và 4: Nỗi buồn trong gia đình và cảm xúc nội tâm của Trương Ba và vợ ông, cái Gái và cu Tị, con dâu của ông.
Cảnh 5 & 6: Đế Thích được Ngọc Hoàng và Nam Tào xá tội việc đưa hồn Trương Ba nhập vào xác anh hàng thịt và trả lại cho chị hàng thịt, Trương Ba đã cứu sống cu Tị trước khi nhắm mắt xuôi tay, lìa đời.

NSND Trần Tiến đã sáng tạo thêm chi tiết tính cách, hành động của Đế Thích có xu hướng đồng tính.

Vai diễn
Dàn diễn viên của đợt dàn dựng đầu tiên (năm 1989):

NSND Trọng Khôi - Trương Ba.

NSND Trần Tiến - Đế Thích.

NSƯT Phạm Bằng - Lí trưởng.

...

Xem thêm
Lưu Quang Vũ.

Liên kết ngoài
"The Butcher's Skin" tại nhà hát Yellow Earth
Bình luận về vở "The Butcher's Skin"
Lạc

|synonyms_ref =
}}, An Phú, An Giang.]]
Lạc (phương ngữ Miền Bắc) hay đậu phộng (phương ngữ miền nam) ) (danh pháp hai phần: Arachis hypogaea), là một loài cây thực phẩm thuộc họ Đậu có nguồn gốc tại Trung và Nam Mỹ. Nó là loài cây thân thảo hàng năm có thể tăng chiều cao từ 30–50&nbsp;cm. Lá mọc đối, kép hình lông chim với bốn lá chét, kích thước lá chét dài 1–7&nbsp;cm và rộng 1–3&nbsp;cm. Hoa dạng hoa đậu điển hình màu vàng có điểm gân đỏ, cuống hoa dài 2–4&nbsp;cm. Sau khi thụ phấn, quả phát triển thành một dạng quả đậu dài 3–7&nbsp;cm, chứa 1-4 hạt (ánh), và quả (củ) thường giấu xuống đất để phát triển. Trong danh pháp khoa học của loài cây này thì phần tên chỉ tính chất loài có hypogaea nghĩa là "dưới đất" để chỉ đặc điểm quả được giấu dưới đất. Hạt lạc (ánh lạc) là loại thực phẩm rất giàu năng lượng vì có chứa nhiều lipid.

Lịch sử
Loài cây này được khai hoang đầu tiên bởi cư dân vùng sông Paraguay và Parama ở vùng Chaco của Paraguay và Bolivia.
Sản xuất

Hình ảnh

Peanuts (Arachis hypogaea) - in shell, shell cracked open, shelled, peeled.jpg|
Tập tin:Koeh-163.jpg
Tập tin:Peanut 9417.jpg
Tập tin:Arachide Vilmorin-Andrieux 1904.png
File:Arachis hypogaea 007.JPG
File:Arachis hypogaea 003.JPG

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chi Cam thảo dây

Chi Cam thảo dây hay chi Cườm thảo (danh pháp khoa học: Abrus) là một chi của 13-18 loài trong họ Đậu (Fabaceae) với loài được biết đến nhiều nhất là Abrus precatorius tức cam thảo dây. Hạt của các loài cây này được sử dụng làm chuỗi dây trang sức và có độc tính cao.

Các loài
Abrus aureus - Madagascar.
Abrus baladensis - Somalia.
Abrus bottae - Ả Rập Saudi và Yemen.
Abrus canescens - châu Phi.
Abrus diversifoliatus - Madagascar.
Abrus fruticulosus (cườm thảo chồi, kê cố thảo) - Ấn Độ.
Abrus gawenensis - Somalia.
Abrus laevigatus - Nam Phi.
Abrus longibracteatus (cườm thảo lá bắc dài) - Lào và Việt Nam.
Abrus madagascariensis - Madagascar.
Abrus mollis (cườm thảo mềm, mao tương tư tử).
Abrus parvifolius - Madagascar.
Abrus precatorius (cam thảo dây, dây chi chi) - Khắp vùng nhiệt đới.
Abrus pulchellus - châu Phi.
Abrus sambiranensis - Madagascar.
Abrus schimperi - châu Phi.
Abrus somalensis - Somalia.
Abrus wittei - Zaire.

Tham khảo

Cơ sở dữ liệu về họ Đậu của ILDIS
Tập tin:ComeAsYouAre.jpg

Miêu tả
Hình do :en:User:Mjgm84 truyền lên.

Miêu tả của hình có tại trang :en:Image:ComeAsYouAre.jpg
Giấy phép
Nguyễn Ngọc Bích

Nguyễn Ngọc Bích là một tên gọi thông dụng tại Việt Nam. Một số nhân vật lịch sử Việt Nam cùng tên như:

Nguyễn Ngọc Bích (1911-1966), kỹ sư và nhà trí thức cách mạng Việt Nam, Ủy viên dự khuyết Ban thường Trực Quốc hội Việt Nam khóa I. Ông là con trai cả của cụ Nguyễn Ngọc Tương, Giáo tông Hội thánh Cao Đài Ban Chỉnh Đạo
Nguyễn Ngọc Bích (1937-2016), Giám đốc đầu tiên của Ban Việt ngữ RFA
Tên thật của nhạc sĩ Ngọc Bích (1924 – 2001), một nhạc sĩ tiền chiến Việt Nam. tác giả của Mộng chiều xuân, Khúc nhạc chiều mơ, Trở về bến mơ,...
Phước Long (định hướng)

Phước Long có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

Phường Phước Long, Thành phố Hồ Chí Minh
Phường Phước Long, tỉnh Đồng Nai
Xã Phước Long, tỉnh Cà Mau
Xã Phước Long, tỉnh Vĩnh Long.

; Địa danh cũ
Tỉnh Phước Long (1956-1976) ở Đông Nam Bộ
Thị xã Phước Long, tỉnh Bình Phước
Huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu
Huyện Phước Long, tỉnh Bình Phước
Phường Phước Long (thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa); nay là một phần của phường Nam Nha Trang
Thị trấn Phước Long (huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu); nay là một phần của xã Phước Long, tỉnh Cà Mau
Xã Phước Long (huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu); nay là một phần của xã Vĩnh Phước, tỉnh Cà Mau
Xã Phước Long (huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định), sau nâng lên thành thị trấn Diêu Trì
Phường Phước Long A, Phước Long B (thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh); nay là một phần của phường Phước Long
Xã Phước Long Thọ (huyện Long Đất, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu), nay là một phần của xã Đất Đỏ, thành phố Hồ Chí Minh.

Xem thêm
Long Phước (định hướng)
Fraser's Hill (福隆港, Phước Long Cảng)
Mai Hương

| nơi sinh = Đà Nẵng
| ngày mất =
| nơi mất = California, Hoa Kỳ
| dòng nhạc = Nhạc tiền chiếnTình khúc 1954–1975
| hợp tác với = Ban Tiếng Tơ ĐồngHợp ca Thăng Long
| ca khúc = Tiếng hát quay tơ'Gửi gió cho mây ngàn bay'Cùng một kiếp hoa
}}
Phạm Thị Mai Hương (8 tháng 12 năm 1941 – 29 tháng 11 năm 2020) là một ca sĩ nhạc tiền chiến trước năm 1975, đồng thời bà cũng được biết đến là cháu ruột của nữ danh ca Thái Thanh. Bà được biết đến là cháu ruột của nữ ca sĩ Thái Thanh, do cha bà là anh trai của Thái Hằng, Thái Thanh, Phạm Đình Chương, Hoài Trung,... Cha bà do là công chức ngành thuế nên thường xuyên hoán chuyển công tác, nên những người em của bà sau này, bao gồm Bạch Tuyết và Phạm Lạng Sơn đều lần lượt sinh ra tại Đà Nẵng và Lạng Sơn.

