Yakov Iosifovich Dzhugashvili

| image = Джугашвили Яков Иосифович.jpg
| caption = Yakov năm 1941
| birth_name = Iakob Iosebis dze Jughashvili
| birth_date =
| birth_place = Baji, Tỉnh Kutais, Đế quốc Nga
| death_date =
| death_place = Trại tập trung Sachsenhausen, Oranienburg, Đức Quốc xã
| awards =
| spouse =
| spouse = Olga Golysheva
| children =
| allegiance = Liên Xô
| branch = Hồng quân
| serviceyears = 1941–1943
| rank = Trung úy
| battles =
Thế chiến II
Mặt trận phía Đông
Chiến dịch Barbarossa
Trận Smolensk
}}
Yakov Iosifovich Dzhugashvili, '}} (tên khai sinh: Iakob Iosebis dze Jughashvili;, ', }} - 14 tháng 4 năm 1943) là con trai của Iosif Stalin và người vợ đầu, Kato Svanidze. Khi còn nhỏ, Dzhugashvili được gia đình bên ngoại giáo dưỡng. Năm 1921, lúc 14 tuổi, anh được đưa lên Moskva, nơi cha anh đã thành danh trong chính quyền Bolshevik và về sau trở thành lãnh tụ tối cao của Liên Xô. Dù Stalin là nguyên thủ nhưng ông không ưu ái thiên vị cho con mình, và Dzhugashvili tỏ ra là một đứa trẻ rụt rè, ít nói, hiếm khi tươi cười và từng định tự vẫn nhiều lần khi còn nhỏ. Trải qua hai cuộc hôn nhân liên tiếp, anh có tổng cộng ba đứa con, hai trong số đó lớn đến tuổi trưởng thành.

Dzhugashvili học tập theo đuổi ngành kỹ sư, nhưng về sau đăng ký khóa huấn luyện sĩ quan pháo binh theo lời khuyên của cha. Anh hoàn thành khóa luận vài tuần trước khi Đức Quốc Xã xâm lược Liên Xô vào năm 1941. Được cử ra tiền tuyến, anh rơi vào tay quân Đức tại trận Smolensk. Cha anh cương quyết không trao đổi anh với Thống chế Đức Friedrich Paulus, vì sự thiên vị này sẽ làm tổn hại tinh thần chiến đấu chung của toàn dân. Anh chết tại trại tập trung Sachsenhausen vào năm 1943.

Thiếu thời
Gruzia
Dzhugashvili chào đời tại Baji, một ngôi làng thuộc Tỉnh Kutais của Đế quốc Nga (nay thuộc Gruzia). Mẹ của ông, Kato Svanidze, đến từ Racha và là hậu duệ của giới quý tộc Gruzia. Họ trở lại Tiflis vào tháng 10 năm đó vì Svanidze khá yếu. Bà đã qua đời vào ngày , có khả năng do bị mắc bệnh sốt phát ban trong chuyến đi trở lại. Không rõ tại sao Stalin có thái độ xúng khắc với con trai mình, nhưng người ta tin rằng ông đã gợi lại cho Stalin về người mẹ của mình, Svanidze, đó là một trong những thời kỳ hạnh phúc hơn trong cuộc đời của Stalin.

Mặc dù Dzhugashvili muốn theo học tại một trường đại học, Stalin ban đầu đã không cho phép và mãi đến năm 1930 khi ông 23 tuổi, Dzhugashvili mới nhận được sự đồng ý. Năm 1937, ông vào Học viện Pháo binh, và tốt nghiệp tại đó vào ngày 9 tháng 5 năm 1941.

