Họ Rồng rộc

Họ Rồng rộc (danh pháp khoa học: Ploceidae) là họ chứa các loài chim nhỏ trong bộ Sẻ có họ hàng gần với các loài sẻ đồng (họ Fringillidae).

Chúng là các loài chim ăn hạt với mỏ hình nón thuôn tròn, phần lớn sinh sống ở khu vực phía nam sa mạc Sahara của châu Phi, một vài loài ở vùng nhiệt đới châu Á cũng như tại Australia. Nhóm chim dạng rồng rộc này được chia thành rồng rộc trâu, rồng rộc sẻ, rồng rộc điển hình và rồng rộc góa phụ. Chim trống của nhiều loài có màu tươi, thường là đỏ hay vàng và đen, một vài loài có màu sắc thay đổi trong mùa sinh sản.

Các loài rồng rộc hay rồng rộc sẻ là những loài chim có kiểu cách làm tổ cầu kỳ phức tạp (có lẽ là phức tạp nhất trong các loại tổ chim), mặc dù một vài loài đáng chú ý vì thói quen sinh đẻ ký sinh có chọn lọc. Tổ của chúng phụ thuộc theo loài và khác nhau về hình dáng, kích thước, vật liệu, cách thức làm tổ. Vật liệu làm tổ có thể là các sợi lá nhỏ, cỏ, cành cây nhỏ. Nhiều loài kết (dệt) các tổ rất đẹp bằng cách dùng các sợi tơ mỏng từ gân lá, mặc dù một số, như rồng rộc trâu, làm ra các tổ to và xộc xệch bằng que củi nhỏ trong bầy của chúng, với trong đó có một vài tổ hình cầu được dệt lại. Rồng rộc sẻ ở châu Phi xây các tổ dạng phòng-nhà, trong đó từ 100 tới 300 cặp có các gian riêng rẽ hình thót cổ và chúng chui vào theo các đường ống ở đáy. Phần lớn các loài làm tổ có lối vào hẹp và hơi quay đầu xuống phía dưới.

Ròng rộc là chim thích sống thành bầy. Chúng làm tổ cạnh nhau, thường là vài tổ trên một cành cây. Thông thường chim trống làm tổ và dùng chúng như là một dạng thể hiện để quyến rũ chim mái. Các quần thể rồng rộc có thể tìm thấy gần với các nguồn cung cấp nước. Đôi khi chúng gây ra tổn thất cho mùa màng, đáng chú ý nhất là Quelea mỏ đỏ, được coi là loài chim có số lượng đông nhất trên thế giới.