Cuối năm 1951, từ Hà Nội, cả gia đình Mai Hương đều chuyển vào Sài Gòn sinh sống. Mai Hương học tại trường đạo Thánh Linh tư thục, sau đó chuyển về học tại trường Nguyễn Bá Tòng. Tuy học ở trường đạo Thiên Chúa, nhưng Mai Hương không theo bất kỳ một tôn giáo nào.

Sau cuộc thi, bà được đưa về ban Thiếu sinh nhi đồng của nữ ca sĩ Minh Trang, sau này do nữ kịch sĩ Kiều Hạnh tiếp quản và trở thành ban Tuổi Xanh.

Ngày 22 tháng 4 năm 1975, bà cùng chồng con di tản lên máy bay sang Hoa Kỳ định cư.

Bà qua đời vào ngày 29 tháng 11 năm 2020 tại Hoa Kỳ do tuổi cao sức yếu.

Bà kết hôn với ông Trương Dục vào năm 1961 và có 4 người con, tất cả đều không theo nghiệp của cha mẹ.

Album

1982 - Giấc mơ hồi hương
1982 - Quanh cội tình không xanh
1983 - Hoài Bắc 1: Đôi mắt người Sơn Tây
1983 - Hoài Bắc 2: Người đi qua đời tôi
1987 - Duyên Anh: Hôn em kỷ niệm
1988 - Cung Tiến: Chinh Phụ Ngâm
1994 - Diễm Xưa 60: Nhặt cánh sao rơi
1995 - Mai Ngọc Khánh 54: Khúc nhạc ly hương
1995 - Mai Ngọc Khánh 59: Tình khúc Văn Cao
1996 - Diễm Xưa 105: Sérénade
1996 - Mai Ngọc Khánh 70: Đi chơi chùa Hương
1996 - Tú Quỳnh 86: Tình khúc Dương Thiệu Tước
1996 - Tú Quỳnh 93: Mai Hương - Đoàn Chuẩn Từ Linh
1996 - Ca Dao: Mặt trời của tôi - Thánh ca
1997 - Tú Quỳnh 102: Bóng ngày qua
1998 - Diễm Xưa 135: Vàng phai mấy lá
1998 - Tìm nhau bốn mùa
1999 - Con tạo xoay vần
2001 - Lỡ chuyến đò
2002 - Diễm Xưa 167: Như ngọn buồn rơi
2003 - Em còn nhớ mùa xuân
2004 - Trở về dĩ vãng
2005 - Thương tình ca

Xem thêm
Kim Tước
Quỳnh Giao
Tham khảo

Liên kết ngoài
Mai Hương - Nửa thế kỷ gắn bó với nghệ thuật
“Viên ngọc” của nền tân nhạc Việt Nam: Ca sĩ Mai Hương qua đời
Ca sĩ Mai Hương qua đời thọ 79 tuổi
Mai Hương - Nửa Thế Kỷ Gắn Bó Với Nghệ Thuật
Tân Châu (định hướng)

Tân Châu có thể là một trong số các địa danh sau:

Việt Nam
Phường Tân Châu, tỉnh An Giang
Xã Tân Châu, tỉnh Nghệ An
Xã Tân Châu, tỉnh Tây Ninh.

; Địa danh cũ
Thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang
Huyện Tân Châu, tỉnh Tây Ninh
Huyện Tân Châu thuộc của tỉnh Long An, sau đổi tên thành huyện Vàm Cỏ, nay là hai huyện Tân Trụ và Châu Thành cùng tỉnh
Thị trấn Tân Châu, huyện Tân Châu, tỉnh Tây Ninh
Thị trấn Tân Châu (huyện Tân Châu, tỉnh An Giang); nay là một phần phường Long Phú, tỉnh An Giang
Xã Tân Châu, huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng
Xã Tân Châu, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
Xã Tân Châu, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa.

Trung Quốc
Địa cấp thị Tân Châu (滨州市), tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc.
Quận Tân Châu (新洲区), địa cấp thị Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc.
Giorgio Napolitano

|predecessor = Carlo Azeglio Ciampi
|successor = Sergio Mattarella

|office1 = Bộ trưởng Nội vụ Ý
|primeminister1 = Romano Prodi
|term_start1 = 17 tháng 5 năm 1996
|term_end1 = 21 tháng 10 năm 1998
|predecessor1 = Giovanni Rinaldo Coronas
|successor1 = Rosa Russo Iervolino

|office2 = Bộ trưởng Hợp tác Bảo vệ Dân sự Ý
|primeminister2 = Romano Prodi
|term_start2 = 17 tháng 5 năm 1996
|term_end2 = 21 tháng 10 năm 1998
|predecessor2 = Nicola Mancino
|successor2 = Rosa Russo Iervolino

|office3 = Chủ tịch Hạ viện Ý
|term_start3 = 3 tháng 6 năm 1992
|term_end3 = 14 tháng 4 năm 1994
|predecessor3 = Oscar Luigi Scalfaro
|successor3 = Irene Pivetti

|office4 = Hạ nghị sĩ Ý
|term_start4 = 25 tháng 6 năm 1953
|term_end4 = 8 tháng 5 năm 1996
|birth_date = 29 tháng 6 năm 1925
|birth_place = Naples, Vương quốc Ý
|death_date =
|death_place =Roma, Ý
|party = PCI PDS DS
|spouse = Clio Maria Bittoni
|children = GiulioGiovanni
|religion = Không có
|alma_mater = Đại học Napoli Federico II
|signature = Giorgio Napolitano signature.svg
}}
Giorgio Napolitano (29 tháng 6 năm 1925 &ndash; 22 tháng 9 năm 2023), là nhà chính trị và là thượng nghị sĩ của Ý. Ông được bầu làm tổng thống thứ mười một của Cộng hòa Ý từ ngày 10 tháng 5 năm 2006 đến ngày 14 tháng 1 năm 2015. Ở tuổi 90, ông Napolitano là một trong số các nguyên thủ quốc gia cao tuổi nhất thế giới.

Ông là đảng viên Đảng Cộng sản Ý từ năm 1945 đến năm 1991 nhưng sau này chuyển sang Đảng Dân chủ cánh tả, ông đã là Chủ tịch Hạ viện Ý từ 1992-1994 và Bộ trưởng Nội vụ từ 1996-1998.

Năm 1942, ông trúng tuyển tại trường Đại học Napoli Federico II. Ông đã gia nhập Tổ chức phát xít đại học địa phương ("Gioventù Universitaria Fascista"), nơi ông gặp nhóm bạn bè nòng cốt của mình, là những thành viên của chủ nghĩa phát xít. Sau này, ông khẳng định rằng, nhóm sinh viên đó thực ra là mảnh đất ươm trồng thực sự cho năng lượng tri thức chống phát xít.

Đắc cử tổng thống Ý
Năm 2005, ông được bổ nhiệm là Nghị sĩ suốt đời, và ngày 6 tháng 10 năm 2006 ông được bầu làm Tổng thống Ý.

Ngày 20 tháng 4 năm 2013, ông đã tái đắc cử Tổng thống Ý nhiệm kỳ thứ hai. Với sự ủng hộ của tất cả các chính đảng lớn, trừ Phong trào Năm sao, ông Napolitano đã dễ dàng nhận được hơn 50% số phiếu bầu cần thiết (504 phiếu) trong tổng số 1.007 phiếu để giành chiến thắng trong phiên bỏ phiếu tại cuộc họp lưỡng viện đặc biệt của quốc hội.

Chú thích

Liên kết ngoài
Lý thuyết trường trung bình động

Phương pháp DMFT hay lý thuyết DMFT hay lý thuyết trường trung bình động (DMFT là viết tắt của chữ tiếng Anh dynamical mean field theory) là một lý thuyết trường trung bình trong vật lý chất rắn cho phép tính toán các tính chất của các vật liệu gần với thực tế hơn. Nó xuất phát từ cùng ý tưởng của các lý thuyết trường trung bình; nhưng được phát triển thay thế các lý thuyết trường trung bình cũ để tính đến cả các nhiễu loạn lượng tử. Các phiên bản mới nhất thể được áp dụng cho các hệ vật lý chất rắn ở trạng thái cơ bản phức tạp với nhiều tham số trật tự tầm xa (long rang order parameter).