Hôn nhân và gia đình
Mối quan hệ nghiêm túc đầu tiên của Dzhugashvili là với Zoya Gunina, con gái của một linh mục Chính thống giáo và là bạn học cũ của ông. Năm 1928, Dzhugahsvili cho biết rằng ông muốn kết hôn với Zoya, lúc đó mới 16 tuổi. Stalin tức giận với ý định này và đáp lại, Dzhugashvili đã tự bắn vào ngực mình và suýt mất mạng. Dzhugashvili đã phải nằm bệnh viện để hồi phục sau sự việc này, và dù vậy, cuối cùng cặp đôi đã kết hôn và chuyển đến Leningrad. Một bé trai, Yevgeny, được Golysheva sinh vào ngày 10 tháng 1 năm 1936, sau khi trở về nhà. Trường hợp bị bắt của ông hiện vẫn đang bị tranh cãi: Theo lời kể của Sergeev, "quân Đức đã bao vây khẩu đội của Yakov. Lệnh rút đã được ban ra. Nhưng Yakov đã không tuân lệnh. Tôi đã cố gắng thuyết phục anh ấy [...] nhưng Yakov trả lời: 'Tôi là con trai của Stalin và tôi không cho phép khẩu đội rút lui."

Quân Đức tuyên bố đã bắt giữ Dzughashvili vào ngày 19 tháng 7. Stalin phản ứng tiêu cực với tin này: trước đây ông đã ra lệnh rằng không có người lính nào được đầu hàng, vì vậy ý nghĩ rằng chính con trai ông đã làm như vậy được coi là một sự ô nhục. Stalin đã tức giận vì Dzughashvili nghi ngờ rằng con trai đã phản bội Tổ quốc. Meltzer không được báo tin ngay, và tuân theo luật thời chiến về binh sĩ tình nghi phản bội, Stalin đã cho bắt giam bà. Vì Meltzer bị bắt giam, em gái của Dzughashvili, Svetlana, phải chăm sóc cho cháu Galina.

Tù nhân chiến tranh
Để che giấu danh tính, Dzhugashvili rõ ràng đã bỏ phù hiệu sĩ quan và cố gắng tỏ ra như một người lính bình thường. Mặc dù vậy, ông vẫn sớm bị nhận dạng và được trao cho Abwehr để thẩm vấn. Trong cuộc thẩm vấn, Dzughashvili chỉ trích công khai sư đoàn của ông và các đơn vị khác của Hồng quân, nói rằng họ không chuẩn bị cho cuộc chiến, và các sĩ quan đã chỉ huy kém. Ông cho rằng nước Anh yếu ớt và "không bao giờ giúp đỡ ai", trong khi ca ngợi Đức rằng đó là đế chế lớn duy nhất còn lại và "toàn bộ châu Âu sẽ không là gì" nếu không có nó. Mặc dù vợ và gia đình bên vợ là người Do Thái, Dzughashvili cũng công khai chống Do Thái, tuyên bố người Do Thái "buôn bán, hoặc khao khát sự nghiệp trong ngành kỹ thuật, nhưng họ không muốn trở thành công nhân, kỹ thuật viên hoặc lao động nông dân. Đó là lý do tại sao không ai ở nước ta tôn trọng người Do Thái."

! Con trai riêng của ông ta đã đầu hàng! Nếu con trai của Stalin đã tự cứu mình, thì bạn cũng không bắt buộc phải hy sinh bản thân mình!"]]
Người Đức có ý định sử dụng Dzhugashvili trong tuyên truyền chống lại Liên Xô. Ông được chụp ảnh in trên các truyền đơn rài bên phía Liên Xô, với hình ảnh mỉm cười với lính Đức. Mặt sau của tờ rơi là một phần của bức thư ông viết cho Stalin ngay sau khi bị bắt: "Thưa cha! Con đã bị bắt làm tù binh. Con rất khỏe. Con sẽ sớm được gửi đến một trại cho các sĩ quan ở Đức. Con đang được đối xử tốt. Con chúc bạn cha khỏe! Chúc mừng tất cả mọi người. Yasha." Liên Xô lập tức đáp trả: Krasnaya Zvezda ("Sao đỏ"), tờ báo chính thức của Hồng quân, tuyên bố vào ngày 15 tháng 8 năm 1941 rằng Dzhugashvili sẽ được trao tặng Huân chương Cờ đỏ vì những hành động của ông trong Trận Smolensk. Sau đó, ông đã được chuyển đến một biệt thự được bảo vệ ở Berlin, nơi Joseph Goebbels, Bộ trưởng Bộ Tuyên truyền Đức Quốc xã, hy vọng sẽ sử dụng ông trong các chương trình phát thanh tiếng Nga. Khi Dzhugashvili từ chối, ông đã được chuyển đến trại tập trung Sachsenhausen.