Phân loại

tại Serengeti, Tanzania]]
ở Gambia. Tổ là các vật thể hình cầu treo lơ lửng.]]
Họ này chứa khoảng 117 loài trong 15 chi. Phân loại dưới đây đưa ra theo trật tự phát sinh.
Chi Bubalornis
Bubalornis albirostris: Rồng rộc trâu mỏ trắng
Bubalornis niger: Rồng rộc trâu mỏ đỏ
Chi Dinemellia
Dinemellia dinemelli: Rồng rộc trâu đầu trắng
Chi Sporopipes
Sporopipes frontalis: Rồng rộc ngực đốm
Sporopipes squamifrons: Rồng rộc vảy
Chi Plocepasser
Plocepasser donaldsoni: Rồng rộc sẻ Donaldson-Smith
Plocepasser mahali: Rồng rộc sẻ trán trắng
Plocepasser rufoscapulatus: Rồng rộc sẻ lưng hung
Plocepasser superciliosus: Rồng rọc sẻ mào hung
Chi Histurgops
Histurgops ruficauda: Rồng rộc đuôi hung
Chi Pseudonigrita
Pseudonigrita arnaudi: Rồng rộc đàn đầu xám
Pseudonigrita cabanisi: Rồng rộc đàn mũ đen
Chi Philetairus
Philetairus socius: Rồng rộc đàn
Chi Ploceus (khoảng 60 loài)
Chi Pachyphantes
Pachyphantes superciliosus: Rồng rộc Compact
Chi Malimbus
Malimbus ballmanni: Malimbe Ballmann
Malimbus cassini: Malimbe họng đen
Malimbus coronatus: Malimbe mào đỏ
Malimbus erythrogaster: Malimbe bụng đỏ
Malimbus flavipes: Malimbe chân vàng
Malimbus ibadanensis: Malimbe Ibadan
Malimbus malimbicus: Malimbe mào
Malimbus nitens: Malimbe Gray
Malimbus racheliae: Malimbe Rachel
Malimbus rubricollis: Malimbe đầu đỏ
Malimbus scutatus: Malimbe huyệt đỏ
Chi Anaplectes
Anaplectes rubriceps: Rồng rộc đầu đỏ
Chi Brachycope
Brachycope anomala: Rồng rộc đuôi cộc
Chi Quelea
Quelea cardinalis: Quelea giáo chủ
Quelea erythrops: Quelea đầu đỏ
Quelea quelea: Quelea mỏ đỏ
Chi Foudia
Foudia eminentissima: Fody đầu đỏ
Foudia flavicans: Fody Rodrigues
Foudia madagascariensis: Fody đỏ
Foudia omissa: Fody rừng
Foudia rubra: Fody Mauritius
Foudia sechellarum: Fody Seychelles
Chi Euplectes
Euplectes afer: Giáo sĩ mào vàng
Euplectes albonotatus: Góa phụ cánh trắng
Euplectes ardens: Góa phụ vòng cổ đỏ
Euplectes aureus: Giáo sĩ lưng vàng
Euplectes axillaris: Góa phụ đuôi quạt
Euplectes capensis: Giáo sĩ vàng
Euplectes diadematus: Giáo sĩ ngực lửa
Euplectes franciscanus: Giáo sĩ đỏ miền bắc hay giáo sĩ cam
Euplectes gierowii: Giáo sĩ đen
Euplectes hartlaubi: Góa phụ đầm lầy
Euplectes hordeaceus: Giáo sĩ đỏ cánh đen
Euplectes jacksoni: Góa phụ Jackson
Euplectes macrourus: Góa phụ vai vàng
Euplectes nigroventris: Giáo sĩ Zanzibar
Euplectes orix: Giáo sĩ đỏ miền nam hay giáo sĩ đỏ
Euplectes progne: Góa phụ đuôi dài
Euplectes psammocromius: Góa phụ vai nâu vàng
Chi Amblyospiza
Amblyospiza albifrons: Rồng rộc mỏ to

Phát sinh chủng loài
Các chi Plocepasser và Philetairus đôi khi được coi là thuộc họ Passeridae, nhưng Groth (1998) đặt chúng vững chắc trong họ Ploceidae. Phân tích gần đây của De Silva et al. (2017) cũng bao gồm cả Pseudonigrita. Chi thứ tư đôi khi được gộp trong Passeridae là Histurgops, chưa từng được đưa vào trong bất kỳ phân tích di truyền nào.

Tổ chức tổng thể ở đây dựa theo phân tích di truyền 7 gen bao quát rộng của De Silva et al. (2017) Warren et al. (2012), Prager et al. (2008) và Groth (1998). gợi ý rằng nó gần với Quela hơn.

Một phát hiện thú vị của Päckert et al. (2016) Khi so sánh với kết quả của De Silva et al. (2017) Oberholser (1921c) cho rằng Textor Lichtenstein, 1823 là nomen nudum (tên gọi trần trụi) và không chiếm chỗ trước Textor Temminck, 1825. Textor đôi khi được gán cho Temminck 1827, và có thể đó là ngày tháng đã hiệu chỉnh cho Temminck 1828. Theo Oberholser (1921a) thì Temminck đã sử dụng Textor từ năm 1825.

Trong đoạn này người ta hợp nhất Pseudonigrita vào Philetairus do chúng có quan hệ họ hàng gần, như chỉ ra bởi hiệu chuẩn thời gian trong De Silva et al. (2017, Hình 2). Brachycope cũng hợp nhất vào Euplectes dựa trên các dữ liệu barcode, và Anaplectes hợp nhất vào Malimbus theo dữ liệu của De Silva et al. (2017).

Cuối cùng, cây phát sinh chủng loài của De Silva et al. (2017) cũng cho thấy việc tách của fody Aldabra (Foudia aldabrana) ra khỏi fody Comoros (Foudia eminentissima) là phù hợp.

}}
|2=
|2=
|2=Foudia
}}
}}
|2=Euplectes
}}
|2=
}}
}}
}}
}}
}}
}}

Hình ảnh

Image:BayaWeaverPair1.jpg
Image:BayaWeaverAtWork1.jpg
Image:BayaOnDisplay.jpg
Image:BayasNoColours.jpg

Chú thích

Tham khảo