Lịch sử
DMFT là một lý thuyết trường trung bình mới được bắt đầu giới thiệu và phát triển từ đầu nhưng năm 1990 bởi hai nhà vật lý Antoine Georges (Pháp) và Gabriel Kotliar (Mỹ). Cho đến nay, lý thuyết đang được dần hoàn chỉnh với các phiên bản mới như C-DMFT (Cluster-DMFT).

Giới thiệu
Lý thuyết này bắt nguồn cùng ý tưởng với các lý thuyết trường trung bình trước đây. Thay vì giải bài toán tổng quát cho cả hệ chất rắn nhiều hạt, nó giải bài toán hệ một hạt tương tác với các phần tử còn lại được xem như một trường trung bình.

Thường thì trong các phương pháp trường trung bình trước đây ví dụ như trường trung bình Weisse, hay là trường trung bình Hartree Fock, vấn đề ban đầu được đưa về bài toán hệ một hạt bằng phương pháp lấy trung bình các tham số trong hệ, có nghĩa là bỏ qua tất cả các nhiễu loạn lượng tử. Chính vì vậy những phương pháp này chỉ cho kết quả gần đúng trong giới hạn tương tác trong hệ là yếu, với những nhiễu lượng tử là nhỏ và hoàn toàn có thể bỏ qua được. Những lý thuyết này đã thành công trong việc giải thích những hiện tượng vật lý chất rắn trên kim loại, bán dẫn, và cả siêu dẫn nhiệt độ thấp (lý thuyết BCS). Song khi tương tác các điện tử trong hệ là tương đối lớn so với động năng của các điện tử, những phương pháp này lại không thể giải thích được, đơn giản vì lúc này những nhiễu lượng tử không thể bỏ qua được. Một ví dụ điển hình của sự thất bại đó là chất cách điện Mott. Nếu theo các lý thuyết cũ thì những chất này phải là chất dẫn điện do chỉ có một điện tử duy nhất ở lớp ngoài cùng.

Do những yêu cầu trên, một lý thuyết mới với khả năng mô tả hệ chất rắn mà không bỏ qua các nhiễu lượng tử là một nhu cầu tất yếu. DMFT ra đời và thành công đầu tiên chính là việc giải thích vấn đề chất cách điện Mott và chuyển pha Mott (chuyển pha kim loại - chất cách điện). DMFT được xây dựng trên cơ sỏ lý thuyết hàm Green. Đầu tiên nó được dùng để tính toán cho các mô hình với số chiều tiến đến vô cùng (những mô hình phi vật lý nhưng lại là một giới hạn rất tốt cho các lý thuyết trường trung bình, vì hoàn toàn có thể tính toán các kết quả một cách giải tích). Hiện nay, nhờ những phát triển về kĩ thuật tính toán và kết hợp với lý thuyết DFT (density functional theory), mà cụ thể là xấp xỉ LDA (local density approximation), DMFT hoàn toàn có thể cho phép tính toán trên các hệ vật lý rất gần thực tế.
Tham khảo

Giới thiệu về DMFT (định dạng PDF)

Xem thêm
Lý thuyết trường trung bình
Sông Trà Khúc

Sông Trà Khúc là con sông lớn nhất ở tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam.

Từ nguyên
Tên "Trà Khúc" mang giọng Chiêm vì "Trà" có gốc từ jaya trong tiếng Phạn, và là một trong bốn họ chính thống của các vua Chiêm: On, Ma, Trà, Chế. Tương tự với địa danh Trà Bồng, Trà Câu.

Dòng chảy
Sông Trà Khúc phát nguồn từ núi Đắc Tơ Rôn với đỉnh cao 2.350 m, do hợp nước của bốn con sông lớn là sông Rhe, sông Xà Lò (Đắk Xà Lò), sông Rinh (Drinh), sông Tang (Ong). Chỗ ngã tư đó còn gọi là ngã tư Ly Lang.

Sông từ đó chảy theo hướng đông qua ranh giới các huyện Sơn Hà, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, thành phố Quảng Ngãi và đổ ra cửa Đại Cổ Lũy (Chiêm lũy lịch môn).

Sông Trà Khúc có độ dài khoảng 135&nbsp;km, trong đó có khoảng 1/3 chiều dài sông chảy qua vùng núi và rừng rậm, có độ cao 200- 1.000m, phần còn lại chảy qua vùng đồng bằng.

Đây là con sông có độ dốc lớn. Đầu nguồn của sông có công trình thủy lợi Thạch Nham nên khi chảy về hạ lưu ở địa bàn thành phố Quảng Ngãi, huyện Tư Nghĩa và huyện Sơn Tịnh nguồn nước trở nên cạn kiệt. Mùa mưa, sông thường gây lũ lớn.

Trong văn hóa đại chúng
Bờ xe nước (guồng nước) của sông đã từng là hình ảnh đi vào thi ca. Chính thức ngừng hoạt động năm 1993, mang nước tưới tiêu cho các đồng ruộng mía xứ Quảng; nhưng bây giờ bờ xe nước đã đi vào ký ức. Dự án khôi phục bờ xe nước đã được triển khai.

Cặp núi Thiên Ấn và sông Trà Khúc là biểu tượng của tỉnh Quảng Ngãi. Bài ca Nhớ Đàn Xe Nước của tác giả Văn Đông, trong đó có câu: Ta nhớ quê ta có núi Ấn sông Trà.

Tai nạn
Trưa 15/4/2016, 11 học sinh lớp 6 trường THCS Nghĩa Hà ra sông Trà Khúc - đoạn thuộc thôn Thanh Khiết, xã Nghĩa Hà, TP Quảng Ngãi - chơi, 9 em tuổi 12-13 đã bị chết đuối, chỉ còn 2 em nữ ở trên bờ.

Tham khảo

Xem thêm

Liên kết ngoài
Pavel Novotny

| ngày sinh =
| nơi sinh = Praha, Tiệp Khắc (nay là Cộng hòa Séc)
| ngày mất =
| nơi mất =
| Kích thước dương vật =
| Chiều cao = 6'2" (1,88m)
| Cân nặng = 91kg
| Màu mắt = Xanh lục
| Màu tóc = Vàng
| Màu da = Trắng
| Xu hướng tình dục = Song tính luyến ái
}}
Pavel Novotný (sinh ngày 5 tháng 2 năm 1977, tên khai sinh Jaroslav Jirík, ngoài ra còn có một số tên gọi khác là Max Orloff, Jan Dvorak) là một nam diễn viên đóng phim khiêu dâm người Cộng hòa Séc. Anh chính thức xuất hiện trong làng giải trí khiêu dâm từ năm 1998 và chủ yếu hợp tác với hãng Bel Ami có trụ sở tại Bratislava, Slovakia và hãng Studio 2000 của Mỹ. Hiện tại, anh đã bí mật rút khỏi nghề diễn viên khiêu dâm và thông tin về cuộc sống riêng tư sau đó của anh không được tiết lộ.