Ở nơi giam giữ mới, Dzhugashvili thường xuyên bị quấy rầy bởi những vị khách muốn gặp và chụp ảnh con trai của Stalin. Ông cũng thường xuyên cãi nhau với các tù nhân người Anh, thậm chí đánh nhau với họ. Sau khi Thống chế Friedrich Paulus bị bắt làm tù binh tại Trận Stalingrad vào tháng 2 năm 1943, Hitler đã đề nghị là sẽ trao đổi Dzhugashvili với ông ta. Stalin từ chối vì hành vi thiên vị người thân này (đổi 1 Thống chế lấy 1 Trung úy) sẽ gây tổn hại nặng đến tinh thần chiến đấu của toàn dân Liên Xô. Ông nói: "Hãy nghĩ xem có bao nhiêu người con trai Liên Xô đã bị giam cầm trong các trại tập trung! Ai sẽ trao đổi họ với Paulus? Họ có tệ hơn Yakov không?"

Theo Nikolay Tolstoy, cũng có một đề nghị khác, với Hitler muốn trao đổi Dzhugashvili cho cháu trai của Raler, Leo Raubal (cháu trai cùng cha khác mẹ của Hitler); nhưng điều này cũng không được chấp nhận.

Cái chết

Ngày 14 tháng 4 năm 1943, Dzhugashvili được xác nhận là đã tử vong tại trại Sachsenhausen. Ban đầu, các chi tiết về cái chết của anh bị tranh cãi: có một tài liệu ghi rằng anh đã chạy vào hàng rào điện và bị giật chết. Tuy nhiên, cũng có tài liệu cho rằng anh đã bị quản trại bắn chết; Kun suy đoán rằng "nhiều khả năng anh đã tự tử".

Khi hay tin về cái chết của Dzhugashvili, Stalin đã nhìn chằm chằm vào bức ảnh chụp con trai; sau đó mềm mỏng giãi bày rằng, Dzhugashvili là "một người đàn ông thực thụ, một anh hùng" và rằng "số phận đã đối xử bất công với nó." Meltzer được phóng thích vào năm 1946 và gặp lại con gái Galina, mặc dù những năm xa cách đã khiến Galina hững hờ với mẹ nó.

Năm 1977, Dzhugashvili được trao tặng Huân chương Chiến tranh Ái quốc hạng Nhất, mặc dù việc này diễn ra trong bí mật và gia đình anh không được phép giữ huân chương.

Sau chiến tranh, các sĩ quan người Anh chịu trách nhiệm thu thập các tài liệu lưu trữ của Đức đã tìm thấy ghi chép chi tiết về cái chết của Dzhugashvili tại Sachsenhausen. Hồ sơ chỉ ra rằng anh đã bị bắn vì chạy ra hàng rào điện sau một cuộc cãi vã với các tù binh người Anh; khám nghiệm tử thi cho thấy anh chết vì bị điện giật trước khi bị bắn. Bộ Ngoại giao Anh từng định gửi các tài liệu này cho Stalin tại Hội nghị Potsdam như một nghĩa cử chia buồn. Điều này rốt cuộc không được thực hiện vì cả phía Anh và Mỹ đều chưa thông báo cho Liên Xô rằng họ đã lấy được các tài liệu lưu trữ quan trọng của Đức, và việc chia sẻ những giấy tờ đó với Stalin sẽ khiến Liên Xô truy hỏi nguồn gốc của chúng.

Chú thích
Ghi chú

Trích dẫn

Thư mục