Sự nghiệp
Các phim tiêu biểu
101 Men phần 4 (1998)
Czech Point (1999)
Prague Rising (2000)
Team Play (2000)
Prague Buddies 2 (2000)
The Jan Dvorak Story (2001)
High Sticking (2002)
Bi the Blue Line (2002)
Czech Firemen (2002)
Under the Big Top (2003)
Stranger In the City (2005)

Đặc điểm diễn xuất

Pavel Novotny được coi là một trong những ngôi sao phim khiêu dâm nổi bật nhất của Cộng hòa Séc và có ảnh hưởng ở tầm quốc tế. Một trong những đặc điểm làm nên thành công của anh phải kể đến là ngoại hình đặc trưng cho người Slav Đông Âu. Pavel sở hữu một khuôn mặt đẹp trai với những đường nét vuông vức, khỏe khoắn, mũi cao và có phần hao hao giống một thiếu niên trong thời gian đầu đóng phim khiêu dâm nhưng về sau khuôn mặt anh thể hiện nhiều nét nam tính trưởng thành hơn. Trong phần lớn các phim của mình, Pavel đóng cảnh top, đưa dương vật vào hậu môn của đối tác.

Bộ phim quốc tế đầu tiên Pavel Novotny tham gia là Czech Point (1999). Trong phim này, Pavel Novotny và Ales Hanak là hai diễn viên người Séc duy nhất. Họ đóng vai hai người lính thuộc lực lượng đặc nhiệm của quân đội Séc sang học tập trong môi trường quân đội Mỹ và không hề biết tiếng Anh. Vị chỉ huy (do Chris Steel đóng) yêu cầu Pavel cởi bỏ quần áo để kiểm tra phát triển hình thể và sau đó hai người đã quan hệ tình dục ngay trong phòng chỉ huy. Trong Prague Rising (2000), Pavel cùng Ales Hanak lại diễn xuất cùng nhau và nhập vai những bóng ma ám trong ngôi nhà cổ ở Cộng hòa Séc. Sự đa dạng trong diễn xuất cũng là một thành công lớn của Pavel khi anh đóng nhiều cảnh top khác nhau với những vai trò như lính cứu hỏa (trong Czech Firemen) hay nhân viên khách sạn (The Jan Dvorak Story).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chiếu thư đánh Chiêm

Chiếu thư đánh Chiêm là một văn bản chữ Hán trong lịch sử Việt Nam, do Hoàng đế Lê Thánh Tông soạn thảo và thông báo cho nhân dân Đại Việt để chuẩn bị lực lượng tấn công vương quốc Chiêm Thành vào năm 1471.

Bối cảnh lịch sử
Vào cuối thế kỷ 15, thời kỳ đầu Lê Thánh Tông trị vì Đại Việt, quốc gia này có lãnh thổ cực nam là châu Hóa, tiếp giáp với vương quốc Chiêm Thành. Đây là vùng lãnh thổ bất ổn, thỉnh thoảng bị quân Chiêm Thành tấn công để đòi lại các châu mà quân Việt đã chiếm của Chiêm Thành từ thời nhà Trần. Vua Chiêm Thành lúc đó là Trà Toàn có những biểu hiện cấu kết với nhà Minh định trong đánh ra, ngoài đánh vào Đại Việt. Trà Toàn vốn cướp ngôi không danh chính và có những thái độ khinh thường và nhục mạ triều đình Đại Việt, nhục mạ sứ thần Đại Việt và cười cợt "Thiên tử" Đại Việt có ý định làm lu mờ "Thiên tử" Trung Hoa (xem chú thích 7 và 8).

Năm 1470, Lê Thánh Tông đã quyết định chinh phạt, sáp nhập lãnh thổ Chiêm Thành vào Đại Việt. Ông bá cáo với dân chúng trong nước biết một cách công khai và rõ ràng về lý do xuất quân, bằng chiếu thư đánh Chiêm. Ông thân chinh cầm quân tiến vào đất Chiêm Thành.

Tháng 3 năm 1471, kinh đô Chà Bàn (Vijaya) của người Chăm thất thủ. Theo Đại Việt Sử ký Toàn thư, hơn 30.000 người Chăm bị bắt làm nô lệ, trong đó có vua Trà Toàn; 40.000 lính Chăm đã tử trận.

Sau chiến thắng, Lê Thánh Tông thực hiện chính sách mới, bình định và Việt hóa dân chúng người Chăm và sáp nhập lãnh thổ Chiêm Thành vào Đại Việt. Tháng 6 năm 1471, lãnh thổ Chiêm Thành được lập thành thừa tuyên Quảng Nam và vệ Thăng Hoa.

Dưới đây là bản dịch của chiếu thư đánh Chiêm, đọc trước 26 vạn quân, vào ngày xuất quân mồng 6 tháng 11 âm lịch năm Canh Dần (tức ngày 28 tháng 11 năm 1470).

Nội dung
Bản dịch trích từ bản dịch Đại Việt Sử ký Toàn thư:

Tham khảo
Đại Việt Sử ký Toàn thư

Chú thích
Chi Trôm

| synonyms =
Ivira Aubl.
Mateatia Vell.
Triphaca Lour.
Xylosterculia Kosterm. - bảy thưa Thorel
Sterculia urophylla
Sterculia venezuelensis
Sterculia versicolor
Sterculia verticillata
Sterculia villifera
Sterculia villosa
Sterculia viridiflora
Sterculia viscidula
Sterculia vitiensis
Sterculia vitifolia
Sterculia wallichii
Sterculia wigmanii
Sterculia xolocotzii
Sterculia yatesi
Sterculia yuanjiangensis
Sterculia yunnanensis
Sterculia zastrowiana
Sterculia zeylanica
Sterculia zippelii

Hình ảnh

Tập tin:Sterculia acholaris at Giza Zoo by Hatem Moushir 73.JPG
Tập tin:Sterculia fanaiho.jpg

Chú thích

Tham khảo
Tập tin:Gilasxedap.gif

Biểu trưng của giải Đua xe đạp của SEA Games 23. Hình được lấy từ trang web chính thức của SEA Games 23 cho bài Đua xe đạp tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005.
Máy in mã vạch

]]
Máy in mã vạch là một loại máy in chuyên dụng, thường được kết nối với máy tính, như một thiết bị ngoại vi để in mã vạch. Các máy in này thường được hỗ trợ bằng phần mềm để người dùng lựa chọn kiểu dáng nhãn mã vạch, nội dung kèm theo, độ phân giải, loại và kích thước mã vạch cần in.

Máy in mã vạch theo hai phương pháp: Tác động nhiệt trực tiếp lên giấy cảm nhiệt để tạo ra chữ/hình in, và in chuyển nhiệt gián tiếp - nghĩa là dùng nhiệt làm nóng chảy chất sáp (wax) hoặc nhựa (resin) trên ruy-băng (ribbon) để tạo ra ký tự in.

Việc lựa chọn máy in mã vạch thường phụ thuộc các yêu cầu về công suất in ấn, điều kiện làm việc của máy in, chất lượng mã vạch để phù hợp với mục đích sử dụng.

Máy in mã vạch (barcode printer) còn được gọi là máy in tem nhãn (label printer) là thiết bị ngoại vi được kết nối với máy tính có chức năng in thông tin và mã vạch lên bề mặt tem nhãn (label) theo yêu cầu người dùng.

Xem thêm
Máy in
Mã vạch
Máy đọc mã vạch
Máy in nhãn

Tham khảo
Toán tử div

Trong giải tích vectơ, toán tử div hay toán tử phân kỳ hay suất tiêu tán
là một toán tử đo mức độ phát (ra) hay thu (vào) của trường vectơ tại một điểm cho trước; div
của một trường vectơ là một hàm số thực có thể âm hay dương. Ví dụ, ta xét xem không khí được hâm nóng
hay làm nguội đi. Trường vectơ trong ví dụ này là vận tốc của không khí di chuyển tại từng điểm. Nếu không
khí được hâm nóng lên trong một vùng nào đó nó sẽ nở ra trong tất cả mọi hướng do vậy các vectơ vận tốc
sẽ chỉ hướng ra khỏi vùng đó. Do đó suất tiêu tán trong vùng đó sẽ có giá trị dương, vì vùng đó là nguồn
phát nhiệt. Nếu như không khí lạnh đi và co lại, suất tiêu tán vùng đó sẽ có giá trị âm và vùng được gọi
là nguồn thu nhiệt. Một cách chính xác hơn, suất tiêu tán tượng trưng cho mật độ thể tích của một
thông lượng đi ra khỏi trường vectơ từ một thể tích rất nhỏ xung quanh một điểm cho trước.

Định nghĩa
Toán tử div áp dụng trên một trường vectơ \textbf{F} được định nghĩa bởi:

:{\rm div}\textbf{F}\equiv\nabla\cdot\textbf{F}\equiv\lim_{V\to 0}\frac{\oint_S\textbf{F}\cdot d\textbf{A}}{V}.

Trong tọa độ Descartes, với trường vectơ được biểu diễn là \textbf{a}=(a_x, a_y, a_z), toán tử này được viết:

:\nabla\cdot\textbf{a}=\left(\frac{\partial a_x}{\partial x}+\frac{\partial a_y}{\partial y}+\frac{\partial a_z}{\partial z}\right).

Tham khảo
Tôn Thất Đàm

| nơi mất = Hà Tĩnh
| mẹ = Ninh Hoa
| quốc gia = Đại Nam, Liên bang Đông Dương
| triều đại = Nhà Nguyễn
}}

Tôn Thất Đàm (1864 – 1888) là một trong những người chỉ huy của phong trào Cần Vương (1885 – 1896), với mục đích giúp vua cứu nước, khôi phục lại chế độ phong kiến Việt Nam.

Thân thế
Tôn Thất Đàm quê ở xã Xuân Long, thành phố Huế, là con trai trưởng của Tôn Thất Thuyết, anh trai của Tôn Thất Tiệp.

Cuộc đời
Ngày 4 tháng 7 năm 1885, Tôn Thất Thuyết cho quân đánh úp vào đồn Mang Cá và Tòa Khâm sứ Pháp nhưng thất bại. Vua Hàm Nghi cùng Tôn Thất Thuyết chạy ra thành Quảng Trị, sau đó lên Sơn Phòng Tân Sở rồi về vùng Tuyên Hoá, Quảng Bình. Tại Tân Sở, vua Hàm Nghi phát động phong trào Cần Vương. Tôn Thất Đàm nhận chức Khâm sai Chưởng lý quân vụ đại thần, thay cha điều hành triều đình Hàm Nghi. Ông cùng Tôn Thất Tiệp được cha giao cho nhiệm vụ bảo vệ vua Hàm Nghi trong khoảng thời gian từ tháng 2 năm 1886 đến tháng 10 năm 1888.

Cuối năm 1888, vua Hàm Nghi bị thuộc hạ cũ là Trương Quang Ngọc dẫn theo bọn Nguyễn Định Trình, Cao Viết Lượng gồm hơn hai mươi tên tới bắt. Tôn Thất Tiệp bảo vệ vua và bị giết chết. Tôn Thất Đàm đã tự sát vào ngày 15 tháng 11 năm 1888 khi hay tin vua Hàm Nghi bị lọt vào tay quân Pháp. Sau đó ông thắt cổ tự vẫn ở chùa Vàng Liêu (Hương Khê, Hà Tĩnh).

Tưởng nhớ
Tên ông được đặt cho các con đường ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Huế, Nam Định. Tuy nhiên, con đường ở Thành phố Hồ Chí Minh bị ghi sai thành Tôn Thất Đạm. Phố Tôn Thất Đàm (Ba Đình, Hà Nội) là nơi đặt trụ sở Bộ Ngoại giao Việt Nam. Trên đường Tôn Thất Đạm (phường Bến Nghé, quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh) có một tòa chung cư cổ được xây từ năm 1886, cùng một ngôi chợ thường được người dân gọi là "chợ quê" hay "chợ nhà giàu".

Bên lề
Năm 2018, căn nhà của ông được phục dựng trong Bảo tàng nhà Việt ở Điện Bàn, Quảng Nam.

Chú thích
Thể loại:Leonardo da Vinci

Leonardo di ser Piero da Vinci (sinh ngày 15 tháng 4 năm 1452 tại Anchiano, Ý - mất ngày 2 tháng 5 năm 1519 tại Amboise, Pháp) là một họa sĩ, nhà điêu khắc, kiến trúc sư, nhạc sĩ, bác sĩ, kỹ sư, nhà giải phẫu, nhà sáng tạo và là một nhà triết học tự nhiên. Ông được coi là một thiên tài toàn năng người Ý.
Sân bay Kép

Sân bay Kép là sân bay quân sự thuộc địa phận xã Lạng Giang, tỉnh Bắc Ninh.

Sân bay Kép là một sân bay quân sự quan trọng của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong Chiến tranh Việt Nam và sau đó là của Việt Nam trong cuộc chiến tranh với Trung Quốc năm 1979. Kép được xác định là một khu vực phòng thủ chiến lược. Trong thời kỳ này toàn bộ Bộ Tư lệnh quân đoàn 2 - Quân đoàn chiến lược hùng mạnh nhất của Việt Nam đã đặt Trung tâm chỉ huy tại đây. Khu vực này được ví như một lá chắn phòng không cho Hà Nội từ phía Đông và phía Bắc với các trung đoàn pháo cao xạ và các trung đoàn tên lửa phòng không Volga.

Thông số kỹ thuật

Chiều dài đường cất hạ cánh: chính 2.200 m, phụ 1.700 m
Chiều rộng đường cất hạ cánh: chính 45 m, phụ 18 m
Kích thước đường lăn chính: 2.400 x 14 m
Kết cấu đường hạ, cất cánh: bê tông xi măng và bê tông nhựa
Sân đỗ máy bay: 3 khu
Số máy bay thường trực chiến đấu: 10 chiếc
Máy bay chiến đấu chính: Sukhoi Su-30MK2
Sức chứa máy bay: 12 chiếc
Hướng phát triển: kéo dài đường cất hạ cánh từ 1.500 đến 2.000 m.

Tham khảo
Đại La

Đại La (chữ Hán: 大羅), còn có các tên gọi khác là Đại La thành, Thành Đại La, La Thành (羅城) là một thành trì, thủ phủ của An Nam đô hộ phủ thời Nhà Đường trong hai thế kỷ 8 và thế kỷ 9. Thành nằm ở vị trí giữa Thành Hà Nội và sông Tô Lịch, thuộc quận Ba Đình của Hà Nội hiện nay.

Đại La ban đầu do Trương Bá Nghi cho đắp từ năm Đại Lịch thứ 1 đời Đường Đại Tông (767); Triệu Xương cho đắp thêm năm Trinh Nguyên thứ 7 đời Đường Đức Tông (791).

Đến năm Nguyên Hòa thứ 3 đời Đường Hiến Tông (808), Trương Chu lại sửa đắp lại năm Trường Khánh thứ 4 đời Đường Mục Tông (824), Lý Nguyên Gia dời phủ trị tới bên sông Tô Lịch, đắp một cái thành nhỏ, gọi là La Thành, sau đó Cao Biền cho đắp lại to lớn hơn.

Theo sử cũ thì La Thành do Cao Biền cho đắp có chu vi 1.982,5 trượng (≈6,6&nbsp;km); thành cao 2,6 trượng (≈8,67 m), chân thành rộng 2,5 trượng (≈8,33 m), nữ tường bốn mặt cao 5,5 thước (≈1,83 m), với 55 lầu vọng địch, 6 nơi úng môn[5], 3 hào nước, 34 đường đi. Ông còn cho đắp đê vòng quanh ngoài thành dài 2.125,8 trượng (≈7,09&nbsp;km), đê cao 1,5 trượng (≈5,00 m), chân đê rộng 2 trượng (≈6,66 m) và làm hơn 400.000 gian nhà.

Theo truyền thuyết, do thành xây đi xây lại vẫn bị sụt ở vùng sông Tô Lịch, Cao Biền đã cho trấn yểm tại đây để làm cho đất vững và chặn dòng long mạch của vùng đất này. Các di chỉ tìm được trong lòng sông tháng 9 năm 2001 được một số nhà nghiên cứu cho là di tích của bùa yểm này.

Năm 1010,Lý Công Uẩn tức Lý Thái Tổ ra Chiếu Dời Đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) đến Đại La và lấy tên này làm tên thành. Cũng trong năm 1010, vua Lý Thái Tổ đổi tên phủ thành Đại La là thành Thăng Long.

Xem thêm
Tên gọi của Hà Nội qua các thời kỳ lịch sử
Hoàng thành Thăng Long
Thánh vật ở sông Tô Lịch
Cao Biền
Thủ đô Việt Nam
Tham khảo

Liên kết ngoài
Nước bọt

Nước miếng hay còn gọi là nước dãi và nước bọt là chất tiết có dạng nhờn, trong, hay có bọt, tiết ra từ các tuyến nước bọt vào miệng với nhiều công dụng khác nhau, quan trọng nhất là giúp việc nhai và tiêu hoá thức ăn trước khi nuốt, đồng thời điều hòa độ acid trong miệng giữ cho răng bớt sâu mòn.

Thành phần nước bọt gồm: nước (99%), chất hữu cơ (men amylase, men lysosome, men maltase, chất nhầy), chất vô cơ (K+, Na+, HCO3-, Cl-).

Hàm lượng nước miếng
Trung bình mỗi ngày con người tiết ra 1,5 L nước miếng.

Dịch nhờn trong nước miếng gồm có mucopolysaccharide và glycoprotein
Các chất kháng trùng: thiocyanate, hydrogen peroxide, và IgA tiết.
Các loại enzyme: alpha-amylase (EC3.2.1.1), lysozyme (EC3.2.1.17), và lingual lipase (EC3.1.1.3).
Nước miếng con người còn có chất acid phosphatases A và B (EC3.1.3.2), N-acetylmuramyl-L-alanine amidase (EC3.5.1.28), NAD(P)H dehydrogenase-quinone (EC1.6.99.2), lactoperoxidase (EC1.11.1.7), superoxide dismutase(EC1.15.1.1), glutathione transferase (EC2.5.1.18), aldehyde dehydrogenase - loại 3(EC1.2.1.3), glucose-6-phosphate isomerase (EC5.3.1.9), và kallikrein mô (EC3.4.21.35). Những chất này làm nước miếng có mùi hôi.

Chức năng
Dịch nhờn làm công việc nhai và làm trơn miệng và hầu để thức ăn dễ trượt qua và nuốt dễ hơn.
Các enzymes Amyloza tiêu hóa tinh bột trong miệng, hoạt động tốt nhất tại pH 7,4. Lingual lipase tác động tốt nhất tại pH 4.0 nên có tác dụng khi theo thức ăn vào dạ dày. Lysozyme có chức năng tiêu hủy vi khuẩn.
Nước bọt còn giúp giữ chất ngà cho răng. Sau khi ăn uống, chất acid được tạo ra khi vi khuẩn gây men bằng các chất đường và tinh bột trong miệng. Khi acid khiến pH của miệng xuống dưới 5 có thể làm hủy mòn chất khoáng bọc răng. Nước miếng giúp trung hoà độ acid và khi pH lên trên 5.5 ngà răng có thể được bồi khoáng. Lúc không ăn nước bọt vẫn được tiết ra liên tục nhưng không nhiều. Khi ăn lượng nước bọt tiết rất nhiều hoặc chỉ cần nhìn thấy, ngửi thấy, nghĩ đến các món ăn thôi cũng làm cho nước bọt tiết ra nhiều (phản xạ có điều kiện).

Khả năng sát trùng

Có nhiều người cho rằng nước miếng có khả năng sát trùng - và họ tin rằng khi có vết thương có thể dùng nước miếng liếm sạch; như thường thấy trong một số động vật như mèo, chó,v.v...

Các nhà khảo cứu tại đại học Florida ở Gainesville Hoa Kỳ khám phá ra chất đạm có tên gọi là yếu tố phát triển thần kinh (NGF - nerve growth factor) trong nước miếng của chuột. Khi cho chất này vào vết thương, vết thương lành chóng hơn hai lần những vết thương không được cho chất ấy. Tiếc thay, nước miếng con người không có chất này. Tuy nhiên, nước miếng con người có các chất giúp chống vi sinh trùng như IgA tiết, lactoferrin, và lactoperoxidase.

Chưa có cuộc khảo cứu nào cho thấy liếm vết thương có khả năng sát trùng ở con người.

Xem thêm
Lưỡi
Bộ phận tiêu hoá

Tham khảo
Ingvar Kamprad

| ngày mất =
| nơi mất = Småland, Thụy Điển
| nghề nghiệp = Người sáng lập IKEA
| lương =
| tài sản = US$46,8 tỷ (theo Bloomberg, tháng 9 năm 2017) US$3,5 tỷ (theo Forbes, tháng 3 năm 2015)
| người hôn phối =
| con cái = 4
| website =
| tên = Ingvar Kamprad
| nơi sinh = Pjätteryd (ngày nay thuộc Älmhult), Thụy Điển
| alt = Kamprad đang phát biểu
}}

Feodor Ingvar Kamprad (30 tháng 3 năm 1926 – 27 tháng 1 năm 2018) là nhà tư bản công nghiệp Thụy Điển. Ông sáng lập ra chuỗi cửa hàng cung cấp trang bị đồ nội thất trong nhà bán lẻ IKEA, năm 1943.

Chữ viết tắt IKEA được tạo ra từ các chữ đầu của tên ông là IK (Ingvar Kamprad) cộng với của Elmtaryd, trang trại gia đình nơi ông sinh ra; và Agunnaryd, một làng gần đó, ở tỉnh Småland.

Tuổi thơ
Kamprad sinh ra tại Pjätteryd (nay thuộc Älmhult), hạt Kronobergs län, của Småland, Thụy Điển, con của Frans Feodor Kamprad và Berta Linnéa Matilda Nilsson. Bố ông sinh ở Đức và chuyển đến Thụy Điển lúc 1 tuổi cùng cha mẹ. Ông nội của Kamprad là Achim Erdmann Kamprad xuất thân từ vùng Thuringia, và bà nội ông Franzisca ("Fanny") Glatz sinh tại Bohemia khi đó thuộc Đế quốc Áo-Hung; họ rời Đức đến Thụy Điển năm 1896. Tên họ Kamprad là biến thể của "Comrade" bắt nguồn từ thế kỷ 14. Mẹ của Achim Kamprad có họ hàng với Paul von Hindenburg. Achim mua một trang trại Elmtaryd (ngày nay gọi là Älmtaryd) gần một làng nhỏ ở Agunnaryd (nay thuộc Ljungby) thuộc tỉnh Småland; với diện tích 449 hectares nó là trang trại lớn nhất trong vùng khi đó. Ông đã tự sát một vài năm sau khi Frans Feodor chào đời, để lại trang trại cho Franzisca và sau đó thuộc về Franz Feodor. Ingvar Kamprad với cha mẹ ông, em gái và bà nội từ lúc 6 tuổi.

Tham khảo
PIFF

PIFF có thể là từ viết tắt (theo tiếng Anh) của:

PIFF - Liên hoan phim quốc tế Pune (Ấn Độ)
Liên hoan phim quốc tế Pusan (Hàn Quốc)
Nhân loại học

, châu Phi.]]
Nhân học (anthropology) là ngành khoa học nghiên cứu nhiều khía cạnh của loài người trong các xã hội quá khứ và hiện tại. Nhân loại học xã hội và Nhân học văn hóa trong khi tại châu Âu, nó được coi là một ngành riêng biệt hoặc được nhóm vào ngành khác như lịch sử.

Trong các tiếng châu Âu, thuật ngữ "nhân học" bắt nguồn từ các từ trong tiếng Hy Lạp là anthropos có nghĩa là "con người" và logos có nghĩa là "nghiên cứu". Tại Việt Nam, nhân học còn được gọi là nhân chủng học nhưng cần lưu ý đây còn là một tên gọi khác của phân ngành nhân học hình thể.

Phân ngành
Nhân học thường được phân ra thành 4 phân ngành cơ bản là
Nhân học hình thể (physical anthropology, anthropologie physique)
Nhân học văn hoá-xã hội (socio-cultural anthropology, anthropologie socio-culturelle) tổng hợp từ hai nhánh nghiên cứu từ Mỹ và Anh là Nhân học văn hoá (cultural anthropology, anthropologie culturelle) và Nhân học xã hội (social anthropology, anthropologie sociale). Ngành Dân tộc học, đặc biệt là ở Việt Nam, thường được coi như tương đương với phân ngành nhân học văn hoá-xã hội. Tuy nhiên, lưu ý rằng mục tiêu của hai ngành học về cơ bản là khác nhau.
Khảo cổ học (archeology, archéologie)
Nhân học ngôn ngữ (Linguistic anthropology, Anthropologie linguistique).

Khoảng từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai trở lại đây, nhiều phân ngành mới đã hình thành như nhân học ứng dụng. Nhân học ứng dụng tập hợp các nhà nhân học làm việc trong các lĩnh vực khác nhau. Họ tìm cách ứng dụng các lý thuyết nhân học vào giải thích và giải quyết các vấn đề cụ thể: lĩnh vực phát triển, nông nghiệp và phát triển nông thôn, y tế và sức khỏe... Điều này tạo ra các phân ngành của nhân học ứng dụng như
Nhân học y tế
Nhân học sinh thái và môi trường
Nhân học kinh tế
Nhân học đô thị
Nhân học phát triển
Nhân học giáo dục

Tuy có những khác biệt về đối tượng, mục đích và cách tiếp cận nghiên cứu cụ thể nhưng tất cả các phân ngành của nhân học đều có mối quan hệ với nhau, đều cố gắng hiểu bản chất sinh học và văn hoá của con người, đều nhấn mạnh tới vai trò của văn hoá và các phương pháp tiếp cận được áp dụng đều mang tính so sánh. Một trong số các phương pháp thường dùng trong nghiên cứu là Dân tộc ký.

Tại Việt Nam
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (của Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) đã thành lập khoa/ngành Nhân học trên cơ sở ngành dân tộc học (ethnology) trước đây.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website của WAU, World Anthropological Union, Liên đoàn Nhân loại học Thế giới
Website của IUAES, International Union of Anthropological and Ethnological Sciences, Liên đoàn Quốc tế về Khoa học Nhân chủng và Dân tộc
Vạn Thủy Tú

Vạn Thủy Tú là ngôi vạn tọa lạc trên đường Ngư Ông, phường Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng. Đây là nơi thờ thần Nam Hải tức Cá Ông, theo tín ngưỡng của ngư dân vùng biển.

Kiến trúc
Các vạn thường được xây dựng ngay sát bờ biển của các làng chài. Vạn này được ngư dân làng Thủy Tú xây dựng vào năm Nhâm Ngọ 1762 để thờ Cá Ông (cá voi) với chính điện, nhà thờ Tiền Hiền, Võ Ca được bố trí theo hình chữ Tam, mặt chính quay về hướng Đông. Khi mới xây dựng xong, cửa vạn sát ngay bờ biển, ngày nay bờ biển đã dời xa ra ngoài hơn 100 m.

Vạn làng Thủy Tú là một trong những vạn cổ xưa nhất của nghề biển ở Bình Thuận. Bên trong vạn có nhiều di sản văn hóa Hán-Nôm liên quan đến nghề biển, thể hiện trong nội dung thờ phụng ở các khám thờ, tượng thờ, hoành phi, liên đối, trên văn khắc của đại hồng chung.

Tục thờ Cá Ông
, nặng 65 tấn) trong dinh Vạn Thủy Tú]]
Tục thờ Cá Ông là tín ngưỡng của người Chăm xưa kia. Thế nhưng, tại Bình Thuận, tục thờ Cá Ông đã bị bản địa hóa, biến thành tín ngưỡng của riêng người Việt và người Hoa sinh sống tại địa phương.

Sắc phong
Vạn làng Thủy Tú cũng là một trong những di tích cổ có số lượng lớn sắc phong của các vị Vua Triều Nguyễn ban tặng bởi vì trước đây, trong chiến tranh phong kiến với nghĩa quân Tây Sơn, các tướng lĩnh nhà Nguyễn đã nhiều lần được cá voi cứu nạn trên biển.

Có tất cả 24 sắc phong của các đời vua: Thiệu Trị, Tự Đức, Đồng Khánh, Duy Tân, Khải Định, (riêng Vua Thiệu Trị ban tặng 10 sắc Thần, đây là điều hiếm thấy so với các di tích khác).

Chức năng
Thờ cá Ông: theo ngư dân, đó là vị thần thường cứu giúp họ mỗi khi gặp nạn trên biển, là vị Thủy Thần nên được ngư dân kính yêu và tôn trọng. Xuất phát từ những lễ nghi tín ngưỡng xưa của người Chăm, nên tín ngưỡng dân gian gắn với tín ngưỡng nghề nghiệp từ đời này qua đời khác theo phong tục và truyền thống của ngư dân.

Đặc trưng
Trong khuôn viên có một vùng đất rộng dùng để mai táng cá Ông mỗi khi ông "lụy" (chết) và dạt từ biển vào. Phải ba năm sau khi mai táng mới được thương cốt, nhập tẩm. Theo phong tục, ngư dân nào trông thấy "Ông" đầu tiên là người đó được làm "con trưởng" của "ngài", và người này có nhiệm vụ lo làm đám tang chu đáo, để tang sau ba năm mới mãn tang... Điều này cho thấy những phong tục, cử chỉ của ngư dân đối với cá Ông theo tín ngưỡng gần như quan hệ giữa người với người.

Vạn Thủy Tú từ ngày xưa đến nay đã chứa gần 100 bộ xương cá voi và nhiều loài khác cùng họ. Một nửa trong số đó có niên đại từ 100 - 150 năm, trong đó có những bộ xương to lớn được thờ phụng tôn nghiêm.

Năm 1996, Vạn Thủy Tú đã được Nhà nước Việt Nam xếp hạng di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đình Vạn Thủy Tú
Xem bộ xương cá Ông lớn nhất Đông Nam Á
Vạn Thủy Tú Phan Thiết
Tên lửa V-2

Tên lửa V-2 (tiếng Đức: Vergeltungswaffen 2, tức "Vũ khí trả thù 2") có tên gọi chính thức là A-4 (tiếng Đức: Aggerat 4, tức "Cỗ máy liên hợp 4"). Đây là tên lửa đạn đạo tác chiến đầu tiên trong lịch sử, được thử nghiệm lần đầu tiên ngày 13 tháng 6 năm 1942. Nhiên liệu: Cồn và oxygen lỏng. Nó có hình dạng của tên lửa đất đối đất hiện nay. Nó được chế tạo bởi một nhóm mà đứng đầu là tướng Walter Dornberger, với sự trợ giúp của Wernher von Braun (1912–1977) và Hermann Oberth.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài về V-2 trong Encyclopedia Astronautica (tiếng Anh)
Súng hỏa mai

Súng hỏa mai hay còn gọi là súng điểu thương là loại súng cá nhân nòng nhẵn được tạo thành từ một ống kim loại một đầu bịt chặt; thuốc súng và đạn được nạp qua miệng, thuốc súng được đốt qua một lỗ nhỏ (lỗ đốt) khoét ở bên cạnh; cơ cấu điểm hỏa bằng dây cháy chậm hoặc đá lửa.

Súng hỏa mai được phát minh khoảng đầu thế kỷ 16. Đến đầu thế kỷ 18, súng hỏa mai trở thành vũ khí chủ yếu của các quân đội phương Tây.

Hỏa mai không dùng đạn vỏ cứng, nó dùng đạn có thuốc súng và đầu đạn chì bọc trong một cái túi nhỏ hay giấy gói. Khi nạp đạn, xạ thủ phải dùng răng xé lớp buộc đầu súng, đổ thuốc súng vào cần điểm hỏa, cho đầu đạn vào bằng cách thông nòng súng rồi mới bắn được. Quá trình này, với lính mới mất 20 giây, nên hỏa mai không thể nạp đạn nhanh như súng trường nạp đạn từ khóa nòng.

Để khai hỏa hỏa mai, cần kéo cần điểm hỏa xuống mảnh đá lửa, rồi bắn. Việc bắn hỏa mai có thể tốn 10 giây với cựu binh và hầu hết hỏa mai đời đầu không có điểm ruồi nên việc ngắm bắn rất khó khăn.

Do cuộc cách mạng công nghiệp đánh dấu nhiều sự thay đổi như đầu máy hơi nước thay cho xe ngựa kéo, nhà máy thay cho nông trang và rất nhiều thay đổi khác, hỏa mai dần mất công dụng và đã thua những khẩu súng trường dùng đạn vỏ kim loại và đã dần bị thay thế cho đến khi biến mất vào thời Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Súng hỏa mai tại Việt Nam
Tại Việt Nam, súng hỏa mai 火枚, hay trong văn bản hành chính Đàng Ngoài gọi là Hiệp Súng 挾銃, Đàng Trong gọi là Điểu Thương 鳥鎗, là thứ vũ khí phổ dụng kể từ thế kỷ 16 đến thế kỷ 19. Các chúa phong kiến lớn như vua nhà Lê, vua nhà Mạc, chúa Trịnh, chúa Nguyễn đều trang bị súng hỏa mai với số lượng khổng lồ cho quân đội. Sử sách lẫn văn học đều ghi chép các trận đánh thời đại này "đạn bay như sao sa". Ca dao Đàng Trong cũng ghi lại hình ảnh người lính thú:

Đến đầu triều Nguyễn, súng hỏa mai dùng mồi thừng hoặc đá lửa dần dần bị thay thế bằng súng trường tiên tiến hơn, sử dụng hạt nổ và vỏ đạn tương tự phương Tây bấy giờ. Tuy nhiên, sau thời Minh Mạng, do quốc lực hao kiệt, súng trường lại bị hỏa mai thế chỗ, nhưng với số lượng khiêm tốn hơn nhiều lần so với các thế kỷ trước. Trong những năm trước khi Pháp xâm lược, trung bình cứ 10 lính nhà Nguyễn thì chỉ có 1 người là có súng hỏa mai. Đến giữa Thế kỷ 19, khi quân Pháp xâm lược, trước sức mạnh của đối phương được trang bị những súng trường với số lượng lớn và chất lượng hiện đại, nhà Nguyễn chỉ với súng hỏa mai với số lượng ít và chất lượng thì lỗi thời đã thất bại nhanh chóng.

Tham khảo
Lưu hương ký

Lưu hương ký (琉香記) là một tập thơ được phát hiện năm 1964 bởi Trần Thanh Mại, được một số nhà nghiên cứu công nhận là của Hồ Xuân Hương. Tập thơ bao gồm 24 bài thơ chữ Hán và 26 bài thơ chữ Nôm, tuy nhiên toàn bộ tiêu đề của các bài thơ đều bằng chữ Hán.

Về nội dung, trong Lưu hương ký có ghi chép khá nhiều bạn trai, bạn thơ, bạn tình của Hồ Xuân Hương như: Nguyễn Hầu, Trần Hầu, Tốn Phong Thị, Mai Sơn Phủ, Thạch Đình, Cự Đình, Thanh Liên, Chí Hiên...

Nội dung
Dưới đây là tên của các bài thơ trong tập thơ "Lưu hương ký":

Thuật ý kiêm trình hữu nhân Mai Sơn Phủ
Thiếu niên du điệu
Xuân đình lan điệu
Thu dạ hữu hoài
Thu phong ca
Nguyệt dạ ca kỳ 1
Nguyệt dạ ca kỳ 2
Ngư ông khúc hành
Cảm cựu kiêm trình Cần chánh học sĩ Nguyễn Hầu
Hoài cựu
Thu nguyệt hữu ức Mai Sơn Phủ ký
Cảm cựu tống tân xuân chi tác kỳ 1
Cảm cựu tống tân xuân chi tác kỳ 2
Ngụ ý Tốn Phong ký nhị thủ kỳ 1
Ngụ ý Tốn Phong ký nhị thủ kỳ 2
Hoạ nhân
Tặng Tốn Phong tử
Thạch Đình tặng
Ký Sơn Nam Thượng trấn Hiệp trấn Trần Hầu kỳ 1
Ký Sơn Nam Thượng trấn Hiệp trấn Trần Hầu kỳ 2
Hoạ Sơn Phủ chi tác
Tốn Phong đắc mộng chí dữ ngã khán nhân thuật ngâm, tịnh ký
Hoạ Tốn Phong nguyên vận
Hoàng giang ngộ hữu hỉ phú
Thệ viết hữu cảm
Tự thán kỳ 1
Tự thán kỳ 2
Lưu biệt thời tại An Quảng, An Hưng ngụ thứ
Bạch Đằng giang tặng biệt
Chí Hiên tặng kỳ 1
Chí Hiên tặng kỳ 2
Hoạ Thanh Liên nguyên vận
Nhân tặng
Tưởng đáo nhân tình minh nhiên há lệ nhân nhi tẩu bút phụng trình
Dữ Sơn Nam Thượng Hiệp trấn quan Trần Hầu xướng hoạ kỳ 1
Dữ Sơn Nam Thượng Hiệp trấn quan Trần Hầu xướng hoạ kỳ 2
Dữ Sơn Nam Thượng Hiệp trấn quan Trần Hầu xướng hoạ kỳ 4
Dữ Sơn Nam Thượng Hiệp trấn quan Trần Hầu xướng hoạ kỳ 5
Dữ Sơn Nam Thượng Hiệp trấn quan Trần Hầu xướng hoạ kỳ 6
Dữ Sơn Nam Thượng Hiệp trấn quan Trần Hầu xướng hoạ kỳ 7
Dữ Sơn Nam Thượng Hiệp trấn quan Trần Hầu xướng hoạ kỳ 8
Xuân Hương tặng hiệp quận

Nhận định
Giáo trình văn học của Đại học Cần Thơ nhận định:
:...tập thơ "Lưu hương ký" mang bút danh của nữ sĩ do ông Trần Thanh Mại phát hiện vào năm 1964 gồm 24 bài thơ chữ Hán và 28 bài thơ Nôm. Với một nghệ thuật điêu luyện, nhà thơ viết về tâm sự và những mối tình của mình với những người bạn trai.
:Đọc kĩ người ta thấy có một khoảng cách khá xa giữa tập thơ Nôm của Xuân Hương và "Lưu hương ký", chủ yếu là về phong cách biểu hiện. Trong Lưu Hương Ký có cả thơ chữ Hán lẫn thơ chữ Nôm. Riêng phần thơ chữ Nôm trong "Lưu hương ký" nếu so sánh với thơ lâu nay được coi là của Xuân Hương thì hai bên vẫn có sự khác nhau. Thơ cữ Nôm trong "Lưu hương ký" có rất nhiều từ Hán Việt, giọng thơ lại hiền lành chứ không góc cạnh, gân guốc như ở Xuân Hương thi tập. Vì lý do trên, để bảo đảm tính khoa học, các nhà nghiên cứu chủ yếu chỉ dừng lại ở tập thơ Nôm còn "Lưu hương ký" được coi là một tập thơ để tham khảo.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lưu hương ký